Орзу Хамидзода

2019-09-13T14:23:00.000+05:00

...Ҳама дидаҳо ба сӯям дӯхта шуданд. Дар оғоз дасту по гум кардам, баъд ба худ омадаму чунин ҳикоят кардам: «Дар деҳаи мо, деҳаи дури кӯҳистон саге буд, бас хурд. Мепиндоштем, ки ӯ бо гузашти сол бузург мешавад, аммо ҳеҷ бузург намешуд. Бар касе кор надошт. На одамеро озор медод, на ҳайвоне хонагиро. Ба соҳибаш мегуфтанд: «Магар дар ин ҷо ба насли саг қаҳтӣ омад, ки ин саги хурдро аз ким- кадом кишвари дур овардӣ»?

Мегуфт: - Магар он шуморо тангӣ кардааст?

Мегуфтанд: - Не, нони маро намехӯрад, аммо барои деҳа айб аст. Ҳеҷ кас охир боре овозашро ҳам нашунидааст. Дарвоқеъ, овоз дорад?

Бечора соҳибаш аз таъну маломат хаста мешуд ва ҳамеша сарафканда буд. Як шаб, чӣ мегӯед, ки гурге хостааст вориди деҳа бишавад. Дигар сагҳои бузург тарсида гурехтаанд. Танҳо ҳамин саг, саги хурд бо гург то ба рӯз муқобилият кардааст. Дар қисмати охири шаб аз он гург захм бармедорад, аммо бо он ҳол ҳам монеаи ворид шудани гург ба деҳа мешавад. Субҳ мардум чун асли воқеаро дармеёбанд ва мебинанд, ки онҳо дар муқобили якдигар қарор доранд, ба тааҷҷуб меафтанд. Ба бузургии неруи он саги хурду вафодории он ба соҳибаш ва аҳли деҳа бовар ҳосил менамоянд. Аммо ҳоли саг бадтар шудан мегирад. Дармеёбанд, ки пас аз чанд муддате бояд бимирад. Ба соҳибаш мегӯянд, маслиҳат медиҳанд, ки сагро бипарронад, то ранҷи ҷонканияшро набинанд ва ҳам мурдан барои он осон бишавад. Соҳибаш мегӯяд: «Барои ман иҷрои ин кор бисёр душвор мебошад. Мемирам, ба мурдан ризо мешаваму ба ин амал даст намезанам. Не, дастам пеш намеравад. Агар касе аз шумо ин корро ба анҷом мерасонад, марҳамат, ман зид намебароям». Ба ӯ мегӯянд: «Ба ростӣ, мо метарсем, мо аз ин саги ту метарсем. Бо як гург, даранда, ҳайвони ваҳшӣ то ба субҳ муқобилият карду ғолиб омад, мабодо ба мо ҳуҷум биёрад. Аз ту хоҳиш мекунем, ҳайвони безабонро дар ин ҳол во магузор». Оқибат соҳиби саг мераваду аз хона камонро меорад. Ба он дар ҳузури саг тир ворид мекунад. Чашмони саг пур аз об мешавад. Мебинад охир, ки соҳибаш, он нафаре, ки ӯро аз роҳи дур овардаву бо меҳр парварида, ҳолиё мепарронад. Ин гуна мурданро барои худ нанг мешуморад. Неруи нав пайдо мекунад, балки ҳамаи неруи мавҷудаашро ҷамъ меовараду ба сӯи соҳибаш меояд. Онҳое, ки ин манзараро медиданд, метарсанд, ки саг барои ин амали ноҷавонмардона дигар ба соҳибаш ҳеҷ гузаште намекунад ва ӯро пора-пора менамояд. Мехоҳанд ба ёрияш бирасанд, аммо саг, он саги маҷрӯҳ пешдастӣ мекунаду меояд ва пойҳои соҳибашро ба нишони сипосу эҳтироми бузург мебӯсад, балки мелесад ва ҳамон замон, ҳамон ҷо ҷон медиҳад».

Порча аз романи “Марг”-и устод Абдулқодири Раҳим

Мусофир

2019-09-06T16:21:00.002+05:00

Марди роҳе ё худ мусофири асиле кохи шоҳро дар зимни суҳбат бо ӯ работ хонд. Шоҳ дилозурда шуду ранҷид ва гуфт: - Оё намебинӣ, ки ин кох аст, на работ?
Марди роҳ гуфт: - Аз кӣ ба ту он мерос мондааст?
Шоҳ изҳор дошт: - Аз падарам.
Марди роҳ пурсид:- Падарат низ онро ба мерос гирифтааст?
Шоҳ гуфт: - Оре.
Марди роҳ боз суол кард: - Агар ту аз дори дунё биравӣ, онро ба кӣ ба мерос мегузорӣ?
Шоҳ посух дод: - Бар писарам.
Марди роҳ гуфт:- Магар ҳанӯз ҳам дарнаёфтӣ маконе, ки дар он пеш аз ту зистанд ва ҳам баъд аз ту мезиянд, работ аст, на кох?
Шоҳ бигрист. Чаро? Чунки андешид ва ҳақиқатро дарёфт. Ин гиря бартару беҳтар аз дигар гиряҳо аст. Бар асари ҳар қатра ашк дар чунин ҳол садҳазор гуноҳ бармехезад. Раҳмати Худовандӣ ба ҷӯш меояд, талотум мекунад ва гуноҳ соҳибашро гум мекунад. Шоҳ бар назди он марди роҳ халтаи пур аз зар ниҳод, аммо ӯ онро нагирифт ва гуфт: «Туро ин зар дилбастаи дунё ва душмани уқбо гардонид. Ман бар ту чи бадиеро раво дидам, ки аз дилбастагии уқбо маҳрумам месозӣ»? Шоҳ зимни посух изҳор дошт: «Ин бар ивази панду насиҳат аст». Марди роҳ гуфт: «Оё ман ба мардуми бозор монандам? Дар ин кор хариду фурӯш нест». Шоҳ гуфт: «Аз ман чӣ мехоҳӣ»? Марди роҳ изҳор дошт: «Ту чӣ дорӣ, то ман бихоҳам? Мебинам, ки ҳеҷ чиз надорӣ». Шоҳ пас аз он аҷзи худро дарёфту ба зорӣ гуфт: «Ҳамин ҳолӣ таом меоранд, маро дар хӯрдани он ҳамроҳӣ бикун»! Марди дарвеш оҳи сард аз дили пурдард баровард ва гуфт: «Вақт бар беҳуда сарф кардам. Бар ҳаво сухан намудам, чун дар ту ҳеҷ асари онро наёфтам. Туро шоҳе дигар дар ин кор метавонад ҳамроҳ бошад, на ман, ки марди роҳам.
Аз романи "Марг" - и устод Абдулқодири Раҳим

Подош

2018-12-18T15:13:00.002+05:00

Ин тасвири мазраъаи Роҷиҳӣ дар шаҳри Бурайдаи вилояти Қасими Арабистони Саудӣ аст. Ин мазраъа дорои 200 000 (дусад ҳазор) дарахтони нахли хурмост. Тамоми мазраъа тамомии он вақф дар роҳи Худо мебошад, ки даромадаш барои Муассисаи хайрияи Ҳарамайни шарифайн (яъне Масҷиди Ҳаром дар Маккаи Мукаррама ва Масҷиди Паёмбар (с) дар Мадинаи Мунаввара) барои ифтори рӯзадорон дар моҳи мубораки Рамазон сарф мешавад ва аз ҷумлаи бузургтарин вақфҳои дар роҳи Аллоҳ дар ҷаҳон мебошад.
Соҳиби ин мазраъаи бузург, миллиардери саудӣ Сулаймони Роҷиҳӣ мегӯяд:
Ман дар хонаводаи фақире зиндагӣ мекардам. Як рӯз муаллимамон аз ҳамаи хонандагон хост, то як риёли саудӣ барои ширкат кардан дар урдугоҳ (лагер) биоварем. Вақте ки дидам, хонаводаам як риёл надоранд, ки маро бидиҳанд, хеле гиря кардам.
Як рӯз пеш аз рафтани хонандагон ба урдугоҳ, ҳангоми дар синфхона будан, муаллимамон , ки фаластинӣ буд, аз ман суоле кард. Дуруст ҷавоб додам ва ӯ маро як риёл ҷоиза дод ва ҳамаи ҳамсинфонам бароям кафкӯбӣ карданд. Дарҳол бо он як риёл барои рафтан ба урдугоҳ омода шудам ва гиряам табдил ба хушҳолӣ гашт.
Рӯзҳо гузашт ва баъд аз солҳое, ки мактабро хатм намуда будам, кор мекардам. Ногаҳон ба хотирам муаллими фаластиниам расид, ки маро як риёл дода буду мушкили бузургеро аз дӯшам бартараф карда буд. Бе он ки нафаре аз наздиконам огоҳ шавад, тасмим гирифтам ба суроғи он муаллимам биравам ва аз ҳолу аҳволаш бохабар шавам. Тавонистам ӯро пайдо намоям ва бо ӯ мулоқот намоям. Фаҳмидам аз фақру тангдастие, ки ба сараш омадааст, бекор асту қасди бозгашт ба ватанашро дорад. Баъди оне, ки худамро ба ӯ муаррифӣ кардам, ба ӯ гуфтам:
- Эй устоди гиромӣ! Ту чанд сол аст, ки болои ман як қарзи бузурге дорӣ.
Бо тааҷҷуб гуфт:
- Ман аз касе қарздор нестам ва ҳам касе аз ман қарздор нест.
Ба ӯ гуфтам:
- Оё донишомӯзеро, ки як риёл дода будӣ, дар хотир дорӣ?
Баъди оне, ки фикр карда ба ёд овард, лабханде карду гуфт:
- Бале, бале. Ту омадаӣ, ки як риёли маро бозгардонӣ?
Ӯро савори мошин кардаму назди як хонаи боҳашаммати зебое мошинро нигоҳ доштам. Аз мошин пиёда шудему гуфтам:
- Устоди азизам! Ин ҳамон қарзест, ки аз шумо гирифта будам.Бо он мошин ва тамоми ҷиҳози хона, ки барои зиндагӣ муҳаёст.
Муаллимам бо тааҷҷуб ба ман нигаристу ҳайратзада гуфт:
- Ин хеле зиёд аст...
Ба ӯ гуфтам:
- Шояд боварат нашавад, аммо хушҳолии ман бо он як риёли шумо, хеле бештар аз ин хушҳолиатон барои хона, мошин ва тамоми ин чизҳо буд. Он хушҳолии баёдмонданиро ҳеҷ вақт фаромӯш намекунам.
Сулаймони Роҷиҳӣ дар идомаи ҳикояташ гуфт:
- То метавонӣ дилҳоро шод ва мушкилотро осон кун ва подошашро аз Худованд бихоҳ!
(Муассисаи “Рекордҳои ҷаҳонии Гиннес”, ин вақфро ба унвони бузургтарин вақфи хайрия дар рӯи замин ба қайд гирифта аст. Бузургтарин мазраъаи дарахти хурмои ҷаҳон)
Таҳияи Раҳимов Орзу

табрикот барои Иди Модарон аз ТВ Варзиш

2018-03-09T17:02:00.001+05:00

Боварӣ

2017-11-23T10:58:00.001+05:00

Ҳамаашро нағз дар ёд дорам. Наврас будаму хонандаи мактаб. Соли 1992 буд. Дар кишвар бародар муқобили бародар сангар андохт ва силоҳ ҳоким шуд. Тарс ҳама ҷо ва ҳама касро фаро гирифта буд. Кишварро хавфи парокандагӣ таҳдид мекард ва умеду орзуҳо аз ҳама чиз канда шуда буд. Меҳр намонд. Садоқат рафт. Навмедӣ ва ояндаи норӯшан дар чеҳраҳо намудор буд. Ба ёд дорам, вақте нооромиҳо буд, мо ки бача будем, мегуфтанд, дар Хучанд бояд намояндаҳои халқ иҷлосия гузаронанд ва ҷангро хотима диҳанд. Аммо, боварӣ кам буд ва ноумедӣ буд ва тасаввураш ҳам мушкил буд, ки силоҳдорон оё мегузошта бошанд? Аммо, иҷлосия баргузор шуд ва ба бахти ин миллати бузург, ин кишвари худоназаркарда, марде, ки дар чеҳрааш нур буду дар қалбаш муҳаббату садоқати ин Ватан – Эмомалӣ Раҳмонов, намояндаи халқ ба раисии Шӯро интихоб карда шуд. Аввалин суханонаш то ҳанӯз дар гӯшам ҳаст, ки аз ойинаи нилгун тамошо мекардем: «Ман ба Тоҷикистон сулҳ меоварам ва то даме, ки охирин муҳоҷири иҷборӣ берун аз кишвар аст, ман худро орому осуда ҳис карда наметавонам.» Оре, матонат дар гуфтораш буд ва бо ҳарорат, бо садоқат ҳарф мезад. Ман, ки наврас ҳам будам, одаму оламро дуруст мешинохтаму дарк мекардам ва баъди ин сухан дӯсташ доштам. Чун падар, чун бародар, чун нафаре, ки дидани чеҳрааш аз ойинаи нилгун бароям фараҳ меовард.
Падарамро ҳам ба ёдам ҳаст, ки баъди суханрониҳо ва интихобаш ба раисии Шӯро, гуфт: «Шукри Худо! Иншоаллоҳ ҳамааш хуб мешавад. Эмомалӣ аз чеҳрааш маълум аст, ки худодод аст ва метавонад мардуми кишварро дубора даври ҳам ҷамъ оварад.»
Соли 1995 буд ва ба Душанбе омадаму донишҷӯ шудам. Ҳанӯз ҳам дар ҳар гӯшаи кишвар силоҳдорон буданд, аммо пойтахт хело оромтар буд. Ва аз он замон, чун дигар шаҳрвандони кишвар, қадам ба қадам шоҳиди сулҳу оромӣ, пешравӣ ва ободонӣ шудам. Ва то ҳанӯз ҳам шоҳидем.
Ба расмаш назар мекунам ва дар чеҳрааш осудагӣ ва оромиро дарк мекунам. Боварӣ дорад ба худ ва ба ояндаи неки кишвар. Ман ҳам бо диданаш дар худ оромиро эҳсос мекунам ва мушкилиҳои хурди рӯзгорамро фаромӯш мекунам. Чун медонам, ки ҳамааш хуб хоҳад шуд. Чун ӯ Президенти кишвар ва Президенти ман аст!
Рӯзи Президенти кишвар, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат муборак бод!
Орзу Раҳимов

Тафсири ояти 4 сураи Иброҳим

2017-11-23T10:56:00.002+05:00

Тафсири ояти 4 сураи Иброҳим

(Баргардон аз «Тафсири Маъорифул-Қуръон»- Мавлоно Муҳаммадшафеъи Усмонӣ рҳ. Ҷилди 4)

«Ва мо арсално мин расулин илло билисони қавмиҳи лиюбайина лаҳум, фаюзиллул-лоҳу ман яшоъу ва яҳди ман яшоъ. ва ҳувал-ъазизул-ҳаким»

Тарҷума: Ва ҳеҷ расулеро мо нафиристодем, магар ба забони қавми ӯ, то ки тафҳим кунад ба онҳо. Пас гумроҳ мекунад Худо касеро, ки бихоҳад ва роҳнамоӣ мекунад касеро, ки бихоҳад. Ва Ӯ ғолибу ҳаким аст.

Хулосаи тафсир

Шубҳаеро, ки баъзе куффор дар бораи «муназзалун-минал-лоҳи (фиристодашуда аз ҷониби Аллоҳ таоло)» будани ин китоб ворид кардаанд, ки чаро арабӣ аст, зеро эҳтимол меравад, ки худи Паёмбар (с.а.с.) онро тасниф карда бошад ва чаро ба забони аҷамӣ нест, то ин эҳтимол боқӣ намемонад ва Қуръон бо дигар китобҳои осмонӣ дар аҷамӣ будан мувофиқи ҳам мебошад. Пас ин шубҳа лағви маҳз аст, зеро ки мо ҳамаи паёмбарони гузаштаро ҳам ба забони қавми худи онҳо ба унвони паёмбар фиристодаем, то ки аҳкоми илоҳиро бо забони худи онҳо барои онҳо баён кунанд, ки мақсуди аслӣ баёни возеҳи он аст. Пас омадани ҳамаи китобҳо дар як забон ҳадаф нест. Боз, пас аз баён кардан касеро, ки Худованд бихоҳад, гумроҳ мекунад, ки ин аҳкомро қабул намекунад ва касеро, ки бихоҳад ҳидоят мекунад, ки ин аҳкомро қабул мекунад ва Ӯ таоло бар ҳамаи корҳо ғолибу ҳоким аст. Пас ба сабаби ғолиб шудан, метавонад хамаро ҳидоят кунад, вале бисёре аз ҳикматҳо муқтазои он нестанд.

Маориф ва масоил

Дар нахустин оят, ин тасҳил ва неъмати илоҳӣ баён гардид, ки ҳар гоҳ Худованди мутаол хостааст, ки паёмбареро ба сӯи қавм мабъус гардонад, пас ҳамзабони он қавмро мабъус намуда, то ки ӯ аҳкоми илоҳиро ба забони гуфтугуии худи онҳо нишон диҳад. Ва фаҳми онҳо бар эшон осон гардад. Агар забони паёмбар бо забони қавм мухталиф бошад, пас маълум аст, ки уммат бояд дар фаҳми он аҳком машаққати миёнаравии мутарҷимро таҳаммул кунанд. Боз ҳам фаҳми дурусти он аҳком машкук хоҳад монд. Аз ин лиҳоз, агар барои иброниҳо паёмбаре мабъус кард, пас забони он расул ҳам ибронӣ буд ва забони расули форсиён форсӣ ва барбариён барбарӣ муқаррар гардид. Чӣ дар ин сурат, он расул фарде аз он қавм ва забони модариш забони он қавм бошад. Бо ин, ки забони модарӣ ва пайдоишии он дигаре бошад. Аммо Худованд чунин асбобе падид меоварад, ки ӯ забони он қавмро ёд бигирад. Монанди ҳазрати Лут (а), ки агарчӣ дар асл аҳли Ироқ буд, ки забони он ҷо форсӣ буд, аммо баъд аз ҳиҷрат ба кишвари Шом, аз аҳли онҳо зан гирифт ва забони аҳли Шом забони ӯ қарор гирифт. Он гоҳ Худованд ӯро барои минтақае аз Шом паёмбар муқаррар намуд.

Расули карим (с.а.с.), ки биъсати ӯ аз назари мақом ва макон барои ҳамаи ҷаҳон ва аз назари замон, то қиёмат ом аст, ҳеҷ қавм ва аҳли ҳеҷ гӯшае аз ҷаҳон аз доираи нубувват ва рисолати эшон хориҷ нест ва то қиёмат ҳар қавм ва ҳар забон, ки падид ояд, ҳама дар дасти даъвати он Ҳазрат (с.а.с.) дохил хоҳанд шуд. Чунон, ки дар Қуръон омадааст: «Ё айюҳан-носу иннӣ расулуллоҳи илайкум ҷамиъанил-лазӣ лаҳу мулкус-самовоти вал-арзи», яъне: Эй мардум! Ман ба сӯи ҳамаи шумо аз ҷониби Худо расул ҳастам. Дар китоби «Саҳиҳ»-и Бухорӣ ва «Саҳиҳ»-и Муслим ба ривояти ҳазрати Ҷобир (рз) мазкур аст, ки Расули Худо (с.а.с.) имтиёзоти хоси панҷгонаи худро нисбат ба анбиё зикр намуда, фармуд: «Қабл аз ман ҳар расул ва набӣ дар қавм ва хонадони худ мабъус мешуд, аммо Худованд маро ба сӯи ҳамаи миллатҳои ҷаҳон мабъус гардонида аст.»

Ҳақ таоло имрон ва ободии ин оламро аз аҳди ҳазрати Одам (а) оғоз карда ва ӯро аз нахустин набӣ ва паёмбари мардум қарор дод. Сипас ободии мардум ҳамон гуна, ки аз ҳайси имрон ва иқтисоди хеш интишор ёфт ва тараққӣ кард. Ба ҳамон муносибат интизомоти рушд ва ҳидоят ба василаи русул ва анбиёи мухталиф аз ҷониби Худо баргузор гардид ва барои ҳар қабила муносиби аҳволи ӯ аҳком ва шариатҳо нозил гардид, то ин ки нашву намои олами инсон ба ҳадди камоли худ расид. Он гоҳ Худованд сайидул-аввалин вал-охирин, имоми анбиё, Муҳаммади мустафо (с.а.с.)-ро барои ҳамаи ҷаҳон ва то қиёмат барои ҳар даври комил ва мукаммал карда шуд ва фармуд: «Ман имрӯз динро барои шумо комил кардам ва неъматамро барои шумо ба итмом расонидам…) (аз ояти 3 сураи Моида).

Шариатҳои анбиёи гузашта ҳам ба эътибори вақт ва масири худ комил ва мукаммал буданд ва наметавон онҳоро ноқис донист. Аммо камоли шариати муҳаммадия (бар соҳиби он салавот ва дуруд бод), ба замон ва минтақаи вижае мутааллиқ нест, балки ин алал-итлоқ коми ласт. Аз ин ҷиҳат, такмили дин ба ин шариат хос аст. Аз ин хотир, силсилаи нубувват бар Расули карим (с.а.с.) хатм гардид.

Қуръони карим чаро ба забони арабӣ нозил шуда аст?

Дар ин ҷо, суоле падид меояд. Ҳамон гуна, ки анбиёи гузаштаи ҳамзабон, дар қавми онҳо мабъус шудаанд ва ниёзманд ба таҳаммули сахти тарҷума нашудаанд, чаро Набии карим (с.а.с.) танҳо дар миёни араб ба забони арабӣ мабъус гардид ва китоби ӯ – Қуръон ҳам чаро ба забони арабӣ нозил шуд? Аммо агар қадре андеша ва тааммул раво дорем, ҷавоби он рӯшан аст ва ҳар касе метавонад дарк кунад, ки вақте биъсат ва даъвати он Ҳазрат (с.а.с.) барои ҳамаи миллатҳои ҷаҳон ом аст ва дар он садҳо забон роиҷ аст, пас барои иршод ва ҳидояти ҳамаи онҳо ду сурат метавонист бошад: Яке ин, ки Қуръон ба забони ҳар қавми ҷудогона нозил мешуд ва таъолим ва ҳидоятҳои Расули Худо (с.а.с.) ҳам барои ҳар қавми ҷудогона қарор мегирифт. Агар интизоми ин дар сохти қудрати илоҳӣ чандон душвор набувад, аммо ҳадафи бузург – эҷоди ваҳдат ва ҳамоҳангии ахлоқӣ ва муоширатӣ дар миёни ҳама миллатҳои ҷаҳон, бо вуҷуди ҳазорон ихтилоф дар ин сурат ба даст намеомад.

Илова бар ин, агар Қуръон ва ҳадиси ҳар қавми ҷудогона дар як забон қарор мегирифт, пас дар он роҳҳои бешуморе барои таҳрифи Қуръон боз мешуд ва ҳифзи каломи Қуръони карим, ки вижаи мунҳасир ба фарди ӯст, ки ағёр ва мункирин ҳам ногузир ба пазириши он ҳастанд, ин хусусияти муъҷизона наметавонист бар қарор бимонад ва бо вуҷуди як дин ва як китоб, ин қадар роҳ барои ихтилоф боз мешуд, ки ҳеҷ нуқтае барои ваҳдат барқарор намемонд. Ва онро аз ин метавон андозагирӣ кард. Бо вуҷуди ин, ки Қуръон ба як забон – арабӣ нозил шуда аст, аммо дар тафсир ва таъбири он дар ҳудуди ҷавоз чӣ қадар ихтилоф иттифоқ афтода ва ихтилофоти туруқи ботил ва ноҷоиз, ки ҳадде надоранд, аммо бо вуҷуди ҳамаи инҳо, ваҳдати миллии мусалмонон ва шахси мумтози онҳо дар ҳамаи мардум мавҷуд аст, ки бар Қуръони карим то ҳадде омил ҳастанд.

Хулоса ин, ки дар сурати умумияти бисъсат ва рисолати он Ҳазрат (с.а.с.) барои ҳамаи миллатҳои ҷаҳон, ин сурати ҳидоят ва таълими ӯ, ки Қуръон ба забони ҳар миллати ҷудогона бошад, ҳеҷ мардум ҳам, ки фаҳми онро дуруст намедонанд. Лиҳозо, лозим аст, ки Қуръон танҳо ба як забон биояд ва забони расул ҳам, ҳамон забони Қуръон бошад. Сипас ба кишварҳо ва минтақаҳои дигар тарҷумаи он иблоғ ва интишор гарда два олимоне, ки ҷонишини он Ҳазрат (с.а.с.) ҳастанд, дар ҳар мулку миллате, тибқи раҳнамудҳои он Ҳазрат (с.а.с.) ба забони миллат ва минтақаи хеш бифаҳмонад ва шоеъ кунанд. Бинобар ин, Ҳақ таоло ҷалла шаънуҳу аз ҳамаи забонҳои ҷаҳон, забони арабиро аз чанд ҷиҳат интихоб намуд.

Вижагиҳои забони арабӣ

Нахуст, ин ки забони расмии осмонҳо арабӣ аст. Дуввум, ин ки забони фариштагон арабӣ аст. Саввум, ин ки забони Лавҳул-маҳфуз арабӣ аст. Чунон, ки аз ояти («Бал ҳува Қуръонун маҷид₂₁. Фӣ лавҳин маҳфуз₂₂») мафҳум мегардад. Чаҳорум ин, ки забони аҳли биҳишт, ки ватани аслии инсони мусалмон аст ва ба он ҷо бармегардад, арабӣ аст. Дар Табаронӣ ва «Мустадрак»-и Ҳоким ва «Шаъбул-имон»-и Байҳақӣ ба ривояти ҳазрати Абдуллоҳ ибни Аббос (рз) манқул аст, ки он Ҳазрат (с.а.с.) фармуда аст: («Аҳиббул-араба лисалосин; лианнӣ арабиюн вал-Қуръону арабиюн ва калому аҳлил-ҷаннати арабиюн»). Ин ривоятро Ҳоким дар «Мустадрак» саҳеҳ дониста, дар «Ҷомеъус-сағир» ҳам аломати саҳеҳ нишон дода аст. Баъзе аз муҳаддисин онро заиф донистаанд. Ҳофизул-ҳадис Аллома Ибни Таймия фармуда аст, ки мазмуни ин ҳадис собит ва аз дараҷаи аҳсан пойинтар нест.

Маънии ҳадис ин аст, ки шумо аз се ҷиҳат ба арабҳо муҳаббат кунед: яке ин, ки ман араб ҳастам, дуввум ин, ки Қуръон арабист. Саввум ин, ки забони аҳли ҷаннат арабӣ аст. Дар тафсири Қуртубӣ ва ғайра ин ривоят ҳам манқул аст, ки забони ҳазрати Одам (а) дар биҳишт арабӣ буд ва пас аз нузули ӯ ба замин ва қабул шудани тавбаи ӯ ба забони арабӣ тағйироте падид омада, забони сурёнӣ ба вуҷуд омад.

Аз он чӣ гуфта шуд, аз ривоёт ҳам таъйид мегардад, ки аз ҳазрати Абдуллоҳ ибни Аббос ва дигар саҳобагон (рз) манқул аст, ки он ҳазрат фармуд: ҳар китобе, ки Худованди мутаол бар анбиё алайҳимуссалом нозил намуда аст, дар асл ба забони арабӣ будаанд.

Ҷабраили амин (а) онҳоро ба забони қавмашон тарҷума карда аст, ки ба паёмбарон таълим дод ва онон онҳоро ба забони қавмӣ ба умматҳо иблоғ менамоянд ва ин ривоётро Аллома Суютӣ дар «Тафсирул-итқон» ва бештари муфассирин дар зайли ояи мазкур нақл намудаанд. Хулоса ин, ки забони аслии ҳамаи китобҳои осмонӣ арабӣ аст, аммо ғайр аз Қуръон китобҳои дигар ба забонҳои кишварӣ ва миллӣ тарҷума шуда, нозил шудаанд. Аз ин ҷиҳат, маъонӣ ҳама аз ҷониби Худо мебошад, вале алфози онҳо табдил гаштаанд ва ин танҳо аз вижагии Қуръон аст, ки алфози он ҳам монанди маъоназ тарафи Ҳақ таоло омада аст. Ва шояд аз ин ҷиҳат аст, ки Қуръон иддао намуда, ки ҳам ҷинну ҳам инси ҷаҳон ҷамъ шаванд, наметавонанд, ҳаммонанди кучактарин сура, балки ояте дуруст карда, пеш кунанд. Зеро он аз ҳайси лафз ва маънӣ каломи илоҳӣ ва сифати илоҳӣ аст, кик асе наметавонад аз он наққолӣ кунад. Китобҳои дигари осмонӣ, агар чӣ аз ҳайси маънӣ ҳам каломи илоҳианд, вале дар онҳо ба ҷои асли лафзи арабӣ, чун тарҷума шуда аст. Аз ин лиҳоз, дар ҳаққи китоби дигари осмонӣ чунин иддао нафармуда вагарна монанди Қуръон аз ҳайси каломи илоҳӣ будан, ягонагӣ ва бемисол будани ҳар китоб яқинӣ аст.

Ва барои интихоби забони арабӣ ваҷҳи дигареро шоистагии зотии худи забони арабист, ки барои адои як мафҳум дар он, суратҳои бешумор ва роҳҳои зиёде вуҷуд дорад.

Ваҷҳи дигар, ин ки Худованди мутаол мусалмононро бо забони арабӣ як муносибати фитрӣ ато фармудааст, ки ба сабаби он ҳар шахс метавонад ба осонӣ ба қадри ниёзи худ, забони арабиро ёд гирад. Аз ин ҷост, ки дар минтақае, ки саҳобаи киром ба он мерасиданд, дар муддати кутоҳе, бидуни икроҳ забони он минтақа арабӣ мешуд. Дар Мисру Шом ва Ироқ забони касе арабӣ набуд, дар сурате, ки имрӯз мамолики арабӣ гуфта мешаванд.

Ваҷҳи дигар, ин ки аҳли араб агар чӣ қабл аз ислом шикори бадкирдориҳо буданд, аммо шоистагӣ ва малакот ва ҷазбаҳои онҳо дар ҳамон ҳолот ҳам беназир буд ва аз ин ҷиҳат, Худованди мутаол бузургтарин ва охирин паёмбари худро дар миёни онҳо мабъус гардонид ва забони онҳоро забони онҳоро барои Қуръон интихоб намуд. Ва аз ҳама пештар нисбат ба ҳидоят ва таълими онҳо ба Паёмбар (с.а.с.) дастур дод, ки: («Ва анзир ъаширатакал-ақрабин» яъне, ва хешовандони наздикатро бим бидеҳ.). Ва аз ҳама пештар аз ин қавм афродеро дар атрофи Паёмбари карим (с.а.с.) ҷамъ намуд, ки ҷону молу ҳамаи зинадгии худро барои он Ҳазрат (с.а.с.) фидо кардан два таъолими он Ҳазратро (с.а.с.) аз ҷонҳои худ азизтар тасаввур карданд. Ба ин шакл, суҳбат ва таълим барои ишоа ва густариши таълимоти Қуръон насб карда фармуд: «Баллиғӯ ъаннӣ ва лав оятан», яъне оётеро ки аз ман шунидаед, ба мардум бирасонед. Асҳоби ҷоннисор ин раҳнамудҳоро ба дӯш гирифта, ба тамоми гӯшаҳои олам расониданд ва таъолими Қуръонро дар ҷаҳон густариш доданд. Чунон, ки аз вафоти Расули акрам (с.а.с.) ҳанӯз бисту панҷ сол нагузашта буд, ки садои Қуръон дар шарқу ғарб танинандоз гашт.

Аз тарафи дигар, Ҳақ таоло дар уммат даъвати он Ҳазрат (с.а.с.), ки дар он муштарак ва яҳуду насоро ҳам дохил мебошанд, навъе малака ва ҷазба барои таълим ва таъаллум, тасниф ва таълиф, таблиғу ишоъа тавлид намуда аст, ки назири он дар торихи гузаштаи дунё дида намешавад ва дар натиҷаи он миллатҳои аҷам на танҳо ҷазбаи фаро гирифтани улуми Қуръон ва суннатро доранд, балки дар таҳсили забони арабӣ ва тарвиҷ ва ишоъаи он қадами онҳо аз арабҳо ақибтар нест. Ин як ҳақиқати ҳайратангезест, ки бар забони арабӣ ва муҳоварот ва қавоиди сарфу наҳви (дастури забон) он дар ҳоли ҳозир дар миқдоре китоби мавҷуд аст, бештари онҳо аз нигориши аҷамиҳост.

Дар ҷамъ ва тадвини Қуръон ва суннат, тафсиру ташреҳи онҳо саҳмияи онҳо (аҷамиҳо) аз арабҳо камтар нест. Аз ин лиҳоз, ба ин шакл забони он Ҳазрат (с.а.с.) ва китоби ӯ бо вуҷуди ин, ки арабӣ аст, тамоми оламро иҳота кардааст. Дар ҳар минтақа ва қавму миллатҳои аҷам чунон уламо падид омадааст, ки таълими Қуръон ва суннатро ба забонҳои миллии худ ба ниҳояти соддагӣ расонидаанд ва он ҳикмат, ки расул дар забони қавмаш мабъус гардад, ба даст омада аст.

Дар поёнио ят фармудааст: мо барои осонии мардум паёмбарони худро ба забони онҳо ба ин хотир мабъус кардем, ки онон аҳкоми моро ба беҳтарин ба онон бифаҳмонанд. Вале боз ҳам ҳидоят ва гумроҳӣ дар дастраси инсонҳо нест. Балки дар қудрати Худост, ҳар касеро, ки Ӯ бихоҳад дар гумроҳӣ қарор медиҳад ва ҳар касеро, ки Ӯ бихоҳад ҳидоят мекунад ва Ӯст тавоно ва ҳаким.

Қиссаи зебое аз рӯзгори Паёмбари гиромӣ (с)

2015-01-16T15:18:00.002+05:00

Дар замони Паёмбари Худо (с) дар Мадинаи мунаввара дар бозори шаҳр, пирамарди яҳудии нобиное буд, ки рӯзгорашро аз пушти гадоӣ мегузаронд. Ин пирамард аз рӯзе, ки Паёмбари Худо (с) ба Мадинаи мунаввара омад, мисли дигар яҳудон дар дилаш кина ва ҳасодат ба Ӯ дошт ва пайваста аз забонаш дашному носазогӯӣ бар Паёмбари Худо (с) шунида мешуд. Ин хабар ба гӯши Паёмбар (с) расид ва ба бозор рафта пирамардро ёфт. Чун Ӯ паёмбари ростин ва дорои ахлоқи волое, ки Қуръони Карим ӯро сутуда буд, мисли дигар инсонҳо нарафт, то ӯро танбеҳ бидиҳад ва ё бо ӯ ба ҷидол пардозад. Балки рафт ва таоме харида, бо дастони худ ӯро таом дод. Чун пирамард аз таом хӯрдан фориѓ шуд, дуои нек намуда гуфт: «инсони хубе будаӣ, Худованд нигаҳат дорад!» Паёмбар (с) бе он, ки худро шинос намояд, аз наздаш дур шуд ва ин корро то он замон, ки бистарӣ шуду баъди он аз ин дунё реҳлат намуд, ҳар рӯз идома медод.

Баъди оне, ки Расулуллоҳ (с) аз дунё гузаштанд, чанд рӯз баъд Абӯбакри Сиддиқ (рз) – он халифа ва ёри бовафои Расулуллоҳ (с) ба назди модарамон – Оиша (рз) омаду гуфт:

- Духтарам ва эй нури чашмам! Оё суннате ҳаст аз суннатҳои Паёмбари Худо (с), ким ан онро бехабар бошаму иҷроаш накарда бошам?

Оишаи сиддиқа (рз) гуфтанд:

- Ту худ суннати Расулуллоҳӣ (с). Ва суннате нест, ки онро ту ба ҷо наоварда бошӣ, магар як суннат ва кори Ӯро (с).

Абӯбакри Сиддиқ (рз) гуфт:

- Он кадом аст, духтарам?

Оиша (рз) гуфт:

- Паёмбар (с) одате доштанд, ки ҳар субҳ аввал ба бозори шаҳр мерафтанд ва он ҷо пирамарди яҳудиест, ки нобиност ва нодор аст. Ӯро таом медоданд, он гоҳ ба корҳои дигари худ машѓул мешуданд.

Абӯбакри Сиддиқ (рз) дарҳол бархост ва ба бозор рафт. Пирамарди нобинои яҳудиро ёфт ва таом харида ба дасти худ ба даҳонаш гузошт. Бо аввалин луқмае, ки пирамард аз дасти ӯ хӯрд, дар хашм омада, бо овози баланд гуфт:

- Ту кӣ ҳастӣ, эй мард?

Абӯбакри Сиддиқ (рз) гуфт:

- Ман ҳамонеам, ки ҳар рӯз бароят таом медодам, чанд рӯзе набудам, инак дубора наздат омадам.

Пирамард гуфт:

- На, ту он мард нестӣ. Ту касе дигар ҳастӣ.

Абӯбакри Сиддиқ (рз) гуфт:

- Оре, ман яке аз дӯстон ва ёрони ӯ ҳастам. Вале ту аз куҷо донистӣ, ки ман ӯ нестам. Чун ту намебинӣ ва ман ҳамон кореро кардам, ки ӯ мекард.

Пирамард гуфт:

- Вақте он мард меомад, бӯи хосе дошт, ки бӯяш бароям ошно шуда буд. Ва ҳам дастонаш ботароват буду рӯҳбахш. Инчунин, пеш аз оне, ки луқмаро дар даҳонам гузорад, онро бо дастонаш мулоим мекард. Ин чизҳоро дар ту надидам ва донистам, ки дигар касе ҳастӣ.

Абӯбакри Сиддиқ (рз) дигар худро дошта натавонист ва бо овоз гиря намуда гуфт:

- Ӯ Муҳаммад (с) Расули Худо буд. Чанд рӯз аст, аз олам гузаштааст, оё нашунидаӣ?

Вуҷуди пирамарди нобиноро ларза гирифта гуфт:

- Чӣ гуфтӣ? Ӯ Муҳаммад буд? Паёмбари мусалмонон? Вой бар ман. Ман чӣ кардам. Ӯро дашном медодаму носазо мегуфтам ва ӯ маро бо дастонаш омада таом медод, дар ҳоле, ки дашному носазогӯии маро мешунид.

Ва бо овози баланд ба гиря кардан шурӯъ кард. Ва овозаш аз гиря ва надомату пушаймонии кирдори зишти худ баланд буду андомаш меларзид.

Пирамард бо ин ҳол, ба Абӯбакри Сиддиқ (рз) рӯй оварда гуфт:

- Дастатро бидеҳ, то калимаи шаҳодатро ба забон орам ва мусалмон бишавам, то шояд Худованд аз гуноҳам даргузарад ва маро бо имон аз ин дунё бибарад.

Ва он замон пирамарди яҳудии нобино мусалмон шуд.

P.S. Оре, бародар ва хоҳари гиромиам! Ин буд яке аз қиссаҳои дигаре аз рӯзгори он беҳтарин фарзандони Одам (а). Оне, ки васфи ахлоқашро танҳо Парвардигори азимушшаън баён карда, ва инсоният аз васфи он оҷиз аст.

Бо ҳама он гуна душманиҳое, ки олами ѓарб дар ин рӯзҳо бо ислом дорад, агар эътирозе мехоҳед баён намоед, пас аз рӯзгори Паёмбари Худо (с) ва ахлоқи волои Ӯ сухан бигӯеду нашр намоед, то башарият Ӯро дуруст бишносад. Зеро онҳо намедонанд, ки Паёмбари Худо (с) Раҳматан лилъоламин буданд, на ин ки раҳматан лил-муслимин.

Ва хитоб ба онҳое, ки «Ман Шарлиам» гуфта ҷор мезананд:

«Ман Шарли нестам.» «Ман Муҳаммадиам!!!» Биёед аз он Паёмовари Худованд (с) инсоният ва ахлоқро биомӯзед!

Лаззати суҷуд

2014-12-27T12:08:00.001+05:00

(Шайх Мағомисӣ - Имом ва хатиби Масҷиди Қубои Мадинаи мунаввара)

Ҳеҷ чиз ба субот ва пойдории инсон дар динаш, ба андозаи илму дониши ӯ кумак намекунад. Ҳар кас Худоро он гуна, ки шоистаи шинохти Ӯст, бишносад, ба лаззати суҷуд даст хоҳад ёфт. Лаззати тасбеҳи Худовандро эҳсос намуда, аз Худованд шарм хоҳад дошт, ки баъд аз расидан ба Ӯ, дубора ба гуноҳон баргардад.

            Дар ҳадисе аз Абӯдовуд (р) омада аст, ки Паёмбар Нӯҳ (а) ҳангоми вафот, фарзандонашро фаро хонда фармуд: «Фарзандонам! Шуморо ба ду чиз супориш мекунам ва аз ду чиз манъ мекунам. Шуморо ба «Ло илоҳа иллаЛлоҳу» тавсия ва супориш мекунам. Чаро ки агар осмонҳо ва замини ҳафтгона, ҳамчун ҳалқае ту холӣ бошанд, «Ло илоҳа иллаЛлоҳу» онҳоро дарҳам хоҳад шикаст. Ва шуморо ба «СубҳоналЛоҳи ва биҳамдиҳи» супориш менамоям. Чаро ки ин зикр, намоз ва ва ибодати ҳар махлуқе аст. Бо ин калимот махлуқоти Худованд рӯзӣ дода мешаванд. Ва шуморо манъ мекунам аз ширк ва такаббур варзидан ба Худо.»
        Агар ҳар инсонеро биёварӣ, ки Худо накарда шароб хӯрда ва ё муроди худро аз занҳои номаҳраму фоҳиша ба даст оварда, шабҳояшро дар ҷойҳое сипарӣ карда, ки инсонҳои фоҷир дар он ҷо сипарӣ мекунанд. Ва ин умур дар замоне барои ӯ рух дода, ки масалан дар вақти борандагӣ аст. Агар тақдир бар ин бошад, ки ин шахс, тақво ва Худотарсӣ насибаш шуд ва тавба намуд ва ин аз лавозими тавба аст ва барои Худованд саҷда намуд. Агар бо инсоф бо ту сухан бигӯяд ва туро аз даруни худ бохабар кунад, ба ту хоҳад гуфт, ки ҳеҷ лаззате бо лаззати саҷда ва сар фуруд овардан барои Аллоҳи мутаъол баробарӣ намекунад. Худоро шукру сипос мегӯем, ба хотири ҳамаи раҳматҳояш. Ва аз Ӯ ҳусни хотимаро металабем. Худованд ҳамаи моро, бузургу кучакро аз лаззатҳои ҳаром нигоҳ дорад. Бо ин ҳол, бо вуҷуди ин ки Худованд мову шуморо аз лаззатҳои ҳаром маҳфуз нигаҳ дошта, аммо ба яқин медонам, ки ҳеҷ чизе бо лаззати суҷуд барои Худованд баробарӣ намекунад.
            Бокароматтарин узви бадани инсон пешонии ӯст. Агар инсон ба ин розӣ шуд, ки ба хотири таъзими Аллоҳ таъоло пешонии худ ба замин гузорад, пас ҳеҷ раҳмате аз раҳматҳои Худованд аз ӯ дареғ нахоҳад шуд. Фиръавн мегуфт: «Ман волотарин маъбуди шумо ҳастам.» Ва Худованд вақте Мусо (а) ва Ҳорунро (а) фиристод, ба онҳо фармуд: «Бо ӯ ба нармӣ сухан бигӯед.» Ин дар ҳолест, ки ӯ мегуфт: «Ман худои бузургтари шумо ҳастам.» Пас чӣ гуна аст ҳоли он бандае, ки шабро бар Ӯ соя густурд. Мисли ҳар кадом аз шумо ҷавонон. Чароғро хомӯш кардӣ, ки бихобӣ ва ба бистари хобат омадӣ. Сипас азамат ва бузургии Худованд дар зеҳнат нақш баст. Ва ин дар ҳоле аст, ки медонӣ, ки ҳеҷ роҳе барои дидор бо Парвардигорат дар ин дунё вуҷуд надорад. Ва медонӣ, ки роҳе боқӣ аст ва он ин аст, ки дар муқобили Худованд биистӣ. Дубора чароғро рушан кардӣ ва вузӯъ гирифтӣ, Қуръонро тиловат кардӣ ва барои Худованд саҷда намудӣ.
            Қасам ба он Зоте, ки қасамро ҳалол намудааст. Ҳеҷ лаззате дар дунё нест, ки ҳамчун лаззати саҷда барои Аллоҳ таъоло бошад. Худованд ба Паёмбараш (с) мефармояд: «Бар (Худованди) Ғолибу Меҳрубон таваккул кун. Оне, ки чун (ба вақти таҳаҷҷуд)бармехезӣ, туро мебинад. Ва нишастану бархостани туро дар миёни саҷдакунандагон (мебинад).» (с. Шуаро. о. 217-219). Худованд мефармояд: «Рӯзе, ки (ҷома) аз соқ бардошта шавад ва онҳо ба саҷда хонда шаванд, пас, натавонанд. Ниёиш дар чашмҳояшон ҳувайдо бошад, хорӣ онҳоро фурӯ гирад.Ба дурустӣ,ки онҳо дар ҳоле ба саҷда хонда мешуданд, ки тандуруст буданд.» (с. Қалам. о. 42-43). (Маънои оят ин, ки ҳавлу ҳарос ба авҷи худ мерасад, ва кор сахту душвор мешавад, аз кофирону мушрикон хоста мешавад, ки саҷда кунанд, аммо эшон наметавонанд чунин кунанд ва чашмонашон аз шармандагӣ ба зер афтода ва хориву пастӣ вуҷудашонро фаро гирифтааст. Пеш аз ин дар дунё ҳангоме, ки солиму тандуруст буданд, ба саҷда бурдан фаро хонда мешуданд.)
         Ту, эй инсон! Алъон ба саҷда кардан амр карда шудаӣ, дар ҳоле, ки солим ҳастӣ. Пас барои ин, ки тавоноии лаббайк гуфтан ба нидои саҷдаро дар Рӯзи Қиёмат дошта бошӣ, дар ин дунё, ба ирода ва ихтиёри худ барои ризои Худованд саҷда кун. Хушо ба ҳоли он бандае, ки қабл аз вуруди қабраш онро нуронӣ ва равшан намуд. Ва хушо ба ҳоли он бандае, ки қабл аз ин ки Худоро дидор кунад, Ӯро аз худ розӣ намуд. Ва намоз хонд, қабл аз он ки бар ӯ намоз хонда шавад.

Таҳияи Ҳамидзода Абубакр

Эҳтиром ва каромати инсон аз назари дини мубини ислом

2014-05-20T17:33:00.003+05:00

Инсон беҳтарин ва комилтарин офаридаи Худованд дар байни ҳама махлуқоти Ӯ мебошад. Худованд инсонро аз ду ҷиҳат бар дигар махлуқот бартарӣ додааст. Аввал, ин ки танҳо инсон аст, ки сурати зебо, эътидоли ҷисм ва қаду қомати расо дорад. Ва дуввум, ин ки танҳо инсон аст, ки байни ҳама махлуқот соҳиби ақлу тамиз буда, зиндагии худро ба тавре мегузаронад, ки ҳама махлуқоти дигари Худованд дар хизмати ӯянд.

Ин ҳама каромату бузургиро маҳз Худованд ба инсон ато кардааст. Дар кутуби осмонӣ ба ин нуқта таваҷҷӯҳи хосса дода шуда, ишора карда шудааст. Дар Қуръони карим, ки намунаи олии китобҳои осмонӣ ва комилкунандаи онҳост, ба ин нукта ба такрор ишора шудааст. Чунончӣ дар сураи Исроъ, ояти 70 Худованд мефармояд:

«Ва лақад каррамно банӣ Одама ва ҳамалноҳум фил-барри вал-баҳри ва разақноҳум минат-тайиботи ва фассалноҳум ъало касирин мимман халақно тафзило» (Тарҷума: Ҳамоно фарзандони Одамро гиромӣ кардем ва дар биёбону дар дарё онҳоро барнишондем; ва ба онҳо аз покизаҳо рӯзӣ додем ва онҳоро бар бисёре аз он чи офаридаем, фазли бисёр додем.)

Ҷои дигар Худованд дар Қуръон дар сураи Тин, ояти 4 мефармояд:

«Ва лақад халақнал-инсона фӣ аҳсани тақвим.» (Тарҷума: Ба дурустӣ, ки мо одамиро дар некӯтарин сурате офаридем.)

Аз ин ду ояи овардашуда, бармеояд, ки мақоми инсон назди Худованд боло буда, бар дигар махлуқот бартарӣ дода шудааст. Дар ояҳои бешумори Қуръони Карим мо муносибати инсон бо падару модар, бо ҳамсояҳо, бо меҳмон, бо дӯстон ва бо пайравони дигар динҳоро мебинем, ки намунаи олии эҳтирому каромати инсон аз нигоҳи дини мубини ислом аст.

Инчунин, таълимоти дини мубини ислом, ки сарчашмаи дигари он аз ҳадисҳои гуҳарбори Паёмбари гиромӣ (с) иборат аст, саршор аз эҳтирому каромати инсон аст. Агар ба таърихи исломӣ назар кунем, мебинем, ки Паёмбари акрам (с) чун бар паёмбарӣ мабъус шуданд, байни фарди озоду ѓулом фарқе намегузоштанд ва тибқи ояти 13 сураи Ҳуҷурот: «Инна акрамакум ъиндаллоҳи атқокум – Ҳаройина гиромитарини шумо назди Худо парҳезгортарини шумост» амал мекарданду дигаронро ба амал кардан ба он амр мефармуданд. Паёмбарро мебинем, ки аз инсонҳое, ки динашро бо вуљуде, ки напазируфтаанд, ба ҳангоми беморӣ аёдат менамод, меҳмоннавозӣ менамояд ва бо шеваи бисёр баланди инсонӣ бо онҳо муносибати олие дорад. Ҳазрати Абубакрро (рз) мебинем, ки бо Билол (рз), ки ѓуломи сиёҳпӯсте буд, рӯи як суфра таом мехӯрд. Ё худ, халифаи дуввум – ҳазрати Умарро (рз) мебинем, ки ҳангоми фатҳи Байтулмуқаддас бе ягон хунрезӣ вориди шаҳр мешавад, дар ҳоле, ки болои шутур ҳамроҳаш савор асту ӯ пиёда дар рикоби ӯ қарор дорад ва вақте мардум ин ҳолатро мебинанд, гумон мебаранд, ки марди болои шутурбуда амири муъминон аст. Чун ба шаҳри Байтулмуқаддас медарояд, бо шеваи бисёр эҳтиромонае бо аҳли он, хусусан бо роҳбарони дини масеҳӣ бархӯрд менамояд ва чун вақти намоз фаро мерасад, ба даъвати роҳбари масеҳиён. ки ба ӯ таклифи дар калисо намоз хонданро мекунад, љавоби рад медиҳад, то минбаъд дигар мусалмонон ба ин амал даст назананд ва ба лашкариёнаш таъкид мекунад, ки ба муқаддасоти онҳо тавҳин накунанд.

Ҳангоме, ки мусалмонон исломро ба гӯшаҳои дунё мерасонданд, ба каромати инсонҳо, новобаста аз пайравӣ намуданашон ба дини ислом эҳтироми хоссае доштанд. Аз ин буд, ки қаламрави давлати исломӣ ҳарчанд он замон қариб нисфи оламро фаро мегирифт, бо вуљуди ин пайравони дигар динҳо, ки қабл аз ислом ба он пайравӣ менамуданду ҳангоми давлаташон тобеи ислом шудан, баъзеҳо ба дини худ монда буданд, бе ягон мушкилие аз дини пешини худ пайравӣ менамуданд ва ибодаташонро дар ибодатгоҳҳои худ идома медоданд. Аз ин буд, ки дар андак муддат дини мубини ислом, ки ахлоқи волои инсониро тарѓиб менамояд, дар рӯи олам пайравони бештарро касб менамояд.

Тафсири сураи Кадр

2013-12-28T14:47:00.000+05:00

Сураи Ќадр سورة القدر

Сураи Ќадр дар Маккаи мукаррама нозил шудааст ва он 5 оят дорад. Дар ин сура дар бораи бењтарин шаб – шаби Ќадр сухан меравад.

(1) Инно анзалноњу фї Лайлатил-Ќадр.

Њар ойина мо онро (Ќуръонро) дар Шаби Ќадр нозил кардем.

Бидуни шак, мо Ќуръонро дар он Шаби бузург нозил кардем. Яъне ба якборагї дар он шаб аз Лавњул-мањфуз ба осмони дунё фуруд оварда шуд. Сипас Њазрати Љабраил (а) тайи бисту се сол онро ба тадриљ, андак – андак бар њасби њидоят оварда аст ва низ метавонад мурод аз он, ин бошад, ки оѓози нузули Ќуръон ё чан доят дар ин шаб бошад, сипас баќияи он ба тадриљ нозил шуда бошад. Анзала – ба якборагї фуруд овардан. Наззала – танзил намудан оят-оят ва ё ќисм-ќисм. Ќадр – иззату шараф. Мурод аз номгузории ин шаб ба Лайлатул-Ќадр азамату бузургї ва шарафи ин шаб аст. Маънои дигараш таќдиру њукм мебошад. Пас маънояш он мешавад, ки дар ин шаб тамоми он чї барои махлуќот дар таќдири азалиашон навишта шудааст, барои як сола миќдори он, аз он шаб то Рамазони дигар ба фариштагони маъмури тадбир супурда мешавад. Дар ин шаб,миќдори умр, марг, ризќ, борон ва ѓайра ба фариштагон имло мегардад. Ва љињати ташвиќи бештар фармуд:

(2) Ва мо адрока мо Лайлатул-Ќадр (и).

Ва ту чї медонї, ки Шаби Ќадр чист?

Аз љињати бузургии шаъни ин шаб ин савол омад.

(3) Лайлатул-Ќадри хайрун мин алфи шањр (ин).

Шаби Ќадр бењтар аз њазор моњ аст.

Ки он баробар ба 83 сол мешавад, ки дар он Шаби Ќадр набошад. Яъне барои бандаи муъмин ин фазлу бахшиши илоњї насиб мешавад, ки инсон дар як шаб метавонад, аъмолеро анљом дињад, мисли тавбаву ибодатњои дигар, ки бењтар аз 83 сол бошад, ки аќлњо дар фањмиши он ољиз монад.

(4) Таназзалул-малоикату вар-рўњу фїњо биизни раббињим мин кулли амр (ин).

Фурў меоянд фариштагону Рўњ дар он шаб, ба дастури Парвардигорашон бар њар кор.

"Мин" ба маънои "бо" ба кор рафтааст. Фариштагон дар он шаб бисёр мефароянд. Рўњ – як фариштае бузургест, ки мувофиќи гуфтаи аксари муфассирин мурод Њазрати Љабраил (а) аст, ки бо љамъи зиёде аз фариштагон меоянд.

(5) Саломун њия њатто матлаъил-фаљр (и).

Амон аст, он шаб, то тулўи субњ.

Њар киро он шаб дар њангоми ибодат дарёбанд бар ў дуруд мефиристанд, яъне барояш дуои рањмату маѓфират мекунанд. Ва он Шаби Ќадр бо њамин сифоту баракатњояш то тулўи субњ идома меёбад. Ё он шаб то субњ аз њама офатњо ва бадињо дар амон аст.

Дар бузургии ин шаб ањодис зиёд омадааст. Ва он шаб дар моњи Рамазон дар дањаи ахири он аст, хусусан дар шабњои тоќи он (шаби 21,23,25,27 ва ё 29 Рамазон). Аз ин љо буд, ки Паёмбари акрам (с) дањаи ахири Рамазонро эътикоф менишастанд ва ибодатњояшонро дар дањаи ахир зиёд мекарданд, то шаби Ќадрро дарёбанд. Аз њазрати Уммулмуъминин Оишаи Сиддиќа (р) дар "Сањењи Бухорї" њадис аст, ки Паёмбар (с) фармуданд: "Шаби Ќадрро дар дањаи охири Рамазон љустуљў намоед." Инчунин, дар "Сањењи Бухорї" ва "Сањењи Муслим" аз њазрати Абўњурайра (р) наќл шудааст, ки: Расули Худо (с) фармуд: "Њар касе, ки дар Шаби Ќадр барои ибодат бархост, њамаи гуноњони гузаштаи ў афв мегардад."

Боз аз њазрати Уммулмуъминин Оишаи Сиддиќа (р) наќл аст, ки аз Расули Худо (с) пурсидам: Агар ман Шаби Ќадрро дарёбам, чї дуое бикунам? Он Њазрат (с) дар љавоб фармуданд: ин дуоро бихон: "Аллоњумма иннака аффувун туњибул-афва фаъфу ъаннї – Бор илоњо! Ту бахшандаи ва афв карданро меписандї, гуноњњои маро афв бифармо!"

Тафсири сураи Инфитор

2013-12-28T14:07:00.000+05:00

Сураи Инфитор

(баргирифта аз рўи тафсири "Маъорифул-Ќуръон" – таълифи Мавлоно Муњаммадшафиъи Усмонии Девбандї (р) ва тафсири "Тайсирур-Рањмон"-и Абдуррањмони Саъдї) ба таври хулоса

Сураи Инфитор Маккї буда, дорои 19 оят аст.

Ба номи Худованди бењад мењрубон ва бенињоят борањм. Ин сура маънояш онест, ки дар сураи Таквир зикр шудааст.

(1) Изас-само'унфатарат.

Ваќте, ки осмон шикофта шавад.

Яъне мурод рўзи ќиёмат аст, ки дар он осмон шикофта шавад ва атмосфераи осмони дунёст шояд, ки чун шикофта шавад, системаи њаёт дар Замин барњам хўрад. Ё гуфтаанд, ки барои нузули малоика шикофта хоњад шуд. Инфитор-иншиќоќ, шикофта шудан.

(2) Ва изал-кавокибунтасарат.

Ва њар гоњ, ки ситорагон фурў резанд.

Чун низоми олам (чї осмону чї замин)барњам хўрад ва гардиши замину осмон вайрон шавад, пас ситорагон, ки онњо аз санганд (дар сураи Мулк зикраш дар ояти 5)фурў резанд ва зебоиашон аз байн раваду тира гарданд.

(3) Ва изал-бињору фуљљират.

Ва њар гоњ, ки бањрњо ба љўш омада равон гарданд.

Бањрњои шўру ширин ба њам омехта гарданду равон шаванд. Ва њама бањрњо як шаванд.

(4) Ва изал-ќубуру буъсират.

Ва њар гоњ, ки ќабрњо шикофта шаванд.

Ин воќеаи чорум баъди дамидани дуввум маротибаи Сўр аз љониби Исрофил (а) аст. Яъне мурдагон бо дамидани Сўри дуввум аз ќабрњо зинда шаванду берун оварда шаванд ва барои њисобу китоб њозир гардонда шаванд.

(5) Ъалимат нафсун мо ќаддамат ва аххарат.

Медонад њар нафс он чї аз пеш фиристода ва он чї пушти сар гузоштааст.

Чун ин воќеањо рух дињанд ва инсон, ки дубора зинда гардонида шавад, њар шахсе кирдорњои гузаштаву ояндаи худро хоњад донист. Маќсад он аст, ки инсон аз хоби ѓафлаташ бедор мешавад ва сазои аъмоли худро мебинад. Бинобар ин, барои огоњї бар ин ѓафлаташ ба ў гуфта мешавад:

(6) Ё айюњал-инсону мо ѓаррака бираббикалғкарїм (и).

Эй инсон, чї чизе фиреб дод туро аз Худои каримат?

Чї чиз туро водор кард, ки Парвардигори кариматро ба фаромўшї биспорї? Ин гуфта аз рўи сарзаниш барои инсонест, ки њуќуќи Худоро адо накардааст.

(7) Ал-лазї халаќака фасаввока фаъадалак (а).

Он ки туро офарид, боз дуруст кард туро (аъзоятро) , боз баробарат кард (муътадилќоматат кард).

Он зоти бузурге, ки туро офарид, дар њоле, ки набудї. Пас аъзои туро дуруст кард, дар њоле, ки дар шиками модар љанин будї ва нишоне аз ту набуд. Дар бењтарин сурат офаридат, ки аз њама махлуќоти рўи олам зеботарин ва боаќлтарин њастї. Боз аъзои бадани туро муътадил гардонид, ки як даст аз дасти дигарат ва ё як пой аз пои дигарат каму зиёд нест. Ин љо бори дигар бузургии Каломи Парвардигор ошкор мешавад, ки инсонро чї гуна зебову муътадил ва умуман њастиро чї ќадар зебову нотакрор офаридааст.

(8) Фї айи суратин мо шо'а раккабак (а).

Дар њар сурате, ки хост (аъзои) туро таркиб дод.

Эътидолу рост ва муносиб кард андоми туро. Бо вуљуди ин њама, эй инсони Худоношинос,оё дуруст аст, ки Худоро нашносї ва неъматњояшро нодида бигирї?

(9) Калло бал туказзибуна бид-дин (и).

Њаргиз на, балки (боз) дурўѓ мешуморед рўзи љазоро.

Бо ин њама инсон (инсони кофир) маѓрур шуда, аз маѓрурии худ боз намеояд ва рўзи љазову сазо, ки дар он маѓруриаш шикаста мешавад, дурўѓ мешуморад. Яъне бо овардани оятњои пеш оиди офариниши инсон, ки бояд донад, ки Холиќу Офаридгори бузургаш Аллоњ таъолост, бо вуљуди ин њама инсони кофир рўзи ќиёматро, ки дар зинда гардонида мешаваду аз кирдорњои пешинаш суол карда хоњад шуд, инкор мекунад.

(10) Ва инна ъалайкум лањофизїн (а).

Ва ҳол он ки бар шумо муҳофизоне (фариштагоне) вобаста шудаанд:

Малоике бар шумо муќаррар гардондаем, ки аъмоли шуморо ёд доранду сабт мекунанд. Онњо фариштагонеанд, ки:

(11) Кироман котибїн (а).

Соњибиззатанд нависандагони аъмол.

назди мо соњибиззатанду тамоми аъмоли шуморо менависанд.

(12) Яъламўна мо тафъалўн (а).

Медонанд он чї шумо мекунед.

Ягон амали шумо барои онњо пинњон нахоњад монд ва њар љї дар пинњону ошкор ба анљом расонед, онњо медонанду менависанд. . Хоњ аъмоли ќалбї бошад, хоњ аъмоле, ки ба аъзои бадан анљом додаед. Пас дар рўзи ќиёмат тамоми ин аъмол ба пешгоњи Худованд арза хоњад шуд ва дар иваз сазои муносибе ба онњо хоњад расид.

(13) Иннал-аброра лафї наъїм (ин).

Яќинан накукорон дар неъматанд (бињиштанд).

Инсонњои накукор дар осоишанд. Бинобар сабаби аъмоли хубу савобе, ки ќаблан фиристода буданд. Аброр касонеанд, ки таќво доранду њаќќи Худову бандагонашро адо мекунанд. Подошашон неъматњост дар ќалб, рўњ ва дар бадан. Дар дунё, олами барзах ва дар љаннат.

(14) Ва иннал-фуљљора лафї љањїм (ин).

Ва яќинан гунањкорон дар дўзаханд.

Ва куффору гунањкорони сахт (мушрикину кофирон) дар дўзахи сўзон барои аъмоли бадашон, ки ќаблан карда буданд, љазо дода мешаванд. Фуљљор касонеанд, ки њаќќи Худову бандагонашро адо намекунанд. Аъмоли ќалбї ва баданиашон њама фуљур аст. (расвої.) Дар азоби алиманд дар дунё ,ки осоиши ќалбиву имонро дарнамеёбанд ва дар олами барзах (ќабр) ва дар љањаннами сўзон.

(15) Яславнањо явмад-дїн (и).

Дароянд дар љањаннам рўзи охират.

Дар охират чун номаи аъмоли онњо ба дасти чап ё аз пушт дода шуд, ба адли илоњї ба дўзах дароварда мешаванд.

(16) Ва мо њум ъанњо биѓоибїн (а).

Ва нестанд онњо аз он људошаванда.

Дар дўзах онњо њамеша мемонанд ва наметавонанд аз он ѓоиб бошанд (фирор кунанд ё рањо ёбанд.) Намемиранд ва на аз азоб халосї доранд.

(17) Ва мо адрока мо явмуд-дїн (и).

Ва ту чї медонї, ки чист рўзи љазо?

Барои бузургии зикри Рўзи Ќиёмат Худованд инро мепурсад.

(18) Сумма мо адрока мо явмуд-дїн (и).

Боз њам ту чї медонї, ки чист рўзи љазо?

Батакрор мегўем, ки чист Рўзи љазо? Ин аз рўи њавлнокии Рўзи љазост, ки аќлњоро ба њайрат меорад.

(19) Явма ло тамлику нафсун линафсин шай'ан вал-амру явмаизин лиллоњи.

Рӯзест, ки касе барои каси дигар ҳеҷ коре натавонад кард ва дар он рӯз фармон азони Худо бошад.

Он чунон рўзест, ки њељ кас ба дарди каси дигар намехўрад, яъне касе парвои касе надорад, инчунин касе наметавонад каси дигареро, хоњ аз наздиконаш аст ва ё дўстонаш аз азобњо, пурсишњо ва сазои аъмол дастгирї намояду фоидае бахшад ва ё зарареро дур созад, њарчанд дар наздикиаш бошад, ё дар масофаи дуртар. Зеро њар кас дар фикри худ аст. Њукм ва њукумати комил он рўз азони Аллоњи мутаъол аст. Њељ касе бар Ў таъоло ѓолибу ќоњир нест. Њаќро барпо медорад ва аз золим њаќќи мазлумро меситонад.

Тафсири сураи Мутаффифин ба таври хулоса

2013-12-12T11:55:00.003+05:00

Тафсири сураи Мутаффифин ба таври хулоса

(баргирифта аз рўи тафсири Маъорифул-Ќуръон – таълифи Мавлоно Муњаммадшафиъи Усмонии Девбандї (р)) ба таври хулоса

Сураи Мутаффифин мувофиќи ќавли Абдуллоњ ибни Масъуд маккист, бинобар ин дар умуми мусњафњои Ќуръони маљид маккї навишта шудааст. Назди Абдуллоњ ибни Аббос (рз), Ќатода, Муќотил ва Зањњок маданї аст, фаќат њашт ояи он маккї аст.

Имом Насої аз њазрати Абдуллоњ ибни Аббос (рз) ривоят намудааст, ки ваќте Расули Худо (с) ба Мадина ворид шуд, мушоњида намуд, ки муомилоти ањли он ба василаи "кайл" анљом мегиранд, ва онон дар ин бора ба дуздї ва кам кардани кайл одат доранд, бар ин воќиъаи онњо, сураи "Мутаффифин" нозил гардид.

Аз њазрати Абдуллоњ ибни Аббос (рз) ривоят аст, ки ин нахустин сурае аст, ки пас аз ташрифи Расулуллоњ (с) ба Мадинаи Тайиба нозил гардид. Сабаби нузулаш он буд, ки байни ањли Мадина дар он замон, ин равиш (татфиф) ривољ дошт, ки њар гоњ худи онњо аз касе чизе мегирифтанд, кайлу вазнро пурра мекарданд. Аммо њангоми ба дигарон додан, дар он камї ва дуздї мекарданд. Пас аз нузули ин сура, аз ин кори бад дур гаштанд, ки то имрўз ањли Мадина дар комил кардани кайлу вазн маъруфу машњуранд. (Ривояти Њоким, Насої ва Ибни Моља ба санади сањењ).

(1) Вайлун лил мутаффифин (а)

Вой бар камфурӯшон,

Вайл – калимаи азоб аст ё водиест дар љањаннам. Мутаффифин аз татфиф гирифта шуда, маънояш костан, кам кардан дар кайлу ваз наст ва бар касе, ки кунандаи ин кор бошад, мутаффиф гуфта мешавад. Аз ин оя маълум мешавад, ки кам кардан дар кайлу вазн ва тарозу, ё метру дигар намуди ченакњои муомилотї њаром аст.

(2) Аллазина изактолў ъалан-носи яставфун (а)

онон, ки чун аз мардум кайл (паймона) меситонанд, онро ба пуррагӣ мегиранд.

Яъне чун њаќќи худро аз мардум меситонанд, ба пуррагї меситонанд.

(3) Ва изо колўњум ав вазанўњум юхсирун (а)

ва чун барои мардум (паймона) мепаймоянд ё бармекашанд, аз он кам мекунанд.

Аммо њангоми барои дигарон паймонаву вазн намудан, аз њаќќи онњо мезананд (медузданд) ва паймонаву вазнро кам мекунанд. Њаќќи худро комил гирифтан албатта мазмум нест, аммо мазмум он аст, ки њангоми њаќќи дигаронро пардохтан, кам карда шавад.

(4) Ало язунну улоика аннањум мабъусун (а)

Оё инҳо намедонанд, ки ҳаройна, онҳо зинда мешаванд.

Бо ин амали бади худ, онњо мавриди тањдиди илоњї ќарор дода шуданд, ки оё рўи ин фикру андеша намекунанд, ки дар рўзи сахте зинда ва аз ќабрњояшон барангехта хоњанд шуд. Ло язунну - намепиндоранд, яъне ин љо ба маънии яќин кардан аст. Яъне оё яќин надоранд, бовар надоранд, ки барангехта хоханд шуд?

(5) Лиявмин ъазим (ин)

дар он рӯзи бузург?

Ки мурод рўзи ќиёмат аст, ки дар ояи баъд тафсираш меояд.

(6) Явма яќумунносу лираббил-ъоламин(а).

Рӯзе, ки мардум дар пешгоҳи Парвардигори ҷаҳониён меистанд.

Ин оя тафсири ду ояи пеш аст, ки он љо Худованд барои касоне, ки амали кам кардани тарозуро анљом медињанд, гуфт: "Оё намепиндоранд онон, ки барангехта мешаванд? Барои рўзи бузурге." Ин љо Аллоњи мутаол он рўзро тафсир карда мегўяд, ки он рўз: Рўзест, ки бисёр сахт аст ва мардум дар пешгоњи Парвардигор меистанд. Яъне бояд аз он рўз тарсид. Ва Аллоњ таъоло дар он рўз барои амали аз тарозу камкарданашон албатта мепурсад., ки чаро њаќќи мардумро кам кардед? Чун Паёмбари акрам (с) ин ояњоро барои мардум хонданд, муъминон тавба карданд ва тарсиданду дигар ин аъмолро такрор накарданд. Аммо кофирон инкор намуданд, аз ин љост, ки Худованд дар ояњои баъд барои онњо мефармояд:

(7) Калло инна китобал-фуљљори лафї сиљљин(ин).

На чунин аст (ки мепиндоранд), ҳаройна, аъмоли бадкорон навишташуда дар сиҷҷин аст.

Яъне аз Сиљљин Худованд суњбат карда, ба тариќи савол мегўяд:

(8) Ва мо адрока мо сиљљин (ун).

Ва ту чї медонї, ки Сиљљин чист?

Њар чизеро, ки Худованд ба тариќи савол мепурсад, ин аз азамату бузургї ва чизи муњим будани он хабар медињад. Ин љо ба маънои тањдид аст.

(9) Китобун марќум (ун).

Китобест навишташуда, (мўњрзадашуда.)

Китоб, яъне дафтаре, ки дар он номаи аъмол аст ва ин љо мурод номаи аъмоли бадкорон аст, ки нишонгузорї карда шудааст. Ва маќсуд аз нишон – муњр аст. Яъне муњр зада шуда ва гузошта мешавад баъди марг. Маќсуд ин аст, ки дар он њељгуна эњтимоли таѓйир ва табдиле вуљуд надорад. Пас њосили он, мањфуз мондани аъмол аст, ки аз он њаќ будани љазо собит шуд. Ва тибќи баъзе ривоёт, он љоест, ки дар он рўњњои кофирону фољирон аст, ки дар зери замини њафтум љойгир мебошад.

Сипас љазои он аъмолро баён намуда, мегўяд:

(10) Вайлун явмаизин лилмуказзибин (а).

Дар он рӯз вой бар такзибкунандагон (дурӯғшуморандагон),

Вайл чуноне, дар аввали сура низ омад, калимаи азоб аст ё водиест дар љањаннам. Мурод аз такзибкунандагон, дурўѓшуморандани рўзи љазо аст.

(11) Аллазина юказзибуна биявмид-дин (а).

онон, ки рӯзи ҷазоро дурӯғ меҳисобанд!

Касоне, ки рўзи љазоро такзиб мекунанд:

(12) Ва мо юказзибу бињи илло куллу муътадин асим (ин).

Ва он рӯзро фақат аз ҳад гузарандаи гунаҳкор дурӯғ меҳисобад.

аз њадди бандагї (убудият) берун шуда, муљрим бошанд. Яъне куффоре, ки рўзи ќиёматро инкор мекунанд, бандагии Худоро ба љо намеоранд ва гуноњи бисёр мекунанд. Асим сифати мушаббањ аст.

(13) Изо тутло ъалайњи оётуно ќола асотирул-аввалин (а).

Чун оёти Мо бар ӯ хонда шуд, гуфт: «Афсонаҳои пешиниён аст!»

Чун бар ў оёти Ќуръон тиловат мешавад. ки дар он аз аќвоми пешин (мисли ќавми Ъоду Самуд, Намруд, Фиръавн ва аз паёмбарони илоњї ва азоби ќавмњое, ки онњоро инкор карданд) сухан меравад, мегўяд, ки ин суханони беаслу поя асту афсонањои пешиниён аст ва њаќиќате надорад.

(14) Калло бал س рона ъало ќулубињ мо кону яксибун (а).

На чунин аст (ки мепиндоранд), балки ба сабаби корҳое, ки карда буданд, дилҳояшон занг бастааст.

"Калло" њарфи радъ номида мешавад ва маънои он дафъи заљр ва тавбих мебошад."Рона" аз райн гирифта шудааст ва маънояш зангу чирк гирифтан мебошад. Маќсуд ин аст, ки занги гуноњњояшон бар дилњояшон ќарор гирифтааст ва чуноне, ки занг оњанро мехўрад ва хок мекунад, њамчунон занги гуноњон дилро фаро гирифта, солимиву покиашро, ки ба воситаи он некро аз бад намешиносад.

Чун дар оёти гузашта такзиби куффор зикр шуда буд, ки оёти Ќуръонро дурўѓ шумориданд, дар ин оя бо гуфтани "Калло" бар он заљру тавбих аст, ки ин нодонон дар анбори гуноњони хеш мубтало шуда, нуроният ва солимиву покии дили худро, ки ба воситаи он њаќро аз ботил шинохта мешавад, аз даст додаанд.

(15) Калло иннањум ъан раббињим явмаизин ламањљубун (а).

На чунин аст (ки мепиндоранд), ҳаройна, онҳо дар он рӯз аз (дидори) Парвардигорашон маҳҷуб (маҳрум) бошанд.

Яъне њаргиз чунин нест, ки онњо мепиндоранд, балки он кофирону бадкорон дар рўзи ќиёмат аз дидори Парвардигори худ мањруманд ва пушти парда ќарор мегиранд, яъне намебинанд. Ин љазои амалњои бадашон аст, ки карда буданд. Дар он рўз шоиста нест барои онњо, ки Парвардигорро бубинанд. Яъне бузургтарин неъмат ин дидори Парвардигор аст. ки онњо мањруми онанд.

Њазрати Имом Молик ва Имом Шофеъї фармудаанд: аз ин маълум мешавад, ки муъминон ва авлиё ба дидори Парвардигор мушарраф мешаванд вагарна надидани куффор њељ маъное надорад.

(16) Сумма иннањум ласолул-љањим (и).

Пас, онҳо ба ҷаҳаннам дароянд.

Боз ба нодидани Парвардигор кифоят накарда, Худованд мегўяд, ки онњо дар дўзах дохил мешаванд.

(17) Сумма юќолу њозаллазї кунтум бињи туказзибун (а).

Ва онҳоро гӯянд: « Ин аст он чӣ дурӯғаш мешумурдед!»

Боз ба онњо гуфта мешавад, ки ин аст подоши он чї шумо рўзи ќиёмату Ќуръон ва Паёмбарро (с) такзиб мекардед.Инчунин онњо номаи аъмоли некукоронро низ дурўѓ мешумориданд, аз ин љињат дар ояњои баъд, сазои амалњои накукоронро баён намуда мегўяд:

(18) Калло инна китобал-аброри лафї ъилийин (а).

На чунин аст(ки мепиндоранд), ҳаройна, аъмоли некон дар иллийин мактуб аст.

Чунин нест, ки шумо мепиндоред, эй кофирону бадкорон ва эй мункирони рўзи ќиёмат. Воќеан китоби некон, яъне номаи аъмоли накукорон дар Ъилийин аст. Ва он дар осмони њафтум аст, зери Арши бузург. Ва он мавќеест, ки дар рўњњои накукорон баъди марг то ќиёмат ќарор мегиранд.

(19) Ва мо адрока мо ъилийин (а).

Ва ту чї медонї, ки ъилийин чист?

(20) Китобун марќум (ун).

Китобест навишташуда, (мўњрзадашуда.)

Тафсири савол шудани дубора дар боло зикр шуд, инчунин маънои марќум.

(21) Яшњадуњул-муќаррабун (а)

Ки муқаррабони Худо онро мушоҳида мекунанд.

Яъне он дафтари нишондорро (муњрдорро) малоикаи муќарраб ба шавќу иштиёќ мебинанд. Ин иззату икроми бисёр бузургест, ки насиби муъминон мешавад. Дар тафсири "Руњул-маъонї" аз тариќи Ъабд ибни Њамид аз Њазрати Каъб ривоят омадааст,ки њангоме, ки рўхи муъминонро ќабз карда мебаранд, фариштагони муќарраби њар осмон бо онон њамроњ мешаванд, то ин ки ба осмони њафтум мерасанд, он рўзро мегузоранд, сипас фариштагон арз мекунанд, ки мо мехоњем номаи аъмоли ўро бубинем. Номаи аъмол кушода ва ба тарзи мухтасар ба онњо нишон дода мешавад. Баъд аз он љазо ва подоши накукоронро баён мекунад:

(22) Иннал-аброра лафї наъим (ин).

Албатта, некон дар неъматанд,

Наъим љамъи неъмат аст. Ва ин љо он неъматњо ин аст, ки онњо дар осоиши комиланд.

(23) Ъалал-ароики янзурун (а).

бар тахтҳо нишаста ва наззора мекунанд.

Болои тахтњо менишинанд ва аљоибро мебинанд.

(24) Таърифу фї вуљуњињим назратан-наъим (и).

Бар чеҳраашон таровати неъматро мешиносӣ.

Эй мухотаб: ту дар чењрањои онњо тозагї ва таровати оромишро мебинї.

(25) Юсќавна мин рањиќин махтум (ин).

Аз шаробе холис, ки бар сари он мӯҳр ниҳодаанд, сероб мешаванд.

рањиќ – шароби љаннатист, ки хилофи шароби дунё инсонро аз аќл берун намесозад ва сардардиву шармандагї намеорад.Сарпўши он шароб мањкам аст.

(26) Хитомуњу мискун ва фї золика фал-ятанофасил-мутанофисун (а).

Мӯҳри он аз мушк аст ва пешдастикунандагон дар он бар якдигар пешдастӣ мекунанд.

Ва он рўпўшаш (сарпўшаш) бо муњр мањкам карда шудааст ва нокушода бўи хушаш ба машом мерасад. Ё гуфтаанд, дар охири он шароб мушк аст. ва барои тарѓибу ташвиќ аст, ки барои он бояд кўшиш кард. Ва барои расидан ба ин неъматњо бояд номаи аъмоли худро ба гуфтаи Ќуръону Паёмбар (с) дуруст кард.

(27) Ва мизољуњу мин тасним (ин).

Омезиши он аз тасним аст.

Мизољ-омезиш. Тасним – оби холисест, ки ба шароб омехта карда нўшида мешавад. Яъне он чунон чашмаест, ки муќаррабон аз он, об менўшанд. Ва барои накукорон он обро бо шароби љаннатї омехта карда барои нўшидан пешкаш карда мешавад.

(28) Айнан яшрабу бињал-муќаррабун (а)

чашмаест, ки муқаррабони (наздикони) даргоҳи Худо аз он меошоманд.

Яъне, тасним – чашмаест, ки аз муќаррабон об менўшанд. Маќсуд ин, ки барои собиќин, яъне муќаррабин ба љои оби холис, оби "тасним" дода мешавад. Барои асњобул-ямин, яъне аброр оби он бо шароби дигар омехта карда ва ба онњо дода мешавад.

Эзоњ: Дар сураи Воќиъа Аллоњ таъоло баён медорад, ки:

7.шумо се гурӯҳ бошед:

8.яке аҳли саъодат. Аҳли саъодат чӣ ҳол доранд?

9.Дигар аҳли шақоват (бадбахт). Аҳли шақоват чӣ ҳол доранд?

10.Севумини онҳо, ки пешқадаму пешдаст буданд ва инак, пеш равонанд (дар ҷаннат).

11.Инҳо муқаррабонанд (наздик карда шудагонанд)

12.дар биҳиштҳои пурнеъмат.

13.Гурӯҳе аз пешиниён

14.ва андаке аз онҳо, ки аз пас омадаанд

15.бар тахтҳои мурассаъ (зарбофт)

16.рӯ барӯи ҳам бар онҳо такя задаанд.

Аз ин оёт бармеояд, ки мардум дар рўзи ќиёмат cе гурўњанд ва дар сураи Мутаффифин ба ин ишора шудааст.

(29) Иннал-лазина аљрамў конў минал-лазина оманў язњакун (а)

Ҳаройна, гунаҳкорон бар мӯъминон (дар дунё) механдиданд.

Яъне, касоне, ки муљрим (кофир) буданд, дар дунё ба њоли муъминон бо тамасхур аз рўи тањќир механдиданд.

(30) Ва изо маррў бињим ятаѓомазун (а)

Ва чун бар онҳо мегузаштанд, бо чашму абрӯ ишора (масхара) мекарданд.

ятаѓомазун – ѓамза мекарданд, яъне чашмак мезаданд. Маќсуд ин аст, ки чун муъминон аз назди кофирон мегузаштанд ба њам чашмак зада механдиданд, ки ин бечорањоро бинед њолашонро. Яъне дар ѓайбаташон бо суханњо масхара мекарданд ва дар њузурашон бо чашмакзанї ишораи тањќиру тамасхур мекарданд. Њадаф расонидани истињзо ва озор бар муъминон аст.

(31) Ва изанќалабў ило ањлињимунќалабў факињин (а)

ва чун назди касонашон (аҳлашон) бозмегаштанд, шодмона бозмегаштанд.

изо – њаргоњ,инќалабў – бозмегаштанд. Яъне куффор чун ба хонањои худ бозмегаштанд, масхара ва истињзоеро, ки бар муъминон расонида буданд, ёдоварї намуда, бо њам ба лаззат музокира мекарданд, ки онњоро (муъминонро) комилан расвову шарманда кардем.

(32) Ва изо раавњум ќолў инна њоулои лазоллун (а)

Ва чун ононро медиданд, мегуфтанд, ки инҳо, ҳаройна, гумроҳонанд.

Мегуфтанд, ки ин бечорањоро бинед, ки Муњаммад (сал.) онњоро гумроњ намудаасту инњо ањмаќанд, ки ба ў бовар кардаанд. Гўё дар зоњир њамдардї мекарданд, аммо ќасдашон боз њам озору масхара буд. Дар ин оёт таскин барои муъминон аст, ки дар њар давру замон ањли илму салоњу таќворо баъзењо ба масхара мегиранд ва набояд андўњгин шаванд.

(33) Ва мо урсилў ъалайњим њофизин (а)

Ва ҳол он ки ононро ба нигаҳбониву муҳофизати аъмоли мӯъминон нафиристода буданд.

Дар њоле, ки мо онњоро барои аъмоли муъминон нигањбонашон нагардондаем.

(34)Фалявмал-лазина оманў минал-куффори язњакун (а)

Ва имрӯз мӯъминон ба кофирон механданд,

Мурод аз Алявм (имрўз) рўзи ќиёмат аст, ки ќариб аст. Яъне сазои аъмоли худро њар ду тоифа меёбад. Муъминро насибаш бињишти љовидон ва куффорро бошад, љањаннами сўзон аст. Пас он рўз муъминон, ки дар бињишт хоњанд рафт, бар њоли зори кофирон механданд.

(35) Ъалал-ароики янзурун (а)

бар тахтҳо такя задаанд ва менигаранд.

Дар њоле, ки бар тахтњои зебои љаннат такя зада дар роњатанд. Дар "Дурри мансур" аз Ќатода (р) наќл шудааст, ки даричањое вуљуд дорад, ки ањли љаннат битавонанд ањли дўзахро бубинанд ва вазъи бади онњоро дида, ба сурати интиќом, бар онњо механданд.

(36) Њал суввибал-куффору мо конў яфъалун (а)

Оё кофирон баробари аъмолашон ҷазо ёфтаанд?

Яъне ин сазо расиданњо дар оянда мешавад, ки воќеан ба куффор натиљаи аъмолашон, ки ба он ба љањаннам рафтанд, дода мешавад.

Њар ќи ў бад кард, ўро бад расад,

Некиро некї, бадиро бад расад.

Аз маънои умумии сура бояд донист, ки татфиф танњо дар кайлу вазн нест. Балки кам кардани њаќќи њар њаќдоре дар њар чиз, њамчун татфиф ба њисоб рафта њаром мебошад.

Дар китоби "Муатои Имом Молик(р)" омадааст, ки њазрати Умар (рз) касеро дид, ки дар рукўъ, саљда ва аркони дигари намозро пурра адо намекунад ва намозро бо суръат ба поён мерасонад, фармуд: "Лаќад таффафта", яъне ту дар њуќуќи Аллоњи мутаол муртакиби татфиф шудї. Аз наќли ин ќавли њазрати Форуќи Аъзам (рз) Имом Молик мегўяд: "Ликулли шай,ин вафоун ва татфифун". Яъне њар чизе дар пурї ва кам кардан вуљуд дорад.

Њадисе аз њазрати Абдуллоњ ибни Аббос (рз) ривоят шудааст, ки Расули Худо (с) фармуд: Сазои панљ гуноњ панљ чиз аст:

1) касе, ки ањду паймонро бишканад, Худованд душманро бар ў мусаллат мекунад (ѓолиб мегардонад.);

2) миллате, ки ќонуни Худоро рањо сохта, мехоњад мувофиќ ба ќонуни дигар амал кунад, байни онњо фаќру фоќа ва эњтиёљ ъом мегардад (яъне фаќирї ва муњтољиро Худованд ба онњо меорад).

3) Ќавме, ки зино ва бењаёї дар байни онњо ривољ ёбад, Худованд тоъун ва беморињои дигарро бар онњо мусаллат мекунад (меорад).

4) Касоне, ки дар кайлу вазн кутоњї кунад, Худованд онњоро ба ќањтї мубтало месозад.

5) Касоне, ки закотро адо намекунанд, Худованд боронро аз онон боз медорад.

(Ин њадисро Имом Ќуртубї дар китоби тафсираш овардааства гуфтааст, ки инро Баззор маъноан аз Молик ибни Анас (рз) ва низ аз Ибни Умар (рз) овардааст.)

Муаллимаи беҳтарин

2013-11-13T13:52:00.000+05:00

Дар оғози соли таҳсили нав роҳбари синфи шашум дар назди собиқ хатмкунандагони синфи панҷум истод. Ӯ бо меҳр ба шогирдон назар афканд ва гуфт, ки ҳамаи шуморо яксон дӯст медорам ва аз дидори ҳар кадоматон шодам. Ин дурӯғ буд, зеро дар мизи сафи пеши синф, писараке ба худ печида менишаст, ки муаллима ӯро дӯст намедошт. Вай бо ӯ чун дигар хонандагонаш, соли таҳсили рафта шинос шуда буд. Ҳамон вақт ӯ ин писаракро зери чашм гирифта буд, ки вай бо ҳамсинфонаш бозӣ намекунад, либосҳояш чиркину аз баданаш бӯи нохуш меояд, гӯиё асло ба ҳаммом нарафта бошад. Бо мурури вақт, муносибати муаллима ба ин писарак бад шудан гирифт. Аслан намехост, ки писарак дар синфаш бошад ва кор то он ҷо расид, ки мехост тамоми корҳои синфиву хонагии ӯро бо ранги сурх хат кашида, баҳои бад гузорад. Боре мудири қисми тарбия аз муаллима хоҳиш намуд, ки хислатномаи ҳамаи хонандагонро омӯхта таҳлил намояд. Муаллима дафтари ҳолномаи шахсии хонандаи номаҳбубашро аз ҳама поён гузошт. Чун дар охир ба он расид ва ба хондани хислатномаҳояш пардохт, дар ҳайрат монд. Омӯзгори синфи якуми ӯ навишта буд: "Ин бача ояндаи дурахшоне дорад ва дорои табассуми зебоест. Вазифаҳои хонагиашро тоза ва бехато менависад. Бо ӯ будан чӣ қадар гуворост." Муаллимаи синфи дуюмаш навишта буд: "Ин писар хонандаи фаъолест, ки ҳамсинфонаш эҳтиром мекунанд. Аммо ӯ дар оила мушкилӣ дорад. Модараш ба бемории табобатнашавандае мубтало шудааст ва маризии модар дар зиндагии писарак таъсири худро гузоштааст". Дар хислатномаи хатми синфи се омадааст: "Марги модар ба писарак зарбаи мудҳиш зад. Ӯ ба ҳар ҳоле мекӯшад, аммо падараш ба ӯ эътибор намедиҳад. Зиндагии оилавӣ ба кӯдак шояд таъсири манфӣ расонад, агар чорае дида нашавад". Муаллимаи синфи чор навишта буд: "Писарак масъул нест, ба дарсҳо шавқманд набуда, қариб, ки дӯсте надорад ва ҳангоми дарсҳо гоҳо хобаш мебарад".
Баъди хондани хислатномаҳо муаллима аз шарм сурх шуд. Дар арафаи Соли нав бошад, худро боз ҳам ноҳинҷортар ҳис кард, зеро ҳама бачаҳо ба ӯ туҳфаҳои худро дар коғазҳои рахшони зебоороиш оварданд. Туҳфаи писарак бошад, дар коғази дурушти зардранге печонида шуда буд. Баъзе хонандагон, вақте муаллима коғази печонидаро кушод, хандиданд. Дар он як дастпонаи чанд нигинаш рехта ва як шиша атри нима буд. Аммо муаллима бо овози қатъӣ садои хандаи онҳоро пахш карда гуфт: "Чӣ қадар дастпонаи зебо!". Ва шишачаи атрро кушода, каме аз он ба худ пошид.
Он рӯз писарак баъди дарс зуд нарафт, назди муаллима омада гуфт:
- Имрӯз аз шумо бӯи модарам меояд.
Вақте писарак рафт, муаллима дурудароз гирист. Аз он рӯз минбаъд муаллима ба ҷои дарсҳои муқаррарӣ, ба хонандагон дарси муҳаббату накуӣ ва ҳамдардиро ба омӯхтан оғозид. Баъди чанд вақти чунин рафтори муаллима хонандаи номарғубаш ба зиндагӣ бо чашми дигар нигарист. Дар охири соли хониш ӯ яке аз беҳтарин хонандагони синф гардид. Ҳарчанд муаллима мегуфт, ҳамаи бачаҳоро яксон дӯст медорад, аммо аз ҳама бештар ба ӯ эҳтироми хос дошт ва дӯсташ медошт.
Баъди як сол, ки муаллима ба дигарон сабақ медод, дар паси дари синф мактубе дарёфт, писарак дар он навишта буд, миёни ҳамаи омӯзгороне, ки дар ҳаёташ буданд, ӯ муаллимаи беҳтарин аст. Баъди панҷ сол, боз як номаи дигаре аз ӯ гирифт, ки мегуфт, коллеҷро хатм намудааст ва аз рӯи баҳо дар синф сеюмин буда ва ҳанӯз ҳам дар ҳаёташ миёни муаллимонаш вай беҳтарин аст. Баъди чор сол номае расид, ки дар он шогирдаш мегуфт, ки новобаста ба мушкилиҳои рӯзгор, донишгоҳро бо баҳои аъло хатм намуд. Ва таъкид менамуд, ки ӯ ҳоло ҳам беҳтарин, азизтарин муаллимааш аст. Ҳамчунин баъди чор сол навишт, ки баъди донишгоҳ донишашро боз ҳам сайқал бахшид. Акнун пеш аз ному насабаш калимаҳои "номзади илм, доктор" меистод. Дар он мактуб низ мисли пеш бо як ҷаҳон меҳр мегуфт, ки ӯ миёни ҳама омӯзгорони дар ҳаёт доштааш, беҳтарин аст.
Вақт мегузашт. Дар яке аз мактубҳо омада буд, бо духтаре шинос шудааст ва мехоҳад бо ӯ оиладор шавад. Падараш ду сол пештар аз дунё гузаштааст ва хоҳиш мекард, ки дар ҷашни домодиаш ба ҷои модараш бошад. Муаллима бо ҷону дил розӣ шуд. Дар он рӯзи ваъдагӣ дастпонаеро, ки чанд дона нигинаш набуд, ба даст андохта, аз он атре, ки писарак аввалин бор ба ӯ туҳфа дода буд, харида, худро хушбӯ сохт ва ба ҷашни шогирдаш ҳозир гашт. Зеро инҳо чизҳое буданд, ки писарак модарашро ба хотир меовард. Вохӯрданд, ҳамдигарро ба оғӯш кашиданд ва шогирд бӯи ошноро аз муаллима дарёфта, гуфт: "Ташаккур ба Шумо, муаллимаи азизам, ки маро ба худшиносӣ водор кардед, то ба худ бовар дошта бошам. Маро омӯзондед, то хубро аз бад ташхис бидиҳам."
Дар чашмони муаллима ашк ҳалқа заду гуфт: "На, хато мекунӣ. Ин ту будӣ, ки ман аз ту омӯхтам. Ман тарзи таълимро он замоне, ки туро шинохтам, аз ту омӯхтам...".
Бознашр аз Рузномаи Чумхурият.
http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=11991

Суханони кутох ва пурмухтаво

2013-08-12T18:22:00.000+05:00

Ҳеҷ кас наметавонад моро беҳтар аз худамон фиреб диҳад.

Барои мардум чизе бигӯ, ки ба дардашон бихурад на он ки хушашон биѐяд.

Як дарахт ҳар чӣ қадар ҳам ки бузург бошад, бо як дона оғоз мешавад. Тулонитарин сафарҳо, бо аввалин қадам.

Ҳар кас ба фикри тағйири ҷаҳон аст аммо ҳеҷ кас ба фикри тағйири хеш нест.

Ҳамнишини хуб беҳтар аз танҳоист ва танҳоӣ беҳтар аз ҳамнишини бад.

Чизе ки сарнавишти инсонро месозад «истеъдодҳояш» нест «интихобҳояш» аст.

Гаронмоятарин гавҳари одамӣ инсонияти ӯст. Ҳар кас инсонияти худро бохт аз дигар бохтанҳо наҳаросад.

Иштибоҳи аслии мо дар зиндагӣ ҳазорон кори ғалате нест, ки анҷом медиҳем, балки ҳазорон кори дурӯстест, ки барои ашхоси ғалат анҷом медиҳем.

Чашм бефоида аст, вақте зеҳн кур бошад.

Писаре аз модараш пурсид: чӣ гуна метавонам барои худам зани лоиқ пайдо кунам? Модар посух дод: нигарони пайдо кардани зани лоиқ мабош, рӯи марди лоиқ шудани худ фикр кун.

Инсонҳо ҳар чӣ дарки бештаре дошта бошанд, ранҷи бештаре мекашанд.

Як фикри мусбати кучак дар субҳ, метавонад кулли рӯзатонро тағйир диҳад.

Бар он чӣ гузашт, он чӣ шикаст, он чӣ нашуд ҳасрат нахур. Зиндагӣ агар осон буд бо гиря оғоз намешуд.

Аз зеҳн то даҳон фақат як нуқта фосила аст, то зеҳнатро боз накардӣ даҳонатро боз накун.

Одами мағрур мисли касест, ки болои кӯҳ истода, ҳамаро кучак мебинад, ғофил аз ин ки мардум ҳам аз поѐн ӯро кучак мебинанд.

Барои худат зиндагӣ кун, барои дигарон зиндагӣ бош.

2013-08-07T10:47:00.003+05:00

Ассалому алайкум! Шумо ва ахли хонадону пайвандонатонро ба муносибати фарорасии Иди Саъиди Фитр муборак гуфта, аз Аллохи мутаол бахри Шумо пеш аз хама имони комил ва дили софу холи аз гуноххо, тани сиххату хушбахтихо таманно дорам! Дуъо мекунам барои хама бародарону дустону наздикон, то Аллохи мутаол аз ин рамазон ба баъд моро ба гунох олуда накунаду калби моро аз кинаву хасад, бухлу аъмоли ношоиста пок нигах дорад! Худованд руза ва намозхои шаби рамазонии моро ба даргахаш кабул фармояду тамоми намозхои гайри рамазонии моро низ мисли ин мохи муборак кабул фармояд! Худованд то Рамазони дигар хамаи моро сиххату солим ва солиху муслих нигох дорад! Омин!
Иди Рамазон омаду мохи Рамазон рафт,
Сад шукр, ки ин омаду сад хайф, ки он рафт!

Ман ҳам дилаки фигор дорам

2013-05-17T07:44:00.001+05:00

Гуфтӣ, ки якат дусад шавад, дӯст,
Ҷоно, бинигар, ҳазор дорам.
Бархезу биё ба хона ин дам,
Ман ҳам дилаки фигор дорам.

Азиз Раҳим шаҳодатномаи хатми мактаби ҳафтсолаи деҳаи Кафтархонаи ноҳияи Восеъро баробари дигар ҳамсинфонаш 25 августи соли 1955 гирифтааст. Ин вақт ӯ 14 сол дошт. Дар шарҳи он мегуфт: "Шаҳодатномаи хатмро махсус сари вақт намедоданд, то аз деҳа набароем ва дар пахтазор кор кунем".
Бо вуҷуди ин ӯ ва се нафари дигарро Амони тракторчӣ ба Коллеҷи фарҳанги ноҳияи Рӯдакӣ меорад. Сироҷӣ, директори вақти ин муассисаи таълимӣ, ба онҳо мегӯяд: "Дер омадед". Аммо чун ҳузну ноумедии довталабонро дар ваҷоҳаташон мебинад, изҳор медорад: "Майлаш, ба тариқи истисно аз шумо имтиҳон мегирем. Агар баҳои аълоро сазовор шавед, қабулатон мекунем".
Азиз Раҳим ёдовар мешуд: "Пушаймон гардидам, аз ин ки имтиҳонҳоро бо баҳои аъло ҷамъбаст намудам. Охир, ҳамроҳонам ба деҳа баргаштанд ва ман дар ҷои ношинос танҳо мондам.
Пас аз чанд рӯзи таҳсил моро ба ҷамъоварии пахта бурданд. Хурсанд шудам. Аз ҳисоби меҳнатамон хӯрокамон медоданд. Ва баъди анҷоми ин маърака соҳиби миқдоре пул шудам. Ба бозор рафтам. Либос харидаму кулоҳу пойафзол. Дар оинаи автобус чун худро дидам, ба риққат омадам ва гиристам, бе овозу бо алам гиристам. Пирмарде ин ҳолро дида пурсид: "Писарам, чаро мегирйӣ?". Посух додам: "Не, бобо, гиря намекунам, ҳамин хел яке оби чашмам худ ба худ рафт". Аммо пирмарди рӯзгордида магар ба ин дурӯғ бовар мекард? Не. Аз ин рӯ, гуфт: "Не, писарам, ту гиристӣ, бо алам гиристӣ. Метавонӣ ба ман бигӯӣ, ки барои чӣ гиристӣ?". Гуфтам: "Ятимам, бе падару бе модарам. Аз роҳи дур барои таҳсил омадаам. Бори аввал аз пули худам, аз пули меҳнатам либос, кулоҳу пойафзол харидам. Чун худамро дар ин либос дидам, нашинохтам, ҳеҷ бовар накардам, ки ин манам, мани ятим".
Аввалин шеърҳояшро дар ҳамин даврон, дар ҳамин муассисаи таълимӣ навиштааст. Шеъру афсонаҳои халқиро низ дар ин айём ҷамъ меовард ва барои чоп ба рӯзномаи "Пионери Тоҷикистон" (ҳоло "Анбоз") мефиристод.
- Пас аз чопи афсонаи "Бойи золим ва кали зирак" аз Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, аз номи шодравон Раҷаб Амонов, ба номи маъмурияти коллеҷ нома омад. Устод дар номааш маро таърифу тавсиф намуда, хоҳиш мекард, ки барои ошноӣ ва ҳамкорӣ ба наздаш биоям. Ва рафтам. Бо маслиҳату хидмати устод афсонаву латифа, рубоиву дубайтиҳои зиёди мардуми Кӯлобро ҷамъ овардаму супоридам. Пас аз ин буд, ки асрори зиндагиро бештар омӯхтам, ба дунёи зебои эҷод роҳ ёфтам, ба армонҳои миллат ошно гардидам, - мегуфт Азиз Раҳим.
Борҳо устодони шодравон Шоҳмузаффар Ёдгорӣ, Саидҷон Ҳакимзода ва нависандагони шинохта Карим Давлат, Неъматуллои Худойбахш гуфтаанд: "Мо дар пояи Азиз Раҳим нафареро пайдо накардаем, ки эҷоди шифоҳии мардумро бисёр хуб бидонаду ширину таъсирбахш ба шунаванда бирасонад". Эҷоди шифоҳӣ ва зиндагии мардум дар шеъри ӯ асари зиёд дорад:

Сандалвори вори вор,
Болотаракам барор.

Маро ту бар само бар,
Назди ситораҳо бар.

"Хурӯс ва офтоб", "Ғук ва моҳӣ", "Шутурмурғ", "Гурги нодон", "Рӯбоҳ чӣ сон мулло шуд", "Малахаки худписанд" қиссаву афсонаҳои назмии ӯ мебошанд, ки дар таъсири эҷоди шифоҳии мардум навиштааст.
Азиз Раҳим коллеҷро бо дипломи сурх хатм намуд ва бо роҳхат таҳсилро дар Донишкадаи давлатии маданияти шаҳри Москва идома дод.
Пас аз хатми донишкада, яъне соли 1962, он замон, ки 21 сол дошт, мудири шуъбаи маданият ва кинои ноҳияи Колхозобод (ҳоло Ҷалолиддини Румӣ) таъйин мешавад.
Баъд дар ноҳияи Восеъ дар ин вазифа ва дигар вазифаҳои ҳизбӣ, дар Вазорати корҳои дохилӣ фаъолиятро идома медиҳад. Аз соли 1974 то соли 1989 мудири шуъбаи кинои вилояти Кӯлоб буд. Аз соли 1989 ба ҳайси мудири шуъбаи маданият ва кинои ноҳияи Восеъ, сардори шуъбаи коммуналии шаҳри Кӯлоб, муовини раиси хоҷагии коммуналии вилояти Хатлон, раиси хоҷагии коммуналии шаҳри Қурғонтеппа, сардори Раёсати кинои Тоҷикистон, раиси кинопрокати ҷумҳуриявӣ, мушовири ректор ва мудири кафедраи Донишгоҳи давлатии Қурғонтеппа ба номи Носири Хусрав фаъолият кардааст. Табиби мардумӣ буд. Қариб ҳамаи асарҳои тиббии Абуалӣ ибни Синоро азёд медонист. Дар бораи гиёҳҳо ва хусусияти давоиашон маълумоти зиёд дошт. Аз онҳо доруҳо тайёр мекард.
Аммо ҳеҷ вазифаву мансабу дороӣ дилбастагии ӯро аз шеъру эҷод канда натавонист. Бо аҳли эҷод муносибату муҳаббати хоса дошт.
Шодравон Шоҳмузаффар Ёдгорӣ чор сол пештар аз ин бо ёдоварӣ аз ӯ навишта буд: "Симои Азиз Раҳим, ин инсони хушгӯю хушлаҳнро ба ёд овардан барои ман мисли он аст, ки офтоб мебинам ва дар боғу чаман гулҳои ҳазорранги навшукуфтаро тамошо мекунам.
Намедонам, ман барои ӯ ягон қадре доштам ё не, вале дидани ӯ барои ман олам-олам хурсандӣ мебахшид. Табассумаш аз вуҷудам ҳамаи нохушиҳоро ба якборагӣ барҳам мезад. Бо лутфи малеҳу овози баланд чун "усто-о-од" мегуфт, ботин куҷо, ки дунёи ман моломоли фараҳ мегашт. Ва ӯро дӯст надоштан берун аз қудрати ман буд. Беҳад дӯсташ медоштаму ҳурматашро ба ҷо меовардам".
Дар эҷоди шеърҳои кӯдакона устоду раҳнамояш шодравон Убайд Раҷаб буд. Аз рӯи муҳаббате, ки ба ӯ ва ашъораш дошт, барои таълифи рисолаи илмиаш мавзуи "Ҷанбаҳои ахлоқии шеъри Убайд Раҷаб"-ро пешниҳод намуд ва баъди тасдиқи он ба пажӯҳиш машғул гардид.
Соли 1998 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон шуд. Китобҳояш бо номҳои "Қатраҳо" (1989), "Моҳқоқу" (1991), "Ширмоҳи нав баромад" (1991), "Бахтнома" (1993), "Меҳрнома" (1996), "Расми вафо" (2005), "Нигоҳи меҳр" (2007), "Тақдирнома" (2009) ба табъ расидаанд.
Шеъраш зебову пурмуҳтаво ва содаву равон аст. Ба дил зуд роҳ меёбад. Аз он ба осонӣ як инсони саропо меҳр, мушфиқ, ғамхор, ҷӯянда, андешаманд ва дӯстдори зиндагиро пеши назар овардану дидан мумкин аст.
Гули сари сабади маҳфилҳо буд. Дили софу дасти кушода дошт. Некӣ мекард, ёрӣ медод ва дигаронро низ ба он ҳидоят менамуд.
13 июни соли 2008 баногаҳ оламро падруд гуфт. Маргаш марги муфоҷо буд. Ба он неру ва муҳаббате, ки ба зиндагӣ дошт, ҳама мегуфт, ки беш аз сад сол умр мебинад.
Ҷисмашро ба гӯристони деҳаи Кафтархонаи ноҳияи Восеъ супурданд, аммо "ҷону хирад сӯи самовот бурд". Ӯ худ чанд сол пеш ба ёди ин сафари дуру дароз аз гурез гуфтаву дар ҷамъ гуфтааст, то ба он асрор зуд пай набарем:

Бо ин дили шикаста зи дунё гурехтем,
Савдои фитна буду зи савдо гурехтем.
Ин ҷо, зи зери хок суроғам гирифтаӣ,
Болотарак, зи авҷи Сурайё гурехтем.
Ошӯби рӯзгор дар имрӯз шуд ниҳон,
Бо ҷилваҳои тоза ба фардо гурехтем.
То санги кӯдакон ба сару пои мо расид,
Бе оҳу нола, бе сару бе по гурехтем...

Ва ҳам:

Бинӣ, ки ба ханда ҷони ширин
Чун аз сари сидқ месупорам.

А. АБДУЛҲАМИД http://www.jumhuriyat.tj/

Достони њаќиќї ва аљиб дар мавриди писари љавоне, ки аз дохили ќабр барои дўстонаш е-майл мефиристод

2013-05-13T14:22:00.000+05:00

Шайх Муњаммад Арифї ингуна њикоят мекунад:

Шахси љавоне наздам омаду гуфт: Эй шайх! Яке аз дўстонам, ки дар интернет мањорати комил дошт, рўзе вориди сайте мешавад, ки хоси аксњои занњои урён буд. Ин шахс барои муддати панљ сол дар ин сайт узв мешавад дар ивази пардохти 500 доллар, ба ў њар њафта аз љониби соњибони ин сайт як файли пур аз аксњои занњои урён ба сурати автоматї барояш е-майл мешуд.

Њар ваќт, ки аксњои наве ба дасташ мерасид, ў он аксњоро дар мобайлаш мегузошт ва чун бо дўстонаш менишаст, аксњоро ба онњо нишон медод. Дўстонаш ба ў мегуфтанд: Бањ-бањ, чї аксњои зебое… Мо њам мисли ин аксњоро мехоњем… Бояд чї кор кунем, ки барои мо њам ин аксњо фиристода шавад?

Ў љавоб дод: Ќимати ин аксњо 500 доллар аст.

Онњо гуфтанд: Хуб, мушкил нест, ту адреси сайтро ба мо бидењ, мо худамон пулро пардохт мекунем ва ин осон аст.

Ў љавоб дод: На, ман ба шумо кумак мекунам, ки пулњоятонро нигањ доред. Њар як аз шумо е-майли худро ба ман бидињад, ваќте ки аксњо ба дасти ман расид, ман онњоро барои шумо хоњам фиристод.

Гуфтанд: Бисёр олї аст.

Онњо е-майли худу дўстонашонро ба ў доданд ва ў онњоро дохили сафњаи е-майли худ намуд. Чун њар гоњ, ки аксњо барои ў тавассути е-майл фиристода мешуд, ба сурати автоматї барои наздик ба 50,60 ва ё 100 е-майли дигар мефиристод.

Њар гоњ, ки ин шахс бо дўстонаш менишастанд, гўё, ки Ќудсро фатњ карда бошанд, ба ў мегуфтанд: Эй бародар, мошоаллоњ бар ту! Ин њафта аксњое, ки ба дастамон расид, бисёр олї буданд ва аљиб аст, ки ту чї гуна ин корро анљом медињї ва дигару дигар тавсиф мекарданд. Ва ў аз ин таърифу тавсифњо бисёр хушњол мешуд.

Дўсташ гуфт: Шаш моњ аз ин миён гузашт, то ин ки њодисае барои ин шахс рўх дод ва ў вафот кард. Мо бар љанозаи ў намоз хондем ва ўро дафн намудем. Баъд аз муддате, ваќте ки е-майлњоямро хабар мегирифтам, дидам, ки дубора паёме аз њамон дўсти фавтшудаам расида аст. Ваќте, ки онро боз намудам, дидам, ки њамон аксњои урён аст. Бо худ гуфтам: Мумкин аст, ин ро пеш фиристода бошад ва ман мутаваљљењи он нашуда бошам. Ва паноњ бурдам ба Аллоњ таъоло аз шарри Шайтони раљим ва онњоро пок намудам. Њафтаи баъдї ваќте, ки дубора е-майламро кушодам, як файли нави дигаре аз он дўстам барои ман фиристода шуда буд ва ин дар њоле буд, ки ў дар ќабраш буд. Ваќте ки файлро кушодам, дубора њамон аксњои урён. Фањмидам, ки дўстам е-майлњои моро ба таври автоматї ќарор дода ,ки мањзи расидани файлњо ба е-майли ўбарои мо низ фиристода мешуд. Барои њамин ман дар паёме ба адреси веб-сайти мазкур навиштам, ки фиристодани е-майл барои ин шахсро мутаваќќиф намоед, ки ин шахс мурдааст. Посух доданд ,ки рамзи сабти иштироки ўро дар сайт барои мо бифирист, то мо мутаваќќиф кунем. Гуфтам, ки ман намедонам. Љавоб доданд, ки дар ин сурат 4-у ним соли дигари иштироки ў боќї мондааст.

Ин шахс идома дод: Эй шайх! Дар њоли њозир ду соли ин кор мегузарад ва ин е-майлњо њар њафта барои ману тамоми дўстонам фиристода мешавад.

Шайх Арифї: Аллоњ субњонању ва таъоло мефармояд: Инно нањну нуњйил-мавто ва нактубу мо ќаддаму ва осорањум ва кулла шайин ањсайноњу фї имомин мубин (Сураи Ёсин, ояти ) – Мо худамон мурдагонро зинда мекунем ва чизњоеро, ки дар дунё (пешопеш фиристодаанд ва) корњоеро, ки кардаанд. Ва њамчунин (чизњоеро, ки) дар он (барљой нињоданд) ва корњое, ки накардаанд, сабту забт мекунем ва (менависем. Ва мо њама чизро дар китоби ошкор) Лавњул-мањфуз (саршуморї менамоем ва менигорем.) Пас эй хоњарон ва бародарон, ман шуморо даъват мекунам ба амри маъруф ва нањйи аз мункар. Агар мункареро дидед, бо даст љилуяшро бигиред ва агар натавонистед, бо забонатон ва агар натавонистед бо дуо кардан. Ва бидонед, ки сабаби мусибат ва бало, ки ба сари умматњо меояд, сабабгораш тарки амр ба маъруф ва нањй аз мункар аст. Ваќте, ки асари ангуштат дар ислом ба сабт расид, бар шумо вољиб мегардад, агар наметавонед бо даст пешашро бигиред, лоаќал бо забонатон бигўед: Аз Худо битарс! Ва ин аксњоро аз мобайлат пок кун. Бародар инњо њаром аст, ту розї мешавї, ки хоњару модарат ва ё духтарат аксњои ингуна дошта бошанд ва мардум дар мобайлашон сабт кунанду нигоњ кунанд? Бародар аз Худо битарс!

Хоњару бародарони гиромї! Аз амри маъруфу нањйи мункар ѓофил мабошед, зеро ин масъала њамон мисоли киштї аст, ки Паямбар (с) фармудаанд: Гурўње машѓули сўрох кардани он њастанд. Агар биншинеду фаќат нигоњ кунед, шумо низ бо он киштї ѓарќ хоњед шуд. Он киштї ин дунёст ва мо њама саворони онем. Магзоред, ки гурўње ба хотири гурўњи дигар дар ин киштї ѓарќ шуда ва дучори мусибат гарданд.

Хештанро бо ғаму андӯҳ накуш ! Қиссаҳои воқеъӣ

2013-03-31T00:13:00.002+05:00

Як шогирде доштам ба номи Саъдӣ, ки тақрибан як ҳафта ба дарс ҳозир нашуд. Рӯзе ӯро дар назди дорухонае дидаму гуфтам: - Саъдӣ чӣ ҳол дорӣ? Чаро як ҳафта боз дар дарс намебинамат? Гуфт : Ҳеҷ гапе нест, ҳама хуб аст. Вале аз чеҳрааш возеҳ буд, ки чӣ мусибате рух додааст. Пофишорӣ намудам, ки чӣ мусибате бошад, ба ман бигуй.
Саъдӣ гуфт : Писарам бемор аст ва ҷигараш варам кардааст. Боз чанд рӯз қабл табибон дар хунаш микроби хатарноке пайдо намуданд, ки хело манфӣ аст ва ин микроб ба димоғи писарам асари манфӣ гузоштааст. Аз ҳуш ва суҳбат намудан оҷиз аст.
Гуфтам : Ло ҳавла вало қуввата илло биллоҳ. Сабр кун бародарам ва аз Худованд шифо талаб кун. Агар Худованд барояш шифо навишта бошад, иншоаллоҳ шифо меёбад ва агар на, пас дар рӯзи қиёмат  дастгират хоҳад гашт.
Гуфт : Устод фарзандам тифл нест.
Гуфтам : Чанд сола аст?
Гуфт : Ҳабдаҳсола.
Гуфтам : Аз Худованд оҷизона талаб менамоем, ки писари шуморо  шифо диҳад ва дар фарзандони дигари шумо баракат бидиҳад.
Ин ҳангом сарашро поён кард ва чунин гуфт: Устод ман ба ҷуз ин писар дигар фарзанде надорам. Худованд бароям фарзанди дигаре надодааст ва боз бинед, ки инаш ҳам дар ин ҳол аст.
Чун воқеъан дидам,ки ҳолаш хеле вазнин ва аз ҳаёт маъюс аст, ба ӯ гуфтам : "Бародари гиромиам,  худро бо ғаму андӯҳи сахт маяфкан, зеро хуб медонӣ, ки моро он чизеро, ки Худованди таборак ва таъоло барои мо навиштааст, он мерасад."
Пас аз гуфтугузор дидам, ки дар чеҳрааш табассуме пайдо гардиду гуфт: Бале рост мегуед. Воқеъан чунин аст, вале инсон ҳамеша мехоҳад як коре бикунад, ноогоҳ аз он, ки "Ту мехоҳӣ ман мехоҳам, вале мекунад Худованд он чиро, ки Худаш мехоҳад." Пас вақто, ки чунон аст, чаро хешро бо ғаму андӯҳ биафканем, дар ҳоле, ки мо ба ҷуз бандагони Худо чизи дигаре нестем ва ончи Ӯ бихоҳад ҳамон мешавад, на чизи дигар.
Боз мехоҳам як фоҷеъаи дигареро дар инҷо бароятон қисса кунам, ки мусибати ин дуввумӣ хело вазнинтар аз аввалӣ аст.
Ба яке аз ноҳияҳои зебоманзари кишвар сафар доштам ва дӯсте доштам ба номи Холид. Чун бо ӯ соате нишастам ва наздики намози пешин шуд, гуфтам, биё намозро мехонем. Гуфт: биё бо ман баъди намоз ба таъзияи як рафиқе, ки хеле марди наҷибу хубест ва дар ноҳия ӯро ҳама эҳтиром мекунад ба номи Абдулғаффор биравем. Уро мусибати бузурге расидааст, хуб аст, то рафта, таъзия баён кунем. Гуфтам: майлаш меравем.
Аз Холид пурсидам, ки ба ман бигуй, ки ба чи мусибати бузурге гирифтор шудааст ин рафиқи шумо Абдулғаффор?
Холид гуфт : Писари калонаш бо ҳама аҳлу оилааш ба шаҳри Душанбе дар мошини ланкрузер сафар намуданд ва мошин бо ҳама аҳлу оилааш ба дарё рафтааст ва касе аз он 11 нафар зинда набаромадааст. Худаш ҳам бояд дар он аруси иштирок мекардааст вале коре пеш мебарояд ва ин Абдулғаффори рафиқи мо дар шаҳри Хуҷанд боқи мемонад ва чунин ҳодиса рух медиҳад аз ин оила танҳо худаш боқи мемонаду бас.
Намози зуҳрро гузоридем ва рафтем ба хони ин марди мусбатзада Абдулғаффор. Ҳангоме,ки дохил шудем як марди панҷоҳсолаи зебо сурате моро пешвоз гирифт ва бо Холид як дигарро ба оғуш гирфтанд ва осори ваҳшат ва яъс дар чеҳрааш намудор буд вале гиря ва сухани ноҷое нашунидам аз ин мард. Дар назди мо нишаст ва чунин гуфт бар сари ҳама фарзанди инсон мусибати марг меояд вале ба чунин ҳодисае бар сари ман омадааст кам ҳодисотеро дидаам, вале Худоро шукр мегуям, чун мо ҳама аз Худоем ва ба суйи Ӯ боз хоҳем гашт. То ин ҳангом ором буд вале ашк гулугираш намуд ва чунин гуфт: 4 рӯз мешавад, ки наметавонам хоб равам, чизе бихурам ва бо касе суҳбат кунам, вале чун шуморо дидам, ба худ гуфтам, мехоҳам бо шумо каме дарди дил кунам. Ман 4 рӯз аст аз сузиши дил гирди хонаам давр мезанам ва ҳолате ҳам шуд,ки хокҳоро бар сарам молидам, ки ин мусибат ва имтиҳонро Худованд насиби ман намӯд, то маро озмоиш кунад, вале ман шукр мегуям ва розиям аз ҳар чи бар сарам омада аст. Ба хонаи духтарам Суман дохил мегардам, духтарам имсол ҳаждаҳсола шуда буду сандуқҳо ва либосҳои арусиашро омода намуда будем ва пас аз 2 моҳ туй дошт, вале насибаш накард. Ду писари дигарам, ки яке 15 сола ва дигаре 13 сола буданд ба хонаи хобашон медороям ва он ҳуҷраро мебинаму чашмонамро мепушам ва ҳардуи он писараконамро дар онҷо тасаввур мекунам,ки дадаҷон гуфта маро ба оғуш мегиранд. Ду набераи хурдакакам Абдуллоҳ ва Абдурраҳмон, ки 4 сола ва 6 сола буданд, онҳо, ки медаромадам бобоҷон гуфта медавиданд ва шикоят менамуданд, ки ину он. Ин ҳангом ончунон гиря гулугираш кард, ки дигар сухан гуфта наметавонист... Ва ҳамеша шукр, эй Худовандам маро ба ин имтиҳон мубтало намуди, вале ман розиям мегуфт. Ман ва дустам Холид аз он мард карда зиёдтар мегиристем, бовар кун, касе агар тинати инсони дар ӯ бошад, дар чунин ҳодисоти талх худро дошта наметавонад. Каме нишаст ва боз бахшиш пурсон аз наздамон хест ва меҳмонони дигарро хушомадед мекард ва бо ҳама суҳбат мекард. Шахсе агар намешинохт Абдулғаффорро фикр намекард, ки ин мард азодор аст, он қадар худро ором вонамуд мекард. Бале хонандаи гироми агар ин Абдулғаффор худро ба даст намегирифт воқеъан аз ғам ва андӯҳ мемурд, вале сабр ва истиқомат дар бало ва мусибат ин кори мардон ва занони бузург аст.
Аз ин хотир моро мебояд ҳамеша дар ҳама мусибати бар сарамон меомада сабур,шакебо,пуртоқат ва ба Худо онро ҳавола кардан даркор зеро ончи бар сарат омада аст аз тоқати мо ва ту инсони заъиф берун аст ва мо ва туро тавони ду бора барқарории он нест ва ё тавони дубора зинда кардани мурдае нест барои ин набояд барои мусибате бар срамон омада ончунон ғамгин ва андуҳгин шавем,ки саломатии худро аз даст бидиҳем ва худро дар мусибат бигузорем.
Ин мардумон дар чунин мусибатанд ва мусибатҳое низ ҳастанд,ки аз ин ду қиссаи манҳам вазмин тар ва талх тар бошанд, вале занҳои мо ва шумо инҳоро на мехонанд ва на мехоҳанд, ки аз чунин ҳодисот хабар дор гарданд, доимо дар фикри чианд?
Барои чӣ хонаи мо куҳна аст? Барои чӣ асос ва лавозимоти манзиламон зебо нестанд? Барои чӣ пардаи хонаамонро як сол шуд иваз намекунем? Барои чӣ либоси зани ҳамсоя аз муди ҷадид аст аз ман не ? Барои чӣ ва барои чӣ. Вале бе хабар аз он ҳодисоти талхе мегузарад ҳар рӯз дар ҳамон шаҳре, ки зиндагони доред дар ҳамон ноҳия дар ҳамон кучае, ки зиндагони доред. Танҳо ҳаёт моддиётро медонанд бе хабар аз он,ки шавҳарат солим фарзандат солим хонаат обод шикамат сер ва ..... Вале инҳоро як чизи одди ва ночиз мешуморанд дар ҳоле, ки солимии оила ва осуда будани он худ бузургтарин неъматест,ки ҳама аз неъмат бархурдор нестанд. Намехоҳам мақоларо ба дарозо барам иншоаллоҳ, ки мақсади маро фаҳмидед ва ба он амал хоҳед кард хоссатан бонуҳои мусалмони тоҷик.

Ҳақи модар

2013-03-09T11:44:00.000+05:00

Дар замони ҳазрати Муҳаммад (с.а.с.) саҳобае бо исми Алкама буд, ки дар ибодат машҳур буд. Бистарӣ шуд. Саломатияш хуб набуд. Рӯзе аз Алкама хабар омад. Вазъи саломатии Алкама лаҳза ба лаҳза вазнин мешуд, аммо рӯҳашро таслим карда наметавонист. Калимаи шаҳодатро зикр кардан барояш душвор буд. Расулуллоҳ (с.а.с.) ҳолати маънавии Алкамаро аз саҳобаҳо пурсид. Саҳобаҳо ҷавоб доданд, ки ибодатҳояшро ба ҷо меовард. Он вақт Расулуллоҳ (с.а.с.) амр намуд, то модари Алкамаро наздаш биёранд. Модари Алкамаро назди Расулуллоҳ (с.а.с.) оварданд. Расулуллоҳ (с.а.с.) аз модари Алкама пурсид:
- Модар! Аҳволи Алкама чӣ гуна буд? Ибодаташро ба ҷо меовард? Чӣ айбе дошт? Ягон айбе дошт, магар?
Модар ҷавоб дод:
- Ё Расулуллоҳ (с.а.с.)! Алкама ибодатҳояшро адо мекард, аммо ман аз ӯ ранҷида будам. Ҳамсарашро аз ман боло медонист. Хоҳишҳои маро ба ҷо намеовард.
Пас, аз шикояти модар, зикр накардани калимаи шаҳодати Алкама маълум шуд. Барои ҳали ин масъала, бояд, ки модар ҳақашро ҳалол бикунад. Модар нияти бахшидани фарзандро надорад. Пайғамбар (с.а.с.) амр кард, то ин ки чӯб биёранд ва оташ зананд. Модар сабаби оташ карданро пурсон шуд. Расулуллоҳ (с.а.с.) фармуд:
- Нафаре, ки дили модарашро меранҷонад , осӣ мегардад ва ҷазои он сӯзондан аст. Ӯро бо оташ месӯзонам.
Дили модар тоқат накард ва гуфт:
- Ё Расулуллоҳ (с.а.с.) фарзанди ҷигарпораамро месӯзонӣ?
Расулуллоҳ (с.а.с.):
- Албатту месӯзонам, зеро ту ҳам то он вақте, ки ҳақатро ҳалол накунӣ дар ҷаҳаннам месӯзад. Пеш аз он, ман месӯзонам.
Модар:
- Ё Расулуллоҳ (с.а.с.)! Ман ҳақамро ҳалол кардам.
Расулуллоҳ (с.а.с.):
- Рафта бубинед, ки аҳволи Алкама дар чӣ ҳолат аст?
Рафта омаданду чунин гуфтанд:
- Ё Расулуллоҳ (с.а.с.)! Алкама калима шаҳодатро зикр дорад.
Бале, Алкама калимаи шаҳодатро такрор ба такрор бигуфту рӯҳашро таслим кард.
***
Набояд фаромӯш кард, ки пас аз ибодату итоати Аллоҳ Таъоло, итоат ба волидайн меояд. Аллоҳ Таъоло дар сураи Исра ояти 23 фармудааст:
"Парвардигорат муқаррар дошт, ки ҷуз Ӯро напарастед ва ба падару модар некӣ кунед. Ҳар гоҳ то ту зинда ҳастӣ, ҳар ду ё яке аз он ду солхӯрда шаванд, ононро маёзор ва ба дуруштӣ хитоб макун ва бо онон ба икром сухан бигӯй. Ҳаргиз ба сӯи волидайн «уф» магӯ. Ҳаргиз зикр макун, ки аз хизмати волидайн хаста шудаӣ."
Баъзе аз бузургон аз қабили Увайси Қаранӣ аз оиладоршавӣ канора ҷӯст, зеро андешаи онро кард, ки шояд аз сабаби ҳамсарам дар эҳтироми модарам костагӣ меорам.

ОШУФТАГИ (Абдулкодири Рахим)

2013-02-24T22:04:00.004+05:00

Ман садоямро дар ин шахри гарибони шумо гум карда будам, дуст
Як садои пур зи тарсу пур зи ларзу пур зи андухи чавониро,
Офтоб он ранги берангии худро бо нишастанхо бахо мекард,
Мохтоб аз пушти абре шарх меовард рухи зиндагониро.

Модаре як тифли гирёни дигарро сина медод аз парешони,
Хохаре мечуст сарбанди базебашро зи боги бенишонихо,
Пешпои чои нон аз рузгори талх мешуд кисмати мардум,
Руи оханге ба санге рах галат мекард аз дил беравонихо.

Оби чу афсонахои хушксолиро зи пиндори замон мехонд.
Бод дар реги биёбон накш мебаст оху шеванхои райхонро.
Оташ аз деги кудуратхо сиях мегашту сар мекуфт бо хасти,
Хок аз бишкастани ойина мебахшид мавчи руи инсонро.

Бо пари кохе шумори бекаси дар хеш мепечид аз охе,
Хандаро чашми намакдон бахш мекард аз тихидасти сари хоне,
Омаданро пушти рафтан бод медоданд бе як хирмане бе вакт,
Аз гумон афсона гул мекард руи шохае бо хасрати чоне.

Шаш чихат иншогари як расми нодонии инсон буд бо сарди,
Киштае аз пуштае бо номи руйидан ба шавке буи борон дошт.
Дос бо уфтодагихо занг мебасту ба занге кар хамешуд гуш,
Мургаке дар лона пинхон аз барои рузии боронии худ дон дошт.

Хотири чамъе ба расвоии дунё рашк мебурд аз сари девор,
Хор дар хукми гули навруста чавлонгохи худро бурда аз ёд.
Мерахид ошуфтаги аз нагмаи сози гадои бекасу куй,
Баргаке мехост дар подоши буданхои худ аз руи рохе дод.

Ман садоямро дар ин шахри гарибони шумо гум карда будам, дуст,
Бегумон имруз ёдаш аз найистони Худо охиста меояд,
Рахраве бо чархаи як пирзан харфи надоматро хамеборад,
Чархи гардон кист то фахмад, ки хуршеди дигарро боз мезояд.

Айниддинов Неъматулло - омузгоре пурмасъулият

2013-02-22T15:59:00.000+05:00

Айниддинов Неъматулло - омузгори фанни забон ва адабиёти точики мактаби тахсилоти умумии № 16 дехаи Кафтархонаи нохияи Восеъ. Мачрухи гурухи 1. У 34 сол боз аз ин фан ба шогирдон дарс мегуяду мехраш ба мактаб зиёд аст. Шогирдонаш дар хама гушаи чумхури ва берун аз он машхуранду ба неки ёдаш мекунанд. Ба маъюбии худ, ки бо асобагалхо рох мераваду дардманд аст, нигох накарда, хатто дар солхои чанги шахрванди, мехрашро аз касб наканда, ба шогирдон содикона дарс мегуфт. Рисолати омузгориашро содикона, ошикона ба анчом расонидаву мерасонад. Чун дар наздаш менишини, баъди андаке шефтаи илм, шефтаи омузиш ва омузгори мешави.

Рузи шанбе, 16 феврали соли 2013 ба мулокоташон рафтам. Баъди намози аср буд. Хело бо хам сухбат кардем. Гуфт: Пештар аз мактаб омадам. Пойхоям дардаш шадид шуда истодааст. Ба санаторияхо мехохам равам, аммо бо он нарххои онхо наметавонам равам. Зеро ин кадар маблаг надорам. Орзу мекард, то кош сарпарасте ёбаду акаллан ба ягон санатория каме хам бошад, рафта табобат гирад. Соле пештар дар чамъияти маъюбони «Мушфик» ба кор даромада буд, то мисли худ дардмандонро кумак кунад. Сарпараст мечустанд ва ба ниёзмандон кумак мекарданд, бе ин ки чизе бихоханду барои худ чизе хоста бошад. Факат як нафар, ки барояш як компютери Р-1 тухфа карда буду бо он матн менавишт, бо мехр тавсифаш мекард. Хам аз сарпарастии Хочи Чамолиддину бародаронаш, ки дар дехаи Саричашма зиндаги мекунанд, бо дуои нек хотиррасон мешуд, ки бахри уву бародараш Даврон, ки мисли худаш хам маъюб асту хам омузгор, аробачаи маъюби овардаасту тез-тез ба аёдаташ меоянд. Мегуяд, кош хама мисли ин бародарон сохибмаърифат бошанду паи кори хайру савоб. Аз шогирдонаш, ки дар донишгоххо мехонанд низ ёдовари мекунад ва миннатдор аст, ки ба аёдаташ меоянд.

Резае...

2013-02-14T22:30:00.001+05:00

Мухим он нест, ки дустон дастамро бигиранд. Мухим он аст, ки садди рохам нашаванду пешпоям надиханд.
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
Замоне, ки хотирахоят аз умедхоят кавитар шуданд, пир шуданат шуруъ мешавад.

Вафо ба аҳд

2013-02-10T07:28:00.004+05:00

Вафо дар аҳде, ки қасосро аз байн бурд. Киссаи зебое дар аҳди Умари Форуқ (р)
Ду ҷавоне назди халифаи мусалмонон Умар ибни Хаттоб (р) омаданд.Умар (р) низ дар девони кориаш қарор дошт. Ин ду ҷавон бо худ як мардеро меоварданд ва аз либосу чеҳраи он мард маълум буд,ки марди бодиянишине ҳаст.Ин мардро назди Халифа қарор доданд ва Халифа пурсид ин киаст ?
Ду ҷавон чунин гуфтанд: "Эй Амирулмуъминин ин мард кушандаи падари мост"
Амирулмуъминин пурсид: "Оё куштаӣ падари ин дуро?"
Он мард гуфт: "Бале куштам падарашонро"
Амирулмуъминин пурсид : "Чи гуна ӯро кӯштӣ?"
Он мард гуфт: "Падари ин ду ҷавон писар бо уштураш дохили замини зироъатии ман шуд ва ман ҳарчи барояш гуфтам дохил нашав гапи маро гӯш накард дар ин ҳангом ман сангеро гирифтам ва ба сӯяш партоб кардам,ки он санг дар сараш хурд ва аз болои уштураш ба замин афтод ва мурд"
Амирулмуъминин гуфт: "Қасос яъне кушта хоҳи шуд"
Бале хонандаи гиромӣ ин ҳукм муъаян аст кушти бояд кушта шави зеро ин қасос аст қонунест аз ҷониби Аллоҳ таъолост. Инчунин Умар (р) ҳаргиз намепурсиданд,ки ин мард аз кадом қабила аст ва аз кадом оила ҳаст оё оилаи ин қотил шахсони бо обрӯе ҳастанд мумкин иҷрои ҳукм оилаашро мехезонад. Бале танҳо барои Умар (р) татбиқи қонун буд нисбати ҷинояткор на фикри дигаре агар қотил писараш мебуд ончи дар шаръи Аллоҳ ва қонуни Ӯ омадааст анҷомаш медод ва татбиқаш мекард.
Мард гуфт: "Эй Амирул муъминин аз шумо як чиз мепурсам яъне савганд мехурам ба ҳаққи он Аллоҳе,ки Осмонҳоро бардоштааст ва заминро фарох намудааст маро якшаб иҷозат бидеҳ то равам ба назди ҳамсару фарзандонам ва хабарашон кунам,ки ман иртикоби қатл шудаам ва маро бояд Амирулмуъминин ба қатл бирасонад.Савганд ба Худо оила ва атфоли ман касе надоранд хуронанда ва нигоҳубин кунандае ба ҷуз ман.
Амирулмуъминин чунин гуфт: " Ки туро замонат медиҳад,ки мерави ба назди хонаводаат ва дубора бар мегарди?"
Ин ҳангом ҳама хомӯш гаштанд зеро касе намешинохтанд ин мардро ҳатто намедонистанд номашро ва на қабилаашро ва на хонаашро. Чигӯна чунин шахсро касе замонат медиҳад,ки дубора бар мегардад барои кушта шудан ва ё татбиқи ҷазояш.Зеро ин замонат даҳ динор ё замин ёуштуре набуд ин замонати ҷон ва ё ҳаёт буд.Инчунин ки дар татбиқи қонун ва подоши ҷазо бо Умари Форуқ (р) баҳс мекард ва ё кафил мешуд то он иҷро нашавад.Ҳама асҳоб хомӯш буданд ва Форуқ (р) ба фикр фурӯ рафт агар ҳоло ҳукмро ба ҳолати иҷро дарорам оилаи ин мард аз гуруснаги мемиранд. Агар иҷозати рафтанаш бидиҳам равад ва дубора бар нагардад. Ин ҳангом қасос иҷро намегардад ва хуни кушта шуда бар ҳадар рафтааст.
Амирулмуъминин ба ин ду ҷавон писар гуфт: "Оё мебахшед ин мардро?"
Он ду ҷавон бо исрор чунин мегуфтанд: " Эй Амирул муъминин ҳаргиз намебахшем ин мардро шахсе падарамонро куштаст бояд кушта шавад"
Амирулмуъминин боз хитоб ба мардум намуда чунин гуфт : "Ки кафолат мекунад ин мардро охирон пурсиши ман аст аз шумо эй мардум ва ҳозирин"
Ин ҳаногом Абузари Ғифорӣ (р) аз ҷояш баланд шуд бо он муйи сафедаш ва Сидқу, тақвову зуҳдаш чунин гуфт : " Ман кафолат мекунам ин мардро эй Амирулмуъминин"
Амирулмуъминин Гуфт : "Ҳушёр бош Абузар ин қотил аст"
Абузари Ғифорӣ (р) Гуфт : "Агарчӣ қотилҳам бошад"
Амирулмуъминин пурсид :"Оё мешиносӣ ин мардро?"
Абузари Ғифорӣ (р) Гуфт : "Намешиносамаш"
Амирулмуъминин Гуфт:"Пас чигуна кафолат мекуни шахсеро,ки намешиноси ӯро?"
Абузари Ғифорӣ(р) Гуфт: "Дар чеҳраи ин мард сифоти шахси муъмин намудор ва дар ҳаракоташ татбиқи онро мушоҳида мекунам ва аз ин ҷиҳат медонам,ки дурӯғ намегуяд ва дубора бар мегардад барои иҷрои ҳукмаш ки марг аст"
Амирулмуъминин Гуфт: "Эй Абузар оё гумон мекунӣ ин мард агар бар нагардад то се рӯз ман туро ором мегузорам ва ин ҳукмро иҷро намекунам!"
Абузари Ғифори Гуфт: "Худованд кумак кунанда аст эй Амирулмуъминин бар мо"
Марди қотил шитофт ба сӯйи хонааш ва Амирулмуъминин барояш се рӯз муҳлат дод то дар ин се рӯз худро омода кунад барои иҷрои ҳукм. Бо оилааш хайру хуш намӯда ончи метавонад барои зиндагиашон омода намояд.Дубора ба назди мо бар гард то қасосро ба ҳукми иҷро дароваранд.
Аз миён се рӯз гузашт вале Умари Форуқ (р) фаромӯш накардааст рӯзи ваъда шударо.Дуруст дар ҳамон рӯзи ваъда шуда ҳангоми намози аср намози ҷомеъ эълон намӯд Умари Форуқ (р) дар мадина ва он ду ҷавони падарашон кушта шуда низ ҳозир шуданд.Мардум ҳама ҷамъ омаданд инчунин Абузари Ғифорӣ (р) низ ҳозир гардид ва назди Амирулмуъминин нишаст ва Умар (р) чунин пурсид: "Куҷоаст он мард"
Абузари Ғифорӣ чунин гуфт : "Намедонам куҷост"
Ин ҳангом Абузар (р) ба сӯйи осмон нигоҳ кард ва офтобро дид,ки на мисли ҳамеша рӯ ба ғуруб буд балке тезтар гӯё аз одати ҳарвақтааш мойил ба ғуруб аст . Яъне татбиқ ва ё иҷрои қонун амри муҳим буд ва бояд он иҷро шавад бидуни қайду шарте. Инчунин тамоми асҳоб ҳама хомӯш буданд аз ончи мегузашт ва ҳама мунтазир буданд чи хоҳад шуд.Дурӯст аст Абузари Ғифорӣ (р) дар дили Умар (р) маъво дошт ва аз ҷойгоҳи волое низ бархурдор буд. Вале ин ҷо масъалаи иҷрои ҳукм ва татбиқи қонуни шариъат аст бо ин бози карда намешавад ва дар он восита ва чизе аз дунё наметавонад ҷойи татбиқашро бигирад.Ҳама бо шуъур ва асабҳои чира хомӯш буданд,ки қабл аз ғурӯби офтоб ба чанд лаҳзае он мард ҳозир гардид дар назди ҳама ҷамъ омадагоне,ки мунтазираш буданд. Чун Амирулмуъминин дид мардро дар ҳол такбир гуфт "Аллоҳуакбар" ва ҳама ҳозирин ҳам такбир гуфтанд.
Амирулмуъминин хитоб ба он мард кард ва чунин гуфт: "Эй мард агар ту дар он бодияат (саҳрои зиндагони мекардаат) мебуди ва намеомади мо ҳаргиз намедонистем ҷову макони туро"
Он мард гуфт: "Эй Амирулмуъминин ман ҳаргиз аз шумо наметарсам балке метарсам аз он зоти поке,ки донандаи тамоми асрор аст аз Ӯ чизе пинҳон намемонад.Ана ман Эй Амирул муъминин дар пеши шумо қарор дорам. Фарзандонамро мисли чуҷаҳои паранда гузоштам на обе доштанд ва на сояи дарахте ҳаст дар он бодия (саҳро) барояшон .Вале омадам то кушташавам аз он тарсидам,ки мегуянд мардум: "Вафо аз миён рафтааст ва аҳду паймонҳам ҳамчунин нест касеро".
Инҳангом Амирулмуъминин аз Абузари Ғифорӣ (р) пурсид: "Азбарои чӣ кафили ин марди ношинос шуди"
Абузари Ғифорӣ (р) Гуфт : "Ман аз он тарсидам,ки ин мард мегуфт неки ва хайр аз мардум дур шудааст"
Ин ҳангом Амирулмуъминин аз ҷояш бархост ва ба ин ду ҷавон гуфт: "Чи чизро мехоҳед эй соҳибони хун чикор кунем бо ин мард?"
Ду писар дар ҳолате,ки мегиристанд чунин гуфтанд : "Бахшидем ин мардро Эй Амирулмуъминин аз барои он,ки мегуянд: "Афву бахшиш аз миёни мардум дур шудааст"
Ин ҳангом Амирулмуъминин такбири баланде гуфт : "Аллоҳу акбар" ва ашкҳояш бар рухсораҳояш ва бар риши муборакашон равон буд...
Воқеъан қиссаи ҷолибе буд Худо подоши неке ато кунад бар ин ду ҷавон писар барои Афву бахшишашон.
-Худованд подоши хубе ато кунад бар Абузари Ғафорӣ (р) он рӯзе,ки аз ин мард мушкилоташро фаҳмид ва онро бо кафолаташ муҳлат дод дар ҳоле,ки намешинохт онро.
- Худованд подоши неке ато кунад бар он мард,ки ончи ваъда кардабуд бар аҳдаш ва паймонаш истодагари намуда сидқашро нишон дод.
-Худованд подоши неке ато кунад Амирулмуъминин Умари Форуқ (р) барои барпо кардани адлу раҳмат бар муъминин ва раъияташ.
Яке аз муҳаддисин чунин мегуяд:"Савганд ба он Худованде,ки ҷони ман дар дасти Ӯст. Ба таҳқиқ дафн карда шудааст саъодат имон ва ислом дар кафани Умари Форуқ (р)."

Ниёиш (Абдулкодири Рахим)

2013-02-09T19:28:00.003+05:00

Шеърро афсурдатар аз ман ки мегуяд,
Дар шабе, ки бори миннат пуштхоро мекунад хам,
Корвон хам бас парешон з-осмонхо хоб мебинад.
Офтоб аз як ситора мекашад бар ру
Чодари мотам.

Ашк аз ранге ба ранге хонабардуш аст,
Аз нафасхо хастагиро мекунам эхсос дар худ,
Нолаам гумноми дарди бекасихо мешавад то руз,
Мохтоб ойинадори мекунад бо ох,
То чи буд ин буд.

Даст бар хам мезанад он бевафо ёрам,
Ман садоро бо намакхо шуста будам дар сурогаш,
Номахоро пештар аз зиндагиам сухт у бо дард,
Ин замон аз шамъи мурда худ чи мечуяд?
Рохати догаш?

Хоб аз чашмони ман рахти сафар баста,
Модарам бо он чигарбандони беномаш ба хоб аст,
Илм аз гахвора то гур об зад рохи марову рафт,
Давлати гумгаштае дорам намечуям,
Баски ноёб аст.

Шура аз деворхои хонаам хандад,
Шури чамъият чи ором инкилобе мекунад боз,
Шурбахтиам бахоре дораду нозад ба гул кардан?
Рузи борони ки меояд? Ки дорам ман?
Бидхадам овоз.

Ру ба руи сояам доги маломатхост,
Гамгусорон аз бихишти ёдхо афсона гуянд,
Мургакон белонаву бедона монда мераванд имшаб,
Дар заминам ман намедонам чи коридам,
Лолахо руянд.

Обу хок аз боду оташ дар гурез омад,
Нотавонихо шикастанро нигохи тоза доданд,
Бо калам бечоранолихои найро чун кунам ман, чун?
Дар сиёхи мондаам монандаи як гунг,
Хам табам зоданд.

Бо чахон дорам хисобе дар нихони худ,
Бо замон як даста гулро армугон бидхам зимистон,
Ончунон ки омадам, эй кош мерафтам ба нодони,
Зиндаги хуни чигар шояд намегардид
Инчунин осон.

Буи хокистар расад хам аз дарахти пир,
Нозхои кудакиам дар кучо гунчад аз ин пас?
Раъша дар чони чавонам омадан дорад, ки рафтан не,
Бенавоиро чи ранге мекунам пинхон?
То набинад кас.

Ришта менозад ба чашмони гирах ин дам,
Кафш механдад ба рохи пушти сузанхои шоир,
Об гардидан сари як хайрати ойина орад мавч,
Хок гардидан ба Корунам кунад таъбир
Бо дами сохир.

Шеърро афсурдатар аз ман ки мегуяд,
Дар шабе, ки бори миннат пуштхоро мекунад хам,
Корвон хам бас парешон з-осмонхо хоб мебинад.
Офтоб аз омаданхо хун хамегиряд
Дар сарои гам.
(Ин шеърро муаллиф ба бехтарин дусту бародараш - Рустам Абдуллоев бахшидааст.) Аз китоби "Чароги рушнои". Душанбе 1996

А.С.Пушкин "ПОДРАЖАНИЕ КОРАНУ" Часть 2 VI

2013-01-24T23:36:00.000+05:00

Не даром вы приснились мне
В бою с обритыми главами,
С окровавленными мечами,
Во рвах, на башне, на стене.

Внемлите радостному кличу,
О дети пламенных пустынь!
Ведите в плен младых рабынь,
Делите бранную добычу!

Вы победили: слава вам,
А малодушным посмеянье!
Они на бранное призванье
Не шли, не веря дивным снам.

Прельстясь добычей боевою,
Теперь в раскаянье своем
Рекут: возьмите нас с собою;
Но вы скажите: не возьмем.

Блаженны падшие в сраженье:
Теперь они вошли в эдем
И потонули в наслажденьи,
Не отравляемом ничем.

VII

Восстань, боязливый:
В пещере твоей
Святая лампада
До утра горит.
Сердечной молитвой,
Пророк, удали
Печальные мысли,
Лукавые сны!
До утра молитву
Смиренно твори;
Небесную книгу
До утра читай!
VIII

Торгуя совестью пред бледной нищетою,
Не сыпь своих даров расчетливой рукою:
Щедрота полная угодна небесам.
В день грозного суда, подобно ниве тучной,
О сеятель благополучный!
Сторицею воздаст она твоим трудам.

Но если, пожалев трудов земных стяжанья,
Вручая нищему скупое подаянье,
Сжимаешь ты свою завистливую длань, —
Знай: все твои дары, подобно горсти пыльной,
Что с камня моет дождь обильный,
Исчезнут — господом отверженная дань.

IX

И путник усталый на бога роптал:
Он жаждой томился и тени алкал.
В пустыне блуждая три дня и три ночи,
И зноем и пылью тягчимые очи
С тоской безнадежной водил он вокруг,
И кладез под пальмою видит он вдруг.

И к пальме пустынной он бег устремил,
И жадно холодной струей освежил
Горевшие тяжко язык и зеницы,
И лег, и заснул он близ верной ослицы —
И многие годы над ним протекли
По воле владыки небес и земли.

Настал пробужденья для путника час;
Встает он и слышит неведомый глас:
«Давно ли в пустыне заснул ты глубоко?»
И он отвечает: уж солнце высоко
На утреннем небе сияло вчера;
С утра я глубоко проспал до утра.

Но голос: «О путник, ты долее спал;
Взгляни: лег ты молод, а старцем восстал;
Уж пальма истлела, а кладез холодный
Иссяк и засохнул в пустыне безводной,
Давно занесенный песками степей;
И кости белеют ослицы твоей».

И горем объятый мгновенный старик,
Рыдая, дрожащей главою поник...
И чудо в пустыне тогда совершилось:
Минувшее в новой красе оживилось;
Вновь зыблется пальма тенистой главой;
Вновь кладез наполнен прохладой и мглой.

И ветхие кости ослицы встают,
И телом оделись, и рев издают;
И чувствует путник и силу, и радость;
В крови заиграла воскресшая младость;
Святые восторги наполнили грудь:
И с богом он дале пускается в путь.