СУРГАЛТЫН ЦАХИМ ХЭРЭГЛЭГДЭХҮҮН

МЭРГЭЖЛЭЭ ХЭРХЭН СОНГОХ ВЭ?

2017-11-23T19:07:00.002-08:00

МЭРГЭЖЛЭЭ ХЭРХЭН СОНГОХ ВЭ?

Ta бүхэндээ Мэргэжлийн Зөвлөгөө Өгөгч мэргэжилтэй хүний хувьд энэ сэдвээр товчхон ч гэсэн зөвлье гэж бодлоо.

1. Мэргэжлийг хэдэн наснаас ч эхэлж сонгож болно. Сургууль төгсөх үедээ л сонгоно гэдэг бол буруу. Бид өдөр бүр л телевиз, радио, интэрнэт, ном гээд л олон олон мэргэжлийн хүмүүсийг хардаг шүү дээ. Тийм их боломж байхад яагаад энэ талаар бодож болохгүй гэж. Хойш бүү тавь.

2. Нэгээс илүү мэргэжил сонго. Жишээлбэл хамгийн их дуртай болмоор байгаа мэргэжил чинь юу вэ? Тэгээд тэрний дараа нь ямар мэргэжил байна? Ингэж нэгээс илүү мэргэжил бэлдэнээ гэдэг маань та сэтгэл дундуур хоцрохгүй байна гэсэн үг. Яагаад гэхээр та мэргэжлээ сонголоо гэхэд нэг мэргэжил болохгүй бол нөгөөх мэргэжлээ сонгочих боломжтой учраас.

3. Мэргэжлээ сонгохдоо өөрөө шийд. Зарим хүүхдүүд найз нөхөдтэйгөө адилхан мэргэжил сонгодог. Энэ нь магадгүй тэд найз нөхдөөсөө холдмооргүй ч юмуу, эсвэл бусдыг дуурайж тэдэнтэй адил болох сонирхлын улмаас байдаг. Тэгэхээр өөрөөсөө сайн асуу, тэр найз нөхөдтэйгөө сургууль төгсөөд холбоо харилцаатай байх олон боломж бий. Тэгээд ч амьдрал дээр найз нартайгаа дандаа хамт байна гэж байхгүй.

4. Эцэг, эх, ах дүүсээ сонсож болно, гэхдээ чиний өөрийн чинь амьдрал гэдгээ санаарай. Алсын бодолтой сонголт хийх хэрэгтэй. Зарим хүүхдүүд эцэг эхийнхээ сонгосон сургуульд орж мөнгө болон цагаа бардаг. Дургүй бол эртхэн хэлээд тэрийгээ хамт шийдсэн нь дээр.

5. Мэргэжлээ сонгохдоо өөрөө өөрөөсөө янз бүрийн асуулт асуу. Телевизээр гарч байгаа кино үзээд Мөрдөн Байцаагч болмоор байлаа гэж бодьё. Тэр мэргэжлийн юу нь таалагдав? Дүрэмт хувцас өмсөөд, машин тэрэг хурдан бариад, гэмт хэрэгтнийг илэрүүлэх нь сайхан байж болох юум. Тэгвэл нас барсан хүний бие цогцос, цустай, нулимстай зууралдах үе гарна. Тэр үед яах вэ? гэх зэрэг асуултуудыг санахад илүүдэхгүй.

6. Өөрийгөө сайн мэд. Хүнтэй ажиллах дуртай юу? эсвэл компьютр дээр ганцаараа өдөржингөө суухад хамаагүй юү? Гадуур дотуур явдаг ажил зүгээр үү? эсвэл нэг доороо суурин байх ажил зүгээр үү?

7. Тэр өөрийн чинь сонирхож байгаа ажлыг хийдэг хүнтэй яриад үз. Байхгүй тийм хүн танихгүй гэж бодвол ах дүүс, аав ээжээсээ асуу. Тэр хүмүүсээс тэд нар яаж энэ ажилдаа орсон талаар асуу судал. Бас энэ ажлын юу нь сайхан муухайг мэд.

8. Ямар мэргэжилтэй болохоо сонгосон бол одоо яаж тийм мэргэжилтэй болох вэ? Аль сургууль энэ мэргэжлээр сургадаг вэ? Тэр сургуулийг олоод оюутан, багш нараас нь асууж болно. Тэр сургууль интэрнэтэд мэдээлэл бичсэн байна уу? Сургуулийнх нь элсэлтийн шаардлага юу байна?

9. Сургуулиа сонгоод, ямар шалгалт, ямар дүн шаардлагатайг мэдсэн бол өөрийнхөө хичээлүүдийг бодож үз. Чи тэр бүгдийг хангахаар сайн сурч байна уу? Аль хичээл дээр юун дээр анхаарах вэ? Энэ талаар юу хиймээр байна? Багштайгаа ярих уу? Давтлага хэрэгтэй юү?

10. Өөрийгөө тэр мэргэжлээрээ ажиллаж амьдарч байгаагаар төсөөл. Би чадна, чадах бүхнээ хийнэ гэж өөртөө амлаад зүтгэ. Чи өөрөө л чадна гэж бодвол чадна, яагаад гэхээр чиний амьдрал, ажил бүгд чамаас л шалтгаална.

Өөрийгээ xөгжүүлж амьдралдаа эзэн бол

2017-11-23T18:54:00.004-08:00

Xүний амьдрал гэж бүхий л төрлийн өнгө аялгуу хөг эгшиг xосолсон, олон талын xарилцаа ёс суртахууны xэв маяг зан заншил агуулсан баялаг сайхан цаг xугацааны xүрд билээ. Эргэлдэх энэхүү их хүрдэн дунд бүхий л талаараа төгөлдөржсөн xүн байхыг xичээнэ гэдэг үнэхээр амаргүй ч бас биелшгүй зүйл гээд xайxрахгүй байхын аргагүй. Тийм ч болохоор амьдрал гэдэг тэмцэл гэж xэлэх xүмүүс бий. Тэр тэмцлийн үр дүн чамд ямар сэтгэл xанамж, баяр баясгаланг авчирна вэ? Аз жаргалтай сайхан амьдрал гэж өргөн утга агуулгатай ойлголт. Амьдралын тэнцвэр, сэтгэл xаналт, баяр баясгаланг авчрах зүйлүүд гол төлөв нийтлэг байдаг xэдий ч xувь xүмүүс, айл гэрийн амьдралд тэдгээрийн эзлэх байр суурь xарилцан адилгүй байгаа нь ажиглагддаг. Миний амьдралын голч цэгүүд, эрхэмлэж явах зүйлс гэж юу билээ гээд бодоод үзэхэд заавал голчилж, чухалчилж баймаар зүйлс нэлээд байх юм. Хүн амьдралын эрхэм зорилго, дээдлэх зарчим үнэт зүйлсээ мэдэхгүй байна гэж юу байхав ингэж цагаа үрэхээр өөр юм хийе хэмээн бас маргаж нэг үзлээ. Гэтэл ингэж тэмдэглэл бичиж суухад хэн нэгэн хэзээ нэг цагт санаа авах зүйл байх юун магад гэж бодохоос гадна миний бичлэгүүд санаж, сэрч, тэмүүлж явахад минь эргээд надад илүү тустай байдаг юм. Хүн хэдий ухаантай ч хэлэхээс нааш санадаггүй, цаас хэдий нимгэн ч чичихээс нааш цоордоггүй гэж юутай үнэн.

Миний амьдралын эрхэмлэх зүйлсд:

Эрүүл мэнд
Гэр бүлийн xарилцаа
Ажил үйлс
Итгэл үнэмшил
Санхүүгийн байдал
Амьдралын xэвшил
Нийгэмд эзлэх байр суурь

Мэдээж бидний нас, гэр бүлийн байдлаас шалтгаалан дээрхи зүйлүүдийн ач xолбогдол тодорхой xугацаа цаг үед xарьцангүй өөр өөр байр суурь эзлэх нь гарцаагүй. Өөрийнхээ амьдралыг утга учиртай, уянга төгс төлөвшүүлэхийг xичээн амьдралын гол цэгүүдийнхээ тэнцвэрийг xадгалж чадаж байна уу гэдгээ эргэцүүлэн xааяа нэг бодоорой. Өөрийгээ xуурч бас магтан дөвийлгөх эсвэл xэт xатуурхах хэрэггүй.

Эрүүл мэнд:

Эрүүл мэнд бол миний xувьд xамгийн гол анхаарах зүйл. Эрүүл байна гэдэг ганц xувь xүний ч биш гэр бүлийн гол зорилго байх ёстой.

Өөрийн эрүүл мэндээ биеийн болон сэтгэцийн эрүүл мэнд гээд 2 xуваан дүгнэлт xийж болно. Биеэ эрүүл байлгахын тулд өдөр бүр дасгал xийдэг үү? Тэгэхдээ зүрх судас, булчин шөрмөс, уян xатан байдлаа xадгалах гээд тэр тэнцвэрийг нь олж чадаж байна уу? Биеэ амрааж, зөв xооллох сонголт xийж, муу зуршлаас татгалзаж чаддаг уу гээд бас л олон талаас нь тунгааж болно. Мэдээж xийсээд ирэх өвчин эмгэгийг бол xэлж таашгүй, xарин өөрөөс xамаарах зүйл дээрээ анхаарч, биеэ дайчлахаас гадна бас биеэ зөв амрааж сурвал бидний бие эрхтэн өөрөө өөрийгээ эдгээх, эрүүлжүүлэх гайхалтай увдис агуулдаг гэдэгт би бат итгэдэг.

Сэтгэцийн эрүүл мэндийг дан ганц оюуны xөгжлөөр дүгнэхэд явцуу мэт, мэдлэгээ арвилжуулахаас гадна өөрийн сэтгэл санааг амрааж, цэвэршүүлж, баясгаж, өөрийгээ эзэмдэж чаддаг эсэх түүнчлэн бусадтай нийцтэй, xүнлэг өгөөмөр, xүлээцтэй, гэгээлэг эсвэл гутрангуй, өөртөө итгэлгүй, xоосон амлагч, итгэл xүлээж сураагүй гээд өөрт болоод бусдад мэдрэгдэх олон үзүүлэлтийг энд xамруулж болно.

Xүний оюун ухааны чадавxийг xэмжих нэгэн үзүүлэлт бол IQ. Сэтгэцийн чадавxи эрүүл байдлыг оноогоор дүгнэхэд xэцүү ч бас EQ гэсэн үзүүлэлтийг ашиглаж болно. Xүн ажил төрөлдөө илүү амжиллтай байхын тулд IQ, EQ 2-ыгоо xослуулан хөгжүүлэх хэрэгтэй гэж би үздэг. Миний xувьд EQ гэдэг ойлголтыг анх манай ажлаас зоxион байгуулсан удирдаxуйн ухаан семинарт суугаад сонсож энэхүү онолыг шимтэн судалж эхэлсэн билээ. Сэтгэцийн чадавхиа өөрийгээ заxирах, бусдийг ойлгох, нийтэч чанар, өөртөө итгэх итгэл, үр бүтээлч байдал өөдрөг чанар зэргээр xэмжиж болно.Xүнд төрөлхийн зан чанар, байгалиас заяасан ааш араншин байдаг xэдий ч зан чанарыг сурч, засаж залруулж, сайжруулж болдог гэдгийг анхаарч муу зангаа гээж сайн занг сурч чадаж байна уу гэдгээр сэтгэцийн эрүүл мэнддээ xэрхэн анхаарч буйг дүгнэж болно.

Гэр бүлийн xарилцаа

Гэр бүлийн xарилцаа болгон xайрлах сэтгэлээс үүдэлтэй байдаг. Гэр бүл, гал голомт анх эхэлсэн тэр үеийн сэтгэлийн галaa унтраалгүй бадрааж явна гэдэг их xариуцлага. Бие биенийхээ төлөө юу ч xийxээс буцахгүй гээд нийлсэн тэр их xүсэл тэмүүлэл, зориглол, нандин xарьцаа чинь xэвээрээ xадгалагдаж чадаж байна уу гэдгээ xянаж анзаарч байхгүй бол оройтох вий гэж үргэлж xичээж байгаарай. Гэр бүл эхлэхэд гал голомтоо бадраана гэж xэлдэг ямар их утга учиртай үг болохыг би өдрөөс өдөрт мэдэрч, дүрэлзэх тэр галаа бороо салхи шорооноос xамгаалж, тулгандаа гал нэмж, бас чандлан манаж сурах гэж xичээж явна.

Анх гэр бүл болсныхоо дараа, гэр бүлийн дүрэм, баримтлах зарчим гээд нэг жижигхэн ил заxидлын xуудсан дээр бичээд xанандаа нааж байснаа би одоо болтол xадгалж нандигнаж явдаг. Залуу насны давилуун мөртлөө гэнэхэн сэтгэлээр бичигдсэн тэрхүү зарчмаа xааяа нэг дурсамж болгон эргэн xарахад голдрилд нь оруулмаар, санаа авмаар, засан сайжруулмаар зүйлс бас байдаг. Гэр бүлийн xарилцаанд xамгийн анхаарах зүйл бол энэхүү xарилцаанд xэн нэг чинь xэт давамгайлан заxирах байдал үүсэх вий гэдгээс болгоомжилж, ямарваа нэг санал зөрөлдөөнтэй асуудал гарвал тайван шийдэж сурах xэрэгтэй. Чиний xань амьдралд чиний өрсөлдөгч биш, та 2 биенээ тэжээн тэтгэж амьдралын өнгө аялгууг xоршин эгшиглэх xос зэмсэг байх учиртай. Амьдралд xэн нэгнээсээ давах гэж xэтэрхий чармайвал та 2-ын дунд сэтгэл санаа, оюун ухаан, xүсэл мөрөөдлийн цав үүсэх аюултай.

Ажил үйлс

Бид нар амьдрахын тулд ажилладаг, ажиллахын тулд амьдардаггүй. Мэдээж залуу насны эрч xүч, оюун ухаанаа сорин байж олж авсан мэдлэг боловсролоо дайчлан амжилтанд xүрэх сонирхол xүн бүрт бий. Ажил дээрээ гялалзаж, үлгэр жишээ манлайлагч байна гэдэг сайхан. Гэхдээ чи xаана ч ажилладаг байсан, чиний xувийн зорилгод xийж буй ажил чинь тодорхой xэмжээгээр үйлчилж, үр өгөөжөө өгч, чамайг сориж бас xөгжүүлж чаддаг байх xэрэгтэй. Нөгөө талаас чи өөрийгээ сайн бэлтгэж чадвал, чи ажлаа өөрөө сонгож xийнэ. Чи ямар байгууллагад, ямар xамт олонтой чухам юу xийж бүтээмээр байна гэдгээ цаг ямагт бодож тооцоолж, тэрэндээ xүрэхийн тулд өөрийгээ xөгжүүлж чаддаг байвал ажил бүхэн чинь чиний ажил дээрээ амжилтанд xүрэх өгсүүр шат байх болно. Ажилдаа эзэн нь байж сэтгэл xанамжтай, үр бүтээлтэй, бас xамт олонтойгоо нийцтэй байхад ажил чинь чиний амьдралд зоxицолтой чамайг бас л нэг талаар чинь xөгжүүлэх xэрэгсэл болно.

Итгэл үнэмшил

Xүн бүр амьдралдаа тодорхой xэмжээний мэдээлэл, боловсрол олж аваад түүнээсээ тунгаан цэгнэн байж өөрийн гэсэн итгэл үнэмшил, амьдралын ноён нуруу болсон зан, ёс суртахуунтай болж төлөвшдөг. Хүний итгэл үнэмшил маш олон хүчин зүйлсийн үр дүнд төлөвшин бий болдог. Гэрийн хүмүүжил, нийгмээс олж авсан мэдлэг боловсрол, амьдралд тохиолдсон үйл явдал, бусдын нөлөө, өөрийн сэтгэлийн хүсэл тэмүүлэл гээд чиний итгэж, хайрлаж явдаг зан суртахууны бүхий л ойлголт энд багтаж болно. Хүний итгэл үнэмшил гэдэг, тухайн хүний зүрх сэтгэл , дотоод ертөнцийн асуудал учраас өөрийн болоод бусдын итгэл үнэмшилд хүндэтгэлтэй хандаж сурах нь чухал санагддаг. Чиний юунд итгэж, дотроо ямаршуу гэрэлтэй сэтгэлийн зул тээж явахаас чиний амьдралын утга учир, амжилт бүтээл ихээхэн шалтгаалдаг. Цагаан сэтгэлтэй, хүний төлөө гэсэн хүнлэг сэтгэлтэй хүний ажил нь дандаа сайхан бүтэмжтэй байдаг гэж би боддог. Бусад амжилттай яваа хүнээс суралцаж үлгэр жшээ авч тэдний адил тэмүүлэл дүүрэн явбал чиний ажил үйлс бүтэмжтэй сайхан байна, харин атаач сэтгэлээр хүний амжилтыг хөндлөнгөөс харж явбал хэзээ ч чи сэтгэлдээ хүрсэн амжилтанд хүрч чадахгүй.

Санхүүгийн байдал

Хүний хэрэгцээг дан мөнгөөр хэмжихэд хэцүү, чамд ямар хэмжээний мөнгө аз жаргал авчрах вэ гэж асуувал хүн бүр бас л өөр өөр хариулт өгнө. Мөнгө чиний асуудлыг хэзээ ч цэглэхгүй, харин аз жаргал амьдралын сэтгэл ханамж гэдэг багц асуудлын нэг хэсэг нь л мөнгө санхүүгийн асуудал. Хүний хэрэгцээ харилцан адилгүй болохоор мөнгийг яаж олох вэ гэдгээсээ илүү түүнийгээ яаж ухаалаг зарцуулах вэ гэдэгт санаа тавих нь илүү ухаалаг шийд эл мэт санагддаг. Их бага ямар ч хэмжээтэй байж болно, гол нь гэр бүлийн нэгдсэн төсөв, түүнийг захиран зарцуулах батламжлагдсан эрх бие биендээ олгох нь зөв. Санхүүгийн чадвараа харгалзан үзээд $100 бол бие биенээсээ асуулгүй зарах эрхтэй гэсэн маягийн эрх чөлөөг нэг нөгөөдөө олгож бас хааяа зарим нэг сардаа өрхийн зарлагаа хөтлөж дүгнэлт хийж байх нь залуу гэр бүлийн төлөвшилд хэрэгтэй байдаг. Тэгээд ч гэр бүлийн санхүүгийн байдал энэ жил, эсвэл 5 жилийн дараа ямар түвшинд байх вэ гэдгийг 2-уулаа ярилцаж сурах нь гэр бүлийг зорилготой болгож байдаг. Тэгээд зорилгодоо хүрсэнээ бас сайхан тэмдэглэж сурах хэрэгтэй. Нэлээд хэдэн жилийн өмнө бид сургуулиас авсан зээлээ төлж дууссан баяраа ханьтайгаа тэмдэглэн зориуд бид 2 номын сангийн цонхоор сүр хүчийг нь бишрэн ширтэн суудаг байсан тэнгэрлэг сайхан хайрханы оройд өдөржин мацаж байж гарч тэмдэглэсэн нь миний санаанаас хэзээ ч гардаггүй. Тийм мөчүүд бидний амьдралын түүхэн үйл явдлууд болж үлддэг.

Амьдралын хэвшил

Өглөөөний ургах нартай уралдан босох цагаас, үдшийн бүрий тасарч амьтай бүхэн дахин гүн нойрондоо дугжрах хүртэл би гэдэг хүн ер нь юу хийдэг билээ гэж нэгэнтээ бодож үзсэн үү? Яг бодоод үзэхээр бидний өдөр тутмын амьдрал, уулзан учрах хүмүүс, унших сонин, үзэх нэвтрүүлгийн 80% нь чиний өдөр тутам давтагддаг гээд бодоод үз дээ? Чи амьдралаас хэр их таашаал авч байна гэдэг чиний амьдралын энэхүү завгүй хирнээ дахин давтагдах үйлдэл бүхнээс ихээхэн шалтгаалдаг. Яанаа, би англи хэл сурмаар байна гэсээр 10 жил болж байгаа хүнийг би мэднэ. Чамд санаа зовох зүйл байвал яагаад чи зөвхөн ганцхан цаг өөртөө зарцуулж чаддагүй хүн бэ гээд бид толгой руугаа хааяа нэг цохиод авахад гэмгүй гэж би боддог. Бид нар нэгэн хэвийн амьдралынхаа бүтээгдэхүүн нь болчихоод амьдралын хэвшил хэв маягаа өөрчлөхийг хэрэгтэй, зайлшгүй шаардлагатай зүйл хэмээн урьтал болгон харж чаддаггүй.

Нийгэмд эзлэх байр суурь

Нийгэмд эзлэх байр суурь гэж яг чухам юу юм бэ? Яагаад бас миний энэ жагсаалтанд багтчихсан байдаг билээ гээд бодохоор хүн хэдий ухаантай ч бусдын дэмэнд дандаа багтаж өсөж өндийж явдаг. Тийм ч учраас бусдын төлөө хийсэн зүйл, дуудуулах нэр, бүтээсэн гавьяатай шүү гэх бахархал хүний амьралд байвал сайхан. Бас дотроо нууцхан бодож явдаг, бусдын төлөө хүнлэг сэтгэлээ гаргах мөрөөдөл хүн бүрт байдаг. Тэрийг би нийгэмд эзлэх байр суурь гэж томъёолоод байгаа ухаантай. Зарим хүн ерөнхийлөгч болохыг, зарим нэг нь улсын их хурлын гишүүн болоод эх орон ард түмнээ хөгжүүлэх дэвэргэн бодолтой байдаг. Тэр хүмүүс тийм зүйлээс л бас нэг талын таашаал авах гээд хүсээд зүтгээд байгаа хэрэг шүү дээ. Миний нийгэмд эзлэх байр суурь хүсэл мөрөөдөл гэж нэг юм байна аа. Хүний энэ орчлонд төрсөний учир утгатай л бас холбоотой юм болов уу гэж би боддог. Би хүнд туслах буянтай үйлс хийхсэн гэж сэтгэлийн гүнээ мөрөөдөж явдаг, Aй даа эргээд тэр мөрөөдлөө биелүүлж байна аа гээд энэ хуудаснаа бичих өдөр олон байх болтугай гээд энэ тэмдэглэлээ өнөөдөр дуусгая. Үг олдож.

Үгээ хэрхэн үнэ цэнэтэй болгох вэ?

2017-11-23T18:50:00.002-08:00

Үгээ хэрхэн үнэ цэнэтэй болгох вэ?

Цөөхөн дуугардаг мөртлөө нэг ам нээхээрээ голыг нь олоод хэлчихдэг төрөлхийн үнэ цэнэтэй үгтэй хүмүүс байдаг. Тэдэн шиг болохын тулд үг, үйлдэл бүрийг нь дууриах биш харин хэрхэн өөрийнхөө дотор үнэ цэнэтэй үг хэлдэг хүнийг аваачих вэ гэдэгт асуудлын зангилаа бий. Тиймээс өөрийгөө нэг их өөрчлөхгүйгээр үгээ үнэ цэнэтэй болгоход чинь туслах зөвлөгөөг бэлтгэлээ.

Мэдлэгийнхээ хүрээг тэлэх
Ухаалаг үгс хэлдэг хүн бүхэн өргөн уудам мэдлэгийн хүрээтэй байдаг. Урьд нь сонирхдоггүй байсан гүн ухаан, уран зөгнөлт, шинжлэх ухааны гэх мэтчилэн нүдийг чинь нээж, ертөнцийг өөрөөр харахад чинь туслах номнууд унш. Эхний удаад уншаад ойлгоход хүнд байсан ч шантралгүй дараа дараагийн удаа гүн ойлгох гэж хичээгээрэй. Ялагч гэж ялсан биш харин зогсолтгүй тэмцсэн хүнийг л хэлдэг.

Хүмүүсийг сонсож сурах
Чи өөрөө бусдын үгийг сонсдоггүй бол хүмүүс хэлсэн үгийг чинь тоож ч сонсохгүй. Тиймээс буруу ярьж байгааг нь мэдэж байсан ч тухайн хүнийг дуустал нь тэвчээртэй сонсож сур. Хүн хүний бодлын ялгаа, зөрүүтэй байдлыг ойлгохыг хичээснээр өөрийн үзлийг төлөвшүүлэхэд чинь нэмэр болох болно.

Бага ярьж их хийх
Өөрөө гавьтай хийж бүтээсэн зүйлгүй мөртлөө хорвоо дэлхийг бүхэлд нь таньчихсан мэтээр сагсуурч явдаг хүмүүс бий. Ертөнц дээр ямар ч зүйлийн талаар туйлын үнэн зөв гэсэн тодорхойлолтыг хэн ч хэзээ ч гаргаж байгаагүй. Учир нь мэдэх тусмаа мэдэхгүй болдог зүйл бол мэдлэг юм. Тиймээс тухайн зүйлийн талаар үнэн зөв мэдлэгтэй болохын тулд өөрийн биеэр туршиж, хийж үзсэн байх хэрэгтэй. Хийх боломжгүй зүйлүүдийг “Миний бодлоор”, “... байдаг байх аа”, “...гэж би боддог” гэх мэтчилэн даруухан ярьж сураарай.

Үнэнийг л ярьдаг хүн бол
Худлаа ярьдаг хүн үнэ цэнэтэй харагддаг уу? Түүний үгийг чи сонсож, амьдралдаа хэрэгжүүлэх байсан уу? Худлаа ярьдаг хүн бол худалч л байдаг. Ярьсан үгс нь худлаа бол хичнээн гоёмсог байгаад хэзээ нэгэн цагт үнэн мөн нь илэрч л орхидог. Үгээ үнэ цэнэтэй байлгахын тулд зөвхөн үнэнийг л ярьдаг хүн бол. Хэзээ ч, хэзээ ч битгий худлаа ярь.

Үнэ цэнэтэй үгс хэлдэг хүний дүр төрхийг өөртөө бүтээ
Энэ нь гэнэт өөрөөсөө шал өөр хүн болж, хүсээгүй ч хүмүүст гоё харагдах дүрд тогло гэсэн үг биш шүү. Харин хараалын үг хэлэхээ зогсоож, юманд эелдэг хандаж, хүндэтгэл хүлээхүйц хүн болоорой гэсэн үг юм. Таны хамгийн их хүндэтгэдэг хүн чинь хэн бэ? Тэр хүнийхээ үгийг чин үнэн гэж итгэж дагах уу? Хүндэлдэг хүнийхээ сөрөг зүйлсд хэрхэн хандаж байгааг ажигла. Хаана ч, ямар ч байдалд орсон боловсон зангаа гээлгүй, ухаалаг хандаж байгааг нь л сур.

Хорвоо дээр цорын ганц болж төрчихөөд хэн нэгний хоёр дахь хувилбар болж амьдрана гэдэг хамгийн харамсалтай явдал. Өөрөөрөө байх шиг сайхан юм хаа байна. Харин яг одоо байгаа чиний үгийг хүмүүс ойшоож авч үзэхгүй байвал өөрийгөө хөгжүүлж, илүү их юм сурах хэрэгтэй болжээ гэж ойлгох хэрэгтэй. Хувь хүний онцлогоо хадгална, гэхдээ илүү сайжрана. Урагшаа!

ЗӨВЛӨГӨӨ: Хүүхдийнхээ хичээлийг давтуулах хамгийн шилдэг арга

2017-11-23T18:33:00.001-08:00

ЗӨВЛӨГӨӨ: Хүүхдийнхээ хичээлийг давтуулах хамгийн шилдэг арга

Бид хүүхдүүдээсээ хичээлээ сайн давтаж амжилт үзүүлэхийг хүсдэг. Тэдэнд үргэлж хичээл хий гэж хэлдэг боловч яаж давтахаа мэддэг эсэхийг нь огтхон ч боддоггүй шүү дээ. Тэгвэл Туркийн эрдэмтэн Фатих Калкынч хичээл давтах шилдэг зөвлөгөөг эцэг эхчүүдэд хүргэж байна.

Эдгээр аргыг ашигласнаар хүүхдийн чадавх хоёр дахин нэмэгдэх боломжтой аж.

-Яагаад хичээл хийх ёстой вэ-

Бид хүүхдүүддээ үргэлж “хичээлээ давт” гэдэг ч яаж хичээл давтахыг нь хэлдэггүй. Уг нь яаж хичээл давтах ёстой вэ гэсэн асуултаас өмнө яагаад хичээл хийх хэрэгтэй байдаг юм бэ гэсэн асуултад хариулт олж, тэдэнд үүнийг тайлбарлаж өгөх ёстой юм.

Жишээлбэл, нэгдүгээр ангийн сурагч Онур нэгдүгээр улирлын амралтаа дуусаад хоёрдугаар улиралд хичээлдээ явахгүй гэлээ. Эцэг эх нь яагаад гэж асуухад: “Би одоо бүх зүйлийг уншиж бичиж чаддаг болсон. Яагаад явах ёстой гэж” хэмээн асуужээ.

-Хүүхдүүд яагаад хичээл хийдэг юм бэ-

Сургуульд яагаад явах ёстойг хүүхдүүд эцэг эх нь тэгж хүсдэг, орчин тойрны бүх хүмүүс сургуульд явдаг, боловсролтой хүн илүү сайхан амьдарна гэх мэтээр ойлгох нь бий. Гэхдээ энэ нь гол шалтгаан байж чадахгүй. Хэрэв хүнд нэг ажлыг хийхэд хангалттай шалтгаан байгаа бол түүнийгээ маш сайн хийдэг шүү дээ.

Хүүхдүүдэд яагаад хичээл хийх хэрэгтэйг тайлбарлаж, дэмжин хөөргөж хүслийг нь төрүүлж чадвал тэдэнд хэрхэн хичээл хийх хэрэгтэйг тайлбарлаад байх шаардлагагүй юм. Учир нь, амжилт гаргахыг хүсч байгаа хүүхэд хичээлээ яаж хийхээ мэддэг.

Амжилт гаргахыг хүсч байгаа хүүхэд хичээлээ яаж хийхээ мэддэг.

Дөнгөж сургуульд орж байгаа хүүхэд ч бай, их сургуульд орж байгаа оюутан ч бай, бүх оюутан сурагчид энэ асуултын хариултыг олох хэрэгтэй юм. “Яагаад би хичээл хийх хэрэгтэй юм бэ?” “Миний зорилго юу вэ?” “Зорилгодоо хүрэхийн тулд би яах ёстой вэ” гэсэн асуултуудад хариулт авсан сурагч залхуурахгүй л болов уу.

-Ирээдүйг нь хамтдаа ярилц-

Хүүхдүүдэд яаж хичээл хийх хэрэгтэйг тайлбарлахаас өмнө хүүхдийнхээ ирээдүйн төлөвлөгөөг хамтдаа ярилц. Хэрвээ таны хүүхдэд хичээл хийх шалтгаан байхгүй бол мэдээж хичээлээ хийх дургүй байна. Хийж чадах ч үгүй.

Нэг сурагчаас “Эцэг эх чинь чиний төлөө юу юу хийж байгааг харж байна уу. Бүхнээ зориулж байна. Чиний төлөө бүх л нөхцлийг бүрдүүлсэн байна. Харин чи яагаад хичээлээ хийдэггүй юм бэ” гэхэд сурагч “Би хичээл хийлээ гээд юу болох юм. Миний аав хичээл хийдэггүй байсан гэсэн.Тэр зөвхөн дунд сургуулийг төгссөн. Гэвч одоо түүний удирдлага дор зөндөө олон их сургууль төгссөн хүмүүс ажилладаг юм” гэж хариулжээ. Хэрвээ таны хүүхэд ийм бодолтой бол түүнийг хичээл хийлгэхэд хэцүү. Учир нь, хөдөлмөрлөхөд маш олон шалтгаантай хүн амжилтад хүрнэ.

-Хүүхдээ идэвхтэй сонс-

Хүхэд хичээлээ давтахаас илүүтэй мэдлэгийг хичээл дээрээс авдаг. Үр өгөөжтэй хичээл хийх, хичээлдээ амжилт гаргах, гүйцэтгэх чадвараа хамгийн өндөр төвшинд гаргах үндэс нь идэвхтэй сайн сонсох байдаг. Хичээлийг идэвхтэй сонсохгүй бол сурч мэдэж чадахгүй, сурч мэдэж чадахгүй бол амжилт гаргаж чадахгүй. Дараах идэвхтэй сонсох дүрмийг хүүхдэдээ зааж өгөөрэй.

-Ярьж байгаа хүнийхээ нүд рүү нь харж харилц-

Хүүхдүүд заримдаа хичээл дээр өөр юм хийх буюу найз нөхөдтэйгээ ярьснаар анхаарал нь сарнидаг. Багшийнхаа нүүрний хувирал, хөдөлгөөнийг харахгүй зөвхөн дууг нь сонсох үе их байдаг.

Бид:

-Уншсан зүйлийнхээ 10% -ийг

-Сонссон зүйлийнхээ 20%-ийг

-Харсан зүйлийнхээ 30%-ийг

-Хараад сонссон зүйлийнхээ 50%-ийг

-Хэлсэн зүйлийнхээ 80%-ийг

-Хөдөлгөөн үйлдлээр үзүүлж хэлсэн зүйлийнхээ 90%-ийг санадаг шүү дээ.

-Ангидаа урд суу-

Хамгийн хойно суух нь, яваандаа хичээлдээ муудах болон хичээлээс хөндийрөхөд хүргэдэг. Тиймээс урд юм уу урдхан ширээнд суух хэрэгтэй. Долоо хоногоор солигдож урд суу. Ингэснээр жилийн эцэст урд, ард ч биш, ангидаа бүх газар сууж үзсэн байх болно.

-Зөвхөн багшийг сонс-

Хичээл дээр багштайгаа хамт бай. Эргэн тойронд байгаа найз нөхдийгөө сонсох биш зөвхөн багшийгаа сонс. Учир нь, ямар ч хүн ярьж байхдаа сонсож чаддаггүй. Бусадтай ярьснаар өөрөө ч тэр хичээлээс үр өгөөж авахгүй, багшийнхаа хэлснийг ойлгож чадахгүйгээс гадна эргэн тойрны найз нөхдөдөө ч нөлөөлж тэдний бүтээмжийг бууруулдаг. Хичээл сонсоход баясгалантай царай их чухал байдаг. Багш хэр инээмсэглэж ярина тэр хэмжээгээр хүүхдүүдийн анхаарлыг татдаг байна.

Хүүхдээ сургуульд бэлтгэж буй ээж, аавуудад өгөх 10 зөвлөгөө

2017-11-16T19:16:00.004-08:00

Хүүхдээ сургуульд бэлтгэж буй ээж, аавуудад өгөх 10 зөвлөгөө

Маргааш навчсын үзүүр шаргалтсан есдүгээр сарын 1. Эрдэм номын баярын өдөр. Сургуулийн босго анх алхан орж буй зургаан настнуудын ээж аавууд энэ өдөрт хамаг чадлаараа бэлтгэж, бас санаа зовниж суугаа.

Гэхдээ гоёхон дүрэмт хувцсаа өмсөөд, шинэхэн цүнхээ дэвтрээр дүүргээд хүү, охин тань хичээлдээ гарахаас өмнө сургуулийн тухай тодорхой ойлголттой, сурагч болох чинхүү хүсэлтэй байх ёстой. Тиймээс бид эцэг эхчүүдэд бяцхан зөвлөгөө бэлтгэлээ.

Эдгээр алтан зөвлөгөө үр хүүхдийг тань хичээлийн анхны өдөртөө бэлэн байхад тус болно гэж найдаж байна.

Дүрэм №1: Өөрсдийгөө бэлд

Хамгийн эхний бөгөөд хамгийн чухал зүйл бол эцэг эхчүүд хувьдаа бэлтгэлтэй байх ёстой. Нэгдүгээр ангийн хүүхэдтэй эцэг эхчүүд хүүхдээ сургуульд бэлтгэх нарийн төлөвлөгөө гаргахгүй бол үр дүнд хүрэхгүй.

Хүүхэд бүр өөрийн гэсэн хувь хүн гэдгийг ойлгох нь чухал. Хамгийн гол нь хүүхдийн авсан дүн биш, түүний мэдлэг олж авах хүсэл сонирхол, таашаал нь чухал гэдгийг санаарай. Үүнээс гадна хүүхэд тань сурахад танаас цаг, хүч зарцуулах нэн ярвигтай ажил үүснэ гэдгийг ч ухамсарлаарай.

Дүрэм №2: Хүүхэд тань сэтгэл санааны хувьд бэлэн байх хэрэгтэй

Сургууль бол зургаан настнууд болон тэдний эцэг эхчүүдэд томоохон стресс үүсгэгч. Хүүхэд нэгдүгээр ангид орохдоо л нас бие гүйцсэн хамт олон дунд нэгдэж, том болсон гэдгээ ухамсарлах ёстой.

Бас тодорхой үүрэг даалгавар бүхий бие даасан бяцхан хэсэг гэдгээ ойлгох нь чухал. Хүүхдийнхээ үеийнхэнтэйгээ харьцах хэрэгцээ, хүсэлтийг нь биелүүлж, сургууль дээр цагийг таатай өнгөрөөх тав тухтай, тохилог орчин болоход нь дэмжлэг үзүүлээрэй.

Дүрэм №3: Унших, бичих, тоолох, бүтээх энгийн дадалд сурга

Хүүхэд тань сургуульд орохоосоо өмнө сургалтын энгийн дадал зуршил эзэмшсэн байх ёстой. Хүүхдэдээ ном уншиж өг. Үүнээс гадна хүүхэд тоглоомоо тоолж, хөгжүүлэх тоглоом тоглож, үеэр бичиж сурсан байх ёстой. Мөн хүүхэдтэйгээ нийлж зураг зурж, цаас хайчилж тоглоорой.

Хичээлийг өглөөний цайнаас хойш 15 минутын хугацаанд хийвэл зүгээр. Ингэснээр хүүхэд хичээлийн дэглэмд дасна. Энэ үеэр хүүхдээ буруу зүйл хийвэл бүү уурла. Таны даалгавар бол туслах, тайлбарлах, хөгжилтэй, сонирхолтой байдлаар үзүүлэх юм.

Дүрэм №4: Биеийн хөгжилд нь анхаар

Хүүхдэдээ өглөөний дасгал хийхэд зориулж, нэг булан гаргаарай. Өглөөний дасгал хийснээр хүүхдийн нойр нь сэргэж, ядаргаа нь тайлагдаж, биеэ дааж үүрэг даалгавраа гүйцэтгэх чадвартай болно. Эмч нар зөвлөж буйгаар эцэг эхчүүд сургуулийн насны хүүхэдтэйгээ хамт өглөөний цайнаас өмнө дасгал хийвэл илүү үр дүнтэй гэнэ.

Дүрэм №5: Хичээлээ хийх байр гаргаж өг

Хүүхдэдээ хичээлээ хийх ширээ, дэвтэр, харандаа, үзгээ хадгалах сав бүхий тусгай булан гаргаж өгөх хэрэгтэй. Хүүхдэдээ энэ нь ямар зориулалттай гэдгийг тайлбарлаж, бүхнийг эмх цэгцтэй хураахад нь туслаарай.

Хүүхэд ширээнийхээ ард том хүн болсон гэдгээ мэдэрч байх ёстой. Энэ нь сургуульдаа бэлтгэхэд эергээр нөлөөлөх болно.

Дүрэм №6: Бэлтгэл ангид суулга

Хүүхдээ нэгдүгээр ангид бэлтгэх тусгай дамжаа, бэлтгэл ангид суулгаарай. Мэдээж та өөрөө хүүхдэдээ дадал зуршил эзэмшүүлж болно л доо. Гэхдээ хамт олноороо хичээллэснээр хүүхэд хичээл дээр суух, үеийхэнтэйгээ харилцах анхны туршлагаа олж авна.

Дүрэм №7: Сургуультай нь танилцуул

Хүүхдээ сургуульд орохоос нь өмнө сургууль, багштай нь заавал танилцуулаарай. Хүүхдээ хичээлийн ширээн дээр суулгаж, жинхэнэ сурагч болох мэдрэмжийг амсуулах хэрэгтэй. Ордог хичээлүүд, хэр удаан үргэлжилдэг, хэдэн минутыг завсарлага авдаг талаар ч ярьж өг.

Мөн сургуулийн хашаа, гуанз, хувцасны өлгүүр зэргийг үзүүлээрэй. Ингэснээр хүүхэд есдүгээр сарын 1-нд танихгүй орчинд орж, гэрэвшихгүй. Сургуулиар хийсэн аяллын дараа хүүхдээсээ заавал сэтгэгдлийг нь асууж, юуг нь өөрчлөхийг хүсэж байгааг хэлүүлээрэй.

Дүрэм №8: Хувийн ариун цэвэр ч чухал

Хүүхдээ хувийн ариун цэврийн үндсэн зарчмуудыг хэвшүүлээрэй. Хоол идэхээс өмнө, гадуур гараад ирэхдээ болон бие зассаны дараа гараа угааж сурсан байх ёстой. Тэгж чадвал та хүүхдээ халдвар өвчнөөс хамгаалж, биеэ дааж сургана гэсэн үг.

Дүрэм №9: Тав тухтай байдлыг нь ханга

Хүүхэд аюулгүй байдлыг мэдрэхээр гэрийн тав тухтай орчин бүрдүүлж өгөх хэрэгтэй. Ямар ч үед хүүхдээ шүүмжилж, түүний чадварт эргэлзэх хэрэггүй.

Эцэг эхчүүд хүүхдээ сургуульд орохоос өмнө өөртөө итгэлтэй болоход сургаж, шинээр гаргасан амжилт бүрийг нь сайшааж магтаж байгаарай. Мөн хүүхэд өөрийн гэсэн үзэл бодолтой болж сурах нь чухал. Түүнтэйгээ цагийг аль болох хамт өнгөрөөх нь тустай.

Дүрэм №10: Зөвхөн өөдрөг бай

Сүүлчийн бөгөөд хамгийн чухал зөвлөгөө бол эцэг эх ч, хүүхэд ч сэтгэл өөдрөг байх нь чухал. Хүүхдэдээ сургууль дээрээ цагийг хэрхэн хөгжилтэй, сонирхолтой өнгөрөөж болох талаар ярилц. Хүүхдүүд хэрхэн амжилттай сурч байгаа, сургууль дээр ямар сонирхолтой үйл явдал өрнөж байгаа тухай өгүүлдэг үлгэр ч уншиж болно шүү дээ.

Хүүхэдтэйгээ хамт суралцаж, гарч болох хүндрэл бэрхшээл бүрийг нь хамтдаа шийдвэрлэж, түүнийхээ сайн туслах, найз нь байгаарай.

Танд болон танай хүүхдэд хичээлийн шинэ жилийн мэнд хүргэе.

Ном унших зөвлөмж

2017-11-16T19:12:00.004-08:00

Ном унших зөвлөмж

1. Ном уншихын ач холбогдол

- Сайн мэргэжилтэн болно

- Сайхан амьдрах чадвар эзэмшинэ

- Ном бол мэдлэг эзэмших үндсэн хэрэгсэл

- Зөв төлөвшилтийг олно

- Оюуны цэнгэл эдэлнэ

- Чөлөөт цагийг зөв өнгөрөөнө

- Суурь боловсролын хүрээ тэлэгдэнэ

- Ном бол сайн багш

2. Номыг хэрхэн зөв сонгож унших

- Дэлхийн сонгодог зохиолуудыг юуны түрүүнд унших хэрэгтэй

- Шинжлэх ухааны хялбаршуулсан зохиолуудыг заавал унших ёстой

- Зорилготой тохирсон номыг сонгож унш

- Хүүхдэд зориулсан уран зохиолын номоос гараагаа эхлэх нь зөв

- Ном нь уншигчийн нас сэтгэхүйн онцлогт тохирсон байх

- Эх орны түүх, дурсгал, бахархлыг унших нь чухал

3. Номыг зөв унших арга

- Уншсанаа тэмдэглэх

- Өөрт сонирхолтойг унших

- Өөрт хэрэгтэй хэсгийг дахин дахин унших

- Албадлагаар унших нь зөв арга биш

- Зөв байрлалаар сууж унших

- Хурдан уншихаас ухаарч уншихын чухлыг анзаарах

- Олон ном унших нь чухал биш

- Гол ойлголтыг хөөж унших

- Шинэ нэр томьёоны тайлбарыг заавал олж мэдэх

- Номын үндсэн агуулгатай эхлээд танилц

- Унших номынхоо талаар эхлээд зөв төсөөлөлтэй бол

- Ойлгоход бэрх байгаа бол догол мөр бүрээр нь тогтож унш

- Уншиж байгаа зүйлээ бодож боловсруул

- Уншиж ойлгосноо дахин тодруулах

- Олсон ойлголтоо өөр номоос харах, харьцуулах, бататгах

- Залхуурах хамгийн хортой гэдгийг цаг ямарт анхаар

- Төвлөрч, тогтож унших

- Тусгай цаг гаргаж унших

4. Номоос авсан мэдлэгээ өөрийн амьдралд хэрэгжүүлэх

- Уншсанаа үл мартах

- Уншсанаа бясалгах /үйл хэрэг болгох аргаа хайх, олох/

- Уншсанаа өөрийнүйлдлээр батжуулах /туршиж үз, дууриахыг оролд/

- Таньж мэдсэнээ бусдад тайлбарлаж ойлгуулах

- Олж авсан мэдлэгээ бусадтай шүүн хэлэлцэх

Сурагчдын зөвлөл гэж юу вэ?

2017-11-16T18:58:00.007-08:00

Сурагчдын зөвлөл гэж юу вэ?

Сурагчдын өөрөө удирдах зөвлөл нь сургуулийн нийт сурагчдын удирдах зөвлөл буюу тэдний төлөөлөл болсон дунд, ахлах ангийн манлайлагч сурагч нарын хамтын өөрийн удирдлагын байгууллага юм.

Сургуулийн сурагчдын зөвлөлийн гишүүдийг дараах шалгуураар сонгон авсан билээ, үүнд:

- Нийгмийн идэвх, оролцоотой

- Сурлагын дундаж үнэлгээ онц, сайн

- Хариуцлага хүлээх чадвартай

- Бүтээлч

- Шинийг сэдэж эрэлхийлэгч

- Анги, хамт олноо тэргүүлэн, манлайлагч

Сурагчдын зөвлөлийн гишүүдийн бүрэн шинэчлэлтийг 1 жилийн хугацаатай хийх ба 2011 - 2012 оны хичээлийн шинэ жилд сурагчдын зөвлөлийг II хагас жилд шинэчилсэн болно.

Сурагчдын өөрийн удирдлагын байгууллага нь төрийн өмчийн бүх сургуулиудад болон төрийн бус олон олон сургуулиудад байдаг сурагчдын шийдвэр гаргах төвшний дээд эрхтэй байгууллага билээ. Эдгээр байгууллагуудыг базаж байдаг "хүүхдийн оролцооны үндэсний сүлжээ" байдаг ба уг сүлжээний гол төлөөлөгч болох Нийслэлийн Хүүхдийн Холбоонд манай сургуулийн сурагч, сурагчдын өөрөө удирдах зөвлөлийн дарга Х.Цогтбилгүүндарь нь сургууль, дүүргээ төлөөлөн уг холбоонд тодорхой сонгуульт албан тушаал эрхэлдэг юм.

2011 - 2012 оны хичээлийн II хагас жилд манай сурагчдын зөвлөл нь сурагчдын нийгмийн оролцоог дээшлүүлэх, хүүхдийн оролцооны эрх үүргийг сурталчлан таниулж мэдүүлэх гэсэн зорилго тавин ажиллаж байгаа бөгөөд ажилдаа ханцуй шамлан орсны тод илрэл бол энэхүү вебсайт хөгжүүлэлт юм.

Сурагчдын зөвлөл маань сурагчидтайгаа илүү өргөн хүрээнд харилцахын тулд энэхүү вебсайтыг нээн ажиллуулж, өөрсдийн үйл ажиллагаагаа таньж мэдүүлэн, цахим ертөнцөд 45 - р дунд сургуулийн томоохон вебсайтыг нээж ажиллуулж буй анхны тохиолдол болж байгаа юм.

8. МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИ

2017-09-27T21:26:00.000-07:00

8. МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИ

8.1. ЗОРИЛГО

Мэдээлэл боловсруулах, асуудлыг шийдвэрлэх үйл ажиллагаандаа мэдээлэл, харилцаа холбооны технологийг бүтээлчээр ёс зүйтэй хэрэглэдэг, мэдээлэлжсэн нийгэмд соёлтой амьдарч, хамтран ажиллах чадвартай иргэн болгон төлөвшүүлнэ.

8.2. ЗОРИЛТ БА ХҮРЭХ ҮР ДҮН:

8.2.1. Сургалт, ахуй амьдралд тулгарсан асуудлыг танин мэдэх, шийдвэрлэх, боловсруулах, түгээхдээтохиромжтой мэдээлэл харилцаа холбооны технологийг эрх зүй, ёс зүйн зөрчилгүй, соёлтой сонгон хэрэглэнэ.

8.2.2. Мэдээлэл харилцаа холбооны технологийг болон мэдээлэл боловсруулах үндсэн зарчмыг ойлгох,хөгжлийн чиг хандлагыг ухаарах, мэдээллийн технологийн нэр томьёо, үг хэллэгийг зөв хэрэглэх, мэдээллийн технологийн хэл эзэмшинэ.

8.2.3. Мэдээлэл харилцаа холбооны технологийг сургалт, ахуй амьдралд хэрэглэх, өөрийгөө хөгжүүлэх, авьяас чадвараа нээн илрүүлэх хэрэгсэл болгон ашиглах, мэдээлэлжсэн нийгэмд ажиллаж амьдрах чадвар, төлөвшилтэй болох, бие даан болон хамтран суралцах үйлдээ мэдээлэл харилцаа холбоо технологийг бүтээлч, хариуцлагатай хэрэглэнэ.

8.2.4. Интернэт дэх мэдээллийг ашиглах, бусадтай хуваалцахдаа оюуны өмч, зохиогчийн эрхийг хүндэтгэх,цахим орчинд бусадтай хүндэтгэлтэй, соёлтой харилцах, ахуй амьдралдаа байгальд ээлтэй ногоонтехнологийг сонгон хэрэглэнэ.

8.3. СУРАХ АРГА БАРИЛ, ЭЗЭМШИХ ЧАДВАР

Мэдээллийн технологийн сургалтын цөм хөтөлбөрийг хэрэгжүүлснээр сурагчид VI-VII, VIII-IX ангид мэдээлэл, харилцаа холбооны технологийг хэрэглэн асуудал шийдвэрлэх арга барилд суралцаж, дараах чадварыг эзэмшинэ.

8.5. АРГА ЗҮЙ БА ОРЧИН, ХЭРЭГЛЭГДЭХҮҮН

8.5.1. Мэдээллийн технологийн сургалтын хөтөлбөрийг сургалтын орчинд уялдуулан сургалтын төлөвлөгөөг баримтлан хэрэгжүүлнэ. Уг хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд сургуулийн болон сургалтын МХХТ-ийн орчин чухал нөлөөтэй. Тухайлбал, мэдээллийн технологийн хичээлийн лабораторийн нэг компьютерт 1-2 сурагч ногдож байх нь хөтөлбөрийг үр дүнтэй хэрэгжүүлэх боломжтой. Нэг компьютерт гурав болон түүнээс дээш тооны сурагч ногдож байгаа үед хөтөлбөрийн хэрэглээний чадвар эзэмшүүлэх зорилтыг хэрэгжүүлэхэд хүндрэл үүсэх учраас сургуулийн удирдлага болон

мэдээллийн технологийн багш хамтран сургалтын орчин, хичээлийн зохион байгуулалт (бүлгээр хичээллэх, блокоор зохион байгуулах)-ын асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай.

8.5.2. Мэдээллийн технологийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд МХХТ-ийг хэрэглэн асуудал шийдвэрлэх аргабарил эзэмших, хэл харилцаанд суралцах, хичээл хоорондын агуулга, арга зүйн уялдаа холбоог тооцох, хийсэн ажлынхаа үр дүнг танилцуулах үйл ажиллагаа нь хугацаа их шаардагдах тул долоо хоногт хоёр цагаар, хоёр улирал заахаар төлөвлөх боломжийг авч үзнэ.

8.5.3. Сургалтыг зохион байгуулахдаа тодорхой зорилготойгоор, суралцахуйн зорилтыг хэрэгжүүлэхүйц, үрдүнд хүрэхүйц үйл ажиллагааг төлөвлөх, түүнийг гүйцэд хэрэгжүүлэх, хийсэн зүйлээ эргэцүүлэн бодох, алдаа оноогоо хэлэлцэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа зохион байгуулна.

8.5.4. Сурагчид сэтгэн бодох, асуудал шийдвэрлэх, мэдээлэлтэй ажиллах, харилцан ярилцах, нэг нэгнээсээ туршлага солилцох, хийсэн ажлаа тайлагнах, тайлбарлах нөхцөл боломжоор хангана. Сурагчдын чадварыг хөгжүүлэхэд багшлахуйн болон суралцахуйн дараах стратегийг баримтална.

Үүнд:

• Мэдээлэл харилцаа холбооны технологийг ашиглан асуудал шийдвэрлэх арга замыг сурагчид ойлгомжтой байдлаар таниулах, загварчлах, үлгэрлэх, хэрэгцээнд нь тулгуурлан сургалт, амьдралын практик жишээгээр баяжуулах

• Сургалтын технологийн орчин, нөхцөл байдалд нийцүүлэн сургалтыг төлөвлөх, зохион

байгуулах, сурагч бүрийн тэгш, идэвхтэй оролцоог хангах, сурагчдын ялгаатай байдлыг тооцох, үнэлэх

• Идэвхтэй эрэл хайгуул, судалгаанд суурилсан суралцахуйг МХХТ-оор дэмжих

• Сургалтын агуулгыг сургалтын орчин, сурагчийн идэвх оролцоонд нийцүүлэн өргөсгөх, сурагчийн бие даан хөгжихийг дэмжих

• Ганцаарчилсан, багийн үйл ажиллагаа, сургалтын идэвхтэй аргуудаар хичээлийг үр дүнтэй зохион байгуулах

• Сургалтын үр дүнг бодитой илэрхийлэх, сурагч нэг бүрийн ахиц дэвшлийг илрүүлж байхаар үнэлгээ хийх

8.6. ҮНЭЛГЭЭ

Үнэлгээний зорилтын тайлбар, тодруулга:

Мэдээлэл харилцаа холбооны технологийг хэрэглэн хэрэгцээт мэдээллээ боловсруулах, асуудалшийдвэрлэх арга барилын хөгжлийг дэмжих гэдэг нь:

- тавигдсан асуудлыг шийдвэрлэхэд шаардлагатай мэдээллийг цуглуулах;

- мэдээлэл боловсруулах аргачлал, арга зүйг тодорхойлох;

- тохиромжтой технологи сонгон мэдээллийг боловсруулах;

- боловсруулсан мэдээллээ МХХТ-ийг ашиглан бусадтай хуваалцах, хамтран эзэмших мэдлэг, чадвар, хандлагыг ойлгоно.

Мэдээлэл харилцаа холбооны технологийн нэр томьѐо, үг хэллэгийг зөв ойлгон хэрэглэх, нөхцөл байдал, хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэн ёс зүйтэй, соёлтой хэрэглэх, бүтээл хийх, тайлбарлах, бусадтай хуваалцах, хамтран ашиглах гэдэг нь сургалтын явцад эзэмшсэн мэдээлэл харилцаа холбооны технологийнухагдахуун, нэр, томьёог зөв хэрэглэх, технологийн хэл эзэмших, техник тоног төхөөрөмж, програмын хэрэгслийг сургалт, ахуй амьдралын асуудлыг шийдвэрлэхэд хэрэглэх мэдлэг, чадварыг үнэлнэ.

Мэдээлэл харилцаа холбооны технологийг сонирхон судлах хүсэл эрмэлзэл, оролцоо, идэвх,санаачилгатай байх гэдэг нь сургалт, ахуй амьдралдаа хэрэглэх, суралцахуйн ач холбогдлыг ойлгож, түүний ололт, амжилтаар бахархах, мэдээллийн технологийг сонирхон судлах хандлагыг чухалчлан идэвх,оролцоогоор нь үнэлнэ.

8.7. ЦӨМ ХӨТӨЛБӨРИЙГ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХЭД АНХААРАХ ЗҮЙЛ

8.7.1. Судлагдахууны агуулгыг хэрэгжүүлэх чиглэлээр:

- МХХТ-ийн үндсэн ойлголт, ажиллагааны зарчим, түүний амьдрал, нийгэм дэх хэрэглээг ойлгон ухаарах, өргөн хэрэглээний технологийг бусад хичээл, ахуй амьдралын асуудлыг шийдвэрлэх практик жишээгээр баяжуулан зохион байгуулахад анхаарна.

- Сургалтад ашиглах технологи (бичиг баримт, үзүүлэн, зураг боловсруулах, дуу хөгжмийн програм, үгийн алдаа шалгагч, компьютерийн үйлчилгээний програм гэх мэт) -ийг сонгохдоо зохиогчийн эрхийн зөрчилгүй, сургалт, ахуй амьдралын бодит хэрэглээтэй, хэрэглэхэд хялбар байдал, найдвартай ажиллагааг харгалзан үзнэ.

- Сурагч нь гарын хурууны зөв байрлалаар алдаагүй, хурдан бичих, МХХТ-той ажиллах хэрэглээний зөв дадал хэвшилд суралцсан байна.

- Онлайн номын сан, виртуаль музей, цахим хичээл зэрэг сурагчийн нас сэтгэхүйн онцлогт тохирсон агуулгыг ашиглах, орчин үеийн мэдээллийн технологийн дэвшилтэт шийдэлтэй танилцуулахад анхаарна.

- Цахим харилцаа, интернэтийн орчинд соёлтой, аюулгүй ажилладаг болгон төлөвшүүлэхэд чиглүүлнэ.

8.7.2. Сургалтын цөм хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг үнэлэх чиглэлээр:

- Мэдээллийн технологийн сургалтын хөтөлбөрийн зорилго, зорилтыг үндэслэн үнэлгээг хийнэ.Сургалтын хөтөлбөрийн үнэлгээ нь сурагчдын хөгжил, сонирхол, эзэмшсэн мэдлэг, чадварт гарч байгаа ахиц, өөрчлөлтийг илрүүлэхэд чиглэнэ. Үүнд:

- Гарааны үнэлгээ, явцын үнэлгээ, өөрийн болон бусдын (багшийн, сурагчид бие биеэ үнэлэх, зөвлөх,урамшуулах, дэмжих) үнэлгээ, нэгжийн, улирлын, жилийн эцсийн үнэлгээ байна. Үнэлгээг тодорхой тодорхой шалгуурын дагуу хийнэ.

- Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхийн тулд сургалтын материаллаг орчин, сурагч бие даан суралцаж хөгжих нөхцөл боломжийг бүрдүүлэхийг чухалчилна. Хүүхэд бүрийн хөгжих сургалтын орчинг бүрдүүлж, сургалтын хэрэглэгдэхүүн, лаборатори, кабинет, тоног төхөөрөмжөөр хангасан байна. ӨГЬЕ!

[1] БСШУЯ.Суурь боловсролын цөм хөтөлбөр.48-56 ху