रंग माझा वेगळा

सापांच्या छायाचित्रांचे प्रदर्शन - khopoli

2013-08-07T13:37:00.000+05:30

सर्प म्हटला की अनेकांच्या अंगावर शहारे तर भीती येते परंतु खोपोली शहरातील सर्प संवर्धन या संघटनेने सापांच्या विविध जातींचे छायाचित्र प्रदर्शन भरविले असून सापांविषयी माहिती व नागरिकांच्या मनात असलेल्या शंका दूर करण्याचा प्रयत्न या प्रदर्शनाच्या माध्यमातून केला जात आहे शहरातील लोहाना समाज सभागृहात मंगळवार आणि बुधवार दोन दिवस सापांच्या छायाचित्रांचे प्रदर्शन भरविले असून यामध्ये विषारी, निम विषारी आणि बिन विषारी सापांचे छायाचित्र व त्यांची माहिती प्रदर्शनाच्या माधमातून शाळकरी विद्यार्थी, महिला व नागरिक व प्राणीप्रेमीपर्यंत पोहोचविण्याचा एक स्तुत्त्य उपक्रम राबविला आहे.

28 सर्प जातींची माहिती लेखी स्वरुपात लावण्यात आली आहे. यामध्ये 18 जाती या बिन विषारी असून यामध्ये डुरक्या घोणस, वाळा, खापर खपल्या, मांडूल, अजगर आदींचा समावेश असून निम विषारीमध्ये श्वान मुखी सर्प, हरण तोल, मांजर्या, चिलांग सर्प तर विषारी सापांमध्ये नाग, घोणस, फुरसे, मणेर, रात सर्प, समुद्र सर्प, किंग कोब्रा आदी जातींचा समावेश होत असल्याने या सर्व सापांच्या विषयी उपयुक्त महिती देत सापांबाबत नागरिकांमध्ये असणारे भीतीचे वातावरण तर समाज गैरसमज हे दूर करून साप माणसाचा मित्र कसा होऊ शकतो याबाबत प्रदर्शनाचे आयोजक सर्पमित्र रोशन पालांडे, योगेश शिंदे, मंगेश घोडके, प्रदीप कुलकर्णी, अरविंद गुरव, संजय केळकर यांनी सांगत निम विषारी सर्प यांचे विष बेडूक, उंदीर, पाल असे लहान प्राणी बेशुद्ध होतील एवढेच विष त्यांच्यामध्ये असते म्हणजेच माणसासाठी हे निम विषारी सर्प बिन विषारीच असतात तर बिन विषारी सर्प विटा ग्रंथी नसल्याने विषबाधेचा संबंध नसतो अशी माहिती आयोजकांनी दिली .

विशेष म्हणजे अजगर या सापाला हुमन बॉडी टेम्प्रेचर सेन्स असल्याने तो मानवावर हल्ला करतो मात्र नागासारख्या प्राण्याला हा सेन्स नसल्याचा खुलासा आयोजकांनी या निमित्ताने केला आहे .

या ब्लोगवरील एकही कविता मी लिहिलेली नाही व येथील कवितांचा कोणताही व्यवहारी वापर मी करत नाही. हा माझा केवळ एक संग्रह आहे. मूळ कवी व लेखका व्यतीरीक्त कुणीही येथिल कथा आणि कवितेंचा व्यवहारी वापर करु नये हि विनंती. धन्यवाद

पर्यटनातून आर्थिक विकासाच्या मार्गावर...

2013-07-27T14:19:00.000+05:30

कांही वर्षांपूर्वी पावसाळा सुरू होताच गोव्यातील पर्यटनाला मरगळ यायची. पावसाला ‘ऑफ सिझन’ ठरवून स्वत:हून येतील त्या पर्यटकांवर समाधान मानले जायचे. आज चित्र पूर्णपणे बदलले आहे. उन्हाळ्याप्रमाणे पावसाळ्यातही गोव्यातला पर्यटन हंगाम बहरू लागला आहे. पूर्वी ५ ते १० टक्के असणारे हॉटेल आरक्षण आता ६० ते ७० टक्क्यांवर जाऊन पोचले आहे. गोवा सरकारने पावसाळी पर्यटनाच्या केलेल्या मार्केटिंगची चांगली फळे सध्या पर्यटन व्यावसायिकांना चाखायला मिळत आहेत.

ऑक्टोबरपासून मेअखेरपर्यंत गोव्याचा पर्यटन हंगाम ऐन बहरात असतो. डिसेंबरअखेर सरत्या वर्षाला निरोप देऊन नवीन वर्षाचे स्वागत करण्यासाठी देश-विदेशांतील लाखो पर्यटक गोव्याला पसंती देऊ लागले आहेत. सोनेरी वाळूचे आणि माडा-पोफळीच्या बागांची झालर असलेले गोव्यातील किनारे देश-विदेशांतील पर्यटकांना गोव्यात खेचून आणत आहेत.

किनारी पर्यटनाला जोडून पर्यटन वृद्धीस हातभार लागेल असे अनेक उपक्रम गोवा सरकारने पर्यटन खात्याच्या माध्यमातून हाती घेतले आहेत. रस्ते, विमान आणि रेल्वेने देशातील प्रमुख शहरांशी गोवा जोडले गेले असल्याने ‘विकएंड’ साजरा करण्यासाठी गोव्यात पर्यटकांची संख्या वाढू लागली आहे. कॉर्पोरेट जगतात गोवा हे ‘विकएंड डेस्टीनेशन’ म्हणून लोकप्रिय होऊ लागले आहे. गोव्यातल्या पार्टीची मजा काही औरच असते. विकएंड असो अथवा डिसेंबरअखेरचे दिवस असोत; ठिकठिकाणी पार्ट्या आयोजित करून गोव्यातील प्रत्येक क्षण ‘यादगार’ करण्याची संधी पर्यटक शोधत असतात. त्यातूनच गोवा हे ‘पार्टी डेस्टीनेशन’ बनू लागले आहे.

देश आणि विदेशांतील नवदांपत्यांना गोवा नेहमीच खुणावत असतो. गोवा हे फार पूर्वीपासून ‘हनिमून डेस्टीनेशन’ म्हणून सर्वत्र परिचित आहे. पावसाळ्यात अनेक नवदांपत्ये ‘हनिमून’ साजरा करण्यासाठी गोव्यात येत असतात. सरकारने पर्यटन खात्याच्या माध्यमातून ही संधी कॅश करण्यासाठी जाहीर केलेल्या ‘हनिमून पॅकेज’ला मिळणारा प्रतिसाद दरवर्षी वाढतच आहे. गोव्यातील पर्यटनस्थळांची सैर आणि सवलतीच्या दरात जीटीडीसीच्या रेसिडेन्सीमध्ये मुक्काम करण्याची संधी पर्यटकांना या पॅकेजमधून घेता येते. हंगामापेक्षा हे दर बरेच कमी असल्याने गोव्यातील पावसाळ्याचा आनंद लुटण्यासाठी येणार्‍या पर्यटकांची संख्या वाढत आहे. पर्यटन खात्याचे ‘हनिमून पॅकेज’ लोकप्रिय होऊ लागले आहे. जूनमध्ये जीटीडीसीच्या रेसिडेन्सीमध्ये ६० टक्क्यांपेक्षा अधिक बुकिंग झाले आहे. व्हाईट वॉटर राफ्टिंगचा थरार एक वेगळा अनुभव देणारा ठरत असल्याने साहसी पर्यटक त्याकडे वळू लागले असल्याचे गोवा पर्यटन विकास महामंडळाचे अध्यक्ष आमदार नीलेश काब्राल यांचे मत आहे.

सोनेरी वाळूच्या किनार्‍यांवर फेसाळत येऊन धडकणार्‍या लाटा, हिरवागार शालू नेसून नटलेले डोंगरमाथे, कड्यांवरून फेसाळत कोसळताना आपल्या तुषारांनी प्रत्येकाच्या मनाला आणि शरीराला प्रफुल्लित करणारे धबधबे, गोव्यातील पर्यावरणाची श्रीमंती दाखवणारी अभयारण्ये, सांस्कृतिक वैभवाचे दर्शन घडवणारे सण-उत्सव, तृप्तीचा ढेकर देणारे रुचकर जेवण यांचा आस्वाद घेण्यासाठी, विशेष करून पावसाळ्याचा आनंद लुटण्यासाठी येणार्‍या देशी पर्यटकांची संख्या वाढू लागल्याने पूर्वी ऑफ सिझन म्हणून दुर्लक्षित राहिलेल्या पावसाळ्यात आता पर्यटन हंगाम बहरू लागला आहे.

गोव्यात येणारे पर्यटक किनार्‍यांव्यतिरिक्त गोव्यातील इतर पर्यटनस्थळांकडे वळावेत यासाठी गोवा सरकारने विशेष प्रयत्न केले आहेत. दुर्लक्षित पर्यटनस्थळांचा विकास करून तिथे पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून देण्यावर सरकारने भर दिला आहे. हरवळेच्या धबधब्याचा विकास आणि परिसराचे सौंदर्यीकरण हा त्याचाच एक भाग आहे. हरवळे धबधबा नेहमीच पावसाळी पर्यटकांना खुणावत असतो. तिथे पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून दिल्यास पर्यटक त्याचा आस्वाद घेतील हे जाणून पर्यटन खात्याने हरवळे धबधबा परिसराचे सौंदर्यीकरण केले आहे. नुकतेच पर्यटनमंत्री दिलीप परुळेकर यांच्या हस्ते कामाचे उद्घाटन झाले आहे. मये तलाव परिसराचा विकास करून तिथेही पर्यटकांसाठी सर्वोत्तम सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा सरकारचा विचार आहे.

चोर्ला घाटातील धबधबे ओसंडून वाहू लागल्याने स्थानिक आणि देशी पर्यटक तेथील धुक्यात हरवून पावसाळी पर्यटनाचा आनंद लुटताना दिसत आहेत. दूधसागर धबधब्याचा आविष्कार डोळ्यात साठवून ठेवण्यासाठी आजही हजारो पर्यटकांची पावले दूधसागर धबधब्याकडे वळत असतात. रेल्वेतून जातानाही धबधब्याचे उडणारे तुषार अंगार घेण्यासाठी प्रवासी धडपडत असतात. डॉ. सलीम अली पक्षी अभयारण्यासह नेत्रावळी आणि म्हादई अभयारण्यातही निसर्गाचा आगळावेगळा आविष्कार पाहायला मिळतो. त्याशिवाय खासगी संस्थांनी उभारलेली स्पाइस फार्म ही संकल्पना पर्यटकांमध्ये लोकप्रिय होऊ लागली आहे. निसर्गाच्या सान्निध्यात प्रत्येक क्षण एंजॉय करण्याची संधी सर्वच स्पाइस फार्ममध्ये पर्यटकांना मिळते.

आतापर्यंत दुर्लक्षित राहिलेला साहसी पर्यटनाचा भाग म्हादईतील व्हाइट वॉटर राफ्टिंगने पूर्ण झाला आहे. गेल्यावर्षी सुरू झालेला हा उपक्रम आवड असलेल्या पर्यटकांच्या पसंतीस पडू लागला आहे. एका वेगळ्याच थराराचा अनुभव व्हाइट वॉटर राफ्टिंगमुळे पर्यटकांना येऊ लागला आहे. पर्यटकांच्या सुरक्षिततेसाठी सर्व खबरदारी घेण्यात आल्याने ज्यांना पोहता येत नाही अशांनासुद्धा या थराराचा अनुभव घेता येणे शक्य होत आहे. व्यावसायिकदृष्ट्या हा उपक्रम यशस्वी होताना दिसत आहे. देशी आणि विदेशी पर्यटक ऑनलाइन बुकिंग करून या साहसी पर्यटनाचा लाभ घेताना दिसत आहेत.

मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकर यांच्या सरकारने पर्यटनमंत्री दिलीप परुळेकर आणि गोवा पर्यटन विकास महामंडळाचे अध्यक्ष नीलेश काब्राल यांच्या नेतृत्वाखाली पर्यटन क्षेत्राच्या विकासासाठी अनेक धोरणात्मक निर्णय घेऊन त्याच्या अंमलबजावणीस सुरुवात केली आहे. मुख्यमंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखाली नेमण्यात आलेल्या उच्चस्तरीय समन्वय समितीच्या बैठकीतही पर्यटन व्यवसायाच्या विकासासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करण्याचे ठरवण्यात आले आहे. गोव्यातील पर्यटन क्षेत्राला वेगळा आयाम देण्याचे सरकारने ठरवले आहे. आता गोव्यात येणार्‍या पर्यटकांना गोव्याच्या पर्यटनस्थळांचा नजराणा हवाई सफर करून पाहता येणार आहे. पाण्यावर आणि हवेत चालणार्‍या ऍम्फिबियन विमानाच्या माध्यमातून पर्यटकांना हवाई आणि समुद्री सैर घडवून आणली जाणार आहे.

किनार्‍यांवर समुद्रस्नानासाठी येणार्‍या पर्यटकांची होणारी गैरसोय लक्षात घेऊन सरकारने धाराशॉ कंपनीतर्फे किनार्‍यांवर शौचालये आणि चेंजिंग रुम्स उभारण्याचे ठरवले आहे. गोव्यातील प्रमुख अशा सर्व किनार्‍यांवर ही सुविधा उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. गोव्यासारख्या जागतिक दर्जाचे पर्यटनस्थळ असलेल्या ठिकाणी परिषदा आयोजित केल्यास त्याला मिळणारा प्रतिसाद चांगला असल्याचे आढळून आल्याने अनेक राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय संस्था परिषदांच्या आयोजनासाठी गोव्याची निवड करतात. मोठ्या परिषदांच्या आयोजनाला प्रोत्साहन मिळावे व आयोजकांना चांगल्या सोयी-सुविधा मिळाव्यात यासाठी लवकरच जागतिक दर्जाचे कन्व्हेंशन सेंटर उभारले जाणार आहे. त्यातून कॉर्पोरेट पर्यटनाला चालना मिळू शकेल.

पर्यटन व्यवसायासाठी लागणारे मनुष्यबळ गोव्यातच तयार व्हावे यासाठी फर्मागुडी येथे अद्ययावत हॉटेल मॅनेजमेंट इन्स्टिट्यूट उभारले जाणार आहे. याशिवाय पणजी जेटी, पार्किंग प्लाझा आणि पर्यटन भवनसारखे प्रकल्प पूर्णत्वास नेऊन वर्षाचे ३६५ दिवस पर्यटकांच्या स्वागतासाठी सज्ज राहण्याचे सरकारने ठरवले आहे.
गोवा पर्यटन विकास महामंडळ आणि पर्यटन खात्याच्या राज्यस्तरीय मार्केटिंग आणि प्रोत्साहन समितीच्या बैठकीतही पर्यटकांच्या हिताचा विचार करून अनेक निर्णय घेण्यात आले आहेत. ‘अपना मॅप’ही त्याचाच एक भाग आहे. त्याद्वारे गोव्याच्या पर्यटनस्थळांकडे जाण्यासाठी मार्ग दाखवले जाणार आहेत. नॅशनल जिऑग्रामी हे आंतरराष्ट्रीय चॅनल गोव्यातील संस्कृती, पर्यटन, पुरातत्त्व वास्तू आदींवर ३० मिनिटांचा माहितीपट तयार करणार आहे. नॅशनल जिऑग्राफीची टीम त्यासाठी ४५ तासांचे शुटिंग करणार असून त्याचे संपादन करून ३० मिनिटांचा माहितीपट बनवला जाणार आहे. हा माहितीपट जगभरात प्रसारित केला जाणार आहे. नॅशनल जिऑग्राफीची प्रेक्षक संख्या जास्त असल्याने त्याचा गोव्याच्या पर्यटनाला फायदाच होणार आहे. डिस्कव्हरी इंडिया व इतर आघाडीच्या पर्यटनविषयक मासिकांतून, नियतकालिकांमधून गोव्यातील पर्यटनस्थळांची माहिती सर्वदूर पोहोचेल यासाठी प्रयत्न सुरू असून त्याला मिळणारा प्रतिसाद अपेक्षा वाढवणारा आहे.
पर्यटन खात्याने हॅरिटेज फॅस्टीव्हल, वाइन फॅस्टीव्हल, गोवा इंटरनॅशनल ट्रॅव्हल मार्टसारख्या उपक्रमांतून पर्यटकांसमोर जाण्याचा केलेला प्रयत्न यशस्वी झाला आहे. पुढच्या वर्षी एप्रिल महिन्यात गोवा इंटरनॅशनल ट्रॅव्हल मार्टचे आयोजन केले जाणार आहे. म्युझिक शो व इतर कार्यक्रमांवेळी गोवा, नो टू ड्रग्ज, ग्रीन गोवासारखे संदेश लोकांपर्यंत पोचवण्याचा प्रयत्न पर्यटन खाते व महामंडळाने केला आहे.

प्रभावी आणि आक्रमक मार्केटिंगचा फायदा गोव्याला होऊ लागला आहे. देशी पर्यटकांना गोव्यात आकर्षित करण्यासाठी आठ रोड शो आयोजित करण्यात आले आहेत. रोड शोमधून गोव्यातील पर्यटनस्थळांबरोबर सांस्कृतिक वैभव त्या-त्या ठिकाणच्या लोकांसमोर मांडून पर्यटकांना गोव्याकडे वळवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. विदेशातही बर्लीन, फ्रँकफर्ट जर्मनी, स्वित्झर्लंड, ऑस्ट्रीया, मलेशिया, थायलंड, फिनलँड, नॉर्वे, इंग्लंड, स्पेन, इटली, अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया व न्यूझीलंडमध्ये रोड शो करून विदेशी पर्यटक गोव्यात मोठ्या संख्येने यावेत यासाठी नियोजनबद्ध प्रयत्न सुरू आहेत. गोवा पर्यटन खाते व महामंडळ आंतरराष्ट्रीय पर्यटन जत्रा व मेळाव्यांमध्येही भाग घेणार आहे. यामध्ये प्रामुख्याने ओटीडीव्हायकेएच लेजर-मॉस्को, आयएफटीएम- पॅरिस, आयटीबी एशिया- सिंगापूर, डब्ल्यूटीएम- लंडन, आयटीबी- बर्लिन व एमआयटीटी मॉस्को येथील आंतरराष्ट्रीय पर्यटन जत्रांमध्ये गोव्यातील पर्यटनस्थळांचे आक्रमक मार्केटिंग केले जाणार आहे. गोव्यातील पर्यटनाच्या येणार्‍या हंगामात पर्यटकांना आकर्षित करण्यासाठी पर्यटन खाते व महामंडळाने देशी पर्यटन जत्रा व मेळाव्यांमध्ये भाग घेण्याचे निश्‍चित केले आहे. त्यात टीटीएफ, आयटीएम, आयआयटीएम, हॉलिडे एक्स्पो, आयटीटीई, हिंदू ट्रॅव्हल डिस्कवर, साठे व इंडिया इंटरनॅशनल ट्रेड फेअरमध्ये गोवा पर्यटन खाते आपले दालन उघडून मार्केटिंग करणार आहे.

गोव्यातील पर्यटनस्थळांचे प्रभावी मार्केटिंग आणि सादरीकरण करण्यासाठी मुंबईतील ऍडफॅक्टर पीआर या कंपनीची नियुक्ती करण्यात आली असून त्यांनी केलेल्या प्रयत्नांना चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. चित्रपट व प्रसिद्धी माध्यमांमधून गोव्याची चांगली प्रतिमा पोचवण्याचा प्रयत्न या कंपनीतर्फे केला जातो.
मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकर यांनी व्यक्तिशः पर्यटन खात्यात लक्ष घातले आहे. पर्यटन व्यवसायासाठी आवश्यक असलेल्या पायाभूत सुविधा उभारून रोजगारनिर्मिती करण्यावर सरकारचा भर राहणार आहे. गोवा हे जागतिक पर्यटनस्थळ असल्याने जागतिक दर्जाच्या सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातील, असे मुख्यमंत्र्यांनी स्पष्ट केले आहे.

पर्यटनमंत्री दिलीप परुळेकर यांनी नुकतीच केंद्रीय पर्यटनमंत्री चिरंजिवी यांची भेट घेऊन गोव्यातील पर्यटन क्षेत्रात हाती घेतलेल्या उपक्रमांची माहिती दिली. केंद्राकडून सहकार्य मिळाल्यास आणखी सुविधा निर्माण करून आधिकाधिक पर्यटकांना आकर्षित करण्याची ताकद गोव्यात असल्याचे परुळेकर यांनी केंद्रीय पर्यटनमंत्र्यांच्या निदर्शनास आणून दिले आहे. सरकारने पर्यटन खात्यामार्फत हाती घेतलेल्या प्रकल्पांचा भविष्यात गोव्यात फायदा होणार असून गोव्यात येणार्‍या प्रत्येक पर्यटकाची गोवा भेट संस्मरणीय करण्यासाठी आम्ही सज्ज आहोत, असे परुळेकर यांनी स्पष्ट केले आहे. त्यादृष्टीने त्यांनी पावलेही उचलली आहेत.

पर्यटन क्षेत्रात गोव्याने केलेल्या उल्लेखनीय कामगिरीची दखल राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय पातळीवर वेळोवेळी घेण्यात आली आहे. अलीकडेच लोनली प्लॅनेट ट्रॅव्हल मॅगझिनतर्फे गोवा पर्यटनला बेस्ट व्हॅल्यू डेस्टीनेशन पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आले आहे. ट्रॅव्हल प्लस लेजर इंडिया या मॅगझिनतर्फे गोवा पर्यटनला बेस पार्टी डेस्टीनेशन, बेस्ट हनिमून डेस्टीनेशन व बेस्ट लेजर डेस्टीनेशन पुरस्काराने गौरवण्यात आले आहे. पर्यटन क्षेत्रातील ही गौरवशाली कामगिरी यापुढेही कायम राहील यासाठी गोवा सरकार प्रयत्नशील आहे.
लवकरच वर्षाचे ३६५ दिवस पर्यटन हंगाम असणारे पहिले राज्य गोवा असेल, अशी अपेक्षा बाळगायला हरकत नाही. गोव्यात पर्यटन व्यवसायाच्या माध्यमातून हजारो तरुणांना रोजगार मिळत आहे. पर्यटन व्यवसायातील उलाढालही वाढत असून येत्या काही वर्षांत पर्यटन हा निश्‍चितपणे गोव्याचा आर्थिक कणा बनेल यात शंका नाही.

पावसाळ्यातील भ्रमंतीची...

2013-07-06T15:22:00.000+05:30

पावसाळा सुरू होऊन काही दिवस उलटूनही गेलेत. पर्यटनाची आवड असलेल्यांना आता पावसाळ्यातील भ्रमंतीचे वेध लागले असतील तर नवल ते काय? कारण मित्रांनो, पर्यटनाची-भ्रमंतीची आवड असलेल्यांनी केवळ उन्हाळ्यातील किंवा हिवाळ्यातील पर्यटनाच्या मर्यादेत राहण्याचे दिवस आता संपलेत.

जग बदलते तशी पर्यटनाची व्याख्याही बदलत जाते. पूर्वीची संकल्पना अशी होती की पर्यटन हवे पण ते उन्हाळ्यात एखाद्या थंड हवेच्या ठिकाणी, तर हिवाळ्यात इतर ठिकाणी. पण पावसाळ्यात भ्रमंती मुळीच नको. कारण काय, तर पावसाळ्यात पर्यटनाला निघायचे म्हणजे रेनकोट, रेन चीटर, पावसाळ्यात वापरण्याचे बूट वगैरेंबरोबरच सर्दी-पडसे होईलच असे गृहीत धरून बरोबर न्यावयाची औषधांची बॅग वगैरे नसत्या कटकटी... त्यापेक्षा संपूर्ण पावसाळा शक्यतो घरीच टी.व्ही., सुका मेवा, चहा-कॉफी, भजी-सामोसे यांच्यासह साजरा करणे किती चांगले.

पण मित्रहो, असे केल्याने आपण निसर्गाची केवळ एकच बाजू अनुभवू शकतो. पावसाच्या आगमनाला आसुसलेली ही सृष्टी पहिल्या पावसाच्या शिडकाव्यानंतर किती सुंदर आणि मनमोहक रूप धारण करू लागते हे सर्वांना माहीत असतेच. अशावेळी आजूबाजूला अलौकिक आणि अवर्णनीय अशा निसर्गनिर्मितीचा आविष्कार घडत असतो. सृष्टीचे हे देखणे रूप आपल्याला अनुभवायला नको का?

पावसाळ्यात आपल्या येथील कितीतरी पर्यटनस्थळांवरील, समृद्ध पठारांवरील हिरवळीचे गालीचे सुंदर-सुंदर रानफुलांनी मढलेले असतात. एखादे पर्यटनस्थळ उंच ठिकाणी असल्यास तेथील धबधबे आणि त्यांच्या भरभरून वाहणार्‍या आणि कानठळ्या बसवणार्‍या जोरदार प्रवाहाचे दर्शन घडल्यास उरात धडकी भरल्याशिवाय राहत नाही. अगदी आपल्या साळावली येथील ठिकाणी पावसाळ्यात तेथील निसर्गसौंदर्यामध्ये भर घालणार्‍या कारंज्यांच्या विरुद्ध बाजूला वाहणार्‍या धरणाच्या पाण्याच्या जोरदार प्रवाहाला पाहून धडकी भरते तशी!

याशिवाय पावसाळ्यात ठिकठिकाणी एखाद्या उंचवट्यावरून नव्याने निर्माण होणारे अनेक छोटे-मोठे झरे वाहत असतात आणि आपल्याला प्रसन्न करीत असतात. याबरोबरच सृष्टीमध्ये एखादे वेळी चालणारा ऊन-पावसाच्या लपंडावाचा खेळ, अधून-मधून आपल्या दृष्टिपथात येणारे इंद्रधनुष्य... हे सारे किती नयनरम्य असते हे वेगळे सांगायची गरज नाही. पावसाळ्यात एखादेवेळी विमानप्रवास घडल्यास केवळ ‘टेक-ऑफ’ आणि ‘लँडिंग’चे क्षण सोडल्यास संपूर्ण प्रवासात आपल्याला ढगांच्या साम्राज्यांतून जाण्याचा, एका वेगळ्याच अनुभवाचा साक्षात्कार घडतो.

आपण भारतीय खरोखरच फार नशीबवान आहोत. आपल्या इथे पर्यटनासाठी कितीतरी पर्याय उपलब्ध आहेत. हिमालयाच्या कुशीतील बर्फाच्छादित शिखरे तेथून दूरच्या स्थानांवरील आपल्यासारख्यांना पर्यटनासाठी खुणावत असतात, तर आपल्या येथील असंख्य समुद्रकिनारे येथील लोकांना आपल्याकडे आकर्षित करीत असतात. ज्या स्थळांवरील आपल्या देशबांधवांना समुद्रकिनारे दुर्मीळ असतात त्यांना येथील समुद्रकिनार्‍यांवर आल्यानंतर समोर अथांग सागर बघून केवढा आनंद होत असतो हे आपल्यासारख्या स्थानिकांनी कितीतरी वेळा आपल्या समुद्रकिनार्‍यावरील वाळूत बसून अनुभवले असेलच. म्हणजे, अगदी आपल्याला हिमशिखरे किंवा राजस्थानातील वाळवंटाचे क्षेत्र बघून होतो, तसा आनंद नाही का?

एक मात्र खरे, पावसाळ्यात पर्यटनाला निघायचे झाल्यास आपले प्रवास माध्यम आरक्षित करण्याच्या संदर्भात विशेष अडचण येत नसते. पावसाळ्यात पर्यटक कमी संख्येने येत असतात हे ओळखून निवास सुविधेमध्येही ‘ऑफ-सीझन’ डिस्काउंट्‌स दिले जातात. यातच सारे काही आले.

पावसाळ्यात भ्रमंतीला निघायचे झाल्यास काही गोष्टींचे भान अवश्य राखायला हवे. आपली स्वतःची गाडी घेऊन निघायचे झाल्यास गाडीचे सर्व टायर्स सुस्थितीत पाहिजेतच. गाडीचे संपूर्णपणे चेक-अप किंवा योग्यती दुरुस्ती करून घेऊन गाडीने प्रवास करणे केव्हाही चांगलेच. प्रवासामध्ये छत्री, रेनकोट, पावसाळी बूट यांबरोबरच ‘चार्ज’ करता येण्याजोगी प्रखर विजेरी जवळ असणे जरुरीचे वाटते. आपला प्रवास शक्यतो दिवसाचा असावा, रात्रीचा अजिबातच करू नये. याचे कारण म्हणजे, काही वेळा प्रवासाचा रस्ता आपल्याला परिचित नसतो. त्यातच पावसामुळे ठिकठिकाणी पाणी साचल्यामुळे रस्त्याचा नीट अंदाज बांधणे कठीण होऊन जाते. एखाद्या बस, ट्रक किंवा इतर अवजड वाहनाला वाट करून देताना याचा आपल्याला जास्त त्रास होतो. त्यातच रस्त्यावरील दिवे पेटत नसतील तर विचारूच नका. आपल्या येथे तर ही बाब नित्याचीच असते नाही का? आणि महत्त्वाचे म्हणजे, रात्रीचा एकसारखा प्रवास केल्यास आपल्याला विश्रांती कधी घेता येणार? म्हणूनच काळजी घेणे चांगले.

याशिवाय आपल्या भ्रमंतीमध्ये आणखी काही गोष्टींपासून फार जपले पाहिजे. पावसाळ्यात ठिकठिकाणचे धबधबे, समुद्रकिनारे वगैरे आपल्याला आकर्षित करीत असतात. पर्यटनाविषयक कायद्याच्या मर्यादेत राहून पर्यटनाचा आनंद मिळविल्यास आपल्याला, आपल्या कुटुंबीयांना, मित्रांना किंवा सहपर्यटकांना आपल्यामुळे कोणत्याही प्रकारे त्रास किंवा मनस्ताप होणार नाही. आपल्या येथे समुद्रात वर्षाकाठी कितीतरी पर्यटक बुडून मृत्यू पावतात. याची प्रमुख कारणे म्हणजे पाण्याचा योग्य अंदाज नसताना समुद्रात पोहण्यासाठी उतरणे, पोहण्याच्या तंत्रात कमी पडणे आणि तिसरी जीवघेणी ठरणारी गोष्ट म्हणजे दारू पिऊन किंवा अमली पदार्थांचे सेवन करून समुद्रामध्ये उतरणे.

याशिवाय इतर काही गोष्टींचाही खास उल्लेख करावा लागेल, त्यांमध्ये समुद्रात किंवा समुद्रकिनार्‍यावर पाळावयाच्या शिस्तीचा अभाव, आणि हे नियम आणि शिस्त पाळावयाच्या संदर्भात स्थानिक संबंधित यंत्रणेचे योग्य नियंत्रण नसणे, समुद्रकिनार्‍यावर बेकायदेशीर विकली जाणारी दारू किंवा अमली पदार्थ, पर्यटकांच्या गर्दीच्या तुलनेने अगदी कमी संख्येने उपलब्ध किनार्‍यावरील जीवरक्षक वगैरे-वगैरे. त्यामुळे येथील सुंदर किनारे काही वेळा जीवघेणेही ठरू शकतात याचे भान प्रत्येकाने ठेवायला हवे.

तर मग चला... तयारी करा... या पावसाळ्यातील भ्रमंतीची...

पश्चिमघाट पण युनुस्कोच्या वारसा यादीत

2012-07-04T17:52:00.002+05:30

भारतातील 1600 किलोमीटर लांबीचा पश्चिम घाट आणि तिथल्या पर्वतरांगाचा समावेश संयुक्त राष्ट्र संघाने जागतिक वारसा स्थळांमध्ये केला असल्याचे जाहीर केले

संयुक्त राष्ट्र- देशातील 1600 किलोमीटर लांबीचा पश्चिम घाटातील पर्वतरांगा जंगलांचा समावेश संयुक्त राष्ट्र संघाने जागतिक वारसा स्थळांमध्ये केला असल्याचे जाहीर केले आहे.हिमालयापेक्षाही प्राचीन वने पश्चिम घाटात असल्याचे सांगत येथील जैवविविधता जोपासण्यासाठी युनेस्को विशेष लक्ष देणार आहे. युनेस्कोच्या घोषणेमुळे भारताच्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवला गेला आहे.

रशियातील सेंट पिटर्सबर्ग येथे झालेल्या महत्त्वपूर्ण बैठकीत हा निर्णय घेण्यात आला. त्यामुळे आता महाराष्ट्रातील कास पठार (सातारा), कोयना अभयारण्य, चांदोली अभयारण्य (सांगली) आणि राधानगरी अभयारण्य (कोल्हापूर) ही ठिकाणे 'जागतिक वारसा' स्थळांच्या यादीत सामिल झाली आहेत.

पश्चिम घाटातील पर्वतरांगा पश्चिमेकडील राज्यांमध्ये पावसाचे विभाजन करण्याची महत्त्वाची कामगिरी बजावते. या जंगलांमधील वनस्पती, प्राणी, सूक्ष्मजीव, कीटक हे ‘इन्डेमिक’ या प्रकारात मोडणारे आहेत, म्हणजे अशा प्रकारचे जीव जगात इतरत्र कुठेही आढळत नाहीत. इतका मोठा ‘जागतिक वारसा’ आपण वृक्षतोड करून, खाणी खोदून, वेगवेगळे प्रकल्प उभारून नाहीसा करण्याच्या मार्गावर आहोत. परंतु आता मात्र यापासून रोखणे शक्य होणार आहे.या ठिकाणाला ‘जागतिक वारसा’ यादीत स्थान मिळाल्याने त्याच्या संरक्षणाची जबाबदारीही येईल आणि त्यात युनेस्को सक्रिय असेल. युनेस्कोच्या निर्णयामुळे पश्चिम घाटावरील पर्यटन स्थळांचा विकास करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय संस्था आणि तज्ज्ञांचे तांत्रिक तसेच आर्थिक सहकार्य लाभणार आहे.

महाराष्ट्रातील पश्चिमी घाटासोबतच जर्मनीतील मारग्रेवियल ओपेरा हाऊसचा समावेश जागतिक वारसा असलेल्या स्थळांमध्ये करण्यात आला आहे. 18 व्या शतकामध्ये बांधण्यात आलेली ही वास्तू स्थापत्य कलेचा उत्कृष्ट नमूना आहे.पोर्तुगाल येथील एल्वस या नगरा भोवती असलेल्या तटबंदाचाही समावेश जागतिक वारसा यादीत करण्यात आला आहे.

विटेवरील ‘भाव’दर्शन : पंढरीचा पांडुरंग

2012-06-30T17:58:00.000+05:30

महाराष्ट्राच्या जनविश्वाचं अढळ श्रद्धास्थान म्हणजे पंढरीचा पांडुरंग. अलौकिक ज्ञानतत्वाइतकच जनलोकांचे भावविश्व महत्वाचे. कारण , त्या भावविश्वात ते स्वत:ही रमतात आणि ज्ञानरूप परमात्म्यालाही भावरूपात आणून रमवितात. पंढरीच्या विठ्ठलाचे उत्कट भावदर्शन घडते ते लोकवाणीतून. लोकसाहित्य आणि त्यातून प्रकटलेली लोकवाणी म्हणजे जनमानसाचा स्वाभाविक अविष्कार.

संतवाणीच्या विलक्षण प्रभावाने महाराष्ट्राच्या जनमानसाला विठ्ठल खर्या अर्थाने ज्ञात झाला , तर लोकवाणीच्या प्रभावाने लोकमानसाने तो आपलासा केला. लोकवाणीतील ओव्या , लोकगीते , लोककथा यातून उभे राहिलेले विठ्ठलाचे रूप पाहिल्यावर हाच महाराष्ट्राचा खरा लोकदेव आहे आणि मराठी माणसाच्या मनावर शतकानुशतके अधिराज्य गाजवतो आहे हे लक्षात येते. लोकवाणीतील वर्णनात सहजता आहे. स्वाभाविकता आहे. कुठे कृत्रिमता नाही , अभिनिवेश नाही. लोकवाणीला विठ्ठलाचा मोह पडावा आणि अनेक नात्यांनी विठ्ठलाशी जोडत जोडत आठवणी व्हावी हे देखिल स्वाभाविक आहे. विठ्ठल , रूक्मिणी , पंढरपूर , पुंडलिक , भक्तगण , साधुसंत , दिंड्या , पताका , दिंडीखन , गरूडखांब , चंद्रभागेचे वाळवंट , तुळशीची कथा , बुक्याची आवड , रूक्मिणीचं रूसणं , देवाचं हसणं ह्या गोष्टी लोकसाहित्य आणि लोकवाणीतून सहजपणे मांडल्या जातात आणि युगानुयुगे जनमानसात घर करून राहिलेला विठ्ठल भावदर्शनाने अधिक जवळ येतो.

तो भक्ताशी बोलतो आणि संवाद घडतो. खरंतर पंढरपुरी पांडुरंग आले ते पुंडलिकाच्या आई वडिलांच्या सेवेसाठी आणि अठ्ठावीस युगे स्थिरावले ते पुंडलिकाने भिरकावलेल्या प्रेमभावाच्या विटेवर. पांडुरंगाच्या पायाखालची वीट हेच वारकर्यांच्या भक्तिप्रेमाचे अधिष्ठान त्या विटेचं तत्व समजावं म्हणून तत्ववेत्यांची प्रतिभा अखंड शोध घेत राहिली. त्या विटेचं खरं मोठेपण ओळखलं ते एका खेडूत स्त्रीने. ती पंढरपुरला आली. पांडुरंगाच्या राऊळात उभी राहिली आणि पांडुरंगाचं दर्शन घेताना विटेलाच विचारू लागली.

काय पुण्य केलं पंढरीच्या ग तू इटं (विट)।
देव विठ्ठलाच पाय सापडलं कुठं ?

विठ्ठलाचे चरण लाभावेत म्हणून तत्ववेत्यांनी , ऋषीमुनींनी , तपश्चर्यांनी , उपासकांनी अहोरात्र उपासना करावी ते पाय तुला कुठं सापडले ? तू किती भाग्यवान. विटेचं महत्व ओळखणार्या त्या खेडून स्त्रीला विटेवरचे परब्रह्मही तितक्याच सहजपणे आकळते.

ज्ञानमूर्ती असणारा पांडुरंग भावमूर्ती होऊन लोकवाणीतून प्रगटतो आणि परब्रह्म भावरूप अवस्थेला येऊन लोकमानसाशी बोलू लागते. ज्ञानदेव ज्ञानेश्वरीच्या नवव्या आश्चर्यात सांगतात ,

आम्ही भावाचे पाहुणे । भलतेया।
परमात्मा हा भावाचा पाहुणा आहे. भावाच्या घरी तो आपसूक जातो आणि स्वाभाविक भावदर्शनात प्रेमाने उभा राहतो. खरे तर , भाव हीच भक्तीचीही पूर्णावस्था ठरते.

- डॉ. रामचंद्र देखणे

आता आठ दिवसांत पासपोर्ट!

2012-06-26T00:12:00.000+05:30

वेगवान कार्यप्रणालीच्या माध्यमातून पासपोर्ट कार्यालयांनीही कात टाकली असून आता चक्क आठ दिवसांतही पासपोर्ट मिळवणे शक्य झाले आहे. फक्त त्यासाठी आवश्यक त्या कागदपत्रांची व फॉर्ममध्ये दिलेल्या अटींची काटेकोरपणे ऑनलाईन पूर्तता पासपोर्ट काढणार्‍या व्यक्तीने करणे अत्यावश्यक आहे.

अन्य कोणतीही अनावश्यक कागदपत्रे जोडू नये, असे आवाहन ठाण्याचे पासपोर्ट अधिकारी टी.डी. शर्मा यांनी ‘लोकमत’ला दिलेल्या खास मुलाखतीत स्पष्ट केले. पासपोर्ट कार्यालयांचा वाढता व्याप आणि पासपोर्ट काढणार्‍यांची वाढती संख्या लक्षात घेता काही महिन्यांपूर्वीच यासंदर्भातले काम पासपोर्ट व टाटा कन्सल्टन्सी यांच्या माध्यमातून करण्याचा निर्णय भारत सरकारने घेतला असून त्याचे काम सुरूही झाले आहे.

कागदपत्रे योग्य असल्यास व तुमच्या फॉर्ममध्ये त्रुटी नसल्यास आठ दिवसांत पासपोर्ट उपलब्ध होत असल्याचे शर्मा यांनी सांगितले. अत्याधुनिक पद्धतीने पूर्वीच्या पासपोर्ट वितरणाच्या पद्धतीत आमूलाग्र बदल करण्यात आल्याने झटपट पासपोर्ट मिळणे अधिक सोपे झाले आहे. सध्या देशभरात तब्बल ७७ हून अधिक पासपोर्ट केंद्रे उपलब्ध असून त्यामुळे हे शक्य झाल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.

अर्ज करा ऑनलाईन
आता पूर्वीप्रमाणे पासपोर्ट कार्यालयात जाऊन फॉर्म आणण्याची आवश्यकता नाही.
तुम्हाला त्याकरिता ऑनलाईनच अर्ज करावा लागतो. सुमारे पाच पानी ऑनलाईन तपशील भरल्यानंतर तुम्हाला मुलाखतीसाठी तारीख मिळेल. त्यावेळी सर्व कागदपत्रे घेऊन जावी लागतात.

पोलीस ठाण्याची पद्धती मात्र जुनीच : नव्या प्रणालीमुळे पासपोर्ट मिळणे जलद झाले असले तरीही पोलीस ठाण्याची पद्धत मात्र अद्यापही जुनीच आहे. त्यात जर अत्याधुनिकपणा आला तर पासपोर्ट मिळणे अधिक जलद गतीने सुखकर होईल, असेही मत अधिकार्‍यांनी व्यक्त केले.

एज्युकेशन लोन.? कुणी ? का? कधी घ्यावं.?

2012-06-16T01:30:00.000+05:30

एज्युकेशन लोन. म्हणजेच शैक्षणिक कर्ज. याविषयी आपल्याकडे बरेच समज-गैरसमज आहेत. ते कुणी घ्यावं, कुणाकडून घ्यावं याबाबत मुलं-मुलीच नाही तर पालकही खूप अनभिज्ञ दिसतात. शिकताना आपल्या मुलाच्या डोक्यावर कर्जाचा बोजा नको, असं वाटल्यानं अनेक पालक स्वत:चं सोनं विकतात, गहाण टाकतात पण शैक्षणिक कर्ज घेत नाहीत.

कितपत करणं योग्य असतं हे सारं.?

विशेषत: मेडिकल, इंजिनिअरिंग, एमबीए, लॉ आणि अन्य उच्चशिक्षण घेणार्‍या विद्यार्थ्यांंना जर त्या शिक्षणाच्या फी साठी कर्ज उपलब्ध आहेत तर ती का घेऊ नये.?

ती फेडताना पालकांच्या नाकीनव येतात का.?

तर अजिबात नाही.

उलट बदलत्या काळात शिक्षणासाठी कर्ज घेण्याचा विचार मुलांनीच करायला हवा आणि त्याबाबतची सर्व माहिती करून घेऊन आपल्या शिक्षणाचा भार आपणच उचलायला हवा.

जर आपण एरवी सर्व बाबतीस स्वतंत्र आणि आधुनिक विचारांचे असतो तर मग आपण आपल्या शिक्षणाचा भार स्वत:च का उचलू नये. वडिलांकडे पैसे नाहीत या एका सबबीखाली शिक्षण थांबवायचं आणि आपण पुढं शिकू शकलो नाही याचा दोष आईवडिलांना किंवा परिस्थितीला द्यायचा हे काही योग्य नव्हे.

मुख्य म्हणजे पैसे नाहीत म्हणून शिक्षण थांबवावं किंवा सावकाराकडून अव्वाचे सव्वा व्याज देऊन पैसे घ्यावेत, असं करण्यापेक्षा शैक्षणिक कर्जाचा मार्ग निवडलेला बरा. शैक्षणिक कर्ज स्वस्त असतं हे लक्षात ठेवा.

त्यासाठी संपूर्ण माहिती करून घ्यावी. आणि निर्धास्त मनानं अभ्यासाला लागावं.

शैक्षणिक कर्ज कुणाला मिळतं.?

उच्चशिक्षण घेणार्‍या कुणाही विद्यार्थ्याला शैक्षणिक कर्ज मिळतं. ज्या अभ्यासक्रमाला प्रवेश घेतला असेल त्या अभ्यासक्रमाच्या पूर्ण कालावधीची फी म्हणून हे कर्ज मिळतं. दोन किंवा तीन वर्षांंंचा अभ्यासक्रम असेल तर प्रत्येक वर्षीच्या फी चा धनादेश वेगळा मिळतो.

धनादेश कुणाच्या नावे मिळतो?

धनादेश तुम्ही ज्या संस्थेत अभ्यासक्रमास प्रवेश घेतला आहे त्या संस्थेच्या नावे मिळतो.

कर्जाच्या रकमेत कुठल्या फी चा समावेश असतो.?

या रकमेत केवळ अभ्याक्रमाच्या शैक्षणिक फी चा समावेश असतो. डोनेशनचा नाही. ज्या आणि जेवढय़ा रकमेची पावती ती संस्था देते तेवढेच कर्ज मिळू शकते. त्यामुळे संस्थेकडे पावतीचा आणि योग्य फी घेण्याचा आग्रह तुम्हालाच धरावा लागतो. डोनेशन किंवा अँडमिशन करण्यासाठी जे अधिकचे पैसे संस्था घेतात त्यासाठी कर्ज दिले जात नाही.

फी वाढल्यास कर्जाच्या रकमेत वाढ होते का.?

होते. मात्र फी वाढ झाल्याचे पत्र तुम्हाला बँकेत जमा करावे लागते.

शैक्षणिक कर्ज मिळण्यासाठी बँक कशी निवडावी.?
क्यतो सरकारी बँकांची निवड करा. प्रत्येक बँकेत व्याजदर बहुतांश समान असतो. मात्र तरीही एकदा खात्री करून घ्या. इतर कर्जांच्या तुलनेत शैक्षणिक कर्ज स्वस्त मिळते. त्यामुळे बँक निवडताना भरवशाचीच बँक निवडा.

कर्जफेडीला सुरुवात कधी होते.?

नाही फेडले तर शिक्षण मध्ये थांबू शकते का.?

नाही. शिक्षण मध्ये थांबू शकत नाही. मात्र ठरलेले व्याज तुम्ही दरमहा भरणं उत्तम. कर्जफेडीला सुरुवात अभ्यासक्रम पूर्ण झाल्यावर वर्षभरानं प्रत्यक्षात कर्जफेडीला सुरुवात होते. अपेक्षा अशी की तोपर्यंत कर्ज घेणारा आपल्या पायावर उभा राहून कर्ज फेडू शकेल. शिक्षण सुरू असताना कर्जफेडीसाठी कुणीही तगादा लावत नाही.

नापास झालो तर..?

शेवटच्या वर्षाला नापास झाला तरी एका वर्षाचा अवधी मिळतो. पण मध्येच नापास झाला तर पुढील शिक्षणाची फी पुढच्या वर्गात गेल्यावरच मिळते. पण कर्ज काढून शिकताना नापास न होणंच उत्तम. आणि श्रेयस्कर.

कर्ज घेण्यासाठी कुठली कागदपत्रं लागतात.?

१) प्रवेश घेत असल्याचे आणि त्यासाठी अमुक फी हवी, असं सांगणारे संस्थेचे पत्र.
२) आधीच्या वर्षाची गुणपत्रिका.
३) निवासाचा पुरावा.
४) आई आणि वडील यांची गॅरेण्टर म्हणून सही. अन्य नातेवाईक भाऊ-बहीण-काका-मामा-मावशीही चालेल.
५) त्यांच्या उत्पन्नाचा पुरावा.
उत्पन्न करात सूट.?

पालकांना या कर्जापोटी उत्पन्न करात सूट मिळू शकते.

राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो

2011-03-23T14:10:00.000+05:30

राजे...........

राजे असा कंटाळा करून चालणार नाही
माझ्याशिवाय तुमच्याशी खरे कुणीच बोलणार नाही
’गाईड’होण्याची संधीही मी कशाला हुकवतो?
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो

सुरूवात शिवनेरीपासून? की,रायगडापासून करायची?
उलटी की सुलटी? कोणती मळवाट धरायची?
असे कोड्यामध्ये पडू नका, कुणालाच उपदेश नको,
"आपापसात लढू नका" तेव्हाही पटले नाही, आत्ताही पटणार नाही.
मरतील पण सवयीपासून मागे कुणी हटणार नाही.
म्हातारीच्या मरणाने काळ बघा कसा सोकावतो?
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो..

शिवबा घडवायचा असेल तर त्यासाठी जिजाऊ असली पाहिजे
शहाजीच्या मनामध्ये ही आस ठसली पाहिजे.
पण आजकाल हे सारे घडताना दिसत नाही
तुमचे चरित्र वाचायला गोड वाटते पण पचनी पडताना दिसत नाही.
पोकळ मराठी बाणा तर बघा स्वत:लच फ़सवतो
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

ते बघा नवे देशमुख, ते बघा नवे देशपांडे, वतनदारीसाठी टपलेले आहेत

त्यांच्या आतली काळी माणसं खादीमध्ये लपलेले आहेत.
पराक्रमाला तोड नाही कर्तुत्वाला जोड नाही
महाराष्ट्राच्या भल्याची स्वार्थापुढे ओढ नाही
म्हणूनच तर सह्याद्री आपला माथा झुकवतो
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

ज्यासाठी जान की ’बाजी’ लावावी तोच खिंडीमध्ये गाठतो आहे
पिसाळांचा सूर्याजी तर इथे दर फ़ुटा-फ़ुटाला भेटतो आहे.
"आधी लगीन कोंढाण्याचे"म्हणण्याची आज तानाजीत हिंमत नाही
बापजाद्यांच्या पराक्रमांची आज रायबाला किंमत नाही.
जो तो सोईप्रमाणे आज इतिहासाला वाकवतो.
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

आपलेच आपल्याला लुटायला लागले परक्यांची आवश्यकता नाही
परक्यांनीच लुटले पाहिजे हा काही त्यांचाच मक्ता नाही.
डोळे मिटलेल्या मांजरीचे सारे नखरे कळत आहेत
मनातल्या मनात शायिस्तेखानाची बोटे अजून वळवळ्त आहेत.
आपलाच गनिमी कावा बघा आपल्यालाच कसा चकवतो?
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

तो बघ प्रतापगड सांगतोय, इथेच पराक्रम घडला होता.
अफ़जुल्याचा कोथळा बाहेर पायथ्याशी पडला होता.
अजूनही अफ़जुल्या तो पराक्रम सांगतो आहे.
आम्ही आमची अक्कल उगीच वेशीला टांगतो आहे.
मेलेल्यांशी वैर धरून कुणी अफ़वा इथे पिकवतो
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

तो बघा ज्याचा प्रदेश, तिथेच त्याचा किल्ला आहे.
इष्टप्रधान मंडळाचा फ़ायदेशिर सल्ला आहे.
ज्याचा त्याचा झेंडा आहे ज्याची त्याची राजमुद्रा आहे.
सुखी माणूस तोच, ज्याच्या अंगी खादीचा सदरा आहे.
डोक्यावरून पाणी चाललेय जो तो आपल्यापुरते चुकवतो
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

शिवा काशिद,मुरारबाजी, नेताजी,हिरोजी आणि मदारी आता भेटाण्याची आशा नाही.
जीवाला जीव देण्याची, मावळ्यांना आता नशा नाही.
खूप झाल्या सेना, खूप झाले सेनापती, सैनिका-सैनिकांची वाटणी आहे.
वाईट वाटण्याचे कारण नाही, आजच्या राजकारणाची हीच धाटणी आहे.

निष्ठा दाखवायची खुमखुमी येता पटकन डिजिटल ब्यानर दाखवतो

राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

पुरंदरच्या तहाची परंपरा आजकाल जोरात पाळली जाते.
परस्परांचा फ़ायदा असेल तर राजकीय लढाईही टाळली जाते.
राजकीय मांडवली झाली की, पाच वर्षापुरते तरी भागते.
राजे,छाव्याला जामीन ठेवायला, वाघाचे काळीज लागते.
दुसर्याच्या जळत्या घरासामोर आज आम्ही आपले कपडे सुकवतो.
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

राजे,यांना शहाणे समजू नका, हे तर चक्क बावळे आहेत.
तुम्हाला केलेय देव त्यांनी, तुमची इथे देवळे आहेत.
लाज वाटते म्हणून सांगतो, आम्ही पदरचे रेटत नाही.
तुळजा भवानीने तलवार दिलीच कशी? आमच्या बंडखोर मनाला पटत नाही.
खरा इतिहास राहिला बाजूला, ओळखा कोण ह्या कंड्या पिकवतो?
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

शेतकर्यांची अवस्था अशी की, जसा वेढ्यामध्ये पन्हाळा आहे.
बारा महिने तेरा त्रिकाळ त्यांच्या आयुष्य़ात उन्हाळा आहे.
राजे,चूकुनही बघू नका त्यांची अवस्था कशी आहे?
विषासाठी पैसा नसेल तर घराच्या आढ्याला फ़ाशी आहे.
व्याजाने व्याज वाढत जाते तरीही विचारतात, हप्ता का थकवतो ?
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

सरकार म्हणाले शिका, पोरं इथले शिकले आहेत.
शिक्षणाची दुकाने तर वढ्या-वघळीला टाकले आहेत.
सिंहगडाखालचा पराक्रम तर खरोखरच बघण्यासारखा होता.
रेव्ह पार्टीच्या थोबाडावर उच्चभ्रुपणाचा बुरखा होता.
येतील तसे दिवस आपला महाराष्ट्र धकवतो.
राजे, चला तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो...

जसे राजकारणाचे, तसे साहित्याचेही झाले आहे.
सहकाराला स्वाहाकाराचे बकासुरी रूप आले आहे.
आया-बहिणींच्या इज्ज्तीची समस्या तर जटील आहे.
नाक्या-नाक्यावर उभा जणू रांझ्याचा पाटील आहे. लोकशाहीचा पाईक मी,

राजे, चला मी तुम्हाला तुमचा महाराष्ट्र दाखवतो..

भाषा जिवंत ठेवणं आता आपल्या हातात आहे.

2011-02-09T22:16:00.000+05:30

भारताची जनगणना आता अंतिम टप्प्यात आली आहे आणि या महिन्यात स्वयंसेवक पुन्हा एकदा तुमच्या कडे येतील तुमची आणि तुमच्या कुटुंबियांची माहिती परत घेतली आणि नोंदवली जाईल.

माहिती भरतांना तुमची मातृभाषा जी काही असेल ती तुम्ही लिहाल पण "अवगत असलेल्या भाषा" मध्ये संस्कृत भाषा न विसरता लिहा आणि खंर बघाल तर पूर्ण जरी नाही तरी आजही आपण ती भाषा वापरतो. संध्याकाळी दिवेलागणीला म्हंटली जाणारी स्त्रोत्रे किंवा गणपतीच्या दिवसात होणारी सहस्त्र आवर्तने अगदी देवाच्या पूजेत किंवा लग्नात म्हंटले जाणारे मंगलमय श्लोक सगळे आपल्याला माहिती आहेत काही पाठ आहेत.

हि भाषा जिवंत ठेवणं आता आपल्या हातात आहे. कारण मागील सर्वेक्षणात संस्कृत माहिती असलेल्या लोकांची संख्या केवळ काही हजारात आहे आणि त्यामुळे तिला मृत भाषा घोषित केले जावू शकते. उलटपक्षी अरबी, फारसी माहिती असलेले लोक बरेच जास्ती आहेत कारण काही राज्यात अगदी ठरवूर ह्या भाषा पत्रकात भरल्या आहेत. मृत भाषा घोषित झाली की त्या भाषेच्या उत्कर्षासाठी कुठलाही निधी दिला जात नाही. आणि मग आपली ही पुरातन आणिपवित्र भाषा कायम स्वरूपी काळाच्या पडद्याआड जाईल.

तुमचा जाणीवपूर्वक केलेला प्रयत्न ह्या भाषेला जिवंत ठेवू शकतो. आज आपल्याच भाषेवर ही वेळ येण्यास आपण सगळेच जबाबदार आहोत पण अजून वेळ गेली नाही

जेवढी जमत असेल तेवढी गम्मत म्हणून का होईना वापरा. आपल्या मित्रांना सुद्धा सांगा आणिजमेल तेवढा संस्कृतचा प्रचार करा

|| जयोस्तु हिंदू राष्ट्रंम् ||

चिऊ-चिऊ दार उघड... An Un-narrated Love Story

2010-10-04T23:37:00.002+05:30

चिऊ-चिऊ दार उघड... An Un-narrated Love Story

एक होता काऊ अन्‌ एक होती चिऊ,
काऊचं घर होतं शेनाचं, चिऊचं घर होतं मेनाचं.
एके दिवशी काय झालं, खूप मोठ्ठा पाऊस आला.
त्यामुळे काऊचं शेनाचं घर पावसामध्ये वाहून गेलं.
मग काऊ चिऊकडे आला आणि म्हणाला... चिऊ-चिऊ दार उघड

चिऊ म्हणाली: थांब मझ्या लेकराला आंघोळ घालू दे ...
चिऊ-चिऊ दार उघड...थांब मझ्या लेकराला साबण लावू दे...
चिऊ-चिऊ दार उघड ...थांब मझ्या लेकराला............
चिऊ-चिऊ दार उघड ...थांब मझ्या लेकराला...............
दिवस सरले, महिने सरले, दार काही उघडलं नाही
रात्रं-दिवस वाट बघण्याशिवाय, दुसरं काहीच घडलं नाही...
पावसाळा बेभान कोसळत रहिला, काऊ तसाच भिजत राहिला
चार-दोन पानांच्या आडोशाला, पंखात चोच खुपसून निजत राहिला...
गार वाऱ्याच्या झुळका घेऊन मग हिवाळा आला,काऊने त्याचा शेनाचा बंगला पुन्हा नव्याने सारवला...
उन्हाळ्यात मात्र चिऊची तारांबळ उडाली,मेनाची तिची झोपडी हळू-हळू वितळू लागली...
तेव्हा, पिलांच्या जीवाचे तिला भिऊ वाटले,
आधारासाठी तिने मग काऊचे घर गाठले...
चिऊची चाहूल दूरूवरूनच त्याच्या कानावर पडली होती,
तिने हाक मारण्याआधिच काऊने दारं उघडली होती...
चिऊने कौतुकाने घराची पारख करून घेतली,
पिलांना मग काऊमामाची !!! ओळख करून दिली...
क्षणभरात काऊ खिन्न झाला, सुन्न झाला,

अन्न-धान्य आणतो सांगून भू‌‌र्र उडून गेला...
सांज ढळली.,
अकाशातली एकएक चांदणीही विझून गेली,
वाट पाहून काऊची, मग चिऊही थकून निजून गेली...
ह्ळूवार पावलांनी - सावळ्या सावल्यांनी, तिच्या नकळत, रात्री तो आला...
गव्हाचे दाणे, आठवांचे गाणे, अलगद तिच्या चोचीत ठेवून, नेहेमीसाठी निघून गेला...

आषाढाचे घन पुन्हा दाटून आले., चिऊ तिच्या घरी परतली,
या पावसाळ्यात मात्र तिने कधिच दाराला कडी नाही घातली...
धुंद कोसळत्या पावसात, तिच्या कानी, ध्यानी-मनी, आता त्याचीच हाक घुमत असते.,

घनदाट काळ्या काळोखाच्या रात्रीही ती, त्या काळ्या काऊचीच वाट बघत बसते...

किल्ले विसापूर

2010-10-02T12:35:00.000+05:30

किल्ले विसापूर

लोणावळा- मालवली पासून हाकेचा अंतरावर असणारा विसापूर किल्ला लोहागडच एक भाग म्हणून ओळखला जातो.

महाराष्ट्रातील ८०% ते ९०% किल्ले १३ ते १४ शतकातील असतील तसं विसापूर बद्दल नक्की नाही, हा किल्ला अगदी अलीकडच्या काळातील म्हणजे शिवाजी महाराजाच्या हि नंतर पेशवाईत उभारण्यात आला.

लोह्गडच्या तुलनेत हा तसा सावत्रच राहिला.... पण इतिहासात याची नोंद ज्याचा विसापूर त्याचा लोहगड अशीच राहिली.... लोह्गडच्या तुलनेत हा त्याचा पेक्षा उंच विस्तीर्ण असूनही हा नेहमी डावाचा राहिला.

गडाची तटबंदी अजूनही पाहण्यासारखी आहे, गडावर मोडकळीस आलेल्या दोन छप्पर नसलेल्या इमारती आहेत,

पाण्यासाठी गडावर दगडात कोरलेले तलाव व गुहा आहेत.

गडावर मारुतीचे दगडात कोरलेले ६ फुटी शिल्प आहे तेच या गडाचे आराध्य दैवत.

पाटण गावातून गडावर येताना गडाच्या तटबंदीला लागूनच एका गुहे जवळ मारुतीचे आणखी एक सुंदर शिल्प आहे.

आता गड हा आजूबाजूच्या गावातील गुराचे कुरण झाले आहे.

100 Ways to Save World

2010-08-14T10:48:00.000+05:30

1. Freecycle: Everyone has at least a few items that they don't really want but can't bear to throw away. Free cycle it. Free cycling is giving something to someone who will use it -- for free -- instead of throwing it in the garbage. It's simple: post a message on your local freecycle group's Web site, decide who will get your item, then arrange a pick up time. Members give and get everything from moving boxes to cabinetry.
2. Re-Use: A great way to help the environment and reduce your carbon footprint is to reuse items. There are two ways to reuse items. Reusing them for their original purpose, such as Ziploc bags, tinfoil, plastic utensils etc. and finding new uses for things you already own. By doing this you are not consuming any more of the world's precious resources. If you can't reuse something of your own, purchasing something secondhand instead of brand new is another way to reduce your consumption of resources.
3. Microwave your meals: While Microwaves do consume electricity they are between 3.5 and 4.8 times more energy efficient than traditional electric ovens. Cooking and reheating with a microwave is faster and more efficient than a stove top or oven.
4. "Green" your laundry: Get your clothes clean without all of the pollution of detergents, fabric softeners and bleaches by switching to eco-friendlier cleaners. The companies Ecover, Sun & Earth, Seventh Generation and OxyPrime make less-toxic alternatives to traditional laundry detergents. Try nonchlorine bleach such as OxyBoost or Ecover's hydrogen peroxide-based option.
5. Adjust your Thermostat: Adjusting your thermostat is free, easy and can yield big savings. Every degree you raise your thermostat in the summer will reduce air conditioning bills by about 2 percent. Lowering the temperature by one degree in winter will save you 3 percent on heating bills. Regular maintenance and a tune up every two or three years will keep your heating, ventilation and air conditioning, or HVAC, system operating efficiently, saving energy and money. A programmable thermostat -- excellent for a family that spends a good part of the day at work or school
6. Switch to cold water: Almost 90 percent of the energy used to wash clothes is used to heat the water. Save money and energy. Wash your clothes in warm or cold water, instead of hot, using a detergent formulated for cold-water use.
7. Have a Backyard or terrace? ..then Line-dry your clothes: Dry your clothes on a laundry line..just the way grandma used to rather than throwing them in the dryer. Clothes dyers are the third-largest energy users in the home, behind the refrigerator and washing machine. It may take longer but it dries it just the same. Already have a dryer?..save it for a rainy day...while the sun is bright and shinning let that dry your clothes.

8. Stop the junk mail: Each year, 100 million trees are cut down and turned into junk mail, with Americans receiving a total of 400 million tons of it every year. Earthworks Group, an environmental consulting firm, said cutting out junk mail is one of the most effective things people can do to reduce pollution. Don't just let it keep coming...get on the phone and make it known that you want off their mailing lists.
9. Switch to CFLs.: Compact fluorescent bulbs use 75 percent less energy than incandescent bulbs and last up to 10 times longer. They're more expensive than traditional light bulbs, but it only takes about 3 months to make up for the higher sticker price in energy savings.
10. Unplug your Appliances: Many appliances use electricity even when they're turned off. It's called a phantom load, or vampire electricity, and as much as 75 percent of the electricity used by home electronics and small appliances is used while they're turned off. The simple solution is to unplug small appliances and electronics when you aren't using them. Or, plug them into a power strip and turn the power strip off when you aren't using those items.
11. Run your Dishwasher FULL: You'll save up to 20 gallons of water per load, or 7,300 gallons a year. That's as much water as the average person drinks in a lifetime. And don't pre-rinse if your dishwasher can handle it.
12. Don't preheat: Don't bother if you are broiling, roasting or baking a dish that will cook for an hour or more. Don't preheat for more than 10 minutes for breads and cakes. And when roasting meats or baking casseroles, turn off the oven 10 minutes to 15 minutes before cooking time runs out; food will continue to cook without using the extra electricity.
13. Don't let the water run while you brush: Turn off the tap while you brush your teeth. You'll conserve up to five gallons of water per day -- which could add up to 1.5 billion gallons that could be saved across the country each day -- more than enough for all of New York City.
14. Filter Instead of Buying Bottled: Buy a water filter for your kitchen faucet and put to good use yet another way to do away with those plastic water bottles that are clogging landfills and burning up energy in recycling plants. About 1.5 million tons of plastic are used on the bottling of 89 billion liters of drinking water each year.
15. Use low-flow water devices: Wherever you use water, there's a low-flow device to fit it -- from hose nozzles, to showerheads, to faucet aerators. Handy products, such as the WaterMiser Waterbroom, use water and air pressure to remove dirt from outdoor surfaces, reducing water use by up to 60 percent.
16. Watch the Watts: Gadgets such as the Kill-A-Watt and the Watt Minder help you find the biggest energy users in your home. Plug an appliance into one of these devices and it will tell you how much energy it uses per hour, month, or year, and how much it's costing you.
17. Clean air filters: Check air conditioning filters monthly to either clean or replace them. This will help the unit run more efficiently. Better yet: buy a permanent filter that can be washed and re-used. This will save you money over the long run and keep all those disposable filters out of landfills. If your unit is outdoors, check to make sure the coils are not obstructed by debris, plants or shrubs.
18. Use Natural fertilizers: Natural fertilizers actually cost less, and using fewer chemicals can save you money and reduce the level of pollution in local waterways and around your home. To boost the health of your lawn, add clover, as it naturally fertilizes the soil and is drought-tolerant. Let the lawn grow a little longer before cutting it -- longer grass chokes out the sunlight weeds need to grow.
19. Know when to replace your appliances: If your furnace, air conditioner or other major appliances are more than 10 years old, it may make sense to replace them with newer, more efficient models. Buying newer, Energy Star appliances can save you some money per year as well.
20. Make your own cleaners: Household chemicals, including some cleaners, contain volatile organic chemicals, which contribute to indoor air pollution and may cause disease. A cost-effective way to make your home greener is to make your own household cleaners. Many homemade cleaners use non-toxic ingredients and clean just as well as commercial cleaners.If making your own cleaners isn't an option, look for cleaners carrying the Green Seal. Green Seal is a nonprofit organization that certifies products based on their environmental impact, biodegradability and other factors.
21. Fresh Vs Canned Food: Whenever possible, limit purchases of canned fruit and vegetables and substitute fresh. The process involved in canning fruit is at least 10 times more energy intensive than picking fresh fruit. If every U.S. household replaced just one pound of canned or jarred fruit with one pound of fresh fruit during each of the three summer months, the total energy saved could operate the kitchen appliances of over 21,000 households for an entire year.
22. Paper or plastic? Neither: Use reusable cloth or canvas bags. The hard part is remembering to take them with you. But they are sturdier and carry a heck of a lot more stuff. Have a couple of sets and leave one in your vehicle at all times. Paper may be slightly better than plastic because it holds more per bag, but baggers also frequently double bag. Paper bags can be easily reused in many forms and have a better chance of being recycled. If you happen to get a few plastic bags, reuse them as much as possible until they can be used no more.
23. Buy Organic and foods produced locally: Organic products are grown without synthetic pesticides and herbicides and processed without the addition of synthetic chemicals. Some organic options are more expensive. Other products, like cereal and some fruits and vegetables, are very competitive. The secret: Compare prices, buy produce in season and don't buy more than you can use. Locally grown food is often less expensive. In addition, you'll be supporting the local farmers, many of whom are using more earth-friendly farming methods. Buying local foods can reduce the amount of petroleum consumed to transport your dinner by as much as 95 percent.
24. Research fish choices before you buy: If you can read a paper, you already know that the oceans are being overfished. So skip the varieties with dwindling populations or the ones that are targets for poaching or overfishing. Limit your exposure to mercury and other toxins by choosing smaller varieties of fish and avoiding some farm-raised options.
25. Support 'green' businesses: Many manufacturers, stores, restaurants and coffee houses are greening their businesses with strategies like adopting large scale recycling programs; using sustainable forms of energy, such as solar or wind power; reducing waste; and committing to the use of organic, locally grown or eco-friendly products. By spending your money selectively, you reward greener behavior and encourage other companies to become similarly competitive. And, in many cases, there is no extra cost to consumers.

Ways to Go Green at Work or School

26. Turn off the lights: When leaving the office or classroom, a simple flip of a switch conserves energy. Yet a surprising number of empty offices, conference rooms, restrooms and lobbies are lit for hours each day (and night) while going unused.
27. Use electronic communications: Submit and distribute assignments and reports electronically. E-mailing a document allows for easier, from-anywhere reference for a teacher or colleague -- and provides proof that it was sent on time. For in-progress documents, electronic transmission also make it easy to collaborate.
28. Fax smart: Sending faxes directly from the computer avoids using paper altogether. But if a traditional fax is the only option, either avoid using a cover page or create a reusable cover by laminating the page and using an erasable marker. In addition, avoid the automatic activity report function to save another page. It may be "just a single sheet" of paper, but if everyone followed these green rules, it would really add up.
29. Pack a waste-free lunch: Eliminate plastic bags, plastic utensils, disposable containers, paper napkins and those brown bags. Instead use a lunchbox, reusable drink container, cloth napkin and silverware. Find odd pieces of used silverware at a second-hand store so you don't lose parts of your good set. Sandwiches, fresh fruit, vegetables and treats packaged in reusable containers are healthy alternatives to cafeteria and prepackaged foods. They can also be bought in larger quantities, saving money and packaging.
30. Teleconference, don't travel: With hotel, airfare, local transportation, meals, entertainment expenses and tips, business travel certainly adds up. Today's technology expands the definition of face-to-face contact, making a quick meeting with a client or colleague across the country, or the world, possible. Online professional development options abound, as well -- from Web seminars to entire conferences being held virtually.
31. Office & Desk supplies: Keep reuse in mind with desk supplies. Refillable pens and pencils help reduce waste, and items such as paper clips, folders and binders can be saved and reused. The key is staying organized, collecting used supplies of like kinds in the same spot and keeping them within easy reach.
32. Save packing materials: In other words, what comes in should go back out. When having to buy boxes and other packing supplies, look for products made from recycled material or those that are biodegradable.
33. Use recycled paper: Compared to other paper, it takes a lot less energy and water to make. And thanks to increased demand, manufacturers have been able to match quality and performance. Speaking of paper, it's got two sides, so when possible, use them both.
34. Use recycled paper: Pens are often tossed into the garbage and not recycled or reused. Their components and packaging are made from nonrenewable resources and can contain environmentally damaging chemicals. Pen refills cost as little as $1 each, which is almost the same as a new disposable pen.
35. Commute smart: That means walking or biking to work or the classroom if practical, or the ever-promoted public transportation option.
36. Tap the tap: Encourage your school or workplace to get a filtration system for the faucet instead, and it'll be part of the solution rather than part of the problem. Besides, many bottled-water companies use tap water anyway.
37. Carpool: Carpooling saves time and money. On a typical day, the average mother with school-age children spends 66 minutes driving -- taking more than five trips to and from home and covering 29 miles. The average commuter carpooling every day would save 500 gallons of gasoline, and 550 pounds of poisonous exhaust emission every year.
38. Switch Off Your Computer: The "sleep mode" reduces energy use by 60 percent to 70 percent, the EPA estimates. As for turning computers on and off, despite a popular misconception, this won't harm the equipment. It will, however, save energy as long as the computer will be inactive for 16 minutes or more. If your job doesn't require constant computer use, break the habit of turning it on first thing and keeping it on all day.
39. Turn Off your Computer Monitor: Turn off your computer's monitor when you're not using it. Screen savers only save the screen from having a pattern burned into it. Energy saving options in Windows still use energy - switch it off (the switch is likely accessible and easy to find!)
40. Think green on computers: When considering a computer brand and model, seek products created for reduced toxin use, that use recycled materials and that prioritize life-cycle management issues. The Energy Star symbol is an easy way to identify energy efficient products, but electricity isn't the only factor to consider.

Leisure & Vacation Green Tips

41. Drink tap water at restaurants: Tap water is more strictly regulated than bottled water and there's no need to add tons of plastic and glass bottles and jugs -- about 60 million a day -- to landfills. And recycling them takes energy, too.
42. Download music: Download tunes instead of purchasing them at the store. Each month, more than 45 tons of CDs become obsolete -- outdated or unwanted -- and end up in landfills.
43. Rent, don't buy, movies: One hundred thousand DVDs and CDs are thrown away each month. So you won't be contributing to the trash pile.
44. Subscribe to online newspapers: Cancel your paper subscription altogether and get your news -- often from the same newspaper publisher -- online. Each year, 10 million tons of newspapers are tossed into landfills and aren't recycled. If just half of these were recycled, it would save 75 million trees
45. Turn off your entertainment center: Electronics, including TVs, cable boxes, DVD players, computers, music systems and gaming consoles, consume up to 40 percent of their full operating power when switched "off" or left in standby mode. They also continue to produce heat, which increases home cooling loads. Turn them completely off all at once with a common surge protector. They'll last longer and you'll reduce your electric bill.
45. Take an Eco-tour Vacation: For a conscientious vacation, try an eco-tour. These earth-friendly getaways seek to enhance awareness of our natural world, promote conservation, minimize impact and provide a positive experience for guests and hosts. Some even put you to work improving the local ecosystem.

46. Seek 'green' lodging: Business travelers and beach-bound hedonists can decamp in "green" comfort, thanks to the growing number of urban hotels, luxury resorts and lodgings that are minding their carbon footprint. For an extensive list of hotels verified by readers, visit EnvironmentallyFrie ndlyHotels. com.
47. Use rechargeable batteries: While it's true that rechargeable batteries cost more to purchase, you'll save money over the long run. A single rechargeable battery can replace up to 1,000 single-use alkaline batteries over its lifetime. Most rechargeable batteries can be recharged up to 1,000 times.
48. Buy soft drinks in a cup: Whenever possible, buy soda from a fountain in a paper cup instead of in a can or plastic bottle. You'll reduce the amount of aluminum cans and plastic bottles wasted. More paper (48 percent) is recycled and recovered to make new products than aluminum soda cans (43.9 percent) or plastic soda bottles (25 percent).
49. Use digital cameras: Some 686 million rolls of film are processed each year and the solutions used the make the prints often contain hazardous chemical that require special treatment and disposal. Digital cameras continue to become more affordable and the savings on film -- depending on how many photos you take -- can be significant.
50. Get a truly 'green' lawn: One hour of mowing your lawn with a gas-powered mower produces as much pollution as driving your car for four hours. For a truly "green" lawn, consider using a push mower or hiring a lawn service that uses solar-rechargeable electric mowers.
51. Share your swim space: Swim at your community pool or fitness center instead of installing a pool of your own. If you already own a pool, consider allowing your neighbors access and share the expenses. A pool's circulating pumps cost as much to run as your home air conditioning system.
52. Buy tickets online: Airline, movie and event tickets can be purchased online or by telephone and printed at home and you'll save time and paper waste. Print-at-home tickets use plain copy paper, which is easier to make into recycled paper than the paperboard used for printed tickets -- and the ink and magnetic strips make printed tickets even more difficult to recycle.
53. Reuse hotel linens and towels: You probably don't change your sheets and towels every day at home, so why do it while you're away? One towel change per week ought to be plenty.
54. Pack light: Every additional 10 pounds per traveler requires an additional 350 million gallons of jet fuel per year, which is enough to keep a 747 flying continuously for 10 years.
55. Research your trip online: Print out only the pages or maps you'll actually need. Close to 1 million guidebooks are printed annually, but just 18 percent get recycled. Map paper is particularly difficult, if not impossible, to recycle because of all the ink used. You'll save time, money and paper waste. Use old maps as gift wrap and you'll save a bundle.
56. Rent hybrid cars: Try a hybrid or more fuel-efficient car. A hybrid rental can go three times as far as a standard sedan on a single tank of gas.
57. Refill water bottles: Use a refillable bottle or thermos or canteen when you travel.
58. Give small gifts: Gift cards, concert tickets, restaurant certificates and movie vouchers are great alternatives to holiday presents heavily packaged and wrapped in expensive and hard-to-recycle paper. You'll also reduce the time, stress and energy associated with traffic, crowds and long checkout lines. How many gifts do you give a year? If you average $2 for wrapping paper, ribbon and labels for each, think of how much you can save, not to mention the recycling costs.
59. Get the holiday LED Lights: Next time you replace your holiday lights, save both money and energy by choosing LED types. What's more, with a 100,000-hour life span, your LED lights could last until the next century.
60. Go for glass Instead of Cans: The energy required to produce a single 12-ounce aluminum can from virgin ore is enough to produce nearly two 12-ounce glass bottles. So the next time you buy a six-pack of beer, opt for glass bottles over aluminum cans.
61. Reduce sports gear: Consider renting or leasing sports equipment on a per-use basis as opposed to wasting money and cluttering up your garage with stuff you likely won't use more than once or twice a year. Or purchase used equipment. You'll reduce the energy needed to produce an additional piece of equipment and decrease the amount of waste eventually sent to the landfill.

Green Health & Beauty Tips

62. Use bars of soap versus liquid wash: It's less expensive, and it saves packaging waste. Not to mention that body wash is primarily water, so the fuel costs for transporting it are higher because it weighs more.
63. Skip the treadmill: If the weather's right, consider giving the treadmill a rest and taking your walking or jogging routine outdoors.
64. Slash trash: Cut waste by selecting products with less packaging. Three ways to do it: Choose products that come with minimal packaging, buy larger sizes, or buy refills or in bulk which typically have less packaging.
65. Get two for one: Consider using a two-in-one shampoo and conditioner instead of buying each separately. If one in seven U.S. households replaced its shampoo and conditioner purchase with a single two-in-one bottle, the amount of plastic saved per year could fill a football field 27 stories high.
66. Avoid pore pluggers: When you buy deodorant, try to avoid antiperspirants, which use aluminum salts to seal up your pores. In addition to being a potential health toxin, aluminum takes a tremendous amount of energy to mine. If you buy one stick of aluminum-free deodorant, the energy saved could power your laptop for 30 minutes.

Green Car Tips

67. Tyre Pressure: Keep the tires at the correct PSI (air pressure) at all times: driving around without proper air in the tires wastes gas.
68. Air conditioning and heat: Minimize the use air conditioning and heating when possible, roll down those windows and breathe some fresh air when the weather permits.
69. Weight matters: Having extra weight(tools, sports equipment, etc.) in the car hurts gas mileage.
70. Gas-saving driving: If you must drive, at least ensure that you're using less gas by doing so. Some common recommendations to do so: ease up on the gas pedal and brake pedal, be sure your tires are inflated and your engine is running smoothly, don't have your car on idle for too long, and get a fuel-efficient car.

Other Tips

71. Get your bank statement electronically: If you're worried about computer hackers, don't. Most banks send you an e-mail with a link to a secure Web site where you can check your balance
72. Cancel the canceled checks: If you still get paper bank statements that include canceled checks, at least cancel the canceled checks. You can reconcile your account just fine without all those extra slips of paper.
73. Donate clothing and household goods: Donate clothing and household goods to the environmental nonprofit of your choice. Many charitable groups, including those dedicated to saving the planet, will take such gifts.
74. Direct-deposit your pay: Most employers and banks can handle your request. In fact, they probably prefer the method. Your paycheck will always be in the bank, not in the mail, and there's no environmentally wasteful paper paycheck to worry about.
75. Pay your bills electronically: Once you're online looking at those charges, it just takes a couple extra clicks to make the payment.
76. Invest in 'green' funds: Ramp up that good eco-investing feeling by choosing stocks or mutual funds that that buy environmentally friendly assets. This type of investing goes beyond the usual eco-suspects, such as organic farms or environmental services firms. Green investing also means buying into mainstream companies that encourage sound environmental policies, such as energy efficiency, renewable energy and green building.
77. Skip the receipt at the ATM: Most of the time you just take a glance at it and tear it up. Why not see your balance on the ATM itself instead of requesting a receipt.
78. Use cloth diapers: Another huge thing a parent can do to live green is to use cloth diapers as opposed to disposables. Disposable diapers take up an enormous amount of this countries landfills, don't break down easily, cost a lot of money, put chemicals directly on the bottoms of our children, and in many cases delay potty training.
79. Go Solar: Pick up some solar chargers, generators, or other solar powered tools.
80. Compost waste: Compost waste if you have a garden, saving on fertilizer cost and giving your plants a treatment they'll love.
81. Buy only what you need: Buy what you need when you're shopping. The supermarkets exist to tempt us into buying more than we need with constant special offers, designed to load up our houses with unnecessary extras. Take a list when shopping and stick to it. You'll throw less food away and have a clearer kitchen as well as a clearer conscience.
82. Other alternative energy sources: Thermal heating, photovoltaic cells, solar shingles, hydro power (water), Wind power (wind mills and wind turbines), can also take your house of the electric grid and gas line without hurting the environment.
83. Go For Natural Fibers: Buy products with natural fibers, like cotton and wool, that are naturally fire resistant.
84. Dispose Properly: Dispose of old paint, oils & chemicals properly- Never put paint, oils, batteries or antifreeze in the trash! Use proper toxic disposal sites.
85. Look for PVC-free Toys for your Kids: PVC (aka polyvinyl chloride) seems to be everywhere we look. Some beach toys, teethers, dolls, and even (gasp!) rubber duckies are cheaply manufactured with the environmentally dubious material. A dioxin-producing powerhouse, PVC releases toxins into the environment all the way through its life cycle from manufacturing to disposal.
86. Donate, not discard: Don't throw something away just because you've outgrown that particular style—thrift stores such as Goodwill or the Salvation Army will be more than happy to take items in serviceable condition. You're also likely to find takers by posting on Craig's List or Free cycle. Call it a win-win-win situation for you, the new owner, and the earth.
87. Grow Your Own Food: Start a small vegetable garden. Even if you don’t have a garden at all, herbs and salads can be grown in a window box, and sprouting seeds is an easy way to grow some fresh food too. Complete self-sufficiency might not be realistic, but any food you can grow at home will be an important contribution to cutting food miles, and reducing our dependence on fossil fuels. It will also taste delicious.
88. Home Brew your Coffee: The local café is great. It’s got your friends, good food, free wireless. But if you think you can be greener in your own kitchen, give it a try. When you do it at home you know where the beans and leaves are coming from and also where they go when they’re spent. Plus, you can’t forget your mug, you can choose organic milk, and never toss out another paper sugar packet. Try a bit of quick math on the cost savings of making your morning cup-o-joe at home.
89. Buy vintage or used: People unload clothes for all types of reasons, and you know that adage about trash and treasure. From Oscar-worthy vintage dresses to Free cycled denim, you can likely find the piece you’re looking for second hand. You’ll be giving a cast-off garment a second life, and possibly supporting charitable work in the process.
90. Compost the roast: Tea leaves and especially coffee grounds make outstanding compost. Coffee’s high nitrogen content has made it a fertilizer of choice since days of yore. Composting leaves and grounds helps keep organic waste out of landfills, makes great soil, and keeps waste baskets dry. If you don’t have a heap to toss it on, just spread coffee grounds on the top of your plants’ soil.
91. Clean up your Pets poop: Scoop up your doggie doo in biodegradable poop bags so your buddy’s No. 2 isn’t immortalized in a plastic bag, while deep-sixed in a landfill somewhere for hundreds of years. Cat owners should avoid clumping clay litter at all costs. Not only is clay strip-mined (bad for the planet), but the clay sediment is also permeated with carcinogenic silica dust that can coat little kitty lungs (bad for the cat). Eco-friendly cat litters avoid these problems; a happy cat is a cat that doesn’t claw your face off.
92. Buy Recycled: The essence of recycling is the cyclical movement of materials through the system, eliminating waste and the need to extract more virgin materials. Supporting recycling means feeding this loop by not only recycling, but also supporting recycled products. We can now find high recycled content in everything from printer paper to office chairs.
93. Harvest rainwater: Adding a rain barrel is an inexpensive and effortless way to capture mineral- and chlorine-free water for watering lawns, yards, and gardens, as well as washing cars or rinsing windows. By harnessing what's literally raining from the sky, you'll not only notice a marked dip in water costs, but also a reduction in storm water runoff, which in turn helps prevent erosion and flooding. Pop a screen on top of your barrel to keep out insects, debris, and bird missiles, and make frequent use of your water supply to keep it moving and aerated.
94. Recycle your water: If you're a homeowner, consider rearranging your plumbing so that rainwater or wastewater from your shower and tub is used to flush your toilet. If you have a garden, water it with leftover bathwater or dishwashing water (as long as you use a biodegradable soap).
95. Packaging Material: Styrofoam peanuts, those non-biodegradable, everywhere-flying, petrol-based, little packaging devils can be brought back to most packaging stores for reuse as long as they’re clean and dry.
96. Buy only Certified sustainable wood: Whether a piece of furniture is made from wood, cloth, metal, plastic, or whatever else, there are earth-friendly options.
97. Low-toxicity furniture: When you buy a piece of furniture, bring it home, and set it down in a room, it doesn't just sit there. No matter what it's made out of, chances are, it's off gassing (or releasing substances into the air). Almost everything off gasses, which isn't necessarily bad, but synthetic materials or those treated with synthetic substances can off gas chemicals which are toxic. Everyone should be conscious of the kinds of chemicals they bring home, but especially if you have kids, pets, or other family members who are low to the ground and prone to licking things.
98. Find the Time to Volunteer: Your first reaction to the thought of volunteering your time may well be: what time? But you can’t help others until you help yourself. So ask yourself the following: Do you need more time for fitness? Then volunteer to do something active. Don’t over-commit, but ask yourself how volunteering could be the value-added time you will anyways dedicate to goals of your own. Worried this approach seems selfish? Don’t! The most effective volunteers are those who do things that match their pace.
99. Put Your Money to Work: So you really, really don’t have the time? Or maybe you are volunteering already and see clearly that there is no point in dying rich? Then consider offering some funds toward good green causes. To select where your money goes, we suggest using the same techniques mentioned above for choosing an organization with which to spend your time.
100. Spread the Word: Bring awareness to wasteful people around you not only by telling them to Go Green but by leading by example. By being Green in your life and showing people how easy it can be...they gain confidence that they can follow suit. Suggest ways that they could be more eco-friendly and point out how much they save.

बिहारी ... बिहारी..... अस.... आम्हीच नाही ओरडत .....

2010-02-17T21:08:00.000+05:30

राजपुत्र बिहारात बहु बडबडला ….

2010-02-06T13:44:00.001+05:30

काय करणार , समोरचा चुकीचा असून त्याची चूक दाखविण्याची आपल्या लोकांची पद्धत चुकीची होती, कोणत्याही परप्रांतीयाला काहीही धोका नसताना , महाराष्ट्रावर जी टीका होतेय त्याचे वाईट वाटतेय ,

माध्यमांच्या आईचा घो ................ त्यांना नेहमी आमचीच चूक का दिसते ?

समोरचाही चुकतो न , मग त्यांच्या गोष्टींची चर्चा का नाही होत .......

राम माधव म्हणे संरक्षण देणार , कोणाला आणि का ? कोणाचा जीव धोक्यात आहे इथे ?

भोसडीचे इथे येतात राहतात आणि आपल्यावरच मज करतात ?

महाराष्ट्राने कधी कोणाला अडवलंय, मुंबई ला मिनी इंडिया म्हणतातना .......

मग तुम्हाला ४० ४० वर्षे इथे राहून फक्त मराठी बोलता येत नाही , शिकायचे म्हणाले तर किती अवघड आहे , पण शिकायचेच नाहीना ???????

राहुल, जरा चुकलंच...!

2010-02-05T13:59:00.000+05:30

'राहुल गांधींकडे आम्ही एक तरुण नेता म्हणून पाहतो. त्यांची काम करण्याची पद्धत इतरांपेक्षा वेगळी वाटते. पण मुंबईवरील हल्याबाबत ते जे बोलले ते ऐकल्यावर डोक्यात गेले. त्यांचं चुकलंच.... तरुणांची ही प्रातिनिधिक प्रतिक्रिया आहे.

शुक्रवारी राहुल गांधी मुंबईत येणार आहेत. या पार्श्वभूमीवर तरुणांशी चर्चा केली असता मुंबई हल्ल्याबाबत त्यांनी केलेली वक्तव्ये आमच्या मनातील त्याच्या प्रतिमेला धक्का लावणारी आहेत अशी प्रतिक्रिया तरुणांमधून व्यक्त होत आहे, तर दुसरीकडे हा राहुल गांधींचा इलेक्शन स्टंट आहे, याचे भानही तरुणांना आहे.

'राहुल इतर राजकीय नेत्यांपेक्षा किंवा नेत्यांच्या मुलांपेक्षा वेगळे वाटतात कारण त्यांचं चारित्र्य स्वच्छ आहे, त्यांना काम करण्याची इच्छा आहे असे वाटते,' इंजिनीअरिंगच्या शेवटच्या वर्षाला असणारा अनुपम सांगतो. युथ आयकॉन म्हणून ते योग्य आहेत पण मुंबई हल्ल्याबद्दलच्या त्यांच्या प्रतिक्रिया ऐकल्यावर ते जाम डोक्यात गेले', अनुपमची संतापून सांगतो. एका खाजगी कंपनीत सेक्रेटरीची नोकरी करणाऱ्या मयुरीला राहुल गांधी बायस वाटायला लागलेत.

'देशाच्या प्रगतीबाबतचे त्यांचे भाषण ऐकले होते. पण मुंबई बद्दल बोलून त्यांनी फार मोठी चूक केली आहे. एकतर ते चुकीचे बोलले आणि दुसरं म्हणजे मराठी माणसाला त्यांनी टागेर्ट केलं. देशाची प्रगती साधायची असेल तर त्यांनी जात, धर्म मध्ये आणू नयेत', असे मयुरी म्हणते. द्वेषावर आधारित राजकारण सोडून द्या असे राहुल यांनी एका भाषणात सांगितले, तेव्हा ते डायनॅमिक वाटले होते. पण आता तेही तेच
टिपिकल राजकारण खेळू लागलेत असे मत अॅनिमेशनचा कोर्स करणाऱ्या मानसीने मांडले. 'राहुल अजूनही 'ममाज बॉय' आहेत, त्यांना काय बोलावं हे कळत नाही असे मानून त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करावे, तेही बायस आहे हे यातून कळलेच आहे अशी प्रतिक्रिया सॉफ्टवेअर इंजिनिअर असलेल्या प्रतिकने नोंदवली. 'ते मुंबईत आले, न आल्याने काही फरकच पडणार नसेल तर त्यांच्याबद्दल बोलायचं कशाला ? 'असा प्रश्न प्रतिक देसाईने उपस्थित केला. मराठी माणसांना दुखवून बिहारी लोकांची मतं
मिळविण्याचा स्टंट असेल तर मराठी माणसांचा अपमान करण्याची त्यांना गरजच नव्हती, २६/११ ची दहशत मुंबईकरांनी अनुभवली आहे. त्याचे राजकारण करून त्यांनी मोठी चूक केली आहे असे तरुणांचे म्हणणे आहे.

--
लाभले अम्हास भाग्य बोलतो मराठी । जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी ॥
धर्म, पंथ, जात एक जाणतो मराठी । एवढ्या जगात माय मानतो मराठी ॥

हिंदी ही राष्ट्रभाषा आहे???

2010-01-27T14:36:00.000+05:30

हिंदी ही राष्ट्रभाषा आहे, असा भारतातील बहुतांश लोकांचा समज असला, तरी घटनेत अथवा कोणत्याही सरकारी कागदपत्रांत हिंदीचा राष्ट्रभाषा म्हणून उल्लेख नाही. हिंदी ही फक्त अधिकृत भाषा आहे, असे सांगत गुजरात हायकोर्टाने याबाबत दाखल केलेली जनहित याचिका फेटाळून लावली आहे.

वस्तूंची किंमत, त्यात समाविष्ट असलेले घटक, उत्पादनाची तारीख हिंदीत छापणे राज्य सरकारने अनिवार्य करावे, यासाठी सुरेश कच्छाडिया यांनी गेल्या वषी हायकोर्टात एक जनहित याचिका दाखल केली होती.

त्यावर निर्णय देताना न्यायाधीश एस. जे. मुखोपाध्याय आणि न्यायाधीश ए. एस. दवे यांच्या खंडपीठाने हा निर्णय दिला. सरकारी कागदपत्रांत, वटहुकुमात अथवा घटनेत हिंदीचा राष्ट्रभाषा असा उल्लेख नसल्याने उत्पादकांवर अशी सक्ती करता येणार नाही, असे या निर्णयात म्हटले आहे.

भारतातील बहुतांश लोकांना हिंदी लिहिता-वाचता येत असल्याने वस्तूंवरील माहिती या भाषेत असावी, असे याचिकेत म्हटले होते. मात्र राज्य सरकारचे प्रतिनिधित्त्व करणाऱ्या मंडळाने वस्तूंचे वजन आणि मोजमाप यांबाबतीतील १९७७च्या कायद्याचा आधार घेतला.

या कायद्यानुसार ही माहिती देवनागरी किंवा इंग्रजीत असणे आवश्यक आहे. तसेच घटनेतील १७व्या भागात भारताच्या अधिकृत भाषांबाबत उल्लेख आहे. या ३४३व्या कलमानुसार देवनागरी लिपीतील हिंदी आणि इंग्रजी भारतात अधिकृत भाषा म्हणून ओळखल्या जातात. मात्र यात हिंदीचा राष्ट्रभाषा असा उल्लेख नसल्याने हिंदीची सक्ती कोणावरही करता येणार नाही, असे गुजरात हायकोर्टाने सांगितले आहे.

--
लाभले अम्हास भाग्य बोलतो मराठी । जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी ॥
धर्म, पंथ, जात एक जाणतो मराठी । एवढ्या जगात माय मानतो मराठी ॥

peth fort - kothaligad ( पेठ चा किल्ला - कोथळीगड )

2009-11-29T19:44:00.000+05:30

कोथळीगड प्रकार: गिरिदुर्ग मध्यम
डोगररांग : भीमाशंकर
जिल्हा : रायगड.
कोथळीगड हा कर्जतपासून ईशान्येला साधारण २१ की.मी. अंतरावर आहे. सिद्धगड-भीमाशंकरच्या अलीकडे दाट झाडीतून आपला उत्तुंग कातळकडा दाखवत हा किल्ला इतिहासाची साक्ष देत उभा आहे. या किल्ल्च्या पायाथातील पेठ या गावामुळे या किल्ल्याला पेठचा किल्ला असेही संबोधले जाते. कोठलीगड तसा दिसायला छोटासा पण याला जो रक्तरंजित इतिहास लाभला आहे तो मोठमोठ्या किल्ल्यानाही लाभला नसेल. या विषयाची माहित मराठी व इग्रजी कागद पत्रातून नव्हे तर मुघली कागदपत्रामधून मिळते. हा किल्ला काही बलाढय दुर्गा नाही पण आपल्या बेलाग सुळक्यावरच एक संरक्षक ठाण होता. या मुळेच या किल्ल्यावर मराठाचे शस्त्रागार होते.
गडावरील पाहण्यासारखी ठिकाणे : पायथ्याजवळच्या पेठ गावातून चहूबाजूंनी तसल्यासारखा पेठचा सुळका दिसतो. पाय वाटेने वर पोहोचल्यावर समोरचा कातळाच्या पोटात खोदलेल्या गुहा दिसतात. प्रथम देवीची गुहा, पाण्याचे टाके आणि मग डावीकडील ऐसपैस भैरोबाची गुहा. या गुहेचे वैशिष्ट्य म्हणजे सपाट, समतल, भूमी व छताला आधार देणारे कोरीव नक्षीदार खांब.
गुहेजवळच एका उध्वर्मुखी भूयारात किल्ल्याच्या सुळक्यावर जाण्यासाठी व्यवस्थित पायऱ्या कोरलेल्या आहेत. गडमाथ्यावरून भीमाशंकर कडील कलावंतीणीचा महाल, नागफणी वाघाचा डोळा,गोरखगड, सिद्धगड, कल्याणकडील हाजीमलंग, चंदेरी, प्रबळगड, इर्शालगड, माणिकगड, माथेरानचे पठार हा विस्तृत मुलुख नजरेच्या टप्प्यात येतो.
गडावर जाण्याच्या वाटा : कर्जतहून एसटी ने कशेळे मार्गे आंबिवली या गावात येणे. हे अंतर साधारण ३० कि.मी. आहे. आंबिवली गावातून गडाकडे जाण्यास रुळलेली वाट आहे. गडाचा पायथ्याला पेठ हे गाव आहे. गावातून वाट सरळ किल्लाच्या प्रवेशद्वाराशी घेऊन जाते. आंबिवली गावातून गडाकडे जाण्यास साधारण २ तास लागतात. पेठ गावातून साधारण १ तास.

हा किल्ला नियम ३२ अन्वये प्राचीन स्मारके, पुरातत्वीय स्थळे आणि अवशेष अधिनियम १९५६ अन्वये संरक्षित करण्यात आला आहे.

ग्राफिटी - Graffiti - Part IV

2009-11-07T11:16:00.000+05:30

ग्राफिटी - Graffiti - Part III

2009-11-06T14:14:00.000+05:30

ग्राफिटी - Graffiti - part !I

2009-11-05T13:32:00.002+05:30

ग्राफिटी - Graffiti - part !

2009-11-03T22:44:00.003+05:30

बाकीच्या ग्राफिटी - Graffiti पुढील भागात ...

ट्रेकर कसा ओळखावा

2009-11-03T22:03:00.000+05:30

खरेतर हा आहे फॉरवर्ड ई मेल. कदाचित मुंबईतल्या कुणीतरी हौशी ट्रेकरने बनवलेला. निनावी...पण, खूप छान आहे. श्रावणात ट्रेकिंगची खरी बहार. त्यामुळंच तो इथं देत आहोत...(लक्षणे तुम्हीही वाढवायला हरकत नाही...!!!)
ट्रेकरची लक्षणे अर्थात ट्रेकर कसा ओळखावा :-

शनिवार रविवार घरी आराम करायचं सोडून जो कष्ट करतो... तो ट्रेकर.
सोमवारी उशीरा कॉलेजला किंवा ऑफिसला येतो तो ट्रेकर.... सोमवारी दुपारनंतर सापडेल त्याला ट्रेकची माहिती आणि चढलेले आणि उतरलेले कडे, मधेच सापडलेला साप, त्याला परत जंगलात कसे सोडले, वाघाच्या पंजाचे ठसे दिसले पण वाघ नाही दिसला हे सांगत आजुबाजूच्या कन्यांचे लक्ष वेधू इच्छिणारा तो ट्रेकर....
यांना सिनेमाला नेले तरी करिष्मा कपूरकडे न बघता मागचे डोंगर कुठले आहेत.... नानाचा अंगठा कुठला, ढाकच्या बहिरीला जायला कुठे ट्रॅव्हर्स मारायला लागतो हे बघतात आणि दुसर्‍यांहे लक्ष करिष्मावरून विचलित करत बसतो... तो ट्रेकर. LOL .......... गमतीचा भाग सोड्ला तर ..........
चेहरा: बहुधा रापलेला . दाढ़ी मिश्यांचे नक्कीच काही ना काही कीडे केलेले असतात. त्यातही French beard किंवा सैफच्या टशन स्टाइल मिश्या यांच्या फार आवडत्या. काही ट्रेकर्स असेही असतात जे दाढ़ी मिश्या ठेवत नाहीत त्यांना मुली असे म्हणतात :)
केस: एकतर अतिशय बारीक़ कापलेले किंवा खुप लांब ..मुले मुली दोघांचेही :)
वेशभूषा: आठवड्यातील दिवसाप्रमाणे
सोमवार ते गुरुवार:
चेक्सचा शर्ट , जीन्स, पायात चप्पल. खांद्याला चिंगुली सैक हीला ट्रेकच्या भाषेत पिट्टू म्हणतात. त्याला एखादा snap किंवा रंगीबेरंगी स्लिंग जरुर अडकवलेली असते.

शुक्रवार रात्र: निघायची तयारी ...ख़राब फीटिंगची पण प्रचन्ड comfortable ट्रैक पँट , Bombay Natural History Society चे कुठल्या तरी दुर्मिळ पक्ष्याचा फोटो असलेले टी शर्ट , कमरेला वेस्ट पाउच (ही एकखासचीज आहे ...हिच्याविषयी विस्ताराने पुढे येईलच ) ,पायात अनुभवी बनचुका ट्रेकर असल्यास स्लीपर / मध्यम अनुभवी असल्यास फ्लोटर्स / अगदीच नवखा असल्यास भारी बूट :)

शनिवार दुपार ते रविवार दुपार:
वर उघडाबंब , डोक्यात माकडटोपी , खाली ट्रैक पँट ...काही ट्रेकर्स उघडे नसतात त्यांना मुली असे म्हणतात :)
सापडण्याची जागा: आठवड्यातील दिवसाप्रमाणे
सोमवार ते शुक्रवार सकाळ: आपापला धंदा नोकरी व्यवसाय ...नाईलाजाने.
शुक्रवार रात्र: CST स्टेशनच्या मोठया घडयाळाखाली ... ही trek साठी भेटण्याची जागा.
शनिवार पहाट: कर्जत, मुरबाड, लोणावळा, कसारा, इ. इ. S T stand
शनिवार दुपार ते रविवार दुपार: कुठल्यातरी गडावरील केव्ह अन्य विशेष लकबी:हे कुठल्या ना कुठल्या ट्रेकिंग क्लबचे मेंबर जरुर असतात , पण ९० % वेळा दुसऱया club बरोबर ट्रेकला जातात :)
ट्रेकला वा शहरात कुठेही कोणताही प्लास्टीकचा कचरा टाकत नाहीत .... साधी गोळी जरी खाल्ली तरी कागद व्यवस्थीत खिश्यात ठेवतात. कोणत्याही प्रदूषणाचा यांना तिटकारा असतो. पण किल्ल्यावर केव्हमध्ये कधी कधी ध्वनी + वायु प्रदुषण जरुर करतात :) त्यातही त्यांची फारशी चूक नसते. रात्री उशिरा निघणे, वेळी- अवेळी खाणे, दगदग यामुळे बिचार्यान्चे पोट थोड़े फार बिघडते :)
बोलता बोलता मध्येच खालील शब्द फेकतात : आजोबा, अलंग, कुलंग, कोल,केव्ह, traverse , तिकोना, पिंचहोल्ड, हंप इत्यादी इत्यादी

यांचे एकंदरीत काम अगदी सुबक असते , एखाद्या सराईत गृहिणीसारखे : उदाहरणार्थ सैकमध्ये प्लास्टीकची पिशवी, तिच्यात कपडे, कपड्यांच्या घदीत प्लास्टीकची छोटी पिशवी, तिच्यात छोटी डबी , तिच्यात कागदाची पुडी आणि तिच्यात शिट्टी :) यांचा wastepouch ही एक धमाल चीज असते : यात caluclator , nail कट्टर पासून सुई दोर्यापर्यंत जगातील काहीही अफलातून गोष्ट असते . एका ट्रेकरच्यापाउच मध्ये मी एकदा फॉर्म १६ A बघीतला होता आता बोला :) सैक सुद्धा अशी सुरेख भरतील की पाहत रहावं .
खाण्या पिण्याच्या सवयी:
कशालाही नाही म्हणणार नाहीत :) हवे ते हक्काने मागून घेणार :)
काहीतरी विचित्र करून दुसरयाचे लक्ष वेधून घेण्याची वाईट खोड . बिस्किटे पाण्यात बुडवून खाणे , श्रीखंड पाव , केळ पाव खाणे इत्यादी :) पाणी अतिशय जपून वापरतात . बाटलीतील पाणी ओतायची यांची खास पद्धत असते . बाटलीचे झाकण उघडून बाटलीच्या तोंडावर डाव्या हाताची तर्जनी आणि मधले बोट दाबून धरायचे आणि थोडीशी मोकळी जागा ठेवून बाटली हळूवार कलती करायची यामुळे पाणी भस्सकन पडत नाही
गडावर असताना यांची करमणुकीची साधने:
खणखणित आवाजात पोवाडे गाणे, जुन्या ट्रेकच्या आठवणित रमणे, बैटिंग ला जाणे :)(बॅटिंग म्हणजे क्रिकेटमधील नाही. सक्काळी सक्काळी खुल्या आभाळी एखाद्या आडोशाच्या पिचवर जी होते ती.)
यांची दैवते:
off course शिवाजी महाराज, रायगडचा जगदीश्वर, हरिश्चंद्र गडाचा खिरेश्वर , रतन गडचा अमृतेश्वर इ . इ .
यांची तिर्थस्थळे:
राजमाचीचा तलाव, बाण चा ब्लू लगून, नाणे घाटातील केव्ह, कोंकण कडा इ . इ .
आणि हो ज्याप्रमाणे प्रत्येक आज्जीचं एकदातरी काशीयात्रा करण्याचे स्वप्न असते त्याचप्रमाणे प्रत्येक ट्रेकरचे निम् (नेहरू इंस्टिट्यूट ऑफ़ mountaineering) ला जाऊन बेसिक कोर्स complete करून A ग्रेड घेउन यायचे स्वप्न असते :)
ट्रेकर्स विषयी काही मोठ्ठे गैरसमज यांना मुली आवडत नाहीत

खंजीर का खुपसला? : शिवसेनेवर नाराज मराठी तरुणांची प्रतिक्रिया

2009-11-03T21:54:00.000+05:30

मराठी माणसानेच शेवटी पाठीत खंजीर खुपसल्याचा निष्कर्ष ‘सामना’मधून काढण्यात आल्यामुळे लालबाग, परळ येथीलच नव्हे तर जोगेश्वरी पूर्व पासून ते भांडूपपर्यंत अनेक मराठी तरुण सध्या शिवसेनेवर नाराज आहेत. खंजीर पाठीत नाही पोटात खुपसल्याची उघड प्रतिक्रिया अनेक तरुणांनी लोकसत्ताकडे व्यक्त केली. मुळात लालबाग-परळसारख्या कट्टर मराठी विभागांमध्ये टोलेजंग टॉवर उभे राहताना आणि त्यात अमराठी श्रीमंत राहायला येताना शिवसेनेचे आमदार काय करीत होते, असा सवालही अनेक तरुण करू लागले आहेत.
लालबाग-परळ म्हणजे मराठी माणूस असे समीकरण गेली अनेक वर्षे मुंबईकरांच्या मनात पक्के बसले आहे. माटुंगा दाक्षिणात्यांचा, घाटकोपर गुजरात्यांचा तसे लालबाग-परळ मराठी माणसाचे हे ठरून गेलेले होते. ‘लाडू सम्राट’चा वडा, ‘क्षीरसागर’मधील कोंबडी वडे, ‘गुरुकृपा’मधील कपडे, ‘गौरीशंकर छित्तरमल’ची मिठाई हे मुंबईतीलच नाही तर पार अगदी बांद्यापर्यंतच्या कोकणी माणसाच्याही सांस्कृतिक आयुष्याचा अविभाज्य भाग होते. मात्र गेल्या पाच-सात वर्षांमध्ये लालबाग-परळमध्ये टोलेजंग टॉवर उभे राहायला लागले. मराठी माणसांच्या खुरटय़ा चाळींच्या पहिल्या मजल्यावर पंप लावल्याशिवाय पाणी चढत नसताना या टॉवरमधील स्वीमिंगपूलने सुरुवातीला मराठी माणसाचे डोळे दिपून गेले तरीही यात आपला वाटा काहीच नाही, हे समजल्यावर त्याच्या डोक्यात तिडीक गेल्याचे बाळा उतेकर या परळमधील रहिवाशाने सांगितले. उच्च मध्यमवर्गीय अमराठी लोकांमुळे जीवनावश्यक वस्तुंचे भावही पूर्वीपेक्षा महाग झाले. भाज्या महागल्या आणि शाकाहारी अमराठींनी अनेक ठिकाणी मासळीबाजार उठविण्याच्या क्लृप्त्या सुरू केल्या. मात्र या कशाकडेही सेनेच्या नेतृत्वाने लक्ष न दिल्याची तक्रार आज येथील रहिवाशी करीत आहेत.
परळ येथील सिग्रेट फॅक्टरीचा एस. टी. थांबाही आयटीसीच्या पंचतारांकित सजावटीवर डाग वाटत असल्यामुळे हटविण्यात आला. कोकणातून मुंबईत येणाऱ्या चाकरमान्यांसाठी व गावाकडच्या नव्या मंडळींसाठी परळचा हा थांबा म्हणजे मोठा ‘माईलस्टोन’ होता. विठ्ठल चव्हाण यांच्या प्रयत्नातून सुरू झालेला हा थांबा हलविल्यावरही शिवसेनेने हूं का चूं केले नाही.
ग्लोबलायझेशनच्या जमान्यात मुंबईतील चमक-धमक दिवसागणिक वाढत असताना मराठी माणसाचे मासिक उत्पन्न मात्र ४०००च्याच घरात राहिल्याने सामान्य मराठी माणसांची प्रत्येक गोष्टीत कुचंबणा होत होती. महागाईच्या फटक्याने कातावलेल्या मराठी माणसाला विरोधी पक्षही महागाईच्या विरोधात तीव्र आंदोलन करताना दिसत नव्हता, त्यामुळेच मराठी माणसाने शिवसेनेऐवजी मनसेचा पर्याय निवडल्याची प्रतिक्रिया प्रकाश आचरेकर या परळ येथील रहिवाशाने व्यक्त केली.
गिरणगावातून आज शिवसेनेच्या विरोधात उघड उघड राग व्यक्त होत असतानाच ‘सामना’मधून करण्यात आलेले मराठी माणसाने पाठीत खंजीर खुपसल्याचे विश्लेषण मराठी माणसांच्या मनाला प्रचंड लागले आहे. मराठी माणूस हलाखीत जगत असताना मराठी माणसांच्या नावे गळे काढणाऱ्या आमदारांच्या दरवाजात गाडय़ा उभ्या करण्यास जागा नाही, अशी परिस्थिती असेल तर हा खंजीर पाठीत नाही तर उघड उघड पोटात खुपसला आहे, असेच मराठी विभागांमध्ये स्पष्ट बोलले जात आहे

श्रीकांत जोशी
९८२११८८०२८

Diwali or Dipavali

2009-10-15T18:19:00.004+05:30

Diwali or Dipavali a significant festival in Hinduism, Buddhism, Sikhism, and Jainism, and an official holiday in India.

Adherents of these religions celebrate Diwali as the Festival of Lights.

They light diyas—cotton string wicks inserted in small clay pots filled with oil—to signify victory of good over the evil within an individual.

मी शिवाजीराजे भोसले बोलतोय

2009-10-12T13:34:00.003+05:30

मी शिवाजीराजे भोसले बोलतोय!

(चित्रपटात बोलू न शकलेलो, असं बरंच काही..!)

महाराष्ट्रापुरतं बोलायचं झालं तर शरदराव पवार आणि बाळासाहेब ठाकरे हेपरिवर्तन घडवतील ही आशा सर्वानाच होती.. पण त्यांनीही सुभेदारांच्याटोळ्या उभ्या करून, त्याचं सेनापतीपद आपल्या घरातच ठेवलं! आजमहाराष्ट्रात राज्य रयतेचं नसून, निवडक चाळीस घराण्यांचंच आहे! स्पष्टचबोलायचं तर आम्हीसुद्धा कधी आमच्या पुत्राला जनतेवर लादलं नाही, किंवात्याच्या गैरकृत्यावर पांघरूण घातलं नाही.. पुढच्या सात पिढय़ांसाठीस्थावर-जंगम मालमत्ता तर कधीच जमवली नाही.. परंतु आज नेत्यापोटी जन्मणंआणि दहावी उत्तीर्ण होऊन अकरा कोटींची माया जमवणं यासारखं सत्कृत्यराहिलेलं नाही! वर सर्व बापजादे त्यात गैर काय, म्हणून विचारताहेत! लाखो,तरुण, बेरोजगार कार्यकर्ते सतरंज्या उचलून वार्धक्यात गेलेले आणि यांचेदुधाच्या दाताचे वारसदार नवे सरदार बनण्याच्या वाटेवर! जगभरातनावाजलेल्या लोकशाहीचं यापेक्षा सुंदर विडंबन कुठलं असणार!

सप्रेम जय महाराष्ट्र!

गेल्या मार्च महिन्यात, महाराष्ट्रातल्या तमाम चित्रपटगृहांतून मीतुम्हाला भेटलो, तुमच्याशी बोललो, तेव्हा देशात लोकसभा होती.. आज पुन्हा भेटावंसं, बोलावंसं वाटतंय तेव्हा नेमकीविधानसभा निवडणुकांची रणधुमाळी सुरू आहे!

चित्रपटाच्या माध्यमातून बोलताना खरं तर एक मर्यादा होती सेन्सॉरची! दचकूनका, माझ्याप्रमाणेच तुम्हालाही सेन्सॉरला ‘पूर्वपरिनिरीक्षण’ असा मराठीशब्द आहे हे पटकन आठवणार नाही! आणि चित्रपटात जेवढं मराठी बोलतो, तेवढंआज बोलणारही नाही. महाराष्ट्रातील तमाम जनता इंग्रजी, हिंदी मिश्रितमराठी बोलते, तशाच भाषेत मीही बोलणार आहे.. त्यामुळे धक्का बसून भावनादुखावल्या म्हणून माझे वंशज पाईक म्हणून वर्तमानपत्र जाळणं, संपादकांनाबडवणं किंवा कार्यालयाची नासधूस करणं असलं काहीही करू नका! हात जोडूननम्र विनंती, की माझ्या वतीने तुम्ही बोलूही नका!

ऐन निवडणुकीच्या वेळीच मी तुमच्याशी बोलायला का आलोय? कारण निवडणुकाम्हणजे राज्याभिषेकाचीच तयारी आणि तुमच्याप्रमाणेच आम्हीही ‘राजे’ होतो,पण कारभार अष्टप्रधान मंडळाच्या सल्लामसलतीनेच चालायचा.. हल्लीच्यालोकसभा, विधानसभा म्हणजे अष्टप्रधान मंडळाचाच आधुनिक अवतार.. मला नेहमीआश्चर्य वाटतं ते याचं, की या काळाला अनुरूप अशी ‘लोकशाही’ ही अत्यंतसमर्पक पारदर्शक व लोकप्रतिनिधित्व असलेली व्यवस्था भारतासारख्यास्वतंत्र सार्वभौम देशाने स्वीकारल्यानंतरही काही लोक ‘शिवशाही’ आणू,रामराज्य आणू असं का म्हणतात? आम्ही स्वराज्याची हाक दिली तेव्हाही आम्हीलोकांनी ‘रामराज्य’ आणू वगैरे म्हटलं नव्हतं.. सगळ्यांनी मिळून‘स्वराज्य’ स्थापू असं म्हटलं. एकीकडे ‘लोकशाहीवर विश्वास नाहीम्हणणाऱ्या या लोकांना लोकशाही पद्धतीने ‘शिवशाही’ आणायचीय, आणि दुसरीकडेरामराज्य आणणारे ‘हे राम’ म्हणतायत!

आज या देशात आणि महाराष्ट्रातही लोकांच्या नावापेक्षा माझ्यासह इतरविभूतींच्या नावानेच राजकीय पक्ष निघाले आहेत! एक महात्मा गांधींच्या, एकमाझ्या, एक प्रभु रामचंद्राच्या, एक डॉ. बाबासाहेबांच्या शिवायमायावतीजी, शरद पवारजी यांचे त्यांच्या-त्यांच्या नावाचे किंवा त्यांच्यानावे चालणारे पक्ष आहेतच! आमच्याकाळी एकछत्री अंमल असूनही कारभार चोखचाले.. आता अनेक छत्रे असूनही जनता मात्र उन्हा-पावसात, थंडी- वाऱ्यातहोरपळतेय, भिजतेय, काकडतेय!

आम्ही स्थापन केलेल्या महाराष्ट्राला काही‘शे’ र्वष होऊन गेली आणिस्वतंत्र भारतभूमीत लोकशाही पद्धतीने संघराज्य स्थापित झाल्यानंतर जीमहाराष्ट्राची निर्मिती झाली, त्यालाही आता पन्नास वर्ष उलटून गेली.. यामहाराष्ट्राच्या निर्मितीसाठी १०५ हुतात्म्यांनी बलिदान दिलं!परकियांविरुद्ध लढताना वीरमरण येणं हे आम्हाला समजू शकतं, पण एकाचदेशातील लोक प्रादेशिक सीमेवरून एकमेकात भांडतात, लढतात, त्यावरूनत्यात्या राज्याचं सैन्य गोळीबार करतं, माणसं मरतात आणि त्यांची स्मारकंबनतात हे आमच्या समजण्यापलीकडचं आहे.. कारण नंतर तो प्रश्न सुटत नाही,कुणी सोडवतही नाही, पण हुतात्म्यांना वंदन करायला मात्र कुणीच विसरतनाही.. आजच्या भाषेत सांगायचं तर कंपाऊण्ड वॉल बांधताना एक ‘भाऊ’ कामीआला, तर त्याचा फोटो लावून नेमानं वर्षश्राद्ध घालण्यासारखं झालं हे!

खरं सांगायचं तर आम्ही महाराष्ट्र स्थापन केला. आमच्या हयातीत, तोआम्हाला जसा घडविता आला, तसा आम्ही घडवला.. पण आमच्यानंतरही आमच्याचनावानं एवढं राजकारण चालेल हे आमच्या स्वप्नातही नव्हतं.. कुणी म्हणेलआम्ही भाग्यवानच! कारण अ‍ॅलेक्झांडर नेपोलियन, चंगेजखान यांच्या नावानंजगात कुठे एखादी सेना अथवा राजकीय पक्ष अस्तित्वात असल्याचं ऐकलेलंनव्हतं.. पण आमच्या नावे मात्र आहे!

आम्ही ‘स्वराज्य’ स्थापन केलं ते बारा बलुतेदारांसह सर्व जाती-जमातींनाएकत्र करून, त्या वेळच्या ‘मराठा’ प्रांताला धरून, आणि तमाम मराठा गोळाकरून! आणि आता या एकविसाव्या शतकात काही मंडळी आम्हालाच ‘मराठा’ असंजातीचं सर्टिफिकेट लावताहेत.. आमचा भगवा ध्वज भागवत धर्माची पताका,भेदाभेद टाळून समतेचा संदेश देणारा.. पण सध्या तो दहशतीचं निशाण झालाय.आम्ही आमच्या परिस्थिताला अनुरूप गड बांधले. किल्ले बांधले. विसाव्याशतकात, एकविसाव्या शतकात आधुनिक स्थापत्य काम करायचे का आमच्यागडकिल्ल्यांच्या प्रतिकृती करून शाखा, प्रशाखा बांधायच्या? आम्ही सर्दचझालो.. अहो वारसा टिकवायचाच, तर आम्ही जे किल्ले, दुर्ग बांधले त्याचीदुर्दशा, दुरवस्था थांबवा, मुंबईसारख्या आधुनिक शहरात पानाच्या टपरीसारखेगड कसले उभारता? यांच्या मित्रपक्षाने मध्ये ‘विटा’ जमवल्या रामाच्यानावे!

आमच्याप्रमाणे मराठी माणूस हाही एक ‘विषय’ या महाराष्ट्रातच व्हावायासारखे दुर्दैव काय? मराठी माणसावर आम्ही बोललो तर त्या चित्रपटाला तोबागर्दी! आपल्या समस्यांवर, न्यूनगंड नि अहंगंडांवर खूष होऊन टाळ्या वाजवूनघरी जाणारा संपूर्ण भारतवर्षांत ‘असा’ दुसरा समाज नसेल!

आम्ही ऐकलं, त्यानंतर शेतकऱ्यांच्या समस्या मांडणारा ‘गाभ्रीचा पाऊस’नामे चित्रपट, प्रेक्षक संख्येअभावी चित्रपटगृहातून उतरवता झाला! चित्रपटउतरवला म्हणून निषेधासाठी पंचवीस मराठी माणसं जमली! (जी चित्रपट बघायलाआली असती तर आंदोलनाची वेळच आली नसती!)

आता या मराठी माणसांसाठी टिळक, गोखले, आगरकरांपासून फुले, शाहू,आंबेडकरांनीही अतीव महत्त्वाचं असं सामाजिक, राजकीय कार्य केलंय.. पण यासर्वाना बाजूला ठेवून त्या शोलेतल्या ठाकूरासारखा हात कापलेला आमचाअर्धपुतळा ठेवून ज्या काही राजकीय आरोळ्या मारल्या जातात, ते ऐकलं कीत्या शोलेतल्या ठाकूराच्या मदतीला जसे कोणी जय-वीरू धावले, तसे माझ्यामदतीला येतील काय असं मनापासून वाटतं! आम्हाला साक्ष ठेवून, आमच्या नावे‘आम्ही मर्द मावळे’ आहोत अशा गर्जना देतात, तेव्हा हसावं की रडावं कळतनाही.. अहो त्यावेळचा आमचा लढा सगळा त्या मावळ प्रांतात एकवटलेला,त्यामुळे मावळातला तो मावळा असा साधा अर्थ होता.. पण यांनी तो विशेषणकरून टाकला! त्याकाळी ‘मर्द’ वगैरे ठीक होतं.. स्त्रिया पडद्यात किंवाघरात असत.. आज स्त्रियाही खांद्याला खांदा लावून सर्व क्षेत्रात असताना,ज्या देशाची पंतप्रधान एक स्त्री होती, तिथे सारखे आम्ही मर्द आहोत हेकुणाला सांगता? अहो आम्हाला घडवणारीही साक्षात एक स्त्रीच होती..

माँसाहेबांवरून एक आठवलं.. आमचे गुरू कोण यावरून मध्ये बराच वाद झाला..तो वाद ऐकून आम्ही हसलो! कारण ज्यांना स्वत:ला आपल्याला पाचवी इयत्तेतकोण वर्गशिक्षक होते हे आठवणार नाही, त्यांना माझ्या गुरूचा शोध लावूनकाय साधायचंय? अहो माझ्यासकट रामदास, तुकाराम, आम्ही सर्वजण त्या-त्याकाळात आम्हाला जे-जे म्हणायचं, करायचं ते-ते कर्तव्य करून ‘इतिहासजमा’झालो.. आता तुम्ही तुमचं कर्तृत्व दाखवा की! की अजूनही शिवाजी म्हणतो नितुका म्हणे हेच चालणार?

आमच्या नावे सेना आहे, आमचाच ध्वज आहे, पण भाषा मात्र आमची नाही! बाकीगर्जना, तुताऱ्या, मावळे, जयभवानी सगळंसगळं आहे.. पण कर्तृत्व काय? तरमंडईपासून, रेल्वे स्थानक, विमानतळ सगळीकडे आमचं नाव.. हे कमी म्हणूनत्या ‘वडा-पाव’लाही आमचंच नाव! अशा वेळी तीव्रतेनं जाणवतं, आपल्याहयातीनंतर आपल्या नावे कुणी काही करू नका, असं स्पष्ट लिहून ठेवायला हवंहोतं!

तरीही आम्ही शांत होतो.. महाराष्ट्र, मराठी माणूस, मराठी भाषा, संस्कृतीवर्धिष्णु होण्यासाठी ही मंडळी काही करतील असं वाटलं होतं.. पण कपाळभरगंधाचा टिळा, हातात सोन्याच्या अंगठय़ा, मनगटात कडं, गळ्यात ‘चैनी’ अशानव्या रुपात काही मराठी नेते वर्धिष्णु झाले! मराठी वाडय़ा-वस्त्या उठवूनस्थानिक नगरसेवक, आमदार बिल्डर झाले.. वडा-पाव विकणारे रस्त्यावरचराहिले, आंदोलन करणारे पोलिसांचा मार खाऊन आयुष्यभरासाठी जायबंदी झालेआणि या मराठी गादीसाठी थोरली पाती नि धाकटी पाती वेगळी झाली!

मराठी माणूस आजही लोकल आणि बसला लोंबकळत घामेजून, चेंगरून चढत्या भावातप्रवास करतोय आणि सेनापतीपुत्र आणि पुतणे विदेशी वातानुकूल गाडीतूनउडताहेत, उडन खटोल्याशिवाय तर चार पावलंही चालत नाहीत! आम्हीदऱ्या-खोऱ्यातून, काटय़ा-कुटय़ातून आमची सेना वाढवली, यांच्या सेनाधनदांडग्यांच्या नि ऐषोआरामाच्या अंबारीतून वाढताहेत.. आणि हे म्हणेशिवशाहीचे दाखले देणार, आणि यांचे मित्रपक्ष ‘राम’ म्हणत वर आधुनिककुरुक्षेत्र करणार!

हे चित्र एकीकडे, तर दुसरीकडे गांधींचे वारस आमचं स्मारक बांधायलानिघालेत! यांनी तर एकही महापुरुष सोडलेला नाही! आमच्यासह फुले- शाहू-आंबेडकर यांनी ब्रह्मा-विष्णू-महेशासारखे वापरलेत.. हिंदूंना म्हणायचंमुस्लिमांचा धोका, मुस्लिमांना म्हणायचं हिंदूचा धोका, दलितांना म्हणेसवर्णाचा धोका, व्यापाऱ्यांना म्हणे करांचा धोका आणि शेतकऱ्यांना म्हणेशेतमालाचा धोका.. प्रत्येकासमोर एक भूत उभं करायचं आणि ते उतरवण्याचामंत्र आपल्याकडेच आहे, हे दाखवायचं! गांधीचा वापर चलनी नाण्यासारखा करीतकरीत आता त्यांनी चक्क चलनावरच गांधीजींना आणलंय! स्वत: गांधींनी कधीहीपरिधान न केलेली गांधीटोपी हे लोकांना घालत निघालेत.. यांच्यासारखी निबरकातडी मुघल किंवा इंग्रजांकडे असती तर स्वराज्य आणि स्वातंत्र्य दोन्हीकधीच मिळालं नसतं!

आम्हाला आणखी आशा होती, ती गोरगरीब कष्टकऱ्यांच्या बाजूनं उभंराहण्याची.. आजच्या भाषेत डाव्या पक्षांकडून उभं राहण्याची.. पण‘थिअरीत’ खूप मार्क्‍स मिळविणारा विद्यार्थी ‘प्रॅक्टिकल’मध्ये नापासव्हावा, तसं त्यांचं गेली पन्नास र्र्वष चाललंय.. त्यामुळेमहाराष्ट्रासारख्या प्रगत राज्यात गिरणगाव उद्ध्वस्त झालं, औद्योगिकपट्टे उखडले गेले, कामगारवर्गच नष्ट झाला तरीही कुठेही जनक्षोभ उभाराहिला नाही.. उलट तिथं उभ्या राहिलेल्या रंगीबेरंगी मॉल निमल्टिप्लेक्समध्ये आता त्यांच्याच लढय़ाचा सहानुभूतीदार असणारा‘मध्यमवर्ग’ नवश्रीमंत होऊन चैन करताना दिसतोय.. ‘सामथ्र्य आहे चळवळींचे’हे वचन अभिमानानं मिरविणाऱ्या महाराष्ट्रात आता संघर्षांत्मक कामकरणाऱ्या संघटना संपून, ओव्हरहेड प्रोजेक्टरनं प्रॉब्लेम्स प्रोजेक्टकरून, त्यावर परदेशी फंडिंगमधून काम करणाऱ्या एनजीओज तयार झाल्यात! हा एकवेगळाच ‘फंडा’मेण्टल बदल म्हणायचा!

फुले-शाहू-आंबेडकरांच्या नावानं संघर्ष करणारी पिढी या डाव्यांच्यामदतीनं सर्वहारा वर्गाची सत्ता प्रस्थापित करील, असं वाटलं होतं.. पण तेआपसात तू डावा, तू उजवा, तू खादीधारी, तू समरसतावादी या आटय़ापाटय़ा खेळतबसलेत! मराठी सेनेसारखे यांचेही नेते समृद्ध झालेत नि सैनिक मात्रसर्वार्थानं अस्पृश्य राहिलेत!

भगवान गौतम बुद्ध आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर या दोन महामानवांचे समर्थक‘मला निवडून द्या’, ‘मला मंत्री करा’ अशी सत्ताधाऱ्यांजवळ भीक मागताततुम्ही सार्वभौम घटना लिहिण्यासाठी झटलात? महापुरुषांना दोनदा मरण असतंम्हणतात.. एकदा नैसर्गिक आणि दुसरं अनुयायांकडून! माझ्यासह,भारतवर्षांतले महापुरुष हे याचं ढळढळीत उदाहरण आहे!संभवामि युगे युगे, असं कृष्ण सांगून गेला, त्याप्रमाणे प्रत्येक दशकात,शतकात कोणी ना कोणी अवतार घेईल या अंधश्रद्धेतून आपण सगळे अजून बाहेरयायचे आहोत.. किंवा त्या श्रद्धेतून आम्ही निश्चिंत तरी झालो आहोत!

स्पष्टच बोलायचं तर आम्हीसुद्धा कधी आमच्या पुत्राला जनतेवर लादलं नाही,किंवा त्याच्या गैरकृत्यावर पांघरूण घातलं नाही.. पुढच्या सात पिढय़ांसाठीस्थावर-जंगम मालमत्ता तर कधीच जमवली नाही.. परंतु आज नेत्यापोटी जन्मणंआणि दहावी उत्तीर्ण होऊन अकरा कोटींची माया जमवणं यासारखं सत्कृत्यराहिलेलं नाही! वर सर्व बापजादे त्यात गैर काय, म्हणून विचारताहेत! लाखो,तरुण, बेरोजगार कार्यकर्ते सतरंज्या उचलून वार्धक्यात गेलेले आणि यांचेदुधाच्या दाताचे वारसदार नवे सरदार बनण्याच्या वाटेवर! जगभरातनावाजलेल्या लोकशाहीचं यापेक्षा सुंदर विडंबन कुठलं असणार!जनहो, कार्यकर्तेहो, तुमच्या धमन्या तापत नाहीत? या अशा ऐतखाऊंच्यापालख्या उचलताना आपण स्वाभिमानच गिळतोय याची जाणीव होत नाही? त्यांनी लाखलादली सुभेदारी, मताधिकार तर आहे ना तुमच्याकडे? जात, पात, वर्ग, पक्ष नबघता रात्रीत मोड येणाऱ्या कडधान्यासारखी, रात्रीत आमदारकी मिळवूपाहणाऱ्या या सर्वच वारसदारांना, मतपेटीच्या वादळातून पाचोळ्यासारखे द्याउडवून! म्हणा, उतरा मातीत, करा काम, खा लाठय़ा-काठय़ा, घ्या थोडे खटलेओढवून, उचला सतरंज्या नि मग मागा आमदारकी! हे करण्यासाठी ‘तुमचं’ मत आहे,वापरा ते!

गेली काही वर्षे नव्हे वर्षांनुवर्षे, शतकानुशतके बघतोय.. आमच्या नावेकुणीही उठावं, आणि वाट्टेल तो धिंगाणा घालावा.. वाट्टेल त्या भाषेतलेखण्या चालवीव्यात.. इतिहासाच्या नावानं वर्तमानात दुकानदारीचालवताहेत.. अंगाची लाही लाही होते.. काही पक्षांनी दिल्ली दरबारी‘लाचार’, तर काही पक्षांनी ‘वडा-पाव खाऊन मारझोड करणारा’, ‘खंडणीउकळणारा’ अशी मराठी माणसाची प्रतिमा करून ठेवलीय..आम्हाला वाटलं होतं, अण्णा हजारे, खैरनार, अविनाश धर्माधिकारीसारखी माणसंकाही ठोस करतील, या भ्रष्ट राजकारणावर.. पण अण्णांना एकीकडे खटलेभरण्याचा उद्योग, दुसरीकडे उपोषणाचा जोडधंदा करायचं व्यसनच लागलंय जणू!

नेमेचि येतो मग पावसाळाप्रमाणे धमकी द्यायची, उपोषण करायचं आणिलिंबू-सरबत पिऊन पुढच्या मोसमाची वाट पाहायची! राजकारणी प्रकरणांची तडलावत नाहीत; पण तुम्ही उपोषण आणि लिंबू-सरबताचं सिलॅबस का करून टाकलंत?खैरनार हातोडा घेऊन बाहेर पडले, धर्माधिकारी राजीनामा घेऊन..खैरनारांच्या हातोडय़ाचा दांडा गोत्यास काळ झाला, धर्माधिकारींना राजीनामापर्व आवडू लागलं.. नोकरीचा राजीनामा देऊन भाजपत गेले, तिथून राजीनामादेऊन सेनेत.. कार्य न करता राजीनामा देण्याची ही नवी चाणक्य नीती असावी!

या निवडणुकीत बंडखोर उभे आहेत.. ‘बंडखोर’ शब्दाचा इतका भुगा कुणी केलानसेल! पूर्वी ‘व्यवस्थे’विरोधात उभे राहणारे बंडखोर असायचे.. हल्लीव्यवस्थेत वाटा नाही म्हणून बंडखोरी! अर्थात ते तरी काय करणार! आज पैठणीवाटणारे उमेदवार, उद्या पेपर किंवा दूध टाकणारे ‘लोकप्रिय’ उमेदवार,पक्षाने दिले तर बंडखोरीशिवाय दुसरं काय करणार? आम्ही लोकांचे राजेझालो.. हल्ली आधी लोकप्रिय व्हायचं, मग लोकप्रतिनिधी व्हायचं!

अस्वस्थ होतो, चीड येते.. जागोजागी उभारलेल्या आमच्या पुतळ्यात जर प्राणओतता आले असते, तर आमच्या समशेरींनी, आमच्या नावावर दुकानदारीकरणाऱ्यांना यमसदनी धाडले असते..

अमृताशी पैजा जिंकणारी मराठी, मराठी मुलुख, मराठी संस्कृती आजराजकीयदृष्टय़ा ‘निर्नायकी, त्रिशंकू अवस्थेत यावी? कोण जबाबदार याला?’

जबाबदार कोण? मतदान न करणारे? घराणेशाही खपवून घेणारे कार्यकर्ते आणिजनता? पाच वर्षांत, पायाखालचा रस्ता खड्डय़ांचा होतो, महागाई वाढते, जगणंअसुरक्षित होतं; पण लोकप्रतिनिधींचे भत्ते वाढतात, त्यांचं वेतन वाढतं,त्यांचं राहणीमान सुधारतं, त्यांच्या भागीदाऱ्या वाढतात.. तीन लाखलोकांचा प्रतिनिधी बघता बघता करोडपती होतो आणि तीन लाख लोक बघत राहतात?एकही मायेचा पूत उठून विचारीत नाही त्याला, की येते कुठून हे सारे?

एक माणूस तीन लाखांची मुस्कटदाबी करतो? मग आम्ही हाडामासाची जिवंत माणसंआहोत, का किडे-मुंगे?राजकारणाचं गुन्हेगारीकरण झालं, यावर त्यांनाच बोलावून त्यांच्याशीचचर्चा करता? तुरुंगातून बाहेर येणाऱ्यांवर पुष्पवृष्टी करता? रांगोळ्याघालता? जयजयकार करता? एवढे हतबल आहोत आपण, की पुढाऱ्यांच्या पोरांशिवायया बारा-पंधरा कोटी जनतेतून नेतृत्वच निर्माण होणार नाही? का आम्हालाचसवय झालीय सगळ्यांची? त्यापेक्षा ‘मला नागव, पण माझी भूक भागव’ अशी नवीम्हण जन्माला घालू या? राजकारण वाईट, राजकारणी वाईट असं म्हणूनत्यांच्याच चिठ्ठय़ा-चपाटय़ांनी नोकऱ्या, अ‍ॅडमिशन मिळवायच्या, त्यांच्याचपैशावर गणपती आणायचे, दहिहंडय़ा फोडायच्या.. त्यांच्या दादागिरीला ‘कार्य’म्हणायचे.. त्यांच्या समृद्धीला प्रगती म्हणायचे, दूरदर्शी नेतृत्वम्हणायचे!

आमच्या काळात कुठल्याही प्रकारचा द्रोह करणाऱ्याला कडेलोटाची शिक्षाअसायची.. तुमच्या हातात मतपेटी आहे.. पक्ष, वर्ग, जात, धर्म न बघता योग्यउमेदवाराला मत द्या आणि एकदाच काय तो मुजोरांचा कडेलोट करा..

हे राज्य व्हावे ही ‘श्रीं’ची इच्छा, हे आमच्यासह इतिहासजमा झालं!

आता हे राज्य व्हावं, हे श्री, श्रीमती, राव, रंक, शेतकरी, शेतमजूर,दीन-दलित, भटके, स्त्रिया, तरुण कामगार, कष्टकरी या सर्वाची इच्छा असलीपाहिजे.. या राज्याचा एकेकाळचा राजा, मी शिवाजीराजे भोसले सांगतो,कर्तव्यापासून दूर गेलात, तर तुमचा कडेलोट तुम्ही स्वत:च केलात म्हणून समजा!-

संजय पवार लोकसत्ता - रविवार, ११ ऑक्टोबर २००९