Linux සිංහලෙන්®

Linux සිංහලෙන්® දෙවැනි ගමන.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Sat, 26 Dec 2015 18:51:00 +0000

මුලින්ම දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ලිපි නොලිවීම සම්බන්ධව පාඨක ඔබ සියළු දෙනාගෙන්ම සමාව ඉල්ලා සිටිනවා. පසුගිය වසරත් මේ ගෙවීයන වසරත් මගේ අධ්‍යාපනික ජීවිතයේ අතිශය වැදගත් හා සංවේදි කාල පරාසයක් විය. ඒ නිසා මෙම ලිපි මාළාව නොකඩවා පවත්වාගෙන යෑමට නොහැකිවීම සම්බන්ධව නැවතත් ඔබ සැමගෙන් සමාව ඉල්ලා සිටිනවා. මේ වැඩේ පටන්ගද්දි මට තිබුනේ එකම අරමුණකි. එනම් ලිනක්ස් ගැන මම දන්න සියළුම දේ සිංහලෙන් කියලා දීම. ඇත්තටම හොඳ ආරම්භයක් ලැබුණා. දිරිගැන්වීම් තවමත් ලැබෙනවා. ඇත්තටම මේ ලිපි පෙලින් ප්‍රයෝජනයක් ගත්තු පිරිසක් ඉන්නවා. මේ හරහා මා සමඟ සම්බන්ධ වෙච්ච අය ගොඩාක් සිටිනවා. ඒ අයට ලිනක්ස් ගැන පමණක් නොව ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රය, උසස් අධ්‍යාපනය සම්බන්ධව ගොඩාක් උපදෙස් දෙන්නත් අවස්ථාව ලැබුනා. ඒ නිසා මගේ උත්සහය අපතේ ගිය නෑ කියලා හිතෙනවා. මට ගොඩාක් සතුටු වෙන්න පුළුවන් දේවල් ගොඩාක් වුනා.

ඒ නිසාම මේ වැඩේ අතහරින්නේ නැතුව ඉදිරියට කරගෙන යන්න මට පෙළඹවීමක් ඇතිවෙනවා. අපි අපේ පාඩම් මාළාව නොකඩවා ඉදිරියට කරගෙන යමු. මෙතැන් පටන් ලිනක්ස් සම්බන්ධ විවිධ ලිපි ඔබ හමුවට ගෙන ඒමට මම බලාපොරොත්තු වෙනවා.. දිගටම රැඳී සිටින්න මම ඔබට ආරාධනා කරනවා. අළුත්ම ලිපියකින් ලබන සතියේ සිට අපි වැඩ පටන් ගමු.

Shell Scripting #3 - ගණිත කර්ම - Shell Arithmatics

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Mon, 08 Sep 2014 21:13:00 +0000

හොඳයි අපි එහෙනම් Shell Scripting වල තවත් එක් වැදගත් මෙහෙයුමක් වන ගණිත කර්ම භාවිතය එහෙමත් නැත්තම් Shell Arithmetic ගැන ඉගෙන ගමු. Computer Programming වලදි අපි ගණිත කර්ම භාවිතා කරන විට එක එක පරිගණක භාෂාවට (Computer Language, Ex: Java, Python, C.. ) අනුව එම ගණිත කර්ම යොදා ගන්නා ආකාරය වෙනස් වෙනවා. Shell scripting කියන්නෙත් හරියට programming වගේ දෙයක්ම තමා. ඒ නිසා shell scripting වලදි ගණිත කර්ම යොදාගන්නේ කොහොමද කියලා අපි දැන් කථා කරමු.

Shell scripting වල ගණිත කර්ම භාවිතා කරද්දි අනුගමනය කරන්න ඕනේ මූලික ආකාරය.

Syntax:
expr var1 math-operator var2

var1 = විච්‍යය 1, var2 = විච්‍යය 2
math -operator යනු පහත දක්වා ඇති ගණිත කර්මයන්ය.

+, -, *, /, % (remainder), <, <=, =, !=, >=, >, | (OR) and & (AND).

උදාහරණ:

ඉලක්කම් සමඟ
- $ expr 3 + 2
- $ expr 5 - 3
- $ expr 10 / 2
- $ expr 5 \* 10
විචල්‍යය සමඟ
- $ x=10
- $ y=5
- $ expr $x + $y
- $ expr $x - $y
- $ expr $x / $y
- $ expr $x \* $y
- $ echo `expr $x + $y`
- $ echo `expr $x \* $y`

✔ සටහන:
විධානය විධානය සමඟ භාවිතා කිරීමේදී expr විධානයට පෙර සහ පසුව ( ` ) සංකේතය භාවිතා කිරීමට වගබලා ගන්න. Back quote හෙවත් ( ` ) සංකේතය Single quote ( ' ) සහ Double quote ( " ) සංකේත සමඟ පැටලීමට ඉඩ ඇත.
( ` ) සංකේතය බොහෝවිට Tab key එකට ඉහලින් keyboard එකේ පිහිටා ඇත.
Single quote හෝ double quote සංකේත භාවිතා කලහොත් ගණිත කර්මය සිදුවනවා වෙනුවට ( ' ) එක හෝ ( " ) එක තුල ඇති සියලු දේ print වේ.

විචල්‍යය භාවිතය. || විධාන භාවිතය.

Linux සිංහලෙන් Shell Scripting #2.3 - විචල්‍යය භාවිතය.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Thu, 04 Sep 2014 06:45:00 +0000

මුලින්ම අවුරුද්දකට අධික කාලයක් ලිපියක් පළ නොකරාට පාඨක ඔබ සැමගෙන් සමාව ඉල්ල සිටිනවා. විශ්ව විද්‍යාලීය අධ්‍යාපනික සහ ක්‍රීඩා කටයුතු සමඟ කාර්‍යබහුල වුන බැවින් මෙතරම් කාලයක් බ්ලොග් එකේ වැඩ කටයුතු අඩාල වුන එකට නැවතත් සමාව ඉල්ලා සිටිනවා. මේ කාලයේදී නැවත ලිපි ලියන්න කියා දිරිමත් කල සියලු දෙනාට බොහෝමත් ස්තූතියි.
හොදයි අපි එහෙනම් නවත්තපු තැනින්ම පටන් ගමු. ඔබට මතක ඇති අපි සාකච්ඡා කරමින් සිටියේ ගැන. Shell Scripting වලදි variables define එහෙමත් නැත්තම් විච්‍යය අර්ථ දැක්වීම තමා අපි අවසානයට කථා කරමින් සිටියේ. අද අපි කථා කරන්න යන්නේ මෙම අපි විසින් define කරන ලද variables කොහොමද භාවිතා කරන්නේ කියලා.

පෙර ලිපියේදි අපි සාකච්ඡා කරා කොහොමද variable එකක් define කරන්නේ කියලා. Shell scripting වලදි variable define කරන්නේ $ var='linux-sinhala' ආකාරයට, මෙම variable එකේ value එක අපිට මෙම shell එකේදි අවශ්‍යය වෙලාවට භාවිතා කරන්න පුලුවන්. සරලම උදාහරණය තමා echo command එකේ භාවිතය.

$ name='linux-sinhala'
$ echo $name

සටහන: echo command එක භාවිතයෙන් variables සමඟ ගනුදෙනු කරන විට $ සංකේතය අනිවාර්‍යෙන් භාවිතා කරන්න. එය නැතුව විධාන කරොත් variable එකේ value එක වෙනුවට variable එකේ නම තමා වෙන්නේ.

Shell Scripting වලදි ගණිත කර්ම (Shell Arithmatics) යොදාගන්නා ආකාරයත් සාකච්ඡා කරලම අපි shell scripts ලියන්න පටන් ගමු. බොහෝම ඉක්මනට වලදි ගණිත කර්ම භාවිතා කිරීමේදී යොදාගන්නා නීතී රීති පිළිබඳ ලිපියකින් හමුවෙමු.

විචල්‍යය අර්ථදැක්වීම. || ගණිත කර්ම.

Linux සිංහලෙන් Shell Scripting #2.2 - විචල්‍යය අර්ථදැක්වීම.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Sat, 17 Aug 2013 11:06:00 +0000

විචල්‍යය අර්ථදැක්වීමේදි පිළිපැදිය යුතු නීතී සහ රීතී.

විචල්‍යය නමක අක්ෂර, ඉලක්කම් සහ සංකේත යන මේ 3න් වර්ගයම අඩංගු විය හැකි නමුත් එම විචල්‍යය නම ආරම්භ කල යුත්තේ අක්ෂරයකින් හෝ _ සංකේතයකින් පමණි.
උදාහරණ ලෙස පහත තිබෙන්නේ වලංගු විචල්‍යය නම් කිහිපයකි.
HOME
var1
var_2
_num
විචල්‍යය නමකට space හෝ *, ? සංකේත භාවිත කල නොහැක. එම නිසා විචල්‍යය නම් කිරීමේදී ඒවා භාවිතා කිරීමෙන් වැළකෙන්න.
සමාන ලකුණෙන් එක පැත්තකට හෝ දෙපැත්තටම space යෙදීමෙන් වළකින්න.
$ no =10 $ no= 10 $ no = 10 ඉහත දක්වා ඇති සියළුම විචල්‍යය නම් කිරීම් වලංගු නොවන අතර නිවැරදි නම් කිරීම වනුයේ, $ no=10
විචල්‍යය case-sensitive වේ. පහත දක්වා ඇති විචල්‍යය එකිනෙකට වෙනස් වේ.
$ no=10 $ No=11 $ NO=20 $ nO=2
විචල්‍යයක අගය NULL වන ආකාරයට කරගැනීමට අවශ්‍යය නම් ඒ සඳහා පහත සඳහන් ක්‍රමය භාවිතා කල හැකිය.
$ var=
$ var=""

විචල්‍යය අර්ථදක්වන ආකාරය පිළිබඳව මූලික අවබෝධයක් ඔබට ලැබෙන්නට ඇති. මීළඟට අපි බලමු කොහොමද අපි මේ විචල්‍යය අපගේ shell scripting වලට යොදාගන්නේ කියලා.

විචල්‍යය. || විචල්‍යය භාවිතය.

Shell Scripting #2.1 - විචල්‍යය - Variables.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Sat, 17 Aug 2013 10:28:00 +0000

පසුගිය ලිපිය තුලින් shell scripting ගැන මූලික අදහසක් ලැබෙන්නට ඇති කියලා විශ්වාස කරනවා. ඇත්තටම බැලුවම මේ shell scripting කියන්නෙත් programming කරනවා වගේ වැඩක් තමා. අපි දන්නවා programming වලදි අපිට variables එහෙමත් නැත්තම් විචල්‍යය භාවිතා කිරීමට සිදු වෙනවා. අපි අද කථා කරන්න යන්නේ shell scripting වලදි විචල්‍යය භාවිතා කරන්නේ කොහොමද කියලා.
මුලිකවම shell scripting වලදි භාවිතා කරන විචල්‍යය වර්ග 2ක් තියෙනවා.

System Variables (SV) - මේවා ලිනක්ස් පද්ධතිය මඟින් නිර්මාණය කර, ලිනක්ස් පද්ධතිය තුලම භාවිතා වෙන විචල්‍යය වර්ගයයි. මේවා Upper-case letters මඟින් නම් කර තිබෙනවා. පහත දක්වා ඇත්තේ බහුලව භාවිතා කරන කිහිපයක්.

විචල්‍යය	අර්ථය
BASH	භාවිතා කරන shell එකේ නම.
BASH_VERSION	භාවිතා කරන shell එකේ version එක.
COLUMNS	Screen එකේ පෙන්නන column ගණන.
HOME	පද්ධතියේ Home ඩිරෙක්ටරයේ path එක.
LINES	Screen එකේ පෙන්නන line ගණන.
LOGNAME	පද්ධතියේ logging name එක.
OSTYPE	පද්ධතියේ os type එක.
PATH	පද්ධතියේ path සැකසුම.
PS1	පද්ධතියේ prompt සැකසුම.
PWD	දැනට වැඩ කරන ඩිරෙක්ටරයේ path එක.
SHELL	භාවිතා කරන shell එකේ නම.
USERNAME	දැන් පද්ධතියට log වී සිටින පරිශීලකයාගේ නම.

$echo $USERNAME

$echo $HOME
$echo $SHELL
$echo $PATH

ලිනක්ස්

User Defined Variables (UDV) - පරිශීලක විසින් අර්ථ දක්වන විචල්‍යය. එනම් භාවිතා කරන්නාගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා අර්ථ දක්වනු ලබන විචල්‍යය. Shell scripting වලදි බහුලවම භාවිතා කරන විචල්‍යය වර්ගය තමා මේ UDV.
උදාහරණයක් විදිහට අපි හිතමු අපිට අගය 2ක් වන number කියලා විචල්‍යයක් define කරගන්න අවශ්‍යයි කියලා. එවිට කරන්න තියෙන්නෙ ඉතාමත් සරළව,
number=2
කියලා UDV එකක් define කරන එක විතරයි.

කෙසේ වෙතත් මෙසේ මෙම විච්ල්‍යය භාවිතා කිරීමේදි දැනගත යුතු නීති රීති කිහිපයක් තියෙනවා. ඒවා පිළිබඳවත්, මෙම විචල්‍යය අපගේ shell scripting වලට යොදාගන්නා ආකාරය පිළිබඳවත් අපි මීළඟ ලිපියෙන් සාකච්ඡා කරමු.

හැඳින්වීම || විචල්‍යය අර්ථදැක්වීම

Shell Scripting #1 - හැඳින්වීම

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Sun, 11 Aug 2013 06:49:00 +0000

හොඳයි, පහුගිය ලිපියෙන් කථා කරා වගේ අපි මෙතැන් සිට Shell Scripting ඉගෙන ගන්නයි යන්නේ. ඒ සඳහා ආරම්භයක් විදිහට අපි මුලින්ම මේ Shell එක කියන්නේ මොකද්ද කියලා කථා කරමු.
අපි හැමෝම දන්නවා පරිගණකයේ භාෂාව 0 සහ 1 කියලා, ඒ කියන්නේ යන්ත්‍ර භාෂාව කියලා හඳුන්වන මෙම පරිගණකයට තේරෙන භාෂාවෙන් අපිට වැඩ කරන්න සෑහෙන්න අමාරුයි. ඒ නිසා පරිගණක තාක්ෂණය දියුණු වෙන මුල් කාලයේ මිනිසුන්ට තේරුම් ගන්න පුලුවන් ආකාරයට විධාන ලබාදෙන්නත්, එම විධාන පරිගණකයට තේරුම්ගත හැකි ආකාරයට පරිවර්ථනය කරන්න පුලුවන් මෙවලමක් අවශ්‍යය වුනා. Shell එක බිහිවුනේ මෙම අවශ්‍යයතාවය ඉටු කිරීමටයි.
Shell එක කියලා කියන්නේ පරිශීලක වැඩසටහනක් (user program), එය විධාන ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකියාව ඇති කර්නලයේ කොටසක් නොවන වැඩසටහනක්. නමුත් එය කර්නලය පාවිච්චි කරනවා විධාන ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහ ෆයිල් සමඟ ගනුදෙනු කිරීමට. කෙටියෙන් කියනවා නම් Shell එක යනු කර්නලය හා පරිශිලකයා අතර ඇති Interface එකක් වැනි දෙයක්.

ලිනක්ස් පද්ධති වල නිරතුරව භාවිතා වන Shell වර්ග කිහිපයක් තියෙනවා.

Shell Name	Developed By	Where	Remark
BASH ( Bourne-Again SHell )	Brian Fox and Chet Ramey	Free Software Foundation	බහුලවම භාවිතා වන Shell එකය. මෙය නිදහස් මෘදුකාංගයකි.
CSH (C SHell)	Bill Joy	University of California (For BSD)	C භාෂාවේ Syntax වලට හා භාවිත වලට අතිශයින්ම සමාන shell එකකි.
KSH (Korn SHell)	David Korn	AT & T Bell Labs	සාමාන්‍යය shell එකකි.

ඔබගේ පද්ධතියේ පවතින Shell වර්ග පරික්ෂා කිරීමට පහත විධානය භාවිතා කරන්න.

$ cat /etc/shells

ඉහත සඳහන් කරන ලද හැම Shell එකක්ම කරන මූලික කාර්‍යය වන්නේ පරිශීලක ලබාදෙන විධාන කියවා, මෙහෙයුම් පද්ධතියට එහෙමත් නැත්තම් කර්නල් එකට ඒ විධාන හරවා යවනවා ක්‍රියාත්මක කරන්න කියලා. විධාන ලබාදෙන්න අපි භාවිතා කර්න්නේ යතුරු පුවරුව නම් එය හඳුන්වන්නේ command line interface කියලා, සාමාන්‍යයෙන් මෙය $ ලකුණෙන් දක්වයි.
වින්ඩොස් වල තියෙන Command Prompt එකත් මේ වගේ Shell එකක් තමා. නමුත් වින්ඩොස් එකට වඩා ලිනකස් වල තියෙන එක ගොඩාක් බලගතුයි. ඇත්තෙන්ම ලින්කස් වල තියෙන Shell එකෙන් අපගේ ලිනක්ස් පද්ධතියට කරන්න බැරි දෙයක් බැරි තරම්.
දැනට භාවිතා කරන ටර්මිනල් එක එහෙමත් නැත්තම් Shell එක කුමක්ද කියා දැනගැනීමට පහත විධානය භාවිතා කරන්න.

$ echo $SHELL

Shell Script යනු කුමක්ද?
කෙටියෙන්ම කියනවා නම් Shell Script එකක් යනු Plain text එකක් මත ලියනු ලබන විධාන සමූහයකි.
මෙය වින්ඩෝස් වල භාවිතා කරන Batch File වලට සමානය. නමුත් Batch File වලට වඩා අතිශයින්ම බලවත්ය.

Shell Script කුමක් සඳහාද?
කෙනෙක්ට හිතෙනවා ඇති, GUI එකක් තියෙද්දි මොකටද මේ Shell එකක් කියලා. නමුත් ලිනක්ස් එක්ක වැඩ කරද්දි UI එකට වඩා ටර්මිනල් එකෙන් වැඩ කරන එක ලේසි කියලා ඉබේම තේරෙයි. එහෙම ටර්මිනල් එකෙන් වැඩ කරද්දි Shell Script මඟින් අපේ වැඩ තවත් පහසු කරගන්න පුලුවන් කියන එකත් ලඟදීම ඔබටම අවබෝධ වෙයි.
අපි දැන් බලමු මොකටද, මොකක් සඳහාද මේ Shell Script ලියන්නේ කියලා.

පරිශීලකගෙන් ආදාන ගෙන ඒවා ක්‍රියාත්මක කර ප්‍රතිදානයක් ලබාගැනීමට මේ shell script මූලිකව භාවිතා කල හැක.
අපගේම විධාන සකසා ගැනීමට shell script භාවිතා කල හැක.
Shell script මඟින් කාලය ඉතිරිකර ගැනීමට හැකිය.
එදිනෙදා කටයුතු ස්වයංක්‍රියව සිදු කරගැනීමට shell script භාවිතා කල හැකිය.
System Administration කටයුතු ස්වයංක්‍රියව සිදුකරගැනීම shell script මඟින් පහසුවෙන් කරගත හැකිය.

Shell Script ලිවීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම.
ඔබ කැමති text editor එකක් භාවිතා කර පහත සඳහන් විධාන කිහිපය එහි සඳහන් කර, එය කැමති නමකින්, අගට .sh යන නමින් save කරගන්න.

#!/bin/sh
clear
echo "I love Linux"

උදාහරණයක් ලෙස මෙම text එක myscript.sh නමින් save කරගන්න.
මීලඟට මෙය ආකාරයට සකසා ගත යුතුයි. ඒ සඳහා පහත විධානය භාවිතා කරන්න.

$chmod 755 myscript.sh

හෝ

$chmod +x myscript.sh

මෙලෙස අවසර තත්වයන් වෙනස් කිරීම ඔබට ආගන්තුක දෙයක් නම් මෙම ලිපි පෙළ කියවන්න.
මීලඟට මෙම එක ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා පහත විධානය භාවිතා කරන්න.

$./myscript.sh

මේ තමා shell script එකක් ලියා ක්‍රියාත්මක කරන සරල ආකාරය. මෙම මඟින් සිදුවන්නේ, දැනට තියෙන shell එක clean කර echo නමින් විධානය යටතේ ඇති වාක්‍ය තිරයේ පෙන්නුම් කරන එක පමණි.
මෙම #!/bin/sh වාක්‍ය අපි විසින් ලියනු ලබන සෑම එකකම මුලින්ම අඩංගු විය යුතු දෙයකි. එමඟින් අපගේ එක ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍යය මූලික දත්ත ඇති ස්ථානය පද්ධතියට දැනුම් දේ. C භාෂාවේන් ක්‍රමලේඛනයක් ලිවීමේදී යොදන #include <stdlib.h> වැනි දෙයක් තමා මේක.
shell script එකක comments ලිවීම සඳහා භාවිතා කරන්නෙත් මෙම #! සංකේත දෙකයි.

මෙය ඉතාම සරල shell script එකකි. shell script ගැන තවදුරටත් අපි මීළඟ ලිපියෙන් කථා කරමු. shell script භාවිතා කර අපගේ එදිනෙදා වැඩකටයුතු පහසු කරගන්නේ කොහොමද කියලා ඉදිරියේදී සාකච්ඡා කරමු.
ඔබ සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරන විධාන යොදාගෙන ඔබගේම shell script ලිවීමට දැන් පටන් ගන්න.

Shell Script ඉගෙනගමු.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Sat, 13 Jul 2013 08:58:00 +0000

පහුගිය මාස කිහිපයේ අධ්‍යාපන කටයුතු සමඟ තිබුන කාර්‍යබහුලත්වය නිසා ලිපි පළකිරීමට නොහැකිවීම සම්බන්ධයෙන් මුලින්ම සමාව ඉල්ලා සිටිනවා.
මේ බ්ලොග් එකේ ලිපි පෙළ අනුගමනය කිරීමෙන් ඔබට දැන් ලිනක්ස් පද්ධතිය සමීප වන්නට ඇතැයි සිතමි.

හොඳයි, එහෙනම් අද පටන් ලිනක්ස් පද්ධතිවල නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරන shell scripting ගැන ඉගෙන ගන්න පටන් ගමු.
මෙම පාඩම් මාලාව පහත පරිදි කොටස් කිහිපයකින් සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමි.

හැඳින්විම - Introduction.

විචල්‍ය භාවිතය - Variables.

ගණිත කර්ම භාවිතය - Shell Arithmatics.

විධාන භාවිතය - Command Line Processing.

තීරණ යෙදීම් භාවිතය - Decision making.

for, while loop භාවිතය - Control Flow.

Case Statement.

Advanced Shell Scripting.

මෙම පාඩම් මාලාව මූලිකවම කොටස් 8කින් සහ ඒ ඒ කොටස් වලට අදාල අනු කොටස් තුලින් විස්තාරත්මකව සාකාච්ඡා කිරීම ඉදිරි සති කිහිපය තුල සිදු කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමි.
ලිනක්ස් සිංහලෙන් සමඟ මෙතුවක් රැඳී සිටියාට ස්තූතිවන්ත වෙන අතර, ඔබගේ ප්‍රතිචාර සහ අදහස් බලාපොරොත්තු වෙමි.

දැනුම්දීම
ලිනක්ස් කථා බහ හෙවත් Forum එක Linux Lanka Forum එක තුලට ගෙනයන ලදි, එකම ප්‍රශ්න ගැන තැන් තැන් වල කථා කරනවාට වඩා එකම තැනක කථා කිරීම සියල්ලන්ටම වඩා ප්‍රයෝජනවත් වේ. ඔබගේ ගැටළු එම ෆෝරමයට හෝ udsubodhana@gmail.com ලිපිනයට යොමු කරන්න.

පුංචි පුංචි දේවල් ටිකක්... - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #10

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Thu, 10 Jan 2013 21:17:00 +0000

ටර්මිනල් එක භාවිටතයෙන් වැඩ කිරීමේදී මෙන්ම ලිනක්ස් සමඟ වැඩ කිරීමේදී නිරන්තරයෙන් උපකාරී වන පුංචි පුංචි දේවල් ටිකක් ගැන තමා අද අපි කථා කරන්න යන්නේ.

යතුරු පුවරුව (Keyboard) භාවිතය.
ඔබට යතුරු පුවරුව භාවිතා කිරීම වේගයෙන් හා නිවැරදිව කිරීමට හැකි නම් එය ටර්මිනලය හරහා පරිගණකය සමඟ වැඩ කිරීමේදි වඩාත් පහසුවක් ගෙනදේ. පරිගණක ක්ෂෙත්‍රයේ බොහෝ ප්‍රවීණයන් යතුරු පුවරුව භාවිතා කරන්නේ Touch Typing ක්‍රමයටය එනම් යතුරු පුවරුව දිහා නොබලා ස්පර්ශයෙන් ටයිප් කිරීමය. ඔබටත් මෙම ක්‍රමය පුරුදු විය හැකිය. ටර්මිනලය භාවිතයෙන්ම Touch Typing පුරුදු කරගැනීමට විශේෂ මෘදුකාංගයක් එහෙමත් නැත්තම් යෙදවුමක් ලිනක්ස් පද්ධතියේ ඇත.
එය නමින් GNU Typist වන අතර එය ඔබගේ පද්ධතියේ ස්ථාපනය කරගැනීම සඳහා පහත විධානය ක්‍රියාත්මක කරන්න.
1. Debian හෝ Ubuntu / *buntu පද්ධති සඳහා.
  
  sudo apt-get install gtypist
2. Fedora හෝ RedHat පද්ධති සඳහා.
  
  මෙම අඩවියෙන් බාගත හැකිය.
ස්ථාපනය කරගත් පසු භාවිතා කිරීම සඳහා ටර්මිනලයේ gtypist යනුවෙන් සඳහන් කරන්න. එවිට ඔබට පහත රූපයේ පරිදි හෙවත් ක්‍රියාත්මක වනු දැකගන්න ලැබේවී.

මෙම ආරම්භකය තිරයේ දැක්වෙන පරිදි ඔබට Touch Typing ඉගෙන ගැනීම සඳහා මූලික පාඨමාලා 10ක් දකින්නට ලැබේවී. මෙම පාඨමාලා තෝරාගැනීමට යතුරු පුවරුවේ J, K, L හා M යතුරු භාවිතා කරන්න. ඉන්පසු ලබා දී ඇති උපදෙස් අනුව ඉගෙනගන්න පටන් ගන්න.
දවසකට විනාඩි 5-10ක් වැනි සුළු කාලයක් මේ සඳහා වැය කර ඉක්මනින් Touch Typing පුරුදු වන්න. එවිට ඔබට ටර්මිනලයෙන් වැඩ කිරීම විනෝදජනක අත්දැකීමක් බවට පත්වේවී.

ටැබ් යතුර (Tab Key) භාවිතය.
ගොඩාක් දෙනෙක් ටර්මිනලය භාවිතයට අකැමැත්තක් හෝ මැළිකමක් දක්වන්නේ සියළු විධාන හා ෆයිල්ස් ඇති ස්ථාන මතක තබාගත යුතුයි කියන මිත්‍යා විශ්වාසය නිසාය. නමුත් ඇත්ත එය නොවේ. ඔබ ටර්මිනලය භාවිතා කරන විට ඔබට සියළුම විධාන හෝ ෆයිල්ස් පවතින ස්ථාන මතකයේ තබා ගත යුතු නොවේ.
විධාන ටයිප් කිරීම සහ ෆයිල්ස් සමඟ ගණුදෙණු කිරීමේදි ටැබ් යතුර භාවිතයෙන් ඉතා පහසුවෙන් එම කටයුතු සිදු කරගත හැකිය
උදාහරණයක් විදිහට ඉහත සාකච්ඡා කල gtypist විධානය සලකන්න. මෙය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සම්පූර්ණ විධානයම ටර්මිනලයේ ටයිප් කිරීම අවශ්‍යය නෑ. මුල් අකුරු කිහිපයක් ටයිප් කර ටැබ් යතුර දෙපාරක් ඔබන්න.
එවිට එම අකුරු වලින් පටන් ගන්න වෙනත් විධාන නැත්තම් අදාල විධානය කෙලින්ම ටර්මිනලයේ දැක්වේ.
නැවත මෙම උදාහරණය සළකන්න. අපි හිතමු අපිට ටර්මිනලය භාවිතයෙන් firefox වැනි විධානයක් ක්‍රියාත්මක කරගන්න ඕනේ කියලා. fi යන අකුරු දෙක පමණක් ටයිප් කර ටැබ් යතුර දෙපාරක් ක්‍රියාත්මක කලහොත් fi අකුරු වලින් ක්‍රියාත්මක කල හැකි විධාන ලයිස්තුවක් අපිට ලැබෙනවා. පහත රූපය බලන්න.

මේ විදිහට කිසිම විධානයක් සම්පූර්ණයෙන් මතකයේ තබාගන්නේ නැතුව බොහෝම ලේසියෙන් භාවිතා කරන්න පුළුවන්.

ඒ වගේම තමා කිසියම් ෆයිල් එකක් විවෘත කරගැනීමටත් මෙම ටැබ් සෙල්ලම භාවිතා කරන්න පුළුවන්. ෆයිල් සමඟ වැඩ කිරීමේදී ෆයිල් එකේ සම්පූර්ණ නම ටයිප් කරන්නේ නැතුව ටැබ් එකෙන් ඒ වැඩේ කරගන්න පුළුවන්.
ෆයිල් වැඩේට උදාහරණ දෙන්න ඕනේ නෑ.. ඔබම අත්හදා බලන්න. ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා නම් අහන්න.

මූසිකය (Mouse) භාවිතය.
මූසිකය එහෙමත් නැත්තම් මවුස් එක භාවිතා කරන්න කියලා දෙන්න ඕනේ නැති වුනත් ලිනක්ස් භාවිතා කිරීමෙදි Copy & Paste කරන්නේ නැතුව Copy & Paste කරන්න මවුස් එක භාවිතා කරන හැටි කියලා දෙන්න වටිනවා.
ඔබට අවශ්‍යය වචනයක් මත එක තියලා Double Click කරන්න. එවිට එම වචනය Highlight වේවී. දැන් එම වචනය paste කරන්න ඕනේ තැන Mouse Pointer එක තියලා Middle Click කරන්න. ඔබට පෙනේවී අදාල වචනය Paste වී ඇති බව. යම් කිසි වචනයක් මත තුන් පාරක් ක්ලික් කලහොත් අදාල වාක්‍යයම Highlight වෙනවා ඔබට පෙනේවී. දැන් ආයෙත් වෙන තැනකට ගිහින් Middle Click කරොත් මුළු වාක්‍යයම වෙනවා ඔබට දැකගන්නට ලැබේවී.
සැළකිය යුතුයි.
මෙය වින්ඩෝස් පද්ධතියක ක්‍රියාත්මක නොවන ලිනක්ස් වලටම ආවේණික වූ කෙටි ක්‍රමයකි.
තවද මෙය සාමන්‍යය Copy & Paste කිරීමේ ක්‍රමයෙන් ස්වායක්ත වේ. එනම් ඔබට මෙසේ එක වචනයක් හෝ වාක්‍යයක් වෙනත් තැනක Paste කරනගමන්ම සාමාන්‍යය විදිහට Copy & Paste කරගැනීමද සිදු කරගත හැකිය. ඔබ විසින්ම අත්හදා බලන්න.

මීට අමතරව ටර්මිනලයේ සිටියදී Up Arrow Key එක භාවිතා කරන කලින් ක්‍රියාත්මක කල විධානයක් ටයිප් කිරීමකින් තොරව ලබාගත හැකිය.
සමහර දිග විධාන භාවිතයේදී නැවත විධානයේ මුලට යන්න අවශ්‍යය නම් Ctrl සමඟ A යතුර තද කරන්න.

විශේෂ ස්තූතිය.
අනුරාධ රත්නවීර මහතා.

ෆයිල්ස් වල හිමිකාරීත්වය - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #9

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Tue, 11 Dec 2012 19:41:00 +0000

ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වයන් හා හිමිකාරීත්වය ගැන කථා කරපු ලිපි පෙලේ අන්තිම ලිපිය තමයි මේක. මෙච්චර දවසක් අපි කථා කරේ ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වය පිළිබඳවයි, අද අපි කථා කරන්න යන්නේ ෆයිල්ස් වල හිමිකාරීත්වය ගැන.
ෆයිල්ස් වල හිමිකාරිත්වය වෙනස් කිරීම සම්බන්ධයෙන් කථා කරන විට මුලින්ම දැන ගන්න ඕනේ අපි හිමිකාරිත්වය වෙනස් කරන ෆයිල්ස් වල හිමිකාරීත්වය තිබෙන්නේ කාටද කියලා. මොකද අපිට වෙනස් කරන්න පුලුවන් අපිට අයිති/හිමි ෆයිල්ස් පමණයි. එහෙම නැත්තම අපි මේ විධාන භාවිතා කරද්දි රූට් හෙවත් සුපිරි පරිශිලකයා වීම අත්‍යාවශ්‍යයි.
අපිට මේ සඳහා chown හා chgrp යන විධාන 2ක භාවිතා කිරීමට පුළුවනි.

1. මුලින්ම chown විධානය භාවිතා කරන ආකාරය බලමු.

ෆයිල් එකක හිමිකාරීත්වය වෙනස් කිරීම.

$ chown user_name file_name

මෙහි user_name යනුවෙන් සඳහන් ස්ථානයේ අපිට හිමිකාරීත්වය ලබා දිය යුතු පරිශීලකයාගේ නමත්, file_name යනුවෙන් සඳහන් ස්ථානයේ හිමිකාරීත්වය වෙනස් කිරීමට අවශ්‍යය ෆයිල් එකේ නමත් ලබා දිය යුතු වේ.

පරිශීලක කණ්ඩායමකට එකවර හිමිකාරීත්වය ලබාදීම.

$ chown user_name:user_group file_name

හිමිකාරීත්වය ලබාදීමට හෝ වෙනස් කිරීමට අවශ්‍යය පරිශිලක කණ්ඩායමේ නම මෙහි user_group යනුවෙන් සඳහන් ස්ථානයට ලබාදීමෙන් අදාල ෆයිල් එක හිමි පරිශීලක කණ්ඩායම වෙනස් කල හැකිය.

ඩිරෙක්ටරයක හිමිකාරීත්වය වෙනස් කීරීම.

$ chown user_name directory_name

මෙම විධානය ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් පසුව directory_name යනුවෙන් ලබාදුන් ඩිරෙක්ටරයේ හිමිකාරීත්වය, user_name යනුවෙන් ලබාදුන් පරිශීලකයාට හිමි වේ.

ඩිරෙක්ටරයක අන්තරගත සියළුම ෆයිල් වල හිමිකාරීත්වය වෙනස් කිරීම.

$ chown -R user_name directory_name

මෙම R යන විකල්ප විධානය භාවිතා කිරීමෙන් මෙහි directroy_name යනුවෙන් ලබාදුන් ඩිරෙක්ටරයේ අඩංගු සියළුම ෆයිල් වල හිමිකාරීත්වය ලබාදුන් user_name එක අයත් පරිශීලකයාට හිමිවේ.
මෙම R විකල්ප විධානයේ තේරුම recursive හෙවත් නැවත නැවතත් ක්‍රියාත්මක කිරීම වේ. මෙම R විකල්ප විධානය නිතර නිතර භාවිතා වන බොහෝමත් ප්‍රයෝජනවත් විධානයකි.

2. chgrp විධානය භාවිතා කිරීම.
මෙහි භාවිතයද, විධානය මෙන්ම වේ. මෙම විධානය භාවිතා කිරීමෙන් කෙලින්ම පරිශීලක කණ්ඩායමේ හිමිකාරීත්වය වෙනස් කල හැකිය.

$ chgrp user_name file_name

මෙහිදීද chown හීදී මෙන් R විකල්ප විධානය භාවිතා කල හැකිය.

$ chgrp -R user_name directory_name

අමතර කරුණු : ඔබට අවශ්‍යය නම් මෙහි user_name වෙනුවට අදාල පරිශීලකයාගේ user id එක වුවද ලබා දිය හැකිය. තවද v යන විකල්ප විධානය භාවිතා කර ක්‍රියාත්මක කල විධානයෙන් සිදුවූ ක්‍රියාව බලාගත හැකිය.

උදා:

$ chown -v username somefile

  changed ownership of 'somefile' to username

$ chgrp -Rv usergroup somedir

  changed group of 'somedir/' to usergroup

  changed group of 'somedir/boringfile' to usergroup

  changed group of 'somedir/somefile' to usergroup

ලිනක්ස් හෝ යුනික්ස් පද්ධතියක ෆයිල්ස් හා ඒවාගේ අවසර තත්වයන් හා ඒවායේ හිමිකාරීත්වය පිළිබඳව ඔබ තුල දැන් මනා වැටහීමක් ඇති. මෙම සංකල්ප අධ්‍යනය තුලින් ඔබට ලිනක්ස් තුලදී ෆයිල් සමඟ ඉතාමත් පහසුවෙන් ගනුදෙනු කල හැකිවේ. ලිනක්ස් පිළිබඳව තවත් ආකර්ශණීය ලිපියක් මීලඟ ලිපියෙන් බලාපොරොත්තු වන්න.

ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වයන් සහ හිමිකාරීත්වය 3 - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #8

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Thu, 11 Oct 2012 11:30:00 +0000

ලිනක්ස් පද්ධතියක භාවිතා කරන ෆයිල් පර්මිෂන් ගැන හා ඒවා පරීක්ෂා කරන ආකාරය පිළිබඳව අපි කලින් ලිපි දෙකින් සාකච්ඡා කලා. අද අපි අපේ පද්ධතියේ තියෙන ෆයිල් වල අවසර තත්වයන් වෙනස් කරන ආකාරය විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කරමු. මෙම පාඩමේ මුල්ම ලිපියෙන් සාකච්ඡා කල පරිදි මෙම අවසර සැකසීම භාවිතා කරන පාර්ශව තුනටම අදාලව සාකච්ඡා කල යුතුය.

මුලින්ම අපි යම් කිසි ෆයිල් එකකට අලුතින් අවසර තත්වයක් ලබා දීම හෝ තිබෙන අවසර තත්වයක් ඉවත් කිරීම කරන්න පුළුවන් සරළම ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරමු.
මේ සඳහා භාවිතා කරන්නේ chmod (change mode)කියන විධානයයි. දැන් අපි බලමු මේ විධානය භාවිතා කරලා කොහොමද අවසර තත්වයන් වෙනස් කරගන්නේ කියලා.

අවසර තත්වයක් එකතු කිරීම.
$ chmod +Permisson_Type filename
මෙහි Permisson_Type කියලා සඳහන් වන්නේ ලබාදෙන අවසර තත්වයයි. ඔබට මතක ඇති අපි භාවිතා කරන අවසර තත්ව.

        r   = read permission කියවීමට ඇති අවසරය.
        w = write permission ලිවීමට (වෙනස් කිරීමට ඇති අවසරය.)
        x = execute permission ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඇති අවසරය.
එනම් ඉහත සඳහන් අවසර තත්වයක් අවශ්‍යය ෆයිල් එකේ නම ඉදිරියෙන් ටයිප් කර එම අවසර තත්වය අදාල ෆයිල් එකට ලබාදිය හැකිය.
උදාහරණයක් විදිහට foo කියන ෆයිල් එකට ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවසරය ලබාදෙන්න අවශ්‍යයි කියලා හිතන්න. ඒ සඳහා විධානය වන්නේ,
$ chmod +x foo
අවසර තත්වයක් ඉවත් කිරීම.
අවසර තත්වයක් ඉවත් කිරීම සඳහා කල යුත්තේ ඉහත විධානයේ ධන ලකුණ (+) වෙනුවට සෘණ ලකුණ (-) යෙදීම පමණී.
උදාහරණයක් විදිහට foo ෆයිල් එකේ ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඇති අවසරය ඉවත් කිරීමට භාවිතා කල යුත්තේ පහට විධානයයි.
$ chmod -x foo
මේ විදිහට බොහෝ ෆයිල්ස් වලට අවසර තත්වයන් එකතු කරන්නටත්, තිබෙන අවසර තත්වයක් ඉවත් කිරීමටත් පුලුවන්. අභ්‍යාසයක් විදිහට ටර්මිනල් එකක් ගෙන විවිධ ආකාරයේ ෆයිල් නිර්මාණය කර ඒවායේ අවසර තත්වයන් වෙනස් කර බලන්න. වෙනස් කල පසු ls -l විධානය භාවිතා කර වෙනස් කම පරීක්ෂා කරන්න.

සටහන: මෙම ක්‍රමයේදී අවසර තත්වයන් වෙනස් වන්නේ එම මොහොතේ පද්ධතිය භාවිතා කරන පරිශීලකයාට අයත් අවසර තත්වයන් පමණී. පාර්ශව 3 ටම අදාලව අවසර තත්වයන් වෙනස් කරන ආකාරය ගැන විස්තරාත්මකව පහත සාකච්ඡා කර ඇත.

ඉහත අපි සාකච්ඡා කලේ මේ අවසර තත්වයන් තනි පරිශිලකයෙකුට පමණක් බලපාන පරිදි වෙනස් කරගැනීම පිළිබඳවයි. දැන් අපි සම්පූර්ණයෙන්ම මෙම අවසර සැකසීමට අදාල සියළු කොටස් ගැන සාකච්ඡා කරමු. මෙය මූලිකව කොටස් දෙකකට වෙන් කොට සාකච්ඡා කල හැකිය.

ඉලක්කම් භාවිතයෙන් අවසර සැකසීම.
ලිනක්ස් භාවිතා කරන ගොඩාක් දෙනෙක් භාවිතා කරන ඉතා පහසු ක්‍රමයක් තමා මේක. ඒත් මේක පාඩම් මාලාවකට අයත් ලිපියක් නිසා මේ ක්‍රමයේ මූලික සිද්ධාන්තයේ සිටම කරුණු පැහැදිලි කරන්නම්.මේක ගොඩනැගිලා තියෙන්නේ මෙහෙමයි.
පහත පරිදි අවසර තත්වයන් 4 සඳහා වෙන වෙනම සංඛ්‍යාත්මක වටිනාකමක් ලබාදී තිබෙනවා.

4 = read (r)
2 = write (w)
1 = execute (x)
0 = no permission (-)

මෙම සංඛ්‍යාවල එකතුවෙන් තමා අවසර සැකසීම සිදු කෙරෙන්නේ.
උදාහරණයක් විදිහට හිතන්න අපිට යම් කොට්ඨාසයකට කියවීමට හා ක්‍රියාත්මක කිරීමට පමණක් අවසර ලබා දෙන්න අවශ්‍යයි කියලා හිතන්න. එවිට අදාල අංකය වෙන්නේ
5 = 4 (read) + 1 (execute)

මේ විදිහට ගණනය කරලා හදා ගත්තු වගුවක් තමා පහත දක්වලා තියෙන්නේ.

අංකය	අර්ථය	අවසර තත්වය
0	---	කිසිදු අවසරයක් නැත.
1	--x	ක්‍රියාත්මක කිරීමට පමණක්.
2	-w-	වෙනස් කිරීමට පමණක්.
3	-wx	වෙනස් හා ක්‍රියාත්මක කිරීමට පමණක්.
4	r--	කියවීමට පමණක්
5	r-x	කියවීමට හා ක්‍රියාත්මක කිරීමට පමණක්.
6	rw-	කියවීමට හා වෙනස්කිරීමට පමණක්.
7	rwx	කියවීමට, වෙනස් කිරීමට හා ක්‍රියාත්මක කිරීමට පමණක්.

දැන් අපි බලමු කොහොමද මේ ආකාරයෙන් සම්පූර්ණ අවසර සැකසීමක් සිදු කරන්නේ කියලා.

උදා 1 :- ෆයිල් එක අයිති පරිශීලකයාට පමණක් සියලු අවසරත්, අනෙක් පාර්ශව සඳහා කියවීමට හා ක්‍රියාත්මක කිරීමට පමණක් අවසර ලබා දීමට නම්, එනම් ආකාරයේ (rwxr-xr-x) අවසරයක්
$ chmod 755 file_name
උදා 2 :- ෆයිල් එක අයිති පරිශීලකයාට පමණක් කියවීමට හා වෙනස් කිරීමට අවසරත්, අනෙක් පාර්ශව සඳහා කියවීමට පමණක් අවසර ලබාදිමට, එනම් ආකාරයේ (rw-r--r--) අවසරයක්
$ chmod 644 file_name

පේනවනේ මේ ක්‍රමය භාවිතා කරලා ෆයිල් එකක අවසර සැකසීම සිදු කරන එක හරිම ලේසි වැඩක්.

සංකේත (අක්ෂර) භාවිතයෙන් අවසර සැකසීම.
මේ ක්‍රමයත් ගොඩාක් ලේසි ක්‍රමයක්. මෙහිදී දැනගන්න ඕනේ අවසර සැකසීමට අදාල අක්ෂර කිහිපයක් තියෙනවා. දැනටමත් r, w හා x කියන අක්ෂර වල තේරුම දන්නවනේ. ඉතිරි ටික පහත දක්වලා තියෙනවා.

**පරිශීලකයන්**
අක්ෂරය	අර්ථය	විස්තරය
u	user	හිමිකරු
g	group	කණ්ඩායම
o	other	වෙනත්
a	all	සියල්ලන්ම

මේ විකල්ප විධාන වල අර්ථයත් දැන ගැනීම ප්‍රයෝජනවත් වේවී.

**ක්‍රියාව**
සංකේතය	අර්ථය
+	ලබාදෙන අවසරය එකතු කරන්න.
-	ලබාදෙන අවසරය ඉවත් කරන්න.
=	ලබාදෙන අවසර තත්වයට පත්කරන්න.

දැන් ඉතින් අපි බලමු කොහොම්ද මේ ක්‍රමයෙන් අවසර සැකසීම සිදු කරන්නේ කියලා.

උදා 1 :- සියළුම පාර්ශව සඳහා කියවීමට පමණක් අවසර ලබා දීම.
$ chmod a=r file_name
මේ විධානයෙන් අනතුරුව අදාල ෆයිල් එකේ අවසර තත්වය r--r--r-- ආකාරයට සකස් වේ. පරීක්ෂා කර බලන්න.
උදා 2 :- පරිශිලක කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රියාත්මක කිරීමට හා වෙනස් කිරීමට අවසරය ලබා දීම.
$ chmod g+rx file_name
උදා 3 :- හිමිකරුගෙන් හා කණ්ඩායමෙන් වෙනස් කිරීමේ හා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවසරය ඉවත් කිරීම.
$ chmod ug-rx file_name

ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වයන් සහ හිමිකාරීත්වය පාඩම් මාලා 3න් අපි ලිනක්ස් පද්ධතියක භාවිතා වන ෆයිල් වර්ග පිළිබඳවත්, ඒවායේ අවසර තත්වයන් හා හිමිකාරීත්ය පිළිබඳවත්, එම අවසර තත්වයන් වෙනස් කරන ආකාරය පිළිබඳවත් දීර්ඝ වශයෙන් සාකච්ඡා කලා. මෙම අවසර තත්වයන් පිළිබඳව දැනීම ඉදිරියේදී ඔබට ගොඩාක් ප්‍රයෝජනවත් වේවී. සමහර කාර්‍යයන් සිදු කරගැනීමේදි අපිට අප භාවිතා කරන ෆයිල් වල අවසර තත්වයන් වෙනස් කිරීමට සිදු වෙනවා. ඒ වගේ අවස්ථා ලිනක්ස් එක්ක ඉස්සරහට යද්දි අපිට හම්බවේවී. ඉතින් මේ කියවීමෙන් ලබාගත් දැනුම ඔබේම අත්දැකීමක් කරගන්න. විවිධ විවිධ වූ අත්හදා බැලීම කරන්න. ඉගෙන ගන්න තියෙන වේගවත්ම ක්‍රමය තමා ඒක.

සටහන: අපි මෙතනදී සාකච්ඡා නොකල එකම දේ තමයි ෆයිල් එකක හිමිකාරිත්වය හා එය අඩංගු කණඩායම වෙනස් කරන ආකාරය.ඒ පිළිබඳව සම්පූර්ණ ලිපියක් බලාපොරොත්තු වන්න.

ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වයන් සහ හිමිකාරීත්වය 2 - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #7

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Mon, 08 Oct 2012 19:14:00 +0000

පසුගිය ලිපියෙන් මේ අවසර තත්ව හා හිමිකාරිත්වය එහෙමත් නැත්තම් permissions ගැන මූලික වැටහීමක් ලැබෙන්න ඇතිනේ. අද අපි සාකච්ඡා කරන්න යන්නේ එම පාඩමේ දෙවන කොටස. අපි අද බලමු අපේ පද්ධතියේ තියෙන ෆයිල්ස් වල මෙම අවසර තත්ව හා හිමිකාරීත්වය පරීක්ෂා කරන හැටි හා ඒවා වෙනස් කරන්නේ කොහොමද කියලා.

අවසර තත්වයන් පරික්ෂා කරමු.

දැන් අපි යම් ගොනුවක හෝ ෆයිල් එකක අවසර තත්වයන් හා හිමිකාරීත්වය පරීක්ෂා කරමු. මේ සඳහා මූලිකවම භාවිතා කරන්නේ අපි ලිනක්ස් විධාන ලිපියේ සාකච්ඡා කල ls විධානයයි. මෙසේ හිමිකාරීත්වය හා අවසර තත්වය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා විධානයට l යනුවෙන් විකල්ප විධානයක් ලබා දීම අවශ්‍යය වෙනවා.

එවිට සම්පූර්ණ විධානය පහත ආකාරයෙන් දැක්විය හැකිය.

$ ls -l

මෙම විධානය ඔබගේ ටර්මිනලයට copy & paste කර බලන්න.

බැලූබැල්මට ටිකක් විතර පැටලලි සහගතයි නේද..? හරි පොඩ්ඩක් ඔහොම ඉන්න අපි දැන් ඉහත විධානය අපිට ලබාදුන් ප්‍රථිඵලය විශ්ලේෂණය කර බලමු.

අවසර තත්වය අවබෝධ කරගනිමු.

දැන් මේ පිළිබඳව විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කරමු.

වර්ගය (Type)
ලිපියේ මුලින්ම ලිනක්ස් වල භාවිතා කරන ෆයිල් වර්ග පිළිබඳව හැඳින්වීමක් සිදු කලානේ. මෙතන මේ පළවෙනි අක්ෂරයෙන් දක්වා තිබෙන්නේ අදාල ෆයිල් එක අයත් වර්ගය පිළිබඳවයි.
පහත දක්වා තිබෙන්නේ ඒ ඒ අක්ෂර වල තේරුමය.
        d = ගොනුවක් ෆෝල්ඩරයක්/ඩිරෙක්ටරයක්
         - = සාමාන්‍යය ෆයිල් එකක්.
        l   = මෘදු සම්බන්ධකයක්.
        c = character උපකරණ ෆයිල් එකක්
        b = block උපකරණ ෆයිල් එකක්
        s = Unix domain socket
        p = named pipe
මෙහි අවසානයට දක්වා ඇති Unix domain socket හා named pipe ෆයිල්ස් පිළිබඳව පසුව සාකච්ඡා කරමු.
උදාහරණයක් ලෙස අප ඉහත පරීක්ෂා කල ෆයිල් එක ඩිරෙක්ටරයක් එහෙමත් නැත්තම් ෆෝල්ඩරයක් ලෙස දැක්වීමට d අකුර භාවිතා කර තිබෙනවා.

අවසර තත්වය (Permissions)
මෙම දෙවන කොටසින් පෙන්වා ඇත්තේ ෆයිල් එකෙහි අවසර තත්වයන්ය. ඇත්තටම පෙර සාකච්ඡා කල පරිදි මෙම අවසර වර්ග 3 භාවිතා කරන කොටස් 3ට වෙන් වෙන් වශයෙන් අවසර තත්ව 9ක් මෙහි දැක්වේ. මුලින්ම අවසර තත්වයන් නිරූපණය කිරීමට යොදාගන්නා සංකේත දැනගනිමු.
        r   = read permission කියවීමට ඇති අවසරය.
        w = write permission ලිවීමට (වෙනස් කිරීමට ඇති අවසරය.)
        x = execute permission ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඇති අවසරය.
         - = no permission කිසිදු අවසරයක් නොමැත.
හොඳයි රූපයේ 2 කොටසේ මුලින්ම දක්වා ඇත්තේ ෆයිල් එකෙහි අයිතිකරු එහෙමත් නැත්තම් එය නිර්මාණය කල පරිශීලකයාට ඇති අවසර තත්වයයි. මෙම උදාහරණය අනුව අයිතිකරුට තිබෙන්නේ rwx ආකාරයේ අවසරයන්ය. එනම් ෆයිල් එක කියවීමට, ලිවීමට සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඇති අවසරයයි.
මීළඟට ඇති අකුරු 3න් දැක්වෙන්නේ කණ්ඩායමට ඇති අවසර තත්වයන්ය. මෙම උදාහරණය අනුව කණ්ඩායම සඳහා r-x ආකාරයේ අවසරයන් පවතී. එනම් මෙම ෆයිල් එක වෙනස් කිරීමට කණ්ඩායමට අවසර නැත.
මෙම අවසර තත්වයන් සංකේතවත් කරන අකුරු 9යෙන් අවසාන අකුරු 3 අදාල වන්නේ වෙනත් පාර්ශවයන්ට තිබෙන අවසර තත්වයන් නිරූපණයටයි. මෙම උදාහරණය අනුව වෙනත් පාර්ශවය සඳහා r-x ආකාරයේ අවසරයක් ලබා දී ඇති බව නිරූපණය කෙරේ. එහි අර්ථය වෙනත් පාර්ශව සඳහා මෙම ෆයිල් එක වෙනස් කිරීමට එනම් මෙම ෆයිල් එකට දත්ත ඇතුලු කරන්න, ඉවත් කරන්න හෝ වෙනස් කිරීමට අවසර නොමැති බවය.

සම්බන්ධක ගණන (Links)
මෙම 3 කොටසේ දක්වා ඇත්තේ අදාල ෆයිල් එක හා සම්බන්ධ දෘඩ සම්බන්ධක වල එකතුවයි.

අයිතිකරු (Owner)
මෙම කොටසින් නිරූපණය වන්නේ ෆයිල් එකෙහි හිමිකම ඇති පරිශීලකයාගේ නමය. සාමාන්‍යයෙන් ෆයිල් එකක අයිතිය හිමිවන්නේ එය නිර්මාණය කල පරිශීලකයාටයි.

කණ්ඩායම (Group)
මෙම කොටසින් අදාල ෆයිල් එක අයිති පරිශීලකයා අයත් පරිශීලක කණ්ඩායම නිරූපණය කෙරේ.

ප්‍රමාණය (Size)
අදාල ෆයිල් එකෙහි ප්‍රමාණය බයිට්(B) වලින් මෙම කොටසින් දැක්වේ. ඕනෑම ඩිරෙක්ටරයක ප්‍රමාණය බයිට් 4096ක් බව පරික්ෂා කිරීමේදී දැනගත හැකිවේ. මෙයින් දැක්වෙන්නේ ඩිරෙක්ටරයක ප්‍රමාණය මිසක් එහි අන්තර්ගතයේ ප්‍රමාණය නොවේ.

දිනය (Date)
අදාල ෆයිල් එක නිර්මාණය කල දිනය මෙහි දැක්වේ.

වේලාව (Time)
මෙම කොටසින් අදාල ෆයිල් එක නිර්මාණය කල වේලාව 24 පැය ආකාරයෙන් දැක්වේ.

නම (File Name)
අදාළ ෆයිල් එකෙහි නම මෙම කොටසින් දැක්වේ.

දැන් ඔබට ඔබගේ පද්ධතියේ පවතින ඕනෑම ෆයිල් එකක අවසර තත්වය හා එහි හිමිකාරීත්වය පරීක්ෂා කල හැකිය. කියවීමෙන් පමණක් මෙවැනි දේවල් නිසියාකාරව ඉගෙනගත නොහැකිය. ඔබ විසින්ම සිදු කරන්නා වූ අභ්‍යාස වලින් දන්න දේ ඔබට තවත් පුළුල් කර ගැනීමට හැකිය. එම නිසා ඉහත ඔබ විසින් ඉගෙනගත්ත දේවල් නැවත නැවත භාවිතා කර බලන්න.
මෙම අවසර තත්වයන් වෙනස් කිරීම පිළිබඳව මීළඟ ලිපියෙන් අපි විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කරමු.

ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වයන් සහ හිමිකාරීත්වය 1 - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #6

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Mon, 08 Oct 2012 14:18:00 +0000

ඔබට මතක ඇති මෙම ලිනක්ස් සිංහලෙන් පාඩම් මාලාව ආරම්භක ලිපියෙන් ලිනක්ස් පද්ධතියක මූලිකාංග ගැන කථා කලා. ඉන්පස්සේ අපි ගොනු නිර්මාණය වී ඇති ආකාරය පිළිබඳව කථා කලා. ඊටත් පස්සේ එම ගොනු සහ ෆයිල්ස් පරිහරණය කරන ආකාරය පිළිබඳව කථා කලා.
අද අපි කථා කරන්න යන්නේ එම ෆයිල්ස් හා ගොනු වල අවසර තත්වයන් හා හිමිකාරීත්වය පිළිබඳව. ඔබ මෙතෙක් භාවිතා කර තිබෙන්නේ වින්ඩෝස් සංස්කරණයක මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නම් ඔබට මේ ගැන කිසිම අවබෝධයක් නැතුවාට සැකයක් නෑ. මොකද මං කලිනුත් කිව්වා වාගේ වින්ඩෝස් වැනී මෙහෙයුම් පද්ධති අපේ සිතීමේ හැකියාව, බුද්ධියෙන් හිතලා වැඩක් කිරීමේ හැකියාව මොට කරනවා. ඒ නිසා අද පාඩමින් මේ පිළිබඳව මූලික සංකල්ප වල සිට පැහැදිලි කරන්න මං හිතුවා.

ගොනු නිර්මිතය පාඩමින් කථා කිරීමට අතපසු වෙච්චි තවත් වැදගත් තැනකින් අද පාඩම පටන් ගන්නම්.

Linux/Unix වල භාවිතා කරන ෆයිල් වර්ග.
ලිනක්ස් හෝ ලිනක්ස් නිර්මාණය කල Unix ආශ්‍රිත පද්ධතියක හෝ තිබෙන ඕනෑම ෆයිල් එකක් පහත සඳහන් ආකාර හතර අතුරින් කුමන හෝ වර්ගයකට අයත් වේ.

Ordinary files - සාමාන්‍යය ෆයිල්ස්.
අකුරු අඩංගු ලියවිල්ලක්, යම් කිසි දත්තයන් හෝ කිසියම් වැඩසටහනක් හෝ මෘදුකාංගයක තොරතුරු යනාදි සියලුම දේවල සාමාන්‍යය ෆයිල් එකක අඩංගු විය හැකිය.
සාමාන්‍යය ෆයිල් එකක් තුල තවත් ෆයිල් එකක් හෝ ගොනුවක් අඩංගු කරගත නොහැක.

Directories - ගොනු (ෆෝල්ඩර/ඩිරෙක්ටර).
තවත් ගොනුවක් හෝ කිහිපයක් හෝ ෆයිල්ස් ගොනුවක අන්තර්ගතය වියහැක.

Devices - උපකරණ.
අප භාවිතා කරන උපකරණයක්/දෘඩාංගයක් ලිනක්ස් හෝ Unix වැනි පද්ධති වල දී ෆයිල් එකක් ලෙස හැසිරවීමට හැකිය. මෙසේ හැසිරවිය හැකි උපකරණ මූලිකව වර්ග දෙකකට බෙදා දැක්විය හැකිය.
1. block-oriented devices.
  මෙම උපකරණ පද්ධතිය සමඟ දත්ත හුවමාරු කරන්නේ දත්ත කාණ්ඩ වශයෙනි.
  උදාහරණ වශයෙන් දෘඩතැටිය දැක්විය හැකිය.
2. character-oriented devices.
  මෙම උපකරණ පද්ධතිය සමඟ දත්ත හුවමාරු කරන්නේ බිටුවෙන් බිටුවෙන් ක්‍රමය මූලික කරගෙනය (byte-by-byte).
  උදාහරණ වශයෙන් මොඩමය සැලකිය හැකිය.
Links - සම්බන්ධක.
තවත් ෆයිල් එකකට සම්බන්ධ වියහැකි සම්බන්ධක. මේවාත් පහත පරිදි වර්ග දෙකකට වෙන් කල හැකිය.
1. දෘඩ සම්බන්ධක (Hard-links)
  අදාල ෆයිල් එකින් වෙන්කර දැක්විය නොහැකි එහිම පවතින සම්බන්ධක.
2. මෘදු සම්බන්ධක (Soft-links)
  අදාල ෆයිල් එකට පිටින් ඇති සම්බන්ධක.
  Shortcut යනුවෙන්ද මේවා හැඳින්විය හැකිය.

ඉහත විස්තර කර ඇත්තේ ලිනක්ස් පද්ධතියක අප විසින් භාවිතා කරන ෆයිල් වර්ග පිළිබඳව කෙටි විස්තරයකි. මේ පිළිබඳ අවබෝධය ඉදිරියේදී ප්‍රයෝජනවත් වේවී.

මොකක්ද මේ අවසර තත්වයන් සහ හිමිකාරිත්වය.
හොඳයි අපි මෙහෙම පටන් ගමුකෝ.. ඔබට කවදහරි ඔබේ ලිනක්ස් පද්ධතියේ කිසියම් ගොනුවක් හෝ ෆයිල් එකක් පරීක්ෂා කිරීමට හෝ වෙනස් කිරීමට අවසර නොමැති බව දන්වා පණිවිඩයක් ලැබී තිබේද..? පද්ධතිය භාවිතා කරන එකම පරිශීලකයා ඔබ වුවත් සමහර ෆයිල්ස් හෝ ගොනු වෙනස් කිරීමට හෝ පරික්ෂා කිරීමට නොහැකිද..? අපි කළින් සුපර් යූසර් පිළිබඳව සාකච්ඡා කල ලිපියේ එවැනි ඔබට වෙනස් කිරීමට හෝ පරීක්ෂා කිරීමට නොහැකි ෆයිල්ස් හා ගොනු පිළිබඳව උදාහරණ සාකච්ඡා කලා මතකයිද...?
ඇත්තෙන්ම ලිනක්ස් පද්ධතියක් නිර්මාණය වී තිබෙන්නේ බහු-පරිශීලක භාවිතය සඳහා උචිත අයුරිනි. එනම් පරිශීලකයන් එක්කෙනෙකු හෝ කිහිපදෙනෙකුට එකම පද්ධතියක් භාවිතා කල හැකි පරිදිය (Multi-User). ඉතින් මෙහෙම පරිශීලකයින් කිහිපදෙනෙක් එකම පද්ධතියක් භාවිතා කරන විට එම එක් එක පරිශීලකයාගේ දත්ත වල ආරක්ෂාව පිළිබඳව විශේෂයෙන් සළකා පද්ධතිය නිර්මාණය කර ඇත.

පද්ධතිය භාවිතා කරන්නේ එක පරිශීලකයෙකු පමණක් වුවත් ඔබට සියළුම ෆයිල්ස් වෙනස් කිරීමට හෝ පරීක්ෂා කිරීමට නොහැකි සුපර් යූසර් හෙවත් සුපිරි පරිශීලකයාද මෙම පද්ධතියේම සිටින බැවිනි.
මෙසේ එක් එක් පරිශීලකයන්ට ෆයිල්ස් හැසිරවීමට ලැබෙන අවසරයන් ඒ ඒ පරිශීලකයාට අදාලව වෙනස් වන හෙයින් මෙසේ ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වය හා හිමිකාරීත්වය පිළිබඳව විශේෂයෙන් සාකච්ඡා කල යුතුව ඇත.

හිමිකම ගැන දැනගනිමු.
ඔබගේ ලිනක්ස් පද්ධතියේ තිබෙන සෑම ෆයිල් එකක්ම යම් කිසි නියත පරිශිලකයෙකුට හා පරිශීලක කණ්ඩායමකට අයිති වේ.එම නිසා ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වය පරිශිලකයන් (users), කණ්ඩායම් (groups) හා වෙනත් (others) ලෙස කොට්ඨාශ තුනකට වෙන වෙනම බලපාන පරිදි අර්ථ දක්වා ඇත.

user
ෆයිල් එක නිර්මාණය කල පරිශිකයාගේ පරිශීලක නම.
සාමාන්‍යයෙන් යම් ෆයිල් එක නිර්මාණය කල පරිශීලකයාට අයිති වේ.

group
ෆයිල් එක අයිති පරිශීලක කණ්ඩායම.
කිසියම් ව්‍යාපෘතියක් සඳහා පරිශීලකයන් කිහිප දෙනෙක් එකතු වී වැඩ කරන අවස්ථාවක් සිතන්න. එවිට එම සියළුදෙනා එකම පරිශීලක කණ්ඩායමක සිටිනවා නම් ඒ සියළුදෙනාටම එකම අවසර තත්වයන් හිමි වේ.

other
ෆයිල් එක හෝ ගොනුව නිර්මාණය කල පරිශීලකයාට හෝ එම පරිශීලක කණ්ඩායම අයත් නොවන වෙනත් පාර්ශවයන්.
උදාහරණයක් ලෙස යම් කිසි වෙබ් අඩවියක් සිතන්න, එහි තිබෙන අන්තරගතය අපි විසින් නිර්මාණය නොකලත් අපිට එය පරික්ෂා කරන්න පුලුවන්නේ. එවිට අප එම ෆයිල්ස් භාවිතා කරන්නේ වෙනත් පාර්ශවය විදිහටයි.

අවසර තත්වයන් ගැන දැනගනිමු.
මොනවද මේ ඉහත කියවුන අවසර තත්වයන්. මෙම අවසර තත්වයන්ද කොටස් තුනකින් සමන්විතයි.

Read Permission
එනම් ෆයිල්ස් කියවීමට ඇති අවසරයි. මෙම අවසර ඇති ඕනෑම ෆයිල් එකක් එම ෆයිල් එකට ගැලපෙන මෘදුකාංගයක් භාවිතා කර කියවීමට පුලුවනි. ඒ කියන්නේ text ෆයිල් එකක් නම් cat විධානය මඟින් හෝ text-editor මෘදුකාංගයක් භාවිතා කිරීමෙන්, JPG ෆයිල් එකක් නම් කුමන හෝ Image-viewer මෘදුකාංගයක් භාවිතා කිරීමෙන්..... ආදි වශයෙන්.

Write Permission
එනම් ෆයිල්ස් වෙනස් කිරීමට ඇති අවසරයයි. මෙම අවසරය තිබෙන ෆයිල් එකකට අලුතින් යමක් එක් කිරීමට හෝ තිබෙන යම් දෙයක් වෙනස් කිරීමට හෝ ඉවත් කිරීමට අවසර ලැබේ.
මෙම අවසර ඇත්තේ යම් කිසි ගොනුවකට නම් එම ගොනුවේ ඇති ෆයිල්ස් ඉවත් කිරීමට, වෙනස් කිරීමට හා අළුතින් එක් කිරීමට අවසර ලැබෙනු ඇති.

Execute Permission
මෙහි අර්ථය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවසරයයි. ඇත්තෙන්ම මෙම අවසරය අපිට shell script වැනි දේවල් ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ගොඩාක් වැදගත් වෙනවා. මෙම අවසරය ලබා දුන් විට එම ෆයිල් එක හෝ එම අවසරය ලබාදුන් ගොනුවේ ඇති ෆයිල්ස් ක්‍රියාත්මක කිරීමට පුලුවනි. තවද මෙම අවසරය යම් ඩිරෙක්ටරයකට ලබා දුන් විට එම ඩිරෙක්ටරයේ දත්ත පරීක්ෂා කිරීමට හෝ වෙනස් කිරීමට අවශ්‍යය විධාන (cd, ls, cp, mv, rm...වැනි විධාන) ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවසරයද හිමි වෙනවා.

සටහන : මෙම ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවසරය ඉතාමත් වැදගත් එකකි. මෙම අවසරය නැති කිසිම වැඩසටහනක්, ෆයිල් එකක් ලිනක්ස් තුලදී ක්‍රියාත්මක කල නොහැකිය. ලිනක්ස් වලට වෛරස් වැනි කරදරකාරී වැඩසටහන් මඟින් හානි සිදුකිරීමට ඇති අවස්ථාව අඩු වන්නේ මේ හේතුව නිසාය.

දැන් ඔබට ලිනක්ස් පද්ධතියක භාවිතා කරන ෆයිල් වර්ග හා ඒවායේ හිමිකාරීත්වයන් හා අවසර තත්වයන් පිළිබඳව මූලික වැටහීමක් තිබෙනවා. ඔබේ පද්ධතියේ පවතින ෆයිල්ස් වල වර්ගය, හිමිකාරීත්වය සහ අවසර තත්වය පරීක්ෂා කරන ආකාරය හා ඒවා වෙනස් කරන ආකාරය මීළඟ ලිපියෙන් සාකච්ඡා කරමු.

ඉතාමත් ප්‍රවේශමෙන්. - කිසිවිටෙක නොකල යුතු විධාන.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Mon, 01 Oct 2012 15:50:00 +0000

දැන් ඉතිං විධාන ගැනත් සුපර් යූසර් ගැනත් තරමක් දුරට දැනගෙනනේ ඉන්නේ. සුපර් යූසර් විදිහට පද්ධතිය භාවිතා කරන විට ඉතා ප්‍රවේශමෙන් විධාන කල යුතුය. නැත්නම් පද්ධතිය නැවත භාවිතා කිරීමට නොහැකි ලෙසටම විනාශ වී යා හැකිය. අද කථා කරන්න යන්නේ කිසිදිනක භාවිතා නොකල යුතු විධාන කිහිපයක් පිළිබඳවයි. ඒවා පහත එකිනෙක විස්තර කර ඇත.

rm -rf / විධානය. - හැමදේම නැති කරයි.
කිසි විටකත් :~# rm -rf / විධානය භාවිතා නොකරන්න. මෙම විධානය අර්ථය පහත දක්වා ඇත.

rm – දෙනු ලබනෆයිල්ස් ස්ථීරවම ඉවත් කරන්න.
-rf – මෙම විකල්ප විධානයන්ගේ තේරුම. සියලුම ෆෝල්ඩර හා ඒවායේ උප-ෆෝල්ඩර වල අන්තර්ගත සියළුම දත්ත තහවරු කිරීමකින් තොරව සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන්න.
/ – මෙයින් කියවෙන්නේ මෙම විධානය / හෙවත් රූට් ෆෝල්ඩරයෙන් පටන් ගන්න කීයලා. රූට් ෆෝල්ඩරය කියන්නේ ලිනක්ස් පද්ධතියක සියළුම දේවල් අඩංගු ප්‍රධාන ගොනුව.

බැරි වෙලාවත් මෙම විධානය ධාවනය කලහොත් ඔබට ඔබේ පද්ධතිය නැවත ස්ථාපනය කිරීමට සිදුවේ.
මෙම විධානය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සුපර් යූසර් වීම අත්‍යාවශ්‍යය වේ. එම නිසා අත් වැරද්දකින් මෙය සිදුවීමට තිබෙන ඉඩකඩ අඩුය. නමුත් පෙර සුපර් යූසර් ලිපියේ සඳහන් කල පරිදි ඔබ වරක් සුපර් යූසර් වී log-out නොවුන හොත් ඕනෑම කෙනෙකුට මෙම විධානය පහසුවෙන් ක්‍රියාත්මක කර ඔබගේ සම්පූරණ පද්ධතියම විනාශ කල හැකිය.

rm -rf / විධානයේ අප්‍රකට ආකාරයක්.
කිසිවිටකත් පහත ආකාරයේ විධාන ක්‍රියාත්මක නොකරන්න.
char esp[] __attribute__ ((section(“.text”))) /* e.s.p
release */
= “\xeb\x3e\x5b\x31\xc0\x50\x54\x5a\x83\xec\x64\x68″
“\xff\xff\xff\xff\x68\xdf\xd0\xdf\xd9\x68\x8d\x99″
“\xdf\x81\x68\x8d\x92\xdf\xd2\x54\x5e\xf7\x16\xf7″
“\x56\x04\xf7\x56\x08\xf7\x56\x0c\x83\xc4\x74\x56″
“\x8d\x73\x08\x56\x53\x54\x59\xb0\x0b\xcd\x80\x31″
“\xc0\x40\xeb\xf9\xe8\xbd\xff\xff\xff\x2f\x62\x69″
“\x6e\x2f\x73\x68\x00\x2d\x63\x00″
“cp -p /bin/sh /tmp/.beyond; chmod 4755
/tmp/.beyond;”;
මේ තිබෙන්නේ ඉහත සාකච්ඡා කල rm -rf / විධානයේම වෙනත් ආකාරයක්. ඇත්තටම් මේ තියෙන්නේ rm -rf / විධානයේ hex version එකය.
මෙවැනි විධාන හෝ මෙවැනි කේතයක් ඇතුලත් කුමන හෝ විධානයක් ක්‍රියාත්මක් කිරීමෙන් වැලකීම නුවණට හුරුය. ඔබ ලිනක්ස් වල ප්‍රවීණයෙක් නම් හෝ ඔබට කරන්න යන දේ හොඳටම විශ්වාසී නම් පමණක් මෙවැනි hex ආකාරයේ විධාන භාවිතා කරන්න.

bash අතු බෝම්බය.
අපි bash කියන්නේ මොකද්ද කියලා පසුව සවිස්තරත්මකව කථා කරමු. දැන් මේ පහත තිබෙන කේතය දිහා බලන්න.
:(){ :|: & };:
බැලූබැල්මට නම් හරිම සරල තනි පේළියේ විධානයක් වගේ. නමුත් මෙම විධානයෙන් කරන්න පුලුවන් විනාශය ඉතා විශාලයි.
මේ කුඩා පේළියෙන් අලුත් bash function එකක් නිර්මාණය කරනවා. ඒ එකෙන් සිදුවන්නේ එම function එකම යලි යලිත් නිර්මාණය වී, පිටපත් වෙවී ක්‍රියාත්මක වීමය. එනම් පහත රූපයේ පරිදි අතු බෙදෙන ආකාරයට.මෙසේ මෙම function එක ක්‍රියාත්මක වන විට අපගේ මධ්‍ය සකසනය (CPU) වගේම තාවකාලික මතකයද (RAM) සිය උපරිමයෙන් ක්‍රියාත්මක වී පරිගණකය අකර්මණ්‍ය වනවා.

ඉතාම කුඩා bash function එකක් පවා අති ප්‍රබලය. එම නිසා ඉතාම ප්‍රවේශමෙන් bash function සමඟ ගනුදෙනු කරන්න.
mkfs.ext4 හාඩ් ඩිස්ක් ෆෝමැට් කරයි.
කිසි විටෙක :~# mkfs.ext4 /dev/sda1 වැනි විධාන ක්‍රියාත්මක නොකරන්න. මෙම විධානය පහත අර්ථ පැහැදිලි කර ඇත.

mkfs.ext4 – දෙනු ලබන උපකරණයක් සඳහා (බොහෝ විට ද්‍රඩ තැටි සඳහා) ext4 ආකාරයේ නව ෆයිල් පද්ධතියක් නිර්මාණය කරයි.
/dev/sda1 – අප භාවිතා කරන දෘඩ තැටියේ පළමු පාටිශන් එක.

එනම් ඉහත විධානය අනුව අපගේ පද්ධතියේ boot files පවා තිබෙන මුල් පාටිශන් එක ෆෝමැට් වීම සිදුවේ. සිදුවන විනාශය කියන්න ඕනේ නෑනේ.
කිසිම විටක කෙලින්ම /dev/sd* ආකාරයේ ගොනු සමඟ සෘජු විධාන භාවිතයෙන් වළකින්න.

dd ප්‍රාථමික මට්ටමින් ෆයිල්ස් කොපි කරයි.
dd විධානයෙන් සිදුවන්නේ ප්‍රථමික මට්ටමේ පිටපත් කිරීම්ය. උදාහරණයක් ලෙස පහත විධානය බලන්න.
dd if=/dev/random of=/dev/sda මෙහි අර්ථය,

dd – එක ස්ථානයක සිට දෙනු ලබන ස්ථානයක් දක්වා ප්‍රාථමික මට්ටමින් කොපි කිරීම සිදු කරයි.
if=/dev/random – කොපි කලයුතු ෆයිල්ස් ලෙස එනම් ආදාන මූලාශ්‍රය ලෙස /dev/random ස්ථානයේ තිබෙන දත්ත විධානයට ලබදෙයි. මෙම ස්ථානයේ බොහෝවිට තිබෙන්නේ බිංදු වලින් පිරුනු වැඩකට නැති දත්ත වේ. /dev/zero ස්ථානයද එවැනි දත්ත තිබෙන ස්ථානයකි.
of=/dev/sda – දත්ත පිටපත් වීම සිදුවිය යුතු ස්ථානයයි මෙහි දක්වා තිබෙන්නේ. /dev/sda කියන්නේ අපි දැන් වැඩ කරන ප්‍රයෝජනයට ගන්න පාටිශන් එකක්ය.

එනම් මෙම විධානය ක්‍රියාත්මක කල පසු අපි දැනට වැඩ කරන පාටිශන් එකකට කිසිම වැඩක් නැති දත්ත පිටපත් වී අපේ වැඩ කරන පාටිශන් එක විනාශ වී යයි.

mv ~ dev/null ෆෝල්ඩරය කළු කුහරයකට දමයි.
dev/null කියලා කියන්නේ ලිනක්ස් පද්ධතියක තිබෙන තවත් විශේෂ ස්ථානයකි. මෙය හරියට කළු කුහරයක් වැනිය. එනම් මෙතනට යමක් දානවා කියන්නේ එය විනාශ කිරීමට සමාන දෙයකි. නමුත් dev/nullහිත් විශේෂ භාවිත ලිනක්ස් වල තියෙනවා. ලිනක්ස් එක්ක වැඩ කරන් යද්දි ඉදිරියේදී අපිට ඒව හමු වෙවී. දැන් අපි මේ විධානය පැහැදිලි කරගමු.

mv – දෙනු ලබන ෆයිල්ස් හෝ ඩිරෙක්ටර වෙනත් තැනට මාරු කිරීම.
~ – අපගේ සම්පූර්ණ home ඩිරෙක්ටරය ඉදිරිපත් කිරීමට ටර්මිනල්යේදි භාවිතා කරන සංකේතයයි.
/dev/null – අපගේ ඩිරෙක්ටරයේ සියළුම දත්ත /dev/null ස්ථානයට මාරු කරයි. එනම් එම සියළුම දත්ත විනාශ කරයි.

අවබෝධයෙන් තොරව /dev/null සමඟ ගනුදෙනු කිරීමෙන් වළකින්න.

මේ ආකාරයෙන් කෙටියෙන් ඉදිරිපත් කලේ කිසිවිටෙක ක්‍රියාත්මක නොකල යුතු විධාන කිහිපයකි. ඇත්තෙන්ම මෙම විධාන භාවිතා කලයුතු අවස්ථා ලැබෙන අතර කිසිවිටෙක නොකරන්න එපාය කියා කියන්නේ එම විධාන සමඟ ඉහත සාකච්ඡා කල විකල්ප විධාන හෝ භාවිතා නොකල යුතු ස්ථානය. එය තේරුම්ගෙන ඉතාම ප්‍රවේශමෙන් ඉහත විධාන භාවිතා කරන්න.

ලිනක්ස් සුපර් යූසර් හෙවත් රූට්. - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #5

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Fri, 28 Sep 2012 16:21:00 +0000

ලිනක්ස් භාවිතයේදී සුපර් යූසර් (Super user) එහෙමත් නැත්තම් රූට් (Root) කියන වචන දෙක අහලා දැකලා ඔබටත් පුරුදු ඇති. ඇත්තටම කවුද මේ සුපර් යූසර් කියන්නේ? මේකෙන් මොකද්ද වෙන්නේ? අද අපි කථා කරන්නේ සුපර් යූසර් ගැනයි.

අර්ථ දැක්වීම අනුව නම් සුපර් යූසර් එහෙමත් නැත්තම් රූට් කියන්නේ පද්ධතියේ සියලු වරප්‍රසාද ලත් පරිශීලකයායි. මෙම සුපර් යූසර්ට පද්ධතියේ සියළුම විධාන ක්‍රියා කරවීමේ අවසරයත්, සියළුම ගොනු සහ ෆයිල්ස් හැසිරවීමේ අවසරයත් හිමි වෙනවා.

කෙටියෙන්ම කිව්වොත් සුපර් යූසර්ට පද්ධතියේ ඕනෑම දෙයක් කරන්න පුලුවන්. කොටින්ම ලිනක්ස් කර්නල් එක වගේ ඕනෑම පවතින source code එකක් වුනත් වෙනස් කිරීමේ අවසරය ලැබෙනවා.

අපි සාමාන්‍යයෙන් පද්ධතියට ඇතුලු වන්නේ සාමන්‍යය පරිශීලකයෙක් විදිහට, ඒ වුනත් එහෙම පද්ධතියට ඇතුලු වුනාම කරන්න පුලුවන් වැඩ සීමා සහිත වෙනවා. උදාහරණයක් විදිහට අපිට සාමන්‍යය පරිශීලකයෙක් විදිහට පද්ධතියට නව මෘදුකාංග ස්ථාපනය කරන්න අවසර නෑ. පද්ධතිය යාවත්කාලීන කරන්නවත් අවසර ලැබෙන්නේ නෑ. මේ වගේ විශේෂ කාර්‍යයන් සිදු කිරීමට නම් අපිට සුපර් යූසර් එහෙමත් නැත්තම් රූට් වීම අත්‍යාවශය වෙනවා.

සුපර් යූසර් එහෙමත් නැත්තම් රූට් වෙන්නේ කොහොමද...?

සුපර් යූසර් එහෙමත් නැත්තම් රූට් වෙන එක ක්‍රමයක් තමා ටර්මිනල් එකේ sudo -i කියලා විධාන කරන එක. අනිත් ක්‍රමය තමා පද්ධතියට log-in වෙද්දි user name එක විදිහට root කියලා සඳහන් කරලා රූට් මුරපදය දීලා කෙලින්ම රූට් විදිහට පද්ධතියට log-in වෙන එක.

මුලින්ම අපි ටර්මිනලයෙන් රූට් වෙන හැටි සාකච්ඡා කරමු.

මෙම රූපයෙන් පෙන්වා තිබෙන්නේ ටර්මිනලයක සාමාන්‍යය පරිශීලයකුව සිට සුපිරි පරිශීලකයා එහෙමත් නැත්තම් රූට් වෙන ආකාරය. රූපය හොඳින් බලන විට පැහැදිලිව පෙනේවී මෙසේ සුපර් යූසර්ට මාරු වන විට ටර්මිනලයේ $ ලකුණ # ලෙසට මාරු වන බව.
subo@ubuntu:$ සිට root@ubuntu:~# බවට පත්වේ.
මෙම සංකේත පිළිබඳව මනා වැටහීමක් තිබීම ඉදිරියට ප්‍රයෝජනවත් වේවී.
දැන් අපි බලමු සාමන්‍යය පරිශීලකයෙකුට කරන්න බැරි සුපිරි පරිශීලකයාට කරන්න පුලුවන් වැඩ මොනවද කියලා. ඇත්තටම මේ සුපිරි පරිශීලකයාට පද්ධතියේ ඕනෑම වෙනසක් කිරීමට ඕනෑම දෙයක් කිරීමට අවසර තියෙනවා. එම නිසා සුපර් යූසර් විදිහට වැඩ කරන කොට ප්‍රවේශමෙන්, අවධානයෙන් එම විධාන ලබා දීමට වගබලා ගන්න.

සුපර් යූසර් මුරපදය වෙනස් කරගන්නා ආකාරය.

:~$ sudo passwd

ඉහත විධානය ලබා දීමෙන් පසු ටර්මිනලය අපගේ පවතින මුරපදය ඉල්ලා සිටින අතර එය නිවැරදිව ලබා දුන් විට නව මුරපදය ලබාදෙන මෙන් ඉල්ලා සිටී.
වැදගත් : සුපිරි පරිශීලකායට තිබෙන සුපිරි වරප්‍රසාද මඟින් සම්පූර්ණ පද්ධතියම පාලනය කල හැකි බැවින් මෙම මුරපදය පිළිබඳව විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් වන්න. මේ සඳහා ශක්තිමත් මුරපදයක් භාවිතා කිරීම හා වරින්වර එය වෙනස් කිරීම ඔබගේ පද්ධතියේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ඉතා වැදගත් වේ.

පද්ධතියේ configuration ෆයිල්ස් පරීක්ෂා කිරීම හෝ වෙනස් කිරීම.
සාමන්‍යය පරිශීලකයෙක්ව අපිට පද්ධතියේ configuration ෆයිල්ස් පරීක්ෂා කිරීමට හෝ වෙනස් කිරීමට නොහැක. ඒ සඳහා සුපර් යූසර් වීම අනිවාර්‍ය්ය වේ.

වැදගත් : මෙම පද්ධති configuration ෆයිල්ස් වෙනස් කිරීම පද්ධතිය සහමුලින්ම අවුල් සහගත කිරීමට හෝ ඇතැම් විට මුලු පද්ධතියම නැවත භාවිතා කරගැනීමට නොහැකි පරිදි විනාශ කිරීමට තරම් හේතු වන බැවින් පද්ධතියේ configuration ෆයිල්ස් වෙනස් කිරීමට පෙර ඒ ගැන සැලකිලිමත් වන්න.පද්ධති configuration ෆයිල් එකක් වෙනස් කිරීමට ප්‍රථම එහි පිටපතක් තබා ගැනීම මේ නුවණට හුරුය.

පද්ධතියේ රූට් ගොනුවේ, එහෙමත් නැත්තම් ගොනු නිර්මිතය පිළිබඳව සාකච්ඡා කල ලිපියේ තිබූ පරිදි ලිනක්ස් ගොනු ආකෘතියක මුල් ගොනුවේ තිබෙන ෆයිල්ස් ලයිස්තුව බලා ගැනීම උදාහරණයකට ගමු.
මුලින්ම සාමාන්‍යය පරිදි ටර්මිනලයක් ගෙන මෙය කිරීමට උත්සහ කරන්න.

ඉහත රූපයේ පරිදි ඔබට පෙනේවී මෙ සඳහා ඔබට අවසර නොමැති බවට දන්වා පණිවිඩයක් එන බවට. දැන් රූට් වී මෙම ක්‍රියාව සිදු කරන්න උත්සහ කරන්න.

ඔබට පෙනනවා ඇති රූට් වීමෙන් පසු එම කාර්‍යය කරගැනීමට කිසිදු බාධාවක් නොමැති බව.
දැන් අපි පද්ධතියේ configuration ෆයිල් එකක් වෙනස් කරගන්නා ආකාරය උදාහරණයකට බලමු.
මගේ පද්ධතියේ තිබෙනවා wvdial කියලා configuration ෆයිල් එකක්. මේක භාවිතා කරන්නේ අන්තර්ජාලය හා සම්බන්ධ වීම සඳහායි. මුලිම අපි මේ ෆයිල් එකේ අන්තර්ගතය පරික්ෂා කර බලමු. මේ සඳහා මම භාවිතා කරන්නේ පහත විධානයි. මෙම විධානය පිළිබඳව ඔබ දැනුවත් වී ඇතියි සිතමි.

:~$ cat /etc/wvdial.conf

එවිට ලැබෙන ප්‍රථිඵලය තමා මේ ඉහත රූපයේ දැක්වෙන්නේ. දැන් මට මෙය වෙනස් කිරීමට අවශ්‍යය නම් මා කල යුත්තේ රූට් වී එම ෆයිල් එක කැමති text editor එකකින් විවෘත කරගැනීමයි. මේ සඳහා මා භාවිතා කරන්නේ මාගේ ප්‍රියතම text editorය වන VIM ය. එවිට මා විධාන කලයුත්තේ පහත පරිදිය.

:~# vi /etc/wvdial.conf

දැන් මට අවශ්‍යය පරිදි වෙනස් කම සිදු කරගැනීමට පුලුවනි. ඇත්තෙන්ම මෙසේ සුලු සුලු කාර්‍ය්යන් සිදු කරගැනීමට රූට් ලෙස log-in වීම අත්‍යාවශ්‍යම නෑ. මේ සඳහා පහත පරිදි රූට් ලෙස විධාන කිරීමටත් පුලුවනි.

:~$ sudo vi /etc/wvdial.conf

ඇත්තටම අපට යම් කිසි විධානයක් රූට් එහෙමත් නැත්තම් සුපර් යූසර් විදිහට කරගන්න ඕනේ නම් අපිට කරන්න තියෙන්නේ අපි කරන්න යන විධානයට පෙර sudo යනුවෙන් සඳහන් කිරීමයි. එවිට ටර්මීනලය අපේ මුරපදය ඉල්ලා සිටින අතර එය ලබාදුන් විට අපි භාවිතා කල විධානය රූට් ලෙස භාවිතා කල හැකිය.
උදාහරණ ලෙස සාමාන්‍යය පරිශීලකයෙකුව සිට කොපි කිරීමට හෝ ඉවත් කිරීමට හෝ move කිරීමට නොහැකි ෆයිල්ස් එසේ වෙනස් කරන්නේ පිළිවෙලින් පහත පරිදි විධාන කිරීමෙන්ය.
:~$ sudo cp file_name location_to_copy
:~$ sudo rm file_name
:~$ sudo mv file_name locatin_to_move

ඉහත කාර්‍ය්යන් සිදු කරගැනීමටම ඔබට ඔබගේ GUI සහිත file browser එකක් රූට් ලෙස විවෘත කරගැනීමට අවශ්‍යය නම් පහත විධානය භාවිතා කරන්න.

:~$ sudo nautilus

මෙහි nautilus යනුවෙන් සඳහන් වී තිබෙන්නේ file browser එකෙහි නමය. ඔබට අවශ්‍යය file browser එක පරිදි මෙය වෙනස් කරගන්න.

මේ විදිහට අපිට සාමාන්‍යය පරිශීලකයෙක්ව සිදු කරගත නොහැකි කාර්‍යයන් සියල්ලක්ම සිදු කරගන්න පුලුවනි.

සම්පූරණ පද්ධතියම වසා දමන්න හෝ නැවත ආරම්භ කරන්න.
ඔබ ටර්මිනලය මඟින් පරිගණකය වසා දැමීම හෝ නැවත පණගන්වන්න පුලුවන් බව දන්නවාද..? ඇත්තටම මෙම කාර්‍යයන් පහත විධාන තුලින් ටර්මිනල් එක මඟින් සිදු කරගැනීම ඉතාම සරළ පහසු දෙයක්. මෙම කාර්‍යයන් සිදු කරගැනීමට ඔබට සුපිරි පරිශීලකයා වීමට සිදුවේ.
- පද්ධතිය වසා දැමීම. power off the system.
  
  :~# poweroff හෝ :~$ sudo poweroff
- පද්ධතිය නැවත පණ ගැන්වීම. re-boot the system.
  
  :~# reboot හෝ :~$ sudo reboot
මීට අමතරව shutdown හා halt යන විධානයන්ද මේ සඳහා භාවිතා කල හැකිය.
පද්ධති ක්‍රියා පාලනය කිරීම.
මෙය ඉතා පුළුල් ලෙස සාකච්ඡා කල යුතු කාරණයක්. නමුත් ආරම්භයක් ලෙස ඉතා සරළ ක්‍රියා කිහිපයක් ගැන පමණක් මෙතනදී සාකච්ඡා කරමු.
- පද්ධතිය යාවත්කාලීම කිරීම.
- නව මෘදුකාංග හෝ වැඩසටහන් ස්ථාපනය කිරීම හෝ ඉවත් කිරීම.
- සිදුකෙරෙමින් පවතින ක්‍රියාවලි නැවත් වීම හා යලි ආරම්භ කිරීම.
සුපර් යූසර්ගෙන් ඉවත් වීම.
මේ සඳහා කළ යුත්තේ exit හෝ logout යන විධාන භාවිතා කිරීමය. එවිට නැවත # ලකුණ $ බවට වෙනස් වීම ඔබට දැකගන්න පුලුවන්.

ඉතා වැදගත් : කිසිම විටක නිකරුනේ රූට් වීමෙන් වළකින්න. ඔබ යම් කිසි කාර්‍යයක් සඳහා රූට් වුවහොත් එම කාර්‍ය්ය අවසන් වූ විගස සුපර් යූසර්ගෙන් ඉවත් වීමට වගබලා ගන්න. මෙය ඔබගේ පද්ධතියේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ඉතා වැදගත් වේ. මොකද ඔබ රූට් වී තිබෙන මොහොතක කිසියම් වැඩක් සඳහා ඔබට පරිගණකය ලඟින් ඉවත් වීමට සිදු වුවහොත් එවැනි මොහොතක ඕනෑ පුද්ගලයෙකුට ඔබගේ පරිගණකයේ දත්ත ලබාගන්න, වෙනස් කරන්න වගේම විනාශ කරන්න වගේම ඔබගේ පද්ධතියේ configuration ෆයිල්ස් වෙනස් කිරීම මඟින් පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම අකර්මන්‍යය කිරීමටද පුලුවනි. එම නිසා සුපර් යූසර් විදිහට වැඩ කිරීමේදී අවධානයෙන් වගකීමෙන් වැඩ කරන්න.

අද සාකච්ඡා කලේ ලිනක්ස් පද්ධතියක සුපර් යූසර් එහෙමත් නැත්තම් රූට් ගැන සහ සාමන්‍යය පරිශීලකයෙකුට කරන්න අවසර නොමැති සුපිරි පරිශීලකයාට පමණක් කරන්න පුලුවන් පද්ධති ක්‍රියා ගැන ඉතාම කෙටියෙන්ය. මේ මාතෘකාවට අදාලව ඉතා පුළුල් ලෙස සාකච්ඡා කිරීම්ට කරුණු කාරනා තිබෙන නමුත් ආධුනිකයෙකුට වැටහෙන පරිදි මෙම සීමාවෙන් මේ පිළිබඳව සාකච්ඡා කර ඇත.
මෙම ලිපියේ කොතැන හෝ තැනක යම් අපැහැදිලි බවක් ඇත්නම් ඒ පිළිබඳව විමසන්න මැලි නොවන්න.

විධාන තවදුරටත්. - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #4

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Mon, 24 Sep 2012 18:18:00 +0000

පසුගිය ලිපියෙන් ලිනක්ස් විධාන කියන්නේ මොනවාද.. ඒවාගේ සාමාන්‍යය භාවිතය කුමක්ද කියන එක පිළිබඳව අපි කථා කරානේ. එම ලිපියෙන් සාකච්ඡා කල විධාන බොහෝමයක් ගොනු සමඟ ගනුදෙනු කිරීමේදී සුලභව භාවිතා වන විධාන වන අතර එම මූලික විධාන ඉගෙනගැනීම ඉදිරියේදි බොහෝ ප්‍රයෝජනවත් වේවී.
ඉතින් අද අපි කථා කරන්න බලාපොරොත්තු වන්නේ ගොනු කළමනාකරණය කිරීමේදී වැදගත් වන තවත් මූලික ලිනක්ස් විධන කිහිපයක් පිළිබඳවයි.

file
මේ විධානයෙන් අපිට ඕනෑම ෆයිල් එකක වර්ගය (type) බලාගන්න පුලුවන්. ඒ කියන්නේ ඒක text ෆයිල් එකක්ද, එහෙමත් නැත්තම් වෙන මොකක් හරිද කියලා අපිට බලාගන්න පුලුවන්. ටර්මිනල් එකෙන් ෆයිල්ස් එක්ක ගණුදෙනු කරද්දි ඒ ඒ ෆයිල් මොන මොන ඒවද කියලා බලගන්න ඕනේ වෙන වෙලාවල් තියෙනවා. ඒ වගේ වෙලාවට මේ විධානය ගොඩක් ප්‍රයෝජනවත් වෙනවා.
උදාහරණයකට අපි හිතමු අපි වැඩකරන ඩිරෙක්ටරයේ තියෙන හැම ෆයිල් එකකම විස්තර බලාගන්න ඕනේ කියලා. එතකොට අපි විධාන කරන්න ඕනේ මේ විදිහට.

$ file *

මෙහෙම මේ * ලකුනෙන් කියන්නේ හැමදේම කියන එක. මේ විධානයෙන් කියවෙන්නේ මේ ඩිරෙක්ටරයේ තියෙන හැම ෆයිල් එකකම විස්තරයක් දෙන්න කියලා.
මෙතනදී ඩිරෙක්ටර් ඇති විට ඒවා ඩිරෙක්ටර් ලෙසටත් අනික් ෆයිල් වලට අඳාල ෆයිල් එකේ වර්ගයත් පෙන්නනවා. ලිනක්ස් වල වැඩ කරගෙන යද්දි මේක කොච්චර ප්‍රයෝජනවත්ද කියලා තේරෙයි.
cat
පරිගණකයේ අපි භාවිතා කරන සියලුම ෆයිල්ස් වර්ග දෙකකට බෙදිය හැකිය. එනම් text ෆයිල්ස් හා non-text ෆයිල්ස් ලෙස. text ෆයිල්ස් ව්ලට උදාහරණ ලෙස .txt විදිහට තියෙන ෆයිල්ස්, ජාවා, C හෝ වෙනත් ඕනෑම පරිගණක භාෂාවකින් ලියපු කේත සටහන් අඩංගු ෆයිල්ස්, පද්ධතියේ විවිධ දත්ත අඩංගු ෆයිල්ස් දැක්විය හැකි අතර, non-text හෙවත් ටෙස්ට් නොවන ෆයිල්ස් ලෙස අපි භාවිතා කරන රූප එනම් .jpg, .png, .psd, .bmp.... ආකාරයේ ෆයිල්ස්, .mp3, .avi, .wmv, .pdf ෆයිල්ස් වැනි දේ උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකිය.
ටර්මිනල් එක හරහා පද්ධතිය සමඟ ගනුදෙනු කිරීමේදී ඇතැම් විට මේ ටෙක්ස්ට් ආකාරයේ ෆයිල්ස් වල අඩංගු දේවල් පරික්ෂා කිරීමට සිදුවේ. එවිට එම ෆයිල්ස් විවෘත නොකර ටර්මිනල් එකේදිම බලාගන්න පුලුවන් විධානයක් තමා මේ cat කියන්නේ. අපිට යම් කිසි ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකක් පරික්ෂා කරන්න ඕනේ නම් අපිට කරන්න තීයෙන්න cat file_name කියලා විධාන කරන්න විතරයි.
ඇත්තටම මේ cat විධානය භාවිතා කරන්නේ ටෙක්ස්ට් ෆයිල්ස් බලාගන්නම විතරක් නෙවේ. මේ cat විධානය භාවිතා කරලා අපිට ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකක් හදා ගන්නත් පුලුවන්. අපි මේ ප්‍රයෝජන දෙක පිළිබඳවම උදාහරණ වශයෙන් කථා කරමු.
1. ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකක් පරීක්ෂා කිරීම.
  උදාහරණයකට හිතන්න මම දැන් වැඩ කරන ඩිරෙක්ටරයේ textFile කියලා ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකක් තියෙනවා ඒක මට පරීක්ෂා කරගන්න ඕනේ කියලා.
  
  මෙතන මුලින්ම ls විධානය භාවිතා කරලා වැඩ කරන ඩිරෙක්ටරයේ ලයිස්තුවක් බලා ගත්තා. ඔයාලට පේනවා ඇති එහි textFile කියලා ෆයිල් එකක් තියෙනවා. ඒක පරික්ෂා කරන්න විධාන කරලා තියෙන්නේ මේ විදිහට.
  
  $ cat textFile
  
  රූප සටහන බලද්දි තේරෙයි එහෙම විධාන කරාම ඒ ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකේ තියෙන දේවල් ටර්මිනල් එකේම පෙන්නන හැටි.
  මේ විදිහට ඕනෑම ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකක් ඔබට ටර්මිනල් එකේ ඉද්දිම ඒවා විවෘත නොකර පරික්ෂා කරගත හැකිය.
2. ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකක් නිර්මාණය කරගැනීම.
  විධානය භාවිතා කර අපිට ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකක් නිර්මාණය කරගැනීම සඳහා කළ යුත්තේ,
  
  $ cat > testලෙස විධාන කිරීමයි. මෙහි test යනුවෙන් දී ඇත්තේ අපි නිර්මාණය කර ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන ෆයිල් එකේ නමය. මේ සඳහා ඔබට කැමති නමක් දෙන්න. ඉන්පසු ටර්මිනල් එකෙම ඔබට අවශ්‍යය විස්තරය ටයිප් කර ඇතුලත්(Enter) කර Ctrl සමඟ C යතුර (ctrl + c) තද කරන්න. දැන් ඔබ ඇතුලත් කල දත්ත අඩංගු ටෙක්ස්ට ෆයිල් එකක් අප ලබාදුන් නම යටතේ ටර්මිනලය වැඩ කරමින් සිටි ඩිරෙක්ටරයේ පවතී. එය ls විධානය මඟින් පරික්ෂා කල හැකි අතර එම ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකේ අන්තර්ගතය පරික්ෂා කිරීමට නැවත cat විධානයම භාවිතා කරන්න.
වැදගත්:
- මෙලෙස විධානය භාවිතා කර පරික්ෂා කල හැක්කේ ටෙක්ස්ට් ෆයිල්ස් පමණක් වන අතර අත්හදා බැලීම සඳහා ටෙක්ස්ට් නොවන ෆයිල් කිහිපයක් මෙම විධානයෙන් පරික්ෂා කර බලන්න.
- cat යනු අංග සම්පූර්ණ text editor එකක් නොවන අතර හදීසි අවස්ථාවල note එකක් තබා ගැනීමට, කුඩා ප්‍රමානයේ ජාවා හෝ C වැනි පරිගණක භාෂාවක් භාවිතා කර වැඩසටහනක් නිර්මාණය කරගැනීමට හෝ shell script වැනි දේ නිර්මාණය කරගැනීමට භාවිතා කල හැකි සරළ text editor එකකි.
head & tailhead සහ tail යනු පිළිවෙලින් ෆයිල් එකක මුල පේලි කිහිපය සහ අග පේලී කිහිපය බලාගන්න පුලුවන් විධාන දෙකක්. බලන්න ඕනේ පේලී ගාන අමතර විකල්ප විධානයක් වශයෙන් දෙන්නත් පුලුවන්.
උදා:- test යන නමින් ඇති ෆයිල් එකේ,
- මුල් පේළී 5 බැලීම සඳහා.
  
  $ head -5 test
- අග පේළී 10 බැලීම සඳහා.
  
  $ tail -10 test
  
  -f යන විකල්ප විධානය භාවිතා කල විට නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන ෆයිල් එකක අවසාන පේළී කිහිපය මෙම විධානය මඟින් පරික්ෂා කල හැකිය. ගොනු ආකෘතිය ගැන සාකච්ඡා කල ලිපියේ සඳහන් වූ var ඩිරෙක්ටරයේ ඇති නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන විචල්‍ය හෙවත් variable ෆයිල්ස් වල අවසාන පේළී කිහිපය මෙම විධානය මඟින් පහසුවෙන් පරීක්ෂා කල හැකිය. මෙවැනි යෙදුම් ඉදිරියේදී අවශ්‍යය වේවී.
  උදා:- $ tail -f /var/log/messages විධානය මඟින් var ගොනුවේ log උප ගොනුව තුල ඇති messages නම් variable file එකේ නවතම දත්ත පරීක්ෂා කල හැකිය.
greptext files වල අන්තර්ගතය පරීක්ෂා කල හැකි අති ප්‍රබල විධානයක් තමා grep කියන්නේ. මේ විධානය භාවිතයෙන් එකක ඇති වචන සොයා බලන්න පුලුවන්. හරියටම කිව්වොත් අපිට අවශ්‍යය වචනය පවතින එකක කුමන පේළියක තියෙනවද කියලා search කරගන්න පුලුවන්. මෙවැනි ප්‍රබල විධානයක් අපි මෙතුවක් භාවිතා කල වින්ඩෝස් වල පවා නැත.

උදා:- අපි ඉස්සෙල්ලා නිර්මාණය කරගත්තු test නම් ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකේ easy කියන වචනය තිබේද කියලා search කරගන්න ඕනේ කියලා හිතන්න.

$ grep easy test

මේ විදිහට විධාන කලාම පහත රූපයේ පරිදි ප්‍රථිඵලය ලැබෙනවා.
මේ විදිහට අපිට ඕනෑම වචනයක් හෝ වාක්‍යය ඛණ්ඩයක් ඕනෑම ටෙක්ස්ට් ෆයිල් එකකින් සොයා ගන්න පුලුවන්.

$ grep hello *.txt මේ විධානය මඟින් hello කියන වචනය තිබෙන සෑම ආකාරයේම .txt ෆයිල් වල search කරගන්න පුලුවන්.

grep සමඟ භාවිතා කල හැකි විකල්ප විධාන බොහෝමයක් තියෙනවා. ඒ පිළිබඳ වැඩි විස්තර මෙතනින් ලබාගන්න පුලුවන් අතර මේ සියලු විධාන අත්හදා බැලීම ඔබට බාරයි.
grep විධානය භාවිතා කිරීමට පුරුදු වීම ටර්මිනලයේ වැඩ කිරීමෙදී විශාල පහසුවක් ගෙනදේ. මෙය අසීරු වැඩක් බව මුලින්ම භාවිතා කරන්න පටන් ගද්දි හිතුනට වැඩ කරන් යද්දී කොච්චර ලේසී ප්‍රයෝජනවත් දෙයක්ද කියලා තේරෙයි.

මේ විධාන කිහිපයත් අත්හදා බලන්න. අන්තර්ජාලය ඇසුරින් තව තවත් විස්තර සොයා බලා විවිධ අත්හදා බැලීම් කරන්න. එසේ සිදු කරන අත්හදා බැලීම් ඔබව ලිනක්ස් ප්‍රවීනයෙක් කරන්න බෙහෙවින් උපකාර වෙවී.

ලිනක්ස් විධාන. - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #3

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Tue, 18 Sep 2012 19:20:00 +0000

බොහෝ දෙනාට නම් මේ Command prompt එකේ වැඩ කරලා පුරුදු නැතුව ඇති. ඒත් ලිනක්ස් වලින් වැඩ කරන කෙනෙක් නම් එදිනෙදා වැඩ කරගන්න පවා මේ command prompt එක එහෙමත් නැත්තම් ටර්මිනල් (Terminal) එක හොඳට භාවිතා කරලා පුරුදු ඇති. අද අපි ඉගෙන ගන්න යන්නේ Commands හෙවත් විධාන. මූලික විධාන කිහිපයක් ගැන අපි කථා කරමු. කිව්වට විශ්වාස කරන්න මේ ටික හොඳට පුරුදු වුනාම හැම වැඩක්ම ටර්මිනල් එකෙන්ම කරන්න හිතෙයි. ලිනක්ස් විධාන වලින් වැඩ කිරීම ඒ තරම්ම විනෝදජනක ලේසි වැඩක්.

අපි මුලින්ම බලමු ලිනක්ස් විධාන වල මූලික format එක.

$ command -options targets

මේක තමා ලිනක්ස් වල මූලික විධන ස්වරූපය. තේරෙන්නේ නෑ නේද..? කලබල වෙන්න එපා. මෙතන මේ command කියලා කියන්නේ අපි ලබාදෙන විධානය, option කියලා කියන්නේ ඒ විධානයටම එකතු වෙන්න ඕනේ අමතර විකල්ප විධාන, target කියලා කියන්නේ මේ විධානය ක්‍රියාත්මක වෙන්න ඕනේ මොකටද.. එහෙමත් නැත්තම් මොන ෆයිල් එකටද කියලා කියන එක. මේක තේරෙන්නේ නැති වෙයි අපි උදාහරණ වලින්ම මේක තේරුම් ගන්න බලමු.

අද බ්ලොග් එක කියවන එකට අමතරව කියවන ගමන්ම කරන්න වැඩත් තියෙනවා. එහෙනම් දැන් ඔබේ පද්ධතියේ ටර්මිනල් එක විවෘත කරගන්න. ඔබට මෙවැනි ටර්මිනල් එකක් ලැබෙනවා ඇති.

subo@ubuntu:~$
මෙතන මේ subo කියලා කියන්නේ දැන් පද්ධතිය භාවිතා කරන පරිශීලකයාගේ නම. එකට පස්සේ තියෙන්නේ පද්ධතියේ නම. මං මේ වෙලාවේ භාවිතා කරන්නේ උබුන්ටු නිසා මේක ubuntu කියලා තියෙන්නේ. :~$ ලකුණෙන් පෙන්නන්නේ මං දැන් ඉන්නේ home ෆෝල්ඩරයේ කියලා. ඒ කියන්නේ මං දැන් ඉන්නේ කියන /home/subo/ ගොනුවේ. ඔයාලා රූට් එකේ ඉන්නවා නම් මේක :/$ විදිහට වෙනස් වෙනවා. දැන් ටර්මිනල් එක ගැන මූලික වැටහීමක් ඇතිනේ. අපි දැන් බලමු විධාන ගැන.
අද කථා කරන්නේ මූලිකම විධාන කිහිපයක් විතරයි. තව තව ප්‍රයෝජනවත් විධාන ගැන අපි ටිකෙන් ටික කථා කරමු.
වැඩේ පටන් ගන්න කලින් කියන්න ඕනේ සියලුම ලිනක්ස් විධාන case sensitve ඒ කියන්නේ කැපිටල් සිම්පල් බේදය තියෙනවා. කැපිටල් වලින් තියෙන විධානයක් හා සිම්පල් වලින් තියෙන විධානයක් යනු සහමුලින්ම එකිනෙකට වෙනස් විධාන වේ. අත්හදා බැලීමට ඔබට මම විසින් භාවිතා කර ඇති විධාන copy & paste කිරීම සිදු කල හැකිය.

ls
ls = list
ls විධානයෙන් අපිට ලයිස්තුවක් list බලන්න පුලුවන්. ඔබට ඔබ දැන් ඉන්න ෆෝල්ඩරයේ තිබෙන්නේ මොනවාදැයි බැලීමට අවශ්‍යය නම් විධානය භාවිතා කරන්න. මෙය වින්ඩොස් කමාන්ඩ් ලයින් එකේ dir විධානයට සමාන වේ. dir විධානයද ලිනස්ක් වල භාවිතා කල හැකිය.
- ls
  මෙමඟින් අපි දැන් වැඩ කරන ෆෝල්ඩරයේ ඇති ෆයිල් හා ෆෝල්ඩර ලයිස්තුවක් ලැබේ.
  
  ls
  
  මේ නිල් පාටින් පෙන්නන්නේ ෆෝල්ඩර වන අතර සුදු පැහැයෙන් සාමන්‍යය ෆයිල්ද කොළ පාටින් ක්‍රියාත්මක කල හැකි වැඩසටහන්ද පෙන්වයි. මෙම වර්ණ වෙනස් කර ගැනීමද සිදු කල හැකිය.
- ls -a
  ඍණ (-) ලකුණකට පස්සේ අපිට අවශ්‍යය විකල්ප විධාන දෙන්න පුලුවන් කියලා කලින් සඳහන් කරානේ. මේ කරලා තියෙන්නේ ඒක තමා. මෙම විකල්පයෙන් දැන් සිටින ෆෝල්ඩරයේ සියලුම ෆයිල් සහ ෆෝල්ඩර ලයිස්තුවක් ලැබේ. සැඟවූ ෆයිල්ස් හා ෆෝල්ඩරද බැලිය හැකිය.
  
  ls -a
- ls -l
  මෙතනදී භාවිතා කරන්නේ l කියන විකල්ප විධානයයි. මෙමඟින් අප දැන් වැඩ කරන ෆෝල්ඩරයේ ෆයිල්ස් හා ෆෝල්ඩර වල අවසර සැකසීම (Permission) පරික්ෂා කල හැකිය. මෙම ලිනක්ස් අවසර සැකසීම පිළිබඳ වෙනමම ලිපියකින් සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමි.
  
  ls -l
pwd
pwd = print working directory
මෙම විධානය භාවිතා කිරීමෙන් අපි මේ මොහොතේ වැඩ කරනා ෆෝල්ඩරය සොයාගත හැකිය. සමහර අවස්ථා වල ටර්මිනල් එක භාවිත කරමින් සංකීර්ණ වැඩ කරගැනීමේදි මෙම විධානය ප්‍රයෝජනවත් වේ.

pwd
cd
cd = change directory
එනම් ෆෝල්ඩර අතර මාරු වීමට මෙම විධානය යොදා ගනී. උදාහරණ ලෙස ඔබට ඔබේ home ෆෝල්ඩරයේ ඇති Music ෆෝල්ඩරයට පිවිසීමට අවශ්‍යය නම් ඔබ cd Music ලෙස විධාන කල යුතුවේ. මෙය ඉතා ප්‍රබල එමෙන්ම නිරන්තරයෙන් භාවිතා කිරීමට සිදු වන විධනයකි. එම නිසා මෙම විධානය භාවිතා කරන ආකරය පිළිබඳ උදාහරණ කිහිපයක් පහත පරිදි දක්වන්නම්.
- යම් ගොනුවක් තුල පවතින උප ගොනු වලට මාරු වීම.
  උදාහරණයක් ලෙස මෙසේ ඔබේ home ගොනුවේ ඇති Documents ගොනුව තුල ඇති foo නම් ගොනුවක් ගැන සිතන්න. ඔබට මෙම ගොනුවට පිවිසීමට ක්‍රම 2ක් භාවිතා කල හැකිය.
  1. :~$ cd Documents/
    :~/Documents$ cd foo
    මෙසේ දෙවතාවක් cd විධානය භාවිතා කිරීමෙන්ද, හෝ
  2. :~$ cd Documents/foo
    මෙසේ එකවරම cd විධානය භාවිතා කිරීමෙන් ඔබට මෙම කාර්යය කරගැනීමටද පුලුවනි.
- උප ගොනුවක සිට නැවත මුල් ගොනුවට යෑම.
  දැන් ඔබ සිටින්නේ Documents/foo ගොනුවේ නම් ඔබේ ටර්මිනලය දිස්වන්නේ මේ ආකාරයටය.
  
  :~/Documents/foo$
  
  ඔබට නැවත Documents ගොනුවට යාමට අවශ්‍යය නම් ඔබ පහත පරිදි විධාන කල යුතුවේ.
  
  :~/Documents/foo$ cd ../
  
  ගොනුවේ සිට නැවත කෙලින්ම home ගොනුවට මාරු වීමට අවශ්‍යය නම් එකවර මෙලෙස විධාන කිරීම වඩා ලේසී.
  
  :~/Documents/foo$ cd ../../
  
  දැන් ඔබට වැටහෙනවා ඇති ../ මඟින් එක ගොනුවක් ආපස්සටද, ../../ මඟින් ගොනු 2ක් ආපස්සටද යනාදී වශයෙන් පෙර ගොනු වලට නැවත මාරු විය හැකි බවට. ../../../../ ලෙස ඕනෑ තරමක් ආපස්සට මාරු විය හැකිය.
- home ගොනුවට මාරු වීම.ඔබ කුමන ගොනුවක වැඩ කරමින් සිටියත්, ඔබට home ගොනුවට යෑමට අවශ්‍යය වූ විට cd කියලා විධාන කිරීම ප්‍රමාණවත් වේ. තවද cd ~/ යනුවෙන් විධාන කළ විටද home ගොනුවට මාරු වීම සිදුවේ.
- root ගොනුවට මාරු වීම.ඔබට රූට් ගොනුවට මරු වීමට අවශ්‍යය නම් ඔබ විධාන කල යුත්තේ cd / ලෙසය. කුමන ගොනුවක වැඩ කරමින් සිටියත් මෙම විධානය ලබා දීමෙන් එකවරම රූට් ගොනුවට මාරු වීමට හැකිය.
මෙසේ ගොනු අතර මාරු වීම පැටලිලි සහගත නම් නැවත ලිනක්ස් පද්ධතියක ගොනු නිර්මිතය පාඩම බලන්න.
cp
cp = copy
මෙම විධානය භාවිතා කරන්නේ ෆයිල් පිටපත් කිරීම සඳහායි. මෙම විධානයත් නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරන විධානයක් නිසා මෙය භාවිතා කරන ආකාරය ගැන උදාහරණ කිහිපයක් දෙන්නම්.
- ෆයිල් එකක් වෙනත් නමකින් පිටපත් කරගැනීම.අපි හිතමු අපේ home ගොනුවේ කියලා foo ෆයිල් එකක් තියෙනවා අපිට ඒකම bar කියලා කොපි කරගන්න ඕනේ කියලා.
  
  :~$ cp foo bar
  
  දැන් ls විධානය ගහලා බලන්න කියලා තවත් ෆයිල් එකක් හැදිලා ඇති.
  මෙම cp විධානය භාවිතා කරන සාමන්‍යය ආකාරය තමා
  cp file_name new__name එනම් cp විධානයට පස්සේ අපිට කොපි කරගන්න ඕනේ ෆයිල් එකේ නමයි ඊට පස්සේ අපි අලුතින් කොපි කරගත්ත ෆයිල් එකට දෙන්න ඕනේ නමයි දෙන එක.
- වෙනත් ගොනුවක ඇති ෆයිල් එකක් පිටපත් කිරීම.
  උදහරණයකට හිතන්න බලන්න මගේ /home/subo/Documents/ ෆෝල්ඩරයේ තියෙන foo කියන ෆයිල් එක /home/subo/Music ෆෝල්ඩරයට කොපි කරන්න ඕනේ කියලා. මේක කරන්න පුලුවන් ආකාර 3ක් තියෙනවා.
  1. Documents ෆෝල්ඩරයේ සිට කොපි කරන ආකාරය.දැන් අප සිටින්නේ /home/Documents/ ෆෝල්ඩරයේය. එම නිසා ටර්මිනලය :~/Documents$ ලෙස වෙනස් වී තිබේ.
    දැන් පහත විධානය භාවිතා කිරීමෙන් අපිට අපේ වැඩේ කරගන්න පුලුවනි.
    :~/Documents$ cp foo /home/subo/Music/
    
    තවද පහත සඳහන් විධානය භාවිතා කිරීමෙන්ද මෙම කාර්යයම සිදු කරගැනීමට පුලුවනි.
    
    :~/Documents$ cp foo ../Music/
    
    මෙම විධානය ඔබට තේරුම් ගන්න පුලුවන් වෙයි කියලා හිතෙනවා.
  2. Music ෆෝල්ඩරයේ සිට කොපි කරන ආකාරය.
    දැන් අප සිටින්නේ /home/Music/ ෆෝල්ඩරයේය. එම නිසා ටර්මිනලය :~/Music$ ලෙස වෙනස් වී තිබේ.
    එවිට භාවිතා කල යුත්තේ මෙවැනි විධානන්ය.
    :~/Music$ cp /home/Documents/foo .
    
    හෝ
    
    :~/Music$ cp ../Documents/foo .
    
    මෙම . තිත මඟින් කියවන්නේ මෙහිම කොපි කරන්න කියලා.
  3. home ෆෝල්ඩරයේ සිට කොපි කරන ආකාරය.දැන් අප සිටින්නේ /home/ ෆෝල්ඩරයේය. එම නිසා ටර්මිනලය :~$ ලෙස පවතී.
    
    :~$ cp /Documetns/foo /Music/
    
    ෆෝල්ඩරයේ සිටම මෙම කොපි කිරීම සිදු කරන්නේ එලෙසය.
  ඉහත 3 වැනි ආකරයට සාකච්ඡා කල විදිහට home පමණක් නොව වෙනත් ඕනෑන ෆෝල්ඩරයක සිට වෙනත් ඕනෑම ෆෝල්ඩර් දෙකක් අතර ෆයිල්ස් කොපි කරගත හැකිය. මෙම සියලුම ආකාරයට කොපි කරන විට අපි කොපි කරන ෆයිල් එක කොපි වන්නේ එහි නියම ෆයිල් එකේ නමින්මය. එනම් foo යන නමින්මය.
ඔබට ෆයිල් එකකට වඩා එකවර කොපි කරගැනීමට අවශ්‍යය නම් එම සියලු ෆයිල්ස් හිස් තැනක් තබා ඉහත විධානයන්ටම එකතු කල හැකිය.
උදාහරණ ලෙස ඔබට foo, bar සහ test යන ෆයිල්ස් කොපි කරගැනීමට අවශ්‍යය නම්

:~/Music$ cp /home/Documents/foo bar test .

යනුවෙන විධානය වෙනස් කර භාවිතා කල හැකිය.
mvmv = move
මෙම විධානය භාවිතා කරන්නේ ෆයිල් move කිරීම සඳහායි. ඉහත cp විධානය භාවිතා කල ආකාරයෙන්ම මෙම mv විධානයත් භාවිතා කල හැකිය. උදාහරණ සඳහා ඉහත cp විධානයට අදාලව සාකච්ඡා කල උදාහරණ ව්ල cp වෙනුවට mv විධානය භාවිතා කරන්න.
rm
rm = remove
එනම් මෙම විධානය භාවිතා කරන්නේ ෆයිල්ස් සම්පූර්ණයෙනම ඉවත් කිරීම (delete) සඳහායි. ඉහත cp විධානයට අදාලව සාකච්ඡා කල විධාන වල cp වෙනුවට rm විධානය යෙදීමෙන් ඔබට මෙම විධානය අත්හදා බැලිය හැක.
mkdir
mkdir = make directory
මෙම විධානය භාවිතා කරන්නේ අලුතින් ෆෝල්ඩරයක් සාදා ගැනීම සඳහායි. ඔබට යනුවෙන් අලුත් ගොනුවක් නිර්මාණය කරගැනීමට අවශ්‍යය නම්

$ mkdir fooයනුවෙන් විධාන කරන්න. මෙම විධානය භාවිතා කිරීමෙන් ඔබට එකවර ෆෝල්ඩර ගණනාවක් වුවත් නිර්මාණය කර ගැනීමට හැකිය.

$ mkdir foo bar test
rmdir
rmdir = remove directory
මෙම විධානය මඟින් ෆෝල්ඩරයක් හෝ ෆෝල්ඩර කිහිපයක් එකවර ඉවත් කිරීම සිදු කල හැකිය.

$ rmdir foo

$ rmdir foo bar test
වැදගත්:මෙම විධානය මඟින් ඔබට ඉවත් කිරීමට අවසර ලැබෙන්නේ දත්ත කිසිවක් අඩංගු නැති හිස් ෆෝල්ඩර පමණි. ඔබට යම් කිසි දත්ත ප්‍රමාණයක් තිබෙන ෆෝල්ඩරයක් ඉවත් කිරීමට අවශ්‍යය නම් පහත පරිදි විධානයට විකල්ප විධාන ලබා දෙන්න.

$ rmdir -r foo

හෝ

$ rmdir -rf foo

මෙම මූලික විධාන ආශ්‍රයෙන් ඔබට පද්ධතියේ ඕනෑම ගොනු කළමණාකරන වැඩ කටයුත්තක් සිදු කල හැකිය. කියවීම පමණක් ඉගෙනීමට උපකාරී නොවේ. ඉගෙනගත්ත දේවල් භාවිතා කිරීම තුලින් ඔබට වඩාත් ඉක්මණින් ඉගෙනගැනීමට හැකිවේ. එම නිසා මේ දේවල් ඔබම අත්හදා බලන්න. උදාහරණ වල නොතිබුනු තවත් අලුත් අලුත් දේවල් කරන්න උත්සහ කරන්න. සමහර විට වරදීවී ඒත් වැරදීමකින් ඉගෙනගන්න දෙයක් ආයේ කවදාවත් අමතක වෙන්නේ නෑ. පොඩි හරි නොතේරන තැනක් ඇත්නම් සඳහන් කරන්න. පුලුවන් විදිහට තේරුම් කරලා දෙන්න උත්සහ කරන්නම්.

අද ලිපිය ටිකක් දිග වැඩී වගේ. නමුත් මට ඕනෑ වුනේ ලිනක්ස් විධාන ගැන කිසිම දෙයක් දන්නේ නැති කෙනෙකුට වුවත් තේරුම් ගන්න පුලුවන් විදිහට ලිපිය ඉදිරිපත් කරන්න. ඒකයි උදාහරණත් එක්ක ලිපිය මෙච්චර දිගු වුනේ. ඒ පිළිබඳව සමාව ඉල්ලා සිටිමි. විධාන ගැන තවත් වැඩි විස්තර මීළඟ ලිපියෙන් බලාපොරොත්තු වන්න.

ලිනක්ස් ගොනු නිර්මිතය. - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #2

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Mon, 17 Sep 2012 14:29:00 +0000

පෞද්ගලික වැඩ වගයක් නිසා ලිපිය හිතපු තරම් ඉක්මනට දාන්න බැරි වුන එකට මුලින්ම සමාව ඉල්ලා සිටිමී.
හොඳයි අපි පහුගිය ලිපියෙන් ලිනක්ස් පද්ධතියක නිර්මිතය ගැන කථා කරානේ. අද අපි බලමු ලිනක්ස් පද්ධතියක ගොනු නිර්මිතිය (Filesystem Hierarchy)ගැන.
ඔබ වින්ඩෝස් භාවිතා කරන්නෙක් නම් මේ පිළිබඳ ඔබට කිසිම අදහසක් නැතුව ඇති. නමුත් ලිනක්ස් වලින් වැඩ කරගෙන යාමට මේ පිළිබඳ දැනගැනීම ඔබට බොහෝම ප්‍රයෝජනවත් වේවි.

ලිනක්ස් පද්ධතියක ගොනු නිර්මාණය පහත රූපයේ පරිදි සරළව ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

ලිනක්ස් ගොනු නිර්මිතය

රූපයේ පරිදි ලිනක්ස් වල ගොනු නිර්මිතිය ප්‍රධාන ගොනුවක් ආශ්‍රයෙන් පවති. දැන් මෙම ගොනු පිළිබඳ විස්තර පිළිවෙලින් කථා කරමු.

/
root යනුවෙන් හැදින්වෙන මෙම ගොනුව ලිනක්ස් පද්ධතියක ප්‍රධාන ගොනුව වේ. අපිට ලිනක්ස් වල වැඩ සිදු කරගැනීමට අදාළ වන සියලු ගොනු මෙය යටතේ පවතී.
/bin
අත්‍යාවශ්‍යය පද්ධති උපයෝගිතා.(Essential low-level system utilities) එනම් ලිනක්ස් පද්ධතියක වැඩ කිරීමට අවශ්‍යය මූලිකම විධාන (ls, cat, cp ....)වැනි දේවල් අඩංගු වන්නේ මෙම ගොනුවේය.
/sbin
සුපිරි පරිශීලකයා හෙවත් සුපර් යූසර් භාවිතා කරන විධාන අඩංගු වෙන්නේ මෙහිය. මෙමඟින් පද්ධති නඩත්තු කටයුතු මෙන්ම පද්ධතිය පවත්වාගෙන යාමට අදාල වූ විධාන (mount, init, ip ...)පාලනය කළ හැකිය.
/home
පරිශීලකයන්ගේ පුද්ගලික ගොනු සහ දත්ත පවතින්නේ මෙම ගොනුවේය. පරිශීලකයන් කිහිප දෙනක් පද්ධතිය භාවිතා කරන විට ඒ ඒ පරිශීලකයාට වෙන් වූ පුද්ගලික ෆෝල්ඩරයක් ඇති අතර ඒ සියල්ලම පවතින්නේ මෙම home ෆෝල්ඩරයේය. රූපයේ දක්වා ඇත්තේ subo, dula සහ others යන පරිශීලකයන්ට අදාළ වූ ගොනුවේ. මෙය බොහෝ වේලාවට වින්ඩෝස් පද්ධතියක My Computer ට සමාන කළ හැකිය.
/tmp
තාවකාලික ෆයිල් ගබඩා කිරීමට වෙන්වූ ඉඩ මෙම ගොනුවේ තිබේ. උදාහරණ ලෙස යම් කිසි මෘදුකාංගයක් භාවිතා කිරීමේදි එය පාවිච්චි කිරීමට අවශ්‍යය වන අනෙකුත් ෆයිල්ස් තාවකාලිකව මෙම ගොනුවේ තැන්පත් වීම සිදුවේ.අන්තර්ජාලයේ වීඩියෝවක් නැරඹීමේදී භාගත වූ දත්ත වැනි තාවකාලික දත්ත මේ සඳහා උදාහරණ වේ. මෙම ගොනුව ඕනෑම පරිශීලකයෙකුට භාවිතා කිරීමට හැකිය.මෙවැනිම ෆෝල්ඩරයක් වින්ඩෝස් වලද දැකිය හැක.
/lib
bin හා sbin තුල අඩංගු වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍යය උපදෙස් අඩංගු කර ඇත්තේ මෙම ගොනුවේය. තවද පද්ධතියේ භාවිතා කරන වැඩසටහන් වලට අදාල වූ උපදෙස් අඩංගු වන්නේද මෙහිය.
/usr
පරිශීලකයන්ගේ කියවීමට පමණක් භාවිතා කරන දත්ත අඩංගු වන්නේ මෙහිය. පරිශිලක උපයෝගිතා සහ යෙදීම් වලින් බහුතරයක් ඇත්තේ මෙහිය.
/usr/bin
Higher-level system utilities and application programs
එනම් පරිශීලකයා නිරතුරුව භාවිතා කරන පරිශීලකයාට වඩාත් සමීප පද්ධති වැඩසටහන් සහ මෘදුකාංග අඩංගු වන්නේ මෙහිය.
/usr/lib
Program libraries for higher-level user programs
ඉහත /usr/bin යටතේ සාකච්ඡා කරන ලද වැඩසටහන් සඳහා උපදෙස් අඩංගු වන්නේ මෙහිය.
/var
විචල්‍ය්ය ෆයිල් එනම් යම් කිසි ක්‍රියාවක් සිදුවන විට ඊට සමගාමීව වෙනස් වන ෆයිල්, උදාහරණ ලෙස log ෆයිල්, ස්පූල් ෆයිල් සහ තාවකාලික ඊමේල් ලිපි ෆයිල් වැනි ෆයිල් අඩංගු වන්නේ මෙම ගොනුවේය.

මෙය ලිනක්ස් පද්ධතියක ගොනු නිර්මිතය ඉදිරිපත් කල හැකි සරලම ආකරය වන අතර, සමහර කරුණු ඔබට මේ මොහොතේ 100% ක් නිවරැදිව වැටහෙන්නේ නැතිවෙයි. ඔබ දිගටම ලිනක්ස් භාවිතා කිරීමේදි ඔබට අද තේරුනේ නැති ගොඩාක් කරුණු යම් දවසක ඔබටම තේරේවී.
මෙම රූප සටහනට ඇතුලත් කර නැති තවත් ප්‍රයෝජනවත් ගොනු කිහිපයක් පිළිබඳ සටහනක් තබන්නම්.

/etc
Unix-Linux පද්ධති වින්‍යාස සහ තොරතුරු ෆයිල්ස්. UNIX system configuration and information files.
/dev
දෘඩාංග පිළිබඳ තොරතුරු.
/boot
Boot loader ෆයිල්ස් එනම් කර්නලය වැනි පරිගණකය බූට් වීමේදි භාවිතා කරන ගොනු.
/proc
පද්ධතිය භාවිතා කිරීමේදී කර්නලය සමඟ අතුරුමුහුනතක් සේ කටයුතු කරන වර්චුවල් හෙවත් සත්‍යාසන්න ගොනු නිර්මිතය අඩංගු වන්නේ මෙහිය. සෑම සක්‍රීය වැඩසටහනක් හෝ සැකසීමක් වෙනුවෙන් උප ගොනුවක් මෙම ගොනුව තුල නිර්මාණය වේ. A pseudo-file system which is used as an interface to the kernel.
/opt
අතිරේක මෘදුකාංග හා වැඩසටහන් පැකේජ.
/media
අපි මවුන්ට් කරන NTFS හාඩ් ඩිස්ක් හෝ CD-ROM වැනි දෘඩාංග මවුන්ට් වන්නේ මෙතනටය.
/mnt
තාවකාලිකව මවුන්ට් කරන ෆයිල්ස් මවුන්ට් වන්නේ මෙතනටය.
/etc/x11
අපි /etc යටතේ සාකච්ඡා කල ලිනක්ස් පද්ධතියේ ග්‍රැෆික් පිළිබඳ වින්‍යාස අඩංගු වන්නේ මෙහිය. එනම් අපේ වින්ඩෝ මැනේජරය ආදී වූ දත්ත.

මෙම සාකච්ඡා කල ගොනුවලට ඔබටද පිවිසිය හැකිය. මේ සඳහා cd හා ls විධාන භාවිතා කල හැකිය.මගේ පරිගණකයේ එය සිදු කල ආකාරය පහත රූප සටහන් වලින් දක්වා ඇත.

/bin

/home

/sbin


/tmp

/usr/bin

මේ ආකරයෙන් ඔබටත් ඔබේ ලිනක්ස් පද්ධතියේ ගොනු නිර්මිතය පරික්ෂා කල හැකිය. මෙම ගොනු තුල අඩංගු දේවල් අපිට අවශ්‍යය පරිදි වෙනස් කර භාවිතයට ගන්නා ආකාරය ගැන අපි පසුව කථා කරමු.

ලිනක්ස් පද්ධතියක නිර්මිතය - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #1

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Thu, 13 Sep 2012 05:41:00 +0000

මෙහෙයුම පද්ධතියක් යනු සම්පත් කළමණාකරුවෙක්. පරිගණකයේ දෘඩාංග හා ක්‍රියාවලි පාලනය කරමින් පරිශීලකයාට අවශ්ය කාර්යයන් සිදු කරගැනීමට ඉඩ සලසා දීම මෙහි ප්‍රධාන භාවිතයයි.
මෙහෙයුම් පද්ධතියක් දෘඩංග සම්ඟ සම්බන්ද වී මෙම කාර්යය සිදු කරනා ආකාරය සැකෙවින් පහත රූපයේ පෙන්වා ඇත.

මේ රූපයෙන් පෙන්වා ඇති පරිදි සාමන්යය පරිගණක වැඩසටහන් එනම් ලිපි ලීවීම, අන්තර්ජාල සැරිසැරීම... වැනි වැඩසටහන් පරිශීලකයාට භාවිතා කිරීමට දෘඩාංග උපයෝගී කරගැනීමට කර්නලය යොදා ගැනීම සිදුවේ. මෙය ලිනක්ස් පමණක් නොව ඕනෑම මෙහෙයුම් පද්ධතියක සිදුවේ. ඔබ දැනටමත් භාවිතා කර ඇති වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේද කර්නලයක් ඇති නමුත් එය දැකීමට හෝ වෙනස් කිරීමට ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක මෙන් නොහැක. මෙය ලිනක්ස් වලටම අදාල වූ විශේෂ ලක්ෂණයකි.

දැන් අපි ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක ප්‍රධාන අංග ගැන විස්තර වශයෙන් කථා කරමු.

කර්නලය.
අතිවිශාල දෘඩාංග සංඛයාවකට (ගැර්ෆික් කාඩ්පත්, ජාලගත කාඩ්පත්, දෘඩ තැටි... ආදී වූ) අදාල ධාවක වලින්ද, උසස් ක්‍රියාවලි සහ මතක කළමණාකරන අංග වලින්ද ලිනක්ස් කර්නලය සමන්විත වේ. තවද විශාල ෆයිල් වර්ග (NTFS, DOS ඇතුලු බොහෝ ෆයිල් වර්ග) ගණනාවකටම මෙම කර්නලය සහය දක්වයි. මේ වන විට Linux 3 සංස්කරණය දක්වා කර්නලය වැඩි දියුණු වී ඇත.
Shell සහ රූපක තිර අතුරු මුහුණත්.
ලිනක්ස් ක්‍රම දෙකක විධාන ආදානය සඳහා සහය දක්වයි. ඒවා නම් අකුරු පමණක් භාවිතා කරන විධාන (textual command line shells) සහ රූපක තිර (graphical interfaces (GUIs)) මඟින් ලබා දෙන විධාන වේ.
පද්ධති උපයෝගීතාවය.
පද්ධතියේ කාර්යයන් සිදු කරගැනීමට අදාළ වන උපයෝගී අංග එනම් ගොනු කළමණාකර ගැනීමට අදාළ විධාන වගේම ජාලගත කටයුතු සඳහා වන විධාන ආදී වූ පද්ධති කාර්යයන් සඳහා වූ උපයෝගී අංග රාශියක් ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක අඩංගු වේ.
භාවිත සහ වැඩසටහන්.
එනම් පරිශීලකයා විසින් තමාගේ අවශ්යතා ඉටු කර ගැනීමට භාවිතා කරන්නා වූ යම් යම් වැඩසටහන් හා මෘදුකාංග ආදිය විශාල ප්‍රමානයක් ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක අඩංගු වේ.

ඉහත කෙටියෙන් සඳහන් කර ඇත්තේ ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක ප්‍රධානම අංග පිළිබඳව වන අතර ලිනක්ස් භාවිතා කිරීමට මේවා ඉගෙනගැනීමට අවශ්යය නොවන අතර, ඔබ පරිගණක ක්ෂෙත්‍රයේ දිග ගමනක් යෑමට බලාපොරුත්තුවන්නේ නම් මේවා ගැන තරමක් හෝ දැනගැනීම ඔබට වඩා පහසුවක් වන බැවින් මේවා ගැන මෙසේ පොඩි සටහනක් තැබුවේ.

මූලික සංකල්ප හරියටම අධයනය කිරීම තුලින් ඔබට මෙම ක්ෂෙත්‍රයේ ප්‍රවීනයෙක් විය හැකියි. මෙම ලිපිය ලියන ලද්දේ අතිශයින්ම මේවාට ආධුනිකයෙකුට ප්‍රයෝජන විය හැකි බැවිනි.
ලිනක්ස් පද්ධතියක ගොනු ආකෘතිය හා කළමණාකරනය ගැන මීළඟ ලිපියෙන් බලාපොරුත්තුවන්න.

ලිනක්ස් ඉගෙන ගමු.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Fri, 07 Sep 2012 14:01:00 +0000

ලිනක්ස් ගැන කථා කරන්නම් කියලා මේ බ්ලොග් එක පටන් ගත්තට අන්තිම ලිපි කිහිපයෙන්ම කථා කරේ උබුන්ටු ගැනනේ. ලිනක්ස් ඉගෙන ගන්න යන ගමනේ අපිට ලිනක්ස් වලින් වැඩ කරන්න මොකක් හරි ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් තියෙන්න ඕනේ නිසයි උබුන්ටු ගැන කථා කරන්න වුනේ. ඒත් මේ බ්ලොග් එකේ ප්‍රධාන අරමුණ ලිනක්ස් ගැන අපේ දැනුම බෙදාගැනීම මිස උබුන්ටු ගැන කථා කිරීම නොවේ. නමුත් ජනප්‍රිය ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රෝවක් වන උබුන්ටු ගැනත් කථා නොකරම බෑ. ඒ නිසා උබුන්ටු ගැන වෙනමම කථා කරන්න තව බ්ලොග් එකක් ලිව්වා. මින් පසු උබුන්ටු ගැන විශේෂ ලිපි උබුන්ටු ලෝකය නව බ්ලොග් එකෙන් බලාගන්න පුලුවන්. මූලික පරමාර්තය වූ ලිනක්ස් ගැන සාකච්ඡා කරන්න මේ ලිනක්ස් සිංහලෙන් බ්ලොග් එක භාවිතා කරමු.

දැන් මේ වෙද්දි ඔයලා හැමෝම ලිනක්ස් කියන්නේ මොකද්ද...? මොන වගේ දෙයක්ද කියලා දන්නවා ඇති නේ. හරි හැටි අවබෝධයක් නැත්තම් පෙර ලිපි නැවත කියෙව්වත් කම්ක් නෑ ඉතින්.

ඉතිං අද ඉදන් පටන් ගන්න යන්නේ ලිනක්ස් සිංහලෙන් පාඩම් මාලාවයි.

ඉතාමත් මූලික සිද්ධාන්ත වලින් ආරම්භ කර ඉදිරියට යෑමට්යි මගේ අරමුණ.

මේ පාඩම් මාලවෙන් ඉදිරිපත් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන මාතෘකා පිළිබඳ දළ අදහසක් පහත

දැක්වේ.

ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක නිරිමිතය. Architecture of Linux.
ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක ෆයිල් වයුහය. File Structure.
ලිනක්ස් විධාන. Commands.
විධාන භාවිතයෙන් ෆයිල් හැසිරවීම. File operations & File permissions.
විධාන භාවිතයෙන් පරිගණකය හැසිරවීම. Uses of commands.
පරිගණකයේ සැකසීම හා ක්‍රියාවලි කළමණාකරනය. Process & Pipes.
ලිනක්ස් පද්ධති අංග. Linux System utilities.
නිතර භාවිතා වන ලිනක්ස් යෙදුම්. Linux Applications.
මෙහෙයුම් පාලක සංකල්ප සහ ක්‍රියාන්විත. System administration concepts and tasks,
Shells and shell scripts.
Advanced shell scripting.

මෙතන ඉදිරිපත් කර තිබෙන්නේ දළ අදහසක් පමණි. ඔබගේ යෝජනා හෝ යම් කිසි අදහසක් ඇත්නම් එය ඉදිරිපත් කරන ලෙස කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිමි.

වැඩි විස්තර සඳහා udsubodhana@gmail.com විද්යුත් ලිපිනයෙන් සම්බන්ධ විය හැකිය.

එහෙනම් අපි ලිනක්ස් ගැන දන්න සිංහලෙන්ම ඉගෙන ගන්න පටන් ගමු.

උබුන්ටු ස්ථාපනය කරන ආකාරය.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Mon, 03 Sep 2012 14:32:00 +0000

දැන් ඔබ ලග උබුන්ටු සහිත සජීවී සංගත තැටියක් (Live CD) හෝ ඒ හා සමාන Bootable USB Drive එකක් තියෙනවානේ. හරි එහෙනම් අපි පටන් ගමු. ඔබ ලග ඉහත සඳහන් උබුන්ටු ස්ථාපකයක් නැත්නම් පෙර ලිපි තුලින් නැවත අරඹන්න.
ස්ථාපනය කරන්න කලින් පොඩ්ඩක් අත්හදා බලන්න.

උබුන්ටු වල තියෙන තවත් ලස්සන පහසුකමක් තමා උබුන්ටු පරිගණකයට ස්ථාපනය නොකොට අත්හදා බැලීමට පුලුවන් වීම. ඒ ගැන මෙතනදී පොඩ්ඩක් කථා කරන්නම්. එම පහසුකම ගැන සම්පූර්ණ ලිපියක් බලාපොරත්තු වන්න.
දැන් පෙර ලිපියේ සඳහන් වූ පරිදි boot order එක වෙනස් කරාට පස්සේ ඔබ තෝරා ගත් පරිදි උබුන්ටු CD එකින් හෝ Pen Drive එකින් බූට් වීමට පටන් ගනී. මුලින්ම ඔබට ලැබෙන්නේ මෙම තිරයයි.

මෙම රූපයේ "Try Ubuntu" යන්න ක්ලික් කිරීමෙන් ඔබට උබුන්ටු ස්ථාපනය නොකරම අත්හදා බලන්න පුලුවන්. මෙහිදි සාමානය්ය මෙහෙයුම් පද්ධතියක් භාවිතා කරන ආකාරයෙන්ම ඔබගේ ෆයිල් සොයාගන්න, පින්තූර බලන්න, අන්තර්ජාලයේ සැරි සරන්න වාගේ සාමානය්ය වැඩ ටික කරගන්න පුලුවන්. Audio CD ධාවනය කරන්න පුලුවන් නමුත් mp3 ෆයිල් වැඩ කරන්නේ නම් නැති වෙයි. ඒක කරන්නේ කොහොමද කියලත් කියලා දෙන්නම්කෝ ඉස්සරහට. දැන් ඉතින් ඔබට හිතෙනවා නම් උබුන්ටු දාගෙනම බලන්න ඕනේ කියලා ඒක පහත තිර සටහනේ තියෙන පරිදි "Install Ubuntu 12.04"අයිකනය ක්ලික් කරන්න.

උබුන්ටු ස්ථාපනය කරන ආකාරය.
හරි... මූලිකවම උබුන්ටු ඔබේ පරිගණකයට ස්ථාපනය කල හැකි ආකාර 4ක් තිබෙනවා. ඒවා නම්.

වර්චුවල් මැෂින් භාවිතා කිරීම.
වින්ඩෝස් තුල උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීම.
වින්ඩෝස් ඉවත් නොකොට වෙනම උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීම.
සම්පූර්ණයෙන්ම උබුන්ටු පමණක් ස්ථාපනය කිරීම.

වර්චුවල් මැෂින් යනු තමා භාවිතා කරන පරිගණකය තුලම සත්යාසන්න( එනම් ඇත්ත වශයෙන්ම නොපවතින ) පරිගණකයක් සාදා ගන්න පුලුවන් මෘදුකාංගයකි. එනම් පරිගණකයක භාවිතා වන සියළුම අංග ඇතුලත් මනඃකල්පිත පරිගණකයක් දැනට අපි භාවිතා කරන පරිගණකය තුලම නිර්මාණය කර ගැනීමක්. එසේ සදා ගන්නා පරිගණකය තුල ඔබට ඕනෑ පරිදි අත්හදා බැලීම භාවිතා වන පරිගණකයට හානියක් නොවන අයුරින් සිදුකර ගැනීමට මෙම මෘදුකාංගය ම්ඟින් පහසුකම් සපයා ඇත. එමගින් තමන් දැනට භාවිතා කරන මෙහෙයුම් පද්ධතියට වෙනසක් නොකොට වෙනත් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් හෝ කිහිපයක් භාවිතා කිරීමට අවස්ථාව සැලසේ. මෙය බොහෝ දෙනෙක් භාවිතා කරන සුලභ මෘදුකාංගයකි. මෙහිදී මම මෙම වර්චුවල් මැෂින් භාවිතා කොට උබුන්ටු ස්ථාපනය කරන ආකාරය ගැන කථා කරන්නේ යන්නේ නෑ. මොකද අපි වර්චුවල් මැෂින් භාවිතා කරන්නේ අපි දැනට භාවිතා කරන මෙහෙයුම් පද්ධතියට වෙනසක් කිරීමට අකැමති නම්නේ. ඉතින් එහෙම අපි භාවිතා කරන වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට වෙනසක් නොකොට සාමාන්ය්ය මෘදුකාංගයක් ස්ථාපනය කරන ආකාරයටම වින්ඩෝස් තුල උබුන්ටු ස්ථාපනය කරන්න පුලුවන් නිසා අපිට වර්චුවල් මැෂින් ඕනේ වෙන්නෙ නෑ.

වින්ඩෝස් තුලම උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීම.

වැඩේ පටන් ගන්න කලින් මේක කියන්න ඕනේ. මෙහෙම වින්ඩෝස් තුලම උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීමෙන් ඔබේ වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට කිසිම හානියක් වත්, වෙනසක් වත් වෙන්නෙ නම් නෑ. මේක නිකන් වෙනත් සාමානය්ය මෘදුකාංගයක් ඉන්ස්ටෝල් කරනවා වගේ ලේසි වැඩක්. ඔබට උබුන්ටු එපා වුනොත් අනිත් මෘදුකාංග ඉවත් කරනවා වගේ බොහොම ලේසියෙන්ම Control Panel එකට ගිහින් ඉවත් කරලා දාන්න පුලුවන්.

මේ විදිහට උබුන්ටු ඉන්ස්ටෝල් කරද්දි boot order එක වෙනස් කරන්න ඕනෙත් නෑ.

මුලින්ම ඔබ වින්ඩෝස් වලින් පරිගණකය ආරම්භ කර ඉන්පසු ඔබගේ උබුන්ටු CD එක හෝ USB Drive එක පරිගණකයට සම්බන්ධ කරන්න. එවිට පහත තිරය ඔබට දිස්වේ. එයින් "Install inside Windows"යන්න ක්ලික් කරන්න.

එවිට ඇතම්විට ඔබගේ වින්ඩෝස් ආරක්ෂණ සේවාව මඟින් පහත පරිදි අවසර ඉල්ලා සිටී. "Continue" යන්න තෝරා ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට කරගෙන යන්න.

ඉන්පසු ඔබට පහත පරිදි Ubuntu Installer නම් වූ වින්ඩෝව ලැබේ.

Installation drive:
මෙය ඔබ උබුන්ටු ඉන්ස්ටෝල් කිරීමට බලාපොරත්තු වන පාටිෂන් එකයි.
මේ සඳහා ඔබට C: පාටිෂන් එක වගේම ඉඩ ඇති වෙනත් ඕනෑම පාටිෂන් එකක් භාවිතා කල හැකිය.
Installation size:
මෙය උබුන්ටු සඳහා ඔබ වෙන් කරන ඉඩ ප්‍රමානයයි. මේ සඳහා අවම වශයෙන් 1GB වත් ලබා දෙන්න. නමුත් ඔබ උබුන්ටු හොදට පාවිච්චි කිරීමට බලාපොරත්තු වෙනවා නම් අඩුම 5GB වත් දෙන්න. ඔබේ දෘඩ තැටියේ ඉඩ තියෙනවා නම් මීටත් වැඩියෙන් උබුන්ටු සඳහා ඉඩ දුන්නා කියලා කිසිම පාඩුවක් වෙන්නේ නෑ.
Desktop environment:
මෙය ඔබට දැන්මම නියමාකාරව වැටහෙන එකක් නැති වෙයි. උබුන්ටු පරිශීලක පරිසරයන් කිහිපයක්ම දැනට භාවිතා වෙනවා. Gnome, Unity, fvwm, KDE කියන්නේ ඒවගේ ඒවා තමා. මෙහිදී "Ubuntu" කියලා සඳහන් වෙන්නෙ නවතම උබුන්ටු සංස්කරණයේ භාවිතා වන Unity පරිසරයයි. ඒක කොච්චර ලස්සන, භාවිතයට පහසු එකක් ද කියලා භාවිතා කරද්දි තේරෙයි. මෙම සැකසුම වෙනස් කරන්න ඕනේ නෑ ඒ නිසා.
Language:
මෙය භාවිතා කරන භාෂාවයි. උබුන්ටු දැනට විවිධ භාෂා 55 කින් පමණ ලබාගත හැකිය. මෙතනදී සිංහල භාෂාව තෝරා ගත හැකි නමුත් භාවිතා කරද්දි වඩා පහසු English භාෂාව කියලයි මට හිතෙන්නේ. මෙය ඔබට කැමති විදිහට තීරණය කරන්න.
Username:
ඔබට කැමති නමක් ලබා දෙන්න. මෙය ඉදිරියට ඔබේ උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතියේ භාවිතා කරන නම බවට පත් වන අතර පසුව ඔබට එය වෙනස් කල හැකිය.
Password:
ඉතා වැදගත්. මෙම රහස් වචනය ඉදිරියට ඔබ සිදු කරන බොහෝමයක් විධාන සඳහා අවශය්ය වන බැවින් පහසුවෙන් මතක තබා ගන්න පුළුවන් රහස් වචනයක් භාවිතා කරන්න. ඉන්පසු දෙවන කොටුවෙත් නැවත එම රහස් වචනයම සඳහන් කරන්න.

මේ සියල්ල සම්පූර්ණ කල පසු පහත ඇති "Install" බොත්තම ක්ලික් කරන්න. දැන් උබුන්ටු සාමනය්ය වින්ඩෝස් මෘදුකාංගයක් ලෙස ඔබේ වින්ඩෝස් පරිගණකයේ ස්ථාපනය වනවා ඇත.

ස්ථාපනය සාර්ථකව නිමවූ පසු පහත රූපයේ පරිදි පරිගණකය reboot(restart) කරන්න.

Click Finish

ඉන්පසු පරිගණකය නැවත පණ ගැනිවීමේදි පහත රූපයේ පරිදි භාවිතා කලයුතු මෙහෙයුම් පද්ධතිය කුමක්දැයි ඔබෙන් විමසයි. ඔබේ යතුරු පුවරුවේ ඊතල යතුරු භාවිතා කර ඉන් උබුන්ටු යන්න තෝරා ඔබේ පරිගණකයෙන් උබුන්ටු වලින් වැඩ කරන්න පටන් ගන්න.

මින්පසු ඔබේ පරිගණකය පණ ගන්වන සෑම විට්කම ඔබට භාවිතා කරන මෙහෙයුම් පද්ධතිය තෝර ගැනීමට සිදු වෙන අතර ඔබට වින්ඩෝස් භාවිතා කිරීමට අවශ්යය නම් මෙම මෙනුව දිස්වූ විගස "Enter" යතුර තද කරන්න. නැතත් ඔබ තත්පර 30ක් ඇතුලත තෝරගැනීම සිදු නොකළහොත් ඔබේ පරිගණකය පෙර පරිදි ඉබෙම වින්ඩෝස් මගින් boot වීමට පටන් ගනි.
මෙලෙස වින්ඩෝස් තුලම උබුන්ටු ස්ථාපනය නොකොට වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය තිබෙද්දිම උබුන්ටු ස්ථාපනය කරන ආකාරය ගැන මීලග ලිපියෙන් කථා කරමු.

උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීමට Pen Drive එක සකසා ගන්නා ආකාරය.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Fri, 31 Aug 2012 09:14:00 +0000

කලින් ලිපියේ කථා කරපු කුමන ආකාරයට හෝ ලබාගත්තු උබුන්ටු CD එකක් හෝ ISO image ෆයිල් එකක් ඔබ ලඟ මේ වෙන කොට තියෙනවා ඇති කියලා හිතාගෙන තමා මෙතනින් පටන් ගන්න යන්නේ.
ඔබ ගාව තියෙන්නේ පෙර ලිපියේ සඳහන් වූ ලින්ක් වලින් ලබා ගත් ISO image ෆයිල් නම් ඔබට උබුන්ටු ස්ථාපනය කරන්න විදි 2ක් තියෙනවා. එකක් තමා ISO image එක කෙලින්ම CD එකක්ට පිටපත් කර සාමාන්ය්ය ක්‍රමයට උබුන්ටු ස්ථාපනය කර ගැනීම (මේවට තමා සජීවි සංගත තැටි හෙවත් Live CD) හා Pen drive එකක් භාවිතා කරමින් උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීම.මේ සඳහා මුලින්ම දැන ගතු යුතු වන්නේ කොහොමද Pen drive එක Bootable විදිහට සකසා ගන්නේ කියලා.

වින්ඩොස් භාවිතයෙන් Pen Drive එක Bootable විදිහට සකසා ගැනීම.
මේ සඳහා ඔබ මුලින්ම Universal USB Installer මෘදුකාංගය ස්ථාපනය කල යුතුයි. එම මෘදුකාංගය මෙතනින් ලබා ගන්න.
ඊට පස්සේ පිළිවෙලින් පහත තිර සටහන් වලට අනුව ඔබේ Bootable Pen Drive එක සකසා ගන්න.
මෙහිදී ඔබගේ Pen Drive එක, FAT 16, FAT 32 හෝ NTFS ආකාරයට Format කර තිබීම අනිවාර්ය වේ. තවද මේ සඳහා Pen Drive පමණක්ම නොව මතක පත් (Memory Cards like SD, MicroSD ...etc) වුවද භාවිතා කල හැකිය.

ඔබගේ උබුන්ටු සංස්කරණය මෙම මෙනුවෙන් තෝරගන්න.
මෙහිදී මම තෝරාගෙන ඇත්තේ නවතම උබුන්ටු සංස්කරණය වන 12.04 ය. ඔබට අවශ්ය පරිදි ඔබ භාගත කරගත් සංස්කරණය තෝරා ගත හැකිය.
ඔබ භාගත කරගත් iso එකේ ලිපිනය ලබා දෙන්න.

මෙම Browse යන්න ක්ලික් කිරීමෙන් එය ඔබට පහසුවෙන් සිදුකල හැකිය.

ඊලඟට මතුවන වින්ඩෝවෙන් ඔබගේ iso ෆයිල් එක තෝරා දෙන්න.
Pen Drive එක bootable එකක් ලෙසට නිර්මාණය කරගන්න. මීලගට ඔබගේ Pen Drive එක තෝරා Create යන්න ක්ලික් කරන්න. ස්වල්ප වේලාවකින් ඔබගේ Pen Drive එක Bootable ආකාරයට සකස් වෙනවා ඇති.

තවද මෙම මෘදුකාංගය භාවිතයෙන් උබුන්ටු පමණක් නොව වෙනත් ඕනෑම ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රෝවක් Bootable Pen Drive ලෙසට සකසා ගත හැකිය. වැඩි විස්තර සඳහා එම අඩවියට මෙතනින් පිවිසෙන්න.

ඔබේ පරිගණකයේ Boot order එක වෙනස් කරගන්නා ආකාරය.

මෙසේ USB Drive එකකින් හෝ CD එකකින් පරිගණකය Boot කිරීමට නම් මුලින්ම පරිගණකයේ Boot Order එක වෙනස් කල යුතුය. ඒ සඳහා ඔබේ පරිගණකයේ BIOS වලට ඔබ පිවිසිය යුතුය. බොහෝ පරිගණක ආරම්භ වන විටම F12 බොත්තම හෝ Delete බොත්තම එබීමෙන් ඔබට BIOS වලට පිවිසිය හැකිය.

ඉන්පසු පහත රූප වල පරිදි ඔබගේ Boot order එක සකසන මෙනුවට ගොස් පරිගණකය මුලින්ම boot විය යුත්තේ CD එකකින්ද, USB Drive එකකින්ද යන්න තෝරා වෙනස් කම Save කරලා BIOS වලින් ඉවත් වෙන්න. ඉන්පසු ඔබ තේරු පරිදි ඔබේ පරිගණකය CD එක මගින් හෝ USB Drive එක මගින් boot වීමට පටන් ගනී.

Phoenix BIOS වල boot order එක තිබෙන මෙනුව.

AMI BIOS වල boot order එක තිබෙන මෙනුව.

BIOS සකසන එකනම් එච්චර අමාරු වැඩක් නෙවේ. ඒ වුනත් මොකක් හරි ප්‍රශ්නයක් ආවොත් අපිට කියන්න. අපි උදව් කරන්නම්.

ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රෝවක් ලබා ගන්නා ආකාරය.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Sat, 25 Aug 2012 17:22:00 +0000

උබුන්ටු ලබා ගන්නා ආකාරය.
මෙච්චර දවසක් කථා කරපු ලිනක්ස් ඔබේ පරිගණකයට ස්ථාපනය කරගන්න හැටි ගැන තමා අද කථා කරන්නේ. මේ සඳහා මම උබුන්ටු ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රෝව තෝරගත්තේ ආධුනිකයෙකුට බොහෝම ලේසියෙන් උබුන්ටු පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් නිසයි.
උබුන්ටු ඔබේ පරිගණකයට ස්ථාපනය කරගන්න පුළුවන් ආකාර කිහිපයක්ම තියෙනවා. ඊට කලින් ඔබ ඔබට ගැලපෙන උබුන්ටු සංස්කරණය තෝර ගෙන එය ලබා ගත යුතුයි.

උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් හා ලැප්ටොප් පරිගණක සඳහාද, සර්වර් පරිගණක සඳහාද ලබාගත හැකිය. ඔබ භාවිතා කරන්නේ ඉන්ටෙල් සමාගමේ සකසනයක් නම් හා ඔබට අවශ්ය්ය වන්නේ 32 බිට් සංස්කරණයක් නම් මෙතනින් අදාල උබුන්ටු සංස්කරණය ලබා ගන්න. මෙය ඩෙස්ක්ටොප් හා ලැප්ටොප් පරිගණක සඳහා වන නවතම ස්ථායි බිටු 32 උබුන්ටු සංස්කරණයයි. ඔබේ පරිගණකය බිටු 64 සඳහා සහයෝගය දක්වන එකක් නම් මෙතනට පිවිස පහත රූපයේ පරිදි 64 බිට් ලෙස තෝරාගැනීම සඳහන් කොට උබුන්ටු 64 - bit සංස්කරණය ලබා ගන්න.

ටොරන්ට් මඟින් මෙම උබුන්ටු සංස්කරණ ලබා ගැනීමට පහත අදාල සංස්කරණය මත ක්ලික් කරන්න.

ඔබට සර්වර් සංස්කරණයක් හෝ ක්ලවුඩ් සංස්කරණයක් අවශ්ය නම් මෙතනට පිවිස ඔබට අවශ්ය එක තෝරා ගන්න.
ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රෝ ලිපියේ සඳහන් වූ ඕනෑම ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රෝවක් එම ලිපියේ ඇති ලින්ක් මඟින් ලබා ගත හැක.

මෙසේ කුමන විදිහකට හරි උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ඔබට ලබා ගැනීමට අපහසු නම් ඔබගේ පරිගණකයේ සකසනය Intel ද, නැත්තම් AMD යන්නද, බිටු 32 ද, නැත්නම් බිටු 64 ද යන වග සඳහන් කරමින්, udsubodhana@gmail.com විද්යුත් ලිපිනයට ඔබගේ ලිපිනයද සඳහන් කරමින් ලිපියක් එවන්න. පුළුවන් පුළුවන් ආකාරයට ඔබට අවශ්ය උබුන්ටු හෝ වෙනත් ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රෝවක සජීවී සංගත තැටියක් ලබාදෙන්න උත්සහ කරන්නම්. ඔබගේ විද්යුත් ලිපිනය හෝ සම්බන්ධ කරගැනීමට පුළුවන් ආකාරයක් (ෆේස් බුක් හෝ ට්විට්ර්‍ වැනි... හෝ දුරකථන අංකයක් හෝ)සඳහන් කරනවා නම් වඩාත් හොදයි.

Linux Distro හෙවත් ලිනක්ස් බෙදා හැරීම්.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Fri, 24 Aug 2012 12:56:00 +0000

අපි මෙච්චර වෙලා කතා කරපු ලිනක්ස් අපිට ලබාගන්න පුළුවන් ආකාර කිහිපයක්ම තියෙනවා. භාවිතා කරන්නන්ගේ අවශ්යතාවන්ට ගැලපෙන අයුරින් මූලික ලිනක්ස් කර්නලය සංස්කරණය කරමින් තැනූ මෙහෙයුම් පද්ධති එහෙමත් නැත්තම් Linux Distribution බොහෝමයක් ඇත. විවිධ පුද්ගලයන්ගේ අවශ්යතා වෙනස් බැවින් ඒ ඒ අවශ්යතා වලට අනුකූලව ඒ ඒ පුද්ගලයන් හෝ ආයතන මෙම ලිනක්ස් කර්නලය වෙනස් කරමින් භාවිතා කරයි. මෙසේ තැනූ සිය දහසක් මෙහෙයුම් පද්ධති අතරින් ලංකාවේ අපිට ගොඩාක් හුරුපුරුදු මෙහෙයුම් පද්ධති කීපයක් ගැන කෙටියෙන් හඳුන්වා දෙන්නයි යන්නේ. ඔබගේ අවශ්යතාවයන්ට අනුව ඔබට ගැළපෙන ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රොව තෝරගන්න.

උබුන්ටු - මනුෂ්යත්වයෙන් හැමෝටම
ලිනක්ස් ලෝකයේ ජන්ප්‍රියම, වඩාත්ම පරිශීලකයාට භාවිතයට පහසු මෙහෙයුම් පද්ධතිය තමා උබුන්ටු. (මෙම සිංහල විකි පිටුව යාවත්කාල කර නොමැත. නවතම ස්ථාවර නිකුතුව : 12.04 LTS Precise Pangolin / 26 April 2012; 3 months ago ලෙසද, නවතම අස්ථාවර එකතුව : Quantal Quetzal Alpha 3 / 26 July 2012; 29 days ago ලෙසද, වෙනස් විය යුතු අතර වැඩි විස්තර සඳහා මෙතෙන්ට යන්න.)
ඇත්තටම ආධුනිකයෙකුට හොද ආරම්භයක් ගන්න පුළුවන් උබුන්ටුත් එක්ක. ඩෙස්ක්ටොප්, ලැප්ටොප් වගේම සර්වර් පරිගණක සදහාද අදාළ උබුන්ටු සංස්කරණ ඇත. වේගය, ලස්සන (උබුන්ටු වල ලස්සන බලන්න පාවිච්චි කරලම බලන්නකෝ) ඒ වගේම භාවිතයේ පහසුව, උදව් ලබාගැනීමේ පහසුව, සරළ බව වැනි හේතු උබුන්ටු මෙච්චර ජනප්‍රිය කරන්න දායක වෙලා තියෙනවා.

උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් එකක්.

උබුන්ටු ආරම්භක මෙනුව.

උබුන්ටු සෙවුම.

මේ රූප වලින් පෙන්නලා තියෙන්න එකිනෙකට වෙනස් පරිගණක 3ක තිර රූප බව දන්වා සිටිමි. ඔබට අවශ්ය පරිදි ඔබේ මෙහෙයුම් පද්ධතිය ලස්සන කරගනීමට උබුන්ටු වෙතින් සියළු පහසුකම් සලසා ඇත.
උබුන්ටු වල වෙනත් සංස්කරණ කිහිපයක්ද පවතින අතර ඒවා ගැන කෙටියෙන් කියන්නම්.
ලුබුන්ටු යනු බොහෝම අඩු ශඛයතාවයක් පවතින පරිගණක සඳහා වූ උබුන්ටු සංස්කරණයයි.
එඩුබුන්ටු යනු අධයාපනික කටයුතු උදෙසා විශේෂයෙන්ම සකසන ලද උබුන්ටු සංස්කරණයයි.
ෂුබුන්ටු යනු තවත් සැහැල්ලු උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතියකි. අඩු ශඛයතාවයක් පවතින පරිගණක සඳහා වඩාත් සුදුසු වේ.

ෆෙඩෝරා Fedora Project

ෆෙඩෝරා මෙහෙයුම් පද්ධතියත් හරිම ලස්සන භාවිතයට පහසු වේගවත් ලිනක්ස් මූලික කරගත්ත මෙහෙයුම් පද්ධතියක්. රෙඩ් හැට් වයාපෘතිය නතර කර දැමුවාට පසුව තමා ෆෙඩෝරා පටන් ගන්නේ. මේකත් ආධුනිකයට වුනත් ගැලපෙන පහසුවෙන් වැඩ කරගන්න පුළුවන් ලස්සන O/S එකක්.

ෆෙඩෝරා මෙනුව

ආරම්භක තිරය

ලිනක්ස් මින්ට්

මේකත් ආධුනිකයෙකුට ලේසියෙන්ම ඉගෙන ගන්න පුළුවන් තවත් එක ලස්සන ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රොවක්. මේක උබුන්ටු පාදක කරගෙන තමා බිහිවුනේ, නමුත් භාවිතා කරද්දි තේරෙයි උබුන්ටු සහ මින්ට් අතර පැහැදිලි වෙනස් කම් ඇති බවට.

ලිනස්ක් මින්ට්

ආරම්භක තිරය

තව ලස්සන, භාවිතයට පහසු ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රෝ ගොඩාක් තියෙනව.. ලිපිය දිග වැඩිවෙන නිසා ඔක්කොම සඳහන් කරන්න අමාරුයි. සියළුම ඩිස්ට්‍රො මේ ලිපියෙන් බලා ගන්න පුළුවන්. තවත් ආස හිතෙන ඩිස්ට්‍රො කීපයක් ගැන කෙටියෙන් ලියන්නම්. ඒ ලින්ක් ක්ලික් කිරීමෙන් ඔබට ඒවා ලබාගන්නත් පුළුවන්.

උබුන්ටු ස්ටූඩියෝ - මේක වෘත්තීයම ශබ්ද හා රූප මාධයම කටයුතු සඳහා භාවිතා කරයි.
පියර් OS - මෙය ඇපල් මැකින්ටෝෂ් ආකෘතියට සමීප උබුන්ටු සංවර්ධනය කරමින් නිපදවූ ආකර්ෂණීය මෙහෙයුම් පද්ධතියකි.
සොලාරිස් - ඔරකල් සමාගමෙන් නිපදවූ තවත් ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියකි.
ඕපන් සූසේ - තවත් එක් ලස්සන ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රොවක්.

මෙසේ සිය ගණනක් වූ ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රො අතරින් ඔබට ගැළපෙන ඕනෑම ඩිස්ට්‍රෝවක් නොමිලේම ලබා ගෙන එන්න ලිනක්ස් ලෝකෙට...... මේ නිදහසේ ජීවත් වීමට හොඳම වෙලාවයි.

ඇයි ලිනක්ස් මෙච්චර හොඳ....???

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Thu, 23 Aug 2012 19:03:00 +0000

ඔබගේ මෙහෙයුම් පද්ධතිය ලෙස ලිනක්ස් තෝරා ගැනීමට හේතු බොහෝමයක් තියෙනවා. කියවන්න ලේසි වෙන්නත් එක්ක ඒවා එකින් එක කරුණු වශයෙන්ම කියන්නම්කෝ.. අමතක වෙච්ච හේතුවක් තියෙනවා නම් එකතු කරන්නත් පුළුවන් ඕන්....

ඔක්කොම නොමිලේ ගන්න තියෙන කොට ඇයි මංකොල්ලකන්නේ ??
ඔබ දැනටමත් Windows හෝ එවැනි වාණිජ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් භාවිතා කරන අයෙක් නම් "අපි නම් Windows වලට ගෙවලා නෑ" කියලා කියන අයෙක් වෙන්න පුළුවන්, චුට්ටක් හිතලා බලන්නකෝ ඒක ඇත්තමද කියලා..?

ඔබ භාවිතා කරන ලැප්ටොප් එක හෝ පරිගණකය Windows සමඟින් ආපු එකක් නම් ඔබ දැනටමත් ඔබේ පරිගණකයට වැය වුන මුදල වගේ දෙතුන් ගුණයක් මෙහෙයුම් පද්ධතියට ගෙවපු කෙනෙක්. මංකොල්ලකාපු Windows මෙහෙයුම් පද්ධතියක් භාවිතා කරන තරම් පහත් වැඩක් නොකරන කෙනෙක් නම් ඔබ ඔබගේ මෙහෙයුම් පද්ධතිය වෙනුවෙන් සෑහෙන්න ගාණක් Microsoft සමාගමට ගෙවපු කෙනෙක්.
ඉතිං ලිනක්ස් වගේ සියල්ල සපිරි මෙහෙයුම් පද්ධති ඕනෑ තරම් නොමිලේම ගන්න තියෙද්දි ඇයි නිකන් මුදල් නාස්ති කරන්නේ ?? එහෙමත් නැත්තම් ඇයි නිකරුනේ හොරෙක්, මංකොල්ලකාරයෙක් වෙන්නේ.

වෛරස් ගැන අමතක කරන්න.

වෛරස් ආසාදන නිසා ඔබගේ පරිගණකය ඔබ කීවතාවක් නම් format කරලා ඇද්ද...? මේ ජරා වෛරස් නිසා පරිගණකය භාවිතා කරන එක කී සැරයක් නම් එපා වෙලා ඇද්ද..?
ලිනක්ස් වලට ආපු දවසේ ඉදන් වෛරස් ගැන සම්පූර්ණයෙන්ම අමතක කරලා දාලා නිදහසේ පරිගණකය භාවිතා කරන්න ඔබට පුළුවන්.

Drivers නම් ඕනෙම නෑ.
අළුතින් දෘඩාංගයක්... අඩුම ගානේ HSDPA Dongle එකක් පවා භාවිතා කරන්න යනකොට Drivers ගැටළු කීයක් නම් ඔබ අත්විදලා ඇද්ද..? ලිනක්ස් එක්ක මේ සියළුම Drivers ප්‍රශ්න අමතක කරලා දාන්න ඔබට පුළුවන්. ඇත්තටම දැනට අපි නිතර භාවිතා කරන සියළුම දෘඩාංග වලට අදාළ සියළුම Drivers ලිනක්ස් කර්නල් එකේ තියෙනවා. ඉතිං ඔබට අමුතුවෙන් Drivers ගැන ළතැවෙන්න ඕනේ නෑ.

පරණ පරිගණක වලිනුත් වැඩ ගන්න.
අපි දන්නවා Windows වල අළුත් සංස්කරණ එන්න එන්න ඒවා ඉල්ලන මූලික අවශ්යතාත් වැඩි වුනා. ඒක නිසා බොහෝමයක් දෙනාට එක්කෝ තමන්ගේ පරිගණකය වැඩි දියුණු කරන්න වුනා, නැත්තම් ඒ පරණ පරිගණකය විසි කරන්න වුනා. ඒත් ලිනක්ස් වැඩි දියුණු වෙන්න වෙන්න ඉල්ලන අවශ්යතා අඩු වුනා. කොටින්ම කියනවා නම් දැන් ලොකේ තියෙන අළුත්ම ලිනක්ස් සංස්කරණයක් එක්ක වැඩ කරන්න 256MB රැම් එකක් තියෙන පරිගණකයකටත් පුළුවන්. ඉතිං එහෙව් එකේ මොකටද වැඩි මුදලක් දීලා ඉල්ලන් කන්නේ...?

අළුත් මෘදුකාංග හොයන්න වටේ යන්නේ ඇයි..?
Windows භාවිතා කරද්දි මොකක් හරි අළුත් මෘදුකාංගයක් ඕන වුනොත් දස අතේ හොයන්න වෙන බව කවුරුත් දන්නවනේ. ඉතිං ලිනක්ස් එක්ක නම් එහෙම වද විදින්න ඕනෙම නෑ. මෙහෙයුම් පද්ධතියක් එක්කම ලැබෙන තවත් මෘදුකාංග මගින් ඒ ඒ අවශ්ය සියළුම මෘදුකාංග එක ක්ලික් එකකින් ඔබට ලබාගන්න පුළුවන්.

එකින් එක විස්තර කරලා ලියන්න බැරිතරමට හේතු තියෙනවා ලිනක්ස් භාවිතා කරන්න. හරි තව ටිකක් කෙටියෙන්ම ලියන්නම්කෝ.....

පරිගණකය සමඟ වේගයෙන් වැඩ කරන්න.
අවශ්ය විදිහට ඕනෑ දෙයක් වෙනස් කරමින් වැඩ කරගන්න.
අදාළ සියළුම උපදෙස් නොමිලේම ලබාගන්න.
කවුළු රාශියක් වෙනුවට වැඩබිම් කිහිපයක වැඩ කරගන්න.
පද්ධතියේ ස්ථවාර බව වැඩි කරගන්න.

මේ වගේ හේතු බොහෝමයක් තියෙනවා ලිනක්ස් වලට මාරු වෙන්න. ඔබට දැනටමත් Windows අතඇරගන්න බැරි විශේෂ මෘදුකාංග තියෙනවා නම් ඒවට විකල්පත් ලිනක්ස් වල තියෙනවා. එහෙනම් එන්න ලිනක්ස් ලෝකෙට....! අපි දැන්වත් හරි දේ කරමු.

Linux ඉතිහාසය කෙටියෙන්.

noreply@blogger.com (Dulanja Subodhana) — Thu, 23 Aug 2012 13:49:00 +0000

Linux ගැන කතා කරනවා නම් Unix ගැනත් කථා නොකරම බෑ. දශක හතරකටත් වැඩියෙන් ඉදලා බහු භාවිතාය, බහුකාර්ය යෙදීම්, ස්ථාවරබව, පහසුවෙන් එහා මෙහා ගෙන යා හැකි සහ බලසම්පන්න ජාලගත කිරීම් සම්බන්ධතාව වැනි මූලික ගුණාංග හේතුවෙන් ජනප්‍රිය වෙච්ච මෙහෙයුම් පද්ධතියක් තමා Unix කියන්නෙ. කථාව පටන් ගන්නේ 1969 ඉදන්, ඒ කාලයේ

AT & T හා Bell පර්යෙෂණාගරායේ පර්යේෂන කරපු ඩෙනිස් රිචේ සහ කෙන් තොම්සන් යන මහත්වරුන් කරපු පර්යේෂනයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තමා Unix උපදින්නේ.
මේ ඩෙනිස් රිචේ කියන්නේ අපි අදටත් භාවිතා කරන C පරිගණක භාෂාව ලෝකෙට හදුන්වාදීපු පුද්ගලයා. කෙන් තොම්සන් විසින් ලියන ලද කේත ඩෙනිස් රිචේ විසින් නැවත C භාෂාවෙන් ලියලා තමා Unix Kernel එක එහෙමත් නැත්තම් ප්‍රධාන කේත සටහන එළිදැක්වෙන්නේ.
ඒ කාලයේ අද වගේ මෘදුකාංග මුදලට විකිනීමක් නොතිබුන බැවින් මෙම Unix Kernel එක අධ්යන කටයුතු සදහා විශ්වවිද්යාල අතර හුවමාරු කරගනිමින් Unix දිගින් දිගටම සංවර්ධනය වුනා.
1991 දි ෆින්ලන්තයේ හෙල්සින්කි විශ්වවිද්යාලයේ දෙවන වසර සිසුවකු වූ ලිනස් ටොර්වල්ඩ්ස් Unix කර්නලය නැවත වෙනස් කර ලියමින් Linux නම් වූ අපූර්ව මෙහෙයුම් පද්ධතිය ලෝකෙට බිහි කරා.
Linux කියන එකේ තේරුම Linux යනු Unix නෙව් යන බවය. Linux Is Not UniX.
මෙලෙස යුනික්ස් වල ඉදන් ලිනක්ස් දක්වා විකාශනය මෙම රූපයෙන් සරලව පෙන්නන්න පුළුවන්.

අදටත් අපි භාවිතා කරන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති වල මුල් යුනික්ස් විධාන තිබීමෙන් පෙනීයන්නේ ලින්ක්ස් සහ යුනික්ස් වල තිබෙන අපූර්ව බැඳිමයි.(ls, cp, mv, rm...etc)
1991 ඉදන් මේ දක්වාම සුපිරි පරිගණක වල සිට අප භාවිතා කරන පුද්ගලික පරිගණක දක්වා ලිනක්ස් තම බලසම්පන්න බව පෙන්වා ඇත.

Linux සිංහලෙන්®

Linux සිංහලෙන්® දෙවැනි ගමන.

Shell Scripting #3 - ගණිත කර්ම - Shell Arithmatics

Linux සිංහලෙන් Shell Scripting #2.3 - විචල්‍යය භාවිතය.

Linux සිංහලෙන් Shell Scripting #2.2 - විචල්‍යය අර්ථදැක්වීම.

Shell Scripting #2.1 - විචල්‍යය - Variables.

Shell Scripting #1 - හැඳින්වීම

Shell Script ඉගෙනගමු.

පුංචි පුංචි දේවල් ටිකක්... - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #10

ෆයිල්ස් වල හිමිකාරීත්වය - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #9

ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වයන් සහ හිමිකාරීත්වය 3 - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #8

ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වයන් සහ හිමිකාරීත්වය 2 - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #7

ෆයිල්ස් වල අවසර තත්වයන් සහ හිමිකාරීත්වය 1 - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #6

ඉතාමත් ප්‍රවේශමෙන්. - කිසිවිටෙක නොකල යුතු විධාන.

ලිනක්ස් සුපර් යූසර් හෙවත් රූට්. - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #5

සුපර් යූසර් එහෙමත් නැත්තම් රූට් වෙන්නේ කොහොමද...?

සුපර් යූසර් මුරපදය වෙනස් කරගන්නා ආකාරය.

සුපර් යූසර්ගෙන් ඉවත් වීම.

විධාන තවදුරටත්. - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #4

ලිනක්ස් විධාන. - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #3

ලිනක්ස් ගොනු නිර්මිතය. - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #2

ලිනක්ස් පද්ධතියක නිර්මිතය - ලිනක්ස් පාඩම් මාලාව #1

ලිනක්ස් ඉගෙන ගමු.

උබුන්ටු ස්ථාපනය කරන ආකාරය.

උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීමට Pen Drive එක සකසා ගන්නා ආකාරය.

ලිනක්ස් ඩිස්ට්‍රෝවක් ලබා ගන්නා ආකාරය.

Linux Distro හෙවත් ලිනක්ස් බෙදා හැරීම්.

ඇයි ලිනක්ස් මෙච්චර හොඳ....???

Linux ඉතිහාසය කෙටියෙන්.