WWW.GENGHIS.TK

Таны мэдэх хэрэгтэй англи хэлний ярианы таван дүрэм

2015-12-14T11:19:00.002+08:00

/* ESL (англи хэлийг хоёрдогч хэлээ болгон судлаж байгаа сурагч)/
Phrase - үг хэллэг

1. Хэтэрхий их дүрэм битгий судла

Англи хэлийг хоёрдогч хэлээ болгон судлаж байгаа хүмүүст хачин сонсогдож магадгүй юм. Гэхдээ хамгийн чухал дүрмүүдийн нэг нь юм шүү.

Шалгалтаа амжилттай өгөхийг зорьж байгаа бол дүрмээ судлах нь зөв. Харин англиар чөлөөтэй сайн харилцаж сурахаар бол дүрэм судлахгүйгээр англи хэлийг сурахыг оролдоод үзээрэй.

Англи хэлний дүрмийг бүр орхи гэсэн үг биш л дээ. Дүрэм голлон судлахгүйгээр ярианы дадлага хийж, хэллэг сурахыг хичээгээд үзээрэй.

Тэгэхээр хэт их дүрэм судлах нь таны толгойг эргүүлж, үнэхээр ихээр залхаах болно. Та яг өөрийнхөө бодож байгаагаар өгүүлбэр бүтээхийн оронд нөгөө л хэдэн дүрмүүдийн талаар бодсоор тушалдсаар байх болно. Унаган англи хэлээр ярьдаг хүмүүсийн цөөхөн хэсэг нь нийт дүрмийн 20 гаруйхан хувийг л мэддэг байна.

Тиймээс англи хэлийг хоёрдогч хэлээрээ сонгон суралцдаг ихэнх сурагчид унаган англи хэлээр ярьдаг хүмүүсээс илүү их дүрэм мэддэг байна. Би өөрийн туршлагаасаа үүнийг итгэлтэйгээр хэлж чадна. Миний бие унаган англиар ярьдаг мөн англи уран зохиолоор мэргэжил дүүргэсэн, арав гаруй жил англи хэлний багшаар ажиллаж байгаа туршлагатай хүн.

Хэдий тийм боловч миний шавь нарийн ихэнх нь миний мэддэгээс илүү англи хэлний дүрмийн талаар нарийн мэдлэгтэй мөн англи хэлийг судалсан байдаг юм. Би англи хэлний аливаа үг, өгүүлбэрийг хялбархнаар хайж тодорхойлж ашиглаж чаддаг ч би тархинд яг ямар комманд өгөгдөж, ямар процесс болдгийг сайтар тодорхойлж мэдэхгүй юм.

Би үргэлж унаган англи хэлтэй найз нөхдөөсөө байнга дүрмийн талаар асуултууд асуудаг ч тэдний цөөн хэд нь л зөв хариултыг мэддэг. Гэхдээ манай найзууд ямар ч түгдрэл байхгүйгээр англиар чөлөөтэй ярьж, уншиж, сонсож, ойлгож, үр дүнтэй бодитойгоор ашиглаж чаддаг.

Та дүрмийн тал дээр үйл үгийн учир шалтганыг бүгдийг мэдэхийг хүсч байна уу эсвэл англиар чөлөөтэй ярьж чаддаг болмоор байна уу?

Та англиар чөлөөтэй ярьж чаддаг болмоор байна уу? Тэгвэл хэт их дүрэм битгий судлаарай.

2. Үг хэллэг (phrase) сур мөн цээжил

Олон сурагчид дан үг цээжлээд утга төгөлдөр өгүүлбэр бүтээх гэж сурч мэдсэн үгсээ эвлүүлж нийлүүлэхийг оролддог. Заримдаа би сурагчдаа хичнээн үг мэддэг бол ягаад утга төгөлдөр өгүүлбэр зохиож чаддаггүйг нь гайхдаг. Үүний шалтгаан нь сурагчид маань хэллэгүүдийг сураагүйд байгаа юм. Жаахан хүүхдүүд хэл сурахдаа үг болон хэллэгийг хамтад нь сурдаг байна. Яг тэдэн шиг, та ч мөн адил хэллэг сурах хэрэгтэй.

Та 1000 үг мэддэг байж болох ч нэг ч зөв өгүүлбэр зохиож чадахгүй байж магадгүй юм. Гэхдээ нэг хэллэг мэддэг бол та зөв утгатай олон зуун өгүүлбэр зохиох боломжтой. Хэрэв 100 хэллэг мэддэг бол хичнээн олон зөв өгүүлбэр хэлж чадахыгаа тунгаагаад үзээрэй. Эцэст нь та 1000-хан хэллэг мэддэг байхад л англиар чөлөөтэй ярьж чаддаг болно гэсэн үг шүү.

Англи хэлний ярианы үндэс хэмээх хэсэг нь ганц хэллэгээр олон өгүүлбэр зохиох боломтойг харуулсан гайхалтай жишээ юм. Тиймээс дан үг цээжлэхийн тулд олон цагийг битгий зарцуулаарай. Тэр цаг хугацаагаа хэллэг буюу “Phrase” сурахад зарцуулаарай. Ингэснээр та англиар чөлөөтэй ярихад илүү ойртох болно.

Битгий орчуул
Англи өгүүлбэр бүтээж байгаа үедээ эх хэлнийхээ үгийг шууд битгий хөрвүүлэн ашиглаарай. Үгийн дараалал нь тэс өөр байдаг учраас буруу өгүүлбэр зохиох магадлалтай. Үүнийхээ оронд үг хэллэг, өгүүлбэрүүд сурснаараа та хэлж байгаа үгнүүдийнхээ талаар бодох шаардлагагүй ба зүгээр л автоматаар хариу үйлдэл хийдэг болно.

Орчуулгатай холбоотой өөр нэгэн асуудал бол сурсан хэл зүйн дүрэмтэйгээ холбох гээд байх явдал юм. Англи хэлээр өгүүлбэр зохиохдоо орчуулах мөн дүрмийн талаар бодох буруу бөгөөд үүнээс зайлсхийх хэрэгтэй байдаг.

3. Унших, сонсох нь тийм ч хангалттай биш. Юу сонсож байгаагаараа ярих дадлага хий

Унших, сонсох болон ярих нь аль ч хэлний хамгийн чухал чадварууд юм. Англи хэлэнд энэ мөн хамааралтай хэдий ч ярих нь чөлөөтэй харилцах ганц шалгуур байна. Ярихаас эхлээд чөлөөтэй ярьдаг болох дараа нь уншиж хамгийн сүүлд нь бичиж сурах нь балчир насны хүүхдүүдэд байдаг энгийн дэс дараалалтай үйлдэл юм. Тиймээс эдгээр үйлдлүүд нь байгалийн дэс дараалал бүхий жам ёс гэж ойлгож болно.

Нэгдүгээр асуудал
Дэлхий даяар сургуулиудын заах арга барилаас авч үзэхэд эхлээд унших, дараа нь бичих, дараа нь сонсохыг заадаг нь их хачирхалтай биш гэж үү? Хэдийгээр энэ нь өөр ч та хоёрдогч хэлийг судлахдаа тухайн хэл дээрх материалыг унших хэрэгтэй. Байгалийн дэс дараалал нь сонсох, ярих, унших мөн бичих боловч англи хэлийг хоёрдогч хэл болгон судлаж байгаа хүмүүст унших, сонсох, ярих болон бичих гэсэн дараалалтай байдаг нь буруу дэс дарааллаар судлаж байгаа юм шиг санагддаг.

Хоёрдахь асуудал
Олон хүн уншиж мөн сонсоод ойлгож чаддагийн шалтгаан нь тэд дадлага хийдэгт оршино. Гэвч англиар чөлөөтэй ярихын тулд та өдөр бүр ярианы дадлага хийх хэрэгтэй. Сонсох чадвараа байнга давтаарай. Ингэхдээ зүгээр сонсоод өнгөрөх биш сонсоод чангаар дагаж давтан давтан хэлээрэй. Ингэж давтсаар байгаад та чөлөөтэй ярьж чаддаг болно.

4. Өөрийгөө хамаг хүчээрээ дайчил

Аливаа нэгэн хэлээр ярьж чадаж байна гэдэг нь таныг хэр ухаантай гэдэгтэй тийм ч их хамааралгүй юм. Хичээж чадвал хэн ч ямар ч хэлээр ярьж сурч чадна. Энэ нь дэлхийн олон орны хүмүүсээр батлагдсан зүйл шүү дээ. Аливаа хүн багадаа л нэг хэлээр ярьж чаддаг шүү дээ.

Энэ нь юутай холбоотой гэж бодож байна? Энгийнээр хэлэхэд аль ч орны хүн эх хэлээрээ өдөр тутам ярьж, сонсож, бичиж байдаг. Энэ нь өдөр тутам цаг минут тутам тухайн хэлийг давтаж хичээл хийж байгаатай агаар нэг билээ.

Англи хэлээр хичээл нь явагддаг сургуульд сурдаг хүмүүсийн ихэнх нь англиар дажгүй сайн ярьдаг гэдгийг анзаарах болно. Тэд англиар ярьж чадаж байгаагийн гол учир нь англиар багадаа л долоо хоногийн нэлээд цагийг англи орчинд өнгөрүүлж, хичээл хийж давтаж байгаатай холбоотой. Тиймээс аливаа хэлийг сайн суръя гэвэл өдөр тутам давтаж хичээх хэрэгтэй шүү.

Ер нь бол англиар чөлөөтэй ярихын тулд та гадагшаа явах шаардлагагүй. Гагцхүү англи хэлтэй хүрээлэл л бий болгох хэрэгтэй юм.

Эсвэл найзуудынхаа дунд зөвхөн англиар ярина гэдэг дүрмийг хэрэгжүүлж болно шүү дээ. Мөн ухаалаг утсан дээрээ англи өгүүлбэрүүдийг тогтмол сонсож болно.

Таны харж байгаачлан орчин тойрноо өөрчилснөөр зорилгодоо хүрч болно. Өөрийгөө англи хэлэнд дурлуулах хэрэгтэй. Ингэснээр хэд дахин хурдан сурах болно.

5. Зөв материал судла

Ямар ч хэлний буруу хэллэгийг “дадлага төгс болгодог” юм гэж хэн нэг нь хэлсэн байдаг.

Яг үнэндээ дадлага зөвхөн таныг юу давтаж байгаа тэрийг л төгс болгоно. Хэрвээ буруу өгүүлбэрийг давтвал та төгс байдлаар өгүүлбэрийг буруу л хэлэх болно шүү дээ. Тиймээс аль болох олон хүмүүсийн нийтлэг ашигладаг сургалтын материалыг судлах нь дээр байдаг юм.

Унаган англи хэлгүй ярилцагч найзтайгаа хамт англи хэл сурах нь эерэг бас сөрөг талуудтай байдаг. Давуу тал нь бие биенийхээ алдааг зааж өгч, бие биенээ хурцлаж болно. Сөрөг тал нь хэлж байгаа үгийнхээ утга агуулга болоод хаана хэзээд хэрэглэх вэ гэдэг дээр асуудалтай байдаг аж.

Тиймээс өөрийнхөө сурсан зөв утга агуулга бүхий материалыг тухайн цаг хугацаандаа ашиглаад сайтар дадлага хийгээрэй.

Ингээд дээр дурдсан дүрмүүд нь таны англи хэлний мэдлэгт тэр дундаа ярианы англи хэлийг эзэмшихэд тань тодорхой хэмжээгээр тус болно гэж найдаж байна.

Эх сурвалж: http://www.talkenglish.com

"Genghis" team

Гитлер шиг л харгис байжээ

2015-07-19T16:57:00.000+09:00

Дээрх зураг дээр байгаа хүнийг таних уу?

Энэ хүн бол Бельгийн угсаа залгамжилсан Хаан хоёрдугаар Леофолд юм. Гэхдээ түүний түүхэнд гүйцэтгэсэн харгислалыг тэр бүр сайн мэдэхгүй болов уу.

Бельгийн Хаант засгийн колони байгуулах хүсэл эрмэлзэл асар хүчтэй байсан төдийгүй Ази болон Африк дахь хэд хэдэн оролдлогууд нь амжилтгүй болсон юм. Гэхдээ тэд алдаан дээрээсээ суралцан дараагийнхаа байг хараалсан байв.

19-р зууны төгсгөл гэхэд Африк тив тэр чигтээ Европын орнуудын колони болон хувирсан байлаа.

Тэр дундаа маш их хэмжээний резин, алт, зэс, мөнгө, давс, алмазтай болон байгалийн баялаг ихтэй, мөн нэгдсэн нэг засаг захиргаа муутай Конго улс нь шунаг Бельгичүүдийн нүдэнд өртөхгүй байхын аргагүй байсан юм.

Ийнхүү Хаан Леофолдоор тэргүүлүүлсэн Бельгийн засгийн газар башир арга сэджээ. Конго-ын иргэдээ та бүхнийг бид Өрнөдийн хөрөнгөтнүүдийн дарлал мөлжлөг, Арабын боолчлолоос өмгөөлөн хамгаална хэмээн итгүүлж “Африкийг ивэээх нийгэмлэг” гэгчийг байгуулжээ.

Мөн уг үйл ажиллагааныхаа дагуу газар сайгүй толгой дараалсан олон Буяны сангууд, Христийн сүмүүдийг байгуулж байв.

Гэхдээ бүх нийгэмлэг, буяны сан, сүм хийдүүдийн туйлын зорилго нь Хаан Леофолдын засаглалыг тогтооход оршиж байсан ба Конго даяар тусгай тагнуулын үүрэг гүйцэтгэж байв.

Ингээд тандан судалсны эцэст Хаан Леофолд өөрийнхөө төлөвлөгөөнийхөө дагуу Конго даяар эргэлт өөрчлөлтүүдийг хийж, колоничлох үйл ажиллагаагаа эхлүүлэхэд бэлэн болжээ.

Тэрээр эхний ээлжинд сайн цалин амлан нутгийн иргэдээс бүрдсэн хөлсний армийг буй болгож тухайн үеийн засаглалын сулхан тогтолцоог унагаан хөлсний армиа ашиглан аллага , зэрэмдэглэл, цаазлах, тарчлаан тамлах, лагеруудад бөөнөөр нь хорих гэх мэтээр хүч хэрэглэдэг болсон аж.

Энгийн номхон ард иргэдэд хүч хэрэглэн боол болгохыг нь болгон, эсэргүүцсэн нэгнийг нь том, жижиг хүүхэд гэж ялгалгүй хүчиндэж юмын чинээ бодолгүй гар эсвэл хөлийг нь тасдан тамладаг болов.

Харгис Хаан Леофолдын дэглэмийн үеийг “Конго-ын чөлөөт бүс” гэж нэрлэдэг бөгөөд ойролцоогоор нийтдээ 10-15 сая орчим энгийн ард иргэдийг алсан гэж дурджээ.

Дур зоргоороо аашилж буй Хаан Леофолдын харгислалын талаар Бельги болон Европын орнууд сайн мэддэггүй байлаа. Учир нь Хаан хэвлэл мэдээллийнхэнд авлига өгч дандаа шагшин магтсан зүйлсүүдийг нийтлүүлдэг байсан юм. Гагцхүү цөөн хэдэн хүмүүс л энэ харгислалыг буруу шааж эсэргүүцэн бичиж байжээ.

Тэдгээр хүмүүсийн нэг нь Америкийн нэрт нийтлэлч Марк Твайн байсан бөгөөд Конго дахь харгислал колоничлолын талаарх нийтлэлдээ Леофолд Хааныг элэглэн “Конгийн хайрлан хамгаалагч Хаан Леофолд” гээд Конго-ийг Хаан өөрийн дур зоргоороо аллага үйлдэж байгаа талаар нийтдээ 49 хуудас бүхий баримт материал нийтэлжээ.

Гэхдээ л түүний бичсэн уг нийтлэлийг дэлхий нийт хээв нэг байх ёстой зүйл мэтээр харсан нь гайхшил төрүүлсэн юм.

Учир нь тухайн үеийн цагаан арьст хүн хар арьстай хүмүүсийн нийгмийн нэр хүнд тэнгэр газар шиг зөрүүтэй байсан төдийгүй, цагаан арьстан хүнийг хамгийн дээд төрөлтөн гэх үзэл дэлхийн хэмжээнд түгээмэл түгсэн байжээ. Леофолд Хаан тийм бодолтой хүмүүсийн ердөө томоохон төлөөлөгчдийн нэг нь л байв.

Тийм учраас дэлхий нийт Африк дахь тарчлаан тамлал зовлонг байх ёстой байдаг л зүйл мэтээр хүлээн авдаг байжээ.

Дэлхийн түүхэн дэх маш олон геноцид буюу үндэстнээр нь хомроглон алах явдал их байсан хэдий ч тухайн үеийн Бельгийн колони болох Конго улсад тохиолдсон ийм аймшигт явдлыг дэлхий нийтийн анхаарал таталгүйгээр өнгөрсөн байдаг нь харамсалтай ажээ.

"Genghis" team

Солонгосын хойгийн дайн

2015-06-28T08:12:00.003+09:00

1945 онд ЗХУ болон АНУ Солонгосын хойгийг 38-р өртрөгөөр хуваасан бөгөөд хойд хэсгийг Ким Ир Сен удирдаж, харин өмнөдийг Ли Сын Ман тэргүүлэх болжээ. Ингэж хуваасан явдал түр зуурынх хэмээн тооцогдож байлаа. Хоёр Солонгос Үндсэн хууль баталж бүх нутаг дэвсгэрт ижил үйлчлэх засаг захиргаа байгуулах ёстой байв.

1950 оны зургадугаар сарын 25-ны өдөр Солонгосын дайн эхэлсэн түүхтэй. Өмнөд Солонгос дайныг “Зургадугаар сарын 25-ны тулгаралт” хэмээн нэрийддэг, харин Хойд Солонгост “Чөлөөлөх эх орны дайн” хэмээдэг. Гурван жил үргэлжилсэн энэ дайн Солонгосыг хоёр хэсэг болгон хуваасан юм.

Хүйтэн дайны үед гарсан мөргөлдөөнийг Хятад Зөвлөлт Холбоот улсын эсрэг АНУ өдөөн хатгасан хэмээн үздэг аж. Хойд Солонгосын зэвсэгт хүчинд “Хятадын сайн дурынхан” оролцож, ЗХУ санхүүжүүлж ирсэн байдаг.

Өмнөд Солонгосын талд АНУ, Их Британи болон НҮБ-ын энхийг сахиулах хүчний бүрэлдэхүүнд зарим нэгэн орон багтасан гэдэг. Зургадугаар сарын 25-нд Хойд Солонгосын цэрэг Өмнөд рүү цөмрөн ороход хүчний хувьд хамаагүй давуу байжээ. Тиймээс 28 гэхэд Сөүлийг эзлэн авсан юм. Наймдугаар сарын дунд үед Өмнөд Солонгосын нутаг дэвсгэрийн 90 хувь нь эзлэгдсэн байв. Харин есдүгээр сарын 15-нд холбоотнууд давшилтанд орж Инчон хотын боомтод америкиийн десант буужээ. Тэд нэг хоногийн дараа Сөүлийг эзлэн удалгүй 38-р өргөрөгт хүрч Пхеньян эзлэгджээ.

1950 оны аравдугаар сарын 25-нд Москватай тохиролцсоны үндсэн дээр хятадын зэвсэгт хүчин дайнд оролцож эхэлсэн юм. Тус улсын тусламжтай умардынхан ялалт байгуулж 1951 оны нэгдүгээр сарын 4-нд Сөүлийг дахин эзлэн авчээ. Гэвч удалгүй өмнөдийнхөн давшилтанд орж 38-р өргөрөг хүртэл умардын зэвсэгт хүчийг шахаж чадсан байдаг.

1951 оны долдугаар сарын 8-нд энх тайван тогтоох анхны хэлэлцээр эхэлсэн хэдий ч байлдааны үйл ажиллагаа үргэлжилсэн хэвээр. 1953 оны гуравдугаар сарын 5-нд И.Сталин нас барснаар Коммунист намын тэргүүлэгчид дайныг зогсоохын төлөө санал өгчээ. Үүнийг Хятад ч зөвшөөрөв.

1953 оны долдугаар сарын 27-нд энхийн гэрээнд гарын зурсан боловч Өмнөд Солонгосын тал байлдааныг үргэлжлүүлэхийн төлөө байлаа. Тиймээс өмнөдийн генерал Че Док Син уг гэрээнд гарын үсэг зурахаас татгалзсан гэдэг. Түүний оронд америкийн генерал Кларк гарын үсэг зуржээ. Ингээд 38-р өртрөгийн ойролцоо зэвсэггүй бүс байгуулж өдийг хүрсэн юм. Гэхдээ энхийн хэлэлцээр дайныг зогсоосон хэдий ч өдийг хүртэл гарын үсэг зураагүй байдаг аж.

"Genghis" team

Эх сурвалж: gogo.mn

Монгол бадарчин: Амайгийн лекц

2015-05-14T16:03:00.001+09:00

Хэн бүхний хийгээд байдаггүй урт замыг олон жилийн хугацаанд зориг, тэвчээрийн хүчээр туулж чадсан Монголын бахархалт нэгэн залуугийн лекцийг хүргэж байна.

Монгол бадарчин Амайгийн лекц:

"Genghis" team

Эх сурвалж: unknown

Шоргоолж бидэн шиг ухаантай амьтан

2015-04-30T11:45:00.001+09:00

Хэдэн зуугаас хэдэн саяараа бүлэг болон амьдардаг шавьжны аймгийн томоохон төлөөлөгч шоргоолж ухаантай амьтан. Судлаачид шоргоолжийг нийгэмшсэн шавьж ч гэх нь бий. Тэд зохион байгуулалт, хатуу дүрэм журамтай амьдардгаараа хүнтэй төстэй.

Хүн нийгмийн бүтээгдэхүүн бол шоргоолж өөрийн хатан хаант улсын цэрэг. Энэхүү шавьжны нийгэм хатуу, чанга дэглэмтэй. Олон төрөл зүйл шоргоолж байх бөгөөд бүгд өөрийн хуулиар амьдарна. Хүнээр бол тухайн орны хууль, дүрэмд захирагдахтай адил. Омгийн дийлэнх хувийг ажилчин анги бүрдүүлдэг. Тэд бүтээн байгуулж, хоол хүнсээ базааж, шинэ үеийг хүмүүжүүлнэ.

Удирдагч нь хатан шоргоолж бөгөөд ихэнх омог нэг л хатантай. Шоргоолжны амьдрал үндсэн хоёр хэсэгт хуваагдана. Амьдралын эхний хэсэгт тэд тэжээлгээд тааваараа амьдрах бөгөөд энэ нь манцуйтай үе буюу өндөг байх хугацаа юм. Өндөгнүүдийг ажилчин шоргоолжнууд ийш тийш нь зөөж, аманд нь хоол хийж “эрхлүүлнэ”.

Та шоргоолжны үүрийг нэг удаа боловч ажиглаж байсан уу? Биеэсээ ахадсан гэмээр том цагаан зүйлийг нааш цааш нь зөөгөөд завгүй “шогших” шоргоолж өндөгнүүдийг нэг өрөөнөөс нөгөө рүү нь шилжүүлж буй нь тэр аж. Биднийг харахад эх толгой нь мэдэгдэхгүй бужигнасан тэдгээр амьтан хийх ажилгүйдээ ингэж зөөдөггүй юм байна. Өндөгний өсөлт, хөгжлөөс шалтгаалан халуун, чийглэг өрөө рүү “хүүхдүүдийг” шилжүүлээд дараа нь өрөөг нь цэвэрлэж, ялгадсыг нь гарган хаяна. Ганц удаа шилжүүлээд орхихгүй. Бүх өндгийг авгалдай болтол энэ ажил үргэлжилж, өрөө өрөө дамжсаар байх болно. Өрөө хэсэж эрхэлсэн хэдэн өндөг том болжээ.

Эндээс амьдралын хоёр дахь хэсэг үргэлжилнэ. Нас бие гүйцсэн тэд өөрсдөө өндөг үүрээд өрөө хэсэх боллоо. Бүтээн босгож, анд явж, хоол хүнсээ хуваарилна. Омгийн шоргоолж бүр өөрт оноогдсон үүрэгтэй. Шоргоолж хэмжээ, хэлбэрийн хувьд янз бүр. Хоёрхон милиметр биетэй лептофораксаас эхлээд гурван см аварга биетэй динопонера хүртэл бий. Өчүүхэн биетэй ч энэ амьтан хангалттай урт насалдаг. Ажилчин шоргоолж 1-5 жил, эх хатан 15-20 жил амьдарна. Хааны алба ээлжтэй гэдэгчлэн хатны суудал ч мөн энэ хугацаанд халаа сэлгээтэй байна. Гэхдээ зайлшгүй солигдоно гэсэн үг биш. Бүх насаараа хатан суудалдаа үлдэх тохиолдол бий гэнэ.

Омгийн гишүүдийн үүрэг, хариуцлага Эрэгчин. Омогт хүйсийн харьцаа тэгш бус бөгөөд ихэвчлэн эмэгчин шоргоолж давамгайлдаг. Цөөхөн тооны эрэгчин зөвхөн эвцэлдэх үеийг хүлээж үүрэндээ “гиюүрнэ”. Тэд омгийн амьдралд оролцох эрхгүй. Зун болж, үр тогтоох үндсэн ажлаа хийсэн эрэгчин өөрийгөө авч явах чадваргүй болж үхнэ.

Тодруулбал, үүргээ гүйцэтгэсэн эрэгчин маш хурдан үхдэг байгалийн тогтолцоотой. Эмэгчин. Омгийн эмэгчин бүр өндөглөдөггүй. Ихэнх эмэгчин үржих чадваргүй тул өндөглөх үүрэг, хариуцлагыг хатан шоргоолж гүйцэтгэнэ. Омгийн залгамж үеийг тээх хатны өсөлтөд амьдрах орчны хэм, хоол тэжээл их чухал. Энэ бүхнийг ажилчин шоргоолжнууд зохицуулна. Эмэгчин шоргоолж дутуу хөгжилтэй буюу тэжээлийн дутагдалтай өндөг гаргадаг аж. “Нялзрай” амьтдыг ажилчин шоргоолж бөөцийлөн долоож өсгөнө.

Шаардлагатай тэжээлийг шүлсээрээ дамжуулж өгдөг тул байнга долооно. Шүлсэнд олон төрлийн эрдэс бодис, амин дэм агуулагддаг. Шүлс хоол, тэжээл болоод зогсохгүй өндөгний хальсанд тогтсон бохирыг цэвэрлэх хамгаалалт болдог.

Ж.ЭРДЭНЭЦЭЦЭГ (2009-02-10)

Ажилчин. Ажилчдыг биеийнх нь хөгжлөөс шалтгаалан жижигхэн, дунд зэрэг болон том гэсэн гурван бүлэгт хуваана. Жижиг биетүүдийг хамгаалалтын албанд томилох бөгөөд өөрөөр хэлбэл тэд бол цэрэг юм. Хоол хүнсээ цэвэрлэж, жижиглэж ангилах гэхчлэн цэргүүд хамаг л хар бор ажлыг хийнэ. Асрагчийн ажил, үүр засаж, сэлбэх зэрэгт үлдсэн хэсэг томилогддог.

Гэхдээ энэ албанд нас харгалзаж, эрэмбэ дараатай явуулна. Эхлээд “хүүхэд” асарна. Дараа нь барилга, бүтээн босголтод оролцоно гэх мэт. Шоргоолжийн омогт хатуу ширүүн хууль үйлчилнэ. Хүн төрөлхтөн ахмад буурлуудаа амрааж, тэтгэвэрт суулгадаг бол өндөр настай шоргоолжнуудад хамгийн хүнд үүрэг оноодог. Тэд анд явж, хоол хүнс базаана.

Шоргоолжнууд оноогдсон үүрэгт ажлаа л хийнэ. Түгшүүрийн дохио Аюул мэдэрсэн тохиолдолд шоргоолж өвөрмөц үнэртэй феромон хэмээх бодис ялгаруулж бусдадаа мэдэгддэг. Түгшүүрийн дохио авсан даруйдаа омгийн гишүүн феромон ялгаруулж эхэлнэ. Хамгаалтаа зузаатгаж “дайнд” бэлддэг. Гэхдээ түгшүүрийн дохиог онцгой тохиолдолд хэрэглэдэг аж. Худалчийг үнэрээр нь ялгадаг Шоргоолжны үнэрлэх чадвар сайн хөгжсөн байдаг. Омог бүр өөрийн өвөрмөц үнэртэй.

Аризон мужийн их сургуулийн эрдэмтэд Aphaenogaster cockerelli хэмээх шоргоолжны нэгэн омогт удаан хугацааны цуврал судалгаа хийжээ. “Current Biology” сэтгүүлд бичсэнээр тус омгийг эмэгчин шоргоолж толгойлох бөгөөд тэрбээр хатан хаан юм. Улс гүрний залгамжлагчийг хатны удмаас л тодруулна. Түүний өндгийг өсвөр насны эмэгчин шоргоолжнууд хайрлан асрамжилдаг. Тогтсон ёсыг эвдэх эрх хэнд ч байхгүй. Гэвч омогт зальтай этгээдүүд бий. Тэд өөрийн үр төлийг хатныхтай солих оролдлого хийдэгч бусад гишүүн түүнийг дор нь илрүүлж “бүлэглэн” хаздаг гэнэ. Хэрэг хийх үед зальтай шоргоолжноос содон үнэр ялгардаг тул гарцаагүй баригддаг гэж эрдэмтэд дүгнэжээ.

Дашрамд сонирхуулахад, худлаа ярьж буй хүнээс өвөрмөц үнэр ялгардаг болохыг Америкийн эрдэмтэд өнгөрсөн онд баталсан. Омгийнхоо төлөө амиа золиослогчид Forelius pusillus хэмээх шоргоолжны омог хатуу чанга сахилгатай. Science NOW сэтгүүлд бичснээр энэ омгийнхон оройн цагаар цайз буюу үүрнийхээ хаалгыг хааж, бэхэлдэг. Ажиглалтын явцад орой бүр хаалга барьсны дараа цайзны гадна талд хэсэг шоргоолж үлддэг болохыг тогтоожээ. Санамсаргүй байдлаар эсвэл гадуур тэнэж байгаад хоцорсон хэрэг огт биш гэнэ.

Тэд үүрэнд орох гарцуудыг нуун далдалж цаг орчим зогсоо зайгүй ажиллана. Өглөө болоход цайзны гадна үлдсэн шоргоолжууд ор сураггүй алга болцгооно. Үүний учрыг олохоор судлаачид цайзны гадна үлдсэн 23 шоргоолжийг ажлаа дуусмагц нь шилэн хоргонд хийгээд хонуулав. Өглөө тэднээс зургаа нь л амьд үлдсэн байв. Хэд хэдэн өдөр ийнхүү туршихад тэд амиа хорлодог болохыг нотолжээ. Гарцаагүй аюул тулгараагүй тохиолдолд ийнхүү амиа хорлох шалтгааныг эрдэмтэд хараахан тогтоогоогүй гэнэ.

Түүнчлэн өдөр бүр хэдэн арван цэргийг өнгөлөн далдлалт хийлгэхийн тулд ийнхүү зольж буйн учрыг одоохондоо тайлбарлах аргагүй аж. Хамгийн сонирхолтой нь амиа золиослогч “зоригт” хөвгүүдийг хэрхэн сонгодог нь оньсого мэт. Зарим судаачийн үзэж буйгаар өвчтэй шоргоолжуудыг сонгож хамгаалалтын албанд томилдог байж болох гэнэ. -Ойн шар шоргоолжийг тоншуултай зүйрлэж болно. Энэ төрлийн шоргоолжны нэг омог хэдхэн хоромын хугацаанд 20-30 шавьж устгадаг. Цагийн дотор 500 га талбайн хорхой шавьжийг цэвэрлэдэг тустай амьтан. -Дуу, авианы үелзлийг шоргоолж бараг мэдэрдэггүй, дүлий амьтан.

-Зарим төрлийн шоргоолжийг усанд хийхэд үхсэн мэт хөдөлгөөнгүй болдог аж. 3-4 хоногийн дараа уснаас гаргаад хуурай, дулаан газар хэсэг байлгахад юу ч болоогүй юм шиг “амилаад” зугтдаг, адтай амьтан гэнэ. -Дэлхийн хамгийн том шоргоолж дорилус вилвериф омгийн хатан 5 см хүрдэг. -Ганц хатантай соленопсис омгийнхон бусдын өндгийг хүчээр “үрчилж авдаг”. Тэд хэд хэдэн хатантай омгийн үүрэнд нэвтрэн замдаа дайралдсанаа устгаж өндөг хулгайлдаг аж.

-Шоргоолж их цэвэрч амьтан. Үүрэндээ байнга “их цэвэрлэгээ” хийж хоолны үлдэгдэл болон үхсэн шоргоолжнуудыг гаргаж хаядаг. -Шоргоолжны хүчил өвчин намдаах үйлчилгээтэй. Түүнчлэн жижиг болон том үений үрэвсэлт өвчин, судас бүдүүрэх, биед хуримтлагдсан давсыг хөөх зэрэгт хэрэглэдэг.

"Genghis" team

Эх сурвалж: wikipedia.org

Яагаад Монголын сумочид Япон сумочдоос хүчтэй байна вэ?

2015-04-19T18:48:00.000+09:00

Орчин үеийн Японы залуучууд сумогийн спортыг тэгтлээ их сонирхохоон больжээ. Аль болох тогтвортой олон жил өндөр цалин авч болох спортын төрлүүдийг сонгох болсон байна. Тэр тусмаа хөвгүүд сумогоос илүүтэйгээр жудо, регби, бейсбол болон хөлбөмбөг мэтийн спортын төрлүүдийг сонгон хичээлцгээх болжээ.

Нэлээн дээхэн үеийн рикиши нар буюу дэвжээний эзэд дэвжээний сумочдоо хангалттай тэжээж хувцалж, цалинжуулдаг байсан байна. Гэтэл одоо нийгэм өөрчлөгдөхийн хэрээр сумо сонирхогчдын тоо улам буурч улмаар сумогийн спортын орлого мууджээ. Үүнтэй холбоотойгоор сумочин хүүхдүүдийн эцэг эх нь хүүхдүүдээ сургуулиа хаяад маш хатуу чанга дэг жаягтай сумогийн ертөнц рүү оруулах дургүй болсон байна.

Учир нь сумогийн дэвжээний эзэд шавь нартаа сард дунджаар 30,000 иений халаасны цалин өгч өглөө маш эртлэн босч 00 цэвэрлэж, ахмад цолтой сумочин бөхийнхөө бөгсийг арчиж, өглөөнөөс үдшийн бүрий хүртэл хоол хийж, буруу үйлдэл хийгээгүй ч гэсэн зодуулж ядраахыг хүсдэггүйтэй холбоотой юм.

Ийм учраас хүчтэй бяртай хүүхдүүд сумо гэхээсээ илүүтэйгээр арай илүү цалин сайтай, мөнгө олох боломжтой спортын төрлүүдийг сонгодог болсон юм байна. Түүнээс гадна сүүлийн үед хувийн ахлах сургуулиуд дэлхийд тэргүүлж байгаа спортын төрлүүдийг заадаг болсон нь спортын авъяастай хүүхдүүдийг сумо бөхөөс нь урвуулахад нэлээд дөхөмтэй болсон аж.

Нийгмийн чиг хандлагыг дагаад сумогийн спорт нь 40 жилийн өмнөх шигээ нэр хүндтэй байхаа больжээ. Хамгийн сүүлд хийсэн судалгаанаас харахад хамгийн ихээр сонирхдог 13 спортын төрлүүдийн дөнгөж зургадуур байранд л жагссан байх жишээтэй.

Харин Монголчуудын хувьд эсрэгээрээ хамгийн ихээр сонирхдог спортын төрлүүдийг жишин авч үзвэл бөхийн спорт нь үүсч бий болсон цагаасаа эхлэн өдгөөг хүртэл номер нэг спорт хэвээрээ байгаа ажээ.

Учир нь Монголчууд нэн эртнээс дайчин ард түмэн байсан төдийгүй ойр орчмын олон улс үндэстнийг эзлэн, түрэмгийлэн захирч байсан юм.

Тийм учраас хэзээ ч үүсэж болзошгүй дайсны хүчийг зогсоох үүднээс үргэлжид мөнхийн дайны бэлтгэлтэй байхыг шаарддаг байжээ. Иймээс Монголчууд үр хүүхдүүдээ бага балчир ухаан орох цагаас нь эхлэн өөр хооронд нь барилдуулж, ан гөрөө хийлгэх, адуу малтай ноцолдуулах гэх мэт өдөр тутмын аж ахуйн ажил үүргээр нь дамжуулан дайн тулааны бэлтгэл хийлгэдэг байсан нь хүчирхэг, ясны ноцолдоонч барилдаанч сэтгэлгээг төлөвшүүлж ирсэн байна.

Монгол хүүхдүүдийн хувьд бөх болох нь нэр хүндтэй үүрэг гэж боддог бөгөөд тэр тусмаа сумо бөх болох нь дэлхийд өөрсдийгөө таниулах, өндөр цалин хүртэх маш том боломжуудын нэг гэж боддог ажээ.

Дээхэн үед Англичуудын дунд нэгэн хэлц үг байсан нь “ядуусын хорооллоос гарахын тулд бокс тоглох хэрэгтэй” гэдэг байжээ. Энэ нь юу гэсэн үг вэ гэвэл сайн бокс тоглож чадвал ядуу амьдралаасаа гарна эс чадвал ядаж л жаахан олны танил болоод ядаж л газар үзэж нүд нээх боломжийг бий болгодог гэж ярьдаг байжээ.

Үүнтэй ижил сэтгэлгээгээр бол Монгол сумочид Японд очиж сумо бөх болдог гэхэд хэлсдэхгүй аж.

Монголчууд бага балчир цагаасаа л үндэсний бөхөөр барилдаж өсдөг. Биеийн том жижиг гэлтгүй хувцасаа урагдтал барилдаж өсдөг байна. Энэ бол дайчин нүүдэлчдийн үүсэн бий болсон цагаасаа эхлээд бүхий л хугацаанд сонирхож ирсэн спортын нэг яахын аргагүй мөн юм.

Ер нь Монголд хүү төрвөл бөх болгоно гэж бэлэгшээдэг ажээ гайхалтай биш гэж үү. Яг л Бразилд хүү төрвөл хөлбөмбөгчин болгоно гэдэгтээ агаар нэгэн буй.

Ирэх олон арван жил Монголчууд сумогийн ертөнцөд манлайлах байхдаа.

"Genghis" team

Эх сурвалж: japantimes.co.jp

Ли Гуан Яао: Сингапурыг азийн бар болгосон нь

2015-03-26T15:57:00.001+08:00

ҮНДЭСТЭН ТӨРСӨН НЬ

Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа Барууны улс орнуудын Зүүн өмнөд Ази дахь колоничлол төгсөж, бүс нутгийн улс орнууд ээлж дараалан тусгаар тогтнолоо олцгоосон билээ. Гэвч энэ бүс нутаг тэр үед одоогийнхоос тэс өөр өнгө төрхтэй байв. Колоничлолын дараа буй болсон шинэхэн Засгийн газрууд нь тогтворгүй, гадаад улс орнуудын нөлөө өндөр, үндэстэн ба шашин хоорондын зөрчил, хилийн маргаан бүхий хурцадмал бүс нутаг байлаа. Тийм ч учраас тавин жилийн өмнө энэ бүс нутгийг “Дорнодын Балкан”, “Бослогын өлгий нутаг” гэх мэтчилэн нэрлэж байв.

Энэ дундаас Сингапурын байдал бүр ч эмзэг, найдваргүй байв. Британийн колоничлолын эсрэг жагсаалд оролцож байхдаа шүдээ булга цохиулсан Ли Куан Ю ч, бусад улс төрчид ч байгалийн баялаг байтугай, цэвэр усны нөөц ч үгүй энэ жижигхэн орныг бие даан оршин тогтноно гэдэгт итгэхгүй байсан бөгөөд Сингапур-Малайзын холбооны улсын тухай л төсөөлж байв. Ингээд Колоничлолын үе дуусгавар болоход 1963 онд Сингапур малай үндэстэнтэй нийлж, Малайзын холбооны улсыг байгуулав.

Гэвч эдийн засаг, шашин шүтлэг ба угсаатны ялгаа нь шинэхэн холбооны улсын ирээдүйд саад болж байв. Тухайн үед Малайзын хүн амын 55 хувь нь малай, 35 хувь нь хятад, бусад нь энэтхэг гаралтай иргэд байсан бөгөөд хүн амын 75 хувь нь хятад гаралтай Сингапуртай нэгдсэний дараа Малайзын нийт хүн амд эзлэх хятад гаралтай иргэдийн хувь 40 хүртэл нэмэгдэв. Энэ нь үндэстний олонх Малай иргэдийн дургүйцлийг төрүүлж, 1963 оны тавдугаар сард Малайзад, дараа жил нь Сингапурт хятад ба малай гаралтай иргэдийн хооронд цус урсгасан мөргөлдөөн дэгдэж, Малайзын Засгийн газар Сингапурыг холбооноос гаргах тухай асуудлыг сөхөх болов.

Улс орных нь оршин тогтнох ганц боломж нь Холбооны улс гэж итгэж байсан Ли Куан Ю ихээхэн хүчин чармайлт гаргасан ч 1965 онд Малайзын парламент Сингапурыг холбооноос гаргах шийдвэр гаргав. Энэ шийдвэрийн дараа Ли нулимсаа барьж дийлээгүй гэдэг. Тэр оройдоо улс орон нь бие даан тусгаар тогтнох болсон тухайгаа үндэсний телевизээр зарлахдаа Ли “Энэ бол эмгэнэлт мөч. Бүхий л амьдралынхаа туршид би энэ хоёр бүс нутгийн нэгдмэл байдалд итгэж байлаа” хэмээн харамсан мэдэгдэж байв.

Ли Куанд Сингапурын дангаар ирээдүйд үл итгэх хангалттай олон шалтгаан байлаа. Тэр үед Сингапурын нэг хүнд ногдох ДНБ нь 500 доллар буюу 1990-ээд оны эхэн үеийн манай улстай тэнцүү, нийт хүн амынх нь тал хувь нь бичиг үсэггүй, 30 хувь нь хотын захын ядуусын хороололд амь зуудаг, ажилгүйдлийн төвшин 14 хувь байв. Гэтэл 1966 оноос эхэлсэн эдийн засгийн хямралаасаа шалтгаалаад Их Британи гадаад улсууд дахь цэргийн баазуудынхаа тоог багасгах шийдвэр гаргаж орхив. Тухайн үед Их Британийн цэргийн бааз нь энэ жижигхэн улсын хөдөлмөр эрхлэлтийн 16 хувийг, нийт эдийн засгийнх нь 14 хувийг бүрдүүлж байсан юм. Нэмээд хоёр их хөрш нь болох малай үндэстний олонхоос бүрдсэн Малайз, Индонез улсууд малай үндэстний эв нэгдлийг батжуулахыг уриалж, тэр хэрээр Сингапурын тусгаар тогтнолд аюул занал учирч байв.

Индонезод Сухарто төрийн эрхэнд гаруутаа хятад гаралтай иргэдийн эсрэг хядлагыг эхлүүлэв. Саяхан л нэгэн дээвэр дор оршиж байсан Малайз ч Сингапурыг найз нөхрөө гэж харахгүй байлаа. Ийм ч учраас Ли Куан “Хөрш хэзээ ч сайн найз байдаггүй” гэсэн үгээ хэлж байв. Нэгдсэн Малайз улсын үед үндэсний олонх байсан малай үндэстнүүд Сингапур туурга тусгаар болсны дараа үндэсний цөөнх болж хувирсан бөгөөд Ли Куаны хятад гаралтай иргэдээс бүрдсэн Засгийн газарт үл итгэж, Сингапурын тусгаар тогтнолыг эсэргүүцэж байлаа. Мөн Сингапур дахь коммунистуудын засгийн эрхийн төлөөх санаархал нь Ли-гийн Засгийн газарт аюул учруулж байв. Энэ тохиолдолд Их Британи цэргийн баазаа татан буулгах нь Сингапурын эдийн засаг болон тусгаар тогтнолд нь нөхөж баршгүй хохирол учруулахаар байсан юм.

Нэгэнт дотооддоо тогтворгүй, хөршүүдийнх нь зүгээс ч таатай бус харилцаа зонхилсон ийм улс оронд хэн ч хөрөнгө оруулж, эдийн засгийг нь тэтгэхгүй нь ойлгомжтой байв. Иймд Ли-гийн тэргүүн зорилго нь улс орны дотоод асуудлыг намжаах, олон улсын хувьд хүлээн зөвшөөрөгдөх байв. Ингэхийн тулд ямар ч үнээр хамаагүй Британийн цэргийн баазын Сингапурт байрлах хугацааг сунгах шаардлагатай байлаа. Ингээд тэр Лондон руу ганцаар нисэж, Их Британийн Засгийн газрыг цэргийн баазаа татан буулгах хугацааг сунгуулахаар лообийдож чадав. Тухайн үед зэргэлдээх Филиппин ч ийм нөхцөл байдалтай тулгарч байсан юм. АНУ-ын колониос гарсны дараа америкчууд бүс нутаг дахь нөлөөгөө хадгалахын тулд Филиппинд цэргийн баазаа үргэлжлүүлэн байрлуулах, хариуд нь төлбөр төлөх гэрээ байгуулсан ч Ерөнхийлөгч Корасон Акино “Колонийн түүхэнд цэг тавихыг” уриалж, АНУ-ын цэргийн баазыг нутгаасаа гаргасан бөгөөд хариуд нь эдийн засгийн уналтад орж байв.

Их Британийн цэргийн бааз татан буугдах хугацааг сунгаснаар Ли амьсгаа авахтайгаа болсон гэдэг. Ингээд тэрбээр тусгаар тогтнолоо бататгахын тулд Израилиас (газар нутаг жижиг, хүн ам цөөн, дайсагнасан хөршүүдийн дунд оршдог гээд олон талаараа Сингапуртай адил нөхцөл байдалтай) цэргийн мэргэжилтнүүд урин боловсон хүчнээ бэлтгэж, хөрөнгө оруулалт татахын тулд татвар ба хөрөнгө оруулалтын таатай орчныг дотооддоо бүрдүүлж эхэлсэн бөгөөд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт ч аажмаар өсөн нэмэгдэв. 2000 оны байдлаар Сингапурын нийт аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний 75 хувь, аж үйлдвэрийн гаралтай экспортын 85 хувийг гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниуд гүйцэтгэж байв.

Ли Куан Их Британийн цэргийн бааз татан буугдсаны дараа үлдэх капиталыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тухай судлахаар Мальт руу баг илгээв. Үр дүнд нь их британичуудын үлдээсэн боомт дээр тулгуурлан Сингапур Зүүн өмнөд Ази дахь ачаа тээврийн зангилаа цэг болж чадсан билээ. Өнөөдөр Сингапурын нэг хүнд ногдох ДНБ-ий хэмжээ Их Британи, Малайзыг хол орхиж 55.000 ам.долларт хүрчээ.

ДИКТАТОР ЛИ

Таван жилийн өмнө өгсөн ярилцлагадаа Ли Куан Ю “Би хийсэн бүхэн минь зөв байсан гэж хэлж чадахгүй. Харин хийсэн бүхэн минь ариун шударга зорилготой байсныг л мэднэ” хэмээсэн байдаг. Тэрбээр 1959-1990 оныг хүртэл дөчин жил улс орноо тасралтгүй удирдахдаа эсрэг намынхан, үзэл бодлын зөрүүтнүүдээ шахан хавчиж, шүүхийн шийдвэргүйгээр ялын тогтоол уншиж, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг хатуу хянаж байлаа. Сөрөг хүчнийхэн Сингапурыг нэг намын тогтолцоот улс хэмээн гомдоллодог бол олон улсын байгууллагууд Сингапурыг автократ ба ардчиллын элементийг аль алийг нь агуулсан холимог, ардчилсан бөгөөд хагас эрх чөлөөтэй улс хэмээн тодорхойлдог. Энэхүү авторитар байдлынхаа талаар Ли Куан “Бидний давуу тал бол урт хугацаанд төлөвлөх боломж. Хэрвээ таван жил бүрт засаг солигдоод байвал энэ нь амаргүй” хэмээн ярьсан байдаг.

Ли Куаны байгуулсан Ардын нам нь 1959 оноос хойших Сингапурын бүх сонгуульд ялсан бөгөөд анхны сөрөг хүчний гишүүн 1981 онд л сая нэг парламентад хөл тавьж байв. Одоог хүртэл парламентын 87 суудлаас сөрөг хүчнийхэн дээд тал нь дөрөвхөн л суудал авч байсан юм. Сингапурын гурав дахь, одоогийн Ерөнхий сайд Ли Сяньлун бол Ли Куаны том хүү нь бөгөөд Ли Куан 1990 онд албан тушаалаа албан ёсоор өгсөн ч 2011 оныг хүртэл Засгийн газрын зөвлөхөөр ажиллаж, улс төр дэх өөрийн нөлөөг хадгалсаар ирсэн. Тэрбээр арван жилийн өмнө “Тайм” сэтгүүлд өгсөн ярилцлагадаа “Human Rights Watch” байгууллагын зөвлөгөөг би дагадаггүй. “Freedom House” мэтийн байгууллагаас гаргасан чансааг ч сонирхдоггүй. Энэ өдрийн эцэст Сингапурын нийгэм сайжирсан эсэх нь л жинхэнэ шалгуур” хэмээн өөрийн зарчмыг тодорхойлсон байдаг.

Зарим судлаачид “Ардын нам, Ли Куан нь Сингапур улсыг хөгжүүлэхийн тулд ингэж урт удаанаар засаглаагүй. Харин Сингапур гэх энэ улсын хөгжлийн явцад гарсан нэг үр дагавар нь энэхүү хагас авторитар засаглал байсан юм. Хүчтэй төрд ард түмнээ албадах боломж бий ч төрийн бодлого хувь хүн бүрт хүлээн зөвшөөрөгдөж байж л сая нэг амжилтад хүрдэг” хэмээн тодорхойлсон байдаг. Хэдийгээр Ли Куаныг зарим талаараа дарангуйлагч байсан гэж үзэж болох ч түүний идеологи нь ямар нэг утопи социализм, нацизм бус, зөвхөн прагматик байдал л байсан юм. Энэ нь түүнийг бусад дарангуйлагчдаас ялгаруулна.

Ли Куан Америк маягийн ардчиллыг шүүмжлэгч байсан бөгөөд Азийн үнэт зүйлс гэх ойлголтыг сөргүүлэн тавьдаг. Хятадын их реформч Дэн Сяопин 1992 онд Сингапурт айлчилсныхаа дараа “Бид тэднээс суралцаж, тэднээс илүүг бүтээх ёстой” хэмээн мэдэгдэж байв. Нэг намын засаглал, эрчимтэй эдийн засгийн өсөлт гээд олон талаараа өнөөгийн Хятадын загвар Ли Куаны Сингапуртай адил. Үүнээс гадна Сингапур, Хятад хоёр нь эдийн засаг дахь төрийн оролцооны хувь хэмжээгээрээ Азидаа тэргүүлдэг. Сингапурын дотоодын хөрөнгийн бирж дээрх нийт хувьцааны 50 орчим хувийг нь төр эзэмшдэг бол, Хятадад энэ тоо 70 орчим хувьтай байна.

ЛИ-ГИЙН ДАРААХ СИНГАПУР

Сөрөг хүчний удирдагчдын нэг Чи Сон Хуан 2001 онд Ли Куан болон түүнийг залгамжлагч, Сингапурын хоёр дахь Ерөнхий сайд Го Чок Тонгийг шүүмжилснээсээ хойш хэд хэдэн удаа баривчлагдаж шоронгийн хаалга татсан бол өнгөрсөн онд нэгэн блогчин одоогийн Ерөнхий сайд Ли Сяньлуныг гүтгэснийхээ төлөө шүүхийн хаалга татсан.

Сингапурт сонгуулиас бусад үед олон нийтэд хандан илтгэл тавих хориотой бөгөөд эрх баригчдыг шүүмжилсэн үг унагах нь ч багагүй аюултай. Тэр бүү хэл эдүгээг хүртэл саваадах шийтгэлийг хуулийн хүрээнд ашигладаг цөөхөн улсын нэг нь Сингапур. Ийм шийтгэлийг мансууруулах бодис хэрэглэсэн болон хууль бус цагаачдад оноодог бөгөөд 2007 онд гэхэд л 6700 орчим хэрэгтэн ингэж шийтгүүлжээ. Өнгөрсөн тавиад жилийн туршид амьдрал нь тасралтгүй сайжирсаар ирсэн болохоор сингапурчуудын хувьд энэ бүхэнд гомдоллож байсангүй. Гэвч сүүлийн жилүүдэд байдал аажмаар өөрчлөгдөж байна. Ардын нам өнгөрөгч 2011 оны сонгуулиар нийт сонгогчдын 60 хувийн саналыг авсан нь түүхэн дэх хамгийн муу үзүүлэлт нь болсон.

1965 оноос хойш төрсөн залуу сингапурчуудад улс орон нь оргүй хоосноос босч ирсэн тухай дурсамж байхгүй болохоор Ли Куан хийгээд түүний Ардын намд эцэг эх шигээ их ач санадаггүй. Ийм залуусын нэг болох Сингапурын сэтгүүлч Карлтон Тан “Бид түүнийг хайрладаг, бас үзэн яддаг. Хүндэлдэг, бас үл ойшоодог. Өнгөрсөн жилүүд дэх эдийн засгийн өсөлтийнх нь төлөө түүнд талархах ёстой ч энэ бүхэн заавал эрх чөлөөний үнээр олдох ёстой байсан гэж үү” хэмээн бичжээ. Цаашид ч ийм залуусын тоо улам нэмэгдэж, Ли Куаны бүтээсэн бүхнийг нүдээр үзэж, улс орноо гардан босгосон сингапурчууд Ли-гийн адилаар бурхны орныг зорих болно. Ли Куан ч нэгэнтээ “Өөрийгөө төр улсыг өөрчлөх чадалтайд бүү тооц. Залуус үүнийг хэзээ ч ойлгохгүй” хэмээж байв. Ирэх онд сингапурчууд Ли Куан Ю-гээс хойших анхны сонгуулиа хийх болно. Өнгөрсөн сонгуульд үзүүлсэн маруухан амжилтыг нь харвал ирэх жил Ардын нам жинхэнэ шалгууртай нүүр тулж, Сингапур улс шинэ замыг сонгож ч магадгүй байна.

"Genghis" team

Эх сурвалж: Засгийн газрын мэдээ

Сансартай холбоотой нууцалсан баримтууд

2015-03-14T11:29:00.000+08:00

Манай Нарны аймаг, одот Орчлонгийн талаар бид бараг өдөр бүр шинэ мэдээлэл олж сонсдог. Гэхдээ л олж мэдсэн олон хачирхалтай баримтуудыг жирийн хүмүүсээс нуун дарагдуулж байдаг гэлцдэг. Сансар бол үнэхээр гайхалтай газар, бидний мэдэх шаардлагагүй ямар зүйлс тэнд болдог юм бол?

“Люцифер” төсөл

“2001 оны сансрын аялал” зөгнөлт кинонд харь гарагийн хүмүүс ер бусын технологи хэрэглэж Бархасбадь гарагийг Люцифер гэж нэрлэгдэх 2 дахь нар болгохоор зорьдог. Зохих хэмжээний температуртай 2 дахь нарыг бий болгосноор түүнийг тойрсон гарагууд дээр амьдрах орчин бий болно. Иймэрхүү маягаар харь гарагийнхан шинэ колони гарагаа бий болгодог тухай гардаг.

Тэгвэл НАСА энэ төслийг амьдрал дээр хэрэгжүүлэх оролдлого хийсэн гэнэ. Гэхдээ тэд үүнийгээ Бархасбадь гарагийн дагуулуудыг хамгаалах төсөл байсан гэж тайлбарладаг. Дэлхийн бичил организмуудаас хамгаалах зорилгоор Бархасбадь гараг дээр автомат аппарат буулгажээ.

Харин энэ нь “Люцифер” төслийг хэрэгжүүлж Бархасбадийг нар болгон хувиргахын тулд радио идэвхт бодисыг ашиглаж болох эсэхийг шалгах зорилготой байсан гэж хуйвалдааны онолчид үздэг.

"Ертөнцүүдийн мөргөлдөөн"- Великовскийн онол

Библи сударт бичигдсэн дэлхийн сүйрэл үнэн хэрэг дээрээ болсон зүйл, энэ нь тэнгэрийн эрхсүүдээс үүдэлтэй гэж үздэг эрдэмтэд олон бий. Жишээ нь, орос гаралтай эрдэмтэн

Иммануил Великовский Ангараг, Сугар гарагууд манай Дэлхийтэй зэрэгцэж ирэх үедээ олон гамшиг учруулсан гэж үздэг. Иймээс л Сугар гараг Нарны системийн бусад гарагаас ялгагдаж буруу тийш эргэдэг гэнэ. Сугар гараг Дэлхийтэй мөргөлдсөн нь “Хуучин гэрээ”-нд өгүүлсэн сүйрлийг авчирсан ажээ.

Ангараг гарагийн бүтэмжгүй аялал

Хэдэн жилийн өмнө оросууд Ангараг руу "Фобос-Грунт" сансрын аппаратыг илгээхээр оролдсон. Гэвч энэ аппарат сүйрсэн билээ. Зүглэсэн болгон сүйрч байдаг нь Ангаргийн хараал гэх хүн олон байсан ч, Америкийн HAARP гэх судалгааны төсөл "Фобос-Грунт"-д саад учруулсан гэсэн онол бас байдаг ажээ.

Санчир гараг дээрх 6 талт дүрс

2007 онд НАСА Касини хэмээх сансрын аппаратнаас авсан Санчирын шинэ зургийг олны хүртээл болгосон юм. Энэ зурган дээр гарагийн хойд туйл дахь аварга том 6 өнцөгт тод гарчээ. Хэмжээ нь маш том, дотор нь манай Дэлхий 4 дахин багтана гээд бод доо. Хэн ч үүний учрыг тайлбарлаж чадаагүй байна. “Санчирын нүд”-ийг судалсан зарим эрдэмтэд пирамид, 2 тойрог зэрэг геометрийн бусад дүрсүүдийг ч олж илрүүлжээ.

6 өнцөгтийг хүний гараар бүтсэн гэх хүмүүс ч гарч ирсэн байна.

Саран дээр хөл тавьсан анхны хүн

Хүн саран дээр хэзээ ч очиж байгаагүй, 1969 онд гарсан саран дээрх сансрын нисгэгчийн зураг хуурмаг зүйл байсан тухай маш их шуугиан дэгдсэн юм. Энэ зурган дээр байж болшгүй зүйлүүд их бий. Жишээ нь, агаарын үзэгдэл, гэрэл, хийсэж буй далбаа зэрэг нь уг зургийг саран дээр биш, тусгай талбай дээр авсныг гэрчилдэг гэж эсэргүүцдэг. Саран дээр хүн очсон байлаа ч дээрх зураг сурталчилгааны зорилготой зохиомол зүйл байж болох юм. Түүнчлэн Саран дээр харь гарагийнхны ул мөр олдсоныг олон нийтээс нууцалж байгаа гэсэн онол бас бий.

Hubble дуран

Саран дээр хүн очсоны эсрэг бас нэг нотолгоо бол Хаббл дуран юм. Хаббл дурангаар Сар бүү хэл алсын галактикуудын зургийг маш тодорхой авч болно. Иймээс дуранг Сар луу чиглүүлж сарнаа явагчдын зургийг нэгд нэгдгүй буулгахад огт бэрхшээл байхгүй. Ингэхгүй л байгаагаас хойш Саранд хүн очсон нь худал болж магадгүй юм. Гэхдээ Хаббл дуран зөвхөн холын зайд л ажиллахаар бүтээгдсэн тул Сарны зургийг тодорхой авч чадахгүй гэж нотлох хүмүүс ч бас бий.

Чурюмов-Герасименко солир дээр зонд буусан тухай

Энэ аварга солир дээр “Филе” аппарат амжилттай газардсан тухай мэдээлж байсан нь саяхан. Харин Европын сансрын агентлагийн өгсөн мэдээнд энэхүү солир дээрээс сонсогдож байсан хачирхалтай дуу чимээний тухай өгүүлжээ. Хуйвалдааны онолчид аппарат солир дээр биш, харь гарагийн биет дээр (ямар нэгэн цамхагийн тулгуур) буусан гэж үзэж байна. Мөн түүний илгээсэн зургийн арын фон дээр Нисдэг таваг байсныг эрхтэн дархтнууд олон нийтээс нууж байгаа гэнэ.

Нарны аймгийн цаг уур өөрчлөгдөж байна

Цаг уур нь хүмүүсийн үйл ажиллагаатай холбоогүй, ердийн замаараа өөрчлөгддөг гэж олон хүмүүс боддог. Гэтэл их хэмжээний дулаарал Нарны аймгийг бүхэлд нь хамарч, уур амьсгал өөрчлөгдөж байна гэвэл яах вэ? Ангараг, Бархасбадь болон бусад гараг дээр ч цаг уурын өөрчлөлт ажиглагдаж байна. Ингэхлээр их хэмжээний дулаарал зөвхөн Дэлхий гараг дээр биш, Нарны аймагт бүхэлд нь болж байгаа аж.

Ангарагийг колончилсон нь

Бид Ангараг гараг дээр очиж суурьших цаг үе гарцаагүй ирнэ гэж ихэнх хүмүүс боддог. Иймээс л тэнд амьдрал боломжтой эсэхийг судлахаар сансрын аппаратуудыг хөөргөсөөр байгаа билээ. Сүүлийн үед Улаан гараг руу нисгэгчтэй хөлөг хөөргөх талаар маш их яригдаж байна. Гэхдээ дэлхийнхэн Ангарагт аль хэдийн очиж суурьшсан байж ч магадгүй.

НАСА-ийн ажилтан байсан, нэрээ нууцалсан нэгэн эмэгтэй “Викинг” аппаратыг Ангараг дээр буулгах ажилд оролцож байсан бөгөөд аппарат руу 2 дүрс ойртон ирэхийг харжээ. Энэ үед холбоо тасарсан тул тэд харь гарагийнхан, эсвэл дэлхийнхэн байсан эсэхийг сайн харж чадаагүй гэнэ.

Дэлхий дээгүүр эргэлдэгч Нисдэг тавагнууд

here Watch video

1-р сард Олон улсын сансрын станцаас шууд нэвтрүүлэг хийж байх үед манай гараг дээгүүр НҮМБ (Нисдэг үл мэдэгдэх биет) гарч иржээ. НАСА шууд нэвтрүүлгийг зогсоож шалтгааныг нь “техникийн саатал” хэмээн зарлажээ. Үнэн хэрэг дээрээ нэвтрүүлгийг яг тэр агшинд зогсоосон нь Дэлхий орчмын тойрог замд олноор тааралддаг харь гарагийн хөлгийг нуух зорилготой байсан гэж үзэж байна. Харин НАСА энэ явдлын талаар огт тайлбар хийгээгүй аж.

"Genghis" team
Эх сурвалж: viva.mn

Майячуудын мөхлийн нууц

2015-03-10T09:57:00.002+08:00

Майячуудын соёл иргэншил хэдэн зуун жилийн турш хөгжин цэцэглэж байсан. Том хотууд босч, зам гүүр баригдан, усжуулалтын суваг тавигдаж, хүн ам ч олноор нэмэгдэж байв. Хотын хүн амын нягтаршил: 1 кв/миль талбайд 2 мянган хүн оногдож байсан нь орчин үеийн хэмжээнд дөхөж очих үзүүлэлт юм.

Гэтэл МЭ 9-р зуунд цэцэглэн хөгжиж байсан гүрэн гэнэт сүйрэн үгүй болох нь тэр. Барилгачид сүм дугана барихаа больж, уран барималчид шүтээн сийлбэр урлахаа зогсоожээ. 1000 он гэхэд майячуудын соёл иргэншил бүрмөсөн үгүй болов. Түүхч Чарльз Галленкампийн бичсэнээр: «Хотуудыг анир чимээгүй нөмөрч, энэ нам гүмийг хэн ч хэзээ ч алдагдуулж чадахааргүй болжээ. Орд харш нь хогийн өвс ургамлаар дүүрч...ганцхан зууны дотор майячуудын хотыг ширэнгэн ой залгиж орхижээ»

Эртний гайхамшигт Майячуудын соёл иргэншлийн мөхлийн талаар нууцлаг онол олон байдаг ч, бодит байдал арай өөр байсан бололтой.

Майячууд орчин тойрныхоо ойг шатааж эхэлжээ. Байнга өсөж олширсоор байгаа хүн амын хүнсний хэрэгцээг хангахын тулд тариалангийн талбай хэрэгтэй байлаа. Удалгүй барилгын ажилд хэрэгтэй сайн чанарын мод ховордож эхлэв. Майячуудын сүм хийдийг судалж байсан Америкийн Цинциннатийн их сургуулийн эрдэмтэн Дэвид Ленц барилга хичнээн хожуу үеийнх байх тусам модон хийц нь төдийчинээ чанар муутай байгааг тогтоожээ. Тикаль хотод сүмийг эхлээд бат бөхөөрөө алдартай саподилла модоор барьж байсан бол сүүлдээ сийлбэр хийхэд тохиромжгүй, богинохон кампеш мод ашиглах болжээ. Тикаль хотын орчмоос сайн мод олдохгүйд хүрсэн байна.

Нүцгэрч хоцорсон хөрс борооны усанд урсаж хотын нуур, усан сангуудад очиж намаг үүсгэсэн байна. Тариан талбай усаар дутагдаж, аажмаар ундны ус ч ховордож эхэлжээ. Ой модыг замбараагүй огтолсноор агаарын дундаж температур 3-5 хэмээр дээшилж, орох хур тундасны хэмжээ 30%-иар буурсан байна. Карьякод хийсэн малтлагын үеэр 810, 860, 910 онуудад хүчтэй ган гачиг болсон ул мөр олджээ. Энэ хугацаа нь майячууд зарим хотыг бүрмөсөн орхин явсан цаг үетэй таарч байгаа юм. Учир нь тэдгээр хотод ус огт байхгүй болсон байжээ. Өлсгөлөн нүүрлэж, улс төрийн хямрал эхлэв. Ноёлогч анги болон сүм хийдийнхэн ард түмний хувьд “илүүц ачаа” болон хувирчээ. Бурхдыг цусаар хичнээн “ундлавч” нэмэр болсонгүй. Ард түмний уур хилэнг өөрөөсөө зайлуулахын тулд ноёрхогч ангийнхан зохимол “дайсныг” гаргаж иржээ. Ингэснээр Тикаль, Калакмуль хотынхон бие биетэйгээ дайтаж эхлэв.

Энэхүү хэнд ч хэрэггүй дайн майячуудын мөхлийг түргэсгэсэн юм. Тикаль хотын төгсгөл нэн аймшигтай: оршин суугчид нь өлсгөлөнгөөр үхэж үрэгдэн, нэгэн цагт цэцэглэн хөгжиж байсан үзэсгэлэнт хот ширэнгэн ойн хоол болжээ. 9-р зуунд майячуудын бусад хотод ч мөн адил зүйл болж өнгөрсөн байна. Хэдэн сая хүнтэй байсан гүрэнд 400-450 мянга орчим өлсгөлөн хүмүүс л үлджээ. Хоосорч эзгүйрсэн газар нутаг руу нь тольтек, пипиль зэрэг хөрш омгийнхон довтлон орж ирэхэд эсэргүүцэл үзүүлэх чадал байсангүй. Майячууд толгой дараалан үхэж үрэгдээгүй ч, олон зууны туршид Төв Америкт ноёрхож байсан соёл иргэншил түүхийн тайзнаас эгнэгт одсон байна.

"Genghis" team

Эх сурвалж: viva.mn

Гималайн оргилд бясалгадаг даяанч нарын гайхамшигт чадвар

2015-02-16T14:02:00.001+08:00

Гималайн мөнх цаст уулнаас бууж ирж лам хуврагуудтай уулздаг Түвд, Монгол, Балба гурван даяанчийг анх 1997 онд Голландын Түвд судлаач Ш.Клара гэдэг бүсгүйн зурагтай нийтлэгдсэнээс хойш тэд дахин үзэгдэхээ больжээ. Түвд бол судлах тусам оньсого таавар шиг болдог орон гэж хожим нь Клара бичжээ. Гималайн сүрлэг уулсын дунд 200-300 насалдаг ер бусын бие цогцостой, оюуны өндөр хөгжилтэй даяанч лам нар тэнд амьдарч байдгийг Америкийн хэвлэлүүд 1960 оноос эхлэн бичиж эхэлсэн. Юу ч идэхгүй найман сар тэсч дусал ч ус амсахгүй гурван сар бясалгал хийдэг, ганц мөч ч цурам хийхгүй гуч хоног явж чаддаг аглаг уулын даяанчдад итгэхэд бэрх. Тийм даяанчдаас алмасын тухай асуудал илүү бодитой гэж үзэж байв.

Гэтэл 1966 онд Энэтхэгийн Дармасала дахь Далай ламын ордонд Гималайн уулнаас бууж ирсэн даяанчтай Английн сэтгүүлч Р.Стивенсоны хийсэн ярилцлага буддын шашинд үл итгэгчдийн гайхамшгийг төрүүлэв. Раханжа гэх даяанч Манж дайчин гүрний Төр гэрэлт хааныг хоёр дахь хатнаа буулгах үед /1856 он/ Бээжинд очиж байсан тухайгаа ярьсан нь хүмүүсийг бүр ч алмайруулжээ. Тэр үед Раханжа гучин настай байсан гэнэ. Дармасалад ирж, Стивенсонд ярилцлага өгөхдөө Раханжа 130 настай ч 45 настай хүн шиг харагдаж байсан нь хүмүүст эргэлзээ төрүүлдэг байж. Гэвч түүний үзүүлсэн дотоод бясалгалын зарим увдис англи сэтгүүлчийг бараг л буддын шашинд ороход хүргэжээ.

Стивенсон тэр үед дэлхийд шилдэг гэгдэх гэрэл зургийн аппараттай явсан боловч хичнээн кадр дараад Раханжагийн ганц ч сүүдрийг цаасан дээр буулгаж чадаагүй байна. Даяанч өөрөө гэрэл зургийн хальсанд дүрсээ буулгах дургүй гэдгээ хэлж зөрүүд сэтгүүлчийг зураг дарах болгонд үл мэдэгдэх бясалгалаар хальсыг нь гэрэлд цохиулж орхиод байсан бололтой.

Стивенсон уран арга хэрэглэж даяанчийг далай ламтай зэрэгцүүлэн зогсоож байгаад дурсгалын зураг татсан боловч зөвхөн ганц дээрхийн гэгээнтний дүр гарч, харин дэргэд нь цав цагаан туяа цацарсан гэрэлнээс өөр дүрс байгаагүй ажээ. Стивенсон үхэшгүй мөнхийн тэр даяанчтай хийсэн ярилцлагадаа Далай ламын зургийг тавьж хэвлүүлжээ. Сарын дараа Раханжа даяанч хэнд ч мэдэгдэлгүй нэг д өдөр Гималайн уул уруугаа буцсан бөгөөд энэ үед түүнтэй уулзаж, ярилцлага авахаар дэлхийн өнцөг булан бүрээс хориод сэтгүүлч Дармасалад хүрэлцэн ирсэн гэдэг. Өдөрт аяга цэвэр уснаас өөр юу ч хэрэглэдэггүй ариуссан хүчирхэг даяанчтай уулзах завшаан тэдэнд олдсонгүй. Харин буддын шашны номонд гүнзгий нэвтэрч бясалгал гэгээрлийн туйлд хүрээд амьдралаас тасарсан тийм даяанчид байдаг талаар Далай лам хүлээн зөвшөөрсөн ярилцлага өгсөн нь “Шинжлэх ухаанд том цохилт ирэв” гэсэн гарчигтайгаар бүр ч илүү дуулиантайгаар хэвлэгдэж байжээ.

Нэг ёсондоо харь гаригийн хүн ирээд явснаас дутахааргүй шуугиан дэгдээжээ. Мөн 1992 онд Түвдийг судалж байсан Францийн хэсэг эрдэмтэд Гималайн даяанч нарын тухай гэрэл зураг бүхий материал хэвлүүлсэн нь бас л олныг гайхшруулжээ. Удалгүй эгэл бус хүмүүсийн тухай ном ч хэвлэгдэн гарлаа. Эрдэмтэд нэгэн даяанчтай таарав. Нас нь барагцаагаар 400 орчим жил гэж тооцогдсон тэр даяанч цасан дунд гал гаргалгүй дулаацах аргыг тэдэнд харуулж зургаа татуулсан нь үнэхээр гайхуулав. Тэгэхэд 45 хэмийн хүйтэнд цээж нүцгэлэн суугаад биенээсээ уур савсуулан ойр хавийнхаа цасыг хайлмагтуулсан үзэгдэл ёстой гайхашруулж орхисон ажээ.

Даяанч тайлбарлахдаа “Хүйтэн шөнөөр мөстэй усанд базсан нимгэн даавуу нүцгэн бие дээрээ нөмөрч биенийхээ илчээр даавуугаа хатааж сургуулилдаг дасгал бий. Нэг шөнө хичнээн олон нойтон даавуугаа хатаана, илч төвлөрүүлэх эрдэм төдий чинээ боловсрон хөгждөг. Ганц шөнийн дотор 60 нойтон даавууг биенийхээ илчээр хатаасны дараа сая цасан дунд галгүй дулаацах эрдэм бүрэлдэн тогтоно гэжээ. Энэ мэт шуугиант нийтлэл одоо хүртэл барууны орнуудад хүчтэй нөлөө үзүүлж олон европ хүнийг буддын шашинг сонирхоход хүргээд байна.

Түүнчлэн 1959 онд далай лам өөрийн 129 бараа бологчийн хамт цаст Гималайн бэрх оргилоор дамжин Энэтхэг рүү дүрвэсэн орголтыг одоо болтол хорьдугаар зууны тайлагдаагүй нууцын нэгэнд оруулдаг. Тухайн үед хятад цэргүүд Лхасаас Энэтхэг орох боломжтой бүх нүх сүвийг битүүмжлэн хааж, агаараас ИЛ-2, ЯК-5 онгоцоор байнга нислэг үйлдэн хянаж байсан гэдэг. Зөвхөн ямар ч хүн явах аргагүй, аюултай үхлийн жимүүд дээр л цэрэг байрлуулаагүй боловч агаарын хяналтанд авсан байжээ. Тэдгээр жимүүд нь 129 байтугай хоёрхон хүн хүртэл явахад бэрхтэй нарийн гүн хавцал, халил, мөсөн голоор хүрээлэгдсэн асар хүйтэн ноёлог ян сарьдгуудыг дайрч гардаг байна. Тиймээс түүгээр хэн ч оргож зүрхлэхгүй гэж тооцоолжээ.

Хожим нь нууц дүрвэлтэд багтан Энэтхэгт цагаачилж гарсан хувраг Лүдүво Бельгийн нэгэн сонинд Далай лам Гималайн уулсад амьдардаг эртний даяанч нарын тусламжтай хэцүү бэрх замыг хялбархан туулсан талаар дэлгэрэнгүй ярилцлага өгчээ. Түүний ярьснаар орголтыг зохион байгуулсан хүмүүс нь “Нүдэнд өртөх дургүй Гималайн даяанч нар байжээ” гэсэн байдаг.

Бас нэг сонин зүйлийг ярихад гавъяат уулчин Г.Өсөхбаяр 2 дахь удаагаа цаст Гималайн Күэзи оргилд авирсан. Гавъяат тамирчин 2005 онд Балба улсын талаас уг оргилд авирч байсан бол 2010 онд Түвдийн талаас гарсан юм. Тэрбээр Күэзи оргилд Монгол улсынхаа далбайг мандуулчихаад бууж явахдаа мөн л гурван даяанчтай таарсан гэдэг.

Тэр байтугай нэг лам нь гараараа даллан, түүнд залбираад “Аян замдаа өлзийтэй сайн яваарай!” гэж цэвэр халх аялгаар өгүүлсэн гэдэг. Мөн уулчин Г.Өсөхбаярын хүзүүнд ямар нэг амьтны соёо шүд зүүлттэй байдаг бөгөөд тэрхүү шүд нь монгол даяанчийн шүд гэж ярих хүн ч байдаг. Энэ тухай Г.Өсөхбаяр бусдад ярих дургүй бөгөөд харин тэрхүү шүд нь түүнийг олон удаагийн авиралтад аюулгүй байдлыг нь хамгаалж байдаг гэх юм билээ. Эцэст нь хэлэхэд хамгийн өндөр настай хүний тоонд цаст Гималайн даяанч нар ордог, тэдэн дунд монгол лам байна гэдэг сайхан санагдаж байна.

"Genghis" team

Эх сурвалж: factnews.mn

Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеийн түр эвлэрэл

2014-12-26T12:04:00.001+08:00

Дэлхийн нэгдүгээр дайн эхэлснээс хойш нэгэн зуун өнгөрчээ. 1914 оны зуны дунд сард эхэлсэн энэ дайны үед Герман, Их Британийн цэргүүд Зул сарын баяраар түр эвлэрсэн гайхалтай бөгөөд хүнлэг чанарыг илтгэсэн түүх бий. Үүнийг өдгөө “Зул сарын түр эвлэрэл” хэмээн нэрлэж заншжээ.

Тодруулбал энэ нь 1914 онд байлдааны баруун фронтод байсан Герман, Английн цэргүүдийн дунд болсон явдал бөгөөд Зул сарын өмнөх үдэш "Аниргүй шөнө" дууг Герман цэргүүдийн дуулж байхыг сонссон Британи цэргүүд ч мөн дагаж дуулсан гэдэг.

Ингээд зул сарын өдөр буюу арванхоёрдугаар сарын 25-ны өглөө хоёр талаас цэргүүд гарч ирснээр тэд зул сарын баярын өдөр багтсан долоо хоногийн турш бие биетэйгээ эвтэй байж, энгийн сайхнаар ярьж, мэндчилгээ дэвшүүлжээ.

Мөн бие биеэ хоолоор дайлж, бэлэг дурсгалын зүйлс хүртэл солилцож байжээ. Тэд бүр хамтдаа хөлбөмбөг тоглож байсан нь дайны үеийн зул сарын түр эвлэрэл байсан гэдгийг гэрчилж байна.

Гэсэн ч дайны бүсийн бусад хэсэгт гарч буй дэлбэрэлтийн дуу ойртох тусам тэд тушаалаа дагаж байр байрандаа очжээ.

Дайны түүхэнд хадгалагдан үлдсэн энэхүү бодит бөгөөд гэгээлэг үйл явдлаар “Sainsbury's” компани өөрийн сурталчилгаагаа хийснийг дараах бичлэгээс үзнэ үү.

Сонирхуулахад “Sainsbury's” компани өөрийн нэрийн шоколадыг арваннэгдүгээр сараас эхлэн худалдаалж эхэлсэн бөгөөд орлогынхоо тодорхой хувийг Британийн эзэн хааны цэргийн ангид хандивлахаар болжээ.

https://www.youtube.com/watch?v=NWF2JBb1bvM

"Genghis" team

Эх сурвалж: gogo.mn

Алдартнуудын ой тогтоолтын нууц юу байв?

2014-11-14T09:10:00.002+08:00

Бид бүхэн насан туршдаа л цээжилдэг. Заримдаа онцын шаардлагагүй зүйлээ төвөггүйхэн цээжилчихдэг хэр нь хамгийн чухалд тооцсон мэдээллийг хэчнээн оролдоод ч тогтоодоггүй. Зарим хүн сонсоод л тогтоох чадвартай байхад, өөр бусад нь сонсох байтугай хэдэн зуун удаа давтсан ч талаар болдог.

Тэгвэл бүх цагийн үед ой тогтолтоороо бусдыг гайхшруулж байсан хүмүүсийн талаарх мэдээллийг та бүхэнд хүргэе. Үнэмлэхүй ой тогтолтоороо бусдыгаа гайхшруулан алмайруулдаг хүмүүс цөөн байдаг ч бүхий л цаг үед байсаар иржээ. Тэдний амьдрал үеийн үед эрдэмтдийн сонирхлыг татсаар ирсэн юм. Шинжлэх ухааны хувьд тайлагдаагүй нууц хэвээр үлдсэн тэдгээр гайхалтай ой тогтоолттой хүмүүсийг танилцуулъя.

Никола Тесла (1856 – 1943)

Сербийн инженер, зохион бүтээгч, физикч Тесла “дэлхийн нүүрэн дээр гэрэл тусгасан” хүн юм. Тэрбээр XIX, XX зууны эхэн үед цахилгаан урсгал, соронзон судалгааны ажилд эргэлт хийжээ. Түүний онолын ажлууд өнөөгийн АС эрчим хүчний системийн суурийг тавьж, үйлдвэрлэлийн хоёрдогч хувьсгалыг эхлүүлсэн эрчим хүч хуваарилах олон фазын систем, АС хөдөлгүүр зэргийг бүтээжээ. Түүнийг XX зууныг нээсэн хүн гэх зэргээр тодорхойлдог.

Үүнээс гадна Тесла маш сайн санах ойтой хүн байсан гэдгээрээ алдартай юм. Түүний харааны санах ой маш сайн хөгжсөн бөгөөд тэрбээр ямар нэгэн зүйлийг тэмдэглэж авч байсан удаа ховор гэнэ. Тесла ном унших дуртай, уншсан номуудаа цээжээр мэддэг байжээ.

Никола Тесла залуу насандаа хүнд өвчнөөр өвдсөн нь гүйцэд эдгэлгүй, үе үе сэдэрдэг байв. Эхлээд цацарч буй гэрэл харсны дараа толгой нь таллаж өвдөх болжээ. Толгой өвдөх болгонд хачин гэрэлт дүрс нүдэнд нь харагдах болсон байна. Энэ тухай тэрбээр дурсамж тэмдэглэлдээ “Хурц тод өнгөтэй гэрэл харагдаж буй бодит обьектыг бүрхэж мөрөөдөл, бодол маань нүдний өмнө өрнөдөг байсан. Ингэж миний аялал эхэлсэн. Шөнө бүр, заримдаа өдөр ганцаараа үлдэхдээ энэ аяллаар аялдаг байлаа. Очиж байгаагүй газар, хот, улсад хүрч амьдран, найз нөхдийн хүрээлэл үүсгэж, хүмүүстэй танилцаж байсан юм. Итгэмээргүй ч гэлээ тэд надад миний гэр бүл шиг л үнэтэй байсан. Мөн энэ өөр ертөнцүүд яг л бодит юм шиг идэвхтэй өрнөлтэй байдаг” гэж бичсэн байдаг байна. Ихэнх хүнд энэ чадвар байдаг ч их, бага гэдгээрээ л ялгаатай.

Теодор Рузвельт (1858 – 1919)

“Тедди” хочит АНУ-ын 26 дахь ерөнхийлөгч, Нобелийн энх тайвны шагналт тэрбээр багадаа бие султай, нүдний хараа муутай жаал байсан ч өөртөө хатуу итгэл үнэмшил, зорилго тавин чийрэг эрүүл амьдралыг бүтээхийн тулд 12 настайгаасаа эхлэн шаргуу дасгал хийж, хөдөлмөрлөх болжээ. Рузвельт өдөрт хэд хэдэн ном уншиж, түүнийгээ эргэн санаж ой тогтоолтоо хөгжүүлдэг байжээ.

Түүнчлэн хэд хэдэн зүйлийг нэгэн зэрэг хийх онцгой чадвартай байв. Рузвельт тэсвэр хатуужил, дасгал сургуулилтын ачаар хамгийн хүнд нөхцөлд ч төвлөрч чадах чадварт суралцжээ. Тэрбээр 1912 онд Чикаго хотод намын ажлаар ирж “Конгресс” зочид буудалд байрлажээ. Түүний цонхны доор бүлэг хүмүүс цуглаж, "Бид Теддитэй уулзмаар байна" гэж хашгирч, үүнтэй зэрэгцэн яаралтай хурал, цуглаан давхцахад Рузвельт юунд ч сатааралгүй номоо уншиж байжээ. Түүний нууц ямар ч тохиолдолд анхаарлаа сарниулахгүй байх ажээ.

Сергей Рахманинов (1873 – 1943)

Тэрбээр ОХУ-ын нэрт хөгжмийн зохиолч, удирдаач, бүх цаг үеийн хамгийн агуу төгөлдөр хуурчдын нэг юм. Түүний харааны санах ой маш сайн хөгжсөн бөгөөд тэрбээр хөгжмийн нотуудыг төвөггүй цээжилдэг байжээ.

Ким Пик (1951 – 2009)

Ер бусын онцгой санах ойгоороо шагшигдсан Ким хуанлийн он сараас эхлээд энгийн хүний тэр бүр цээжилж чадахгүй маш урт тоон цувааг тогтоож чаддаг, уншсан мэдээллийнхээ 98 хувийг хадгалж авах чадвартай байжээ. Ким 9000 гаруй номыг цээжээр мэддэг байсан бөгөөд хоёр хуудсыг нь нэгэн зэрэг унших чадвартай байжээ. Тэрбээр гавлын яс ба тархи хоорондын холбогч эсүүдийн гэмтэл авсан бөгөөд түүний энэхүү эмгэгийг эрдэмтэд маш ховор тохиолдол хэмээн үзжээ.

Ромын пап II Иоанн Павел (1920 – 2005)

II Иоанн Павел нь 1978 оны аравдугаар сарын 16-наас эхлэн 2005 оны дөрөвдүгээр сарын 2-ныг хүртэл католик шашны тэргүүн байсан юм. II Иоанн Павел мөн адил ер бусын санах ойгоороо алдартай юм. Тэрбээр 21 хэл, 100 гаруй нутгийн аялгаар чөлөөтэй ярьдаг байжээ.

Боб Петрелла

Лос Анжеласын уугуул Боб Петрелла утасны дугаарыг, АТМ-ийн кодыг, спортын үйл явдлуудыг санах чадах чадвартай ажээ. Түүнд өөрийнх нь үзсэн тогтоолтуудын тухай асуухад дан ганц тоглолтын өдрийг хэлээд зогсохгүй хэдэн оноогоор хожсон тухай хэлж чаддаг байна. Петреллагийн хэлснээр тэрбээр таван нас хүрснээс хойш өөрийнхөө хоёр төрсөн өдрөөс бусад бүх үйл явдлыг санадаг гэжээ. Тэр хаана байснаа ахлах сургуульд найзуудтайгаа юу хийж байснаа хэлж чаддаг. Түүнчлэн ATM-ийнхээ бүх код, хүмүүсийн бүх дугаарыг санах чадвартай аж.

Жилл Прайс (1965)

Жилл Прайс өөрийнхөө энэ чадварыг "зогсдоггүй, хянаж болдоггүй авьяас” гэж тодорхойлжээ. Тэрбээр энэ чадварынхаа талаар анх мэдээд "Мартаж чаддаггүй эмэгтэй" гэсэн дурдатгалаа нийтлүүлсэн байна. Прайс 14 настайгаасаа хойших амьдралынхаа бүх л өдрүүдийг нэг бүрчлэн санадаг бөгөөд өөрийнхөө ер бусын ой тогтоолтоо камерт бичлэг хийж дасгалжуулдаг байна. Хэрэв "Би нэг өдрийг мартлаа гэхэд бичлэгээ гаргаж ирээд л тэр өдрийн тухай үздэг" гэж хэлжээ. Ер бусын ой тогтоолттой байна гэдэг хүн бүхний хүсээд байх зүйл биш бололтой. Учир нь Жилл зовлонтой үеүдээ мартаж чадахгүй маш ихээр зовдог байна. Түүнд Калифорнийн их сургуулийн эрдэмтэд ч тус болж чадаагүй гэнэ.

Наполеон Бонапарт (1769-1821)

Европын түүхэнд хамгийн их нөлөөлсөн, Францын цэргийн удирдагч, хожим Францын Эзэн хаан I Наполеон гэгдэх болсон тэрбээр мөн адил ер бусын санах ойтой байсан юм. Бонапарт цэргүүдийнхээ нэр, тоо, цэргүүд нь байрласан газар зүйн байршил зэргийг бүгдийг нь санадаг байжээ. Түүний энэхүү авьяас дайсныхаа арга замыг мэдэх, дайны стратеги боловсруулахад нь тусалдаг байжээ.

"Genghis" team

эх сурвалж: gogo.mn

Санаандгүй хийсэн нэн тустай нээлтүүд

2014-09-27T20:53:00.001+08:00

1. 495 жилийн өмнө 1519 оны есдүгээр сарын 20-ны өдөр 265 хүний бүрэлдэхүүнтэй, 70 их буу ачсан таван хөлөг онгоц Испаниас хөдөлжээ. Тэд “Амтлагчийн арал” гээчийг хайн гарсан гэдэг. Тэд энэ аяллаараа эртний грекүүд хэдийнэ мэддэг байсан, дэлхий бөөрөнхий гэдгийг олж мэджээ.

Энэ багийг Фернандо Магеллан ахалж явсан гэдэг. Таван хөлөг онгоцноос ердөө ганц нь 18 хүнтэй эргэн иржээ. Гэхдээ онгоцон дээр ачсан амтлагч ногоонууд нь тэдэнд 2000 хувийн ашиг авчирсан гэдэг.

2. Гараа эсгэчихсэн үү?

Йод хэрэгтэй. Йод хаанаас үүсэлтэй вэ? Мөн л санамсаргүй тохиолдлоор гарсан. 1811 онд Францын химич Бернар Куртуа нэгэнтээ давс худалдан авч, зүсэн, шатааж үнс гарган хуруу шилэнд хийжээ. Харин лабораторийнх нь ширээн дээр өөр нэг саванд хүхрийн хүчлийн уусмал байсан гэнэ.

Туршилт хийж байх үеэр химичийн мөрөн дээр хайртай муур нь сууж байгаад гэнэт ямар нэг зүйлээс цочсон уу эсвэл хулгана барихаар ухасхийсэн үү ямартай ч гэнэт л үсрэн ширээн дээрх хуруу шилнүүдийг унагачихаж. Ингээд саванд байсан уусмалууд холигдож нил ягаан өнгийн туяатай болон дараа нь гоёмсог талст болон хувирчээ. Ийнхүү тун санаандгүй, бараг л муурын гавьяагаар йод нээгдсэн түүхтэй гэнэ.

3. Данийн иргэн Витус Ионассен Беринг Оросын усан цэрэгт алба хааж байхдаа Хятад руу хүрэх тэнгисийн зам хайж олох даалгавар авчээ. Гэвч тэр олсонгүй. Гэхдээ Колумбтай адилаар Америкийг нээсэн байдаг, мэдээж нөгөө талаас нь буюу дорнод хэсгээс нь хэрхэн хүрэхийг нээж л дээ.

Хамгийн чухал нь түүний экспедици Аляск болон Алеутын арлуудыг нээсэн юм. Беринг аяллынхаа явцад амь үрэгдсэн ч багийнхнаа хохирол багатай буцаасан гэхэд болно. Хөлөгт 75 хүн явснаас 46 нь эргэн иржээ.

4. Британийн химич Александр Флеминг тун эмх цэгцгүй хүн байсан гэдгээрээ алдартай. Тэрбээр нэгэнтээ ханиадны орчин буюу “инфлюэнц”-ийг судалж байжээ. Бактер, вирусний сорьцтой сав суулгыг угаадаггүй, өдөр бүр л 30-40 сав суулга бөөгнөрчихдөг байсан гэнэ.

Ингээд тэрбээр нэгэн удаа долоо хоногийн хугацаатай томилолтонд явжээ. Энэ үеэр Лондонд нэг дулаарч, нэг хүйтэрч, дахин дулаарч, өөрөөр хэлбэл бактер, хөгц үүсэх таатай нөхцөл хэдэнтээ бүрэлдсэн гэдэг.

Флеминг томилолтоос эргэн ирээд нэг аяган дахь хөгц стафилококкийн бактерийг бүгдийг нь устгасныг олж мэджээ. Энэхүү хөгц пенициллин болж, олон сая хүний амийг аварсан юм.

5. Газарзүйн агуу нээлтийн эриний хамгийн алдартай зүтгэлтэн Христофор Колумб ч санаандгүй нээлт хийсэн нэгэн.

“Би эхлээд Чипанга руу, дараа нь Кхатай, тэгээд Энэтхэг рүү сэлж хүрэх төлөвлөгөөтэй байна” гэж Колумб Испанийн хаанд захидал бичиж байжээ. Чипанга гэдэг нь Япон, Кхатай гэдэг нь Хятадыг хэлж байж.

Гэхдээ хоёр сар аялсны эцэст Тортуга, Куб, Гаити арлуудыг нээжээ, өөрөөр хэлбэл Америкийг нээсэн гэсэн үг. Колумб энэ газрыг Энэтхэг гэж нэрлэн, арлуудын оршин суугчдыг энэтхэгчүүд гэж нэрлэж байжээ. Харин Америго гэсэн нэрийг Веспуччи хэмээх луйварчин өгсөн байдаг.

"Genghis" team

Эх сурвалж: news.gogo.mn

“Рубикийн шоо”-ны талаар сонирхолтой баримтууд болон эвлүүлэх гарын авлага

2014-09-07T13:31:00.000+08:00

2014 оны 5 сарын 19-нд алдарт “шоо” 40 нас хүрсэн байна. Шоог эвлүүлэхэд оюун ухаан хөгжиж, сэтгэн бодох чадвар сайтай болдог гэдгийг хүн бүр сайн мэднэ. 1974 онд архитектурын багш Эрне Рубик (Erno Rubik) энэ хэцүү зүйлийг зохион бүтээсэн байна.

1975 онд Будапештийн дэлгүүрт “Шидэт шоо” хэмээн нэрлэж байсан аж. Толгой эргүүлсэн энэ тоглоом 28 жижиг шооноос бүрдэж байсан байна. 1980 оноос хойш зүгээл л “Рубикийн шоо” гэх болсон аж.

1. Эрне Рубик анх гурван талт геометрийн дүрсийг тайлбарлахын тулд энэ шоог зохиосон байна.

2. Тэрээр сарын дотор өөрийн зохиосон шооны утгыг болон шийдвэрийг олсон аж. Шоог эргүүлж болж байсан бөгөөд огтхон ч эвдрэхгүй байсан гэнэ. Зарим хүмүүс одоо болтол утгыг нь үл мэднэ.

3. 1980-1981 оны хамгийн шилдэг тоглоомоор шалгарч байсан байна.

4. 350 сая гаруй шоо дэлхий даяар зарагдсан гэнэ.

5. Рубикийн шоо нь 43 252 003 274 489 856 000 орчим утгатай.

6. Хэрвээ та секунд бүр энэ шоог эргүүлвэл, 1400 тэрбум жилийн дараа л бүх утгыг олж чадна.

7. Их дэлбэрэлтийн үеэс эвлүүлж эхэлсэн бол одоог хүртэл дуусаагүй л байх байсан болов уу.

8. Харин мэргэжлийн шоо эвлүүлэгчид 6 секундын дотор л эвлүүлдэг байна.

9. Хамгийн хурдан шоо эвлүүлэгчээр Нидерландын иргэн Мэтс Волк (Mats Valk) шалгарсан бөгөөд тэрээр 5.5 секундын дотор эвлүүлсэн аж. Бичлэгийг үзнэ үү.

10. Харин Австралийн иргэн Феликс Земдегс (Feliks Zemdegs) 5.66 секундын дотор эвлүүлж байсан байна.

11. Зарим шоо эвлүүлэгчид хурд гэхээсээ илүү, ямар маягаар эвлүүлэхэд анхаарал хандуулдаг.

12. Нэг өнгийг эвлүүлэхэд 20 орчим үйлдэл хийх хэрэгтэй. Сураад аваарай.

13. “Хэрвээ та сониуч бол, хэрвээ та хариуг нь олохыг хүсэж байвал, та олж чадна” -хэмээн Эрне Рубик хэлжээ.

Гарын авлага татах холбоос: TATAX

Эх сурвалж: caak.mn

"Genghis" team

Хүний биеийн далд амьдрал

2014-07-02T22:53:00.001+08:00

Сайн байцгаана уу энэ өдрийн мэнд хүргэе? Бидний мэддэг хэрнээ мэддэггүй нууцлаг зүйлс их байх юм. Түүний нэг бидний бие организм хэрхэн яаж өөрчлөлтөнд орж байдаг талаар сонирхолтой баримттай танилцана уу.

"Genghis" team

Shark Даваахүү: "Дэлхийд гарах гарц" лекц

2014-06-11T02:58:00.000+08:00

21-р зууны дэлхийн хэл англи хэлийг хэрхэн хялбар аргаар сурах талаар Shark англи хэлний сургалтын төвийн захирал Даваахүү докторын "Дэлхийд гарах гарц" лекцийг та бүхэндээ хүргэж байна.

"Genghis" team

Танихгүй эмэгтэйн захидал

2014-04-08T10:56:00.002+08:00

Австрийн алдарт зохиолч Стефан Цвейгийн бүтээл "Танихгүй эмэгтэйн захидал" өгүүллэгийг хүргэж байна.Тухлан сууж таалан сонирхоно уу.

"Genghis" team

Эх сурвалж: unknown

Дилав хутагт Жамсранжавыг хилийн чанадад гаргасан тагнуулын арга хэмжээ

2014-04-03T22:33:00.000+08:00

Шинэ үеийн тагнуулын байгууллагын эх үүсвэр Дотоодыг хамгаалах газраас улс, орныхоо аюулгүй байдлыг сахин хамгаалах үүргээ хэрэгжүүлэхийн тулд зохиож байсан гүйцэтгэх ажлын онцлог арга хэмжээний түүхийн нэгээхэн хэсгээс өгүүлэхийг зорив. Түвдийн зургаадугаар Банчин хэмээх Гэлэгнамжилын үйл ажиллагааг тодруулах зорилгоор Дилав хутагт Жамсранжавыг гадаадад нууцаар гаргасан нь тагнуулын байгууллагаас зохиосон гүйцэтгэх ажлын нэгэн зүйлийн арга хэмжээ байлаа. 1920-иод оны сүүл үеэс япончууд БНМАУ-ын дорнод, зүүн өмнөд хилээр довтлох бэлтгэл хийж байхад Гоминданы Хятад манай баруун хилд цэргийн хүч хуралдуулан Түвдийн зургаадугаар Банчин Богд Гэлэгнамжилын нэр нөлөөг өөрсдийн үйл ажиллагаандаа өрсөлдөн ашиглаж байжээ. Иймд Банчин Богдын санаа зорилго, түүний хань харилцаа, Хятад, Японы зүгээс манай улсын талаарх байр суурь, үйл ажиллагааг судлан тодруулах үүрэг Дотоодыг хамгаалах газар /ДХГ/ болон цэргийн тагнуулын байгууллагын өмнө тулгарчээ. Энэхүү зорилтыг шийдвэрлэхийн тулд олноо Дилав хутагт хэмээн алдаршсан В.Жамсранжавыг /1882-1965/ хилийн чанадад нууцаар гаргаж, Түвдийн зургаадугаар Банчин хэмээх Гэлэгнамжилын дэргэд суурьшуулан, түүний санаа зорилго болон Япон, Хятадын зүгээс манай улсын эсрэг явуулж байгаа бодлого, үйл ажиллагааг тагнан мэдэх тагнуулын арга хэмжээ зохиосон байна.

ДХГ-аас Жамсранжав нь таван настайгаасаа Дилавын хувилгаан дүрээр тодорч, хийдэд дөч гаруй жил шавилан сууж, Буддын шашны боловсрол, хүмүүжил олсон, төрийн хэргэм ямбанаас хуваалцаж явсан тамгагүй хутагт, бурхан шашны томоохон зүтгэлтэн, нэр нөлөө бүхий хутагт лам учир Банчин Богдод итгэгдэх үндэслэлтэй хэмээн үзсэн бөгөөд мөн дээд ангийн ламын хувьд мал хөрөнгөө хураалгаж, Эрэгдэндагвын “38”-ын хэрэгт холбогдон баривчлагдаж, хоёр жил тэнсэн харгалзах ялтай суллагдан 1928 онд ДХГ-аас Банчин Богдод мөргөхөөр явах зөвшөөрөл хүссэн боловч хойшлогдсон зэрэг асуудалтай нь холбогдуулан түүнийг “Монголоос оргон ирэв” гэсэн халхавчаар Банчин Богд руу явуулах төлөвлөгөө зохион хэрэгжүүлэхээр болжээ. Мөн түүнийг хувьсгалын эхэнд Улиастайн яамны сайд, таслан шийтгэх түшмэл зэрэг албан тушаалд томилогдон орон нутгийн засаг захиргааны ажилд бага боловч оролцож явсаны дээр улс төрийн хэргээс тэнсэн харгалзахаар сулласанд үнэнч шударгаар ажиллахыг баталгаа болгон бичиж хадгалуулсан зэргийг ч харгалзаж үзсэн бололтой.

Жамсранжавыг тухайн үед ДХГ-аас Гадаад хэлтсийн үүргийг хавсран эрхэлж байсан Эсэргүүцэн тагнах хэлтсийн дарга Ц.Донров Эрэгдэндагвын хэргийн холбогдлоор нь 1931 онд нууцад элсүүлсэн байна.

ДХГ-аас түүнийг гадаадад суурин суулгах бэлтгэл хангагдсан гэж үзээд 1931 оны хоёрдугаар сарын 26-ны шөнө сойвон Санжийн Гэндэн, лам Намжил, Гүнчин, Даваа, Шижир нарын хамт түүний шавь Содномдаржааг газарчнаар дагуулан нутгийн хилийг Модон-Овоо гэдэг газраар нэвтрүүлэн гаргажээ. Түүнийг ийнхүү явахад тус газраас 1931 оны хоёрдугаар сарын 25-нд “Үүнийг үзүүлэгч Шижир болвоос таван хүнийг хязгаар нэвтрүүлэхээр яваа нь үнэнтэй тул ийнхүү хуудас шийтгэн олгов. Тохиолдох ангийн тэргүүлэгч үүнийг үзээд биеэр явж, хязгаар нэвтрүүлэн гаргаваас зохино” хэмээсэн нэвтрэх бичиг шийтгэж өгснөөс үзэхэд тусгай даалгавартай гарсны нэгэн нотолгоо юм. 1931 оны гуравдугаар сарын 16-нд ДХГ-т ирсэн нэгэн зурвас бичигт “Зохих газраа, өчүүхэн бид Улаанбаатар хотоос мордсоноос замын зуур найрамдалтайгаар мэнд сайн явж, Шанхай уулын /Өмнөговь/ хошууны зүүн өмнө хязгаар Модон-Овооны зүүн талаар нэвтэрсэн ба гаргаж өгсөн нөхөр зэргийг аяндаа бүрнээ толилох тул одоо уг явдлаа яахин дүүрнээр бүтээхийг туулиас эрмэлзэн зүтгэхийг гаргав” хэмээсэн байна. Дилав хутагтыг хил давуулсны дараагаар Монгол, Өвөрмонголын нутагт болон Монголоос дүрвэн гарсан иргэдийн дунд түүнийг “Эрэгдэндагвын 38-ын хэрэгт шийтгэгдээд эх орноосоо оргон гарлаа” хэмээн зарласан нь эхэн үедээ хүмүүст үнэмшлийг төрүүлсэн халхавч болсон хэдий боловч хожим цаг үеийн ээдрээт нөхцөл байдлын улмаас энэ халхавч нь жинхэнэ “оргодол” болгон хувиргажээ.

Хил гарсны дараа Дилав хутагт Улаанцавын чуулганы Дунд гүний хошууны ноёнтой учран оргож яваа байдлаа мэдүүлэн хэлж, зөвшөөрлийн бичиг аваад Дархан бээлийн хошуунд очмогц лхарамба Шаравтай танилцан, улмаар Батхаалгын сүм дээр суурьшжээ. Батхаалганд байхдаа Сөнөд ван болон япончуудтай ойр дотно харилцан, хурал номын ажил эрхлэн амьдарч эхэлсэн байна.

1932 оны зургаадугаар сарын 28-нд Бээжин хотноо сойвон Гэндэнгийн хамт Банчин Богдтой уулзан мөргөж, түүний хамт Нанжин хотноо болох хуралд очиж, Халхын тухай асуудал хэлэлцэх төлөөлөгчөөр сонгогдон тэдний итгэлийг олж, үүргээ биелүүлэх ажилд орж эхэлсэн байна.

Жамсранжав нь Банчин Богдтой учирч мөргөхдөө шавь орж, Хятадын хэд хэдэн хотоор дагалдан явснаас үзэхэд Банчинд тоогдож, зохих итгэлийг нь олсон мэт боловч дагалдан явсан нууцуудын мэдээнүүдэд түүнийг гадаадад гармагцаа урвасан мэтээр тодорхойлжээ.

1934 онд япончууд Шилийн голд орж ирэхэд Дилав хутагт Өвөрмонголын тэргүүн ноён Дэмчигдонров ванг түшиглэн Монголын засгийн явдлын зөвлөлд орж, улс төрийн үйл ажиллагаанд оролцон, Японы цэргийн эрхтнүүдтэй уулзаж, дотно харилцаж, Хятад, Өвөрмонголын аль ч нутагт дураар зорчих тамга бүхий эрхийн бичигтэй болжээ. Улмаар Нанжингийн Засгийн газрын Хууль байгуулах хорооны тэргүүлэгч, Банчин Богдын яамны Монгол хэргийн эрхлэгчээр томилогдон ажиллажээ.

1939 онд тэрбээр Чунцин хотноо суурьшсан бөгөөд мөн онд япончууд Баруун Сөнөдийн нутаг Бүтэмжийн говьд нутаглаж байсан, 1932 онд дүрвэн гарсан Ганжуурваа хувилгааны зуун өрх айл, Дархан бээлийн хошуугаар нутаглаж байсан Очирдарь хувилгааны ная гаруй өрх айл, Дунд гүний хошууны Хүрд Хар-Усаар нутаглаж байсан хорь гаруй айлыг цуглуулан 1941 онд “Дилавын хошуу” гэгчийг байгуулж, даргаар нь Намсрайг томилсон байна. Япон, Хятадын зүгээс Дилав хутагтын нэр нөлөөг ашиглан халхын оргодлуудаар хошуу байгуулсан нь тус улсын эсрэг тагнуулын бааз суурь болгон ашиглах нөхцлийг бүрдүүлэх зорилготой байсан бөгөөд Дилав хутагт тухайн хошуунд 1938 оноос хойш буцаж очоогүй байна. 1938 оноос эхлэн Дилав хутагт ДХГ-аас үндсэндээ холбоогоо таслан хөндийрч, Хятадын гүн тийш амьдран суух болжээ.

Түүний дэргэд болон түүнтэй харилцаа холбоо барьж байсан зарим мэдээлэгч тагнуулчид түүнийг урвасан, өөрсдийг нь элдвээр сэжиглэсэн, Япон, Америкийн тусгай албанд элсэгдэн ажиллах болсон гэх мэтийн утга зөрүүтэй мэдээг ДХГ-т өгч байжээ. Мөн Дилав хутагтын дагалдан явсан хүмүүс түүний хувийн амьдрал болон шашны асуудалд нь оролцож, зааж зааварлах болсон, “Гүн” нэрээр ажилласан мэдээлэгч нууцаа задруулсан, 1937-1939 онд Монголд их хэлмэгдүүлэлт болсон зэрэг нь Дотоодыг хамгаалах газраас хөндийрөх шалтгаан болсон бололтой. Мөн түүнчлэн түүнд үүрэг, даалгавар өгч явуулсан хүмүүс 1937-1939 онд хэлмэгдэн үгүй болсон, түүний тагнуулын ажлаар явсан үнэн шалтгааныг мэдэх хүнгүй болж, анхны “оргодол” хэмээх нэр нь туйлын үнэн болж хувирсан зэрэг ээдрээт нөхцөл шалтгааны улмаас эх орондоо эргэж ирэх боломжгүй болсон байна. Дилав хутагтыг түшиглүүлэн суурьшуулах, түүнтэй холбоо бариулахаар хүмүүсийг нэг биш удаа явуулж байсан боловч ямар ч үр дүнд хүрээгүй бөгөөд харин нэг удаа холбоо бариулахаар очсон хүн Японы тусгай албанд баригдсаныг суллуулан буцах боломжийг нь бүрдүүлэн өгч байжээ.

Япончууд 1942 онд Дилав хутагтыг Түвдэд явуулж, есдүгээр Богдыг тодруулах ажилд ашиглахаар төлөвлөсөн байна. Түүнийг Хонконгд очиход Английн тагнуулынхан мэдэж, гоминданынханд мэдэгдсэнээр Чунцинд мэхлэн аваачжээ. Тэнд очоод Гоминданы Засгийн газарт зөвлөхөөр ажиллаж байсан хуучин танил О.Латтимортой хамт сууж, Гоминданы Улс төрийн зөвлөлийн зөвлөхөөр ажиллах болжээ. Ийнхүү тэрбээр Гоминданы Засгийн газраас зөвшөөрөл авч, есдүгээр Богдыг тодруулах ажлаа үргэлжлүүлэхээр Түвдэд очсон боловч төдийлөн идэвхи гаргалгүй Өвөрмонголд буцаж ирсэн байна. Дэмчигдонров ван 1942 оны сүүлийн хагасаас өөрийн гурав дахь хүү Очирбатыг Жибзундамба хутагтыг хувилгаан болгохыг Далай ламаар хүлээн зөвшөөрүүлэхийн тулд Дилав хутагтад 70 мянган юань өгч, Лхаст явуулахаар шийдсэн байна. Дилав хутагт энэ мөнгийг Бээжинд суугаа Английн Элчин сайдын яамаар дамжуулж Түвд рүү гуйвуулаад өөрөө Чуулалт хаалгаас гарч Хөх хот, Бугат, Хөхнуураар дамжин Түвдийн нийслэл Лхаст очжээ. Ингээд Түвдэд хэдэн жил ажилласан боловч үр дүнд хүрээгүй тул Чунцинд буцан ирж, Чан Кайшигийн дэргэд дахин ажиллах болжээ.

1949 оны гуравдугаар сард Америкийн эрдэмтэн, профессор О.Латтиморын тусламжтайгаар Америкт очиж, Балтимор хот дахь Жон Хопкинсын их сургуулийн гадаад хэлний салбарт зөвлөх багшаар ажиллаж байгаад 1950-1952 онд цагаач халимагуудтай хамтран Нью-Жерси мужид Грийвүүд Акридад Буддын шашны анхны сүмийг байгуулагдахад ширээт ламаар залагджээ. Үүнээс хойш Дилав хутагт тус сүмд шашны ажил эрхлэхийн зэрэгцээ өөрийн улс төрийн дурдатгал намтрын талаар тэмдэглэлүүд бичих болсон байна. Тэрбээр 1965 онд АНУ-ын Нью-Жерси хотод нас баржээ.

Түүнийг 1930 онд Б.Эрэгдэндагвын хэрэгт холбогдуулан баривчилж, хоёр жилийн тэнсэн харгалзах ялаар шийтгэснийг 1990 оны тавдугаар сарын 18-нд БНМАУ-ын Дээд шүүхийн Бүгд хурлын дөрөвдүгээр тогтоолоор хэргийг цагаатгасан байна.

Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал үүрд хэвээрээ байгаасай гэсэн бодол, сэтгэл, итгэл Дилав хутагт В.Жамсранжавын сэтгэлээс уяатай байсан нь дамжиггүй юм.

"Genghis" team

Эх сурвалж: wikimon.mn

Ухаантай нохойн тухай гайхалтай түүх

2014-03-29T21:11:00.000+08:00

Зохиолч, сэтгэлзүйч, профессор Стэнли Корен хүний үнэнч нөхөр нохойн тухай гайхалтай түүхүүдийг цуглуулж, хэдэн арван ном бичсэн нэгэн. Тэрбээр нохойг хүн шиг ухаантай гэж үзэж болох уу гэсэн асуултад мэргэжилтнүүдээс хариулт авахыг хүсдэг ч, өөрөө тэдний тухай гайхалтай түүх ярьж өгдөг.

Стэнли Корэн “Би Бельгийн Гент хотод нохойн сэтгэх үйл явц хэрхэн бий болдог тухай хэд хэдэн удаа лекц уншиж байсан. Нэг удаа лекцээ уншсаны дараа цугларсан олон цайны завсарлага авахаар гарсан юм. Гэтэл нэг эмэгтэй над руу дөхөж ирээд ярих зүйл байгаагаа хэлсэн” гэжээ.

Бүсгүй “Та манай өвөө Жейкоб Ласкер болон түүний нохойн тухай түүхийг сонирхоно гэж бодож байна” гэж хэлээд нохой гэдэг амьтан юу боддог, ямар ой сайтай амьтан болохыг хэлж өгчээ.

Бүсгүйн өвөө буржгар үстэй, пудель, терьерийн эрлийз нохойтой байжээ. Өвөө нь нохойгоо Краус гэж дууддаг байсан нь “Тогтворгүй, сахилгагүй” гэсэн утгатай байж. Тухайн үед Жейкоб Ласкер Австрийн Вена хотод амьдардаг байсан бөгөөд тамхийг ч ёстой нэг угсруулдаг нэгэн байсан гэнэ. Тэрээр амарчлах гэсэндээ ч тэр үү, Краусын аманд мөнгө зуулгаад тамхины мухлаг руу гүйлгэж сургажээ. Тамхины мухлагийнхан ч нохойг сайн мэддэг байсан бөгөөд долоо хоногт хэдэн удаа ингэж явдаг нохойг ойр хавийн оршин суугчид ч андахаа байжээ.

Нэгэн удаа Жейкоб Чехийн нийслэл Прага хот руу шилжиж, жижигхэн дэлгүүрүүдтэй гудамжинд ирж суурьшив. Дэлгүүрүүдийн дунд тамхины мухлаг байсанд өвөө ч олзуурхаж, нохойгоо худалдагчтай нь танилцуулсан байна. Худалдагч нохойгоор тамхи зөөлгөнө гэдэгт эхлээд гайхсан боловч түүнд үйлчилнэ гэдгээ амлаад, Краусын толгойг илж гэнэ.

Ингээд маргааш нь Жейкоб өвөө Краусынхаа аманд зоосон мөнгө зуулгаад, хаалгаа нээж, тамхинд гүйлгэжээ. Тэрээр Краусыг юу хийхээ мэднэ гэж найдсан аж. Нохой ч сүүлээ шарвалзуулсаар тамхины мухлагийн зүг гүйжээ. Гэвч хэдэн цаг боллоо. Нохой ирсэнгүй.

Өвөө пальтогоо өмсөж, тамхины мухлаг руу гарлаа. Гэтэл мухлагийн эзэн Краусыг ирээгүй гэж хэлжээ. Хажуугийн гудамжаар хайж үзтэл, бас л байдаггүй.

Жейкоб түгшиж эхлэв. Тэрээр Краусыг шинэ хотод ирээд төөрч дээ гэж бодон, нохойн асрамжийн газраас сураглав. Тэгээд Краусыг амьд, үхсэн аль нь ч бай, заавал холбоо бариарай гээд хаягаа үлдээчихээд гэртээ харьжээ. Хэд хоног өнгөрлөө. Краусаас сураг гарсангүй. Өвөө ч ухаантай нохойгоо дахиж харахгүй нь гэхээс сэтгэлээр унаж эхлэв.

Гэтэл дөрөв дэх өдөр хаалгыг нь хэн нэгэн самардаж байгааг олж сонсчээ. Өвөө сандран очиж, үүдээ нээвэл Краус тоос тортогт дарагдчихсан, сарвуунаас нь цус урсчихсан зогсож байв. Хөөрхий нохой ядарч, өлссөндөө болон арай ядан хөл дээрээ дэнжигнэнэ.

Жейкоб нохойгоо эргэж ирсэнд баярлан, тэвэрч авах гэтэл Краус гар дээр нь нэг юм тавьжээ. Гайхан хартал Прагаас 120 км-ийн зайд орших Вена хотын ганц үйлчлүүлдэг тамхины мухлагийнх нь шошго бүхий хайрцаг тамхи байх нь тэр. Хөөрхий нохой даалгавраа маш сайн гүйцэтгэжээ.

Зохиолч, профессор, Стэнли Корэн “Энэ түүх надад үнэхээр гайхалтай санагдсан. Үүнийг ярьж өгсөн эмэгтэй ч үнэн, бодит түүх хэмээн баталж байлаа. Тиймээс би сонссон бүхнээ та бүхэнд дамжууллаа. Энэ бол нохой гайхалтай ой тогтоолттой, бидний боддогоос ч илүү ухаантай гэдгийг батлах олон тохиолдлын нэг” хэмээн ярьсан байна.

"Genghis" team

Эх сурвалж: Unknown

Царай муут гайхалтай түүх

2014-03-23T23:35:00.002+08:00

Сүүлийн үед Оросын блогчдын дунд нэгэн сэтгэл дэнсэлгэсэн өгүүлэл тэнүүчлэх болов. Бичсэн эзэн нь тодорхойгүй учир ийм явдал болсон эсэхийг хэн ч баталж чадахгүй. Гэхдээ өнөөгийн хүмүүсийн зан авир, бодит амьдрал, чухал асуудлуудыг хөндсөнөөрөө энэ бэсрэг өгүүлэл үнэхээр үнэ цэнэтэйд тооцогдох болов уу. Эмэгтэй хүн бичсэн гэх энэхүү өгүүллийг хэрэв та орос хэлээр нь хэдийнэ уншсан бол дахиад нэг уншаад үзээрэй. Ердөө хэдхэн хормыг энэ нийтлэлийг уншихад зориулсандаа та лав харамсахгүй байх аа…

Дэлхий ертөнцийг гоо сайхан тэр бүр авардаггүй ажээ. Ертөнцийг зөв хайрлаж чадсан тохиолдолд л бид энэ дэлхий дээр зөв амьдрах учиртай юм байна.

“Миний амьдарч байсан байрны оршин суугчид Царай муутыг ямар эрэмдэг, муухай амьтан байсныг анддаггүй байлаа. Царай муут гэдэг нь орон гэргүй, гудамжны муур.

Тэр энэ дэлхий дээр ердөө гурван зүйлд л дурладаг байсан юм. Амьд явахын төлөө тэмцэх, юу тааралдсанаа идэх, дээр нь хайрыг хүсэмжилдэг амьтан байв. Энэ цогц гурван хүсэл, мөн манай гудманд гэр оронгүй тэнүүчилж явсан зэрэг нөхцлүүд нь Царай муутын биед арилашгүй мөрийг үлдээжээ. Өөрөөр хэлбэл, гадны хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр тэр маань өрөөсөн нүдтэй, өрөөсөн чихтэй болчихсон байлаа. Бас зүүн хөл нь нэгэн цагт бэртэж, яс нь өвөрмөц өнцөг үүсгэн эдгэсэн байсан тул муужгайн явдлыг харахаар булан тойроод явах нь уу гэх сэтгэгдэл үргэлж төрдөг байж билээ. Энэ бүхнээс гадна сүүлгүй болоод удаж байсан болохор сүүлнийх нь оронцог гэх өчүүхэн тасархай арай ядан цухуйж харагддагсан. Царай муутын толгой, бүр мөр нь хүртэл битүү шарх сорвитой байсан тул бараан саарал судалтай эр муурыг санагдуулдаг байв. Түүнийг харсан хэн бүхэнд “Пээ, яасан заваан муур вэ” гэсэн ганц л сэтгэгдэл төрдөг байлаа.

Байрны бүх хүүхдийг түүнд ойртохыг хориглодог байв. Царай муутыг харсан томчууд шил, чулуу нүүлгэн түүнийг хөөж тууна. Байр руу орохыг завдах болгонд нь резинэн хоолойгоор ус шүршинэ. Харин байр руу орсныг нь харсан тохиолдолд гаргахгүй, хашраахын тулд саврыг нь хаалганы завсар хавчуулж тамалдаг байв.

Би Царай муутыг тэврэн гэр рүүгээ гүйлээ. Түүний цээж нь хэржигнэн, амьсгаа нь давчдаж байгаа нь надад мэдрэгдэж байсан. Тиймээс гүйж явахдаа би түүний өвчтэй газруудыг нь хөндчихгүйг хичээж явав. Хөөрхий минь бие нь өвдөж байгаа хэдий ч чихийг маань долоохыг оролдож байсан сан.

Би нулимсандаа багтран амьсгаа ч авч чадахгүй байсан учир түр зогсоод түүнийг биендээ наан тэврэв. Царай муут миний алганд толгойгоо тавиад өрөөсөн нүдээрээ над руу харан … зөөлөн гиншив… Хөөрхий минь… бие нь ямар их өвдөж байгааг үл огоорон тэр маань надаас жаахан хайр хүссэн нь тэр байлаа. Эсвэл өөрийг нь жаахан ч атугай ойлгохыг хүссэн ч байж магад…

… Миний амьдралд учирч байсан бодгалиуд дотроос надад хамгийн үнэнч хайраа зориулж чадсан цорын ганц амьтан нь энэ муужгай байсныг би тэр үед мэдэрч билээ. Намайг хамгийн үнэнчээр хайрласан тэр амьтан энэхэн мөчид надад ямар хөөрхөн, өхөөрдөм харагдаж байв аа… Тиймдээ ч тэр маань өөрийнх нь өвдөлтийг намдааж чадна гэсэн итгэлээр над руу харж байсан сан… …Царай муут маань намайг гэртээ хүрэхээс өмнө миний тэвэрт амь тавьчихсан юм. Тэр өдөр би үхсэн муужгайг өвдөг дээрээ тавин орцныхоо өмнө удаан гэгч нь сууж билээ… Тэр өдрөөс хойш би олон зүйлийн талаар эргэцүүлж бодсон. Тэр азгүй эрэмдэг муур цэвэр ариун сэтгэл, хязгааргүй үнэнч хайрын талаарх миний төсөөллийг орвонгоор нь өөрчилж орхисон. Үнэн шүү. Царай муут маань надад хайр гэж юу болохыг мянган ном, лекц, яриануудаас ч илүү ихийг ойлгуулж өгч билээ. Тийм учраас би түүнд үргэлж талархаж явах болно. Түүний бие нь эрэмдэг байсан ч миний сэтгэл түүнээс доргүй сэвтсэн байлаа. Одоо үнэнчээр, сэтгэлээсээ хайрлах аргад суралцах цаг маань ирж. Дотны хүндээ сэтгэл дотроо юу ч үлдээлгүй бүх хайраа зориулж байх ёстой юм байна гэдгийг ухаарлаа. Бидний олонх нь баян, амжилтаар дүүрэн, хүчтэй, гоо үзэмжтэй явахыг хүсдэг билээ. Харин би ганц л зүйлд тэмүүлэх болно. Бусдыг Царай муут шиг хайрлахыг л би хүснэ…” Хэсэг эрдэмтэн амьтдын тархийг судалсны эцэст муурыг дэлхийн хамгийн ухаан муутай амьтдын нэгээр тодруулсан байдаг. Гэвч муурууд бодит амьдрал дээрээ хүнээс дутахгүй ухаан гаргах нь бий. Доорх бичлэг 2 жилийн өмнө интернетэд нэлээд шуугиулсныг уншигч та харсан ч байж магадгүй. 2010 оны хавар Туркийн Онтарио хотын нэгэн гудамд машинд дайруулсан найзыгаа сэхээх гэж зүрхэнд нь массаж хийж байгаа муурыг та доорх бичлэгээс үзээрэй.

…Царай муут маань намайг гэртээ хүрэхээс өмнө миний тэвэрт амь тавьчихсан юм. Тэр өдөр би үхсэн муужгайг өвдөг дээрээ тавин орцныхоо өмнө удаан гэгч нь сууж билээ… Тэр өдрөөс хойш би олон зүйлийн талаар эргэцүүлж бодсон. Тэр азгүй эрэмдэг муур цэвэр ариун сэтгэл, хязгааргүй үнэнч хайрын талаарх миний төсөөллийг орвонгоор нь өөрчилж орхисон. Үнэн шүү. Царай муут маань надад хайр гэж юу болохыг мянган ном, лекц, яриануудаас ч илүү ихийг ойлгуулж өгч билээ. Тийм учраас би түүнд үргэлж талархаж явах болно. Түүний бие нь эрэмдэг байсан ч миний сэтгэл түүнээс доргүй сэвтсэн байлаа. Одоо үнэнчээр, сэтгэлээсээ хайрлах аргад суралцах цаг маань ирж. Дотны хүндээ сэтгэл дотроо юу ч үлдээлгүй бүх хайраа зориулж байх ёстой юм байна гэдгийг ухаарлаа. Бидний олонх нь баян, амжилтаар дүүрэн, хүчтэй, гоо үзэмжтэй явахыг хүсдэг билээ. Харин би ганц л зүйлд тэмүүлэх болно. Бусдыг Царай муут шиг хайрлахыг л би хүснэ…” Хэсэг эрдэмтэн амьтдын тархийг судалсны эцэст муурыг дэлхийн хамгийн ухаан муутай амьтдын нэгээр тодруулсан байдаг. Гэвч муурууд бодит амьдрал дээрээ хүнээс дутахгүй ухаан гаргах нь бий. Доорх бичлэг 2 жилийн өмнө интернетэд нэлээд шуугиулсныг уншигч та харсан ч байж магадгүй. 2010 оны хавар Туркийн Онтарио хотын нэгэн гудамд машинд дайруулсан найзыгаа сэхээх гэж зүрхэнд нь массаж хийж байгаа муурыг та доорх бичлэгээс үзээрэй.

…Царай муут маань намайг гэртээ хүрэхээс өмнө миний тэвэрт амь тавьчихсан юм. Тэр өдөр би үхсэн муужгайг өвдөг дээрээ тавин орцныхоо өмнө удаан гэгч нь сууж билээ…

Тэр өдрөөс хойш би олон зүйлийн талаар эргэцүүлж бодсон. Тэр азгүй эрэмдэг муур цэвэр ариун сэтгэл, хязгааргүй үнэнч хайрын талаарх миний төсөөллийг орвонгоор нь өөрчилж орхисон. Үнэн шүү. Царай муут маань надад хайр гэж юу болохыг мянган ном, лекц, яриануудаас ч илүү ихийг ойлгуулж өгч билээ. Тийм учраас би түүнд үргэлж талархаж явах болно. Түүний бие нь эрэмдэг байсан ч миний сэтгэл түүнээс доргүй сэвтсэн байлаа. Одоо үнэнчээр, сэтгэлээсээ хайрлах аргад суралцах цаг маань ирж. Дотны хүндээ сэтгэл дотроо юу ч үлдээлгүй бүх хайраа зориулж байх ёстой юм байна гэдгийг ухаарлаа. Бидний олонх нь баян, амжилтаар дүүрэн, хүчтэй, гоо үзэмжтэй явахыг хүсдэг билээ. Харин би ганц л зүйлд тэмүүлэх болно. Бусдыг Царай муут шиг хайрлахыг л би хүснэ…” Хэсэг эрдэмтэн амьтдын тархийг судалсны эцэст муурыг дэлхийн хамгийн ухаан муутай амьтдын нэгээр тодруулсан байдаг. Гэвч муурууд бодит амьдрал дээрээ хүнээс дутахгүй ухаан гаргах нь бий. Доорх бичлэг 2 жилийн өмнө интернетэд нэлээд шуугиулсныг уншигч та харсан ч байж магадгүй. 2010 оны хавар Туркийн Онтарио хотын нэгэн гудамд машинд дайруулсан найзыгаа сэхээх гэж зүрхэнд нь массаж хийж байгаа муурыг та доорх бичлэгээс үзээрэй.

Бидний олонх нь баян, амжилтаар дүүрэн, хүчтэй, гоо үзэмжтэй явахыг хүсдэг билээ. Харин би ганц л зүйлд тэмүүлэх болно. Бусдыг Царай муут шиг хайрлахыг л би хүснэ…” Хэсэг эрдэмтэн амьтдын тархийг судалсны эцэст муурыг дэлхийн хамгийн ухаан муутай амьтдын нэгээр тодруулсан байдаг. Гэвч муурууд бодит амьдрал дээрээ хүнээс дутахгүй ухаан гаргах нь бий. Доорх бичлэг 2 жилийн өмнө интернетэд нэлээд шуугиулсныг уншигч та харсан ч байж магадгүй. 2010 оны хавар Туркийн Онтарио хотын нэгэн гудамд машинд дайруулсан найзыгаа сэхээх гэж зүрхэнд нь массаж хийж байгаа муурыг та доорх бичлэгээс үзээрэй.

Бидний олонх нь баян, амжилтаар дүүрэн, хүчтэй, гоо үзэмжтэй явахыг хүсдэг билээ. Харин би ганц л зүйлд тэмүүлэх болно. Бусдыг Царай муут шиг хайрлахыг л би хүснэ…”

Хэсэг эрдэмтэн амьтдын тархийг судалсны эцэст муурыг дэлхийн хамгийн ухаан муутай амьтдын нэгээр тодруулсан байдаг. Гэвч муурууд бодит амьдрал дээрээ хүнээс дутахгүй ухаан гаргах нь бий. Доорх бичлэг 2 жилийн өмнө интернетэд нэлээд шуугиулсныг уншигч та харсан ч байж магадгүй. 2010 оны хавар Туркийн Онтарио хотын нэгэн гудамд машинд дайруулсан найзыгаа сэхээх гэж зүрхэнд нь массаж хийж байгаа муурыг та доорх бичлэгээс үзээрэй.

Хөөрхий минь, хүүхдүүд харагдвал байдаг хурдаараа чавхдан гүйж очоод толгойгоо саврандаа үрж өөрийг нь энхрийлж өгөхийг хүсдэг байсан сан. Өр нимгэн нэгэн нь түүнийг тэвэрч авбал талархсандаа зах, товч гээд хүрч болох бүх зүйлийг нь үмхлэн хөхдөг байлаа…

"Genghis" team

Эх сурвалж: emegteichuud.mn

Гайхалтай хайрын түүх

2014-03-16T06:00:00.000+08:00

Дэлхийн 2-р дайнд нийт 110 сая гаруй цэрэг татагдаж байсан гэдэг. Тэгвэл эдгээр цэргүүд дайны үед хэд хэдэн мянгаараа дайсны талд олзлогдож, хоригдож байхдаа эх нутагтаа очих тухай ямар их бодон шаналж байсан бол. Зугтах боломж л гарвал тэд амь өрсөн тэмүүлдэг байсан биз ээ.

Тэгвэл бид Их Британийн жирийн нэгэн цэрэг Гораций Джозеф Гризли (Horace Joseph Greasley) хорих лагераас 200 гаран удаа оргож мөн төдий удаа зөвхөн хайртай бүсгүйнхээ төлөө эргэн ирж байсан тухай нэгэн гайхалтай түүхийг хүргэж байна.

Энэ бол “Хүний бие махбодийг хорьж болохоос хүсэл, тэмүүллийг хэзээ ч хорьж чадахгүй” гэдгийг харуулсан амь өрссөн хайрын түүх юм. Лагерт хоригдож буй цэрэг эр өөрийн дурласан немци бүсгүйтэйгээ уулзах гэж дайн болж байгааг ч умартан хорих лагераас оргон очиж байсан нь түүний хайр ямар сохор, мөн ямар агуу байсныг илэрхийлнэ. Тэдний энэхүү нууц мэдэгдвэл хайртай залуу нь шууд буудуулах байсныг ч дурлалт бүсгүй Роса Раухенбах (Rosa Rauchenbach) мэдэж байлаа. Тэрээр өөрийнхөө еврей гаралтайгаа нууж Горацийн хоригдож байсан лагерьт орчуулагчаар ажилдаг байжээ.

/20 настай Горацию Гризли/

1918 оны 12 сарын 25-нд Английн Ибсток тосгонд Грейслейгийн гэр бүлд ихэр хүү мэндэлсний нэг нь Гораций байсан юм. Нөгөө ихэрийг Горальд гэдэг байв. Хожим хоёр хүүгийн нэг нь их алдартай, нөгөөгийх нь зөвхөн нэр нь л үлдэх хувь тавилан хүлээж байгааг хэн ч мэдээгүй юм.

1939 оны хавар нацистууд Чекословакыг эзлэх үеэр Гораций 20 настай өөрийн төрлөх хотдоо үсчингээр ажилладаг байж. Ийнхүү дайн дэгдэхэд Гораций бусад эрчүүдийн адил эх орноо хамгаалахаар Английн цэргийн армид элсэж Францыг зорьжээ. Түүнийг цэрэгт татагдах үед нэгэн үйлчлүүлэгч нь өндөр цалинтай гал сөнөөгчийн ажилд оруулж өгөх санал тависан ч тэрээр татгалзаж цэрэгт явсан байна.

1940 онд Дюнкеркагийг Германы арми эзлэх үед тэрээр олзлогдож, 70 хоногийн турш Бельги, Голланди, Францийн бүх нутаг дэвсгэрийг явган маршаар туулжээ. Өлсөж цангаж, ядарч туйлдсан түүнийг Польшийн Силезид байрлах хөдөлмөрийн лагерьт хувиарласан аж.

Хэдий хөдөлмөрийн лагерт хоригдож байгаа ч Гораци залуу хүн болгоны хүсэн мөрөөддөг хайр дурлалтайгаа тэнд учирчээ. Түүний хайрын эзэн нь Чулуун карьерын даргын 17 настай Роза хэмээх хорих лагерьт орчуулагчаар ажилладаг охин байв. Тэд анхны харцаараа дурлаж, улмаар энэ гэгээн хайрын түүх нь эхэлжээ.

Тэд ихэвчлэн лагерийн мужааны цехт уулздаг байсан бөгөөд ийм боломж хэрхэн олддог байсан нь одоо ч нууц хэвээр. Магадгүй хамгаалагч нар нь байдаггүй байсан, эсвэл тэдний уулзадтанд нэг их дургүйцдэггүй байсан уу? бүү мэд. Юутай ч тэдэнд аз тохиосон бололтой. Гэхдээ энэ бүгдийг хэн зохицуулж, нуун хайцаалж байсан нь сонин байдаг. Магад Розагын еврей гаралтайгаа нуусан тэдний гэр бүл, аав нь зохицуулдаг байсан байх боломжтой юм. Харамсалтай нь тэдний жаргалтай мөчүүд удаан үргэлжилсэнгүй бүх зүйл буруугаар эргэжээ. Горацийг зэргэлдээ лагерь болох Освенцимд хорих шийдвэр гарчээ. Гэсэн ч залуу сэтгэлээр унаж амиа хорлосонгүй, нулимстай нүдээр ч тааз ширтэн хэвтсэнгүй.

Тэрээр найзуудтайгаа нийлэн хоригдож байсан өрөөнийхөө цонхны сараалжыг авч модоор дууриалган хийж түүгээрээ гарч, хажуугийн ногооны талбай руу гарсан хонгил уханж, түүгээрээ оргодог байжээ. /итгэхэд бэрх л юм/

Гораций ийнхүү хажуугын лагерьт байсан найз бүсгүй дээрээ л очихийн тулд л оргодог байжээ. Түүний бие сэтгэл зөвхөн Роза руу л тэмүүлж байлаа. Заримдаа тэрээр 7 хоногт 3 удаа оргож гараад, буцаад ирдэг байсан бөгөөд хааяа найзууддаа талх, гахайн өөх гэх мэт хүнсний зүйл авчирч өгдөг байжээ. Мөн тэрээр нөхдийнхөө хүсэлтээр найз бүсгүйгээсээ жижиг радио хүлээн авагчийн эд анги авчирч угсран ВВС сонсдог байсан аж.

Гораций таван жил чулууны карьерт ажиллаж энэ хугацаанд 200 гаран удаа оргосон бөгөөд мөн төдий тооны удаа буцаж ирж байжээ. Тэрээр 1945 оны 5 сард суллагдсан байна.

Тэрээр дайны дараа төрөлх нутаг Англидаа очиж ачааны машины жолооч боллоо. Роза нь нутагтаа үлдэн Америкчуудад орчуулагчаар ажиллаж хоорондоо захиагаар харилцдаг байв. Гораций өөрийн найз бүсгүйн тухай гэр бүлийнхэндээ ярьснаар тэд Розаг хүлээн авахад бэлэн болжээ. Гэвч нэг удаа Горацид Розагаас биш өөр хүнээс захидалж ирсэн бөгөөд тус захидалд “Роза төрөхийн хүндэрлээр нас барсан. Мөн хүүхэд нь ч амьсгал хураасан” тухай өгүүлсэн байна. Энэн нь түүнд маш хүнд цохилт болжээ. Сүүлд Гораци энэ тухай ярихдаа “Розагийн тээсэн хүүхэд минийх биш байсан ч надад маш их харамсалтай байна” гэж хэлжээ.

Залуу цэрэг Гораци болон Роза нарын хайрын түүхийг доорх зураг гарч ирээгүй бол хэн ч мэдэхгүй байх байлаа.

Энэ зургийн доор нь “Генрих Гиммлер концлагер шалгаж явах үед хоригдол Гораций Грислиг дуудан уулзаж байгаа байдал” гэжээ.

Тухайн үед энэ түүхийг нь гэрчлэх хүмүүс олон байсан байх. Харин сүүлд зөвхөн түүний ойр дотны гэр бүлээс өөр гэрчлэх хүн үлдээгүй байна. Тэгээд ч Гораци өөрөө энэ тухай хүнд ярих дургүй. Ярьсан ч итгэхгүй гэж бодож байжээ.

Горций жолооч хийн, мөнгө цуглуулж, хожим нь өөрийн гэсэн такси компанийг байгуулжээ.

Тэрээр шоронгоос суллагдсанаасаа хойш 30 жилийн дараа буюу бараг 60 насандаа 1975 онд гэрлэсэн бөгөөд хүү охин хоёртой болсон байдаг. /Тэгэхээр Гораций гэрлэх хүртлээ ганцхан Росадаа л үнэнч байжээ/ Улмаар хүүхдүүд нь өсөж том болон бие даан тусдаа гарахад Гораций ба түүний эхнэр хоёр 1988 онд дулаан орон болох Испанид нүүж ирэн, насан эцэс болтлоо тэндээ л амьдарчээ.

Тэрээр намтар судлаач, зохиолч Кено Скоттой танилцсанаар түүний дэмжлэгтэй 2008 онд 90 насныхаа ойгоор “Тамд шувууд дуулдаг уу” дурсамжийн номоо хэвлүүлжээ. Түүнээс номынх нь талаар “Таны туулсан хүнд амьдралыг хөндөөд хэцүү байв уу?” гэж сэтгүүлчдийг асуухад “Би зөвхөн Розагын гэгээн хайр, өөрийгөө ч үл хайрлан хайрандаа үнэнч зоригтой байсныг хойч үедээ ойлгуулах гэж хичээсэн юм” гэжээ. Гораций номоо гаргаснаас хойш 2 жилийн дараа буюу 2010 онд унтаагаараа ертөнцийн мөнх бусыг үзжээ.

Хойшид Генрих Гиммлертэй хамт гарсан зургийг харсан хүн бүхэн түүний болон Розагын гэгээн хайрын тухай санан дурсах болно.

Сонирхуулахад алдарт кино найруулагч Стивен Спилберг Гораций энэхүү номоор кино хийхээ амлаж байжээ.

"Genghis" team

Эх сурвалж: ogloo.mn

Дэлхийд алдартай брендүүд хэрхэн үүссэн тухай сонирхолтой түүх

2014-03-10T07:00:00.000+08:00

Бүхий л цаг үед компани, фирмүүдийн хялбар боловч хүний ой тойнд үлдэх нэр хэзээд чухал зүйл байсаар иржээ. Аль нэг азтай тохиолдол, эсвэл зүгээр л эгзэг таарах, тэр ч байтугай санаандгүй гаргасан зөв бичгийн дүрмийн алдаа хүртэл шинэ тулгар компанийн ирээдүйд хэрхэн нөлөөлсөн тухай сонирхолтой түүхүүдийг уншаарай.

1. Иймэрхүү төрлийн жишээнээс хамгийн алдартай нь Google хайлтын домайны түүх юм. Пейджи, Брин нарын бий болгосон анхны хайлтын систем нь BackRab нэртэй байсан ч, түүнийг өөрчлөхөөр шийдэж, асар их хэмжээний мэдээллийг боловсруулах хайлтын энэ системд тохирсон нэр олох зорилгоор 1997 онд Стенфордын Их сургуулийн дотуур байранд оюутан залуусын дунд “Тархины шуурга“ явуулжээ. Хэдэн цаг үр дүнгүй суусны эцэст Пейдж өөрөө Googol /Ардаа 100 тэгтэй нэг гэсэн үг./ гэсэн нэрийг бодож олсон байна. Гэтэл энэ нэрийг бүртгүүлэх үүрэг хүлээсэн оюутан залуу алдаатай бичсэнээс Google.com домайн бий болжээ.

2. Дэлхийд хамгийн том сүлжээ facebook хэрхэн үүссэнийг санацгаая. Марк Цукерберг гэгч овжин залуу Харвардын оюутнуудын анкет болон гэрэл зургуудыг хулгайлж өөрийн Facemash сайтад тавиад санал цуглуулах гэсэн тул сургуулиасаа хөөгджээ. Хэсэг хугацааны дараа түүний саруул толгойд нэгэн маш том ажлыг хуулийн дагуу хийх санаа орж ирсэн байна. Тэр сурагч байх үеийн хуучин гэрэл зургийн цомгоо The Photo Address Book гэж нэрлэдэг байжээ. Энэ нэр хэтэрхий урт, бас хэлэхэд ярвигтай тул бүгд л Facebook гэж ярьж заншсан байж. Ингэж ирээдүйн дэлхийн хамгийн том хэрэглээний сүлжээ нэрээ олж авчээ.

3. Гадаадын хайлтын Yahoo! домены нэрийг Ирландын нэрт зохиолч Джонатон Свифт өөрөө ч мэдэлгүй өгсөн гэдэг. Тэрээр “Гулливерын аялалын түүх“ хэмээх алдарт зохиолдоо хэрэгт дуртай харь омгийнхныг ингэж нэрлэсэн байдаг. Түүнээс гадна Yahoo! гэдэг нь Америк даяар өргөн тархсан баярлах дуу алдалт юм байна. Иймээс зохиогчид болох Джерри Янг, Дэвид Фило нар хэрэглэгчид хайсан зүйлээ олоод баярлаж байхыг билэгдэн энэ нэрийг сонгожээ.

4. Одоо бүтээгдэхүүн нь 2011 оны хамгийн үнэтэй брендээр тодорсон электрон барааны томоохон үйлдвэрлэгч Apple компанийн нэрийн түүхийг сонирхоцгооё. Энэ түүх нилээд инээдтэй төгссөн юм байна. Компанидаа тохирсон нэр олох гэж 3 сар үр дүнгүй нухсаны эцэст Стив Джобс “ Хэрвээ оройн 5 цаг гэхэд тохирох нэр бодож олохгүй бол компаниа өөрийн хамгийн идэх дуртай жимсний нэрээр нэрлэнэ шүү ! “ хэмээн хамтрагчдаа сүрдүүлжээ. Гэвч хэн ч бодож олж чадаагүй байна...

5. Электрон барааны өөр нэг том үйлдвэрлэгч хамтарсан компанийн эзэд Уильям Хьюлетти, Дэвид Паккард нар хэнийх нь нэр эхэнд байхыг зоос шидэж шийдсэн гэдэг. Тэдний анхны офис болсон Хьюлеттийн машины гаражинд шидсэн зоос эзнийхээ талд бууснаар Hewlett-Packard компани бий болжээ.

6. Японы Sony компани бас л урт удаан хугацаанд нэрээ хайсан гэдэг. “ Токиогийн телекоммуникац-инженерийн компани “-ийн эзэд болох Акио Морита, Масару Ибуки нар богинохон мөртлөө утга төгөлдөр нэр хайгаад олж чадахгүй байв. Гэтэл тэд латин хэлнээс хүссэнээ олж авсан нь “sonus” буюу “ дуу, авиа” гэсэн үг байв. 50-иад оны Японд энэ үгтэй ижил дуудлагатай sonny гэдэг америк үг өргөн тархаж байсныг японы ханз үсгээр дүрслэхэд “алдагдалтай, хохиролтой“ гэсэн үг болж байсан боловч япончуудын хээгүй зангаар асуудлыг шийдэж нэг n үсгийг нь авч хаяад л Sony брендийн нэр бэлэн болох нь тэр.

7. Гэр ахуйн болон офисын тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгч өөр нэг аварга компани Canon өнгөрсөн зууны 30-аад онд байгуулагдсан ба эхлээд Precision Optical Instruments Laboratory in Japan гэсэн ярвигтай нэртэй байжээ. Гэтэл буддийн өршөөл энэрлийн бурхан Kwanonы нэрээр нэрлэгдсэн анхны гэрэл зургийн аппарат нь худалдаанд гарсны дараа ах дүү Горо, Сабуро Йошидо нар компанийхаа нэрийг өөрчлөхөөр шийдэж хэд хэдэн сонсголонтой нэр сонгон авсны дотор Canon байлаа. Энэ нь хожим шашны байгууллагын зүгээс ирэх асуудлаас мултрах зөв алхам байв. “ Бурхны нэрээр үл ойлгогдох хачин юмыг нэрлэнэ гэж байж болох уу?” Эцэст нь ах дүү хоёр Canon нэрэн дээр тогтсон бөгөөд энэ нь англи хэлээр “ дүрэм, журам “ , франц хэлээр “ их буу “ гэсэн утгатай байлаа. Тэр цагаас хойш Canon “фото их буунууд”-ыг үйлдвэрлэсээр байгаа билээ.

8. Өмнөд Солонгосын Аж үйлдвэрийн Самсунг концерны нэрийг орчуулбал “ Гурван од “ гэсэн утгатай. Яагаад ийм нэр өгсөн нь тодорхойгүй боловч, олон хүн компанийг үүсгэн байгуулагч нь өөрийн 3 хүүгээ бодож өгсөн нэр хэмээн тааварладаг.

9. Америкийн Kodak фирмийг үндэслэгч Джордж Истмен “ К ” үсгэнд туйлын дуртай хүн байсан ба энэ үсгээр эхэлж мөн дууссан богинохон үгийг удаан эржээ. Дэлхийн олон хэлний цагаан толгойд энэ үсэг нэг л янзаар бичигддэг нь түүнд их таалагдаж байв. Эцэст нь Истмений толгойд “ Kodak “ гэсэн үг орж ирсэн ба түүний хэлж байгаагаар 1888 онд зохион бүтээсэн 100 кадр дарах хальстай фотоаппарат нь яг ингэж дуугардаг байсан гэнэ.

10. Ксероксын зохион бүтээгч Честер Карлсон өөрийн бүтээл-хуурай будагч бодисоор ажилладаг хувилагч машин нь өмнө байсан чийглэг технологоор ажилладаг хувилагчаас ялгаатай болохыг онцлохыг хүсчээ. Тэгээд толь бичгээс харж грек хэлний “ хег “ буюу “ хуурай “ гэдэг үгийг сонгон авч өөрийн бүтээсэн аппаратыг “ xerox” гэж нэрлэсэн байна.

11. 90-ээд оны үеийнхэн литр литрээр нь хэрэглэдэг Пепси-колаг эм найруулагч Калеб Брэдхэм бүтээсэн гэдгийг бид мэднэ. Пепси-полагийн нэрний тухай 2 янзын хувилбар байдаг. Калеб бүтээсэн ундаандаа организм дахь уургийг задлах үүрэгтэй пепсин хэмээх хоол боловсруулагч ферментийн нэрийг өгсөн байх гэдэг хувилбар нилээд түгээмэл оршдог. Өөр нэг хувилбар нь: хар өнгөт ундаа цоглог зан, хүч чадлыг хүмүүст өгдөг тул / англиар pep гэдэг нь энерги, цовоо сэргэлэн гэсэн үг / энэ утгаар нь нэрлэсэн байж ч болох юм.

12. Энэ зуунд Пепси –кола ундааг түүнээс дутахааргүй хар, мөн хортой Кока-кола ундаа гүйцэж түрүүлээд байгаа билээ. Джон Смит Пембертон энэ нэрийг жорон дээрээ үндэслэн ядах юмгүй хялбар өгсөн гэдэг. Колумбид алдартай коки гэгч ургамлын навчны 3 хувь, кола модны самар 1 хувь, ингээд л Кока-Кола болох нь тэр. Өөр нэг хувилбар байдаг нь: ундааг анх зохион бүтээсэн нутгийн нэгэн фермер Джон Пембертонд жороо, нэртэй нь хамт 250 доллараар зарсан гэлцдэг. Кока-Коланы логог Пембертоны нягтлан бодогч Фрэнк Робинсон анх уран бичмэлээр бичсэн нь одоог хүртэл өөрчлөгдөөгүйг бодоход тэр тун авьяастай нэгэн байжээ.

13. Немцийн аж үйлдвэрлэлийн Adidas, Puma концернуудын нэрний түүх бас л сонирхолтой. 20-р зууны 20-иод онд ах дүү Адольф, Рудольф Дассперууд нийлж гутал оёдог компани байгуулжээ. Компаниа зүгээр л Dassler буюу бүтэн нэр нь “ Ах дүү Дасслерын гутлын компани “ гэж нэрлэжээ. 1948 онд эцгийгээ нас барсны дараа ах дүү 2 сүрхий муудалцаж, өөр өөрийн замаар явахаар шийдсэн байна. Харин Дасслер гэдэг нэрийг хэн нь ч хэрэглэхгүй гэж тохиролцсон гэдэг. Адольф өөрийн шинэ компаниа Addas гэж нэрлэсэн боловч сүүлд Adidas гэсэн илүү сонсголонтой нэрээр сольжээ. / Энэ бол өөрийнх нь нэрийн товчлол - Ади Дасслер / Харин Рудольф Ruda нэртэй фабрик байгуулсан боловч хожим нь ойролцоо дуудлагатай Puma гэсэн нэрээр бүртгүүлсэн байна. Үүгээр ах дүү хоёрын хамтын ажиллагаа нэгмөсөн дуусгавар болсон гэдэг.

14. Токиогийн автомашин үйлдвэрлэгч Mitsubishi компани 1870 оны эхээр үүссэн бөгөөд фирмийг үндэслэгч Ятаро Ивасакийн гэр бүлийн сүлд болох гурвалсан навчин тэмдэг компанийн лого болжээ. Компанийн нэр ч эндээс үүдэлтэй юм байна. «mitsu» — «гурав», «hishi» — «алмаз » буюу “ Гурван алмаз “ гэсэн үг. Тэгвэл яагаад Митсухиси гэж уншдаггүй юм бэ? гэсэн асуулт гарна. Учир нь японы зөв бичгийн дүрмэнд байгаа юм. Үгийн язгуурт байгаа хамгийн эхний дуугүй гийгүүлэгчийн өмнө дахин нэг язгуур буюу угтвар орж ирвэл тухайн гийгүүлэгч дуутай болж хувирдаг тул “h” үсэг “b” болж уншигддаг юм байна.

15. Германы автомашины аварга том үйлдвэрлэгч Audi-ийн нэрний түүх бас л сонин. Уг нэр нь латин хэлнээс гаралтай бөгөөд орчуулбал: “Сонсогтун!” гэсэн үг юм байна. Хамгийн хачирхалтай нь компанийг үндэслэгч Август Хорьхийн овгийг латинаар орчуулбал бас л Audi болдог ажээ.

"Genghis" team

Эх сурвалж: info.mn

Тамхины цаасан дээр цамхаг босгосон эрхэм

2014-03-05T07:00:00.000+08:00

Дональд Трампаас авахуулаад Долчи, Габбана хоёр хүртэл хэдэн ч нийтлэл гарсан юм, бүү мэд. Бид яагаад өөрсдийнхөө жишгээс суралцаж болохгүй гэж? Азийн цээжинд орших жижигхэн Монгол хэдийгээр өнгөрсөн зууныг бүх зүйл эрх тэгш байх коммунизмын зарчмаар туулсан ч шинэ тогтолцоонд шилжсэнээс хойших ойрын богинохон хугацаанд үндэстний хөрөнгөтнүүд, үлгэрийн мэт амжилтын эздийг төрүүлсээр байна. Шинэ тутам төрж, бойжиж буй шинэ цагийн санхүүгийн аваргууд ид шидээр амжилтын оргилыг туулаагүй нь лавтай. Бид тэр амжилтын тухай бахархалтайгаар өгүүлж байх болно. Тамхины цаасан дээр бизнес хэмээх нэртэй гоёмсог цамхаг байгуулсан Ж.Оджаргал байна.

Тэр эрхэм бол Ж.Оджаргал. MCS хэмээх гадаад үгний товчлол Оджаргал гэх нэр хоёр Монгол хэлний үгсийн санд хоршоо үг байх ёстой мэт ээнэгшжээ. Балчир ахуйдаа эцэг, эхээсээ өнчирч хоцорсон хүүд бурхан их баялагийн эзэн байх, манлайлагч байх хувь заяаны бэлгийг өгсөн юм болов уу. Юутай ч тэр өнөөгийн Монголын хүчирхэг бизнесменүүдийн жагсаалтыг манлайлж байна. MCS группийн эгнээнд өдгөө Спирт бал бурам, Тайгер шар айрагны үйлдвэр, Кока Кола ундааны үйлдвэр, Гоёо брэнд, Орчлон сургууль, Анун мебелийн үйлдвэр, Анунгоо, Юнител, Интерпресс хэвлэлийн компани, Шангри ла нэрээр бидэнд танил төв цамхаг, үндэстнүүдийн хувь нийлүүлсэн “Энержи ресурс” групп гээд Монголын хөгжлийн нүүр царайг илтгэх, стратегийн ач холбогдолтой аж ахуйн нэгжүүд харьяалагддаг.

МCS хэмээх эзэн улсын үндэслэгч, Монголын тэргүүн баян Ж.Оджаргалынх өдгөө өөрийн барьж босгосон хотын төв дэхь “Орчлон” хотхондоо тухалж, хүүхдүүд нь “Орчлон” дунд сургуульд хүмүүжиж байна. Гэргий Батмөнх нь “Орчлон” сургуулийг удирддаг бөгөөд суурь боловсрол, хүмүүжлийн бүхий л орчныг бүрдүүлсэн тэдний уриа “Дэлхийн Монгол иргэнийг хүмүүжүүлнэ”.

1990-ээд оныхны нэгэн адил тэр хойно сурч байхдаа хоёр улсын хооронд наймаа хийж, заримдаа бусдын юмыг зарж өгсөнийхөө төлөө шан харамж авч бизнес хэмээх их айлд хөл тавьсан байдаг. 1993 онд Урт цагаанд ердөө ганц ширээ сандалтай жижигхэн өрөөнд эхэлж байсан түүний бизнес эдүгээ вант улсын хэмжээнд хүрээгээ тэлж, хөгжсөөр байгаа нь Ж.Оджаргал ноёнтны бизнесийг алтан дүрмээр хийдэг, харилцааны өндөр соёл, ур дүйтэй холбоотой. Хүний амьдрал тэр чигээрээ харилцаан дээр тогтдог гэхэд хилсдэхгүй. Манай гаригийн зартай хөрөнгө оруулагчдын нэг Кэри группийн эзэд, зөвхөн ерөнхийлөгч, ерөнхий сайдуудын түвшинд л харьцдаг эцэг, хүү Роберт Кок, Боу Кок хоёроор 2.5 сая хүн амтай жижигхэн Монголд олон саяын хөрөнгө оруулалт хийж, Шангри ла зочид буудлын сүлжээг Монголд оруулахыг зөвшөөрүүлж чадсан нь л энэ ноёнтныг төвөггүй тодорхойлно. Том цар хүрээтэй харж, сэтгэж чаддаг бизнесменүүдийн нэгэн адил тэр одоо мөнгөний төлөө бус харин шинэ салбарт хөрөнгө оруулалт хийж, үйлдвэр босгон, Монголын шилдэг залуусыг ажлын байраар хангаж, тэдний инээмсэглэл, итгэл дүүрэн алхах ирээдүйгээс эрчим хүч аван урагшилж байна.

Амжилтын цаана ямар нэг том хүч нуугдаж байдаг. Тэр том хүч Ж.Оджаргалын хувьд онц хэмээх дүн байсан гэмээр. Тэр дунд сургуулиа ч, дээд сургуулиа ч онц дүүргэв. Хэдийгээр амьдралын шаардлагаар наймаа хийж байсан ч хичээлээ, онц сурахаа тэр хэзээ ч орхисонгүй. Тэгээд ч сонгож авсан анги нь түгээмэл бус мэргэжил. Киевийн Политехникийн дээд сургуулийн цахилгаан схемийн кибернетикийн ангийг дунд сургуулиа онц төгссөний учир өөрийн хүсэлтээр сонгож суралцсан байдаг.

Онц сурдаг нийгмийн идэвх сайтай жаалхүү цаг үргэлж газар шагайн юу ч юм эрж, заримдаа товч олж эмээдээ авчирч өгдөг байсан нь өдгөөгийн бизнесмэн Ж.Оджаргалын амжилтын бас нэг түлхүүр байсан биз. Тэр одоо дэлхийн цартай сэтгэж, хөгжсөн орнуудын жишгээс юу ч юм эрж бэдэрсээр, шилдэг жишээг нь эх орондоо “нутагшуулж”, үндэсний баялагийг үйлдвэрлэж явна. “Иргэн баян бол улс баян” байдагчлан MCS групп татвар төлөлтөөрөө 2000-аад оноос хойш тогтмол эхний гуравт орсоор явааг татварын мэдээ баталдаг. Татвараас зугтдаг, бултдаг нийтлэг дүр төрхөөс их өөр байгаа биз. Ж.Оджаргал 1965 онд Баянхонгор аймгийн төвд Жамбалжамцын таван хүүхдийн дөрөв дэхь нь болж төржээ. Улмаар гэр нь хотод шилжиж ирсэнээр хүүхэд насаа хотын Сансар хороололд өнгөрөөсөн бөгөөд 1973 онд 33-р дунд сургуульд элсэж орлоо. Тэрээр баахан хэнхэгдүү, онц сурдаг, нийгмийн идэвх сайтай жаал байж. Бас хажуугаар нь урлаг, уран сайхнаа орхихгүй. Гитар тоглож, Смоуки хамтлагийн дууг англи хэлээр нь бус сонсголоороо дуулж зуслангийн дуучин гэгдэх болсон хөгжилтэй түүх бий. Харин одоо бол төгөлдөр хуур шимтэн сонирхож, чөлөөт цагаараа хаан хөгжмийн ард суух нь цөөнгүй.

Дунд сургуульдаа эцэг, эхээсээ өнчирч хоцорсон ах, дүү тав эмээгийнхээ гар дээр хүмүүжсэн бөгөөд хэдийгээр өөрөө энэ тухай онцгойлон ярьсан удаагүй ч өнөөгийн амжилтынх нь нэг шалтгаан байсан байх талтай. Ерөөс түүхийн шарласан хуудаснаас эргэж харахад санхүүгийн ихэнх аваргууд хүнд хэцүү амьдралаас зөвхөн өөрийн оюун ухааны хүчээр их баялагийн эзэд болсон жишээ тоймгүй олон билээ.

Анхны бизнесийнхээ санааг ажлын талбар дээрээс олж авлаа. Сургуулиа төгсч ирээд Төвийн эрчим хүчний системд ажиллаж байсан залуухан инженер 1991 онд Эгийн голын усан цахилгаан станцыг босгоход гар бие оролцох завшаан тохиов. Эл төсөл дээр Швейцарийн Элекртоватт компанийнхан зөвлөхөөр ажилласан нь түүнд зөвлөх үйлчилгээ буюу консалтинг сервиз эрхэлбэл зүгээр юм байна гэсэн санаа оруулжээ. Мэдээж 16 жилийн өмнө шинэ тутам зах зээлийн тогтолцоонд шилжиж байсан Монголд ийм санааг дэмжих хүн тэр бүр байсангүй. Гэвч гурван найзтайгаа хамтран Mongolian consulting service хэмээх үгний товчлол MCS компанийнхаа эхийг тавьсан юм. Тэдний анхны бизнес оргилуун дарсны наймаа. Ингээд төд удалгүй дөрвөн найз зөвшилцсөний үндсэн дээр тус тусын бизнесийг хөөхөөр болж, Ж.Оджаргал найз Бямбадоржтойгоо үлдсэн юм. Тэр цагаас хойш зах зээлээ нарийн мэдэрсэн гадаад худалдаа, тухайлбал албан тасалгааны тавилга худалдааны “Анун”, дэлхийд алдартай Packard Bell, Procter&Gamble-ийн өргөн хэрэглээний гоо сайхны бараа гээд брэнд бүтээгдэхүүнүүдээс гадна их хөрөнгө оруулалт шаардсан үйлдвэр олныг багтаасан бизнес хэмээх нэртэй уран гоёмсог барилгыг тэр босгож чаджээ. Угаас тэр бизнесийг уран барилгатай зүйрлэдэг.

Ж.Оджаргал амьдралдаа хамгийн их ашиг олсон наймаагаа тамхины цаас хэмээн онцолдог.1986 онд зуныхаа амралтаар тамхины цаас авчирч зарсан нь 25 нугарч зарагдаж, 30 гаруй мянган төгрөгийн ашиг олсон гэдэг. Энэ мөнгөө хуримаа хийхдээ зарцуулсан бөгөөд хэдийгээр өнөөгийн их бизнесийнх нь анхны хөрөнгө оруулалт байгаагүй ч чухам энэ явдал залуу эрд мэдрэмжтэй сэтгэж чадвал бизнес эрхэлж ашиг олж болно гэдэг зорилго, итгэлийн галыг нь бадрааж өгсөн биз ээ.

Амьдралын хэв маяг, үнэт зүйлийн хувьд нийтлэг бус том бодол тээсэн санхүүгийн нэгэн улс ийн Монголын шинэ цагийн үндэсний хөрөнгөтнүүдийн өнгө төрхийг тодорхойлж байна.

Бизнес хийхдээ дэлхийн хөгжлийг Монголд гэсэн зарчмыг тэр баримталдаг. Монгол онцлог, Монгол сэтгэхүй гэдгийг тэр ойшоодоггүй гэсэн үг. Тиймдээ ч баргийн аавын хүүгийн тархинд багтамгүй дэлхийд зартай том зочид буудлын сүлжээг 2.5-хан сая хүн амтай Монголд оруулж ирэхээр зүрхэлж зориглосон байж таарна. Мөн алдарт “толгойг” тойрсон дуулиан дунд эрт сэтгэж Монголын аль л гайгүй үндэсний хөрөнгө оруулагчдыг нэгтгэн “Энержи ресурс “-ийг байгуулан өнөөдрийн бэрхшээлийг үл ажран ирээдүйд ашгаа өгнө, үндэстний баялаг үндэстэндээ үлдэх ёстой гэсэн холын бодол тээн ажиллаж байна. Ази төдийгүй дэлхийд томоохонд тооцогдох “Тайгер” шар айрагны үйлдвэрт зориг гарган хөрөнгө оруулахдаа түүнээс олох их ашгаас гадна импортын шар айргийг шахаж, Монголоос гарч буй валютын урсгалыг багасгах холын бодол тээсэн байдаг. Нэгэнт л Монголчууд Тайгерын дайны том үйлдвэр байгуулж чадахгүйгээс хойш нэгэнт хүлээн зөвшөөрөгдсөн Ноу-хауг эх орныхоо хөрсөнд нутагшуулж байгаа нь энэ. Кока Кола ундааны үйлдвэр ч мөн адил. Ер нь арга барилаас нь харж байхад ноён Ж.Оджаргал бизнесийг алтан дүрмээр нь хийхдээ зөвхөн мөнгөний төлөө бус ирээдүйд гарах үр дагаварыг нь чухалчилдаг онцлогтой. Компанийн нийгмийн хариуцлага гэх амин чухал асуудлыг ч орхигдуулахгүй. Бусдад хийсэн өглөг, буян буцаж ирэхдээ арвиждаг гэх “Монгол философийг” тэр сайн мэддэг бизнесмэн бололтой. Үндэсний үйлдвэрлэгч, үндэстний баячуудын нэг том давуу тал нь үүнд байдгийг бас мартаж боломгүй.

"Genghis" team

Эх сурвалж: west.mn

"Apple"-ийн үүсгэн байгуулагч Стив Жобс

2014-03-01T07:00:00.001+08:00

Персонал компьютерийн vйлдвэрлэл, борлуулалтын салбар дахь пионер. «Эппл Компьютер» компанийн vvсгэн байгуулагч бєгєєд анхны удирдагч. Олон сая доллараар vнэлэгдэх хєрєнгєний эзэн.Жобс нь их сургуупь тєгссєн диплом, тэр ч байтугай дунд боловсрол эзэмшсэнийг илтгэх гэрчилгээгvй нэгэн билээ. Гэвч тэрбээр холч хараа, итгэл, шийдэмгий зан, эрсдэл гаргах байдал нь таван жилийн дотор худалдааны хэмжээ нь 30 тэрбум долларт хvрсэн бизнесийг бий болгов чадсан байна энэ хүний амжилтаас бидэнд туршлага болгон авах зүйл их билээ .

Стив Жобс

Америкийн бизнесмэн. Персонал компьютерийн vйлдвэрлэл, борлуулалтын салбар дахь пионер. «Эппл Компьютер» компанийн vvсгэн байгуулагч бєгєєд анхны удирдагч. Сvvлд «НеКСТ» компанийг vvсгэн байгуулжээ. Олон сая доллараар vнэлэгдэх хєрєнгєний эзэн.Жобс нь их сургуупь тєгссєн диплом, тэр ч байтугай дунд боловсрол эзэмшсэнийг илтгэх гэрчилгээгvй нэгэн байлаа. Гэвч тэрбээр Силиконы хєндийн хvлээн зєвшєєрєгдсєн хvмvvс болох докторын тэтгэлэгтэй, олсон менежерvvдийн тvvнд хэлэх "Зvгээр, энгийн ажил хийн уран сэтгэмҗтэй зєгнєл дvvрэн битгий бай" гэсэн зєвлєгєєнєєс зєрж чадсан юм. Жобс тэдгээрийн хэлснийг сонсохоо больсон бєгєєд ирээдvйд персонал компьютерvvдийн эрин болно гэдэгт итгэж байлаа. Тvvний холч хараа, итгэл, шийдэмгий зан, эрсдэл гаргах байдал нь таван жилийн дотор худалдааны хэмжээ нь 30 тэрбум долларт хvрсэн бизнесийг бий болгов.

Энэ нь персонал компьютерийн зах зээлийг тооцоолон бодох машины хєгжин цэцэглэж буй бизнестэй адилтгасан аж, Тооцоолон бодох машины vйлдвэрлэл гучин жил тэмvvлж байсан тэр зvйлд персонал компьютерийн зах зээл ганцхан цагийн дотор хvрсэнд л гол ялгаа оршиж байлаа. Стив Жобсын хvслээр нэгэн шинэ чиглэл бий болсон бєгєєд ажил, тооцоондоо хvн тєрєлхтний хэрэглэж байсан аргачлалууд бvрмєсєн єєрчлєгдсєн билээ. Жобс 1956 оны хоёрдугаар сард Калифорни муж улсын Маунтайн Вьюд буюу ирээдvйд Силиконы хєндий хэмээн нэрлэгдсэн газар нутагт тєржээ. Хожим нь энэ газар бичил компьютерийн vйлдвэрлэл хєгжсєн юм. Стив бvтэн єнчин байсан тул тvvнийг Пол, Клара Жобсын гэр бvл vрчилж авсан байна. Тvvнийг сургуульд суралцаж байхад гэр бvл нь Сан-Франциско хотоос холгvйхэн байх Лос-Гатос гэдэг газар руу нvvсэн аж. Бага наснаасаа л Стив янз бvрийн техник зангилаа болон агрегатууд яаж ажилладгийг сонирхож эхэлсэн бєгєєд ахлах ангидаа электроникийг шимтзн сонирхох болжээ.

Долоо хоног бvр тэндхийн «Хьюлетт-Паккард"-ын салбарын инженерvvд ахлах ангийнхны ємнє лекц уншдаг байсныг Жобс алгасалгvй сонсдог байв. Нэг удаа тvvнд сургуулийн электроникийн хичээлд нь радио сэлбэг хэрэг болоход Стив шууд л Билл Хьюлетт руу утасдахаар шийджээ. Компанийн ерєнхийлєгч Жобсын зорилгодоо хvрэх гэсэн эрмэлзлийг єндрєєр vнэлэн тvvнд шаардлагатай сэлбэг хэрэгслийг гаргаж єгсний дээр зуны амралтаараа хийх ажлыг нь олж єгч туслав.Сургуульд байхдаа Жобс ахлах ангийнхантай харьцах дуртай байлаа. Тэдгээрийн нэг нь тvvний амидаа Стивен Возняк байсан бєгєєд тэд олон жил нєхєрлєсєн байна. Тэд хоёул электроникт сонирхолтой байсан тул элдэв vдэшлэгт очдоггvй нь бусдыг гайхшруулж байжээ. Радио сонирхогч хоёрын анхны амжилт бол хялбархан тєхєєрємж байсан бєгєєд тэдгээрийн ирээдvйн хамтарсан бизнесийн vндэс суурийг тавьж єгєв. 1971 оны «Эсквайр» сэтгvvлийн нэгэн дугаарт хэвлэгдсэн «Хєх хайрцагны нууц» нийтлэлтэй уншиж Жобс, Возняк хоёр «Белл» утсан харилцааны компанийн хамгаа эвдэн, тvvний vйлчилгээг vнэгvй хvртэх боломжтой тєхєєрємжийг хийхээр шийдвэрлэсэн аж.

Дєрвєн сар уйгагvй хєдєлмєрлєсний дараа тэд нэр хvндтэй электроник» сэтгvvлийн схемийг ашиглан нэгэн сигнал-генератор яасан байна. Радио сэлбэг нь 40 долларын vнэтэй байсан бєгєєд схемийг цаг хvрэхгvй хугацаа хэрэгтэй байлаа. Жобс зарлагыг даахаа, харин ашгаа тэнцvv хуваахыг санал болгожээ. Найзууд 200 гаруй ийм тєхєєрємжийг нэг бvрийг нь 150 доллараар борлуулсан аж. Аз болж тэд баригдсангvй. Жилийн дараа утасны компани єєрийн системийг боловсронгуй болгосон тул «хєх хайрцагнууд» хэрэгцээгvй болсон юм. 1972 онд сургуулиа тєгсєєд Жобс Орегон муж улсын «Рид коллеж»-д элсэн орсон боловч тэнд ганцхан улирал суралцжээ. Коллежоос хасагдсаныхаа дараа тэрбээр хоёр жил гаруйн хугацаанд гудамжинд лааз єшиглєв. Тэрбээр оюутны авангард хотхонд амьдрахдаа зэн-буддизм, коммуны vзэл санаа зэргийг судлан єєрийн гэсэн /багштай/ болсон аж. Дараа нь Стив 19-рзуунд бие махбодиосоо элдэв илvvтэй бодис, хийг гаргавал эрvvл энх, аз жаргал, сэтгэл санааны тогтвортой байдалд хvрэх болно гэж номлосон Германы эрдэмтэн А.Эретийн vзэлд автав.

Vvний сацуу залуу Жобс крэк, марихуан, янз бvрийн vзэл, махгvй хоол зэргийг амталжээ. Тэрбээр єєрийн бие хvнийг уламжлалт ёс заншил, хий хоосон зvйл, амьдралын євєрмєц хэв маягаас эрж хайсан аж. Эцсийн дvнд тэр єєрийгєє бизнест амжилт олох хувь тавилантай гэдгийг олж мэдэв.Мєнгє нь дуусангуут Стив гэртээ эргэж очоод ажил хайж эхэлсэн байна.Зар сурталчилгаа сонсоод тэрбээр «Атари» гэдэг шинэ компанийн 40 дэх ажилтан болжээ. Компани доторх уур амьсгал харьцангуй чєлєєтэй байсан боловч Жобс тvvнд хєлєє олсонгvй. Зан араншингийн хувьд тэрбээр санаасэдэгч хvн байсан тул бусад ажилтнууд тvvнийг ихэмсэг, ичгvvргvй нэгэн гэж байлаа. «Атари»-д ажиллаж байхдаа Жобс хамт ажилладаг бараг бvх хvмvvсийг єєрийн эсрэг болгосон байв. Тэгэхэд л тэрбээр ноёрхуу зан гарган тэдний дунд зогсоо зайгvй оролцох болжээ. Жобс хааш яйш хувцаслан, vс гэзэг нь єрвийчихсєн явдаг байсан аж.

Харин тvvний дарга Эл Олкорн єєрийн гэсэн хэн нэгэн байсан бєгєєд Стивыг шєнийн ээлжинд ажиллуулах болов. Жобст «Ханыг нураа» тоглоомын схемийг бvтээх даалгавар єгчээ.

Энэ ажлыг бие даан хийхээр тєлєвлєсєн боловч ганцаараа барахгvй гэдгээ ойлгосон гэнэ. Тийм учраас тэр тусламж эрэн сургуулийн хуучин анд Воняктаа ханджээ. Тэр нь «Хьюлетт-Паккард» компанид бичил схем хариуцсан инженерээр ажиллаж байв. Найз нь туслахаар болжээ. Тусламж vзvvлсний хариуд Жобс найздоа шагналын мєнгєнийхєє талыг єгєхєєр амласан бєгєєд тvvний хэлснээр бол тэр нь 700 доллар байлаа. «Стив ийм хvнд ажлыг ганцаар гvйцэтгэж чадахгvй байсан. Жобс тvvнийг «Атари»-д зарсанаар би єєрийн 350 долларыг авна гэж бодон тоглоомыг хийсэн. Хэдэн жилийн дараа л би vнэн хэрэг дээрээ Жобс 700 биш, харин долоон мянган доллар авсан болохыг мэдсэн» гэж сvvлд нь Возняк ярьжээ. Мєнгєє аваад Жобс ажлаа хаясан бєгєєд Орегонд байх ферм дээрх єєрийн коммун руу явав. Возняк аль сургуульд сурч байхдаа схем, техникээр оролдож байсан тул энэ авъяаслаг залуу хэрэглэх эңэ хялбархан анхны микро компьютерийг угсарсан байна. Тvvнийг уйлдвэрлэк эрхийг тэрбээр «Хьюлетт-Паккард»-ын удирдлагад санал ойлгосон боловч компани ийм машин vйлдвэрлэх сонирхолгvй байна хэмээн татгалзжээ.

Возняк татгалзсан хариуг vг дуугvй хvлээн авав. Энэ санааны боломжийг ганцхан Жобс л vнэлсэн аж. Тэрбээр энэхvv тєхєєрємжийн хэвлэх дэвсгэрийг орон нутгийн компьютерийн клубын гишvvдэд болон бусад электроник сонирхогчдод худалдах саналыг тавьсан байна. Vvний тулд Жобс 1976 оны дєрєвдvгээр сард єєрийн пvvсийг vvсгэн байгуулах саналыг тавив. Тэр нэрийг нь ч олж єгсєн юм. Утасны лавлахад «Атари»-гийн ємнє бичигдэхийн тулд Жобс єєрийн компанийг «Эппл Компьютер» гэж нэрлэхээр шийджээ. 1977 оны эхээр тvvнийгээ бvртгvvлсэн аж.Эхний зуун хэвлэх дэвсгэрийг хийхийн тулд мєнгє хэрэгтэй байлаа, Возняк єєрийн шагналд авсан тооны машиныг 500 доллараар худалдав. Хария Жобс «Ханыг нураа» тоглоомноос нь дансанд таван мянган доллар vлдсэн гэдгээ мэдэгдэхгvйн тулд єєрийн ямбий «Фольксваген» загварын ачааны тэргээ худалдсан бєгєєд ингэснээр vйлдвэрийн ашгийн талыг авах бололцоо хангажээ. Компьютерийн клуб энэхvv шинэ бvтээлийг чимээгvйхэн хvлээж авчээ.

Харин электрон сэлбэг худалддаг гурван дэлгvvртэй Пол Террел гэгдэх хvн л сонирхож буйгаа илэрхийлэв. Гэхдээ Пол єєрт нь хагас боловсруулсан бvтээгдэхvvн бус харин бэлэн бvтээгдэхvvн хэрэгтэй гэдгээ хэлсэн байна. Бэлэн болгосон нєхцєлд тэрбээр 50 ширхэг бичил компьютер авахыг зєвшєєрсєн.Стивын хувьд энэ нь бурханы хишиг хvртэхтэй адил санагдаж байсан боловч хvнд хэцvv ажил байв. Тэд зээл авч 25 мянган доллартай болоод хэвлэх дэвсгэрийг угсрах ажилдаа оржээ. Жобсын эцэг эхийн гараажийг тэд угсрах болгосон бєгєєд гэрийнхнийг нь ажилдаа туслуулахаар ятгасан аж. Тvvний охин дvv тэмдэглэгдсэн газруудад конденсатор болон резисторуудыг ялгаж суулгаж байсныхаа хєлсєнд дэвсгэр болгоноос нэг долларын хєлс єгч байв. Тэрээр явцдаа нэг цагт дєрвєн дэвсгэр угсарч сурсан бєгєєд ингэхдээ телевизор vзэж амжина. Найзууд угсралтаа дуусгавар болгоход Пол Террел явсангvй. Учир нь машинууд корпус, клавиатур, программ хангамж, диск шиг болон программ суулгах єєр хэрэгсэлгvй хэвлэлийн дэвсгэр тєдий байв. Дэлгэц ч байсангvй.

Гэсэн хэдий ч Террел зохион бvтээгчидтэй тооцоогоо хийж дєнгєсєн бєгєєд корпус хийдэг мэргэжилтнийг бие даан хєлсєєр ажиллуулсны эцэст сая л нэг компьютерvvд дvр тєрхєє олж авчээ. Гэвч «Элпл»-ын анхны бичил компьютерvvд тvvний дэлгvvрийн лангуун дээр удаан гэгч нь тоосонд дараатай хэвтсэн юм. Vvний vр дvнд залуу бизнесмэнvvд нэг жилийн дотор ердєє л 200 орчим єєрсдийн хялбар компьютерийг борлуулж амжив. Возняк авъяаслаг инженер байсан боловч сайн бизнесмэн биш байв. Харин Жобс vндсэндээ «Эппл-1» компьютерийн зохион бvтээгч биш боловч Вознякийн гайхалтай техникийн санааг хэрэгжvvлсэн нэг ёсны «загалмайлсан» эцэгт тооцогдох юм. Хэрэв тэр энэ тєслийг дэвжин дээшлvvлэхэд хvч чармайлтаа дээд зэргээр гаргаагvй бол персонал компьютерийг єєр хувь заяа хvлээж байх байсан биз ээ. Хожим нь «Эппл»-ын хэвлэлийн тєлєєлєгчєєр ажиллаж байсан Р.Маккена персонал компьютерийн vйлдвэрлэлийн хєгжилд оруулсан Жобсын хувь нэмрийг єндрєєр vнэлсэн нь тохиолдлын хэрэг биш юм. «Би Возыг сайн машин хийснийг vгvйсгэхгvй.

Гэхдээ Стивен Жобс байгаагvй бол энэ машин дэлгvvрийн лангуун дээр єнєєдрийг хvртэл хэвтэж байх байсан» гэж тэрбээр єгvvлжээ.Мэргэжилтнvvд «Эппл-1»-д итгэхгvй байсан нь тvvний ємнєх компьютер буюу 1974 онд бvтээгдсэн «Альтаир-8080» нь гадаад программыг ашиглах боломжийг олгодоггvй байсан тул техникийн сул талтай байсантай холбоотой байж болох талтай. «Альтайр-8080»-ийг сонирхогч хvн бvтээсэн бєгєєд катологоор тардаг байв. «Эппл-1 »-д хэрэглээний программчлал байгаа,Тэрээр яриангvй функцийн хувьд тэр vеийн персонал компьютерvvдийн стандартад нийцсэн анхны компьютер байсан хэдий ч мэргэжилтнvvд тvvний дэвшилттэй талуудыг зvй ёсоор vнэлээгvй билээ. Жобс, Возняк хоёр ялангуяа «Ай-Би-Эм»-ын зvгээс давшлаганд єртєж байлаа. Гэхдээ тэдний гол гавъяа бол бусад мэргэжилтнvvдийн vзэл санаанд авталгvйгээр замар явсан явдал юм. Тєдєлгvй Жобс єєрийн гойд авъяасыг нээжээ. удирдан зохион байгуулагч, эрч хvчийн эх vvсвэр гэдгээ ойлгов. Vйлдвэрлэл явуулахад шаардлагатай хєрєнгийг олохын тулд Жобс шинээр байгуулагдаж буй пvvс, компаниудад мєнгє оруулдаг нэртэй хєрєнгє оруулагч болох Доң Валентайнд хандсан байна.

Жинс, сандаал ємссєн урт ширэлдсэн vстэй, бохир Жобсыг хараад тэрбээр шууд л татгалзсан хариу єгчээ. Харин «Интел» компанийн маркетингийн менежер асан Майк Марккула гэгч хvн тэгш эрхтэйгээр хамтран ажиллахыг зєвшєєрч хувиасаа 250 мянган долларын хєрєнгє оруулалт хийв. Ноён Марккулагийн тусламжтайгәар «Эппл» компани «Бэнк оф Америка» банкнаәс зээл аван vйл ажиллагаагаа явуулсан аж.Хэрэв «Эппл-1»-ийг мэргэжилтнvvд хvvхдийн тоглоом мэтээр хvлээн авсан бол 1977 онд зохион бvтээсэн «Эппл-2» клавиатур, видео монитор, диск уншигч, тэжээлийн блок зэрэгтэй байсан нь зах зээл дээр маш эрэлт хэрэгцээтэй болжээ. «Эппл»-ын гол єрсєлдєгч болох хvчирхэг «Ай-Би-Эм» нь vvнээс хойш єєрийн загвараа «Эппл»-ыг дууриасан стандартаар vйлдвэрлэх учиртай гэж мэргэжилтнvvдийн дийлэнх нь vзэв. Гэвч, харамсалтай нь Жобсын амиа бодсон байдал болон удирдлагын дээрэнгvй хэв маяг нь ийм загварын компьютер хийхэд саад болжээ. 1980-аад оны дунд vед л Жобс єєрийн стратегийн алдаануудаа ойлгож ухаарсан боловч хэтэрхий оройтсон байлаа.

«Хэрэв «Эппл» алсын хараатай ажилласан бол єнєєдєр персонал компьютерийн зах зээл дээр гарцаагvй ноёрхох байсан» гэж Ж.Ландрам єгvvлсэн аж. «Эппл Компьютер»-ийг vvсгэн байгуулж байхдаа Жобс томоохон компанийг удирдах ямар ч туршлагагvй байлаа. Тийм учраас 1977 онд тус компанид хєндлєнгєєс менежерvvдийг урьж ажиллуулжээ. Удирдлагын тэргvvнээр М.Марккула, харин ерєнхийлєгчєєр М.Скотт томилогдов. Тэд бизнес тєлєвлєгєє зохион, маркетингийн судалгаа явуулан, хєрєнгє оруулалтыг эрж хайж байлаа. 1980-аад онуудын эхээр Майк Скотт компанийг хуваасан боловч Жобсыг удирдлагад оруулах талаар бодсон ч vгvй. Цаадах нь уурласан гэж жигтэйхэн. Компанийн дотор vvссэн vзэл бодлын эцсийн дvнд М.Скоттыг огцорсноор дуусгавар болжээ. Захирлуудын удирдлагын тэргvvний албан тушаалыг Жобст єгсєн аж. Жобс ч тэр даруй єєрийн дээрэнгvй удирдлагын хэв маягийг хэрэгжvvлэх болов. Гэсэн хэдий ч «Эппл Компьютер» дєрвєн жилийн хугацаанд ихээхэн амжилтанд хvрсэн

1980 оны эхэн гэхэд «Эппл-2» 130 мянга гаруй ширхэг борлогджээ.

1982 онд худалдааны хэмжээ 700 мянган ширхэгт хvрэв. Ингэснээр эппл персонал компьютерийн зах зээлийг тодорхойлогч болсон аж. Тэрний нэг ширхэг хувьцаа 22 долларын vнэтэй байсан бол хувьцааны мєнгєнд оногдох орлогын тvвшнээр Жобсын пvvсийг гучин жилийн ємнє цэцэглэн хєгжиж байсан Фордын vйлдвэртэй харьцуулж болох байлаа. «Эппл» нь «форчун-500» хит парадад дээгvvр байрыг дэлхийн аль ч компаниас хурдан эзэлсэн юм. Ямар ч талаараа хэрэглэхэд эвтэйхэн тvvний бvтээгдэхvvн график болон текст редакторуудын зах зээл дээр ноёлох болжээ.Гэтэл 1980 он Жобсын компанид анхны бvтэлгvйтлийг авчрав. Найдвартай ажиллагааг хангаагvйн улмаас «Эппл-3»-ыг хэрэглэгчид vгvйсгэсэн бєгєєд шинэ загварын 14 мянган компьютерийг техникийн дутуу дулимаг байдлын улмаас эгvvлэн татсан аж. Vvнээс гадна «Ай-Би-Эм» зах зээл дээр єєрийн харьцангуй чанартай персонал компьютерийг гаргаж ирсэн нь тэр даруй энэ салбартаа стандартыг тодорхойлогч бєгєєд «Эппл»-ын ширvvн єрсєлдєгч болсон байна.

Тэгтэл Жобс шинэ компьютер гаргахаар шийджээ. Тvvнийг нь «гаражийн он жилvvдэд єргєн очсон» компьютер гэж нэрийдэв. Нэгэн зэрэг Захирлуудын зєвлєлиин дарга болон тєслийн удирдагч байсан тул Стив хамт ажиллагсдынхаа зvгээс айхтар эсэргvvцэлтэй тулгарсангvй. Тэрбээр єєрийн бvх хvчээ «Макинтош» компьютерийг зохион бvтээхэд зарцуулав. «Макинтош» машин сая сая хvмvvсийн ажлын хэв маягийг єєрчилнє гэж тзрбээр vзжээ. Гэрбээр єєрийн энэ тєсєєлєлдєє хэт итгэн ажилтнуудаа бvрэн дайчилж ажиллуулсан аж. Vvний зэрэгцээ компанийн хэсэг мэргэжилтнvvд «Лайза» компьютерийг зохион бvтээхээр шамдаж байлаа. Тэдний ажил харьцангуй хурдан урагшилж байсан тул Жобс мєрийгєє алдан тэдэнд таван мянган доллараа «Лайза» компьютер нь анх 1983 онд олон нийтэд толилуулагдсан бєгєєд тvvнийг зохион бvтээсэнд зориулагдсан хэвлэлийн бага хурал дээр Жобс энэ машиныг аппаратын хангамжинд гарсан шинэ хувьсгал гэж нэрийдэв.Эппл компанийн энэхvv анхны график компьютер мєн л алдагдал хvлээжээ.

Энэ машины эзэн болохын тулд 10 мянган доллараар хэтэвчээ нимгэлэхэд цєєн хvн бэлэн байлаа. Жобс тvvнийг хоёр, гурав дахин хямдаар авахыг санал болгосон боловч компанийн засаг захиргаа єєрєєр 1983онд нийтэд толиулагдсан бєгєєд тvvний vр дvнд эхний жилд 20 мянга орчим ширхэгийг борлуулжээ. гэсэн компани урьдын адил «Эппл-2»-ын борлуулалтан дээр л оршин тогтнож байв. Тэрбээр энэ загварынхаа хvчинд нэг тэрбум олсон байна. Загварыг сайжруулах ажил зогсоо зайгvй хийгджээ. Тvvний шинэ бvтээгдэхvvн болох «Макинтош» зах зээл дээрх компанийн байдал сайн тал руугаа єєрчилнє гэдэгт Жобс итгэлтэй байв. Энэ компьютерийг 1984 онд олон тvмэнд дэлгэн vзvvлсэн юм. Тэр нь хоёр стандарт программ 128 килобайтын хэмжээтэй санамжтай бєгєєд хэрэглэхэд их энгийн, хялбап байлаа. 2500 долларын vнээр тvvнийг хялбархан худалдаж авах боломжтой байв. Гэхдээ офист ашиглахад «Макинтош» хэд хэдэн дутагдалтай байжээ.

Тvvний єєрийн vйлдлийн систем дэндvv хvнд хэцvv, дээр нь компьютер удаан «толгойгоо ажиллуулна», программ хангамж нь муу, мєн «Ай-Би-Эм»-ийн персонал компьютерт холбох боломжгvй байсан тул «Макинтош»-ийг тодорхой худалдан авагчид сонирхохоос бус ажил хэргийн ертєнцийн хvмvvсийн эрэлт хэрэгцээг бvрэн хангахгvй байлаа.Стивен Жобс хэдийгээр удирдлагын дарангуйлагч маягийн хэв загвараар амжилтанд хvрсэн ч гэлээ олон тооны дайсантай болсон юм. Энэ «эрч хvч нь цалгисан эзэрхэг хvн» хvнд сурталд автсан удирдагчдын уур хилэнг бадруулж байсан гэдэг. Дээр нь Жобсын дэндvv єєртєє итгэлтэй байдал нь компани дотор элдэв асуудлыг vvсгэв. «Эппл-2»-ыг тэрбээр зєвхєн бизнесмэнvvдэд зориулагдсән персонал компьютер гэж vзэхгvй байсны дээр ажиллаж байсан менежерvvдийг элдвээр шахан хавчиж байжээ. Ингэж Жобс гvйцэтгэх албаны даргын хувиар «Эппл Компьютер»-ийн ашиг сонирхолд харшлах болсон тул компанид хэрэггvй болсон юм. Тvvний vйл байдал нь ямар ч байгууллагыг нураан бусниулах шинжтэй болж ирэв.

1983 онд компанид Жон Скалли ирснээр єєртєє дэндvv итгэлтэй Жобсын тєгсгєл ирсэн гэхэд болно.Тvvнийг 1985 онд компанийн удирдлагаас буулгасан аж. Тvvний хувийн орлого тэр vед 486 сая доллартай тэнцэж байлаа. Хэдийгээр Стив «Эппл Компьютер»-ээс гарсан боловч тэрбээр шинэ компьютер бvтээх талаар мєрєєдєл хэвээр байв. Огцорсоноо нэг их юманд бодолгvй Жобс шууд л шинэ концепт боловсруулах ажилдаа ханцуй шамлан оржээ. Тэрбээр цоо шинэ микрко процессорын технологлйг боловсролын системд нэвтрvvлэхээр шийдсэн Жобс «НеКСТ» компьютерийг vйлдвэрлэж эхлэв. Тэр нь сурагч, оюутнуудад зориулагдсан эд байлаа. Жобсын эрч хvчтэй занг vнэлдэг зарим нэг «Эппл Компьютер»-ийн ажилтнууд тvvнийг дагав. Гэхдээ шинэ пvvсээ байгуулах явцад олж авсан хамгийн том амжилт бол хєрєнгє оруулагчдын мєнгє юм. Стив єєрєє л гэхэд vлгэр дууриалал болон, хувиасаа 15сая долларыг пvvсдээ оруулсан байна. Хэд хэдэн амжилттай цуврал гэрээ хийснээр Жобс бизнесийн ертєнцийг алмайруулж орхижээ. Vvн дотор Перотой хийсэн 20 сая долларын гэрээ, Японы «Кэнон» концерны 100 сая долларын хєрєнгє оруулалт, хэдэн арван сая доллар оруулсан «Ай-Би-Эм»-тэй хийсэн гэрээ зэрэг бас бус хєрєнгє оруулалтыг нэрлэж болно.

Тэрбээр мєн Стэнфорд, Карнеги-Меллон зэрэг нэр хvндтэй их сургуулиудын дэмжлэг туслалцааг авснаар санхvvгийн хvрээнийхэн дунд хvлээн зєвшєєрєгдєв.Vvнээс гадна «НеКСТ»-ийг ирээдvйн бvтээгдэхvvний 100 сая долларын єртєгтэй сvлжээтэй байгуулжээ. Энэ нєр их ажлыг бизнесмэн эр гуравхан жилийн дотор хийж гvйцэтгэсэн юм. Ингээд 1988 онд тэрбээр Сан-Франциско хотноо єєрийн шинэ компьютерийг олонд дэлгэсэн байна.Жобс хэдийгээр vлэмж зардал, нєр их хєдєлмєр зарцуулсан ч гэлээ тvvний шинэ ажлыг эхэндээ тун тааруухан хvлээн авав. Борлуулалтын хэмжээ хvсэн хvлээж байсанд хvрсэнгvй, 1990 оны сvvл гэхэд «НеКСТ» компани бvр мєсєн дампуурна гэж олон хэвлэл, мэдээллийн хэрэгсэл бичиж байлаа. Гэтэл 1991 оны дунд vеэс илvv хvчтэй, хурдтай компьютерvvдийн эрин эхэлсэн бєгєєд Жобс шинэ vзэл санаанд бvрэн нийцсэн єєрийн бvтээгдэхvvнийг гайхалтайгаар борлуулж эхлэв. Тvvнчлэн бизнесмэн эрийн хувийн амьдралд ч гэсэн тодорхой єєрчлєлтvvд гарсан байна. 1991 оны гуравдугаар сарын 20-нд Йослит цэцэрлэгт хvрээлэнд Стивен Жобс болон Стэнфордын оюутан бvсгvй Лора Пауэллын хурим болсон юм.

Тєдєлгvй охин Лайза нь хорвоод мэндэлжээ. Жобсын шинэ компанийн амжилтууд тvvнийг «Ньюсуик» болон «Бизнесуик» сэтгvvлvvдийн тэргvvн нvvрэнд залрахад хvргэв. Ажил хэргийн ертєнцєд тэрбээр «Ноён Чип» /ноён Микросхем/ гэдэг нэрээр алдаршлаа.Энэ «Инк» сэтгvvл Жобст «Арван жилийн ажил хэрэгч хvн» хvндтэй цолыг олгосон аж.Бизнесээ 20 настайдаа эхлvvлсэн Жобс 25-тайдаа 250 сая долларын хєрєнгэтэй болсон байлаа. Харин 30 насандаа тэр бvх юмыг шинээр эхлvvлэн амжилтанд хvрсэн билээ. 1993 онд Жобс аппаратын технологио «Кэнон»-д худалдсан бєгєєд бvх анхаарлаа программ хангамж зохион бvтээхэд анхаарах болсноор Билл Гейтсын нэгэн єрсєлдєгч болсон аж. Тэрбээр адил єєртєє, єєрийн хvч чадал, бололцоо, мэдрэмждээ итгэн эрэл хийж ажлаа vргэлжлvvлсээр байна. Жобсын дуртай «Хэзээ ч зах зээлийн мэргэжилтнvvдийн vгийг бvv сонс!» уриа нь хэвээр байгаа гэнэ. Амьдралд тэр єєртєє итгэлтэй байдал, хатуу зориг, тачаал зэргийг удирдлага баттай юм.Стив Жобс vнэхээр анхдагч нь байлаа. Тэр яриангvй «хэрэгтэй газ» хэрэгтэй цагт єєрийн євєрмєц бvтээгдэхvvнийг санал болгосон» билээ.

"Genghis" team

Эх сурвалж: Unknown

Халимагийн домог болсон Кирсан Илюмжинов

2014-02-25T09:00:00.000+08:00

Кирсан Илюмжинов нь 1962 онд төрсөн бөгөөд энэ нь хожим түүнийг Халимагууд Чингис хааны хойд дүр гэж бишрэн шүтэхэд хүргэжээ. Эгэл жирийн сэхээтний гэр бүлд мэндэлсэн тэрээр багаасаа Халимагийн ард түмний зовлон шаналангийн тухай сонссон хорсон, бухимдаж мөн Халимагийн ард түмний гарамгай хөвгүүдээр бахархаж, тэдэн шиг болохсон гэж мөрөөддөг байжээ. Би халимаг учраас өөр байх ёстой, илүү байх учиртай, тэгж байж л оросуудын дунд олигтой явна гэж багаасаа яс махандаа тултал ойлгож авчээ. “Бага ястаны” гүргэр зан чөмгөнд нь тултал шингэсэн Кирсан хүү өсвөр үеийнхний шатрын тэмцээнд АССР-ээ төлөөлөн оролцож, ЗХУ-ын аварга болов. Түүнийг шатар хөөвөл ирээдүйтэй гэлцэн спортын томчууд сонирхож эхлэхэд Кирсан харин ч тэднээс зугтаж, “Би зөвхөн шатар тоглодог хүн болмооргүй байна. Шатраас өөр олон зүйлийг мөрөөдөж байна” гэж гэрийнхэндээ хэлж байжээ.

Сургуулиа онц сайн төгсөөд нэгэн үйлдвэрт ажилд оржээ. Учир нь ажиллаж байгаад конкурс өгөгсдийг харж үздэг болохоор тэр аж. Гэтэл насанд хүрээгүй байхад нь мань хүнийг арми аваад явчихав. Тэнд ч онц сайн албаа хааж, армидаа үлд гэсэн ятгалгыг арайхийн няцаагаад, Зөвлөлтийн хамгийн элит сургууль болох МГИМО буюу “дипломатын дээдийн” шалгалтыг өгч, босгыг нь давлаа. Дандаа дарга сайдуудын хүүхэд суралцдаг МГИМО-д Кирсан олон чухал танилтай болж авав. Овсгоо самбааг бусдаас зээлдэггүй тэрбээр наймаа хийж, дорхноо хамгийн баян оюутан болж хувирав.

Японы Радуга хэмээх фирм ажилтан шалгаруулж авна гэх сургаар очиж шалгалтанд оржээ. Санаандгүй явдал болж босс нь түүнийг бүр гүйцэтгэх захирлын туслах болгочихов. Уг фирм өөрчлөн байгуулалтын эхэн уеийн тааламжтай нөхцөлд дулдуйдан, маш олон талын үйл ажиллагаа явуулдаг байв. Илюмжинов асар их мөнгө нүд ирмэхийн зуур олддог хөрөнгөтэй харьцах болов. Аажимдаа оросын өсч буй бизнесийн ертөнцөд багагүй үүрэг гүйцэтгэж эхэллээ. Өдөр шөнөгүй халаас руу нь мөнгө урсана. Худалдаа, санхүүгийн фирмүүдийг шинээр байгуулж, олсон мөнгөө улам арвижуулан өсгөх болов. Ахар богино хугацаанд Илюмжинов тэрбумтан болсон юм. “Сан” гэдэг корпораци байгуулж, санхүү эдийн засгийн арга ажиллагаанд улам амташсаар. Гэвч тэр үүнээс ч илүү сонирхолтой, адал явдалтай амьдрахыг хүсч байв.

Зөвлөлт Оросын ардын депутатад бишрэн шүтэгчдийнхээ хүсэлтээр Халимагийн тойргоос нэрээ дэвшүүлэхдээ 27-той байлаа. Хамгийн залуухан депутат болоод томчуудтай танилцаж, байр сууриа бэхжүүлэв. Гэвч Оросын их улс төрд товойн шалгарах боломжгүйгээ ухаарсан хэдий ч улс төрийг орхисонгүй. Харин бизнес, улс төрийн хамаг үйл ажиллагаагаа Халимагт төвлөрүүлэхээр шийдэв. 1993 онд Илюмжинов Халимагийн ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөхөөр боллоо. 12 метр урт америк лимузинээрээ тойрог бүрд очиж хэрвээ Илюмжинов уриагүй бол алс Халимагт хэзээ ч ирэхээргүй байсан Оросын № 1 поп одод сурталчилгаанд нь оролцож байлаа.

Ялсан тохиолдолд сонгогч бүрд 100 доллар бэлэглэнэ гэж амлав. Мэдээж тэр өрсөлдөгчдөө бут цохилоо. Тэр үед Оросын сонинууд “Учир битүүлэг тэрбумтан БНУ худалдаж авлаа” гэж шуугиж байв. Илюмжинов Дээд Зөвлөлийг тарааснаар Халимаг нь Холбоот улсын анхны зөвлөлгүй нутаг болов. Оронд нь 40 депутаттай Оросын анхны парламентыг байгуулав. Түүний алхам бүр анхдагч байлаа. 20 гаруй яам, яамтай дүйцэх газар байсныг бүгдийг татан буулгаж, гагцхүү ерөнхийлөгч 5 зөвлөхтэйгээ бүх эрх үүргийг нь дааж авлаа. Тэр өөрийн улсыг “Халимаг” хэмээх нэг том корпораци гэж үзэн ажиллана хэмээв.

Ихэнх нь гуч хүрээгүй залуусыг бүх чухал албан тушаалд томиллоо. Халимаг улс тэр аяараа Илюмжиновын өөрчлөлтөд хамрагдсан гэхэд хилсдэхгүй юм. Улсын бүх үйлдвэр, аж ахуйн газар, үл хөдлөх хөрөнгө, газар болон бусад өмчийг тэрбээр үр бүтээлч, бизнесч голдрилд оруулжээ. Өнөөдөр Халимаг хамгийн бага татвар авдаг эдийн засгийн чөлөөт бүсүүдийн нэг болж чадсан юм. Энэхүү чөлөөт бүст Орос, ТУХН-ын болон дэлхийн олон орны компаниуд албан ёсоор бүртгүүлсэн бөгөөд тус бүрээс нь авдаг багахан татвар бүгд нийлээд яггүй их мөнгө болдог гэнэ. Тэдгээр компани ажлын байрууд бий болгож, хөрөнгө оруулж Халимагийн эдийн засгийг сэргээж байна.

Халимаг төвөөс татаас авдаггүй, харин төвдөө хандивладаг ОХУ-ын цорын ганц донор субъект билээ. Халимаг нь нефтээр баялаг, Ойрхи Дорнод болох төлөвтэй байгаа Каспийн эргээс эзэмшдэгээрээ асар их ирээдүйтэй орон юм. Илюмжинов ч Халимагийг Каспийн нефть олборлолтын төв болгох зорилготой ажиллаж байгаа бөгөөд Нефть олборлолд үйлчлэх аварга том байгууламж Лагайн боомтыг бариуллаа. Гэтэл Каспийн эргийг мөн эзэмшдэг Оросын бусад субъект, Азербайжан, Иран, Казахстан нь Илюмжинов шиг эрчимтэй ажиллахгүй байв. Каспийн олборлолд гол үүрэг гүйцэтгэгч болох мөрөөдөл Илюмжиновыг эзэмджээ. Кирсан шатарт хорхойтой тул дэлхийд гайхагдсан сайхан шатрын ордонг Халимагтаа бариуллаа.

Оюуны хүчээ дайчилсаар дэлхийн шатрын холбоо ФИДЕ-гийн тэргүүлэгч болж, Каспаровын аваргын титмийг сая доллараар худалдаж авлаа. Далай ламыг Халимагт орогнуулж, Элстийг буддын Ватикан болгоно гэж байсан хэдий ч Москвагийн зүгээс болиулжээ. Халимагт үндсэн хууль мөрдөгдөхгүй байна гээд цэрэг оруулах асуудал хүртэл яригдаж, янз бүрийн шалтгаанаар байсхийгээд л холбооноос сүртэй нь аргагүй шалгалтынхан Элстэд ирдэг. Түүнийг мафийн гишүүн хэмээн харддаг. Гэвч Илюмжиновыг яаж ч чаддаггүй. Тэр ахиж дэвшсээр л явна.

"Genghis" team

Эх сурвалж: west.mn