วัดชัยชนะวิหาร

กลองเส็ง

2012-04-19T00:42:00.001-07:00

กลองเส็ง

บ้านละหาน ตำบลละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ

ประวัติความเป็นมาและความสำคัญของกลองเส็ง

กลองเส็ง มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า กลองกิ่ง ในสมัยโบราณกลองเส็งใช้เป็นสัญญาณส่งข่าวบอกเหตุนอกจากนี้กลองเส็งยังเป็นเครื่องดนตรีสำคัญที่ใช้ตีในพิธีกรรม ตีในกิจกรรมบันเทิงประกอบการฟ้อนรำ ในอดีตแทบทุกหมู่บ้านของจังหวัดชัยภูมิมีกลองเส็งแทบทุกหมู่บ้านโดยนิยมนำไปเก็บรักษาไว้ที่วัดเพราะเชื่อถือกันว่าวัดเป็นศูนย์กลางของบ้านเวลามีงานเทศกาลทุกคนก็จะมารวมกันอยู่ที่วัด ในปัจจุบันมีข้อมูลพบว่ากลองเส็งมีอยู่ 4 อำเภอคือ เมืองชัยภูมิมีที่บ้านขี้เหล็กใหญ่ บ้านหนองบัวขาว บ้านหัวหนอง อำเภอจัตุรัสมีที่บ้านละหาน บ้านห้วยยาง บ้านหนองสมบูรณ์ บ้านมะเกลือ บ้านหนองม่วง บ้านตลาด บ้านหนองบัวใหญ่ บ้านหนองบัวบาน บ้านส้มป่อย บ้านโนนม่วงและบ้านโนนเชือก อำเภอบ้านเขว้ามีที่บ้านเขว้า วัดเจริญผล วัดมัชฌิมาวาส วัดปทุมาวาสและอำเภอหนองบัวระเหวมีที่วัดละหานค่าย

ความเชื่อเกี่ยวกับกลอง

ชาวบ้านมีความเชื่อว่ากลองเส็งเป็นสัญญาณแห่งความสามัคคีผู้ทำจึงมีวิธีการที่ละเอียดอ่อน ประณีตบรรจงผู้ทำใส่ ความรู้สึกใส่จิตวิญญาณเข้าไปในตัวกลองในทุกขั้นตอนเริ่มตั้งแต่เข้าป่าเพื่อเลือกไม้ต้องเลือกวัน เดือนที่เจ้าป่าเจ้าเขาเพื่อขออนุญาตตัดไม้ซึ่งวันที่เจ้าป่าเจ้าเขาไม่อยู่ก็คือวันพระเมื่อเลือกต้นไม้ที่จะตัดแล้วก็ต้องขอให้นางไม้ช่วยให้เสียงกลอง

ดังเมื่อทำเสร็จแล้วจึงต้องบูชาเทวดา เจ้าป่าเจ้าเขา นางไม้และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายที่อยู่ ณ ป่าแห่งนี้ด้วยการจัดทำขันธ์ 5 ประกอบด้ายดอกไม้ขาว 5 คู่ เทียน 5 คู่ วางใส่ถาดอย่างเหมาะสมให้เทวดานางไม้ไดรับรู้ว่าตัดไม้ไปทำกลองเส็งขออย่าให้มีอุปสรรคใดๆเมื่อทำเช่นนี้เชื่อกันว่ากลองจะตีเสียงดัง ทำง่าย ไม่มีอุปสรรค ตลอดทั้งสร้างความสมัครสมานสามัคคีของคนทุกคนที่ได้ยินเสียงกลองและถ้ามีการจัดแข่งขันก็จะได้รับชัยชนะดังที่เป็นภาษาชาวบ้านว่า “โอ้น้องนางไม้เอ๋ยผู้ข้าจะขอไม้งามๆไปเฮ็ดกลองเส็งแล้วผู้ข้าสิพาไปประชันขันแข่งขออย่าให้ตื่น ได้ท่วงมั่นๆ เหนียวๆ สิบบ้านซาห้าบ้านลือ พุ่นเด้อ สาธุ”

ลักษณะของกลองเส็ง

กลองเส็งเป็นกลองสองหน้า ตัวกลองทำด้วยไม้ประดู่หุ้มด้วยหนัง ดึงให้ตึงด้วยเชือกหนังแต่ในปัจจุบันใช้เชือกไนล่อนแทน กลองเส็งมีขนาดต่างกันความยาวประมาณ 85 เซนติเมตร ความกว้างของหน้ากลองประมาณ 50 เซนติเมตร ส่วนความกว้างด้นล่างประมาณ 20 เซนติเมตร กลองเส็งที่ชาวบ้านนิยมทำกันจะมีขนาดหน้ากลอง 3 ขนาดคือขนาด 18 นิ้ว ขนาด 20 นิ้วและขนาด 22 นิ้วขึ้นอยู่กับการใช้งานชุดหนึ่งจะมีกลอง 2 ลูกตีด้วยแส้ที่ทำจากไม้เค็งยาวประมาณ 85 เซนติเมตรเสียงดังมากการปรับเสียงจะปรับให้ดังกังวานมากที่สุด

ส่วนประกอบของกลองเส็ง

ในการทำกลองเส็งช่างทำกลองเส็งจะต้องเป็นบุคคลที่มีความรู้ในกระบวนการต่างๆเป็นอย่างดีได้แก่ รูปแบบของกลอง เทคนิคในการทำกลองตลอดจนความเชื่อเรื่องโชคลางต่างๆที่มีส่วนสัมพันธ์กับกลองเส็งดังนั้นจึงต้องอาศัยข้อมูลต่างๆที่มีส่วนเกี่ยวข้องเพื่อเตรียมที่จะทำกลองให้สมบูรณ์

1.ตัวกลอง

ภาพตัวกลอง ที่เจาะเสร็จเรียบร้อยแล้ว
พร้อมที่จะขึ้นหนังหน้ากลอง

มีรูปร่างไม่เหมือนกลองชนิดอื่นคือ ปากกว้างก้นแคบทำจากไม้ประดู่หรือไม้พยุง การเลือกไม้ให้เลือกต้นที่มีขนาดพอเหมาะคือ มีขนาดวัดโดยรอบ 1 คนโอบหรือประมาณ 100-150 เซนติเมตรต้นไม้จะต้องไม่เป็นโพรงหรือมีแมลงเจาะจนเป็นรู จากนั้นชาวบ้านก็จะใช้เลื่อยใหญ่ตัดต้นไม้และเลือกตัดไม้เป็นท่อนยาวประมาณ 90 เซนติเมตร

2.หนังกลอง เป็นวัสดุที่สำคัญใช้ทำหน้ากลอง ใช้หนังควายอาจเป็นหนังควายสีดำหรือหนังควายสีเผือกก็ได้ ลักษณะที่ดีคือมีขนยาวรูขุมขนมีระยะห่างกันพอสมควร ใช้หนังควายตัวเมียที่เคยตกลูกมาแล้ว 3-4 ตัว หากเป็นตัวผู้ควรมีอายุระหว่าง 3-5 ปี สังเกตจากความยาวของใบหู 2 ข้างถ้ายาวเท่ากันก็ใช้หนังทำหน้ากลอง

3.หนังร้อย หนังชักหรือหนังริวใช้หนังควายส่วนใดก็ได้ต้องใช้มีดปลายแหลมกรีดออกเป็นเส้นๆกว้างประมาณ 2-3 เซนติเมตร ยาวไม่กำหนดการต่อหนังต้องต่อกันตอนที่หนังยังไม่แห้งบิดพันกันแล้วนำไปตากแดด 3-5 วัน ใช้สำหรับร้อยหูกลองเพื่อโยงหนังหน้ากลองแล้วดึงมาร้อยกับเหล็กส่วนล่างให้ตึงแต่ปัจจุบันเนื่องจากหนังหายากจึงใช้เชืกไนล่อนเบอร์ 12

ขั้นตอนการทำกลองเส็ง

ภาพการตึงหนังกลอง

แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ

1.วิธีทำตัวกลอง

2.วิธีขึ้นหนังหน้ากลอง

เมื่อได้หนังที่ผ่านการตำจนนิ่มแล้วนำหนังหน้ากลองวางคว่ำที่ปากกลองใช้ไม้ขาไซสอดเข้าที่รูหูบักโก รูหูบักโก คือรูที่เจาะบนแผ่นหนังซึ่งเป็นรูที่เจาะรอบๆแผ่นหนังกลองใช้ไม้ขาไซสอดที่รูหูบักโกจนครบทุกรู ใช้เชือกซึ่งเมื่อก่อนจะใช้หนังควายตากแดดให้แห้งบิดเป็นเกลียวแต่ปัจจุบันใช้เชือกไนล่อนร้อยสอดไปตามไม้ขาไซเพื่อคล้องที่หูกลองไปยังเหล็กหน้าน้อยขึ้นลงในลักษณะฟันปลาแล้วดึงให้ตึง จากนั้นถอดไม้ขาไซออกเพื่อรอขึงด้วยไม้กา

วิธีการขึงหน้ากลองด้วยไม้กา

ไม้ขี้พร้า หรือลิ่ม

ใช้ด้นที่เป็นปากกาสอดไปทางหน้ากลองนำเชือกมาพาดไว้แล้วใช้แรงงานคนจำนวน 2-3 คน ช่วยกันออกแรงหมุนบิดเส้นเชือกให้ตึงตลอดตัวกลอง การขันเชือกหน้ากลองด้ยกาจะขันไปเรื่อยๆจนกว่าหนังหน้ากลองจะตึง หากหน้ากลองยังไม่ตึงจะใช้ไม้มือลิงซึ่งเป็นอุปกรณ์ช่วยงัดเส้นเชือกเพื่อใช้ลิ่มสอดระหว่างเส้นเชือกแล้วบิดหมุน คล้ายกับวธีการขันชะเนาะ เพื่อให้หนังหน้ากลองตึง

การทดสอบกลอง

ขั้นตอนการขึ้นหลัง

เมื่อขึงหน้ากลองได้ตึงจนเป็นที่น่าพอใจแล้ว ก็นำหน้ากลองออกมาจากไม้กาเพื่อขัดหน้ากลองจนเนียนด้วกระดาษทรายและทดสอบตีเพื่อแต่งเสียงกลอง หากเสียงกลองยังไม่ดังกังวานป็นที่น่าพอใจก็จะนำไปขึงหน้ากลองใหม่ด้วยการใช้ไม้กาและนำมาทดสอบด้วยการตีจนกว่าเสียงจะดังกังวานเป็นที่น่าพอใจ แต่จะต้องระวังหนังหน้ากลองฉีกขาดใช้ไม้เสี่ยมและไม้มือลิงเป็นอุปกรณ์ช่วยงัดเส้นหนังร้อยเพื่อหมุนไม้ขี้พร้าบิดหนังร้อยเพื่อทำให้หนังหน้ากลองตึงอีกครั้งหนึ่ง

เครื่องมือที่ใช้ในการขึ้นหนังหน้ากลอง

1.ใช้ไม้ขาไซ เป็นวัสดุที่ทำจากไม้ไผ่ผ่าเป็นซี่ๆ มีความยาวเท่ากับขนาดกลองกว้าง 1-1.5 เซนติเมตรเหลาปลายด้นหนึ่งให้แหลม ใช้สำหรับแผ่นหนังหน้ากลองในการขึ้นหนัง หน้ากลองก่อนที่ใช้หนังร้อยดึงหนังหน้ากลอง

ขัดกระดาษทราย

2ไม้ขี้พร้า หรือลิ่มทำมาจากไม้ไผ่ผ่าเป็นซีกความยาวประมาณ 10 เซนติเมตร ปลายด้านหนึ่งจะตัดให้เหลือตรงกับข้อไม้ไผ่พอดี มีความแข็งเป็นพิเศษเหลาให้มีลักษณะแบนเล็กน้อย และเรียวไปอีกด้านหนึ่งใช้ขันชะเนาะหนังร้อยเพื่อดึงหน้ากลองทั้งสองด้าน

3.ไม้เสี่ยม ทำจากไม้ประดู่หรือไม้เนื้อแข็งชนิดอื่นก็ได้ยาวประมาณ 50 เซนติเมตร มีลักษณะคล้ายค้อน ปลายด้นหนึ่งเรียวใช้สำหรับงัดหนังร้อยเพื่อดึงหน้ากลอง ช่างกลองจะนิยมทำเป็นคู่ๆ

ทดสอบเสียงกลอง

4.ไม้มือลิง ทำจากไม้เนื้อแข็ง 1 คู่ ยาวประมาณ 50 เซนติเมตร มีลักษณะปลายเรียวทำเป็นขอเกี่ยว ด้านหนึ่งใช้เกี่ยวหนังก่อนที่จะใช้ไม้เสี่ยมสอดเข้าไปเพื่อช่วยในการดึงหนังหน้ากลองให้ตึง

5.ไม้กางัด ทำจากต้นไม้เนื้อแข็งยาวประมาณ 6-8 เมตร ด้านโคนเจาะรูทะลุ 4 รู รูปสี่เหลี่ยมกว้างประมาณ 6 เซนติเมตร ยาง 8 เซนติเมตร และใช้ไม้ไม้เนื้อแข็งยาว 8 เมตรสอดเข้าเป็นเครื่องหมายบวก ปลายอีกด้นหนึ่งเป็นรูปตัวยู(U)สำหรับงัดและบิดให้ตึง

ใบสบู่ดำ

กระดาษทราย

ค้อนที่ใช้ในกระบวนการทำกลอง
ปรับแต่งหน้ากลอง

เชือกไนล่อน และกระดาษเขียนแบบหน้ากลอง

เหล็กหน้าน้อย
ใช้สำหรับรองหน้ากลองด้านเล็ก

อุปกรณ์ในการตีกลอง

ไม้ตีกลอง

1.ไม้ตีกลอง ทำจากไม้เนื้อแข็งซึ่งจะเหนียวเป็นพิเศษ ไม่หักง่าย เหลาได้ขนาดประมาณปลายนิ้วก้อยยาวประมาณ 1 ศอก ที่ด้ามถือพันด้วยผ้าประมาณ 2-3 รอบ เพื่อไม่ให้เจ็บมือ เพื่อทำให้กระชับมือยิ่งขึ้นในขณะตี ช่างจะทำไว้หลายคู่ มีทั้งแบบป็นไม้และเหล็ก ส่วนหัวไม้ก็มักมีทั้งเป็นยางและตะกั่ว

2.ขาหยั่ง เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ขาตั้ง หรือไม้ขาดุ่ง ทำจากไม้เนื้อแข็งเส้นผ่านศูนย์กลาง 6 เซนติเมตร ยาวประมาณ 2 เซนติเมตร

เนื่องจากกลองเส็งเป็นกลองที่จัดทำขึ้นมาเพื่อตีประโคมให้เกิดเสียงดังเป็นสำคัญ ต่อมามีผู้คิดให้นำมาประชันความเด่นว่า กลองคู่ใดมีเสียงดัง การเส็งกลองนิยมตีกันเป็นคู่ๆ

การเส็งกลองมี 2 ลักษณะคือ การตีตั้งและการตีนอนกลองที่จะนำมาตี 1 ชุดประกอบด้วยกลอง 2 ใบ ผู้ตีกลอง 1 คนใช้ไม้ตี 2 อัน การตีชุดหนึ่งๆใช้ผู้ตี 5 คน

การเส็งกลอง คือ การตีกลองแข่งขัน วัดด้วยความแรงและความดังของเสียง ภูมิปัญญาชาวบ้านดั้งเดิมใช้ภาชนะประเภทกระถางดินปากบานหรือกะละมังเผาใส่น้ำให้เต็มตั้งไว้ด้านหน้ากลองที่กำลังตีอยู่หากน้ำในภาชนะของฝ่ายใดกระเพื่อมออกมากกว่าถือว่าชนะ

การเก็บรักษากลองเส็ง

ในสังคมชนบทของชาวชัยภูมิสมัยก่อน ชาวบ้านให้ความร่วมมือและพร้อมใจกันทำกลองเส็ง เพื่อเป็นสมบัติส่วนรวมของหมู่บ้าน ทุกบ้านจะมีกลองเส็งอย่างน้อยบ้านละ 1 คู่ ซึ่งชาวบ้านจะนำไปเก็บรักษาไว้ที่วัด กลองเส็งจึงเป็นสิ่งมีค่าและเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมของหมู่บ้าน

โอกาสที่บรรเลง

หนังควาย

การเส็งกลอง ในจังหวัดชัยภูมิใช้ตีในงานประเพณีต่างๆ เช่น งานบุญเดือนหก งานบุญเข้าพรรษา งานออกพรรษา งานประจำปี เช่น งานฉลองอนุสาวรีย์พระยาภักดีชุมพล ตลอดจนใช้ในพิธีเปิดงานต่างๆ เช่น งานบุญสงกรานต์ งานลอยกระทง งานกีฬาสถาบัน ในบางครั้งก็จัดให้มีการตีเพื่องานบันเทิง แต่ในปัจจุบันเริ่มจัดให้มีแข่งขันเชื่อมความสามัคคีระหว่างหมู่บ้าน และยังถือว่าเป็นกีฬาพื้นบ้านของจังหวัดชัยภูมิ การแพ้ชนะไม่ถือเป็นเรื่องสำคัญ

การเทียบเสียง

ไม่มีการเทียบระดับเสียง แต่พยายามปรับให้มีเสียงดังกังวานมากที่สุดเท่าที่จะดังได้ ไม่มีระดับเสียงแน่นอนแล้วแต่ผู้ทำ

กลองเส็งกับการปรับเปลี่ยนทางสังคม

การสืบทอดในปัจจุบันนี้เกี่ยวกับเรื่องกลองเส็ง หากดูทั่วๆไปนั้นเป็นเรื่องที่ยากพอสมควรเนื่องจากปัจจัยต่างๆนั้นไม่ได้อำนวยเหมือนสมัยก่อนอันได้แก่ กระบวนการผลิตกลองก็น้อยลงเรื่อยๆ ส่วนมากจะปรากฏแต่กลองที่เคยทำและใช้มาหลายปีแล้วเกี่ยวกับช่างกลองก็ชรามากและเสียชีวิตไปแล้ว คนรุ่นใหม่ไม่ค่อยสนใจที่จะสืบทอด ทำให้กลองเส็งในจังหวัดชัยภูมิใกล้จะสูญหาย

การเดาะกลอง

การตีเพื่อแข่งขัน

การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมเกี่ยวกับกลองเส็งในสมัยปัจจุบันจึงเพิ่มเรื่องการแข่งขันกลองเส็ง เป็นการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมได้เป็นอย่างดี เห็นได้ว่าดนตรีที่มีในอีสานนั้นส่วนมากจะจัดให้อยู่ในเครื่องดนตรีทั้ง 4 จำพวก พวกกลองเส็งมีความแตกต่างอันเนื่องมาจากมีลักษณะที่โดดเด่น คือ เป็นเครื่องดนตรีที่ใช้ในงานบุญประเพณีต่างๆเป็นเครื่องดนตรีประกอบการแสดงเชิงแข่งขัน ค่านิยมจากวิถีชีวิตของสังคมชาวอีสานจากอดีตมาจนถึงปัจจุบัน เห็นได้ว่ามีการปรับเปลี่ยนในสิ่งต่างๆ เพื่อให้สอดคล้องกับค่านิยมแนวใหม่ เช่น การดินทางของคณะกลองเส็ง เมื่ออดีตใช้วิธีการให้คนหามกลองไปเป็นคู่ๆปัจจุบันใช้รถยนต์เป็นพาหนะเดินทาง ซึ่งอำนวยความสะดวกมากยิ่งขึ้น

การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม

ด้านการแต่งกาย การเส็งกลอง มีการแต่งกายโดยใส่เสื้อม่อฮ้อม หรือเสื้อผ้าไหม นุ่งผ้าโสร่งและผ้าขาวม้าคาดเอวซึ่งเป็นชุดพื้นเมืองของชาวอีสาน

ด้านประเพณี ให้ลูกหลานหรือคนรุ่นหลังมีโอกาสได้ศึกษาเพราะคนเฒ่าคนแก่เริ่มไม่มีแรงเส็งกลอง จึงต้องให้ลูกหลานที่มีกำลังแรงดีมาเส็งกลองแทนถือเป็นการสืบทอดประเพณีการเส็งกลองบางท้องถิ่นยังมีการใช้กลองเป็นสัญญาณต่างๆ เช่น ตีตอนเรียกชาวบ้านประชุม ตีย่ำค่ำเรียกว่า ”กลองแลง” ตีตอนกลางคืนรียกว่า ”กลองดึก” เป็นต้น

คลิบบรรยากาศ บุญสรงน้ำอัฐิรวมญาติ บ้านละหาน

2012-04-17T02:27:00.003-07:00

สรงดูกรวมญาติ วัดชัยชนะวิหาร จ.ชัยภูมิ เทศกาลสงกรานต์ 2555

2012-04-15T20:58:00.004-07:00

      ชาวบ้านละหาน ตำบลละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ร่วมใจกันนำอัฐิของญาติผู้ล่วงลับไปแล้วมาทำพิธีสรงน้ำ้รวมญาติ ณ วัดชัยชนะวิหาร บ้านละหาน เป็นประจำทุกปี ในช่วงเทศกาลปีใหม่ไทย ช่วงสงกรานต์ ทุกวันที่ 15 เมษายน ของทุกปี เพื่อรำลึกถึงพ่อแม่บุพการี ญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้ว สรงน้ำสงกรานต์ตามประเพณีบ้านละหาน
      พิธีจะเริ่มก่อนเวลาเพล ชาวบ้านจะนำโกศอัฐิพร้อมสำรับกับข้าวและน้ำอบ น้ำหอม ดอกไม้ มาที่วัด
      จะเริ่มด้วยการกราบพระรัตนตรัย อาราธนาศิล5 หลังจากที่พระสงฆ์ให้ศิลเสร็จ ก็จะอาราธนาธรรม พระสงฆ์จะสวดบท กุสะลา ธัมมา1จบ พระสงฆ์จะลุกจากอาสน์สงฆ์เพื่อไปสรงดูกหรืออัฐิและกรวดน้ำให้ผู้ล่วงลับในถาดสำรับกับข้าวที่ชาวบ้านเตรียมมา หลังจากที่พระสงฆ์สรงน้ำและกรวดน้ำเสร็จชาวบ้านก็จะสรงน้ำอัฐิตามจนครบทุกโกศแล้วจึงเก็บสำรับกับข้าวออกเป็นเสร็จพิธี
      ประเพณีนี้ชาวบ้านละหานจะเรียกว่า สรงดูกรวมญาติ (สรง คือ สรงน้ำ ดูก คือ กระดูก อัฐิ) เป็นพระเพณีอันดีงามของบ้านละหาน ที่อนุรักษ์สืบทอดกันมายาวนาน


จุดเทียนธูป ในถาดสำรับกับข่าวที่เตรียมมาแก่ญาติที่ล่วงลับไปแล้ว

พระสงฆ์จะสรงน้ำอัฐิในโกศ ในรอบแรก

พระสงค์จะกรวดน้ำให้พรในถาดสำรับกับข้าว ในรอบสอง

ชาวบ้านจะสรงน้ำต่อจากพระสงฆ์

แห่พระศรีอาริย์ วัดชัยชนะวิหาร จังหวัดชัยภูมิ

2012-04-12T01:20:00.003-07:00

แห่พระศรีอาริย์ วัดชัยชนะวิหาร จังหวัดชัยภูมิ ปี ที่ผ่านมา จัดภาพมาให้ดูกันเบาๆ เรียกน้ำย่อย ปีนี้มาจัดเต็มกันนะครับ

วัดชัยชนะวิหาร จังหวัดชัยภูมิ

งานบวชนาคมนตรี นาคนิล

2012-04-10T01:54:00.002-07:00

วัดชัยชนะวิหาร 10 เมษายน 2555 งานบวชนาคมนตรี นาคนิล วีระพลซาวด์ แห่ อากาศร้อยครับ แต่หลายคนใจเอามันตลอด อ้อมบ้านเลย ผมเอาบรรยากาศช่วงแรกๆของขบวนแห่ช่วงหน้าตลาดสดบ้านละหานมาใช้ชม สั้นๆครับ ไม่ได้เก็บภาพมาให้ดูเยอะเพราะต้องรีบกลับมาทำงานครับ ไม่ได้ไปแห่ด้วยครับ

สวัสดีบล๊อกใหม่

2012-04-09T00:52:00.003-07:00

สวัสดีครับ ผมสร้างบล็อก วัดชัยชนะวิหารนี้ขึ้นเพื่อเผยแพร่เรื่องราวของวัดชัยชนะวิหาร บ้านละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ เพื่อให้เป็นแหล่งรวบรวมเรื่องราวต่างๆที่น่าสนใจไว้เป็นที่ศึกษาเรียนรู้