Φροντιστήριο Μέσης Εκπαίδευσης Γαζίου-Κριτσωτάκης Ε-Παπαβασιλείου Γ ΟΕ

2012-04-22T07:54:00.000-07:00

21. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ- ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ Οικολογία:Η επιστήμη που ασχολείται με την προστασία και την ισορρο¬πία της φύσης καθώς και την εναρμόνιση της φύσης και του ανθρώπου. Περιβάλλον:Το σύνολο των γεωγραφικών, φυσικών και κοινωνικών συνθηκών μέσα στις οποίες γεννιέται, ζει και αναπτύσσεται ένα άτομο. ΜΟΡΦΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ -Φυσικό περιβάλλον (έδαφος, θάλασσα, κλίμα, γεωγραφική θέση). -Κοινωνικό περιβάλλον (οικογένεια, κοινωνία, πολιτεία, εκκλησία, σχο¬λείο). -Πολιτιστικό περιβάλλον (παραδόσεις, ήθη-έθιμα, καλλιτεχνική ζωή και δημιουργία). ΑΙΤΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΦΥΣΗΣ -Υπερεκμετάλλευση φυσικών πηγών και πόρων. -Βιομηχανικά απόβλητα και τεχνολογική πρόοδος. -Ρύπανση της θάλασσας και του αέρα, χημικές ουσίες. -Ηχορύπανση και άναρχη δόμηση. -Λύματα, απορρίμματα, φυτοφάρμακα, εντομοκτόνα. -Παρεμβάσεις στη χλωρίδα και την πανίδα. -Διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας. -Εντατικοποίηση καλλιεργειών και παραγωγής. -Καταστροφή δασών, εκχερσώσεις, πυρκαγιές, οικοπεδοποίηση. -Υπερπληθυσμός, υπερκατανάλωση, υποκουλτούρα. ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ -Πολιτική προστασίας περιβάλλοντος. -Νομοθετικό πλαίσιο προστασίας περιβάλλοντος. -Καταγραφή και ορθολογική χρήση φυσικού πλούτου. -Οργάνωση περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. -Ανάπτυξη οικολογικής συνείδησης πολιτών. Ποιες είναι οι ωφέλειες από την επικοινωνία του ανθρώπου με τη φύση; α) Η φύση είναι πηγή σωματικής και ψυχικής υγείας, γιατί ο άνθρωπος κοντά στη φύση: — αναζωογονεί τον οργανισμό του. — διατηρεί και ανανεώνει τη σωματική του ευρωστία. — ξεκουράζει το μυαλό του και χαλαρώνει τα νεύρα του. — απομακρύνεται από το γρήγορο και εντατικό ρυθμό της ζωής στην πόλη. — νιώθει ευδιάθετος και χαρούμενος ξένοιαστος και αυθόρμητος. — εξασφαλίζει σωματική υγεία και ψυχική ηρεμία. — επιθυμεί έντονα και νιώθει την ανάγκη να επιστρέψει στις πρώτες του ρίζες (δηλαδή στη φύση), β) Η φύση είναι πηγή πλούτου, γιατί: — είναι η βάση της ατομικής και της εθνικής οικονομίας. — είναι τροφός και μητέρα του ανθρώπου. — προσφέρει στον άνθρωπο όλα τα αγαθά της (τροφές, πρώτες ύλες, νερό, αέρα, ήλιο), γ) Η φύση είναι πηγή επιστημονικής έρευνας, γιατί: — κεντρίζει την περιέργεια του ανθρώπου και τον πόθο του να λύσει τα μυστήρια της. — αποκαλύπτει τους φυσικούς νόμους της. — θεμελιώνει τις φυσικές επιστήμες και αναπτύσσει την τεχνική. — κάνει τον άνθρωπο ερευνητή και επιστήμονα, δραστήριο και εφευ¬ρετικό. — ανανεώνει τις πνευματικές δυνάμεις του ανθρώπου. — οδηγεί τον άνθρωπο στην εύρεση της επιστημονικής αλήθειας, δ) Η φύση είναι πηγή έμπνευσης και καλλιτεχνικής δημιουργίας, γιατί τα φυσικά φαινόμενα: — προκαλούν θαυμασμό και δέος στην ψυχή• του καλλιτέχνη. — αφυπνίζουν στον άνθρωπο το αίσθημα του ωραίου. — αναπτύσσουν τα καλαισθητικά συναισθήματα του ανθρώπου. — εμπνέουν στον άνθρωπο την ευρυθμία και τη συμμετρία, την αρμονία και την αναλογία, την ενότητα και την ποικιλία. — τροφοδοτούν τη δημιουργική φαντασία και κεντρίζουν την καλλιτε¬χνική δημιουργία του ανθρώπου. — πλουτίζουν τη σφαίρα των ανθρώπινων γνώσεων. — διευρύνουν τον ορίζοντα των φιλοσοφικών θεωριών. — γίνονται πηγή της τέχνης και της ηθικής, ε) Η φύση διδάσκει στον άνθρωπο: — την αγάπη για το ωραίο και το αληθινό. — το θαυμασμό, την περιέργεια και την φιλομάθεια. — την τάξη και την αρμονία, την ποικιλία και τη συμμετρία. — την εργατικότητα και τη δραστηριότητα. — τη δικαιοσύνη και την εντιμότητα. — την πρόνοια και την αποταμίευση. — το στοχασμό και τον ορθολογισμό. — την εγκράτεια και την αυτοκυριαρχία. — το πάθος της ελευθερίας και τη χαρά της δημιουργίας. . Ποιες είναι οι αρνητικές συνέπειες της καταστροφής, της μόλυνσηςκαι της ρύπανσης του φυσικού περιβάλλοντος; 1. Οι εμπρησμοί αποτεφρώνουν τα δάση. Χωρίς τα δάση μειώνεται το οξυγόνο, καταστρέφεται η φυσική ομορφιά, χάνεται η πηγή της υγείας και του πλούτου. 2. Η μόλυνση του πόσιμου νερού και του αέρα καταστρέφει τη ζωή του ανθρώπου. 3. Η μόλυνση της ατμόσφαιρας από τις καμινάδες των εργοστασίων και τα καυσαέρια των αυτοκινήτων κάνει προβληματική τη ζωή των κατοίκων των μεγαλουπόλεων. 4. Η ρύπανση των ποταμών, των λιμνών και των θαλασσών σκοτώνει τα ψάρια και άλλα υδρόβια ζώα. Η υγεία του ανθρώπου που έρχεται σε επαφή με το μολυσμένο υγρό στοιχείο, κινδυνεύει. 5. Τα καυσαέρια των αυτοκινήτων αφαιρούν το οξυγόνο από τους κατοίκους των τσιμεντένιων πόλεων. 6. Το νέφος, που είναι τακτικός επισκέπτης πάνω απ' τα κεφάλια των Αθηναίων, περιέχει μονοξείδιο του άνθρακα, όζο, διοξείδιο του θείου, κυκλικούς υδρογονάνθρακες, οξείδια του αζώτου. 7. Η ραδιενέργεια που αποδεσμεύεται με τις πυρηνικές δοκιμές και τα ατυχήματα στα πυρηνικά εργοστάσια προσβάλλει τα κύτταρα του ανθρώπου, προκαλεί αρρώστιες (καρκίνο, λευχαιμία...), μολύνει απέ¬ραντες περιοχές, δηλητηριάζει τα τρόφιμα. 8. Η καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας μειώνει αισθητά τις φυσικές και τις ζωικές τροφές. 9. Οι πετρελαιοκηλίδες από τα ναυάγια των τάνκερ νεκρώνουν κάθε ζωή στις θάλασσες που θα πέσουν. 10. Η ηχορύπανση προσβάλλει το νευρικό σύστημα του ανθρώπου. 11. Η αφισοκόλληση και τα πολιτικά συνθήματα ρυπαίνουν και υπο¬βαθμίζουν το περιβάλλον. 12. Η μόλυνση και η ρύπανση παραμορφώνουν και δολοφονούν το φυσικό περιβάλλον.

2012-04-20T07:04:00.001-07:00

ΙΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Περ. Έψιλον, 26/1/1997 Μια κοινωνία που φθονεί τους νέους Εδώ και λίγα χρόνια, οι δυτικές κοινωνίες ( κοινωνίες φτιαγμένες από και για ενηλίκους) εκφράζουν μια όλο και μεγαλύτερη δυσφορία για τη νεολαία τους. Και πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν να «αναθεωρηθούν» όσες αντιλήψεις υπερασπίζουν το δικαίωμα των νέων στον αυτοπροσδιορισμό και ζητούν την εδώ και τώρα συμμόρφωσή τους στις επιταγές της κοινωνίας και στις επιλογές της οικογένειας. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, στα τέλη του 20ου αιώνα ενδέχεται να συμβεί το ακριβώς αντίθετο από ό,τι συνέβη στις αρχές του. Τότε, η μια μετά την άλλη, οι δυτικές κοινωνίες «ανακάλυπταν» ότι μεταξύ παιδικής ηλικίας και ωριμότητας μεσολαβεί μια ενδιάμεση ηλικία, η εφηβεία και η νεότητα, η οποία έχει τα δικά της χαρακτηριστικά και τις δικές της ειδικές ανάγκες. Έως τότε, η νεότητα δεν αντιμετωπιζόταν ως ξεχωριστή περίοδος της ζωής ενός ανθρώπου αλλά ως σύντομος και αναγκαίος προθάλαμος της ενήλικης ζωής του, εποχή κατά την οποία το παιδί «μαθητεύει» στα καθήκοντα που το περιμένουν αμέσως μετά. Οι διαφοροποιήσεις κατά κοινωνικό στρώμα και φύλο δεν αλλοίωναν τη γενική αυτή εικόνα. Η μετάβαση από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση γινόταν περίπου αυτόματα, καθώς οι νέοι αναλάμβαναν από νωρίς τις υποχρεώσεις των γονιών τους. Εντοπίζοντας την «ανακάλυψη» της νεότητας στις αρχές του 20ου αιώνα, οι ιστορικοί εξηγούν ότι έως τότε τα παιδιά των 12 ετών θεωρούνταν έτοιμα να εξομοιωθούν με τους ενηλίκους. Ανακαλύπτοντας τη νεότητά, αναγνωρίζοντας τις ιδιαιτερότητες των ανθρώπων που δεν είναι πια παιδιά και δεν έγιναν ακόμα μεγάλοι, οι δυτικές κοινωνίες ανακάλυπταν αίφνης και το φόβο – μήπως το φθόνο; - προς μια φρέσκια κοινωνική κατηγορία που εισέβαλλε στο προσκήνιο της ιστορίας διεκδικώντας το δικαίωμα σε μια χωριστή ταυτότητα. Είναι αλήθεια ότι από τότε κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι. Κι αν οι νέοι όλες αυτές τις δεκαετίες κινήθηκαν και κινούνται αδιάκοπα μεταξύ χειραφέτησης και χειραγώγησης από τους ενηλίκους, κανείς εδώ και χρόνια δεν τολμούσε να αμφισβητήσει την ύπαρξή τους και να τους καταστήσει και πάλι κοινωνικά αόρατους, κάτι μεταξύ υπεραναπτυγμένων παιδιών και ανώριμων ενηλίκων. Κάθε εποχή, ωστόσο, διατυπώνει το δικό της άγχος για τους νέους της, που απορρέει πάντοτε από τον τρόμο τον οποίο νιώθουν οι μεγάλοι για τους εκάστοτε «εξεγερμένους» της νέας γενιάς. «Υπάρχει κάτι το τελετουργικό στο περιοδικό ξάφνιασμα των ενηλίκων κάθε φορά που θα συνειδητοποιήσουν – δύο με τρεις φορές σε κάθε γενιά – ότι η κοινωνία αποτελείται και από νέους», έγραφε ο Ζαν Μορό λίγο πριν από το Μάη του ’68. Έτσι ανακαλύπτεται – ή κατασκευάζεται – το στερεότυπο του επίφοβου και περιθωριακού νέου, του ικανού να κλονίζει τα θεμέλια της κοινωνίας: χίπις, «αριστεριστές» μετά το Μάη, λάτρεις «ύποπτων» μουσικών ακουσμάτων, «άγρια νεολαία» των περιχώρων της σύγχρονης μεγαλούπολης, κ.ο.κ. Έπρεπε πάντως να διανυθεί αρκετή απόσταση για να περάσουν οι δυτικές κοινωνίες από την καταγγελία των νεανικών συμπεριφορών στη γενικευμένη τάση περιορισμού (στην ουσία κατάργησης) της νεολαίας τους. Σήμερα, σε αρκετές δυτικές κοινωνίες γίνεται όλο και σαφέστερη μια τάση που, στο όνομα της σωτηρίας της νεολαίας, επιδιώκει μέτρα που θα την εξαλείψουν ως κοινωνική κατηγορία και θα την μετατρέψουν σε άβουλη και άλαλη περίοδο του κύκλου της ζωής των ανθρώπων , κατά την οποία το άτομο διαθέτει μόνο εγκεκριμένες από τους μεγάλους ελευθερίες. Η κατάρρευση του κράτους πρόνοιας και η συντηρητική στροφή, που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες αυτές, «εξαφανίζουν» τους νέους και αντιμετωπίζουν τη νεότητα ως απλή παράταση της παιδικής ηλικίας. Σε ένα κλίμα που αντικαθιστά την πολιτική με την ηθικολογία, η φτώχεια, η ανεργία, η παραβατικότητα της νεολαίας «λύνονται» μέσω της ατομικής ενοχοποίησης των ίδιων και των γονιών τους. Το νέο πρότυπο προέρχεται για μια ακόμα φορά από τις ΗΠΑ: τα κοινωνικά προγράμματα για τους νέους καταργούνται και οι γονείς – κυρίως οι μητέρες – θεωρούνται υπεύθυνοι για τα παιδιά τους και καλούνται να διδαχτούν πώς να τιθασεύουν τα «τέρατα» που μεγαλώνουν, μετατρέποντάς τα σε άκακα μεγάλα παιδιά. ΘΕΜΑ 1ο 1.Να γραφεί η περίληψη του κειμένου (25 μονάδες) ΘΕΜΑ 2ο 1. Πώς αντιλαμβάνεστε το νόημα των ακόλουθων φράσεων του κειμένου • το παιδί «μαθητεύει» στα καθήκοντα που το περιμένουν • να τους καταστήσει κοινωνικά αόρατους (2 μονάδες) 2. Να επιλέξετε τη σωστή ερμηνεία των παρακάτω λέξεων: • ενδέχεται α) ενέχεται β) μπορεί γ) υποτίθεται • εξομοιωθεί α) εξισωθεί β) εξοικειωθείγ) εξομαλυνθεί • επίφοβος α) φοβερός β) άφοβος γ) επικίνδυνος • εγκεκριμένος α) ενδεδειγμένος β) αποδεκτός γ) επικριτικός (3 μονάδες) 3. Πώς αντιμετωπιζόταν η νεότητα μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα και ποια είναι η στάση της κοινωνίας απέναντι στους νέους σήμερα; (5 μονάδες) 4.Να εντοπίσετε τα δομικά στοιχεία της τρίτης παραγράφου (5 μονάδες) 5.Να καταγράψετε τρεις φράσεις από το κείμενο με συνυποδηλωτική χρήση της γλώσσας και να τις μεταγράψετε ώστε να αποδίδεται κυριολεκτικά το περιεχόμενό τους (5 μονάδες ΘΕΜΑ 3ο 1. Σε μια τηλεοπτική συζήτηση κάποιος υποστηρίζει ότι η πρόοδος του κόσμου είναι έργο προηγούμενων γενεών και ότι η αδιάφορη στάση της νέας γενιάς δημιουργεί ανησυχίες για το μέλλον. Να προετοιμάσετε την παρέμβασή σας στη συζήτηση επικεντρώνοντας την επιχειρηματολογία σας σε δύο κυρίως σημεία: α) την άποψή σας για τον κόσμο που παραλαμβάνει η γενιά σας β) την ευθύνη και τη στάση των νέων απέναντι στα σύγχρονα προβλήματα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 3ου ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. Στο άρθρο αυτό ο συντάκτης αναφέρεται στον τρόπο που η κοινωνία αντιμετωπίζει τους έφηβους. Αρχικά, επισημαίνει πως η αρνητική αντιμετώπιση των νέων από τις δυτικές κοινωνίες τα τελευταία χρόνια μαρτυρεί μια τάση επιστροφής σε αντιλήψεις των αρχών του αιώνα μας. Ουσιαστικά, πάντα δύσπιστες και αμήχανες απέναντι στους νέους, οι κοινωνίες αυτές απαιτούν πλέον πλήρη συμμόρφωσή τους προς τα πρότυπα των ενηλίκων. Έτσι, όμως, τους αρνούνται και τις πιο στοιχειώδεις παραχωρήσεις που απαιτεί η ιδιαιτερότητα της ηλικίας τους. ΘΕΜΑ 2ο 1. α) Το παιδί προετοιμάζεται για τα καθήκοντα που θα αναλάβει ως ενήλικος β) Να μην αναγνωρίσει καμία ιδιαιτερότητα σε αυτήν την ηλικία, και συνεπώς και καμία υποχρέωση απέναντί της 2. ενδέχεται – μπορεί Εξομοιωθεί – εξισωθεί Επίφοβος – επικίνδυνος Εγκεκριμένος - αποδεκτός 3. Μέχρι τις αρχές του αιώνα μας η νεότητα αντιμετωπιζόταν ως μια φάση της ζωής του ανθρώπου χωρίς ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και ανάγκες, που όφειλε να εξομοιωθεί με τους ενηλίκους. Ο αιώνας μας ουσιαστικά σηματοδότησε την «ανακάλυψη» της ηλικίας αυτής ως περίοδο με ιδιαιτερότητες στη ζωή κάποιου, τις οποίες αναγνώρισε και σεβάστηκε. Ωστόσο, η κοινωνία εξακολουθεί να διατηρεί μια αντιφατική στάση απέναντί της 4. Θεματική περίοδος: Εντοπίζοντας την … με τους ενηλίκους Σχόλια : Ανακαλύπτοντας τη νεότητά … χωριστή ταυτότητα Κατακλείδα : Δεν υπάρχει 5. α) η νεότητα … αντιμετωπιζόταν ως σύντομος και αναγκαίος προθάλαμος της ενήλικης ζωής του Η περίοδος της νεότητας θεωρείται ένα μεταβατικό στάδιο ανάμεσα στην παιδική ηλικία και την ενηλικίωση β) από τότε κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι πέρασε μεγάλο χρονικό διάστημα, κατά το οποίο σημειώθηκαν πολλές και ουσιαστικές αλλαγές γ) θα την μετατρέψουν σε άβουλη και άλαλη περίοδο του κύκλου της ζωής τωνανθρώπων θα επιδιώξουν να περιορίσουν τη δημιουργικότητα, την ορμητικότητα και την επαναστατικότητα των νέων 14 ΘΕΜΑ 3ο Προσφώνηση: Κυρίες και Κύριοι Πρόλογος: Ο άνθρωπος καυχιέται πως έχει αποκτήσει γνώσεις και έχει επιτύχει επιτεύγματα που πριν φάνταζαν αδύνατα → ωστόσο σήμερα ασκείται έντονη κριτική στους νέους → κατηγορούνται για πλήρη αδιαφορία για κοινωνικά ζητήματα και αδράνεια Κυρίως μέρος: Α) Κόσμος σύγχρονης εποχής: • Κόσμος γεμάτος προβλήματα και αντιφάσεις • Έργο των προηγούμενων γενεών → αδιέξοδα, οικονομική – κοινωνική – πολιτική κρίση, αδιαφορία και ανευθυνότητα έναντι νεωτέρων • Παραδείγματα: κοινωνική ανισότητα, κρίση θεσμών, ανεργία Β) Στάση της νέας γενιάς: • Η «αδιαφορία» των νέων είναι αντίδραση στην κατάσταση που επικρατεί, απόρριψη του κατεστημένου • Ευθύνη των νέων για την ανατροπή της κατάστασης αυτής: οικολογική ευαισθησία, ενημέρωση για τα σύγχρονα προβλήματα, άσκηση κριτικής και κινητοποιήσεις Επίλογος: Συμβιβαστική διάθεση και από τις δύο πλευρές → ούτε οι μεγαλύτεροι να καταδικάζουν τη νέα γενιά, ούτε οι νεότεροι να απορρίπτουν συλλήβδην το παρελθόν

2012-04-20T06:59:00.000-07:00

Ολικό διαγώνισμα στη βιολογία θετικής κατεύθυνσης γ’ λυκείου ,Απρίλης 2012 Όνομα:………………………………………………………………………………… ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή λέξη ή φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση. 1.Υποχρεωτικά αερόβιοι είναι μικροοργανισμοί του γένους: α. Clostridium β. Mycobacterium γ. Saccharomyces δ. κανένα από τα παραπάνω Μονάδες 5 2.Οι ασθένειες που ακολουθούν το μενδελικό τύπο κληρονομικότητας στον άνθρωπο καθορίζονται: α. από τα αλληλόμορφα ενός μόνο γονιδίου β. από την αλληλεπίδραση πολλών γονιδίων γ. από περιβαλλοντικούς παράγοντες δ. κανένα από τα παραπάνω Μονάδες 5 3.Ασθένεια που οφείλεται σε έλλειψη τμήματος χρωμοσώματος είναι η α. δρεπανοκυτταρική αναιμία β. Down γ. Κleinefelter δ. cri-du-chat Μονάδες 5 4.Η αποδιάταξη των δυο κλώνων του DNA κατά την διάρκεια της αντιγραφής καταλύεται από την/τις: α. DNA ελικάσες β. DNA πολυμεράσες γ. DNA δεσμάση δ. RNA πολυμεράσες Μονάδες 5 5. Η απουσία της α1- αντιθρυψίνης στον άνθρωπο έχει ως αποτέλεσμα: α. ανεπάρκεια του ανοσοβιολογικού συστήματος β. γενετική ασθένεια που οδηγεί στο εμφύσημα γ. βαριά αναιμία δ. κυστική ίνωση Μονάδες 5 ΘΕΜΑ 2ο 1. Πώς τα μονοκλωνικά αντισώματα χρησιμεύουν ως ανοσοδιαγνωστικά; Μονάδες7 2. Σε τι αποσκοπεί η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στα προκαρυωτικά κύτταρα; Μονάδες 4 3. Τι επιτυγχάνεται με τη μέθοδο ‘αλυσιδωτή αντίδραση της πολυμεράσης’ (PCR) και σε ποιους τομείς θα μπορούσε να εφαρμοστεί η τεχνική αυτή; Μονάδες 6 4. Το γενετικό υλικό των σωματικών κυττάρων ενός ποντικού αποτελείται από 40 χρωμοσώματα , τα οποία παρατηρούνται με οπτικό μικροσκόπιο . Πόσα μόρια DNA αποτελούν το γενετικό υλικό των κυττάρων που απεικονίζονται; Πόσα μόρια DNA υπάρχουν σε ένα γαμετικό κύτταρο του συγκεκριμένου ζώου; Να αιτιολογήσετε τις απάντησή σας. Μονάδες 8 ΘΕΜΑ 3ο Α. Στο διάγραμμα αναπαριστάται ο αριθμός των βακτηρίων που αναπτύσσονται σε βιοαντιδραστήρα. Είναι η καλλιέργεια κλειστή ή συνεχής; Αιτιολογείστε. Μονάδες 3 Περιγράψτε τι συμβαίνει στην καλλιέργεια το χρονικό διάστημα t2-t3. Μονάδες 3 Με βάση το διάγραμμα, πότε παράγονται συνήθως χρήσιμα προϊόντα κατά τη ζύμωση και ποια μπορεί να είναι αυτά; Μονάδες 5 Β. α. Ένας άνδρας ομόζυγος με β- θαλασσαιμία έλαβε στο παρελθόν γονιδιακή θεραπεία και πλέον δεν παρουσιάζει τα συμπτώματα της ασθένειας. Ο άνδρας παντρεύεται γυναίκα-φορέα του ίδιου αλληλομόρφου. Ποια είναι η πιθανότητα να αποκτήσουν παιδί που θα πάσχει από β- θαλασσαιμία ; Αιτιολογείστε. Μονάδες 8 β. Με ποιον τρόπο θα μπορούσε να διαγνωστεί η β θαλασσαιμία σε κύημα ηλικίας 10 εβδομάδων; Μονάδες 6 ΘΕΜΑ 4ο Α. Η ινσουλίνη αποτελείται από δυο πεπτίδια, το αμινοτελικό πεπτίδιο Β που αποτελείται από 30 αμινοξέα και το καρβοξυτελικό πεπτίδιο Α που αποτελείται απο 21 αμινοξέα. Δίνεται τμήμα της ακολουθίας των βάσεων για ένα από τους δυο κλώνους cDNA που αντιστοιχεί στο πρόδρομο μόριο της προϊνσουλίνης στην οποία περιέχονται τα κωδικόνια που κωδικοποιούν το πεπτίδιο Α: 5’-[ ….. …………………..]-ggc att gtg gaa caa tgc tgt acc agc atc tgc tcc ctc tac cag ctg gag aac tac tgc aac tag acg cag ccc gca ggc agc ccc cca ccc gcc gcc tcc tgc acc gag aga gat gga ataaagcccttgaaccagc-3’ H αλληλουχία του πεπτιδίου Α είναι η εξής: …….gly-ile-val-glu-gln-cys-cys-thr-ser-ile-cys-ser-leu-tyr-gln-leu-glu-asn-tyr-cys-asn-COOH Α. Προτείνετε μια μετάλλαξη που έχει ως αποτέλεσμα να αλλάξει η αλληλουχία του πεπτιδίου Α σε: Ι) gly-ile-val-glu-gln-cys-cys-thr- COOH ΙΙ) gly-ile-val-glu-gln-cys-trp-thr-ser-ile-cys-ser-leu-tyr-gln-leu-glu-asn-tyr-cys-asn-COOH Μονάδες 9 Β. Για ποιο λόγο το τελικό μόριο της ινσουλίνης δεν μπορεί να παραχθεί από γενετικά τροποποιημένα βακτήρια; Μονάδες 4 Γ. Μπορεί η ασθένεια στη συγκεκριμένη οικογένεια να κληρονομείται με φυλοσύνδετο τύπο κληρονομικότητας; Αιτιολογείστε. Μονάδες 10 Καλή επιτυχία!! Επιμέλεια: Σημαιουδάκη Ελευθερία

2012-04-20T06:56:00.000-07:00

Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας (Έκθεση Γ’ Λυκείου) Ο εκσυγχρονισμός, δηλαδή η παρακολούθηση και προσαρμογή προς τις εκάστοτε διεθνείς οικονομικές κυρίως συνθήκες, ώστε να διασφαλίζεται η σταθερότητα και η συνεχής πρόοδος και να προλαμβάνονται οι οπισθοδρομήσεις και τα αδιέξοδα, δε νοείται χωρίς να λαμβάνει υπόψη δύο κυρίως παράγοντες: την τάση παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, που είναι κυρίως αναπόφευκτο αποτέλεσμα της απελευθέρωσης του διεθνούς εμπορίου, και την ανάπτυξη της τεχνολογίας κυρίως στον τομέα της επικοινωνίας χάριν της πληροφορικής, η οποία αποφασιστικά επιβάλλει και καθοδηγεί την παγκοσμιοποίηση. Αυτά σημαίνουν ότι, βαθμιαία, ολόκληρος ο πλανήτης γίνεται ένας ενιαίος χώρος. Ό,τι κάνει κάθε άνθρωπος, όπου γης, μπορεί να επηρεάσει τη ζωή και το μέλλον των άλλων ανθρώπων στον υπόλοιπο πλανήτη. Λ. χ. η άφρων ληστρική εκμετάλλευση των δασών της Ινδονησίας και του Αμαζονίου στη Βραζιλία προκαλεί τεράστιες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, που επηρεάζουν τις κλιματολογικές συνθήκες σ΄ ολόκληρη τη γη. Ή το ύψος των επιτοκίων στις ΗΠΑ ή τη Γερμανία έχει άμεσο αντίκτυπο στις υπόλοιπες οικονομίες, όπου γης, και συνεπώς και στην Ελλάδα. Τα οικονομικά σύνορα ισοπεδώνονται από την κατάργηση προστατευτικών δασμών, ποσοστώσεων και απαγορεύσεων εισαγωγής, ενώ τα εθνικά σύνορα δεν μπορούν να παρεμποδίσουν την επικοινωνία, την πληροφόρηση, τον επηρεασμό μιας χώρας, ενός λαού, από τους άλλους. Οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι υπήρξαν η κύρια αιτία της κατάρρευσης του υπαρκτού σοσιαλισμού, αφού τα ψέματα πάνω στα οποία στηριζόταν η προπαγάνδα του δεν άντεξαν στη δορυφορική απομυθοποίησή τους. Η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ξεκίνησε για να σταματήσουν οι πόλεμοι δια της οικονομικής συνεργασίας, αλλά τα τελευταία χρόνια, προχωρεί με την οικονομική και νομισματική ενοποίηση, για να μπορέσουν οι χώρες- μέλη με το ενιαίο νόμισμα και τη μεγιστοποίηση των οικονομικών χώρων να επιβιώσουν σε συνθήκες συχνά ανελέητου διεθνούς ανταγωνισμού. Σήμερα τον έλεγχο της παγκόσμιας οικονομίας έχουν κυρίως η Βόρεια Αμερική, η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Τράπεζας, μετά 20 έτη νέες οικονομικές δυνάμεις θα αμφισβητήσουν αυτή την οικονομική κυριαρχία. Πρόκειται για τις πυκνότερες σε πληθυσμό χώρες του κόσμου, που με τους αναπτυξιακούς ρυθμούς τους καλπάζουν προς εντυπωσιακές οικονομικές κατακτήσεις. Τα ονόματά τους: Κίνα, Ινδία, Ινδονησία, Βραζιλία και Ρωσία (αν η τελευταία ξεπεράσει τους κλυδωνισμούς κατά τη μετάβασή της από κεντρικά διευθυνόμενη σε ελεύθερη οικονομία). Η απάντηση στο εύλογο ερώτημα «κι εμείς οι Έλληνες τι πρέπει να κάνουμε;» είναι απλή, αλλά κι εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθεί. Θα πρέπει να γίνουμε ανταγωνιστικοί σε όλα τα επίπεδα. Αυτό σημαίνει: α) να παράγουμε προϊόντα που ζητά η διεθνής, αλλά και η ελληνική αγορά, β) να παράγουμε σε κόστος που επιτρέπει τιμές ανάλογες προς τις διεθνείς και, ει δυνατόν, χαμηλότερες, γ) τα προϊόντα μας να έχουν ποιότητα και ποικιλίες, που προτιμά η διεθνής κατανάλωση, δ) να συναλλασσόμαστε με προοπτική χρόνου και όχι με τη λογική του ό,τι αρπάξουμε μια και έξω. Δηλαδή με συνέπεια προς τις συμβατικές δεσμεύσεις μας, καλόπιστα και με σεβασμό στον πελάτη. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να συνεχίσουμε και να αυξήσουμε τις εξαγωγές μας και θα μπορούν τα ελληνικά προϊόντα να αντιμετωπίσουν επιτυχώς τα ξένα και μέσα στην ελληνική αγορά. ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 80-100 λέξεις. Β.1. Να σχολιάσετε το χωρίο του κειμένου: «Οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι δορυφορική απομυθοποίησή τους» σε 60-80 λέξεις. Β.2. Να βρείτε 1 συνώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις και να τις ετυμολογήσετε: κατάρρευση, απομυθοποίηση, οπισθοδρομήσεις, αναπόφευκτο, διεθνείς. Β.3. Με ποια συλλογική πορεία αναπτύσσεται το κείμενο; Γ. Η παγκοσμιοποίηση δεν περιορίζεται πια στον οικονομικό τομέα.Έχει γίνει πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική, διαμορφώνοντας με τελείως διαφορετικό τρόπο τις παγκόσμιες εξελίξεις. Μέσα σ΄ αυτή τη δίνη των αλλαγών πώς θα μπορούσαν να διατηρήσουν τη φυσιογνωμία τους οι μικρότεροι πληθυσμιακά και ασθενέστερα οικονομικά λαοί; Να αναπτύξετε τις απόψεις σας σε ένα άρθρο για την εφημερίδα του σχολείου σας. (500-600) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Ο αρθρογράφος αναφέρεται στην οικονομική παγκοσμιοποίηση και στη συνέπεια της αλληλεξάρτησης των λαών. Η παγκοσμιοποίηση και η τεχνολογική επικοινωνιακή εξέλιξη είναι προϋποθέσεις του εκσυγχρονισμού.Τα κρατικά εμπόδια παρακωλύσουν να εμποδίσουν την αλληλεπίδραση των λαών, μια που η τεχνολογία συνέλαβε στην παύση του επικοινωνιακού απομονωτισμού χωρών με ολοκληρωτικά καθεστώτα. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή ένωση αρχικά έπαυσε τους πολέμους, σήμερα αντιμετωπίζει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Οι σημερινές αναπτυγμένες οικονομικά δυνάμεις θα δώσουν μελλοντικά τη θέση τους σε ανερχόμενες δυνάμεις. Σ΄ αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα, για να ανταπεξέλθει, οφείλει να παράγει προϊόντα ανάλογα της ζήτησης, ποιοτικά, χαμηλού κόστους, με συνέπεια στους πελάτες. Β.1. Οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι βοήθησαν στην πτώση ολοκληρωτικών καθεστώτων, γιατί οι λαοί της Ανατολικής Ευρώπης δεν ήξεραν τι πράγματι συμβαίνει εκτός συνόρων, αφού η προπαγάνδα του καθεστώτος περιείχε στοιχεία που αποδοκίμαζαν τις συνθήκες και τον τρόπο ζωής των δυτικών λαών. Οι δορυφόροι μετάφεραν την αληθινή εικόνα στους καταπιεσμένους λαούς οι οποίοι συγκριτικά αντελήφθησαν τη δεθνή οικονομική και κοινωνική κατάσταση τους και εξεγέρθησαν έναντι των τυράννων. Η ουσιαστική πληροφόρηση με τη βοήθεια της τεχνολογίας αφόπλισε τους λαούς και εδώ αναδεικνύεται η αξία της συντελούμενης παγκοσμιοποίησης. Β.2. κατάρρευση: γκρέμισμα/ κατά + ρέω απομυθοποίηση: απαξίωση/ από + μυθοποίηση<μύθος<ποίηση οπισθοδρομήσεις: αναχρονίσεις/ όπισθεν + δρομέω- ω αναπόφευκτο: αναπότρεπτο/ ανά + από + φεύγω διεθνείς: οικουμενικές/ διά + έθνος Β.3. Η συλλογιστική πορεία του κειμένου είναι παραγωγική. Ο συγγραφέας αρχίζει από τη γενική έννοια του εκσυγχρονισμού και καταλήγει συγκεκριμενοποιώντας την έννοια του εκσυγχρονισμού στο εκπαιδευτικό σύστημα. Γ. «Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ» Η αλλαγή διάρθρωσης της οικονομίας σε παγκόσμιο επίπεδο, η μείωση των αποστάσεων λόγω της ανάπτυξης των επιστημών και των νέων τεχνολογιών και η διεθνοποίηση των μέχρι πρότινος εθνικών προβλημάτων επέφεραν μια «νέα τάξη πραγμάτων» που συνοπτικά πολλοί αποκαλούν «παγκοσμιοποίηση». Αν και η παγκοσμιοποίηση αρχικά είχε μόνο οικονομικό χαρακτήρα, σταδιακά επεκτάθηκε σε όλους τους τομείς της συλλογικής ζωής. Τώρα πια όλοι μιλούν για την άσκηση μιας παγκόσμιας πολιτικής από τα ισχυρά κράτη, για την όξυνση κοινωνικών φαινομένων και προβλημάτων, μέχρι και για τη διάδοση μιας παγκόσμιας κουλτούρας. Οι μικρότερες πληθυσμιακά και οικονομικά ασθενέστερες χώρες τις περισσότερες φορές παθητικά ακολουθούν τις παγκόσμιες εξελίξεις παρά τις διαμορφώνουν. Συχνά είναι τα φαινόμενα οικονομικής και πολιτικής τους εξάρτησης από την πολιτική των κραταιών χωρών, αλλά και της ισοπέδωσης της ιδιαίτερης πολιτιστικής φυσιογνωμίας τους. Μέσα σ΄αυτές τις συνθήκες δεν εισακούονται οι χώρες με μικρότερη επιρροή, πράγμα που αποτελεί παραβίαση των δικαιωμάτων της αυτοδιαδιάθεσης και του αυτοκαθορισμού. Εξάλλου, καταστρατηγούνται τα δικαιώματα του επί ίσοις όροις διαλόγου, του αμοιβαίου σεβασμού και τις ισότητας μεταξύ των μελών της διεθνούς κοινότητας. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω εύλογο είναι να αναρωτιέται κανείς πώς οι μικρότερες χώρες θα μπορούσαν να αποκτήσουν στον παγκόσμιο χάρτη των εξελίξεων τη θέση που πραγματικά δικαιούνται. Προς την κατεύθυνση αυτή κινείται και το έργο των υπερεθνικών οργανισμών και των διεθνών δικαστηρίων. Σε ακραίες περιπτώσεις ανισοτήτων και αδικιών κάθε λαός μπορεί να καταφύγει στη χρήση έννομων μέσων για την αποκατάσταση της δικαιοσύνης, της ισότητας και της ισορροπίας. Όμως κάθε λαός πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι «κρατά την τύχη του στα δικά του χέρια». Χρειάζονται συλλογικές και συντονισμένες προσπάθειες των μικρότερων χωρών για να εξελιχθούν σε υπολογίσιμες δυνάμεις στο παγκόσμιο στερέωμα. Η αλήθεια είναι ότι κάθε χώρα διαθέτει στοιχεία που μπορεί να αξιοποιήσει και να αναδείξει για να κατακτήσει μια, αν όχι ισότιμη, τουλάχιστον αξιοπρεπή θέση στη διεθνή κοινότητα. Πρώτα απ΄ όλα κάθε λαός πρέπει να αποκτήσει το αίσθημα της εθνικής αυτοσυνειδησίας. Η καλλιέργεια και η ανάπτυξη της εθνικής γλώσσας και γραμματείας αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την απόκτηση του αισθήματος αυτού. Είναι ο τρόπος που κάθε λαός έχει για να εκφράσει και να προωθήσει σκέψεις και συναισθήματα. Κοντά στη γλώσσα έρχεται και η ανάπτυξη των τεχνών. Η πολιτιστική παράδοση του παρελθόντος συντηρείται και μεταλαμπαδεύεται στα σύγχρονα καλλιτεχνικά έργα, επιβεβαιώνοντας ότι δεν είναι κάτι νεκρό, αλλά ζωντανός οργανισμός και φορέας των αξιών και των αρχών κάθε έθνους. Εξάλλου, μέσα από την καλλιέργεια του αισθήματος της εθνικής αυτοσυνειδησίας, θα περιοριστεί το φαινόμενο της ξενομανίας. Οι πολίτες των μικρότερων χωρών θεωρούν πως η άκριτη υιοθέτηση του μοντέλου ζωής των ανεπτυγμένων χωρών αρκεί και για τη δική τους πρόοδο. Η πρόοδος όμως δεν επέρχεται μέσα από στείρες μιμητικές διαδικασίες. Στόχος του άρθου μας είναι να αποδείξουμε ότι η παγκοσμιοποίηση αποτελεί τη νέα πρόκληση του 21ου αιώνα που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν όλες οι χώρες.Και από την αντιμετώπιση της πρόκλησης αυτής όλοι οι λαοί μπορούν να βγουν κερδισμένοι και να ατενίσουν με περισσότερη σιγουριά και αισιοδοξία το μέλλον.

2012-04-20T06:55:00.000-07:00

Έφηβοι…πεζοναύτες Μαθητές: Οι πιο σκληρά εργαζόμενοι Έλληνες! Λίγες μόνο δεκαετίες πριν, οι εξετάσεις ήταν ένα φυσικό γεγονός συνδεδεμένο με τις «κανονικές λειτουργίες» του σχολείου. Ξαφνικά όμως τα πράγματα άλλαξαν! Οι εξετάσεις φαίνεται να μην είναι πια κάτι απλό, δηλαδή στα μέτρα των παιδιών. Καθηγητές, γονείς και ΜΜΕ μεταφέρουν στα παιδιά το μήνυμα «Δουλέψτε σκληρά γιατί χαθήκατε!». Και τα παιδιά προσπαθούν και δουλεύουν σκληρά. Δεν παρακολουθούν μόνο το πρόγραμμα του σχολείου, αλλά είναι υποχρεωμένα να διαβάζουν αρκετές ώρες, ενώ τα περισσότερα αναγκάζονται να παρακολουθούν και κάποιο φροντιστήριο. Η εποχή της εφηβείας για τα ελληνόπουλα δεν κρύβει μόνο το άγχος για προσαρμογή στην ενήλικη ζωή, αλλά «προσφέρει» και τον πανικό της επιτυχίας. Παιδιά που εργάστηκαν πολύ σκληρά για πολλούς χειμώνες, καλούνται με νηφαλιότητα και ηρεμία να δώσουν τον καλύτερο τους εαυτό. Κάποτε σε αυτή την όμορφη, γεμάτη ήλιο χώρα, τα παιδιά μεγάλωναν με ασφάλεια και χαρά. Μπορούσαν να επιστρέψουν από το σχολείο, να πετάξουν την τσάντα στην αυλή και να τρέξουν στη διπλανή αλάνα για ζωηρό παιχνίδι, ώσπου η φωνή της μαμάς ή της γιαγιάς θα έριχνε το σύνθημα: «Το φαΐ είναι έτοιμο!». Τότε η αλάνα ερήμωνε, οι μυρωδιές του κοκκινιστού, του παστίτσιου, του τηγανητού ψαριού και της φρέσκιας σαλάτας ξεχείλιζαν από τα σπίτια. Μια αισθαντική συμφωνία! Τα παιδιά χαλάρωναν, χόρταιναν και για λίγο η γειτονιά έβρισκε την ησυχία της, ώσπου οι μαθητές να διαβάσουν, οι γιαγιάδες και οι παππούδες να πάρουν τον μεσημεριανό υπνάκο τους και οι μαμάδες να ξε- κουραστούν με κάποιο εργόχειρο ή κάποιο βιβλίο. Νωρίς το απόγευμα, ξανάρχιζαν οι φωνές των παιδιών στις αλάνες, το παιχνίδι ζούσε στιγμές μεγαλοπρέπειας, ώσπου σχεδόν νύχτωνε και όλοι μαζεύονταν στο σπίτι για τα αποχαιρετιστήρια της ημέρας, δηλαδή, μπάνιο, βραδινό και ησυχία... Αυτή ήταν η εποχή που έβγαλε μεγάλους επιστήμονες, αξιόλογους καλλιτέχνες, χαρούμενους τεχνίτες και παιδιά γεμάτα όνειρα και φιλοδοξίες. Σήμερα το σκηνικό έχει αλλάξει. Στις πολύβουες και κατειλημμένες από το καυσαέριο μεγαλουπόλεις τα παιδιά επιστρέφουν τρέχοντας από το σχολείο, είτε με τα πόδια και πάντοτε με τη συνοδεία κάποιου μεγάλου είτε με τα σχολικά, για να μπουν πάλι τρέχοντας στο ασανσέρ της πολυκατοικίας και να καταλήξουν με βιασύνη σε ένα γεύμα που θα οδηγήσει σε μια γρήγορη πέψη προκειμένου να αρχίσουν οι εξωσχολικές δραστηριότητες! Ξένες γλώσσες, αθλητικά, ωδεία, μαθήματα πληροφορικής και πάλι πίσω στο σπίτι για το διάβασμα της επόμενης ημέρας. Ώσπου, κάπου αργά το βράδυ, θα κλείσουν οι τηλεοράσεις και θα πέσει σιωπητήριο. Ώρες δουλειάς: 10-12! Αυτή είναι η εποχή μας. Η εποχή που φτιάχνει νέους με φοβίες, χωρίς μαλλιά, νέους ευερέθιστους, χωρίς όνειρα, χωρίς προοπτικές, χωρίς κέφι. Τα παιδιά μας, από πολύ νωρίς, φοράνε μια αόρατη φόρμα εργασίας που μπαίνει πρωί πρωί και βγαίνει αργά το βράδυ. Οι γονείς γεμάτοι άγχος και ανησυχίες καταστρώνουν κάθε Σεπτέμβριο το εξαντλητικό ωράριο των παιδιών τους για τη σχολική χρονιά, φροντίζοντας να μην αφήσουν ούτε ένα απόγευμα ελεύθερο χωρίς προγραμματισμένη εκπαιδευτική δραστηριότητα. Οι δικαιολογίες είναι πολλές και σοβαρές. Οι πιο πολλοί γονείς πιστεύουν ότι τα παιδιά σήμερα πρέπει να έχουν εφόδια. Γνώσεις, γνώσεις, γνώσεις. Άλλοι πάλι γονείς, τρομοκρατημένοι από αυτά που προσφέρει η τηλεόραση προσπαθούν να ωθήσουν τα παιδιά σε δραστηριότητες, προκειμένου να μην υπάρχει ελεύθερος χρόνος γι' αυτήν. Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, τα παιδιά μας καταλήγουν να έχουν μπουχτίσει την οποιαδήποτε οργανωμένη δραστηριότητα και φθάνουν τελικά σε μια αντιδραστική προεφηβεία και μια επικίνδυνη εφηβεία. Τα παιδιά δε μπορούν να βιώσουν το αυθόρμητο και το ξαφνικό ως κομμάτι της πραγματικότητας, αφού όλα είναι προγραμματισμένα. Δεν υπάρχει χρόνος για χαζολόγημα, που είναι τόσο απαραίτητο για την ισορροπία του ψυχισμού τους. Δεν υπάρχει χρόνος για έμπνευση και για δημιουργία, αφού όλα πρέπει να γίνονται στα γρήγορα και στο λεπτό. Και το χειρότερο, στο τέλος της ημέρας υπάρχει μια αίσθηση κενού και ανησυχίας, χωρίς να εμπεδώνονται οι γνώσεις και χωρίς να καταγράφονται τα συναισθήματα. Είναι σίγουρο ότι ο τρόπος με τον οποίο ζούμε σήμερα, μας καλεί να βρούμε λύσεις σε ένα σωρό προβλήματα που προκύπτουν σε σχέση με την επιβίωσή μας και τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας. Κάθε γονιός είναι φυσικό να επιθυμεί να ανταποκριθεί όσο πιο αποτελεσματικά μπορεί στο να βοηθήσει τα παιδιά του να πορευθούν με επιτυχία στη ζωή τους. Ωστόσο μοιάζει σαν να έχουμε ξεφύγει από αυτόν τον στόχο της καλής ανατροφής και να έχουμε μπει σε ένα παζάρι όπου έχουμε βάλει τα παιδιά μας στη θέση των προϊόντων! Το νεαρό βλαστάρι μας πρέπει να το εξοπλίσουμε με γνώσεις, με ικανότητες και τίτλους, όπως θα εξοπλίζαμε ένα διαμέρισμα με θερμοσίφωνο και καλοριφέρ προκειμένου να το πουλήσουμε! Ακούγεται άσχημο αλλά δυστυχώς συμβαίνει. Εξωθούμε τα παιδιά μας σε εξαντλητικά ωράρια χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας και ενός μουσικού οργάνου απαιτεί προσπάθεια από την πλευρά του μαθητή. Πολλές φορές δεν επιτρέπουμε στα παιδιά να ξεκουραστούν και να ξεχαστούν, γιατί θεωρούμε ότι έτσι χάνουν πολύτιμο χρόνο. Πιστεύουμε πως πρέπει από πολύ νωρίς να αξιοποιήσουν το 100% του χρόνου τους, προκειμένου να αποκτήσουν γνώσεις. Ο δυνατός ανταγωνισμός της εποχής μας, καθώς και η εμμονή μας να γεμίσουμε τη ζωή μας με υλικά αγαθά, μας κάνουν να ξεχνάμε την παιδαγωγική αξία που έχει το παιχνίδι, ιδιαίτερα στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου. Ας θυμηθούμε ότι το παιχνίδι δίνει στα παιδιά τα ουσιαστικά προσόντα για τη ζωή, τα οποία είναι η κοινωνικότητα, η αυτοεκτίμηση, η αισιοδοξία, η ηρε- μία και κυρίως η προετοιμασία για τους κοινωνικούς ρόλους που θα παίξουν στην ενήλικη ζωή τους. Χωρίς το παιχνίδι, τα παιδιά παίρνουν γνώσεις που ποτέ δεν γίνονται βίωμα, δηλαδή εμπειρία. Αυτό που τελικά θα σφραγίσει τη ζωή του ατόμου είναι η ικανότητα του να χειρίζεται τα συναισθήματα του, να διαπραγματεύεται αντί να συγκρούεται, να ρισκάρει χωρίςσυναισθήματα πανικού και τελικά να καταφέρνει να γίνεται κατανοητό από το περιβάλλον. Όλα αυτά συνθέτουν τη συναισθηματική του νοημοσύνη, η οποία είναι μια ικανότητα που δεν αποκτιέται μέσα από τα βιβλία ούτε μαθαίνεται στα θρανία. Τα παιδιά χρειάζεται οπωσδήποτε να συμμετέχουν και σε διαδικασίες μέσα στις οποίες θα αποφασίσουν τα ίδια για τους κανόνες του παιχνιδιού. Όταν βρίσκονται συνεχώς σε περιβάλλοντα όπου οι κανόνες μπαίνουν από εμάς τους μεγάλους, τότε δεν αναπτύσσουν την ικανότητα τους για αυτοδιοίκηση και ανεξαρτησία. Αυτό έχει ως συνέπεια να αισθάνονται αρκετή ανασφάλεια, αποφεύγοντας να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους. Επίσης, έχει ως αποτέλεσμα να εξαρτώνται πολύ από τους γονείς τους, τους οποίους και κατηγορούν ότι είναι υπεύθυνοι για τυχόν αποτυχίες τους. Ποια είναι λοιπόν η λύση; Πώς μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας πραγματικά εφόδια χωρίς να τα εξωθήσουμε σε καταναγκαστικά έργα και χωρίς να τους στερήσουμε τη μαγεία της παιδικής ηλικίας; Μια βασική συνταγή λέει πως, ό,τι προσφέρουμε στα παιδιά ως ευκαιρία για μόρφωση ή επιμόρφωση, θα πρέπει να πλαισιώνεται από συναισθήματα ευχαρίστησης. Το συναίσθημα της χαράς είναι η πιο σπουδαία παιδική τροφή. Επομένως, η μάθηση δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μοιάζει με καταναγκασμό. ΘΕΜΑ 1ο 1.Να γραφεί η περίληψη του κειμένου (120 περίπου λέξεις) (25 μονάδες) ΘΕΜΑ 2ο 1. Να διαπιστώσεις ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λάθος: α) Εξαίρετους επιστήμονες και καλλιτέχνες βγάζει μια κοινωνία μόνο αν αρχίσει από πολύ νωρίς να προγραμματίζει τους νέους στη λογική της σκληρής δουλειάς. β) Ο έντονος ρυθμός στην εκπαίδευση των νέων ήταν ανέκαθεν χαρακτηριστικό της ελληνικής πραγματικότητας. γ) Η ανατροφή και η επιτυχία δεν ταυτίζονται και δεν επιτυγχάνονται με τις ίδιες μεθόδους. δ) Το παιχνίδι επιδρά ανασχετικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού. ε) Η επιτυχία είναι αποτέλεσμα της παροχής γνώσεων που εκφράζουν παράλληλα και το νέο. (2. Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της δεύτερης και πέμπτης παραγράφου; Η πέμπτη παράγραφος με ποιον τρόπο αναπτύσσεται; (5 μονάδες) 3. Να γράψεις από δύο προσδιοριστικά επίθετα για τις λέξεις: εξετάσεις, μέτρα, μήνυμα, πρόγραμμα, επιτυχία (5 μονάδες) 4. Να βρείτε μια έκφραση με την οποία παρουσιάζεται συνυποδηλωτικά η λέξη έφηβος. (5 μονάδες) 5.Να χαρακτηρίσετε το ύφος του κειμένου. (5 μονάδες) ΘΕΜΑ 3ο Να συντάξεις ως Πρόεδρος του ΔεκαπενταμελούςΣυμβουλίου μία επιστολή προς την Υπουργό Παιδείας, στην οποία θα παρουσιάζεις τα συμπεράσματα της γενικής συνέλευσης του σχολείου σου με θέμα: «Ο ελεύθερος χρόνος των νέων και η συμβολή του σχολείου και της πολιτείας στην αξιοποίησή του». (400-500 λέξεις) (50 μονάδες)

2012-04-20T06:54:00.001-07:00

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 10/4/2012 ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ ΑΣΤΥΦΙΛΙΑ : Αίτια και προβλήματα Στη χώρα μας το αστυφιλικό φαινόμενο πήρε κυριολεκτικά τρομακτικές διαστάσεις μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Αρχικά οι εσωτερικές διακινήσεις όπως και η εξωτερική μετανάστευση προσδιορίστηκαν σ’ όλη τη γραμμή από οικονομικούς λόγους. Συγκεκριμένα, ο μικρός ή νάνος κλήρος και το χαμηλό γεωργικό εισόδημα υπήρξαν οι πρωταρχικές αιτίες στη βάση των μεγάλων μεταναστευτικών ρευμάτων, που σημειώθηκαν στη χώρα μας και στα τέλη του περασμένου αιώνα και μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Ωστόσο ιδιαίτερα η εσωτερική μετανάστευση και στη διάρκεια του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου, αλλά κυρίως μετά τη λήξη του ενισχύθηκε σημαντικά από λόγους συγκυριακούς, πολιτικούς. Πολιτικές διώξεις και εμφύλιος πόλεμος οδήγησαν σοβαρό αριθμό ανθρώπων στις μεγαλύτερες πόλεις και πριν απ’ όλα στην Αθήνα για προστασία. Σε μια δεύτερη φάση οι ραγδαία αυξανόμενες ευκαιρίες απασχόλησης στον τριτογενή τομέα στις πόλεις σε συνδυασμό με τη διαφορά επιπέδου ζωής – κοινωνικό περιβάλλον, μόρφωση, διασκεδάσεις, κοινωνικό—γόητρο είχαν σαν αποτέλεσμα την ταχύτατη διόγκωση του αστυφιλικού ρεύματος. Μιμητισμός και η έλξη της ζωής των πόλεων έπαιξαν επίσης, δευτερεύοντα πάντως, ρόλο στη φάση αυτή. Σε μια τρίτη φάση, που εξακολουθούμε να διανύουμε, οι τάσεις εγκατάλειψης της υπαίθρου επιτείνονται από την κατάρρευση του πλαισίου ζωής και της γενικότερης ερήμωσης που παρατηρείται στην ύπαιθρο. Η αγροτική κοινότητα κατά κανόνα έπαψε να είναι ζωντανή λειτουργική μονάδα, ιδιαίτερα στις ορεινές και ημιορεινές περιοχές της χώρας. Μεσήλικες και γέροι συγκροτούν των πληθυσμό της, οι οποίοι με την ανάπτυξη της μηχανοκαλλιέργειας καταφέρνουν ως ένα σημείο να καλύπτουν τις καλλιεργητικές ανάγκες, ενώ οι νέοι στρέφονται ομαδικά προς τις πόλεις. Τοπικά έθιμα εξαφανίζονται και η καθημερινή ζωή απονεκρώνεται συνεχώς περισσότερο, με αποτέλεσμα και αυτοί από τους νέους, που θα ήθελαν να μείνουν, να νιώθουν απομονωμένοι και αποκομμένοι σε τέτοιο βαθμό ώστε ν’ αναγκάζονται να φύγουν. Επομένως στη σημερινή φάση δεν είναι τόσο η λειτουργία του οικονομικού παράγοντα, που προσδιορίζει την εσωτερική μετανάστευση, αλλά λόγοι ευρύτεροι κοινωνικοί και ψυχοκοινωνικοί. Αρκεί να επισημανθεί ότι αυτοί που μεταναστεύουν σήμερα θα μπορούσαν – στην πλειοψηφία των περιπτώσεων – να πραγματοποιήσουν πολύ μεγαλύτερο αγροτικό εισόδημα από εκείνο που εξασφαλίζουν στις πόλεις, παρά το γεγονός ότι ο αγρότης εξακολουθεί να παραμένει στο έλεος των μεσαζόντων. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εξέλιξη αυτή όχι μόνο δεν είναι «φυσιολογική», αλλά πρέπει απερίφραστα να χαρακτηριστεί σαν παθολογική. Και μόνο το γεγονός ότι το συγκρότημα Αθήνα – Πειραιάς –Περίχωρα συγκεντρώνει 3.400.000 ανθρώπους, δηλαδή πάνω από το 1/3 του πληθυσμού της χώρας αρκεί για να συλλάβει κανείς το μέτρο της παθογένειας. Τα προβλήματα – οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά – που δημιουργεί η αστυφιλία και η συνακόλουθη συνεχώς επιτεινόμενη πληθυσμιακή ανισοκατανομή στον ελληνικό χώρο είναι οξύτατα. Υπερπληθυσμός στις πόλεις και ερήμωση στην ύπαιθρο. Υπερεπαγγελματισμός και κορεσμός στα αστικά επαγγέλματα, στενώματα και ελλείψεις εργατικών χεριών στον αγροτικό τομέα της οικονομίας. Με τη σημερινή δομή και κατάτμηση του γεωργικού κλήρου και την παρούσα διάρθρωση των καλλιεργειών, αν συνεχιστεί η εσωτερική μετανάστευση και δεν σημειωθεί αναστροφή του ρεύματος, υπάρχει φόβος να σημειωθεί όχι μόνο σχετική πτώση της γεωργικής παραγωγής, όταν η γενιά των ανθρώπων πάνω από τα σαρανταπέντε, που κρατάει σήμερα ουσιαστικά το βάρος της γεωργικής παραγωγής παύσει να είναι οικονομικά ενεργή. Ήδη οι ελλείψεις σε κτηνοτροφικά προϊόντα, όσπρια και όλα σχεδόν τα προϊόντα έντασης εργασίας καλύπτονται από εισαγωγές, γεγονός το οποίο έχει σοβαρότατες αρνητικές επιπτώσεις στο ισοζύγιο πληρωμών. Από το άλλο μέρος ο κορεσμός στα αστικά επαγγέλματα οδηγεί στην πτώση της παραγωγικότητας και τον παρασιτισμό, ιδιαίτερα στον τριτογενή τομέα. Παράλληλα προωθείται μια αντιπαραγωγική και υπερκαταναλωτική στάση των αστικών μαζών, που υποσκάπτει τα θεμέλια της Οικονομίας και επιτείνει την ευπείθειά της δεδομένου ότι αυξάνονται οι πληθωριστικές πιέσεις. Το χαρακτηριστικό είναι ότι η κίνηση αυτή προς τις πόλεις συνεχίζεται παρά τις συνεχώς αυξανόμενες δυσχέρειες εξεύρεσης απασχόλησης, του υπερκορεσμού των αστικών επαγγελμάτων και της διαφοράς κόστους ζωής. Βασικά είναι το μεγάλο άνοιγμα στο γενικότερο πλαίσιο της ζωής ανάμεσα στην πόλη και την ύπαιθρο και όχι η «εύκολη ζωή» ή οι εισοδηματικές διαφορές που συντηρούν σήμερα το ρεύμα της αστυφιλίας. Νοσηλευτική κάλυψη, δυνατότητες εκπαίδευσης, πολιτιστικές συνθήκες κλπ. είναι παράγοντες, που αποκλείουν προς το παρόν μια αντιστροφή του ρεύματος. Τελικά το πρόβλημα είναι δυσχερέστατο και μακροπρόθεσμο. Μόνο με την οργάνωση δικτύου αγροτουπόλεων, που θα γίνουν οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά κέντρα και θα υποκαταστήσουν βαθμιαία τις αγροτικές κοινότητες, οι οποίες ήδη καταρρέουν, μπορεί να αναδημιουργηθεί ένα πλαίσιο ζωής ικανό, όχι μόνο να συγκρατήσει, αλλά και να προσελκύσει στην επαρχία νεοαστικούς πληθυσμούς, που οπωσδήποτε ζουν περιθωριακά και απλώς επιβιώνουν σε άθλιες στην πραγματικότητα συνθήκες στις μεγάλες ιδιαίτερα πόλεις. Η συγκέντρωση τόσο μεγάλου αριθμού μη παραγωγικά απασχολούμενων ανθρώπων στις πόλεις όπου επικρατεί ένα στοιχείο ευκαιριακότητας, αστάθειας, αβεβαιότητας και καθημερινού άγχους, προκαλεί σοβαρά φαινόμενα χαλάρωσης της κοινωνικής ηθικής, της αντικοινωνικής συμπεριφοράς και των ψυχονευρωτικών εκδηλώσεων σε μαζική κλίμακα. Προβλήματα ανθρώπινου περιβάλλοντος, μόλυνσης της ατμόσφαιρας, εξολόθρευσης του πράσινου, προστασίας της νεότητας, κυκλοφορίας, αποχέτευσης κ.ο.κ καλούνται να αντιμετωπίσουν και τα ραγδαία αυξανόμενα αστικά κέντρα, τα οποία, περιλαμβανόμενης της Αθήνας, δεν αποτελούν παρά μετεξελίξεις μεγάλων χωριών, που αναπτύχθηκαν αναρχικά και χωρίς κανένα σχέδιο και δεν είναι ακριβώς γι’ αυτό σε θέση να δεχτούν το συντριπτικό αυτό βάρος, που συνεπάγεται η ασταμάτητη εισροή νέου πληθυσμού. Η πίεση έχει πλέον αρχίσει να γίνεται ασφυκτική με ανυπολόγιστες συνέπειες στο σύνολο της χώρας.Κάποτε θα υποχρεωθούμε ν’ αντιδράσουμε γιατί δεν θα μπορούμε να κάνουμε αλλιώς. Μόνο, που τότε ίσως θα είναι πολύ, πάρα πολύ, αργά. Β. ΦΙΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις. Μονάδες 25 Β1. Να σχολιάσετε το χωρίο: «Η συγκέντρωση τόσο μεγάλου… σε μαζική κλίμακα» σε 70-90 λέξεις. Μονάδες 15 Β2. Να εντοπίσετε: α. τον τρόπο ανάπτυξης (μονάδες 5) και β. τον τρόπο και μέσα πειθούς (μονάδες 5) της τελευταίας παραγράφου του κειμένου. Β3. Να βρείτε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: ενισχύθηκε, αποτέλεσμα, επισημανθεί, κατάτμηση, δυσχέρειες. Μονάδες 5 Β4. Να εξηγήσετε τη σημασία των διαρθρωτικών λέξεων: Αρχικά, Συγκεκριμένα, Ωστόσο, Επομένως , Και. Μονάδες 5 Γ. ΕΚΘΕΣΗ : Σε άρθρο σε εφημερίδα, να αναδείξετε τα προβλήματα του νεοελληνικού αστικού περιβάλλοντος που οδηγούν σε κακή ποιότητα ζωής και να προτείνετε λύσεις, ώστε να αναβαθμιστεί η ζωή των πολιτών. (500-600 λέξεις). Μονάδες 40 Καλή επιτυχία!!!__ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Ιανουαρίου 2011 Α. Ο συγγραφέας αναλύει το φαινόμενο της αστυφιλίας στην Ελλάδα. Παρουσιάζει τις φάσεις της και τα αίτια˙ αρχικά, λόγος ήταν η πενία των αγροτών στα τέλη 19ου αιώνα, μετά το 1945 η επιδίωξη της προστασίας απ’ τον εμφύλιο και έπειτα το καλύτερο επίπεδο εργασίας και ζωής. Αργότερα ως σήμερα, οι νέοι επιλέγουν τη φυγή στην πόλη και τα χωριά παρακμάζουν με διαμένοντες τους ηλικιωμένους, παρότι το αστικό εισόδημα δεν υπερέχει πλέον του αγροτικού. Αναδεικνύει τα πολυεπίπεδα προβλήματα της αστυφιλίας σε οικονομικό και επαγγελματικό επίπεδο με υπερβολικό αριθμό εργαζομένων στις πόλεις έναντι έλλειψης εργαζομένων στην ύπαιθρο, γι’ αυτό και προτείνει ως λύση τη δημιουργία αγροτουπόλεων, που θα ευνοήσουν την επιστροφή αστικού πληθυσμού που επιβιώνει δυσχερώς. Στις πόλεις, κυριαρχεί η εργασιακή αβεβαιότητα και το άγχος ωθεί σε φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας. Μέσω παραδειγμάτων καταδεικνύει την πολυεπίπεδη ανεπάρκεια των ελληνικών πόλεων και την αδυναμία υποδοχής νέου πληθυσμού, θεωρώντας ότι η μελλοντική αντίδραση δεν θα αποτελεί λύση όταν το πρόβλημα οξυνθεί. Β1. Είναι γεγονός ότι η ζωή στην πόλη προσφέρει εργασιακές ευκαιρίες, όμως δεν υπάρχει η βεβαιότητα μιας σταθερής επαγγελματικής πορείας και κατ’ επέκταση τρόπου ζωής, αφού οι ανθρώπινες σχέσεις δεν δομούνται βάσει συναισθηματικών σχέσεων. Η ανωνυμία στο πλήθος και οι ρυθμοί ζωής καθορίζουν την εργασιακή αβεβαιότητα, επομένως ο αστός ζει με άγχος για την επόμενη μέρα. Η υπαλληλική σχέση εργασίας με παροχή υπηρεσιών καθορίζει την αβεβαιότητα, αφού ο εργαζόμενος δεν παράγει προϊόντα και δεν μπορεί να λειτουργήσει αυτόματα, όπως ένας γεωργός. Έτσι, ο ατομικισμός και η περιστασιακή επαγγελματική σχέση οδηγούν σε αντικοινωνικότητα που εκφράζεται με προσβολή της προσωπικότητας των συνανθρώπων ως και ψυχοπνευματική επιβάρυνση του εργαζομένου και καταφυγή στη βία, στα ναρκωτικά, στην εγκληματικότητα. Β2.α. Η παράγραφος αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων. Στην πρώτη περίοδο αίτιο – αποτέλεσμα (αίτιο: Η συγκέντρωση…άγχους 􀃖 αποτέλεσμα: προκαλεί…μαζική κλίμακα). Αίτιο – αποτέλεσμα υπάρχει και στο χωρίο (αίτιο: τα ραγδαία αυξανόμενα αστικά κέντρα…αναπτύχθηκαν αναρχικά και χωρίς κανένα σχέδιο 􀃖 αποτέλεσμα: δεν είναι ακριβώς γι’ αυτό σε θέση να δεχτούν το συντριπτικό βάρος…στο σύνολο της χώρας). Περιέχεται η μέθοδος των παραδειγμάτων (προβλήματα ανθρώπινου περιβάλλοντος…αποχέτευσης) και η αιτιολόγηση (γιατί δεν θα μπορούμε να κάνουμε αλλιώς). β. Ο τρόπος πειθούς είναι η λογική, αφού χρησιμοποιεί τεκμήρια γενικής αλήθειας στην πρώτη περίοδο και παραδείγματα τα οποία συντελούνται στο σύγχρονο νεοελληνικό αστικό περιβάλλον. Μάλιστα, παρατηρούμε και τη χρήση συγκινησιακής γλώσσας (ευκαιριακότητα, αστάθεια, αβεβαιότητα, άγχος, πίεση ασφυκτική, θα είναι πολύ αργά) η οποία παραπέμπει στην επίκληση στο συναίσθημα του δέκτη. Β3. ενισχύθηκε = ενδυναμώθηκε αποτέλεσμα = συνέπεια επισημανθεί = τονιστεί κατάτμηση = διαχωρισμός δυσχέρειες = δυσκολίες Β4. αρχικά = χρονική σχέση Ωστόσο = Αντίθεση και = προσθήκη, έμφαση Συγκεκριμένα = επεξήγηση Επομένως = Συμπέρασμα Γ. ΕΚΘΕΣΗ: Επικοινωνιακό πλαίσιο: άρθρο, επιβάλλεται τίτλος (με σχόλιο) που προβάλλει τη θέση του γράφοντος. Ζητούμενα: 1) Τα προβλήματα στις σύγχρονες ελληνικές πόλεις που συνιστούν κακή ποιότητα ζωής. 2) Προτάσεις αναβάθμισης της ποιότητας ζωής. Τίτλος: Αστική ζωή…χωρίς ποιότητα! Πρόλογος: Αναφορά στο φαινόμενο αστυφιλίας και την προσδοκία βελτίωσης της ζωής απ΄την εσωτερική μετανάστευση των κατοίκων της υπαίθρου. Όμως, η πραγματικότητα διέψευσε την αναμονή αυτή. Ζητούμενο 1: Προβλήματα πόλεων που οδηγούν σε κακή ποιότητα ζωής. 1) Μόλυνση ατμόσφαιρας. 2) Ρυθμοί ζωής ταχείς χωρίς απόλαυση δυνατοτήτων που προσφέρει η πόλη. 3) Υψηλό κόστος διαβίωσης. 4) Έλλειψη φυσικού περιβάλλοντος λόγω άναρχης δόμησης. 5) Ανωνυμία και απουσία γνήσιων διαπροσωπικών σχέσεων. 6) Εργασιακή αβεβαιότητα λόγω υπερκορεσμού των επαγγελμάτων. 7) Βία, εγκληματικότητα που προκαλούν ανασφάλεια, φόβο και καθιστούν την απομόνωση λύση. 8) Ψυχική μοναξιά λόγω του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος και της ατομιστικής τάσης. 9) Έλλειψη υποδομών (πεζοδρόμια, δρόμοι, πάρκα, αποχέτευση). 10) Συνωστισμός στα μέσα μεταφοράς και απώλεια χρόνου στις διανυόμενες αποστάσεις. 11) Αισθητική κακή λόγω του γκρίζου των πόλεων και των προσώπων. 12) Διατροφή εξαρτώμενη από τα βιομηχανοποιημένα προϊόντα. Ζητούμενο 2: Προτάσεις αναβάθμισης 1) Δημιουργία υποδομών απ’ την Πολιτεία με τη συμβολή οργανώσεων πολιτών (δεντροφύτευση, κατασκευή πάρκων, πεζοδρόμων). 2) Αστυνόμευση για αντιμετώπιση της βίας και φαινομένων παθογένειας. 3) Αυτενέργεια των πολιτών με καλλιέργεια λαχανικών σε κήπους για βελτίωση της διατροφικής ποιότητας. 4) Επιλογή ακόρεστων επαγγελματικών κλάδων, ώστε η αβεβαιότητα και η ανεργία να αποφευχθεί. 5) Δραστηριοποίηση πολιτών για να δοθεί χρώμα στην πόλη (ζωγραφική, γλυπτική, συμμετοχή σε ανακατασκευή – αναμόρφωση κτηρίων). 6) Επιδίωξη ουσιαστικών διαπροσωπικών σχέσεων με απαλλαγή από τον υλισμό, την ιδιοτέλεια. 7) Επαναπροσδιορισμός των αξιών και ιεράρχηση των αληθινών αναγκών. 8) Κατανομή του χρόνου, τέτοια, ώστε να υπάρχει ελεύθερος χρόνος για κάλυψη προσωπικών ψυχοπνευματικών αναγκών. 9) Αποκέντρωση με επιστροφή στον τόπο καταγωγής και κίνητρο εργασιακό – οικονομικό.

2012-04-20T06:52:00.002-07:00

ΜΕΣΣΙΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Προσδιορισμός της έννοιας: Ο Μεσσίας έχει το νόημα του σωτήρα και λυτρωτή, του θεόσταλτου, δηλαδή προσώπου, που μπορεί να οδηγήσει την ανθρωπότητα στη γη της επαγγελίας. Παραδείγματα: • Καταπιεσμένοι λαοί αναζητούν στο πρόσωπο ενός ηγέτη την ελπίδα για αλλαγή της μοίρας τους. Ο Φιντέλ Κάστρο στην Κούβα και ο Λένιν στη Σοβιετική Ένωση ενσάρκωσαν τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Σωτήρα, του Καθοδηγητή και Ρυθμιστή του εθνικού πεπρωμένου. • Άνεργοι και εξαθλιωμένοι, εξόριστοι του κυριάρχου πολιτικοοικονομικού συστήματος αναζητούν μεσσίες που θα απονείμουν τη δικαιοσύνη. Τέτοιες λαϊκές μάζες επέτρεψαν και ευλόγησαν την αναρρίχηση στην εξουσία των Ναζί. • Ο μεσσιανισμός επιστρατεύεται ως μέσο διασφάλισης της εθνικής συνοχής έναντι των πολιτικών θρησκευτικών ή εθνικών εχθρών. Το δόγμα των Εβραϊων ως μέσο συσπείρωσης έναντι του παλαιστινιακού κινδύνου, οι Η.Π.Α. ως ενσάρκωση του Σατανά για τους φανατικούς ισλαμιστές, που αισθάνονται απειλή από το δυτικό τρόπο ζωής επιβεβαιώνουν την άποψη αυτή. • Μεσσίας είναι ο νεοερχόμενος προπονητής της ομάδας που ως δια μαγείας θα λύσει όλα τα αγωνιστικά της προβλήματα, εξαλείφοντας τις προστριβές των οπαδών της διοίκησης της. • Ακόμη και στην προσωπική τους ζωή, πολλοί περιμένουν μεσσίες. Είναι σύνηθες το όνειρο των νέων που περιμένουν να κερδίσουν το λαχείο ή να κληρονομήσουν έναν πλούσιο συγγενή. Παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη του μεσσιανισμού Ψυχολογικό υπόβαθρο του ατόμου • Μεταφυσικά στηρίγματα για την κάλυψη της ανασφάλειας: άτομα καταπιεσμένα, υποτιμημένα και ανασφαλή αδυνατούν να επιστρατεύσουν την αυτοπεποίθηση και την αυτενεργό δυναμική δράση ως μέσο αποτίναξης των κάθε λογής δεσμών τους. Ευεπίφορα στη μοιρολατρία αναζητούν τους από μηχανής Θεούς και μεταφυσικά στηρίγματα εκποιώντας την ελευθερία τους. • Εκποίηση της εσωτερικής ελευθερίας για την απόκτηση δύναμης: σε μια εποχή ρηχότητας και αποπνευμάτωσης πολλοί άνθρωποι έχουν μια συγκεχυμένη και συχνά διαστρεβλωμένη αντίληψη για την ελευθερία. Συλλαμβάνουν μόνο το εξωτερικό περίβλημα της νοώντας την ως κοινωνική επιβολή ή απεριόριστη καταναλωτική δυνατότητα αγνοώντας τις εσωτερικές της διαστάσεις. Ο θεός του τζόγου είναι ο μόνος που μπορεί να μας απελευθερώσει από τα δεσμά της ανάγκης. • Αμάθεια, εξασθένιση κρίσης, ευπιστία, παραλογισμός: οι τάσεις αναζήτησης υπερβατικών, εξωλογικών ερμηνειών του κόσμου από τα άτομα βρίσκονται σε αντιστρόφως ανάλογη σχέση με το βαθμό της πνευματικής συγκρότησης και καλλιέργειάς τους. Η αμάθεια συνδέεται με τη ρευστότητα της σκέψης, την ευπιστία, την εξασθένηση της κρίσης και τον παραλογισμό. Ο πνευματικός μαρασμός υποβιβάζει τα άτομα από αυτόφωτους πνευματικούς οργανισμούς σε ετερόφωτα σώματα που εξαρτούν την ύπαρξη τους από μεσσίες-σωτήρες. • Κρίση αξιών-Αδυναμία ιδεολογικού προσανατολισμού: η εποχή μας έχει ένα μεταβατικό χαρακτήρα με κύρια χαρακτηριστικά την κατάρρευση ιδεολογιών και την εξάπλωση ενός μωσαϊκού ιδεολογημάτων, που εναλλάσσονται ταχύτατα δημιουργώντας ένα κλίμα σύγχυσης, αντιφάσεων και ηθικής ρευστότητας. Από τη μια υπάρχουν οι μηδενιστές που κρατούν τη σημαία της αμφισβήτησης και της απομυθοποίησης πιστοί στο πνεύμα της εποχής. Από την άλλη οι πιστοί της θεολογίας που κάνουν απέλπιδες προσπάθειες να χτίσουν αναχώματα στο σαθρό έδαφος των καιρών μας. • Μεσσιανισμός ως αντίβαρο στην ομογενοποίηση των πολιτισμών: η εποχή μας χαρακτηρίζεται από την οικουμενικότητα και τη συνένωση των λαών κάτω από την κοινή εμβέλεια ενός παγκόσμιου πολιτικού και πολιτιστικού προτύπου. Όταν όμως η παγκοσμιοποίηση θα ενδυναμώνει από την αισχροκέρδεια των πολιτικών, τόσο οι λαοί θα γίνονται φοβισμένοι και μισαλλόδοξοι. • Εξαθλίωση, ανισότητες: η σωτηρολογία καρπίζει σε ένα κοινωνικό έδαφος με έντονες οικονομικές και ταξικές ανισότητες. Άτομα εξαθλιωμένα, περιθωριοποιημένα και αδύναμα να επιβιώσουν και να αναδειχτούν στον κοινωνικό στίβο αναζητούν σε εκπροσώπους εξτρεμιστικών δογμάτων που προβάλλονται ως επίδοξοι μεσσίες. Συμφέροντα Πολιτικά: σε αυταρχικά καθεστώτα χωρίς λαϊκό έρεισμα εξαπλώνεται ο μεσσιανισμός με τη μορφή της εξιδανίκευσης πολιτικών ιδεολογημάτων και την προσωπολατρία ηγετών. Εικόνες του ηγέτη πατέρα αναρτημένες παντού, πύρινοι λόγοι που παρουσιάζουν δογματικές θέσεις ως εκπορευόμενες από αιώνιους νόμους και βουλήσεις μεταφυσικές αδρανοποιούν τη σκέψη των ανθρώπων και τους μετατρέπουν σε άμορφη μάζα υποταγμένη στις προσταγές του Μεσσία. Θρησκευτικά: αιρέσεις παγιδεύουν τη σκέψη των πιστών. Καλλιεργούν τον εσχατολογικό φόβο της καταστροφής του κόσμου και προτείνουν την προσήλωση στο δόγμα τους ως σανίδα σωτηρίας. Με αυτόν τον ψυχολογικό εκβιασμό αυξάνουν τα στρατολογημένα μέλη τους και εξαπλώνουν την επιρροή τους.

2012-04-20T06:49:00.001-07:00

Ολικό διαγώνισμα στη βιολογία γενικής παιδείας, Απρίλης 2012 Επιμέλεια: Σημαιουδάκη Ελευθερία Όνομα:………………………………………………………………………………… ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή λέξη ή φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση. 1. Για 20 μόρια όμοιων αντισωμάτων ισχύει: α. Συνολικά αποτελούνται από 80 πολυπεπτιδικές αλυσίδες β. Αποτελούνται από 20 βαριές και 60 ελαφριές αλυσίδες στο σύνολό τους γ. Μπορούν να συνδεθούν με μια ευρεία γκάμα αντιγόνων δ. Η δράση τους στο αίμα και τη λέμφο του οργανισμού συνιστά την κυτταρική ανοσία Μονάδες 5 2. Ασθένεια που προκαλείται από προκαρυωτικό οργανισμό είναι η: α. ασθένεια του ύπνου β. τρυπανόσωμα γ. καντιτίαση δ. σύφιλη Μονάδες 5 3. Τα φυτά προσλαμβάνουν τον άνθρακα και το άζωτο με τη μορφή: α. γλυκόζης και αμμωνίας αντίστοιχα β. γλυκόζης και νιτρικών ιόντων αντίστοιχα γ. διοξειδίου του άνθρακα και νιτρικών ιόντων αντίστοιχα δ. διοξειδίου του άνθρακα και αμμωνίας αντίστοιχα Μονάδες 5 4. Μικροοργανισμοί κατατάσσονται στο είδος Vibrio cholerae με βάση: α. Το μειξιολογικό κριτήριο β. Το τυπολογικό κριτήριο γ. Συνδιασμό των δυο κριτηρίων δ. Κανένα από τα δυο κριτήρια Μονάδες 5 5. Ερημοποίηση μπορεί να προκληθεί από: α. Την όξινη βροχή β. Την αποψίλωση των δασών γ. Τις πυρκαγιές και την υπερβόσκηση δ. Όλα τα παραπάνω Μονάδες 5 ΘΕΜΑ 2ο 1. Ποιοι οργανισμοί επιτελούν κυτταρική αναπνοή, ποια είναι η διαδικασία αυτή και ποια τα αποτελέσματά της; Πώς σχετίζεται η διαδικασία αυτή με τις απώλειες ενέργειας μεταξύ τροφικών επιπέδων σε ένα οικοσύστημα; Μονάδες 7 2. Γιατί η δράση της φυσικής επιλογής αναφέρεται στο επίπεδο του πληθυσμού και όχι του ατόμου; Μονάδες 6 3. Με ποιο τρόπο μπορεί να γίνει η διάγνωση του AIDS; Μονάδες 5 4. Ποια είναι τα αίτια του φαινομένου του θερμοκηπίου; Μονάδες 7 ΘΕΜΑ 3ο Α. Ο Γιάννης και η Ελένη μολύνθηκαν ταυτόχρονα από το βακτήριο του τετάνου ενώ έπαιζαν σε ανεγειρόμενη οικοδομή. Ο Γιάννης διέθετε ήδη ανοσία για το βακτήριο, ενώ η Ελένη όχι, οπότε της χορηγήθηκε αντιτετανικός ορός. α. Με ποιους τρόπους θα μπορούσε να έχει αποκτήσει ανοσία ο Γιάννης; Αναφέρετε τα κύτταρα του ανοσοβιολογικού συστήματος του Γιάννη, τα οποία έδρασαν προσφέροντας ανοσία. Μονάδες 6 β. Τι είναι ο αντιτετανικός ορός και πώς έδρασε στην περίπτωση της Ελένης; Μονάδες 3 Β. Το αντιβιοτικό πενικιλίνη ανακαλύφθηκε τυχαία από το Φλέμινγκ το 1929 . α. Ποιος είναι ο μηχανισμός δράσης του; Μονάδες 2 β. Πώς θα εξηγούσε ο Λαμάρκ και πώς ο Δαρβίνος την ανθεκτικότητα που έχει αναπτύξει το βακτήριο Staphylococcus aureus στην πενικιλίνη; Μονάδες 6 Γ. Στο διάγραμμα που ακολουθεί απεικονίζεται η μεταβολή των πληθυσμών του φυτοπλαγκτού και του ζωοπλαγκτού υδάτινου οικοσυστήματος, πριν και μετά την περίοδο των βροχοπτώσεων. Στο οικοσύστημα αυτό παρατηρείται θάνατος πολλών ψαριών από ασφυξία.

2012-04-20T06:48:00.001-07:00

ΦΥΣΙΚΗ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΠΑΛΑΛΗΠΤΙΚΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: ΘΕΜΑ Α (5x5=25) 1. Όταν ενα σώμα ισορροπεί τότε: a. Η συνησταμένη των δυνάμεων που του ασκούνται είναι μηδέν άρα το σώμα είναι ακίνητο. b. Εκτελεί ευθύγραμμη ομαλή κίνηση. c. Η συνησταμένη των δυνάμεων που του ασκούνται είναι διαφορετική απο το μηδέν. d. Δεν του ασκείται καμια δύναμη. 2. Στην ευθύγραμμη ομαλή κίνηση: a. Το κινητό κινείται σε ευθεία γραμμή. b. Η ταχύτητα είναι ανάλογη του χρόνου. c. Η μέση ταχύτητα συμνίπτει με την στιγμιαία. d. Η επιτάχυνση του κινητού είναι σταθερή. 3. Ένα σώμα ανεβαίνει κατακόρυφα με σταθερή ταχύτητα, υπό την επίδραση δύναμης F. Ισχύει: a. WF = WB b. WF = - WB c. WF > WB d. WF < WB 4. Η επιτάχυνση της βαρύτητας ( g ) εξαρτάται από: a. Το υψόμετρο και το γεωγραφικό πλάτος. b. Το υψόμετρο και την μάζα του σώματος. c. Τον όγκο και την πυκνότητα του σώματος. d. Τη μάζα και τον όγκο του σώματος. 5. Σ’ένα διάγραμμα ταχύτητας- χρόνου ( u(t) ) η κλίση της ευθείας είναι ίση με: a. Το διάστημα που έχει διανύσει το κινητό. b. Την μέση ταχύτητα του κινητού. c. Την επιτάχυνση του κινητού. d. Την μετατόπιση του κινητού. ΘΕΜΑ Β 1. Στο παρακάτω διάγραμμα ταχύτητας- χρόνου απεικονίζεται η κίνηση ενός κινητού σε χρονικό διάστημα 20sec. a. Χαρακτηρίστε το είδος της κίνησης και την κατέυθυνση κίνησης του σώματος σε κάθε επιμέρους χρονικό διάστημα. b. Να βρεθεί η επιτάχυνση του σώματος σε κάθε χρονικό διάστημα. (5+4) 2. Σώμα μάζας m=4kg αφήνεται να πέσει από ύψος h=10m. Να βρεθούν : a. Η ταχύτητα του σώματος όταν αυτό φτάσει στο έδαφος. b. Σε πόσο χρόνο θα φτάσει το σώμα στο έδαφος. Δίνεται g=10 m/s2 (4+4) 3. Σώμα ανέρχεται προς τα πάνω υπό την επίδραση δύναμης F έχοντας σταθερή ταχύτητα. Κάποια χρονική στιγμή ασκούμε στο σώμα οριζόντια δύναμη F’ όπως φαινεται στο σχήμα. F F’ Η κίνηση του σώματος πλέον θα είναι: a. Ευθύγραμμη ομαλά επιταχυνόμενη. b. Ευθύγραμμη ομαλή. c. Ευθύγραμμη ομαλά επιβραδυνόμενη. Να διακιολογήσετε την απάντηση σας. (2+5) ΘΕΜΑ Γ Σώμα μάζας m=4kg κινείται υπό την επίδραση δύναμης F η οποία μεταβάλλεται με την απόσταση x σύμφωνα με την σχέση F= 20+ 4x (SI). H F σχηματίζει γωνία θ=60ο με το οριζόντιο επίπεδο. Ο συντελεστής τριβής ολίσθησης μεταξύ σώματος και επιπέδου είναι μ=0,1. a. Να σχηματισθούν και να αναλυθούν οι δυνάμεις που ασκούνται στο σώμα. b. Από τη θέση x1= 1m έως τη θέση x2= 5m να βρεθούν: i. Το έργο της δύναμης F. ii. To έργο της τριβής Τ. Δίνεται g=10m/s2 (6+8+11) ΘΕΜΑ Δ Σώμα μάζας m=2kg βρίσκεται σε θέση Α επιπέδου με συντελεστή τριβής ολίσθησης μ=0,1. Στο σώμα ασκείται οριζόντια δύναμη F=32N οπότε αυτό αρχίζει να επιταχύνεται με σταθερή επιτάχυνση. Το σώμα κινείται μέχρι τη θέση Β οπότε και συναντάει το κεκλιμένο επίπεδο. Στο κεκλιμένο φτάνει μέχρι το σημείο Γ όπου και σταματάει. F a. Να βρεθεί η επιτάχυνση α. b. Αν η κινητική ενέργεια στο σημείο Β είναι ΚB=90J να βρεθεί η απόσταση ΑΒ c. Αν το σώμα φτάνει σε ύψος h στο κεκλιμένο επίπεδο και έπειτα σταματάει, να βρεθεί αυτό το ύψος. (8+8+9) Επιμέλεια: Σπανάκη Μαρία Φυσικός

2012-04-19T02:21:00.001-07:00

Εξετάσεις προσομοίωσης Xημείας Θέμα Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Δίνονται τα στοιχεία 26Fe 11Na 21Sc 18Ar. Έγχρωμες ενώσεις σχηματίζουν τα στοιχεία: a. 26Fe 11Na b. 26Fe 18Ar c. 26Fe 21Sc d. 21Sc 18Ar Α2. Ένα αραιό διάλυμα του ΝaHSO4 μπορεί να έχει , στους 250C , pH ίσο με : a. 0 b. 4 c. 10 d. 7 Α3. Ποια από τα παρακάτω οξείδια είναι όξινα? a. Na2O , K2O b. BaO c. CO2,SO3 d. CaO A4. To ηλεκτρόνιο του ατόμου του υδρογόνου έχει ελάχιστη ενέργεια όταν βρίσκεται στην ενεργειακή στάθμη που αντιστοιχεί σε: a. n=1 b. n=2 c. n=4 d. n=7 A5. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος,αν η πρόταση είναι λανθασμένη. a. H προπανόλη είναι η μοναδική αλδεΰδη που δίνει την αλογονοφορμική αντίδραση. b. Η ενέργεια δεύτερου ιοντισμού στα αλκάλια είναι πολύ μεγαλύτερη από την ενέργεια πρώτου ιοντισμού. c. Η αφυδραλογόνωση του 2-χλωροβουτανίου δίνει ως μοναδικό προϊόν το 2 – βουτένιο. d. Η προσθήκη HNO3 σε ένα υδατικό διάλυμα HNO2 έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του βαθμού ιοντισμού του HNO¬2. e. To αντιδραστήριο Tollens oξειδώνει κετόνες. Θέμα Β Β1. Δίνονται τα στοιχεία 8Ο , 16S , 17Cl , 35Br a. Να γράψετε την ηλεκτρονιακή δόμηση των ατόμων τους σε θεμελιώδη κατάσταση. b. Να βρεθεί η θέση τους (περίοδος, τομέας , ομάδα) στον περιοδικό πίνακα. c. Να συγκρίνετε τα στοιχεία S και Cl ως προς την ατομική τους ακτίνα. d. Να γράψετε τους ηλεκτρονιακούς τύπους κατά Lewis των παρακάτω ενώσεων: I. SO2Cl2 II. SO3 B2. Να αιτιολογήσετε τις επόμενες προτάσεις: a. Ένα διάλυμα HNO¬3 θα έχει μικρότερο pH από διάλυμα HNO2 της ίδιας συγκέντρωσης και θερμοκρασίας. b. Τα τροχιακά 2px και 2py έχουν το ίδιο μέγεθος. c. Η δεύτερη ενέργεια ιοντισμού είναι μεγαλύτερη από την πρώτη. d. Η αφυδάτωση μιας κορεσμένης μονοσθενούς αλκοόλης , είναι δυνατόν , να σχηματίσει αιθέρα. e. Για να διακρίνουμε αν μια ένωση είναι αλκίνιο ή αλκένιο χρησιμοποιούμε Νa ή Κ. Β3. Σε πέντε δοχεία περιέχονται οι ενώσεις : αιθανάλη , μεθανικό οξύ, αιθανόλη και αιθανικό οξύ. Να γράψετε πως μπορούμε να διακρίνουμε αυτές τις ενώσεις και να γραφούν οι αντιδράσεις. Θέμα Γ Γ1. Σε πέντε δοχεία 1,2,3,4,5 περιέχονται οι ενώσεις 2-βουτανόλη, αιθανικός αιθυλεστέρας , βουτανικό οξύ , αιθανάλη και1-εξίνιο. Σε κάθε δοχείο περιέχεται μόνο μια ένωση. Να προσδιορίσετε ποια ένωση περιέχεται στο κάθε δοχείο , αν γνωρίζεται ότι: i. Οι ενώσεις που περιέχονται στα δοχεία 1,3 δίνουν αλογονοφορμική αντίδραση. ii. Οι ενώσεις που περιέχονται στα δοχεία 2,3,5, αντιδρούν με μεταλλικό νάτριο και εκλύεται Η2. iii. Η ένωση που περιέχεται στο δοχείο 2 αντιδρά με Na2CO3 και εκλύεται αέριο CO2. iv. Η ένωση περιέχεται στο δοχείο 1 ανάγει το αντιδραστήριο Tollens. Γ2. Κορεσμένη οργανική ένωση (Α) με μοριακό τύπο C5 H12 O έχει τις εξής χημικές ιδιότητες : i. Αντιδρά με μεταλλικό νάτριο και εκλύεται Η2 (g) ii. Δίνει αλογονοφορμική αντίδραση. iii. Με αφυδάτωση στους 1700C παρουσία Η¬2SO4 παράγεται κύριο (Β) το οποίο με υδρόλυση παρουσία Η¬2SO4 , δίνει κύριο προϊόν (Γ) το οποίο δεν οξειδώνεται με διάλυμα ΚMnO4 χωρίς διάσπαση της ανθρακικής αλυσίδας της. Να γράψετε τους συντακτικούς τύπους των οργανικών ενώσεων Α,Β,Γ. Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας . Γ3. Να υπολογίσετε τον όγκο του διαλύματος Κ2Cr2O7 0,2M που χρειάζεται για την πλήρη οξείδωση 26,4 gr της ένωσης Α παρουσία Η2SO4. Δίνονται οι σχετικές μοριακές μάζες : C=12, H=1, O=16 Θέμα Δ Υδατικό δ/μα Δ1 όγκου 500ml περιέχει CH3NH2 1Μ και NaOH 10-2Μ σε θερμοκρασία 250C. a) Να υπολογίσετε τη συγκέντρωση των ιόντων ΟΗ- και το βαθμό ιοντισμού της CH3NH2 στο διάλυμα Δ1. b) Στο διάλυμα Δ1 διαβιβάζονται 11,312 L αερίου υδροχλωρίου (STP) και προκύπτει διάλυμα Δ2 όγκου 500ml. Ποια είναι η τιμή pH του Δ2. c) Στο Δ2 προστίθεται 10gr στερεού NaOH και παράγεται διάλυμα Δ3 όγκου 500 ml. Ποια είναι η τιμή pH του Δ3. Δίνονται Κw=10-14 , Kb(CH3NH2)= 10-4¬¬¬ και οι σχετικές ατομικές μάζες : Να=23, Ο=16, Η=1

2012-04-19T02:20:00.001-07:00

2012-04-02T01:23:00.000-07:00

Eπεξήγηση όρων

Φονταμενταλισμός
Θεολογικό ρεύμα του αμερικανικού προτεσταντισμού, εχθρικό απέναντι στην επιστήμη, που στοχεύει στην επιστροφή στις εθνικές και θρησκευτικές παραδόσεις (Μ. Τριανταφυλλίδης).Γενικότερα, η τάση φανατικής προσήλωσης σε θρησκευτικές, πολιτικές και άλλες αρχές: μουσουλμανικός, ισλαμικός φονταμενταλισμός. Η λέξη αποτελεί μεταφορά στην ελληνική του γαλλικού fondamentalisme και του αγγλικού fundamentalism, λέξεις που ετυμολογούνται από το λατινικό fundamentum (= θεμέλιο).

Μεσσιανισμός
Η λέξη εμφανίζεται στα τέλη του 19ου αι. και αποτελεί μεταφορά στην ελληνική του γαλλικού messianisme (-isme = -ισμός), που σχηματίστηκε από την ελληνιστική λέξη Μεσσίας (< εβρ. masiah = χρισμένος με λάδι). Η πίστη στην ύπαρξη ή στη μελλοντική παρουσία ενός «μεσσία» - Υπερανθρώπου, ενός σωτήρα σε θρησκευτικό και κατ’ επέκταση σε εθνικό, πολιτικό ή κοινωνικό επίπεδο, δηλ. σ’ ένα πρόσωπο με εξαιρετικές ικανότητες (= «χαρισματικό ηγέτη»), το οποίο, όπως πιστεύεται, θα λυτρώσει το λαό ή το έθνος από τα προβλήματά του. Ο μεσσιανισμός δεν περιορίζεται στη θρησκεία. Διαποτίζει ως αντίληψη και ως προσδοκία (= μεσσιανική νοοτροπία, μοιρολατρική τάση) τον πολιτικό και κοινωνικό βίο κάποιων λαών, κατεξοχήν της Ανατολής, η ζωή (κοινωνική, πολιτική, πολιτιστική) των οποίων παρουσιάζεται συχνά τραγικά υποδεέστερη. Δημιουργεί άτομα ανασφαλή και ψυχολογικά εξαρτημένα, άβουλα, πειθήνια όντα - δηλ. «υπηκόους» και όχι «ενεργούς πολίτες» - ευνοεί την επικράτηση αυταρχικών – ολοκληρωτικών καθεστώτων, αδρανοποιεί τη σκέψη και την κριτική στάση και, κατ’ αυτό τον τρόπο, υποβιβάζει την αξία και αυτονομία του ανθρώπου ως ελεύθερου και αυτεξούσιου όντος.

Κομφορμισμός
Η τάση του ατόμου να προσαρμόζεται στις αντιλήψεις και τις συνήθειες της κοινωνίας στην οποία ανήκει – ακόμη κι αν δεν τον εκφράζουν. Μεταφορά του γαλλικού conformisme < ρ. conformer (= διαμορφώνω) < λατ. conformo (< cum + forma = μορφή).

1-5

2012-04-02T01:21:00.000-07:00

: Σύγχρονη εκπαίδευση και προσωπικότητα του δασκάλου.

Η φυσιογνωμία τον δασκάλου

[ … … ] Ποια ακριβώς είναι, μέσα στο χαρακτηρολογικό πίνακα, η ιδιομορφία του δασκάλου; Πολλά γνωρίσματα της έχουν επισημάνει όσοι έχουν συστηματικά μελετήσει το θέμα. Θα περιοριστώ σε τρία, τα κατά τη γνώμη μου, σπουδαιότερα.
1. Στόφα δασκάλου έχει εκείνος που παραμένοντας ενήλικος μπορεί να γίνεται παιδί – και κάθε χρόνο, με τα νέα παιδιά που έρχονται στα χέρια του, να γίνεται ένα νέο παιδί. [ … … ] Ο δάσκαλος λοιπόν πρέπει ακριβώς να καταλαβαίνει, να μιλεί αυτή τη γλώσσα, για να συνεννοείται με τους νέους, για να μπορεί να έρχεται πολύ κοντά τους και να τους παραστέκεται στις δυσκολίες που θα βρουν πορευόμενοι την (ανώμαλη και επικίνδυνη) οδό της ζωής. Όσοι βλέπουν με σκεπτικισμό τούτο το "πλησίασμα" και κάποτε ανησυχούν για τις συνέπειές του, θα αναθεωρήσουν τη στάση τους άμα σκεφτούν ότι, εάν δεν πάμε κοντά στο παιδί, δε θα το φέρουμε ποτέ κοντά μας, και όσο μακριά του στεκόμαστε, τόσο και εκείνο θα σταθεί πιο μακριά από μας. Με αυτό το πρίσμα θεωρούμενο το έργο τον δασκάλου είναι σήμερα πολύ πιο δύσκολο από όσο ήταν στις άλλες εποχές. Γιατί με τον ιλιγγιώδη ρυθμό που εξελίσσονται σήμερα οι κοινωνίες μας, η απόσταση (όχι χρόνου, αλλά αντιλήψεων και διαθέσεων "νοοτροπίας"), που χωρίζει τη μια γενεά από την άλλη έχει γίνει εκπληκτικά μεγάλη. Ο κόσμος δεν είναι πια ο δικός τους και για να μετατεθεί κανείς στη δική τους "πραγματικότητα", όπως μόνο ο αληθινός δάσκαλος μπορεί να το κάνει, είναι σωστός άθλος. Ποτέ δεν ήταν το παιδευτικό λειτούργημα τόσο δύσκολο όσο σήμερα.
2. Το δεύτερο που ζητούμε από το δάσκαλο είναι: στις σχέσεις του με το μαθητή σ’ ένα στόχο να βλέπει πάντοτε σταθερά -πώς να αχρηστέψει τον εαυτό του. [ … … ] Επιτυχημένος είναι εκείνος ο δάσκαλος που έκανε με το έργο του τόσο ώριμο το μαθητή του, ώστε εκείνος να μην τον χρειάζεται πια. Αυτό είναι το μεγάλο κατόρθωμα, ο θρίαμβος του δασκάλου: να κάνει το νέο άνθρωπο σε τέτοιο βαθμό αυθύπαρκτο και ανεξάρτητο -στον τρόπο που μεθοδεύει τις παρατηρήσεις και τις σκέψεις του, που κάνει τις εκτιμήσεις του, που καταρτίζει το πρόγραμμα δράσης του, που βλέπει και σημασιολογεί τον κόσμο και τη ζωή – ώστε να μην έχει πλέον ανάγκη τη χειραγώγηση κανενός άλλου, ούτε φυσικά του δασκάλου του. Πώς γίνεται αυτός όμως ο διανοητικός και ηθικός απογαλακτισμός; Πρώτα πρέπει να τον θελήσει και να τον επιδιώξει ο δάσκαλος, πράγμα πολύ σπάνιο, άμα συλλογιστεί κανείς πόσο εγωιστής και ματαιόδοξος, δεσποτικός και αδιάλλακτος, γίνεται ο άνθρωπος, όταν συμπεριφέρεται προς τους άλλους από "θέσιν ισχύος". Και έπειτα πρέπει να μπορεί να τον επιτύχει, γιατί πολύ λίγοι είναι ικανοί για ένα τέτοιο λεπτό και δύσκολο έργο. Κλασικό και απαράμιλλο υπόδειγμα δασκάλου από αυτή την άποψη θα παραμείνει ο αρχαίος Σωκράτης (όπως τον παρουσιάζουν τα κείμενα των μαθητών του, του Πλάτωνα και του Ξενοφώντα). Αυτός – έλεγε στους νέους που του ζητούσαν τα φώτα του - δεν ξέρει τίποτα και όπως η μητέρα του, η Φαιναρέτη η μαμή, ξεγεννούσε τις επίτοκες μητέρες, δεν γεννούσε τα παιδιά που έφερνε στον κόσμο, το μόνο που μπορούσε και εκείνος να τους προσφέρει, είναι να τους παρασταθεί στον πνευματικό τοκετό, για να γεννήσουν υγιείς ιδέες, όχι ανάπηρα πλάσματα. Η "μαιευτική" λοιπόν είναι η μέθοδος και η τέχνη τον αληθινού δασκάλου. Με αυτήν ό,τι μαθαίνει ο νέος είναι δική του, κατάσταση, όχι ξένη εισφορά. Κάτι περισσότερο: με αυτή μαθαίνει το "πώς να μαθαίνει", μόνος και αυτοδύναμος. Το πώς επομένως θα πάψει να χρειάζεται το δάσκαλο.
3. Άφησα τελευταία την κύρια ιδιότητα (ορθότερα: την πρώτη αρετή) του δασκάλου: την αγάπη του στο παιδί.
[ … … ] Είναι απίστευτο με πόση αγάπη (ανιδιοτελή, θερμή, αφειδώλευτη) αφοσιώνεται ο αληθινός δάσκαλος στους μαθητές του. Το παιδί που του εμπιστεύτηκαν να διδάξει, γίνεται ο άξονας της ζωής του, αυτό της δίνει το περιεχόμενο και το νόημά της. Έχουμε και στο κεφάλαιο τούτο της ψυχολογίας του δασκάλου ένα κλασικό και απαράμιλλο υπόδειγμα: την άγια μορφή του Pestalozzi[1] σε ένα ατελείωτο έργο του ("ο άρρωστος Pestalozzi προς το υγιές Κοινόν", 1812) εξομολογείται: «Όταν μέσα στη συναίσθηση της μεγάλης καταστροφής, μέσα στην πιο μεγάλη αγανάκτησή μου για όσα με περιτριγύριζαν, έβρισκα ένα παιδί στο δρόμο και το ‘βαζα κοντά στο στήθος μου και το μάτι του εσωτερικού του ουρανού μόλις έστω άγγιζε το σκληρό μου βλέμμα, τότε χαμογελούσε αμέσως το μάτι μου όπως το μάτι τον παιδιού και ξεχνούσα ουρανό και γη, ξεχνούσα ακόμη – θα ‘λεγα – και του Θεού και των ανθρώπων τη δικαιοσύνη και ζούσα μέσα στη μακαριότητα της ανθρώπινης φύσης και της αγίας αθωότητάς της, έτσι καθώς χαιρόμουν κυριολεκτικά, ή μάλλον ξανάβρισκα τον εαυτό μου μέσα στο παιδί που κρατούσα πάνω στο στήθος μου. Ξαναχαιρόμουν τότε πάλι με βαθιά συγκίνηση για την ύπαρξη μου με την άγια χαρά που έβαζε μέσα στην ερημωμένη μου ψυχή η ύπαρξη τον παιδιού που καθόταν πάνω μου». Ας προσέξουμε σ’ αυτήν τη θαυμάσια σελίδα τη φράση του μεγάλου Ελβετού: "Ξανάβρισκα τον εαυτό μου μέσα στο παιδί". Με την αγάπη που διεγείρει ανεξάντλητα την παιδαγωγική ακτινοβολία, ο αληθινός δάσκαλος ξαναβρίσκει τον εαυτό τον μέσα στο παιδί.
Ε. Π. Παπανούτσος, "Οι δρόμοι της ζωής".

Ασκήσεις :
1. Με βάση τους πλαγιότιτλους να συνθέσετε την περίληψη τον κειμένου (100 – 120 λέξεις).
(μονάδες 25)
2. Να αναπτύξετε σε κείμενο έκτασης δύο παραγράφων την άποψη του συγγραφέα: «επιτυχημένος είναι ο δάσκαλος που έκανε με το έργο του, τόσο ώριμο το μαθητή του, ώστε εκείνος να μην τον χρειάζεται πια».

2012-04-02T01:20:00.000-07:00

Δημογραφικό πρόβλημα

Αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων *Χαρακτηρίζουν τις προηγμένες τις προηγμένες χώρες και την Ελλάδα

Υπερπληθυσμός
Ο πληθυσμός σφύζει από νεότητα *Χαρακτηρίζουν τις καθυστερημένες χώρες
Αίτια του προβλήματος
Η σύγχρονη οικογένεια αρκείται σε ένα –δυο παιδιά
Η αύξηση των διαζυγίων
Η απαλλαγή από θρησκευτικές προκαταλήψεις-αντισύλληψη
Ο οικογενειακός προϋπολογισμός
Η νομιμοποίηση των αμβλώσεων
Το υψηλό κόστος της ανατροφής των παιδιών
Η μη ουσιαστική οικονομική ενίσχυση των πολύτεκνων οικογενειών
Τα σύγχρονα ζευγάρια αποφεύγουν τις ευθύνες ανατροφής των παιδιών
Λειτουργεί ανασταλτικά η στροφή στις απολαύσεις της ζωής.Η σύγχρονη γυναίκα είναι πολυάσχολη επαγγελματικά και κουράζεται.

Τρόποι αντιμετώπισης

Ενημέρωση για τις επιπτώσεις της υπογεννητικότητας
Να προστατευθεί η μητρότητα
Χορήγηση ειδικής γονικής άδειας.
Κοινωνική μέριμνα για τις πολύτεκνες οικογένειες
Ιδρυση επαρκούς αριθμού βρεφονηπιακών σταθμών
Να τονωθεί ο θεσμός της οικογένειας\

2012-04-02T01:18:00.000-07:00

ΒΙΑ- ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Προσδιορισμός εννοιών
Με τον όρο επιθετικότητα προσδιορίζουμε την έκφραση εχθρικής διάθεσης
προς το περιβάλλον μας. Συχνά, η διάθεση αυτή μορφοποιείται σε βία,
εγκληματικότητα, ανομία.
Με τον όρο βία εννοούμε κάθε εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς.
Συνίσταται στη χρήση δύναμης για την καταναγκαστική επιβολή σε άλλους.
Με τον όρο εγκληματικότητα προσδιορίζουμε την τάση για διάπραξη
εγκλήματος. Ως νομικός όρος έγκλημα νοείται κάθε πράξη που συνιστά
εκούσια παράβαση γραπτού νόμου και για την οποία προβλέπεται ποινή από
τον ποινικό κώδικα.
Με τον όρο τρομοκρατία δηλώνουμε τη συστηματική χρήση βίας εκ μέρους
ομάδων, οργανώσεων, μειονοτήτων ακόμα και στρατών ή μυστικών
υπηρεσιών με στόχο να εκφοβίσουν λαούς, κυβερνήσεις ή πολιτικούς
αντιπάλους προκειμένου να πετύχουν τους πολιτικούς τους στόχους.
Μιχαηλίδης Μ., Νταουλτζής Γ., Οικονόμου Π., Πανουτσοπούλου Π. Ραβδά Αν., Τσουκαντάς Αριστομένης
- 41 -
Εγκληματικότητα
α. Οι κοινωνικοί λόγοι που οδηγούν στο έγκλημα:
Η κρίση του θεσμού της οικογένειας: οι γονείς υπερεργάζονται => μειώνεται ο
χρόνος συμβίωσης και επικοινωνίας των μελών=> ελλιπής γονεϊκή φροντίδα
και αγωγή και μακροπρόθεσμα στρεβλή ή ανεπαρκής κοινωνικοποίηση των
παιδιών => μένουν έκθετα στις διαβρωτικές κοινωνικές επιδράσεις. Επιπλέον,
οι διαλυμένες οικογένειες, η ενδοοικογενειακή βία, ακόμη και ο
υπερπροστατευτισμός ευθύνονται για την αναπαραγωγή φαινομένων βίας.
Η διαρκής ιδεολογική προβολή της βίας ως μέσου επίλυσης των ανθρωπίνων
διαφορών: Τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, ο κινηματογράφος και τα
ηλεκτρονικά παιχνίδια ηρωοποιούν την αντικοινωνική συμπεριφορά και
εξοικειώνουν κυρίως τα άτομα νεαρής ηλικίας με βίαιες συμπεριφορές.
Η επικράτηση μιας κυρίαρχης ιδεολογίας ευνοεί την υλιστική αντίληψη ζωής,
καθώς προβάλλεται το «έχειν» και όχι το «είναι», ενώ παράλληλα το όραμα
για εύκολο και γρήγορο πλουτισμό γίνεται το βασικό πρόταγμα των
κοινωνιών. Στο πλαίσιο αυτό, αναπτύσσονται σχέσεις ακραίου
ανταγωνισμού και αποθεώνονται το δόγμα «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» και ο
«νόμος του ισχυρού».
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής στις μεγαλουπόλεις: Η αποξένωση, η ανωνυμία
και ο εγκλωβισμός στις γκρίζες τσιμεντουπόλεις εντείνουν την αντικοινωνική
συμπεριφορά, δυσχεραίνουν τον κοινωνικό και ποινικό έλεγχο,
ενδυναμώνουν τα αισθήματα ατομικισμού και αμβλύνουν την κοινωνική
συνείδηση.
Η έξαρση του φαινομένου της περιθωριοποίησης: Οι κοινωνικά
αποκλεισμένοι (όπως για παράδειγμα οι χρόνια άνεργοι, οι μετανάστες και
άλλοι) βιώνουν το έντονο χάσμα φτωχών και πλούσιων, αισθάνονται
αδικημένοι και, συχνά, χρησιμοποιούν ως μηχανισμό άμυνας, την καταφυγή,
σε περιθωριακές ομάδες με αντικοινωνική συμπεριφορά.
Η ένταξη των νέων σε παραβατικές ομάδες: Η ομάδα δίνει στα μέλη της μια
ταυτότητα, την αίσθηση αλληλοβοήθειας, της σιγουριάς και της αναγνώρισης
ότι ανήκουν κάπου -στοιχεία σημαντικά όταν αυτά απουσιάζουν από το
οικογενειακό, το σχολικό, το ευρύτερο κοινωνικό τους περιβάλλον.
_ιδακτικό Υλικό για τους Θεματικούς Κύκλους της Γ’ Λυκείου
42
β. Οι επιπτώσεις για τα άτομα αλλά και για το κοινωνικό σύνολο:
Το άτομο που εμπλέκεται σε παραβατικές ομάδες και συμπεριφορές
_ βιώνει, τις περισσότερες φορές, την περιθωριοποίηση και μια ζωή δίχως
αύριο, προοπτική και όνειρα
_ αποκτά μιαν αρνητική στάση απέναντι στα κοινωνικά δρώμενα
_ αρκετές φορές χάνει την αυτοεκτίμησή του
_ αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της σωματικής ακεραιότητας
_ σε περίπτωση αποκάλυψης και τιμωρίας της έκνομης συμπεριφοράς
ελλοχεύει ο κίνδυνος για διώξεις, ο εγκλεισμός σε σωφρονιστικά ιδρύματα
και ο κοινωνικός στιγματισμός ελλοχεύουν
Για το κοινωνικό σύνολο, οι συνέπειες των φαινομένων βίας είναι ευρύτερες,
καθώς σταδιακά
_ εδραιώνεται ένα κλίμα φόβου, ανασφάλειας, καχυποψίας και
εσωστρέφειας, που οδηγεί σε
_ απώλεια εμπιστοσύνης απέναντι στο συνάνθρωπο αλλά και στο κράτος,
στοιχεία διαλυτικά για την κοινωνική συνοχή
Μιχαηλίδης Μ., Νταουλτζής Γ., Οικονόμου Π., Πανουτσοπούλου Π. Ραβδά Αν., Τσουκαντάς Αριστομένης
- 43 -
γ. Παράγοντες που λειτουργούν ανασταλτικά στη βία
η οικογένεια:
_ εφόσον συμπαρίσταται στις καθημερινές ανησυχίες του νέου, τού ενισχύει
την αυτοπεποίθηση και του μαθαίνει να αυτοκυριαρχείται
_ βασικός στόχος της οικογένειας θεωρείται η ενδυνάμωση του χαρακτήρα
του νέου με αντιστάσεις, αξίες, αρχές και υπευθυνότητα, ώστε να μην
καταφεύγει στη λύση της παραβατικότητας
το σχολείο:
_ εκπαίδευση με ανθρωπιστικό χαρακτήρα που «οπλίζει» το νέο με
ανάλογες αρχές
_ ομαλή κοινωνικοποίηση
_ (αυτο)πειθαρχία
οι πνευματικοί άνθρωποι:
_ με το λόγο τους ευαισθητοποιούν και καταγγέλλουν
_ με τη στάση τους λειτουργούν ως πρότυπα κοινωνικής συμπεριφοράς
τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης οφείλουν:
_ να θεσπίσουν μορφές αυτοελέγχου, τηρώντας τον τυπικό και άτυπο
κώδικα δεοντολογίας
_ να περιορίσουν τις εκπομπές που προβάλλουν βίαιες σκηνές σε ώρες
υψηλής θεαματικότητας
_ να μην εκμεταλλεύονται τη βία ως μέσο προσέλκυσης των θεατών
η πολιτεία οφείλει:
_ να εφαρμόζει τη νομοθεσία
_ να επιβάλλει ποινές με πνεύμα ισοτιμίας
_ να συνδυάζει την επιείκεια με τη αυστηρότητα
_ να βελτιώσει το σωφρονιστικό σύστημα
_ να δημιουργήσει χώρους εκτόνωσης και πολιτιστικής υποδομής, ώστε οι
νέοι, κυρίως, άνθρωποι να έχουν δυνατότητες εποικοδομητικής
αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου τους και να μη βρίσκουν καταφύγιο σε
παραβατικές ομάδες και δράσεις
_ να αντιμετωπίσει τα κοινωνικά φαινόμενα και τα οικονομικά
προβλήματα, που γεννούν τη βία και την εγκληματικότητα
__

2012-03-31T09:07:00.000-07:00

Η Ομιλία του Γιώργου Σεφέρη κατά την απονομή του βραβείου Nobel Λογοτεχνίας, Στοκχόλμη 10 Δεκεμβρίου 1963

Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν : ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα.

Τούτη την ώρα αισθάνομαι πως είμαι ο ίδιος μια αντίφαση. Αλήθεια, η Σουηδική Ακαδημία έκρινε πως η προσπάθειά μου σε μια γλώσσα περιλάλητη επί αιώνες, αλλά στην παρούσα μορφή της περιορισμένη, άξιζε αυτή την υψηλή διάκριση. Θέλησε να τιμήσει τη γλώσσα μου, και να - εκφράζω τώρα τις ευχαριστίες μου σε ξένη γλώσσα. Σας παρακαλώ να μου δώσετε τη συγγνώμη που ζητώ πρώτα-πρώτα από τον εαυτό μου.

Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που μας χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή.
Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά• κανόνας της είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο, πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες. Ο ίδιος νόμος ισχύει και όταν ακόμα πρόκειται για φυσικά φαινόμενα: "Ήλιος ουχ υπερβήσεται μέτρα" λέει ο Ηράκλειτος, "ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν".1

Συλλογίζομαι πως δεν αποκλείεται ολωσδιόλου να ωφεληθεί ένας σύγχρονος επιστήμων, αν στοχαστεί τούτο το απόφθεγμα του Ίωνα φιλοσόφου. Όσο για μένα συγκινούμαι παρατηρώντας πως η συνείδηση της δικαιοσύνης είχε τόσο πολύ διαποτίσει την ελληνική ψυχή, ώστε να γίνει κανόνας και του φυσικού κόσμου. Και ένας από τους διδασκάλους μου (εννοεί τον Μακρυγιάννη), των αρχών του περασμένου αιώνα, γράφει: "...θα χαθούμε γιατί αδικήσαμε..." Αυτός ο άνθρωπος ήταν αγράμματος• είχε μάθει να γράφει στα τριανταπέντε χρόνια της ηλικίας του. Αλλά στην Ελλάδα των ημερών μας, η προφορική παράδοση πηγαίνει μακριά στα περασμένα όσο και η γραπτή. Το ίδιο και η ποίηση. Είναι για μένα σημαντικό το γεγονός ότι η Σουηδία θέλησε να τιμήσει και τούτη την ποίηση και όλη την ποίηση γενικά, ακόμη και όταν αναβρύζει ανάμεσα σ’ ένα λαό περιορισμένο. Γιατί πιστεύω πως τούτος ο σύγχρονος κόσμος όπου ζούμε, ο τυραννισμένος από το φόβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την ποίηση. Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα, και τι θα γινόμασταν αν η πνοή μας λιγόστευε; Είναι μια πράξη εμπιστοσύνης κι ένας Θεός το ξέρει αν τα δεινά μας δεν τα χρωστάμε στη στέρηση εμπιστοσύνης.

Παρατήρησαν, τον περασμένο χρόνο γύρω από τούτο το τραπέζι, την πολύ μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης και στη λογοτεχνία• παρατήρησαν πως ανάμεσα σ’ ένα αρχαίο ελληνικό δράμα και ένα σημερινό, η διαφορά είναι λίγη. Ναι, η συμπεριφορά του ανθρώπου δε μοιάζει να έχει αλλάξει βασικά. Και πρέπει να προσθέσω πως νιώθει πάντα την ανάγκη ν’ ακούσει τούτη την ανθρώπινη φωνή που ονομάζουμε ποίηση. Αυτή τη φωνή που κινδυνεύει να σβήσει κάθε στιγμή από στέρηση αγάπης και ολοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγημένη, ξέρει πού να βρει καταφύγιο• απαρνημένη, έχει το ένστικτο να πάει να ριζώσει στους πιο απροσδόκητους τόπους. Γι’ αυτή δεν υπάρχουν μεγάλα και μικρά μέρη του κόσμου. Το βασίλειό της είναι στις καρδιές όλων των ανθρώπων της γης. Έχει τη χάρη να αποφεύγει πάντα τη συνήθεια, αυτή τη βιομηχανία. Χρωστώ την ευγνωμοσύνη μου στη Σουηδική Ακαδημία που ένιωσε αυτά τα πράγματα• που ένιωσε πως οι γλώσσες, οι λεγόμενες περιορισμένης χρήσης, δεν πρέπει να καταντούν φράχτες όπου πνίγεται ο παλμός της ανθρώπινης καρδιάς• που έγινε ένας Άρειος Πάγος ικανός :

να κρίνει με αλήθεια επίσημη την άδικη μοίρα της ζωής,

για να θυμηθώ τον Σέλεϋ, τον εμπνευστή, καθώς μας λένε, του Αλφρέδου Νόμπελ, αυτού του ανθρώπου που μπόρεσε να εξαγοράσει την αναπόφευκτη βία με τη μεγαλοσύνη της καρδιάς του.

Σ’ αυτόν τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν’ αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου κι αν βρίσκεται.

Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν : ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα.

1 ( = ο ήλιος δεν μπορεί να αλλάξει τη φυσική τροχιά του. Διαφορετικά, οι Ερινύες, οι βοηθοί της θεάς Δίκης, θα τον βρούν και θα τον επαναφέρουν στην τροχιά του.)

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ

2011-05-23T04:56:00.000-07:00

Κλιμακούμενη δυσκολία παρουσίαζαν και φέτος τα θέματα των λατινικών,
με τη διαφορά ότι σε σύγκριση με τις προηγούμενες χρονιές ήταν κάπως πιο απαιτητικά στο κομμάτι
του συντακτικού.
Μάλιστα, για πρώτη φορά εξετάστηκε η σύμπτυξη δευτερεύουσας πρότασης σε μετοχή,
ενώ όσον αφορά στα υπόλοιπα γραμματικά φαινόμενα,
ζητήθηκαν γνωστά και επαναλαμβανόμενα πράγματα που σε ορισμένα σημεία ήταν για καλά
διαβασμένους μαθητές,
καθώς είναι γεγονός ότι η επιτυχία στο μάθημα αυτό κρίνεται στη λεπτομέρεια.
Α1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα:
Et si habet Asia suspicionem quandam luxuriae, Murenam laudare debemus,
quod Asiam vidit sed in Asia continenter vixit. Quam ob rem accusatores non Asiae nomen Murenae
obiecerunt,
ex qua laus familiae, memoria generi, honos et gloria nomini constituta est,
sed aliquod flagitium ac dedecus aut in Asia susceptum aut ex Asia deportatum.
Porcia, Bruti uxor, cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset,
cultellum tonsorium quasi unguium resecandorum causa poposcit eoque velut forte elapso se
vulneravit.
Clamore deinde ancillarum in cubiculum vocatus Brutus ad eam obiurgandam venit quod tonsoris
praeripuisset officium.
Cui secreto Porcia «non est hoc» inquit «temerarium factum meum,
sed certissimum indicium amoris mei erga te tale consilium molientem...».
Μονάδες 40
Παρατηρήσεις
Β1. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
suspicionem : την κλητική ενικού
quandam : την αιτιατική ενικού στο ουδέτερο γένος
continenter : τον συγκριτικό βαθμό του επιρρήματος
rem : τη δοτική πληθυντικού
laus : τη γενική ενικού
generi: την αιτιατική ενικού
aliquod: τη γενική ενικού στο ίδιο γένος
dedecus : την αφαιρετική ενικού
viri : τη γενική πληθυντικού
cultellum : την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό
eoque : την ονομαστική πληθυντικού στο θηλυκό γένος
tonsoris : τη δοτική πληθυντικού
hoc : την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό στο ίδιο γένος
certissimum : την αφαιρετική ενικού του συγκριτικού βαθμού στο ίδιο γένος
tale : τη γενική πληθυντικού στο ίδιο γένος
Μονάδες 15
Β2. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:
laudare : το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα της υποτακτικής στην ίδια φωνή
vidit : το απαρέμφατο του μέλλοντα στην παθητική φωνή
vixit : την αφαιρετική του σουπίνου
obiecerunt : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο του παρατατικού της υποτακτικής στην ίδια φωνή
constituta est : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα της οριστικής στην ίδια φωνή
interficiendo: δεύτερο ενικό πρόσωπο του ενεστώτα προστακτικής στην ενεργητική φωνή
cognovisset: τρίτο ενικό πρόσωπο μέλλοντα υποτακτικής (να ληφθεί υπόψη του υποκ/νο)
resecandorum: πρώτο ενικό πρόσωπο συντελ. μέλλοντα οριστικής ενεργητική φωνή
poposcit: μετοχή ενεστώτα ονομαστική ενικού
elapso : τη γενική του γερουνδίου
obiurgandam : το δεύτερο ενικό πρόσωπο του παρακειμένου της οριστικής στην ενεργητική
venit : το τρίτο ενικό πρόσωπο του παρατατικού της οριστικής στην ενεργητική περιφραστική
συζυγία (να ληφθεί υπόψη το υποκ/νο)
praeripuisset : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα της οριστικής στην ενεργητική
est : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο του μέλλοντα της προστακτικής
molientem : το απαρέμφατο ενεστώτα
Μονάδες 15
Γ1α. «quod Asiam vidit»: να αναγνωρίσετε το είδος της πρότασης (μονάδα 1),
να δηλώσετε τη συντακτική της λειτουργία (μονάδα 1)
και να δικαιολογήσετε την έγκλιση εκφοράς της (μονάδα 1).
Μονάδες 3
Γ1β. «Murenam laudare debemus»: να αντικαταστήσετε το
αντίστοιχοτύπο της παθητικής περιφραστικής συζυγίας.
Να δηλώσετε και το ποιητικό αίτιο.
Μονάδες 6
Γ1γ. «cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset
μετοχική με αφαιρετική απόλυτη.
Μονάδες 6
Γ2.α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων:
luxuriae, Murenae, nomini, uxor, tonsorium, secreto
Μονάδες 6
Γ2β. «Clamore deinde ancillarum in cubiculum vocatus Brutus ad eam obiurgandam venit quod
tonsoris praeripuisset officium»:
να εξαρτηθεί από τη φράση «Aliquis dicit».
Μονάδες 4
Γ2γ. «cultellum tonsorium quasi unguium resecandorum causa poposcit»:
να αντικαταστήσετε με τελική πρόταση (μονάδες 3) και με σουπίνο (μονάδες 2) τον προσδιορισμό του
σκοπού που υπογραμμίζεται. Μονάδες 5
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1.
Και αν έχει η Ασία κάποια υποψία τρυφής, οφείλουμε να επαινέσουμε το Μουρήνα, γιατί είδε την
Ασία, αλλά έζησε στην Ασία με εγκράτεια. Γι’ αυτό το λόγο οι κατήγοροί του δεν κατηγόρησαν το
Μουρήνα για το όνομα «Ασία»,από την οποία δημιουργήθηκε έπαινος για την οικογένειά του,
υστεροφημία για τη γενιά του, τιμή και δόξα για το όνομά του, αλλά για κάποια ατιμία και ντροπή που
είτε φορτώθηκε στην Ασία είτε έφερε μαζί του από την Ασία.
έμαθε για το σχέδιο του άντρα της για τη δολοφονία του Καίσαρα
τάχα για να κόψει τα νύχια (της) και αυτοτραυματίστηκε με αυτό καθώς της γλίστρησε δήθεν τυχαία.
Έπειτα, ο Βρούτος, αφού κλήθηκε στην κρεβατοκάμαρα, από τις κραυγές των υπηρετριών,
ήρθε για να τη μαλώσει γιατί τάχα είχα κλέψει την τέχνη του μανικιουρίστα.
Η Πορκία είπε κρυφά σ’ αυτόν «δεν είναι τούτο μια ασυλλόγιστη πράξη μου,
αλλά μια βεβαιότητα ένδειξη της αγάπης μου προς εσένα που ετοιμάζεις τέτοιο σχέδιο…»
Β1. B2
suspicionem → suspicio laudare → laudemus
quandam → quoddam vidit → visum iri
continenter → continentius vixit → victu
rem → rebus obiecerunt →obiceretis
laus → laudis constituta est → constituuntur
generi → genus interficiendo → interfice
aliquod → alicuius cognovisset→ cognitura sit
dedecus → dedecore resecandorum
viri → virorum poposcit → poscens
cultellum → cultellοs elapso → elabendi
eoque → eaeque obiurgandam
tonsoris → tonsoribus venit → venturus erat
hoc → haec praeripuisset
certissimum→ certiore est → estote
tale → talium molientem → moliri
Γ1.α. quod Asiam vidit: δευτερεύουσα αιτιολογική ως επιρρηματικός προσδιορισ
κύρια με ρήμα το debemus,
εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο quod, εκφέρεται με οριστική (
γιατί εκφράζει αντικειμενική αιτιολογία, χρόνου παρακειμένου γιατί αναφέρεται στο παρελθόν.
Γ1.β. Murena laudandus est nobis
Γ1.γ. consilio viri sui de interficiendo Caesare cognito
Γ2.α.
luxuriae → γενική αντικειμενική στο suspicionem
Murenae → έμμεσο αντικείμενο στο obiecerunt
nomini → δοτική προσωπική χαριστική στο constituta est
uxor → παράθεση στο Porcia
tonsorium → επιθετικός προσδιορισμός στο cultellum
secreto → επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο
Γ2.β. Αliquis dicit clamore deinde ancillarum in cubiculum vocatum Brutum ad illam obiurgandam
venisse,
quod tonsoris praeripuisset officium.
στήσετε debeo + απαρέμφατο από τον
»: να μετατρέψετε την πρόταση σε
Η Πορκία, η σύζυγος του Βρούτου, όταν
ζήτησε ένα μαχαιράκι μανικιουρίστα
→ → resecuero
→ obiurgavisti
→ praeripiunt
: προσδιορισμός της αιτίας στην
, vidit),
inquit

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

2011-05-20T04:52:00.000-07:00

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Κλιμάκωση δυσκολίας παρουσίαζαν τα φετινά θέματα των αρχαίων ελληνικών. Το διδαγμένο κείμενο ήταν αναμενόμενο και τα ερωτήματα που τέθηκαν δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερες δυσκολίες. Από την άλλη, απαιτητικά και για καλά προετοιμασμένους μαθητές ήταν τα θέματα του αδίδακτου κειμένου. Οι δυσκολίες εντοπίστηκαν κυρίως στο μεταφραστικό και στο συντακτικό κομμάτι, ενώ οι γραμματικές ασκήσεις ήταν σχετικά απλές.

Διδαγμένο κείμενο

Πλάτωνος Πολιτεία 519 Β – D

Τί δέ; Τόδε οὐκ εἰκός, ἦν δ’ ἐγώ, καὶ ἀνάγκη ἐκ τῶν προειρημένων, μήτε τοὺς ἀπαιδεύτους καὶ ἀληθείας ἀπείρους ἱκανῶς ἄν ποτε πόλιν ἐπιτροπεῦσαι, μήτε τοὺς ἐν παιδείᾳ ἐωμένους διατρίβειν διὰ τέλους, τοὺς μὲν ὅτι σκοπὸν ἐν τῷ βίῳ οὐκ ἔχουσιν ἕνα, οὗ στοχαζομένους δεῖ ἅπαντα πράττειν ἃ ἂν πράττωσιν ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ, τοὺς δὲ ὅτι ἑκόντες εἶναι οὐ πράξουσιν, ἡγούμενοι ἐν μακάρων νήσοις ζῶντες ἔτι ἀπῳκίσθαι;

Ἀληθῆ, ἔφη.

Ἡμέτερον δὴ ἔργον, ἦν δ’ ἐγώ, τῶν οἰκιστῶν τάς τε βελτίστας φύσεις ἀναγκάσαι ἀφικέσθαι πρὸς τὸ μάθημα ὃ ἐν τῷ πρόσθεν ἔφαμεν εἶναι μέγιστον, ἰδεῖν τε τὸ ἀγαθὸν καὶ ἀναβῆναι ἐκείνην τὴν ἀνάβασιν, καὶ ἐπειδὰν ἀναβάντες ἱκανῶς ἴδωσι, μὴ ἐπιτρέπειν αὐτοῖς ὃ νῦν ἐπιτρέπεται.

Τὸ ποῖον δή;

Τὸ αὐτοῦ, ἦν δ’ ἐγώ, καταμένειν καὶ μὴ ἐθέλειν πάλιν καταβαίνειν παρ’ ἐκείνους τοὺς δεσμώτας μηδὲ μετέχειν τῶν παρ’ ἐκείνοις πόνων τε καὶ τιμῶν, εἴτε φαυλότεραι εἴτε σπουδαιότεραι.

Ἔπειτ’, ἔφη, ἀδικήσομεν αὐτούς, καὶ ποιήσομεν χεῖρον ζῆν, δυνατὸν αὐτοῖς ὂν ἄμεινον;

Α1. Από το παραπάνω κείμενο να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του αποσπάσματος: «Τί δέ; ... ὃ νῦν ἐπιτρέπεται.»

Μονάδες 10

B. Να απαντήσετε στις ακόλουθες ερωτήσεις:

Β1. Να προσδιορίσετε το περιεχόμενο των όρων – φράσεων του κειμένου: ἐν παιδείᾳ (μονάδες 6), ἀναβῆναι ἐκείνην τὴν ἀνάβασιν (μονάδες 9).

Μονάδες 15

Β2. Με βάση το κείμενο που σας δίνεται να προσδιορίσετε ποιοι δεν είναι κατάλληλοι να αναλάβουν πολιτικές εξουσίες και γιατί.

Μονάδες 15

Β3. Πώς εξηγεί ο Πλάτωνας τη μετάβαση από τη Δημοκρατία στην Τυραννίδα και ποια είναι, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, τα χαρακτηριστικά των δύο αυτών πολιτευμάτων;

Μονάδες 10

Β4. Να βρείτε στο παραπάνω διδαγμένο κείμενο μία ετυμολογικά συγγενή λέξη για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις της νέας ελληνικής:

απόρρητος, ντροπαλός, αντιβιοτικό, αποχή, δυσπραγία, μονοκατοικία, προφήτης, είδωλο, βάθρο, ανυπόμονος

Μονάδες 10

Γ. Αδίδακτο κείμενο

Ξενοφῶντος Συμπόσιον Ι, 11-12

Ἐκεῖνοι μὲν οὖν σιωπῇ ἐδείπνουν, ὥσπερ τοῦτο ἐπιτεταγμένον αὐτοῖς ὑπὸ κρείττονός τινος. Φίλιππος δ’ ὁ γελωτοποιὸς κρούσας τὴν θύραν εἶπε τῷ ὑπακούσαντι εἰσαγγεῖλαι ὅστις τε εἴη καὶ δι’ ὅ τι κατάγεσθαι βούλοιτο, συνεσκευασμένος τε παρεῖναι ἔφη πάντα τὰ ἐπιτήδεια ὥστε δειπνεῖν τἀλλότρια, καὶ τὸν παῖδα δὲ ἔφη πάνυ πιέζεσθαι διά τε τὸ φέρειν μηδὲν καὶ διὰ τὸ ἀνάριστον εἶναι. ὁ οὖν Καλλίας ἀκούσας ταῦτα εἶπεν· Ἀλλὰ μέντοι, ὦ ἄνδρες, αἰσχρὸν στέγης γε φθονῆσαι· εἰσίτω οὖν. καὶ ἅμα ἀπέβλεψεν εἰς τὸν Αὐτόλυκον, δῆλον ὅτι ἐπισκοπῶν τί ἐκείνῳ δόξειε τὸ σκῶμμα εἶναι.

-----------

ὁ ἀνάριστος = ο νηστικός

Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παραπάνω κειμένου.

Μονάδες 20

Γ2. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

κρείττονος : την αιτιατική πληθυντικού του ίδιου βαθμού στο θηλυκό γένος

ὅ τι : τη γενική ενικού του ίδιου γένους

ἔφη : το τρίτο ενικό πρόσωπο της ευκτικής του ενεστώτα

πάντα : τη δοτική πληθυντικού στο ίδιο γένος

φέρειν : το απαρέμφατο αορίστου β΄ στην ίδια φωνή

ταῦτα : την ονομαστική πληθυντικού του θηλυκού γένους

ἄνδρες : την κλητική του ενικού

αἰσχρόν : τη δοτική ενικού του συγκριτικού βαθμού στο ίδιο γένος

εἰσίτω : το δεύτερο ενικό πρόσωπο στην ίδια έγκλιση στον ίδιο χρόνο

δόξειε : το τρίτο ενικό πρόσωπο της οριστικής του ίδιου χρόνου

Μονάδες 10

Γ3α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων και φράσεων:

αὐτοῖς, τῷ ὑπακούσαντι, διὰ τὸ φέρειν, ἀνάριστον, φθονῆσαι, ἐκείνῳ (μονάδες 6)

Γ3β. «εἶπε τῷ ὑπακούσαντι εἰσαγγεῖλαι ὅστις εἴη»: Να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε ευθύ. Να ληφθεί υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από το «εἶπε τῷ ὑπακούσαντι». (μονάδες 4)

Μονάδες 10

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Α1. Τι λοιπόν; Δεν είναι κι αυτό λογικό, είπα εγώ, και δεν απορρέει αναγκαστικά από όσα έχουμε πει έως τώρα, ότι ούτε οι απαίδευτοι, που δε γνώρισαν την αλήθεια, μπορούν ποτέ να κυβερνήσουν ικανοποιητικά την πόλη ούτε εκείνοι που τους αφήνουν να ασχολούνται ως το τέλος της ζωής τους με την παιδεία; Οι πρώτοι, επειδή δεν έχουν έναν ορισμένο στόχο στη ζωή τους, που πρέπει κυνηγώντας τον να ρυθμίζουν όλες τις πράξεις τους και στον ιδιωτικό και στο δημόσιο βίο τους˙ και οι άλλοι, επειδή δε θα ριχτούν με τη θέλησή τους στη δράση νομίζοντας ότι αν και ζωντανοί ακόμη, είναι εγκατεστημένοι και ζουν στα νησιά των Μακάρων;

Αλήθεια, είπε.

Δικό μας λοιπόν έργο, είπα εγώ, των ιδρυτών της πολιτείας, είναι να αναγκάσουμε τις εξαιρετικές φύσεις να φτάσουν στο μάθημα που αναγνωρίσαμε πριν ότι είναι το ανώτερο, δηλαδή να δουν το αγαθό και να πραγματοποιήσουν εκείνη την ανάβαση, και, αφού ανέβουν και δουν αρκετά, να μην τους επιτρέπουμε αυτό που τώρα επιτρέπεται.

Β1.

ἐν παιδείᾳ: ο όρος παιδεία έχει ως αρχική σημασία την ανατροφή, τη διαπαιδαγώγηση ενός παιδιού, αργότερα όμως, σημαίνει τη γενική – σωματική και εσωτερική – καλλιέργεια του ανθρώπου. Για τον Πλάτωνα, η παιδεία αποτελεί τη στροφή της ψυχής προς την ιδέα του Αγαθού, τη δύσκολη διαδικασία της μετάβασης από το σκοτάδι της άγνοιας προς τη θέαση της γνώσης και της αλήθειας. Η έννοια αυτή συνδέεται άμεσα με την αλληγορία του σπηλαίου, καθώς αποτελεί το βασικό θέμα της. Η μουσική, η γυμναστική, η αριθμητική, η γεωμετρία, η στερεομετρία, η αστρονομία και η αρμονία αποτελούν μαθήματα που βοηθούν την ψυχή ν’ απελευθερωθεί από την ύλη, γιατί απομακρύνει το πνεύμα από τα δεσμά των αισθήσεων. Όσο υψηλά κι αν είναι, όμως, τα μαθήματα αυτά δεν οδηγούν στην ουσία γνώσης˙ αυτό επιτυγχάνεται μόνο μέσω της φιλοσοφίας, με τη διαλεκτική.

ἀναβῆναι ἐκείνην τὴν ἀνάβασιν: για τον Πλάτωνα οι μόνοι κατάλληλοι για να αναλάβουν τη διακυβέρνηση της πολιτείας είναι οι προικισμένοι με ικανότητες, οι εξαιρετικές φύσεις (οι βέλτιστες φύσεις). Μόνο αυτοί έχουν την ικανότητα λόγω της χαρισματικής προσωπικότητάς τους να προσεγγίσουν το ύψιστο αγαθό, την απόλυτη αλήθεια και γνώση. Για να πραγματοποιήσουν το στόχο αυτό, πρέπει να ανέβουν την ανηφορική οδό που οδηγεί προς το μέγιστον μάθημα. Η όλη ανάβαση αποτελεί μια πνευματική άσκηση, μια συνεχή αφύπνιση που καταλήγει στον κόσμο των Ιδεών. Παρακολουθώντας την πορεία προς το Αγαθό, διαπιστώνουμε ότι είναι δυνατή η πρόσεγγισή του (ἀφικέσθαι, ἰδεῖν, ἴδωσι), όμως επειδή το Αγαθό είναι η ύψιστη αξία, δεν μπορούν όλοι οι δρόμο (ἀναβῆναι, ἀνάβασιν), γεγονός που υποδηλώνει πόσο δύσκολη είναι η κατάκτησή του.

Β2. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων που είναι ακατάλληλες να διακυβερνήσουν την πολιτεία. Αρχικά, οι απαίδευτοι δεν είναι κατάλληλοι να κυβερνήσουν ικανοποιητικά, διότι δε διαθέτουν το κύριο προσόν δηλαδή την παιδεία, αλλά κυρίως διότι δεν έχουν υψηλούς στόχους για τη ζωή τους και για το δημόσιο βίο. Η πόλη, λοιπόν, δεν μπορεί να διοικηθεί από ανθρώπους από τους οποίους απουσιάζει ο προσανατολισμός σε υψηλές αξίες. Η απαιδευσία δεν επιτρέπει στον άνθρωπο να θεαθεί την ιδέα της αλήθειας και, κατά συνέπεια, ο απαίδευτος που δε διαθέτει ούτε τις γνώσεις, ούτε και το ανάλογο ήθος, ώστε να ξεπεράσει το ατομικό του συμφέρον, δεν είναι δυνατόν να αναλάβει τα ηνία μιας πόλης.

Από την άλλη, οι πεπαιδευμένοι (όσοι βρίσκονται στον κόσμο των ιδεών) δεν μπορούν επίσης να κυβερνήσουν ικανοποιητικά. Οι άνθρωποι αυτοί είναι απορροφημένοι στις πνευματικές τους αναζητήσεις και γι’ αυτό δείχνουν απροθυμία για πολιτική δράση. Ζουν στην μακαριότητα της καθαρής θεωρίας και έτσι η πολιτική δεν εμπίπτει στα ενδιαφέροντά τους. Αδιαφορούν για την εξουσία, για τις τιμές, για το σεβασμό και την αγάπη των συμπολιτών τους και ο Πλάτων πολύ παραστατικά τους παρουσιάζει σαν να ζουν στα νησιά των Μακάρων. Σύμφωνα με μια λαϊκή δοξασία των αρχαίων, στα νησιά αυτά που βρίσκονταν πέρα από τις στήλες του Ηρακλή, κατοικούσαν άνθρωποι ευσεβείς μέσα σε απόλυτη ευτυχία, γαλήνη και αμεριμνησία. Αυτό δείχνει ότι οι πεπαιδευμένοι μπορεί να διαθέτουν το βασικό προσόν που είναι η παιδεία, ωστόσο η έλλειψη πρακτικών γνώσεων και ο εγκλωβισμός τους στην αδράνεια του θεωρητικού τους βίου, τους καθιστά ανίκανους να αναλάβουν την πολιτική δράση.

Β3. Βλέπε σχολικό βιβλίο, σελ. 102: «Οι κηφήνες συνεχώς πληθύνονται … κάθε είδους ανοσιούργημα».

Β4.

απόρρητος → προειρημένων μονοκατοικία → οἰκιστῶν (ἀπῳκίσθαι)

ντροπαλός → ἐπιτροπεῦσαι προφήτης → ἔφη (ἔφαμεν)

αντιβιοτικό → βίῳ είδωλο → ἰδεῖν (ἴδωσιν)

αποχή → ἔχουσιν βάθρο → ἀναβῆναι (ἀναβασιν, ἀναβάντες,

δυσπραγία → πράττειν (πράττωσιν, καταβαίνειν)

πράξουσι) ανυπόμονος → καταμένειν

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Γ1. Εκείνοι λοιπόν δειπνούσαν στη σιωπή (σιωπηλοί) σαν αυτό να είχε προσταχθεί από κάποιον ανώτερο. Ο Φίλιππος όμως ο γελωτοποιός, αφού χτύπησε την πόρτα, είπε σ’ αυτόν που αποκρίθηκε να ανακοινώσει ποιος ήταν και για ποιο λόγο ήθελε να μείνει (στο σπίτι) και υποστήριξε ότι βρίσκεται εκεί, αφού είχε πάρει μαζί του όλα τα απαραίτητα, ώστε να συμμετέχει σε ξένο δείπνο, ισχυριζόταν όμως ότι και το παιδί ήταν πολύ στενοχωρημένο, γιατί δεν είχε φέρει τίποτα μαζί του και γιατί ήταν νηστικό. Ο Καλλίας λοιπόν, αφού άκουσε αυτά είπε˙ όμως άνδρες, είναι ντροπή να ζηλεύει κάποιος μια στέγη˙ ας μπει λοιπόν μέσα και συγχρόνως έστρεψε το βλέμμα στον Αυτόλυκο προφανώς εξετάζοντας ποιο κατά τη γνώμη εκείνου φαινόταν να είναι το αστείο.

Γ2.

κρείττονος → κρείττονας / κρείττους

ὅ,τι → οὗτινος / ὅτου

ἔφη → φαίη

πάντα → πᾶσι(ν)

φέρειν → ἐνεγκεῖν

ταῦτα → αὖται

ἄνδρες → ὦ ἄνερ

αἰσχρὸν → αἰσχίονι

εἰσίτω → εἴσιθι

δόξειε → ἔδοξε(ν)

Γ3.α.

αὐτοῖς → αντικείμενο στο ἐπιτεταγμένον

τῷ ὑπακούσαντι → επιθετική μετοχή ως έμμεσο αντικείμενο στο εἶπε

διὰ τὸ φέρειν → έναρθρο απαρέμφατο σε θέση εμπρόθετου προσδιορισμού της αιτίας στο πιέζεσθαι

ἀνάριστον → κατηγορούμενο στο παῖδα μέσω του εἶναι

φθονῆσαι → τελικό απαρέμφατο, υποκείμενο στην απρόσωπη έκφραση αἰχρόν (ἐστὶ), ετεροπροσωπία.

ἐκείνῳ → δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου στο δόξειε

Γ3.β. «Εἰσάγγειλον ὅστις εἰμὶ»

άνθρωποι να το κατακτήσουν, παρά μόνο οι χαρισματικοί. Πρόκειται, επομένως, για ένα δύσκολο, δυσπρόσιτο και

Μεγάλη επιτυχία του Φροντιστηρίου μας

2011-05-19T12:41:00.001-07:00

Μεγάλη επιτυχία του Φροντιστηρίου μας
ΚΕΙΜΕΝΟ Διονύσιος Σολωμός «Ὁ Κρητικός»
Το φροντιστήριό μας είχε δώσει το συγκεκριμένο ποίημα ως προτεινόμενο θέμα για τις Πανελλαδικές εξετάσεις του 2011 στη δημοσίευση της 29ης Μαρτίου.
Επίσης ως προτεινόμενο στην εφημερίδα δόθηκε και το θέμα έκθεσης Γ λυκείου ημερησίων ΕΠΑΛ που εξετάστηκαν οι μαθητές στις 19/5/2011 ημέρα Πέμπτη με παραπλήσιες ερωτήσεις.

ΠΕΜΠΤΗ 19 ΜΑΪΟΥ 2011 *ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ*** *ΚΕΙΜΕΝΟ: Περιβάλλον και ρύπανση***

2011-05-19T04:31:00.000-07:00

ΠΕΜΠΤΗ 19 ΜΑΪΟΥ 2011

*ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕ

ΠΕΜΠΤΗ 19 ΜΑΪΟΥ 2011

*ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ***

*ΚΕΙΜΕΝΟ: Περιβάλλον και ρύπανση***

Στη διάρκεια της παρουσίας του στη Γη, ο άνθρωπος θεώρησε το φυσικό περιβάλλον ως εχθρό που έπρεπε να υποτάξει, ως υπηρέτη που μπορούσε να χρησιμοποιήσει και ως τροφοδότη από τον οποίο εξαρτιόταν η επιβίωσή του. Έτσι, διαδοχικές γενιές ανθρώπων ασχολήθηκαν με την τιθάσευση ορισμένων στοιχείων της φύσης, την προστασία από πλημμύρες, την αποξήρανση ελών, την εκχέρσωση δασών κ.ο.κ. [...]. Σε ορισμένους πολιτισμούς, όπως σε εκείνους των δυτικών χωρών, ο άνθρωπος ανέπτυξε μια εγωκεντρική νοοτροπία για το φυσικό περιβάλλον και, αντί να θεωρεί τον εαυτό του μέρος του περιβάλλοντος, πίστεψε ότι αυτός υπερέχει από όλα τα άλλα πλάσματα της Δημιουργίας και ότι η υπόλοιπη φύση έχει δημιουργηθεί για τη δική του χρήση και απόλαυση. [...]

Μέχρι τα τέλη περίπου της δεκαετίας 1960-70, οι διάφορες κοινωνίες, σαγηνευμένες από το όραμα για ευμάρεια*^2 * και υλική απόλαυση που παρείχε η οικονομική ανάπτυξη, παρέβλεπαν τη βαθμιαία επιδείνωση του φυσικού περιβάλλοντος. Την αυξανόμενη ρύπανση των υδάτων και την ακαταλληλότητά τους για αναψυχή ή άλλες χρήσεις, τη βαθμιαία απώλεια της διαύγειας του ατμοσφαιρικού αέρα και τα αυξανόμενα αναπνευστικά προβλήματα και άλλες ενοχλήσεις που προκαλούσε η ατμοσφαιρική ρύπανση,

καθώς και τις άλλες αρνητικές επιπτώσεις της ρύπανσης, τα θεωρούσαν συνήθως ως επουσιώδη ή ως απαραίτητη θυσία για την επίτευξη ενός πολύ σημαντικότερου στόχου, αυτού της οικονομικής ανάπτυξης. Η τελευταία πιστευόταν ότι θα εξασφάλιζε σε όλους μια ζωή άνεσης και ελεύθερου χρόνου, τη δυνατότητα απασχόλησης με πολιτιστικές δραστηριότητες, τη γενική εκπαίδευση των ενηλίκων, την άριστη ιατρική περίθαλψη κ.ά. Η στροφή προς τον καταναλωτικό τρόπο ζωής, που επικράτησε εδώ και μερικές δεκαετίες, ενθάρρυνε τον άνθρωπο να προσανατολίσει την προσοχή και τη δραστηριότητά του στο πώς να παράγει και να καταναλώνει όσο γίνεται περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες. Παράλληλα, η εκπληκτική επιστημονική πρόοδος, που έλαβε χώρα τις τελευταίες δεκαετίες, καλλιέργησε την

πεποίθηση ότι η επιστήμη μπορεί να επιλύσει όλα τα προβλήματα, μεταξύ των οποίων και τα περιβαλλοντικά.

Στο μεταξύ, γινόταν σε μεγάλο βαθμό αλόγιστη χρήση του περιβάλλοντος, που οδήγησε σε δραματική υποβάθμισή του σε πολύ μεγάλες περιοχές της γης. Ο άνθρωπος απορροφημένος από το στόχο της αύξησης της υλικής ευμάρειας και θαμπωμένος από τα επιτεύγματα της επιστήμης, χωρίς να το αντιλαμβάνεται, πριόνιζε το δέντρο πάνω στο οποίο κάθεται και από τους καρπούς του οποίου εξαρτάται η συντήρησή του.

Η αφύπνιση του κόσμου και των κυβερνήσεων ήταν απότομη. Η δυσανασχέτηση για την καταστροφή του περιβάλλοντος φαίνεται ότι βρισκόταν σε λανθάνουσα κατάσταση για αρκετά χρόνια και συσσωρευόταν. Άρχισε να εκδηλώνεται σχεδόν ξαφνικά με εκρηκτικό ρυθμό, καθώς πολλαπλασιάζονταν οι ειδήσεις για διάφορες περιβαλλοντικές καταστροφές καισυνειδητοποιήθηκε ότι οι ιδιότητες της φύσης, που οι οικονομολόγοι των περασμένων αιώνων αποκαλούσαν «πρωτογενείς και άφθαρτες», έχασαν σε μεγάλο βαθμό το δεύτερο από τα εν λόγω χαρακτηριστικά. Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα το «φυσικό περιβάλλον» από αντικείμενο αδιαφορίας μετατράπηκε σε κρίσιμο θέμα. Τα φαινόμενα της καταστροφής του και του κοινωνικού και οικονομικού κόστους, που προκαλείται από αυτήν, βρέθηκαν ξαφνικά στο επίκεντρο των πολιτικών συζητήσεων. Για τις νεότερες ιδίως γενιές το «φυσικό περιβάλλον» άρχισε να αποτελεί νέο αντικείμενο λατρείας και νέα αφορμή για μαχητικές εκδηλώσεις. Διάφοροι, ειδικοί και μη, συμπεριφέρονται σαν προφήτες και προειδοποιούν ότι η ανθρωπότητα βαδίζει προς βέβαιη αυτοκαταστροφή και ότι ο homo sapiens παρόλο που μπόρεσε να προσαρμόσει τις εκάστοτε ανάγκες του στις συνθήκες, που επικρατούσαν κατά τις διάφορες φάσεις της μακράς παρουσίας του στη Γη, δε θα μπορούσε να εξακολουθήσει να προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες γιατί αυτές μεταβάλλονται με εξαιρετικά γρήγορο ρυθμό.

Άρθρο από τον Τύπο σε διασκευή

*^1 *τιθάσευση = έλεγχος, υποταγή

*^2 *ευμάρεια = αφθονία υλικών αγαθών, άνεση, καλοπέραση

*^3 *homo sapiens = σοφός άνθρωπος

*ΘΕΜΑΤΑ***

*Α1.*Να γράψετε την περίληψη του κειμένου, που σας δόθηκε, χωρίς δικά σας σχόλια (100-120 λέξεις).

Μονάδες 25

*Β1.*Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων το περιεχόμενο της παρακάτω περιόδου της τρίτης παραγράφου του κειμένου: «Ο άνθρωπος απορροφημένος... συντήρησή του».

Μονάδες 15*

Β2.*Ποιον τρόπο και ποια μέσα πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην πρώτη παράγραφο; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. Μονάδες 5

*Β3.α)*Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις υπερέχει, απώλεια, ξαφνικά, βέβαιη, μεταβάλλονται. (Μονάδες 5)

*β)*Να γράψετε από ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις επιδείνωση, αυξανόμενη, επουσιώδη, ενθάρρυνε, πρόοδος. (Μονάδες 5)

*Β4.*Να δώσετε έναν πλαγιότιτλο για την πρώτη παράγραφο.

Μονάδες 5

*Γ1.*Σε ημερίδα που οργανώνει το σχολείο σου, με θέμα την καταστροφή του περιβάλλοντος, έχεις οριστεί ως ομιλητής από το 15μελές μαθητικό συμβούλιο. Να εκθέσεις τις απόψεις σου για τους κινδύνους που απειλούν την υγεία του ανθρώπου εξαιτίας του προβλήματος αυτού και να προτείνεις τρόπους απόκτησης περιβαλλοντικής συνείδησης των νέων μέσα στη σχολική

κοινότητα. (500-600 λέξεις)

Μονάδες 40

Α)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Το κείμενο αναφέρεται στην καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος και στην αντίδραση του σύγχρονου ανθρώπου. Στην αρχή ο συγγραφέας περιγράφει την αίσθηση της υπεροχής του ανθρώπου απέναντι στο φυσικό περιβάλλον. Στη συνέχεια, τονίζει ότι η επιθυμία για υλική ευμάρεια οδήγησε σε παραμέληση του περιβάλλοντος. Επιπλέον, σημειώνει ότι ο άνθρωπος σήμερα ενδιαφέρεται για καταναλωτισμό και την πρόοδο της επιστήμης. Παράλληλα, αναφέρεται στην κατάχρηση των φυσικών πόρων, που οδηγεί σε υποβάθμισή τους. Ακόμη επισημαίνει ότι το πρόβλημα αυτό προκάλεσε την αντίδραση πολιτών και κράτους, καθώς, όπως αναφέρει, έχει κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. Τέλος, ο συγγραφέας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει προβληματισμός των νέων γιατί οι συνθήκες αλλάζουν ταχύτατα..

Β1)

Ο άνθρωπος, ανα τους αιώνες, είχε αποδοθεί στο κηνύγι της υλικήσ ευμάρειας και με τη βοήθεια των επιτευγμάτων της επιστήμης, χωρίς να το αντιληφθείι άρχισε να καταστρέφει το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει και από το οποίο εξαρτάται η επιβίωσή του. Ετσι με σκοπό τον υπερκαταναλωτισμό προσπάθησε να βρει την ευτυχία στα υλικά αγαθά και άρχισε να παράγει και να καταναλώνει χωρίς μέτρο , παραβλέποντας έτσι την σταδιακή καταστροφή του περιβάλλοντος. Σ’ αυτή την τάση είχε σύμμαχο του τη ραγδαία επιστημονική πρόοδο. Η άμετρη αυτή συμπεριφορά του, όμως, οδηγεί αναμφίβολα την ανθρωπότητα σε αυτοκαταστροφή.

Β2)

Ο τρόπος πειθούς που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην πρώτη παράγραφο είναι η επίκληση στη λογική. Τα μέσα πειθούς είναι τα τεκμήρια και ειδικότερα τα παραδείγματα που αφορούν τον έλεγχο της φύσης από τον άνθρωπο, καθώς και τον πολιτισμό των δυτικών χωρών(«προστασία από

πλημμύρες, αποξήρανση ελών, εκχέρσωση δασών κ.ο.κ»)

Σημείωση: Η τελευταία περίοδος της παραγράφου «Σε ορισμένους….απόλαυση» θα μπορούσε να ληφθεί ως λογικό επιχείρημα που αφορά την εγωκεντρική νοοτροπία του ανθρώπου για το φυσικό περιβάλλον.

Β3)

α)

υπερέχει: ξεχωρίζει, ηγείται

απώλεια: καταστροφή, χάσιμο

ξαφνικά: απρόσμενα, αναπάντεχα,αιφνίδια

βέβαιη: σίγουρη, αναμφισβήτητη

μεταβάλλονται : αλλάζουν, μετατρέπονται

β)

επιδείνωση :βελτίωση, καλυτέρευση

αυξανόμενη: μειωμένη, περιορισμένη

επουσιώδη: ουσιώδη, βασική

ενθάρρυνε: αποθάρρυνε, απέτρεψε

πρόοδος: στασιμότητα, οπισθοδρόμηση

Β4)

Ενδεικτικός πλαγιότιτλος για την πρώτη παράγραφο είναι ο εξής: «Η αίσθηση υπεροχής του ανθρώπου έναντι του φυσικού περιβάλλοντος.»-«Η εντύπωση του ανθρώπου ότι εξουσιάζει τη φύση»

Γ1) Επικοινωνιακό πλαίσιο: Ζητείται ημερίδα επομένως χρειάζεται

Προσφώνηση : Κυρίες και κύριοι ,

Αγαπητοί συμμαθητές

Αποφώνηση: Ευχαριστώ για το χρόνο σας.

Πρόλογος

Αποτελεί γεγονός αναμφισβήτητο πως ο άνθρωπος κατάφερε να ξεπεράσει τις δεισιδαιμονίες που τον κατέτρεχαν ερμηνεύοντας διάφορα φυσικά φαινόμενα χάρη στις ανώτερες διανοητικές του ικανότητες. Αυτό το χάρισμα έδωσε ώθηση και άνθιση σ’ έναν αξιοθαύμαστο πολιτισμό που χαρακτηρίζεται από τη ραγδαία ανάπτυξη της επιστήμης –τεχνολογίας.

Με τον τρόπο αυτό χειραφετήθηκε από τη φύση, αλλά με την αλόγιστη και άμετρη συμπεριφορά του, σήμερα την έχει καταστρέψει και έρχεται, πλέον, αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη οικολογική κρίση από καταβολής κόσμου.. Κρίνεται λοιπόν, απαραίτητο να παρουσιαστούν οι κίνδυνοι που απειλούν

την υγεία του ανθρώπου και παράλληλα να προταθούν τρόποι απόκτησης οικολογικής συνείδησης.

Α΄ Ζητούμενο : Κίνδυνοι που απειλούν την υγεία του ανθρώπου

- Κίνδυνοι για τις επερχόμενες γενεές , επιπτώσεις στη φυσική υγεία (καρκινογενέσεις, καρδιακά, αναπνευστικά και πνευμονικά προβλήματα).

- Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία (κλονισμός ψυχικής ισορροπίας, άγχος, επιθετικότητα, απώλεια πνευματικής ευεξίας, ηρεμίας)

- Εξαφάνιση ειδών διατροφής λόγω της εξάντλησης του καλλιεργήσιμου εδάφους και της εντατικής καλλιέργειας των υπαρχόντων εδαφών. Τα προϊόντα παρασκευάζονται από πολυεθνικές εταιρείες, με αποτέλεσμα οι τελευταίες να ελέγχουν έως και την παραγωγή τροφίμων στον πλανήτη.

- Οι κλιματολογικές μεταβολές έχουν και θα έχουν ολέθριες επιδράσεις στη ζωή του ανθρώπου.

- Η μόλυνση οδηγεί στην εξαφάνιση βασικών πηγών ζωής.

- Η εκπομπή ραδιενεργών στοιχείων και τα πυρηνικά απόβλητα προκαλούν μεγάλο κίνδυνο για το μέλλον της ανθρωπότητας

- Επέρχεται γενικότερη αλλοτρίωση, αφού ο άνθρωπος απομακρύνεται από το φυσικό τρόπο / ρυθμό ζωής.

- Η πρόκληση αλλαγών στο οικοσύστημα συμβάλλει στη δημιουργία νέων επικίνδυνων φαινομένων ( π.χ. τρύπα του όζοντος) με αποτέλεσμα να επιδεινώνεται η υγεία των ανθρώπων προκαλώντας λοιμώξεις και ασθένειες.

Β΄ Ζητούμενο : Τρόποι απόκτησης περιβαλλοντικής συνείδησης των νέων μέσα στη σχολική κοινότητα.

- Ενημερωμένοι και καταρτισμένοι εκπαιδευτικοί που θα μεταδώσουν στους μαθητές το σεβασμόκαι τη φροντίδα για τη φύση.

- Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των νέων για τις επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία του ανθρώπου.

- Κρίνονται απαραίτητα σχετικά σχολικά βιβλία, η ανάθεση εργασιών ( παρατήρηση και καταγραφή οικολογικών προβλημάτων), η επίσκεψη σε περιοχές που αντιμετωπίζουν περιβαλλοντικά προβλήματα.

- Ενέργειες όπως : ανακύκλωση, αναδάσωση, καθαρισμός πάρκων, δασών, ακτών, δημιουργία σχολικών εντύπων για ενημέρωση συνδημοτών.

- Σύσταση περιβαλλοντικών ομάδων με σκοπό την κατανόηση της στενής σχέσης ανθρώπου-φύσης.

- - Δημιουργία μαθημάτων οικολογίας που θα κατανοήσουν το αίσθημα ευθύνης απέναντ9ι στη φύση, και να επιδιώξουν την αισθητική καλλιέργεια καθώς και την ενίσχυση της κριτικής.

Επίλογος

“Φτάσαμε σ’ ένα σημείο της ιστορίας που είναι απαραίτητο να κατευθύνουμε τις ενέργειές μας σ’ όλο τον κόσμο με περισσότερη προσοχή και φροντίδα για τις συνέπειες, που αυτές προκαλούν στο περιβάλλον. Η άγνοια και η αδιαφορία μπορούν να επιφέρουν εκτεταμένες και ανεπανόρθωτες ζημιές στο γήινο περιβάλλον από το οποίο εξαρτάται η ζωή και η ευημερία μας”.

Είναι, λοιπόν, ολοφάνερο πως ο άνθρωπος οφείλει να αντιληφθεί τη σπουδαιότητα της φύσης. Η αρμονία και η προστασία της φύσης θα μας χαρίσει μια ισορροπημένη ζωή,χωρίς ακρότητες και καταχρήσεις.

ΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ***

*ΚΕΙΜΕΝΟ: Περιβάλλον και ρύπανση***

πεποίθηση ότι η επιστήμη μπορεί να επιλύσει όλα τα προβλήματα, μεταξύ των οποίων και τα περιβαλλοντικά.

Άρθρο από τον Τύπο σε διασκευή

*^1 *τιθάσευση = έλεγχος, υποταγή

*^2 *ευμάρεια = αφθονία υλικών αγαθών, άνεση, καλοπέραση

*^3 *homo sapiens = σοφός άνθρωπος

*ΘΕΜΑΤΑ***

*Α1.*Να γράψετε την περίληψη του κειμένου, που σας δόθηκε, χωρίς δικά σας σχόλια (100-120 λέξεις).

Μονάδες 25

Μονάδες 15*

*Β4.*Να δώσετε έναν πλαγιότιτλο για την πρώτη παράγραφο.

Μονάδες 5

κοινότητα. (500-600 λέξεις)

Μονάδες 40

Α)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Β1)

Β2)

πλημμύρες, αποξήρανση ελών, εκχέρσωση δασών κ.ο.κ»)

Β3)

α)

υπερέχει: ξεχωρίζει, ηγείται

απώλεια: καταστροφή, χάσιμο

ξαφνικά: απρόσμενα, αναπάντεχα,αιφνίδια

βέβαιη: σίγουρη, αναμφισβήτητη

μεταβάλλονται : αλλάζουν, μετατρέπονται

β)

επιδείνωση :βελτίωση, καλυτέρευση

αυξανόμενη: μειωμένη, περιορισμένη

επουσιώδη: ουσιώδη, βασική

ενθάρρυνε: αποθάρρυνε, απέτρεψε

πρόοδος: στασιμότητα, οπισθοδρόμηση

Β4)

Γ1) Επικοινωνιακό πλαίσιο: Ζητείται ημερίδα επομένως χρειάζεται

Προσφώνηση : Κυρίες και κύριοι ,

Αγαπητοί συμμαθητές

Αποφώνηση: Ευχαριστώ για το χρόνο σας.

Πρόλογος

την υγεία του ανθρώπου και παράλληλα να προταθούν τρόποι απόκτησης οικολογικής συνείδησης.

Α΄ Ζητούμενο : Κίνδυνοι που απειλούν την υγεία του ανθρώπου

- Οι κλιματολογικές μεταβολές έχουν και θα έχουν ολέθριες επιδράσεις στη ζωή του ανθρώπου.

- Η μόλυνση οδηγεί στην εξαφάνιση βασικών πηγών ζωής.

- Επέρχεται γενικότερη αλλοτρίωση, αφού ο άνθρωπος απομακρύνεται από το φυσικό τρόπο / ρυθμό ζωής.

Β΄ Ζητούμενο : Τρόποι απόκτησης περιβαλλοντικής συνείδησης των νέων μέσα στη σχολική κοινότητα.

- Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των νέων για τις επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία του ανθρώπου.

- Σύσταση περιβαλλοντικών ομάδων με σκοπό την κατανόηση της στενής σχέσης ανθρώπου-φύσης.

Επίλογος

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

2011-05-18T03:23:00.000-07:00

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΟΜΑΔΑ Α

Α1:

α. Λ (σελ. 25-26, παρ. 1.2.1.1. «Η επιχείρηση ως παραγωγική μονάδα»),

β. Λ (σελ. 35-36, παρ. 1.4.1. «Ειδικό περιβάλλον επιχείρησης»),

γ. Σ (σελ.59, παρ. 2.2.3. «Λειτουργίες Management-Παράδειγμα»),

δ. Σ (σελ. 61, παρ. 2.1.2.4. «Συντελεστές Management»),

ε. Λ (σελ. 131, παρ. 3.3.2.2. «Θεωρία αναγκών Maslow-Ανάγκες ολοκλήρωσης»),

στ. Σ (σελ. 137, παρ. 3.3.3.3. «Προβλήματα λειτουργίας των ομάδων-Groupthink»)

Α2: α (σελ. 41, παρ. 1.5.2. «Οικονομική Αποδοτικότητα»),

Α3: β (σελ. 57, παρ. 2.2.2. «Ιστορική εξέλιξη μάνατζμεντ-Fayol»),

Α4: δ (σελ. 155-156, παρ. 3.3.4.8. «Ενεργητική ακρόαση»)

Α5: Παρ. βιβλίου 3.3.3.1. Δυναμική των ομάδων: Από «Κύρια είδη τυπικών ομάδων…» σελ.135, έως «…(π.χ. συντονιστικές επιτροπές)» σελ.136.

ΟΜΑΔΑ Β

Β1: α. Παρ. βιβλίου 1.3.1. Οικονομική λειτουργία, σελ. 32.

β. Παρ. βιβλίου 1.3.1. Λειτουργία Προμηθειών, σελ. 32-33.

Β2: Παρ. βιβλίου 3.3.1.2. Πρότυπα ηγετικής συμπεριφοράς: Από «Μετά από συστηματική έρευνα…» σελ.126, έως «…χωρίς τον επηρεασμό του ηγέτη.» σελ. 127.

Β3: Παρ. βιβλίου 3.3.4.3. Επικοινωνία στο πλαίσιο τυπικής οργάνωσης-Κάθετη επικοινωνία, σελ. 146.

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

2011-05-18T03:11:00.000-07:00

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Απλά και σαφώς διατυπωμένα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν τα φετινά θέματα στην Ιστορία κατεύθυνσης. Οι ερωτήσεις της πρώτης ομάδας δεν παρουσίαζαν δυσκολίες, καθώς ήταν καθαρά θέμα απομνημόνευσης των πληροφοριών από το σχολικό βιβλίο, ενώ μόνο το ερώτημα Β2 ίσως παρουσίασε για ορισμένους υποψηφίους κάποιο βαθμό δυσκολίας, κυρίως όσον αφορά τον ακριβή εντοπισμό της απάντησής του στο σχολικό εγχειρίδιο. Αναφορικά με την ομάδα Β΄, οι σχετικές με τις πηγές ερωτήσεις, μπορούσαν με ευκολία να απαντηθούν, αφού τόσο αυτές όσο και τα ίδια τα κείμενα δεν παρουσίαζαν σκοτεινά σημεία, αντιθέτως μάλιστα αφορούσαν δύο αρκετά εύκολα θέματα του βιβλίου.

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

Α1

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:

α. Το «Χάτι Χουμαγιούν» (1856) οδήγησε στη σταδιακή υποχώρηση του δυσμενούς κλίματος για τους υπόδουλους Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

β. Τον Απρίλιο του 1916 ο τούρκος βαλής Μεχμέτ Τζεμάλ Αζμή Μπέη παρέδωσε τη διοίκηση της Τραπεζούντας στον Μητροπολίτη Γερμανό Καραβαγγέλη.

γ. Από τα αντιβενιζελικά κόμματα πιο διαλλακτικά ήταν τα κόμματα του Δημητρίου Ράλλη και του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη.

δ. Το 1ο εξάμηνο του 1911 ψηφίστηκαν από την Ελληνική Βουλή 53 τροποποιήσεις μη θεμελιωδών διατάξεων του Συντάγματος.

ε. Η κινητικότητα των προσφύγων, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα χρόνια μετά την άφιξή τους στην Ελλάδα, υπήρξε μεγάλη.

Μονάδες 10

Α2

Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:

α. Τάγματα εργασίας

β. Πατριαρχική Επιτροπή (1918)

γ. Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής (1923)

Μονάδες 15

Β1

α. Ποια εκσυγχρονιστικά αιτήματα των αντιπολιτευτικών ομίλων, που συγκροτήθηκαν περί τα τέλη της δεκαετίας του 1850, εξέφρασε με την πολιτική του δράση ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος; (μονάδες 5)

β. Ποιοι συμμετείχαν στην επανάσταση κατά του Όθωνα, το 1862; (μονάδες 5)

Μονάδες 10

Β2

Πώς εξελίχθηκε το Κρητικό Ζήτημα από την έκρηξη των Βαλκανικών Πολέμων μέχρι τον Φεβρουάριο του 1913;

Μονάδες 15

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

Γ1

Αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που σας δίνεται:

α. Να προσδιορίσετε τους στόχους της αγροτικής μεταρρύθμισης που ξεκίνησε η κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη το 1917. (μονάδες 8)

β. Να αναφερθείτε στην ολοκλήρωση της συγκεκριμένης μεταρρύθμισης και στα νέα προβλήματα που αναδείχθηκαν στην πορεία της. (μονάδες 17)

Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ

Τὰ μέτρα ἀπαλλοτριώσεως θεσπίσθηκαν στὶς 20 Μαΐου 1917, καὶ τὸ φθινόπωρο τοῦ ἴδιου ἔτους ἐπεκτάθηκαν μὲ μερικὲς ἀλλαγὲς γιὰ νὰ περιλάβουν ὅλη τὴν Ἑλλάδα. Ἡ μεταρρύθμιση ἀποσκοποῦσε στὴν ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωση τῶν κτημάτων ποὺ ξεπερνοῦσαν τὰ 1.000 στρέμματα. Οἱ κολλῆγοι καὶ οἱ ἀγροτικοὶ ἐργάτες, τόσο οἱ ντόπιοι ὅσο καὶ οἱ πρόσφυγες, θὰ ἔπαιρναν ἀγροτικοὺς κλήρους, εἴτε ἀπὸ τὶς ἀπαλλοτριωμένες γαῖες τῶν τσιφλικιῶν, εἴτε ἀπὸ γαῖες τοῦ δημοσίου. Κανένα ἀπὸ τὰ μέτρα αὐτά, ὅμως, δὲν ἐφαρμόσθηκε ἀμέσως. Ἐπίσης, κανένα ἀπὸ τὰ μεγάλα τσιφλίκια δὲν ἀπαλλοτριώθηκε τὸ 1917, καὶ μόνο ἕνα τὸ 1918. Καὶ πάλι ἐξωτερικὲς ἐπείγουσες ἀνάγκες, ὁ πόλεμος καί, ἀργότερα, ἡ Μικρασιατικὴ ἐκστρατεία ἀπορρόφησαν ὅλη τὴν προσοχὴ καὶ τὴ δραστηριότητα τῆς κυβερνήσεως˙ μετὰ τὸ 1922, μὲ τὴ μεγάλη εἰσροὴ προσφύγων, ἀναγκάστηκαν πιὰ οἱ κυβερνήσεις τῆς χώρας να δώσουν ὁριστικὴ λύση στὸ ἀγροτικὸ πρόβλημα. [...] Τὰ προβλήματα ποὺ εἶχαν σχέση μὲ τὴ διακίνηση

προϊόντων, τὴν παραδοσιακὴ ἐκμετάλλευση τοῦ μικροῦ παραγωγοῦ ἀπὸ τοὺς μεσάζοντες, τὴν ἔλλειψη κεφαλαίων καὶ τοὺς τοκογλυφικοὺς ὅρους δανειοδοτήσεως ποὺ ἐπικρατοῦσαν στὴν ἐλεύθερη ἀγορά, ἔκαναν ἀκόμη πιὸ αἰσθητὴ τὴν ἀνάγκη συλλογικῆς ἀσφάλειας ποὺ πρόσφεραν οἱ συνεταιρισμοί [...].

[...] Ἡ ἵδρυση τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, τὸν Ἰούνιο τοῦ 1917, ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπάνοδο τοῦ Βενιζέλου στὴν Ἀθήνα, στάθηκε ἡ ἀπαρχὴ τῆς ἄμεσης κρατικῆς παρεμβάσεως στὴν ὀργάνωση καὶ καθοδήγηση τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἔστω καὶ ἂν ἡ παρέμβαση ἦταν στὴν ἀρχὴ ὑποτυπώδης.

Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τ. ΙΕ΄: Νεώτερος Ἑλληνισμὸς ἀπὸ 1913 ὡς 1941, Ἀθήνα: Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, 22008, σσ. 75-76.

Δ1

Αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που σας δίνεται, να αναφερθείτε στις επιπτώσεις από την άφιξη των Μικρασιατών προσφύγων στον τομέα της ελληνικής βιομηχανίας.

Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ

Αξιοσημείωτες ήταν οι επιπτώσεις από την εγκατάσταση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και της ανατολικής Θράκης και στον επιχειρηματικό τομέα. Η εσωτερική αγορά διευρύνθηκε με ην προσθήκη μεγάλου αριθμού καταναλωτών ενώ, ταυτόχρονα, από τον αστικό προσφυγικό πληθυσμό αντλήθηκε φθηνό εργατικό δυναμικό αλλά και ειδικευμένοι τεχνίτες. Η χώρα πλουτίστηκε με ανθρώπους δεδομένης επιχειρηματικής ικανότητας και πείρας, που πρωταγωνιστούσαν στις μεγάλες αγορές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι, όπως αναφέρεται στην έκδοση της ΚΤΕ του 1926, στους 7.000 εμπόρους και βιομηχάνους γραμμένους στο Επιμελητήριο της Αθήνας, οι χίλιοι ήταν πρόσφυγες, ενώ στον Πειραιά η αναλογία ήταν μεγαλύτερη. Από την αρχή η πολιτική της ΕΑΠ ενθάρρυνε την εγκατάσταση βιομηχανιών στους συνοικισμούς, με σκοπό την εκτόνωση της ανεργίας. Επρόκειτο όμως, κατά το μεγαλύτερο μέρος, για μικρές βιοτεχνικές μονάδες, οι οποίες ενισχύθηκαν από το κράτος, την ΕΑΠ ή την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, με κοινωνικά και όχι αναπτυξιακά κριτήρια. Καινούριοι βιομηχανικοί- βιοτεχνικοί κλάδοι αναπτύχθηκαν (ταπητουργία, μεταξουργία, πλαστικά, βυρσοδεψία) και δόθηκε νέα ώθηση στην κλωστοϋφαντουργία και τη βιοτεχνία ειδών διατροφής. Άνθιση γνώρισε και η βιομηχανία οικοδομικών υλικών, ο μόνος κλάδος που υποκατέστησε μαζικά τις εισαγωγές στο Μεσοπόλεμο. Στη δεκαετία 1922-1932 διπλασιάστηκε ο αριθμός των βιομηχανικών μονάδων και αυξήθηκε ο όγκος και η αξία της παραγωγής, χωρίς όμως να επέλθει κάποια δομική αλλαγή. Η βιομηχανία θα αρχίσει να κινείται με ταχύτερους ρυθμούς το 1931, χάρη κυρίως στην πολιτική υποκατάστασης των εξαγωγών που ακολουθεί το ελληνικό κράτος μετά την κατάρρευση του διεθνούς νομισματικού συστήματος.

Γ. Γιαννακόπουλος, «Η Ελλάδα με τους πρόσφυγες. Η δύσκολη προσαρμογή στις νέες συνθήκες», στο: Β. Παναγιωτόπουλος (επιμ.), Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 1770-2000, 7ο ς τόμος: Ο Μεσοπόλεμος, 1922-1940: Από την Αβασίλευτη Δημοκρατία στη Δικτατορία της 4ης Αυγούστου, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 2003, σσ. 97-98.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

Α1.

α → Σωστό δ → Σωστό

β → Λάθος ε → Σωστό

γ → Λάθος

Α.2.

α. Τάγματα εργασίας: σχολικό βιβλίο, σελ. 139 («Οι άνδρες… εκτελέστηκαν») / σελ.253 («τα λεγόμενα αμελέ ταμπουρού»)

β. Πατριαρχική Επιτροπή (1918): σχολικό βιβλίο, σελ. 143 («Τον Οκτώβριο του 1918 …ελληνικής κυβέρνησης»).

γ. Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής: σχολικό βιβλίο, σελ. 151-152 (« Με βάση το άρθρο 11 της Σύμβασης της Λοζάνης … της ακίνητης περιουσίας των ανταλλαξίμων»).

Β1.

α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 75 «Περί τα τέλη της δεκαετίας του 1850 … Κουμουνδούρος».

β. Σχολικό βιβλίο, σελ. 75 «Το Φεβρουάριο του 1862… χώρα».

Β2. Σχολικό βιβλίο, σελ. 219 «Εκείνο που δεν είχε κατορθώσει … από την Κρήτη».

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

Γ1.

α. «Το αποφασιστικό βήμα προς την ολοκλήρωση της αγροτικής μεταρρύθμισης έγινε στα ταραγμένα χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και του «εθνικού διχασμού». Το 1917 η κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη αποφάσισε την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης. Ο στόχος ήταν διπλός: αφενός η στήριξη και ο πολλαπλασιασμός των ελληνικών ιδιοκτησιών γης στις νεοαποκτηθείσες περιοχές και αφετέρου η αποκατάσταση των προσφύγων και η πρόληψη κοινωνικών εντάσεων στον αγροτικό χώρο»¹.

Πιο συγκεκριμένα, με βάση το κείμενο, η αγροτική μεταρρύθμιση είχε υποχρεωτικό χαρακτήρα, καθώς όριζε την αναγκαστική απαλλοτρίωση όλων των κτημάτων που ήταν πάνω από 1000 στρέμματα. Είχε προβλεφθεί ότι οι κολίγοι, δηλαδή οι κάτοικοι των τσιφλικιών που εργάζονταν για τον ιδιοκτήτη των κτημάτων αυτών, και οι αγροτικοί εργάτες, είτε ήταν ντόπιοι είτε πρόσφυγες, θα έπαιρναν κλήρους από τα κτήματα που επρόκειτο να απαλλοτριωθούν καθώς και από τις δημόσιες γαίες.

β. «Με βάση τα νομοθετήματα η απαλλοτρίωση των μεγάλων αγροτικών ιδιοκτησιών έγινε δυνατή στα αμέσως μετά τον πόλεμο χρόνια, όταν η ανάγκη αποκατάστασης των προσφύγων βρέθηκε στο επίκεντρο του κρατικού ενδιαφέροντος. Η αναδιανομή που έγινε έφτασε στο 85% των καλλιεργήσιμων εκτάσεων στη Μακεδονία και στο 68% στη Θεσσαλία. Στο σύνολο της καλλιεργήσιμης γης της χώρας το ποσοστό αυτό ανήλθε σε 40%. Μετά από λίγα χρόνια, κάτω από την πίεση του προσφυγικού ζητήματος, η αγροτική μεταρρύθμιση ολοκληρώθηκε και οδήγησε την αγροτική οικονομία της χώρας σε καθεστώς μικροϊδιοκτησίας. Με τη σειρά της η νέα κατάσταση δημιούργησε νέα προβλήματα. Οι μικροκαλλιεργητές δυσκολεύονταν να εμπορευματοποιήσουν την παραγωγή τους και έπεφταν συχνά θύματα των εμπόρων. Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση προωθήθηκε η ίδρυση της Αγροτικής Τράπεζας, κρατικών οργανισμών παρέμβασης και παραγωγικών συνεταιρισμών. Το αγροτικό ζήτημα απέκτησε νέο περιεχόμενο, χωρίς να προκαλέσει τις εντάσεις που γνώρισαν άλλα κράτη της Ευρώπης (Ισπανία, Βουλγαρία, Ρουμανία κ.λπ.)».²

Σύμφωνα με το παράθεμα, η εφαρμογή των μέτρων που είχαν ανακοινωθεί δεν έγινε άμεσα. Ειδικότερα, από τα μεγάλα τσιφλίκια κανένα δεν απαλλοτριώθηκε το 1917, ενώ το 1918 έγινε η απαλλοτρίωση μόνο ενός. Καθοριστικός παράγοντας για την καθυστέρηση αυτή ήταν ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος που βρισκόταν σε εξέλιξη αλλά και η έναρξη της Μικρασιατικής εκστρατείας. Πρόκειται για δύο πολεμικά γεγονότα, που όπως ήταν φυσικό απορρόφησαν ιδιαίτερα την ελληνική κυβέρνηση με αποτέλεσμα την παραμέληση του αγροτικού ζητήματος. Η οριστική επίλυσή του πραγματοποιήθηκε μετά την Μικρασιατική καταστροφή του 1922, με την άφιξη των προσφύγων, καθώς ήταν επείγουσα η αποκατάστασή τους. Τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετώπισε η μεταρρύθμιση ήταν σχετικά με την διακίνηση των προϊόντων, την εκμετάλλευση των μικροκαλλιεργητών από τους εμπόρους, την έλλειψη κεφαλαίων και η αδυναμία εξασφάλισης δανείων χωρίς την υπαγωγή σε τοκογλυφικές πρακτικές. Όπως άλλωστε προαναφέρθηκε, όλα τα παραπάνω προβλήματα έκαναν αναγκαία την συλλογική ασφάλεια που πρόσφεραν οι συνεταιρισμοί αλλά και η ίδρυση του Υπουργείου Γεωργίας, ώστε να υπάρχει παρέμβαση του κράτους, έστω και υποτυπώδης, στην οργάνωση και καθοδήγηση της αγροτικής παραγωγής.

1. Βλέπε σχολικό βιβλίο, σελ.43-44

2. Βλ. ό.π, σελ.44-45

Δ1. «Η άφιξη των προσφύγων στην Ελλάδα αναζωογόνησε τη βιομηχανία με νέο, ειδικευμένο και φθηνό εργατικό δυναμικό, με τη διεύρυνση της καταναλωτικής αγοράς και με τη δράση ανθρώπων με επιχειρηματικές ικανότητες. Στη δεκαετία 1922 – 1932, διπλασιάστηκε ο αριθμός των βιομηχανικών μονάδων. Η πρόοδος όμως δεν ήταν σημαντική, εξαιτίας κυρίως της διατήρησης των παραδοσιακών δομών λειτουργίας τους. Η συμμετοχή των προσφύγων (ως κεφαλαιούχων και ως εργατών) ήταν μεγαλύτερη στην κλωστοϋφαντουργία, την ταπητουργία, τη μεταξουργία, την αλευροβιομηχανία και την παραγωγή οικοδομικών υλικών. Αρκετοί ήταν οι πρόσφυγες που αναδείχθηκαν ως επιχειρηματίες, βιομήχανοι ή μεγαλέμποροι. Οι Έλληνες που προέρχονταν από τα αστικά κέντρα της Μ. Ασίας και την Κων/λη υπερείχαν σε σύγκριση με τους αυτόχθονες σε επιχειρηματικό πνεύμα, εκπαίδευση, κατάρτιση και προοδευτικές αντιλήψεις. Ο κοσμοπολίτικος χαρακτήρας της ζωής τους, η γνώση ξένων γλωσσών, οι επαφές που είχαν αναπτύξει με την Ευρώπη και η πείρα που διέθεταν τους βοήθησαν, όταν εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα, να οργανώσουν δικές τους επιχειρήσεις ή να στελεχώσουν επιχειρήσεις άλλων, προσφύγων ή γηγενών. Η άφιξη των προσφύγων επέδρασε και στην ένταξη των γυναικών στον ενεργό πληθυσμό. Το 1930 οι γυναίκες αποτελούσαν την πλειονότητα των εργατών στην κλωστοϋφαντουργία, την καπνοβιομηχανία και τη βιομηχανία ετοίμων ενδυμάτων»¹.

Στο παράθεμα που δίνεται, υπογραμμίζεται ακόμη η διεύρυνση της ελληνικής αγοράς εξαιτίας της προσθήκης μεγάλου αριθμού καταναλωτών, αλλά και η προσφορά φθηνού και ειδικευμένου εργατικού δυναμικού στις βιομηχανικές κυρίως μονάδες. Επιπλέον, πληροφορούμαστε ότι από τις αγορές τις Οθωμανικής αυτοκρατορίας κατέφθασαν στην Ελλάδα επιχειρηματίες ικανοί και πεπειραμένοι, ενώ αξιοσημείωτα είναι τα στατιστικά στοιχεία από την Κοινωνία των Εθνών, σύμφωνα με τα οποία το 1926 από τους 7000 εμποροβιομηχάνους της Αθήνας οι 1000 ήταν πρόσφυγες. Μεγαλύτερη ήταν η αναλογία στην περίπτωση του Πειραιά. Η ΕΑΠ από το ξεκίνημά της, στα πλαίσια της αστικής αποκατάστασης, ενθάρρυνε την ίδρυση βιομηχανιών κοντά στους προσφυγικούς συνοικισμούς, ώστε να εκτονωθεί η ανεργία, που αποτελούσε στην αρχή βασικό πρόβλημα των προσφύγων στις πόλεις. Στην ουσία, όμως, επρόκειτο κυρίως για μικρές βιοτεχνίες που δημιουργήθηκαν με κρατική ενίσχυση ή με πρωτοβουλία της ΕΑΠ ή και της Εθνικής Τράπεζα, με στόχο, όπως προαναφέρθηκε, την εκτόνωση της ανεργίας και την κοινωνική αποκατάσταση των ανθρώπων αυτών. Τέλος, γίνεται αναφορά στους βιομηχανικούς και βιοτεχνικούς κλάδους που γνώρισαν ιδιαίτερη ανάπτυξη την περίοδο αυτή: η ταπητουργία, η μεταξουργία, τα πλαστικά, η βυρσοδεψία, η κλωστοϋφαντουργία και η βιομηχανία οικοδομικών υλικών είναι οι κυριότεροι από αυτούς. Μάλιστα, στη δεκαετία 1922 – 1932, ο αριθμός των βιομηχανιών διπλασιάστηκε και αυξήθηκε ο όγκος και η αξία της παραγωγής, ενώ από το 1931 αλλάζει το βιομηχανικό σκηνικό λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, καθώς η μεταβολή της πολιτικής στις εξαγωγές και η εφαρμογή του διακανονισμού κλήριγκ οδηγούν τη βιομηχανία σε ταχύτερη εξέλιξη.

Βλ.ό.π. σελ.168-169

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

2011-05-16T04:56:00.000-07:00

Βρέντζου Μαρία, Φιλόλογος
Ελευθερίου Βενιζέλου 237, Γάζι
Τηλ./Fax: 2810 823411 email: syxekp@gmail. com
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Ο «Κρητικός» του Δ. Σολωμού αποτελούσε θα
λέγαμε ένα από τα κείμενα αυξημένης
επικινδυνότητας για φέτος, καθώς, παρόλο που
ήταν μέρος της εξεταστέας ύλης για 4 χρόνια,
δεν είχε ζητηθεί ποτέ ως τώρα. Τα θέματα που
επιλέχθηκαν θα μπορούσαν να
χαρακτηριστούν αντιμετωπίσιμα και σε κάποια
σημεία προσεγμένα. Οι ερωτήσεις ήταν σαφώς
διατυπωμένες και αναμενόμενες για το
συγκεκριμένο απόσπασμα που δόθηκε. Αν
κληθούμε να διακρίνουμε κάποια δυσκολία
που ίσως αντιμετώπισαν ορισμένοι
εξεταζόμενοι, αυτή ίσως αφορούσε το
υποερώτημα β του ερωτήματος Β1, καθώς οι
εξεταζόμενοι έπρεπε να διακρίνουν ακριβώς τι
ζητούσε. Τέλος, το παράλληλο κείμενο δεν
παρουσίαζε ιδιαίτερες δυσκολίες, καθώς με
προσεκτική μελέτη μπορούσαν να εντοπιστούν
οι ομοιότητες και οι διαφορές με το κείμενο
του Κρητικού.
Το φροντιστήριό μας είχε δώσει το
συγκεκριμένο ποίημα ως προτεινόμενο θέμα
για τις Πανελλαδικές εξετάσεις του 2011 στη
δημοσίευση της 29ης Μαρτίου.
ΚΕΙΜΕΝΟ Διονύσιος Σολωμός Ὁ Κρητικός
1 [18.]
Ἐκοίταα, κι ἤτανε μακριά ἀκόμη τ’ ἀκρογιάλι·
«Ἀστροπελέκι μου καλό, γιά ξαναφέξε πάλι!»
Τρία ἀστροπελέκια ἐπέσανε, ἕνα ξοπίσω στ’
ἄλλο
Πολύ κοντά στήν κορασιά μέ βρόντημα μεγάλο·
5 Τά πέλαγα στήν ἀστραπή κι ὁ οὐρανός
ἀντήχαν,1
Οἱ ἀκρογιαλιές καί τά βουνά μ’ ὅσες φωνές κι
ἄν εἶχαν.
2 [19.]
Πιστέψετε π’ ὅ,τι θά πῶ εἶν’ ἀκριβή ἀλήθεια,
Μά τές πολλές λαβωματιές πού μὄφαγαν τά
στήθια,
Μά τούς συντρόφους πὄπεσαν στήν Κρήτη
πολεμώντας,
Μά τήν ψυχή πού μ’ ἔκαψε τόν κόσμο
ἀπαρατώντας.
5 (Λάλησε, Σάλπιγγα! κι ἐγώ τό σάβανο τινάζω,
Καί σχίζω δρόμο καί τς ἀχνούς ἀναστημένους2
κράζω:
«Μήν εἴδετε τήν ὀμορφιά πού τήν Κοιλάδα
ἁγιάζει;
Πέστε, νά ἰδεῖτε τό καλό ἐσεῖς κι ὅ,τι σᾶς
μοιάζει.
Καπνός δέ μένει ἀπό τή γῆ· νιός οὐρανός ἐγίνη·
10 Σάν πρῶτα ἐγώ τήν ἀγαπῶ καί θά κριθῶ μ’
αὐτήνη.
− Ψηλά τήν εἴδαμε πρωί· τῆς τρέμαν τά
λουλούδια
Στή θύρα τῆς Παράδεισος πού ἐβγῆκε μέ
τραγούδια·
Ἔψαλλε τήν Ἀνάσταση χαροποιά ἡ φωνή της,
1 αντήχαν = αντηχούσαν.
2 ἀχνός = αμυδρή φιγούρα, έτοιμη να σβήσει.
Κι ἔδειχνεν ἀνυπομονιά γιά νά ’μπει στό κορμί
της·
Ὁ οὐρανός ὁλόκληρος ἀγρίκαε σαστισμένος,
Τό κάψιμο ἀργοπόρουνε ὁ κόσμος ὁ
ἀναμμένος·
Καί τώρα ὀμπρός3 τήν εἴδαμε· ὀγλήγορα
σαλεύει·
Ὅμως κοιτάζει ἐδῶ κι ἐκεῖ καί κάποιονε
γυρεύει»).
3 [20.]
Ἀκόμη ἐβάστουνε ἡ
βροντή.....................................
Κι ἡ θάλασσα, πού σκίρτησε σάν τό χοχλό πού
βράζει,4
Ἡσύχασε καί ἔγινε ὅλο ἡσυχία καί πάστρα,5
Σάν περιβόλι εὐώδησε κι ἐδέχτηκε ὅλα τ’ἄστρα·
5 Κάτι κρυφό μυστήριο ἐστένεψε6 τή φύση
Κάθε ὀμορφιά νά στολιστεῖ καί τό θυμό ν’
ἀφήσει.
Δέν εἶν’ πνοή στόν οὐρανό, στή θάλασσα,
φυσώντας
Οὔτε ὅσο κάνει στόν ἀνθό ἡ μέλισσα
περνώντας,
Ὅμως κοντά στήν κορασιά, πού μ’ ἔσφιξε κι
ἐχάρη,
10 Ἐσειότουν τ’ ὁλοστρόγγυλο καί λαγαρό
φεγγάρι·
Καί ξετυλίζει ὀγλήγορα κάτι πού ἐκεῖθε βγαίνει,
Κι ὀμπρός μου ἰδού πού βρέθηκε μία
φεγγαροντυμένη.
Ἔτρεμε τό δροσάτο φῶς στή θεϊκιά θωριά της,
Στά μάτια της τά ὁλόμαυρα καί στά χρυσά
μαλλιά της.
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Α1. Να αναφέρετε ονομαστικά τρία από τα
κύρια θέματα της Επτανησιακής Σχολής και για
το καθένα να γράψετε ένα παράδειγμα από το
ποιητικό κείμενο του Διονυσίου Σολωμού που
σας δόθηκε.
Μονάδες 15
Β1. Σύμφωνα με την Ελένη Τσαντσάνογλου, ένα
από τα γνωρίσματα του σολωμικού έργου είναι
ότι ο ποιητής συνθέτει τη φυσική και τη
μεταφυσική πραγματικότητα.
α) Να εντοπίσετε και να σχολιάσετε δύο
εικόνες του κειμένου που να επιβεβαιώνουν
την παραπάνω άποψη. (μονάδες 10)
β) Γιατί, κατά τη γνώμη σας, ο ποιητής επιλέγει
να αναγάγει στο απόσπασμα 2 [19.] τη λυρική
του αφήγηση σε επίπεδο μεταφυσικό;
(μονάδες 10)
Μονάδες 20
Β2. Στο απόσπασμα 3 [20.] ο Σολωμός
αναπτύσσει το μοτίβο της σιγής του κόσμου
πριν από τη θεία επιφάνεια. Να βρείτε δύο
εκφραστικά μέσα με τα οποία αποδίδεται το
μοτίβο αυτό στο συγκεκριμένο απόσπασμα
(μονάδες 10) και να τα αναλύσετε (μονάδες
10).
Μονάδες 20
Γ1. Να σχολιάσετε τους παρακάτω στίχους:
α) «Ἀστροπελέκι μου καλό, γιά ξαναφέξε
πάλι!»
Τρία ἀστροπελέκια
ἄλλο
Πολύ κοντά στήν κορασιά μέ βρόντημα μεγάλο·
(σε μία παράγραφο 80
15)
β) Ἔψαλλε τήν
της,
Κι ἔδειχνεν ἀνυπομονιά γιά νά ’μπει στό κορμί
της· (σε μία παράγραφο 60
(μονάδες 10)
Μονάδες 25
Δ1. Στο παρακάτω απόσπασμα από
του Γεράσιμου Μαρκορά «Ο Όρκος» ο Μάνθος
(ήρωας της Κρητικής επανάστασης των ετών
1866-1869, που έχει σκοτωθεί στο ολοκαύτωμα
του Αρκαδίου) απευθύνεται στην ετοιμοθάνατη
αγαπημένη του. Να συγκρίνετε ως προς το
περιεχόμενο το απόσπασμα αυτό του Μα
με το κείμενο του «Κρητικού» που σας δόθηκε.
Μονάδες 20
Ἄκου, Εὐδοκιά!1
περιγιάλι
Τοῦ φτάσιμού
μύρια κάλλη,
Ποῦ3 μ’ ἕνα βλέμμα
σκορπισμένα,
Χλωμὰ καὶ κρύα μο
ἐσένα.
Ἐπῆρα δρόμο μακρυνό. Σ
Στὴν ἀγκαλιά μου
ἀστέρι,
Καὶ ὀμπρὸς ἀ
Δύση
Τὸ ἀγαπητό σου τ’
Σὲ πλάγι οὐράνιο, πο
Θλιμμένος χάμου
Τὰ πρῶτα τῆς
Μοῦ φτερουγιάζανε
χελιδόνια.
Στὰ μέρη, ποὖ
ἀντάμα,
Ὁ νοῦς μου ξαναγύριζε
πρᾶμα! –
Ὅ,τι θωροῦσε
ὀμπρός μου,
Ὁποῦ7 δὲν εἶ
τοῦ κόσμου.
..............................................................................
....................
Ὤ! πᾶμε, ἀγάπη μου γλυκειά! π
μᾶς βιάζει!
Δὲν εἶναι χόρτο
κράζῃ·
Ἐκεῖ ἀπὸ χρόνια
σου κύρης
Τὴ θεία φτερο
γύρῃς.
Πᾶμε! – ὁ καλ
ὅλοι
Θὰ ἰδῇς ποῦ θ
– www.syekp.gr
στροπελέκια ἐπέσανε, ἕνα ξοπίσω στ’
– 100 λέξεων) (μονάδες
ψαλλε Ἀνάσταση χαροποιά ἡ φωνή
νυπομονιά – 80 λέξεων)
το ποίημα
Μαρκορά
δοκιά!– Σὰν ἔπαψαν στὸ οὐράνιο
μας ᾑ χαραίς2 – ὠιμέ! – τὰ
να ἐξάνοιξα4 τριγύρου
μοῦ φάνηκαν, θυμούμενος
ρα Σὰν πότε θὰ σὲ φέρῃ
γκαλιά ὁ Θάνατος ρωτοῦσα κάθε
ἀπέρναα5 κ’ ἔκανα σὲ Ἀνατολὴ καὶ
γαπητό ὄνομα γλυκὰ νὰ ἠχολογήσῃ.
ράνιο, ποῦ ψυχὴ δὲν ἤτανε κἀμμία,
ἐκάθισα. Στὴ μοναξιὰ τὴ θεία
ς ἀγάπης μας εὐτυχισμένα χρόνια
ὀμπροστά, σὰν τόσα
ὖχαν μᾶς ἰδῇ6 τόσαις φοραὶς
ς – κ’ ἰδὲς θαυμάσιο
σε ὁ λογισμὸς ἔπαιρνε σῶμα
ἶναι πρόσκαιρο, σὰν τ’ ἄλλα ἐδῶ
γάπη πᾶμε, ὁ καιρὸς
ναι ἢ λούλουδο ποῦ ἐκεῖ νὰ μὴ σὲ
ἡ μάννα σου καὶ ὁ δοξαστός
φτεροῦγα τῆς ψυχῆς ἀκαρτεροῦν νὰ
καλὸς Ἡγούμενος8, οἱ Κρητικοί μας
θἄρχωνται συχνὰ στ’ὡραῖο σου
[Πληκτρολογήστε κείμενο]
περιβόλι,
Καὶ θ’ἀγροικήσῃς ἀπ’ αὐτούς, ποῦ γύρω
μαζωμένοι
Στὴ χλωρασιὰ9 θὰ κάθωνται, τί μάχαις ἔχουν
γένῃ,
Καὶ πόσα ἐβάψαν αἵματα κάθε βουνὸ τῆς
Κρήτης,
Πρὶν σκύψῃ πάλε στὸ ζυγὸ τὴν ἔρμη κεφαλή
της.
Π.Δ. Μαστροδημήτρης, Ο Όρκος του Μαρκορά,
Εκδόσεις Κανάκη, σσ. 140-141.
1. Εὐδοκιά: το όνομα της αγαπημένης του
Μάνθου
2. ᾑ χαραίς: οι χαρές
3. ποῦ: που
4. ἐξάνοιξα: είδα, διέκρινα
5. ἀπέρναα: περνούσα
6. ποὖχαν μᾶς ἰδῇ: που μας είχαν δει
7. Ὁποῦ: που
8. Ἡγούμενος: ο ηγούμενος του Αρκαδίου
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Α1. Τρία από τα θέματα της Επτανησιακής
σχολής που απαντώνται στο συγκεκριμένο
απόσπασμα είναι:
· Η φύση: η εικόνα της φύσης
εξιδανικεύεται λίγο πριν την εμφάνιση της
Φεγγαροντυμένης. Ολόκληρη η πλάση
ηρεμεί και γλυκαίνει, η θάλασσα
γαληνεύει, τα αστέρια και το φεγγάρι
καθρεφτίζονται στα νερά της, ο δυνατός
άνεμος σταματά˙ η ομορφιά του φυσικού
τοπίου σκεπάζει το θυμό και υποδέχεται
την Φεγγαροντυμένη (απόσπασμα 3 , στ. 3-
8)
· Η γυναίκα: ο Κρητικός συνομιλώντας με τις
ψυχές των νεκρών παρουσιάζει ως
εξιδανικευμένη την ομορφιά και την
αγνότητα της αγαπημένης του. («Μήν
εἴδετε τήν ὀμορφιά πού τήν Κοιλάδα
ἁγιάζει;)
· Η θρησκεία: Ο Κρητικός κάνει λόγο για τη
Δευτέρα Παρουσία και την ανασταση των
νεκρών . Τοτε ο ίδιος θα ενωθεί αιώνια με
την αγαπημένη του μέσα σε ένα κλίμα
χαράς και ανυπομονησίας. (απόσπασμα 2,
στ. 5- 18)
(Στη θέση ενός από τα παραπάνω, θα
μπορούσε να αναφερθεί το θέμα της Πατρίδας:
Μά τούς συντρόφους πὄπεσαν στήν Κρήτη
πολεμώντας).
Β1.
α. Ο Διονύσιος Σολωμός συνθέτει με ιδιαίτερη
αριστοτεχνία τη φυσική με τη μεταφυσική
πραγματικότητα μέσα από τη χρήση
υπερβατικών εικόνων με φυσικά και ρεαλιστικά
στοιχεία.
Μια εικόνα που το αποδεικνύει αυτό είναι
αυτή της Δευτέρας Παρουσίας. Πρόκειται για
ένα όραμα του Κρητικού που τοποθετεί την
αφήγηση σε απροσδιόριστο χρόνο, τον
εσχατολογικό χρόνο της Έσχατης Κρίσης και σε
έναν εξωπραγματικό τόπο, εκείνο του
Παραδείσου. Η εικόνα ξεκινά με την
αποστροφή του αφηγητή στη Σάλπιγγα
ζητώντας της να λαλήσει για να σημάνει την
έναρξη της Δευτέρας Παρουσίας. Αναζητώντας,
έπειτα, την αγαπημένη του, ρωτά τις ψυχές των
νεκρών αν την συνάντησαν και εκείνες του
αποκαλύπτουν ότι είδαν την κόρη στην πύλη του
Παραδείσου να ψάλλει τη γενική Ανάσταση,
περιμένοντας την ενσάρκωσή της και την αιώνια
ένωσή της με τον αγαπημένο της. Είναι φανερό ότι η
αφήγηση κινείται σε μεταφυσικό επίπεδο με
στοιχεία από τη φυσική πραγματικότητα: οι ψυχές
συμπεριφέρονται όπως οι ζωντανοί, καθώς
συνομιλούν με τον Κρητικό, η αγαπημένη του
αφηγητή πλημμυρίζει από συναισθήματα χαράς και
ανυπομονησίας και γενικά η παρουσία της ενώνει
τον γήινο κόσμο του έρωτα με το μεταφυσικό κόσμο
των ψυχών.
Μια δεύτερη εικόνα που συνθέτει τη φυσική με τη
μεταφυσική πραγματικότητα είναι εκείνη της
εμφάνισης (επιφάνειας) της Φεγγαροντυμένης
μέσα από το φυσικό σκηνικό που συνδέεται με το
ολοστρόγγυλο και λαγαρό φεγγάρι. Η υπερφυσική
αυτή οπτασία έρχεται να αλλάξει μυστηριωδώς όλη
την πλάση γεμίζοντάς την με το εκθαμβωτικό της
φως. Λίγο πριν εμφανιστεί συντελείται μια απότομη
και εντυπωσιακή αλλαγή στο φυσικό τοπίο: η
φουρτούνα και η καταιγίδα κόπασαν, κυριάρχησε η
απόλυτη νηνεμία και η θάλασσα γαλήνεψε τόσο που
μέσα της καθρεφτιζόταν το φεγγάρι και τα αστέρια.
Η πλάση ολόκληρη γέμισε με τα όμορφα στολίδια
της και άφησε το θυμό που είχε πριν. Όλα αυτά τα
στοιχεία του φυσικού τοπίου δένουν αρμονικά με το
υπερφυσικό γεγονός της επιφάνειας της
Φεγγαροντυμένης, η οποία ως μια θεϊκή μορφή
(ολόμαυρα μάτια και χρυσά μαλλιά) ντύνεται το φως
του φεγγαριού και εξιδανικεύεται στα μάτια του
Κρητικού.
β. Ο Σολωμός επιλέγει να αναγάγει στο απόσπασμα
2 τη λυρική αφήγηση σε μεταφυσική, καθώς η
αρραβωνιαστικιά του χάνει τη ζωή στη διάρκεια του
ναυαγίου. Ήδη από πριν (στ. 4) ο ήρωας ορκίζεται
στην ψυχή της αγαπημένης του που τον άφησε «τον
κόσμο απαρατώντας» προϊδεάζοντας τον αναγνώστη
για το θάνατό της. Στο σημείο αυτό είναι εμφανές το
μέγεθος της αγάπης του για αυτή αλλά και το ψυχικό
κόστος που είχε για τον ίδιο ο θάνατός της. Ο λόγος,
επομένως, που στη συνέχεια μεταφέρεται στο
μεταφυσικό επίπεδο της Δευτέρας Παρουσίας είναι
διότι ο μόνος τρόπος για να σμίξει ξανά μαζί της
είναι μέσα από την αιώνια ένωσή τους που θα
πραγματοποιηθεί κατά την Έσχατη Κρίση. Η
προσδοκία της Ανάστασης αποδεικνύει τη βαθιά
θρησκευτικότητά του και ισοδυναμεί με τον όρκο της
αιώνιας αγάπης τους.
Β2. Στο απόσπασμα αυτό ο ποιητής χρησιμοποιεί το
λογοτεχνικό μοτίβο της σιγής του κόσμου πριν από
ένα φοβερό συμβάν ή πριν από την «επιφάνεια»
μιας θεϊκής μορφής (στην προκειμένη περίπτωση της
Φεγγαροντυμένης). Συντελείται μια απότομη αλλαγή
στο σκηνικό, που αποτυπώνεται έντεχνα μέσα από
μια έντονη αντίθεση: η φουρτούνα και η καταιγίδα
κοπάζουν ξαφνικά, η θάλασσα γέμισε ευωδιά και τα
νερά της έγιναν γαλήνια και διαυγή. Επικρατεί
απόλυτη νηνεμία, ενώ το φεγγάρι καθρεφτίζεται στα
ήρεμα νερά της θάλασσας. Η γαλήνη αυτή δεν είναι
απόλυτη και γενική, αλλά απλώνεται σε όλη την
πλάση: στον ουρανό, τη θάλασσα ακόμα και στη γη.
Αυτή την απότομη αλλαγή ο αφηγητής την αποδίδει
σε Κάποιο κρυφό μυστήριο, σε κάποια απόκρυφη
μυστηριώδη δύναμη.
Είναι χαρακτηριστική στο σημείο αυτό η
αριστοτεχνική παρομοίωση της θάλασσας με
ευωδιαστό περιβόλι (Σάν περιβόλι εὐώδησε κι
ἐδέχτηκε ὅλα τ’ἄστρα), καθώς η επιφάνειά της
γαλήνεψε τόσο πολύ που έμοιαζε με περιβόλι στο
οποίο καθρεφτίζονταν τα αστέρια του καθαρού
ουρανού. Επιπροσθέτως, η φύση προσωποποιείται
(Κάτι κρυφό μυστήριο ἐστένεψε τή φύση / Κάθε
ὀμορφιά νά στολιστεῖ καί τό θυμό ν’ ἀφήσει) και
ήρθε η ώρα μέσα σε αυτή την απόλυτη σιγή και
γαλήνη να «ντυθεί» με κάθε όμορφο στολίδι και να
σταματήσει το θυμό που εκφραζόταν νωρίτερα με
φουρτούνα, δυνατό άνεμο και συννεφιά.
(Άλλα σχήματα λόγου που μπορούσαν να
αναφερθούν στη θέση αυτών είναι: η επανάληψη
(ησύχασε – ησυχία), η μεταφορά πάστρα, η
αρνητική παρομοίωση Οὔτε ὅσο κάνει στόν ἀνθό ἡ
μέλισσα περνώντας, η εικόνα του φεγγαριού και τη
γαληνεμένης θάλασσας.)
Γ1.
α. Ο ναυαγός απευθύνεται με επίκληση στο
αστροπελέκι, ώστε αυτό με τη στιγμιαία λάμψη του
να δώσει φως μέσα στο σκοτάδι και να τον βοηθήσει
να διακρίνει τη στεριά. Μάλιστα, ο ίδιος το
χαρακτηρίζει «καλό», εννοώντας πόσο χρήσιμο
μπορεί να γίνει με τη λάμψη του. Το αίτημα του
Κρητικού έγινε δεκτό και μάλιστα έπεσαν όχι ένα
αλλά τρία αστροπελέκια, ώστε αυτό να ικανοποιηθεί
και με το παραπάνω. Ο ποιητής επηρεασμένος από
τη λαϊκή παράδοση των δημοτικών τραγουδιών
χρησιμοποιεί τον αριθμό τρία, καθώς είναι ένας
συμβολικός, σχεδόν μαγικός αριθμός που ασκεί
μεγάλη γοητεία. Το γεγονός ότι τα αστροπελέκια
έπεσαν πολύ κοντά στην κορασιά δεν υποδηλώνει
βέβαια τον κίνδυνο που αυτή διέτρεξε, αλλά το
γεγονός αυτό στάθηκε υποβοηθητικό για τη σωτηρία
της.
β. Στους συγκεκριμένους στίχους οι ψυχές των
νεκρών απαντούν στο ερώτημα του Κρητικού ότι η
αγαπημένη του ψάλλει αναστάσιμους ύμνους στο
χώρο του Παραδείσου με χαρούμενη διάθεση και
δείχνει ιδιαίτερη ανυπομονησία για την ενσάρκωσή
της. Πρόκειται για την πάγια αντίληψη της
χριστιανικής θρησκείας για την εν σαρκί ανάσταση
των νεκρών στη Δευτέρα Παρουσία, δηλαδή την
επανεγκατάστασή τους στο σώμα που εγκατέλειψαν
κατά το θάνατό τους. Η κορασιά περιμένει να ενωθεί
μέσα από αυτή τη διαδικασία αυτή με τον
αγαπημένο της στην αιώνια ζωή. Η απλότητα και η
φυσικότητα της επικοινωνίας των νεκρών
παραπέμπουν στις εμπειρίες της εγκόσμιας ζωής με
την οποία μοιάζει και η μεταθανάτια.
Δ1.
Ομοιότητες:
· Κοινή καταγωγή των δύο ηρώων (Κρήτη)
· Θέμα θανάτου (Όρκος: στη αγκαλιά μου ο
θάνατος / Κρητικός: αποσπ. 2 [19].
· Αγωνία και ανυπομονησία να συναντήσουν τις
αγαπημένες τους σε ένα εσχατολογικό μέλλον
(Όρκος: σαν ποτέ σε φέρει αστέρι…/ Κρητικός:
απόσπ. 2[19]
· Συνομιλία με τα στοιχεία της φύσης. Ο Μάνθος
ρωτά τα αστέρια για την αγαπημένη του
(ρωτούσα κάθε αστέρι) / Ο Κρητικός ζητά από
το αστροπελέκι να φέξει («Ἀστροπελέκι μου
καλό, γιά ξαναφέξε πάλι!») → επίδραση και των
δύο ποιητών από το δημοτικό τραγούδι
· Το θέμα της αιώνιας αγάπης (Όρκος: ανάμνηση
ευτυχισμένων στιγμών και προσμονή
συνάντησης / Κρητικός: ο τρίτος όρκος στον
έρωτα και η ελπίδα συνάντησης στην Έσχατη
Κρίση)
· Οι αγώνες των δύο ηρώων στην Κρήτη (Όρκος:
«πάμε…κεφαλής» / Κρητικός: «Μά τές πολλές
λαβωματιές πού μὄφαγαν τά στήθια»)
· Αποστροφή: Στον Όρκο ο Μάνθος κάνει
αποστροφή στην αγαπημένη του (άκου
Ευδοκιά) και ο Κρητικός σε ένα υποθετικό
ακροατήριο (πιστέψτε με) και στη Σάλπιγγα της
Δευτέρας Παρουσίας (Λάλησε Σάλπιγγα)
Διαφορές:
· Στον Όρκο ο πρωταγωνιστής είναι νεκρός και
προσμένει να συναντηθεί με την ετοιμοθάνατη
αγαπημένη του, ενώ στον Κρητικό ο ήρωας
είναι ζωντανός και περιμένει την αιώνια ένωση
με τη νεκρή αγαπημένη του.
· Στον Όρκο το όνομα της κοπέλας είναι Ευδοκιά,
ενώ στον Κρητικό η αρραβωνιαστικιά του ήρωα
είναι ανώνυμη.
· Στον Κρητικό ο ήρωας διαλέγεται με τους
νεκρούς, ενώ στον Όρκο υπάρχει μονόλογος του
ηρώα.
· Στον Όρκο ο Μάνθος απευθύνεται άμεσα στην
αγαπημένη του σε β΄ πρόσωπο (Ὤ! πᾶμε,
ἀγάπη μου γλυκειά), ενώ στον Κρητικό ο ήρωας
δεν κάνει συνομιλία μαζί της.

2011-05-12T06:20:00.000-07:00

Το φετινό θέμα στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας αφορούσε την προσφορά της ψηφιακής τεχνολογίας στη διάδοση της γνώσης και την αξιοποίηση του διαδικτύου στον εκπαιδευτικό χώρο. Το κείμενο που επιλέχθηκε ήταν δημοσίευμα στον τύπο, με χαρακτηριστικά τη σαφήνεια, την καθαρότητα των νοημάτων, αλλά και την απαίτηση για γνώση καλή της ελληνικής γλώσσας.
Οι γλωσσικές ασκήσεις και ερωτήσεις που αφορούν στη θεωρία ήταν βατές και κατανοητές. Εξαίρεση αποτελεί η άσκηση Β1που απαιτεί σχολιασμό και θεωρώ ότι δυσκόλεψε στην κατανόησή της την πλειονότητα των μαθητών.

Το θέμα της έκθεσης ήταν εύστοχο και ανταποκρινόταν στα ενδιαφέροντα των σύγχρονων νέων που ζώντας σ’ ένα σύμπαν υπερεπικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης καλούνται να εξοικειωθούν καθημερινά με τις νέες επικοινωνιακές δυνατότητες και τεχνολογικές εφαρμογές.

Το Φροντιστήριό μας εύχεται σε όλους τους υποψηφίους καλή επιτυχία και κουράγιο για τις υπόλοιπες «δοκιμασίες» που ακολουθούν !!

Απαντήσεις - προτεινόμενες λύσεις στα θέματα της Νεοελληνικής Γραμματείας

Α1. Το κείμενο πραγματεύεται τη χρήση του διαδικτύου στη σύγχρονη κοινωνία. Αρχικά, διαπιστώνεται ότι σήμερα το διαδίκτυο προσφέρει άμεσα και δημοκρατικά τη γνώση, σε αντίθεση με το παρελθόν. Ωστόσο, ορισμένοι αμφισβητούν
τη θέση αυτή. Σύμφωνα με τους πρώτους, η τεχνολογία ενέχει κινδύνους, άγνωστους ωστόσο. Η δεύτερη αντίρρηση αφορά τη λανθασμένη ιεράρχηση των αναγκών του πολιτισμού μας: την προσήλωση μας στην τεχνολογία ενώ αδιαφορούμε για την επιβίωση στην Αφρική. Η τρίτη άποψη επισημαίνει το «ψηφιακό χάσμα» λόγω της άνισης πρόσβασης στη γνώση παγκοσμίως Στη συνέχεια ,όμως σημειώνει πως στον κυβερνοχώρο συμμετέχουν όλοι ισότιμα και σύμφωνα με τις δικές τους εμπειρίες, κάτι που οδηγεί στη διάσπαση της ενότητας και στο αγχώδες κυνήγι της πληροφορίας. Συμπερασματικά, η πληροφορική είναι μια τεχνολογία σε εξέλιξη, ικανή να προκαλέσει σύγχυση.

Β1. Η κοινωνία διατηρείται και εξελίσσεται μέσα από την κοινή δράση και εμπειρία των μελών της. Ο άνθρωπος αποτελεί το βασικό δομικό στοιχείο της, και όταν σε ένα κοινωνικό σύνολο ο καθένας λειτουργεί και εκφράζεται σύμφωνα με τις προσωπικές του επιθυμίες και καταβολές χωρίς την έννοια της συλλογικότητας αυτό το σύνολο χάνει τη συνεκτικότητά του και συνακόλουθα απουσιάζουν από αυτό τα συλλογικά οράματα και στόχοι. Η ατομιστική δράση «διαλύει» τη φύση τόσο της κοινωνίας όσο και του ανθρώπου. Άλλωστε, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, ο μόνος άνθρωπος είναι ή θηρίο ή θεός

B2. α. Ο συγγραφέας αναπτύσσει τη δεύτερη παράγραφο του κειμένου του

α. με διαίρεση αφού στη θεματική πρόταση της παραγράφου του προαναγγέλλει «τρεις γκρίνιες» για τον «ανύπαρκτο εκδημοκρατισμό της γνώσης» και στη συνέχεια τις απαριθμεί. «Η μια είναι η άρνηση της τεχνολογίας ... του δυτικού κόσμου με την Αφρική»

β. με παράδειγμα καθώς στην προσπάθειά του να στηρίζει την άποψή του για πιθανούς κινδύνους της τεχνολογίας, παραθέτει παραδειγματικά το βιβλίο του Πολ Βιρίλιο, «Πληροφοριακή βόμβα» και παράθεμα από το περιεχόμενό του: «Ο Πολ Βιρίλιο, για παράδειγμα ... υπάρχουν».
β. Η δεύτερη παράγραφος του κειμένου δομείται ως εξής:
Θεματική πρόταση: «Σ’ αυτόν τον υπαρκτό εκδημοκρατισμό της γνώσης ... τις γκρίνιες»
Λεπτομέρειες – Σχόλια: «Η μία είναι η άρνηση της τεχνολογίας ... του δυτικού κόσμου με την Αφρική»
Κατακλείδα: δεν υπάρχει

Β3. α. Στην πρώτη περίπτωση «Πληροφοριακή βόμβα» ο Πάσχος Μανδροβέλης χρησιμοποιεί εισαγωγικά για να μεταφέρει τον τίτλο του βιβλίου του Πολ Βιρίλιο.
Στη δεύτερη περίπτωση «Τι να το κάνω εγώ το εμβόλιο ... για τον πυρετό;» ο συγγραφέας χρησιμοποιεί εισαγωγικά για να μεταφέρει αυτούσια την άποψη τρίτου σε μορφή ευθείας ερωτηματικής πρότασης.

Στην τρίτη περίπτωση «Πληροφοριακό άγχος» ο συγγραφέας χρησιμοποιεί εισαγωγικά για να μεταφέρει μια συγκεκριμένη επιστημονική ορολογία της Ψυχολογίας.
β. Παραδείγματα μεταφορικής λειτουργίας της γλώσσας:
«ψηφιακό χάσμα»
«τα δίκτυα επικοινωνιών ισοπεδώνουν παλιές ιεραρχίες»
«κατακερματισμό της εμπειρίας»
«το παλιό δεν έχει πεθάνει»
«διασπείρει σύγχυση»

Β4. α. πιθανών = ενδεχόμενων
ξεχνάς = λησμονείς
κατακερματισμό = κομμάτιασμα-τεμαχισμός
μετατρέπεται = μεταβάλλεται-διαμορφώνεται
διασπείρει = σκορπά
β. υπαρκτό ανύπαρκτο
άρνηση αποδοχή-συναίνεση
σίγουρος αβέβαιος
προσβάσιμο απρόσιτο-απροσπέλαστο
λογικό παράλογο
Γ1. Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί μαθητές,

Στα πλαίσια της ημερίδας που διοργανώνει το σχολείο μας με θέμα τη χρήση του διαδικτύου, η ομιλία μου αποσκοπεί στο να δώσει μια εικόνα των υπηρεσιών που προσφέρει το διαδίκτυο στον τομέα της γνώσης και της πληροφόρησης αλλά και ειδικότερα να επισημάνει τους τρόπους με τους οποίους η εκπαίδευση μπορεί να αξιοποιήσει δημιουργικά τις ποικίλες δυνατότητές του.
Αναλυτικότερα, αναφορικά με την προσφορά του διαδικτύου στον τομέα της γνώσης:
- Καθιστά δυνατή τη συγκέντρωση, την καταγραφή, την επεξεργασία και την οργάνωση πληροφοριών, γνώσεων και δεδομένων καθώς και τη συνακόλουθη δημιουργία τεράστιων αρχείων εύκολα προσβάσιμων στον ενδιαφερόμενο. Ο χρήστης του διαδικτύου μπορεί να συνδεθεί με ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, βιβλιοπωλεία, να χρησιμοποιήσει βάσεις δεδομένων, άλλοτε απρόσιτες ή να επικοινωνήσει με μελετητές και επιστήμονες σε όλο τον κόσμο. Η κυκλοφορία της γνώσης στο νέο ηλεκτρονικό κόσμο είναι ελεύθερη και ισότιμη.
- Αποτελεί έναν ανεξάντλητο κόσμο πληροφοριών ® παροχή έγκαιρης και ολοκληρωμένης ενημέρωσης για γεγονότα που διαδραματίζονται σε ολόκληρο τον κόσμο άμεση πρόσβαση στο σύνολο της ανθρώπινης γνώσης και πληροφορίας.
- Παρέχει προοπτικές δια βίου εκπαίδευσης(επαφή με ανοικτά πανεπιστήμια, μεταπτυχιακές σπουδές, προγράμματα κατάρτισης και εξειδίκευσης) σε άτομα ενήλικα που έχουν ήδη ολοκληρώσει τη συμμετοχή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία συνεχής επαγγελματική κατάρτιση, άνοδος του μορφωτικού επιπέδου.
- Παρέχει τη δυνατότητα εμβάθυνσης σε γνωστικά θέματα και ορθολογικής και λειτουργικής χρήσης τους στα πλαίσια των κοινωνιών της επικοινωνίας δίνεται έμφαση στη μάθηση δομών και εννοιών και όχι στην επιφανειακή γνώση.
-Ευνοεί τη συνεργασία και την ανταλλαγή απόψεων λόγω της άρσης των αποστάσεων και των περιορισμών προώθηση της επιστημονικής έρευνας.

-προώθηση της ελεύθερης έρευνας του μαθητή μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα ώστε να ενισχυθεί η ενεργός συμμετοχή και το προσωπικό ενδιαφέρον του μαθητή ως κίνητρο μάθησης
- Αποτελεί μέσο εξοικείωσης με την κουλτούρα και τις ιδιαιτερότητες των άλλων λαών επαφή τους με στοιχεία που εκφράζουν άλλες κουλτούρες ® δυνατότητα δημιουργίας ιστοσελίδων από κάθε χρήστη που επιθυμεί να προβάλει χαρακτηριστικά της δικής του κουλτούρας, οι οποίες μετατρέπουν τον κυβερνοχώρο σε πεδίο γόνιμων πολιτιστικών ανταλλαγών και αλληλεπιδράσεων συμβολή στη δημιουργία ενός οικουμενικού πολιτισμού.
Προσφέρει ποικίλες ευκαιρίες ψυχαγωγίας και πληροφόρησης για διάφορες πολιτιστικές εκφάνσεις και δρώμενα(τέχνη, αθλητισμός, μουσεία, πολιτιστικές εκδηλώσεις κ.α.)
Παρέχει τη δυνατότητα ισότιμης πρόσβασης στη γνώση σε άτομα με ειδικές ικανότητες (ΑΜΕΑ).
Εξετάζοντας την πληθώρα των προοπτικών που παρέχει στους χρήστες του, αντιλαμβανόμαστε τον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην ποιοτική αναβάθμιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, εφόσον:
α. Παρέχει γνώσεις πάνω σε ποικίλα θέματα που ενδιαφέρουν τους μαθητές και δεν καλύπτονται από τα αναλυτικά σχολικά προγράμματα.
β. Προσφέρει άμεση πρόσβαση σε βιβλιοθήκες, αρχεία, ερευνητικά κέντρα, μουσεία κ.ά. εμπλουτισμός των γνωστικών σχολικών αντικειμένων.
γ. Είναι το αποτελεσματικότερο εποπτικό μέσο διδασκαλίας, αφού συνδυάζει εικόνα, ήχο, γραπτό λόγο και εικονική πραγματικότητα προσέλκυση του ενδιαφέροντος και της συμμετοχής των μαθητών
δ. Δίνει τη μοναδική ευκαιρία στο μαθητή να επεξεργαστεί σύνθετες πληροφορίες με ποικίλους συνδυασμούς και δυνατότητες τα πολιτισμικά ή εθνικά μαθήματα(ιστορία, αρχαία και νέα ελληνικά, αισθητική αγωγή) μπορούν να διδαχθούν με ελκυστικούς, ανανεωμένους και ουσιαστικούς τρόπους επιτρέποντας την άμεση προσωπική συνεργασία του μαθητή (διαδραστική λειτουργία).
ε. Διασφαλίζει στην εκπαιδευτική διαδικασία τα εχέγγυα για την πολυπόθητη αντικειμενική αξιολόγηση(ερευνητικές εργασίες).
στ. Πραγματώνει την άμεση επαφή, συνεργασία και αλληλεπίδραση μαθητών στην Ελλάδα και στον υπόλοιπο κόσμο. δυνατότητα να παρουσιαστούν παράλληλες πορείες στην ιστορία και τον πολιτισμό χωρών ανοίγει τους ορίζοντες και ευνοεί τη συνεργασία των σχολικών κοινοτήτων και των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, ειδικότερα στα πλαίσια της Ε.Ε.
ζ. Συμβάλλει στην εξοικείωση των μαθητών με τις δυνατότητές της σύγχρονης τεχνολογίας και εξασφαλίζει τα προσόντα για την επιβίωση και ανάδειξή τους σε έναν ανταγωνιστικό κόσμο, στον οποίο οι «τεχνολογικά αναλφάβητοι» δεν έχουν θέση.
η. Αναβαθμίζει το ρόλο του εκπαιδευτικού μετατρέποντάς τον από απλό μεταδότη γνώσεων σε συνεργάτη, «πλοηγό» και αρωγό των μαθητών στο χώρο της γνώσης και της πληροφορίας.
Όπως αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, οι απαιτήσεις της τεχνολογικά προηγμένης εποχής μας προβάλλουν ως επιτακτική ανάγκη την αξιοποίηση των πολυάριθμων δυνατοτήτων που το διαδίκτυο προσφέρει. Ας έχουμε όμως υπόψη μας ότι οι νέες αυτές τεχνολογίες και οι νέες αξίες που προβάλλουν θα πρέπει να είναι συγκερασμένες με τις παλιές παραδοσιακές και δοκιμασμένες αξίες που συνθέτουν τη φυσιογνωμία ενός ανθρωπιστικού πολιτισμού.
Ευχαριστώ για την προσοχή σας

ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2011 ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΗΣΤΗΡΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

2011-05-12T01:06:00.000-07:00

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ

ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄)

ΠΕΜΠΤΗ 12 ΜΑΪΟΥ 2011

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

ΚΕΙΜΕΝΟ

Είναι δεδομένο ότι το διαδίκτυο έφερε μια πιο ισότιμη πρόσβαση στη γνώση. Ζούμε ένα κύμα εκδημοκρατισμού της γνώσης. Παλιότερα, για να δει κανείς τη βιβλιοθήκη του Κέμπριτζ, έπρεπε να ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα. Σήμερα, μπορεί να βρει τα βιβλία της από το γραφείο του. Παλιότερα, έπρεπε να έχει κάποιος λεφτά για να παρακολουθήσει μαθήματα του ΜΙΤ¹. Σήμερα, έρχονται διαδικτυακά στο σπίτι του.

Σ’ αυτόν τον υπαρκτό εκδημοκρατισμό της γνώσης ορθώνονται τρεις γκρίνιες. Η μία είναι η άρνηση της τεχνολογίας, εξαιτίας των πιθανών κινδύνων που έχει η ανάπτυξή της. Ο Πολ Βιρίλιο, για παράδειγμα, έγραψε την «Πληροφοριακή Βόμβα». Είναι σίγουρος ότι η κοινωνία της γνώσης ενέχει κινδύνους, αλλά άγνωστους. Δεν τους ξέρει, αλλά...υπάρχουν. Η δεύτερη γκρίνια έχει να κάνει με τα «παιδάκια της Αφρικής». Το ακούμε για κάθε νέα τεχνολογία: «Τι να το κάνω εγώ το εμβόλιο για το Αλτσχάιμερ², όταν τα παιδιά της Αφρικής δεν έχουν ούτε ασπιρίνη για τον πυρετό;». Το επιχείρημα έχει εν μέρει λογική. Πραγματικά «τι να το κάνεις το εμβόλιο για το Αλτσχάιμερ, αν δεν έχεις Αλτσχάιμερ;». Αν όμως αποκτήσεις, το πρώτο που ξεχνάς είναι τα «παιδάκια της Αφρικής». Η τρίτη γκρίνια έχει να κάνει με το διαβόητο «ψηφιακό χάσμα». Βέβαια, καμιά τεχνολογία, καμιά επιστημονική επανάσταση δεν διαχέεται αμέσως σε όλη την υφήλιο. Ο Γουτεμβέργιος τύπωσε την πρώτη Βίβλο το 1455· ωστόσο στην Ελλάδα η τυπογραφία ήρθε στις αρχές του 19ου αιώνα. Όσο για το τυπωμένο βιβλίο, ακόμη πασχίζουμε να γίνει κτήμα του ελληνικού λαού. Το σημαντικό, όμως, είναι ότι η επανάσταση έγινε και ακόμη προχωρεί. Εξάλλου, αυτοί που μιλούν για ψηφιακό χάσμα στην Αφρική πρέπει να αναλογιστούν ποιο είναι το τυπογραφικό χάσμα του δυτικού κόσμου με την Αφρική.

Πολύ περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να μετέχουν ισότιμα στην κοινωνία της γνώσης και πλέον όχι μόνον ως αναγνώστες, αλλά και ως

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

συγγραφείς. Στον κυβερνοχώρο, οικονομικά και τεχνολογικά, όλοι βρίσκονται στο ίδιο σημείο εκκίνησης. Στο διαδίκτυο, το άρθρο ενός δημοσιογράφου είναι εξίσου προσβάσιμο με το άρθρο ενός πιτσιρίκου. Δηλαδή, τα δίκτυα επικοινωνιών ισοπεδώνουν παλιές ιεραρχίες της βιομηχανικής κοινωνίας και απομένει να δούμε αν θα συνθέσουν νέες. Στον κυβερνοχώρο λειτουργεί καθένας σύμφωνα με τις ανάγκες του και τις δυνατότητές του. Αυτό όμως δημιουργεί έναν κατακερματισμό της εμπειρίας που τρομάζει πολλούς. Η κοινότητα χρειάζεται την κοινή εμπειρία για να είναι κοινότητα. Από την άλλη, όλη αυτή η πληθώρα διαθέσιμων πληροφοριών μετατρέπεται σε άγχος. «Πληροφοριακό άγχος» το ονομάζουν κάποιοι ψυχολόγοι: «να προλάβω να δω το ένα, να διαβάσω το άλλο, να μη χάσω το τρίτο, ώστε να μην είμαι εκτός θέματος και εκτός της κοινότητας όπου ζω και λειτουργώ». Αυτό το άγχος είναι λογικό να υπάρχει και να μεγεθύνεται, όσο μεγαλώνει το ποσό των πληροφοριών που όλοι έχουμε διαθέσιμες.

Όλα αυτά είναι πραγματικά, αλλά το ίδιο θα έλεγε κι ένας μοναχός του Μεσαίωνα βλέποντας την πλημμύρα των αιρετικών κειμένων που άρχισαν να βγαίνουν από τις τυπογραφικές μηχανές. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η πληροφορική επανάσταση είναι σε μετάβαση και κάθε επανάσταση σε μετάβαση διασπείρει σύγχυση. Το παλιό δεν έχει πεθάνει και το καινούριο δεν έχει γεννηθεί.

Πάσχος Μανδραβέλης. Από τον ημερήσιο τύπο (διασκευή).

1. ΜΙΤ: Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης.

2. Αλτσχάιμερ: Νόσος με κυριότερο σύμπτωμα την απώλεια της μνήμης.

ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε. (100-120 λέξεις)

Μονάδες 25

Β1. «Η κοινότητα χρειάζεται την κοινή εμπειρία για να είναι κοινότητα». Να αναπτύξετε σε μία παράγραφο 60 - 80 λέξεων το περιεχόμενο της παραπάνω περιόδου.

Μονάδες 10

Β2. α) Να αναφέρετε δύο τρόπους ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου. («Σ’ αυτόν τον υπαρκτό [...] με την Αφρική»). (Μονάδες 4)

β) Να βρείτε τη δομή της ίδιας παραγράφου. (Μονάδες 3)

Μονάδες 7

Β3. α) Να αιτιολογήσετε τη χρήση των εισαγωγικών στις παρακάτω περιπτώσεις:

«Πληροφοριακή Βόμβα»

«Τι να το κάνω εγώ το εμβόλιο για το Αλτσχάιμερ, όταν τα παιδιά της Αφρικής δεν έχουν ούτε ασπιρίνη για τον πυρετό;»

«Πληροφοριακό άγχος»

(Μονάδες 3)

β) Να βρείτε στο κείμενο πέντε παραδείγματα μεταφορικής λειτουργίας της γλώσσας. (Μονάδες 5)

Μονάδες 8

Β4. α) Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:

πιθανών, ξεχνάς, κατακερματισμό, μετατρέπεται, διασπείρει. (Μονάδες 5)

β) Να γράψετε από ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:

υπαρκτό, άρνηση, σίγουρος, προσβάσιμο, λογικό.

(Μονάδες 5)

Μονάδες 10

ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 4ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

Γ1. Ως ομιλητής σε ημερίδα που οργανώνει το σχολείο σου με θέμα τη χρήση του διαδικτύου, να αναπτύξεις τις απόψεις σου σχετικά με τις υπηρεσίες που προσφέρει το διαδίκτυο στη διάδοση της γνώσης, καθώς και τους τρόπους με τους οποίους μπορεί αυτό να αξιοποιηθεί δημιουργικά στο πλαίσιο του σχολείου. (500-600 λέξεις)

Μονάδες 40

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)

1. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, εξεταζόμενο μάθημα). Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο.

2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Δεν επιτρέπεται να γράψετε καμιά άλλη σημείωση. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα.

4. Να γράψετε τις απαντήσεις σας μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό.

5. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

6. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.

7. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ