หมอลำ และรวมศิลปะวัฒนธรรมของชาวอีสานต่างๆๆ จากบ่าวหมอลำ

หมอลำคืออะไร

2012-07-08T10:01:00.002-07:00

หมอลำอีสาน

"ลำ" สามารถมองออกได้ในสองลักษณะเพื่อหาความหมาย คือแสดงออกเป็นกิริยา หมายถึงการขับร้อง คือ การนำเอาเรื่องราวในวรรณคดีมาขับร้องเป็น บทกลอนทำนองที่เป็นภาษาอีสานแสดงออกเป็นคำนาม หมายถึง ชื่อเรื่องของการขับร้องหรือการแสดงที่เป็นเรื่องราว
"หมอลำ" หมายถึง ผู้ที่มีความชำนาญในการขับร้องวรรณคดีอีสาน โดยการท่องจำเอากลอน มาขับร้อง หรือผู้ที่ชำนาญในการเล่านิทานเรื่องนั้น เรื่องนี้ หลาย ๆ เรื่องวิวัฒนาการของหมอลำ
....................เดิมทีสมัยโบราณในภาคอีสานเวลาค่ำเสร็จจากกิจธุรการงานมักจะมาจับกลุ่มพูดคุยกัน กับผู้เฒ่าผู้แก่เพื่อคุยปัญหาสารทุกข์สุกดิบและผู้เฒ่าผู้แก่นิยมเล่านิทานให้ลูกหลานฟัง นิทานที่นำมาเล่าเกี่ยวกับจารีตประเพณีและศีลธรรม ทีแรกนั่งเล่าเมื่อลูกหลานมาฟังกัน มากจะนั่งเล่าไม่เหมาะ ต้องยืนขึ้นเล่า เรื่องที่นำมาเล่าต้องเป็นเรื่องที่มีในวรรณคดี เช่นเรื่องกาฬเกษ สินชัย เป็นต้น ผู้เล่าเพียงแต่เล่า ไม่ออกท่าออกทางก็ไม่สนุกผู้เล่าจึงจำเป็นต้องยกไม้ยกมือแสดงท่าทางเป็นพระเอก นางเอก เป็นนักรบ ..เป็นต้น เพียงแต่เล่าอย่างเดียวไม่สนุก จึงจำเป็นต้องใช้สำเนียงสั้นยาว ใช้เสียงสูงต่ำ ประกอบ และหาเครื่องดนตรีประกอบ เช่น ซุง ซอ ปี่ แคน เพื่อให้เกิดความสนุกครึกครื้น ผู้แสดงมีเพียงแต่ผู้ชายอย่างเดียวดูไม่มีรสชาติเผ็ดมัน จึงจำเป็นต้องหา ผู้หญิงมาแสดงประกอบ เมื่อ ผู้หญิงมาแสดงประกอบจึงเป็นการลำแบบสมบูรณ์ เมื่อผู้หญิงเข้ามาเกี่ยวข้องเรื่องต่าง ๆ ก็ตามมา เช่น เรื่องเกี้ยวพาราสี เรื่องชิงดีชิงเด่นยาด (แย่ง) ชู้ยาดผัวกัน เรื่องโจทย์ เรื่องแก้ เรื่องประชัน ขันท้า เรื่องตลกโปกฮาก็ตามมา จึงเป็นการลำสมบูรณ์แบบ จากการมีหมอลำชายเพียงคนเดียวค่อย ๆ พัฒนาต่อมาจนมีหมอลำฝ่ายหญิง มีเครื่อง ดนตรีประกอบจังหวะเพื่อความสนุกสนาน จนกระทั่งเพิ่มผู้แสดงให้มีจำนวนเท่ากับตัวละครใน เรื่อง มีพระเอก นางเอก ตัวโกงตัวตลก เสนา ครบถ้วน
หมอลำกลอน............หมอลำกลอน เป็นศิลปะการแสดงที่เก่าแก่อันหนึ่งของอีสานลักษณะเป็นการลำที่มีหมอลำชายหญิงสองคนลำสลับกันมีเครื่องดนตรีประกอบเพียงชนิดเดียว คือแคน การลำมีทั้งลำเรื่องนิทานโบราณคดีอีสาน เรียกว่า ลำเรื่องต่อกลอนลำทวย (ทายโจทย์) ปัญหา ซึ่งผู้ลำจะต้องมีปฏิภาณไหวพริบที่ดีสามารถตอบโต้ ยกเหตุผลมาหักล้างฝ่ายตรงข้ามได้ ต่อมามีการเพิ่มผู้ลำขึ้นอีกหนึ่งคนอาจเป็นชายหรือหญิงก็ได้ การลำจะเปลี่ยนเป็นเรื่อง ชิงรักหักสวาท ยาดชู้ยาดผัว เรียกว่า ลำชิงชู้
............ปัจจุบันกลอนนั้นหาดูได้ยากเพราะขาดความนิยมลงไปมากแต่ว่าปัจจุบันได้วิวัฒนการมาเป็นหมอลำซิ่งเพื่อความอยู่รอดและผลก็คือได้รับความนิยมในปัจจุบัน
หมอลำกลอนซิ่ง..หมอลำกลอนซิ่งเป็นศิลปะการแสดงของชาวอีสานโดยได้นำเอาศิลปะที่มีมาตั้งแต่เดิมมาดัดแปลงประยุกต์ให้ทันสมัยคือนำเอาหมอลำกลอนซึ่งแต่เดิมนั้นเป็นการลำประกอบแคนเพียงอย่างเดียวมาประยุกต์เข้าดนตรีชิ้นอื่น ๆ เช่น พิณ เบส และกลองชุด จนได้รับความนิยม ปัจจุบันได้มีการนำเอาเครื่องดนตรีสากลเช่น ออร์แกน คีย์บอร์ดมาประยุกต์เล่นเป็นทำนองหมอลำ ทำให้จังหวะสนุกคึกครื้น ประกอบกับการนำเพลงสากลเพลงสตริงเพลงลูกทุ่ง ที่กำลังฮิตมาประยุกต์เข้าด้วยลำซิ่ง เป็นวิวัฒนาการของลำคู่ (เพราะใช้หมอลำ 2-3 คน) ใช้เครื่องดนตรี สากลเข้าร่วมให้จังหวะเหมือนลำเพลิน มีหางเครื่องเหมือนดนตรีลูกทุ่ง กลอนลำสนุกสนานมีจังหวะอันเร้าใจทำให้ได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว
.........หมอลำกลอนซิ่งในปัจจุบันได้กลายเป็นธุรกิจความความบันเทิงที่ได้รับความนิยมอีกแขนงหนึ่ง ที่ชาวอีสานนิยมจ้างไปเป็นมหรสพสมโภชน์งานที่ได้จัดขึ้นในโอกาสต่าง ๆ
.........รูปแบบการแสดง จะเป็นการร้องรำทำนองหมอลำประยุกต์กับเพลงที่สนุก โดยมี หมอลำฝ่ายชายคอยร้องแก้กับ หมอลำฝ่ายหญิง พร้อมกับ การ โชว์ลีลา การร่ายรำที่อ่อนช้อยงดงามและมีหมอแคนเป่าแคนประกบอยู่ข้าง ๆเพื่อคอยคลอแคนให้หมอลำไม่หลงคีย์เสียงของตนเอง ซึ่งหมอลำแต่ละคนจะมีหมอแคนประจำตัวของตัวเองปัจจุบัน วงหมอลำซิ่งใหญ่ ๆ จะมีหางเครื่องเพื่อเพิ่มสีสันอีกด้วย...........การว่าจ้าง เจ้าภาพจะเป็นคนจับคู่หมอลำเอง เพื่อจะได้เห็นการร้องแก้กันด้วยความสนุกสนานและมีไหวพริบ
หมอลำหมู่ หมอลำเพลิน เป็นการลำที่มีผู้แสดงครบหรือเกือบจะครบตามจำนวนตัวละครในเรื่องที่ดำเนินการแสดงมีอุปกรณืประกอบทั้งฉาก เสื้อผ้าสมจริงสมจังและยังมีเครื่องดนตรีประกอบแต่เดิมทีมีหลัก ๆคือ พิณ (ซุง หรือ ซึง) แคน กลอง การลำจะมี 2 แนวทาง คือ ลำเวียง จะเป็นการลำแบบลำกลอนหมอลำแสดงเป็นตัวละครตามบทบาทในเรื่อง การดำเนินเรื่องค่อนข้างช้า แต่ก็ได้ อรรถรสของละครพื้นบ้าน หมอลำได้ใช้พรสวรรค์ของตัวเองในการลำทั้งทางด้านเสียงร้อง ปฏิภาณไหวพริบ และความจำ เป็นที่นิยมในหมู่ผู้สูงอายุ
............ต่อมาเมื่อดนตรีลูกทุ่งมีอิทธิพลมากขึ้นจึงเกิดวิวัฒนาการของ ลำหมู่อีกครั้งหนึ่งโดยได้ประยุกต์ กลายเป็น ลำเพลิน ซึ่งจะมีจังหวะที่เร้าใจชวนให้สนุกสนาน ก่อนการลำเรื่องในช่วงหัวค่ำจะมีการนำเอารูปแบบของ วงดนตรีลูกทุ่งมาใช้เรียกคนดู กล่าวคือ จะมีนักร้อง
(หมอลำ) มาร้องเพลงลูกทุ่งหรือบางคณะหมอลำได้นำเพลงสตริง ที่กำลังฮิตในขณะนั้น มีหางเครื่องเต้นประกอบ นำเอาเครื่อง ดนตรีสมัยใหม่มาประยุกต์ใช้ เช่น กีตาร์ คีย์บอร์ด แซ็กโซโฟน ทรัมเปต และกลองชุด โดยนำมาผสมผสานเข้ากับเครื่องดนตรีเดิมได้แก่ พิณ แคน ทำให้ได้รสชาติของดนตรีที่แปลกออกไป ยุคนี้นับว่า หมอลำเฟื่องฟู มากที่สุดคณะหมอลำดัง ๆ ส่วนใหญ่จะอยู่ในแถบจังหวัดขอนแก่น มหาสารคามอุบลราชธานี
............หมอลำหมู่สามารถแบ่งตามทำนองของบทกลอนลำได้อีกซึ่งแต่ละทำนองจะออกเสียงสูงต่ำไม่เหมือนกัน ได้แก่ ทำนองขอนแก่น ทำนองกาฬสินธิ์ มหาสารคาม ทำนองอุบล เป็นต้น

เบอร์โทรศัพท์ คณะหมอลำต่างๆๆ

2012-07-08T09:55:00.002-07:00

เบอร์โทรศัพท์ คณะหมอลำต่างๆๆ
ประถมบันเทิงศิลป์ 043-327233 08-1601-4546 081-739-8374
ระเบียบ 043-223785 043-382402 081-975-1686
รัตนศิลป์ 043-324339 , 085-774-2306
น้องใหม่เมืองชุมแพ 043-312361 089-975-4756
ใหม่ เทพนิมิตร 085-222-2248 086-155-5552 089-222-2275
แก่นนคร 043-326-719 084-825-9038
หนูภาร 043-370181 081-974-1521 089-943-9077
ไหมไทย 081-8731517

ประถมบันเทิงศิลป์ 043-327233 08-1601-4546 081-739-8374 บ้านพัก : บ้านผือ ต.พระลับ อ.เมือง จ.ขอนแก่น
ประถมบันเทิงศิลป์ 043-327233 08-1601-4546 081-739-8374 บ้านพัก : บ้านผือ ต.พระลับ อ.เมือง จ.ขอนแก่น
ระเบียบ 043-223785 043-382402 081-975-1686 บ้านสาวะถี ต.สาวะถี อ.เมือง จ.ขอนแก่น
ระเบียบ 043-223785 043-382402 081-975-1686 บ้านสาวะถี ต.สาวะถี อ.เมือง จ.ขอนแก่น
รัตนศิลป์ 043-324339 081-708-0091 บ้านพรสวรรค์ ถ.เหล่านาดี ต.บ้านเป็ด อ.เมือง จ.ขอนแก่น
รัตนศิลป์ 043-324339 , 085-774-2306 พีพี บ้านพรสวรรค์ ถ.เหล่านาดี ต.บ้านเป็ด อ.เมือง จ.ขอนแก่น
น้องใหม่ 043-312361 089-975-4756 162 ม. 5 บ้านหนองไฝ่ใต้ ต.หนองไผ่ อ.ชุมแพ จ.ขอนแก่น
ใหม่ เทพนิมิตร 085-222-2248 086-155-5552 089-222-2275 บ้านโนนเสาเล้า ต.โนนแดง อ.บ้านเขว้า จ.ชัยภูมิ
แก่นนคร 043-326-719 084-825-9038
หนูภาร 043-370181 081-974-1521 089-943-9077 บ้านหนองตูมอ.เมือง จ.ขอนแก่น
ไหมไทย 081-8731517 สารวัตรชูศิลป์ +ส.ต.อ.ชิษณุพงษ์+ส.ต.อ.ไพฑูรย์ บ้านหัวแฮด ต.ธัญญา อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์

เดือนเพ็ญ อำนวนพร 089-570-2483 บ้านเลขที่ 55 ม.10 บ.โนนสูง ต.สันป่าตอง อ.นาเชือก จ.มหาสารคาม

รายชื่อคณะหมอลำอีสาน ในจังหวัดต่างๆ

2012-07-08T09:53:00.001-07:00

รายชื่อคณะหมอลำอีสาน ในจังหวัดต่างๆ

จ.ขอนแก่น
1.รัตนศิลป์อินตาไทยราษฎร์
2.ประถมบันเทิงศิลป์
3.ระเบียบวาทะศิลป์
4.หนูภารวิเศษศิลป์
5.แก่นนครบันเทิงศิลป์
6.น้องใหม่เมืองชุมแพ
7.ชุมแพคอมพิวเตอร์
8.หนึ่งในสยาม
9.วานิชอำนวยศิลป์
10.ประดิษฐ์ศิลป์
11.ศิลป์สังทอง
12.สอง หนึ่ง สาม
13.ระฆังทอง
14.เพชรสยาม
15.ขวัญดารา
16.ช.ศ นันทนาศิลป์ (หมอลำนักเรียนโรงเรียนชุมแพศึกษา)
จ.ศรีสะเกษ
1.แดนดอกบัว
2.หนึ่ง สอง สาม
3.เมืองแม่มูล
จ.อุดรธานี
1.เสียงอิสาน นำโดย นกน้อย อุไรพร
2.พิณแคนแดนอิสาน นำโดย ศิริพร อำไพงพงศ์

จ.มหาสารคาม
1.สาวน้อยเพชรบ้านแพง
2.นกยูงทอง
3.บัวริมบึง

จ.อุบลราชธานี
1.เพชรอุบลนำโดย ป.ฉลาดน้อย ส่งเสริม อังคณา คุณไชย
2.อุบลบันเทิงศิลป์
3.สมบูรณ์บันเทิงศิลป์
4.รุ่งฟ้าทิวาศิลป์

จ.กาฬสินธ์
1.ไหมไทย ใจตะวัน
2.ฟ้าศรีคราม

จ.อำนาจเริญ
1.ดาวจรัสแสง
2.เพชรน้ำเอก
3.ดาวจเด็จ เพชรอสาน
4.เงาฟ้า อัศวิน
5.กล้องสยามอินเตอร์
6.ดอกรักบันเทิงศิลป์
7.ซุปเปอร์พรเจริญ
8.ลูกทุ่งปริญญา
9.คณะจ็อบแอนจอย
10.ราตรีศิลป์

จ.หนองบัวลำภู
1.รุ่งทิวาอำนวยศิลป์

จ.ร้อยเอ็ด
1.ฟ้าใหม่เพชรพลาญ

จ.ชัยภูมิ
1.ไทยกันเองวาทะศิลป์
2.เพชรเสมา

ไม่ทราบจังหวัดสังกัด
1.โอ้นโต่นรุ่งลำเพลิน
2.ไทยแลนอินคอนเสริต
3.พัฒนกิจอินคอนเสริต
4.รุ่งทิวาอินคอนเสริต
5.อิสานอินคอนเสริต
6.ประมวลโชว์
7.สาวอิหลีคัก คัก
8.ดอกฟ้ามหาราช
9.ยอดฟ้าดาวอังคาร
10.ลูกแม่มูล
11.สายไหม ไทยอิสาน
12.เพชรศรีคราม
13.อินทรีอิสาน นำโดย ดาว บ้านดอน
14.รุ่งสยาม
15.มาลัยทอง
16.มรดกอิสาน
17.ชาติพัฒนาวาทะศิลป์
18.นพคุณซุปเปอร์สตาร์

หัวใจจนตรอก อ้ายสัมฤิทธิ์ เสียงสเนห์ คนโพนทองครับ

2012-07-08T09:47:00.001-07:00

ฝากเพลงผัวเขาคือเป้าหมายของแม่ อรสา แหน่เด้อครับ

2012-07-08T04:50:00.002-07:00

ฝากเพลงผัวเขาคือเป้าหมายของแม่ อรสา แหน่เด้อครับ

การลำเป็นการลำล่องนะครับ สมัยนี้หาฟังยากมากเลยครับ ส่วนมากสมัยนี้จะเป็นลำซิ่งนะครับ
แม่อรสาเป็นคนร้อยเอ็ดครับ ยุเสลภูมิ เสียงแม่เพราะมากๆๆครับ ออกมาแล้วสองอัลบั้ม เด๋วจะทยอยลงให้ฟังนะครับ ส่วนมากจะเป็นกลอนลำสั่งสอนหรืออิงสังคมปัจจุบัน ถ้าฟ้งออกแล้วคิดตามจะให้คติดีมากครับ

ขอเทิดไท้หลังจากที่เริ่มเขียนบล็อกครับ

2012-07-08T02:43:00.003-07:00

เทิดไท้ราชินี โดยวงโปงลางแสนเมือง โรงเรียนหนองเรือวิทยานะครับ
ดีมากๆๆๆ ที่เด็กสมัยนี้และครูอาจารย์ได้มีการจัดประกวดการแสดงอนุรักษ์ศิลปะวัฒนธรรมของเราไว้
ดังในคลิปนี้นะครับ น้องเสียงดีมากๆๆ เลยครับ ถือเอาคลิปนี้เป็นคลิปเปิดฉลองบล็อกเลยครับ
ขอขอบคุณต้นฉบับครับผม

กำเนิดบล็อก หมอลำและศิลปะวัฒนธรรมของคนอีสาน

2012-07-08T02:14:00.001-07:00

ของอนุญาตแนะนำตัวผู้เขียนบล็อกนี้ครับ

ชื่อ นายถวัลย์ศักดิ์ ภูษิต ชื่อเล่น ทอม

เป็นคนอำเภอโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ดครับ

ปัจจุบันกำลังศึกษาที่ คณะพยาบาลศาสตร์ ชั้นปีที่ 1 มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย

นักร้องหมอลำซิ่ง:อ้ายหนุ่มโพนทองเสียงหวาน ถวัลชัย เสียงเสน่ห์

ความในใจที่เขียนบล็อกนี้ครับ:

ลูกทุ่งหมอลำศิลปะวัฒนธรรมอีสานต่างๆๆ ที่มีอยู่ในสังคมไทยได้มีการเสื่อมหายไปจากสังคมมากมาย ทั้งนี้เพราะวัยรุ่นสมัยใหม่ชอบที่จำนำเพลงยุคใหม่ สนใจเพลงสตริง มากกว่าลูกทุ่งหมอลำ ศิลปะวัฒนธรรมบางทีก็ไม่รู้จักด้วยซ้ำ ขนบธรรมเนียมฮิตสิบสอง คลองสิบสี่ เด็กชาวอีสานหรือแม้กระทั่งผู้ใหญ่บางคนยังไม่รูจักด้วยซ้ำ ในนามของผมชาวอีสานคนหนึ่งที่มีใจผูกผันถิ่นฐานบ้านเกิดของสร้างบล็อกนี้ขึ้นมาเพื่อเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมอีสานเพื่อคนรุ่นใหม่ได้รู้ได้ทราบต่อไปครับ

ขอขอบคุณที่ติดตามช่วยเป็นกำลังใจด้วยครับ

...บ่าวหมอลำ...