मराठी बोध कथा

माणुसकी अजून जिवंत आहे.

2025-04-10T06:07:00.000-07:00

रेल्वे स्टेशनवर एक गृहस्थ ट्रेनची वाट पाहत बसले होते, तेवढ्यात शूज पॉलिश करणारा मुलगा आला आणि म्हणाला, “साहेब! मी माझे बूट पॉलिश करावे का?

तिचा दयनीय चेहरा पाहून त्याने शूज पुढे सरकवले आणि म्हणाला, "हे घे, पण नीट चमकव."

त्या मुलाने कामाला सुरुवात केली पण त्याच्यात इतर पोलिश लोकांसारखा उत्साह नव्हता.

तो म्हणाला, "तुम्ही कसले सैल काम करता?" पटकन हात हलवा!”

तो मुलगा गप्प राहिला.

इतक्यात दुसरा मुलगा आला. त्यांनी या मुलाला ताबडतोब वेगळे केले आणि लगेचच स्वतः कामात गुंतले. पहिला मुक्यासारखा बाजूला उभा राहिला. दुसऱ्याने त्याचे बूट चमकवले.

'पैसे कोणाला देऊ?' असा विचार करत त्याने खिशात हात घातला. त्याला वाटले की आता या दोघांमध्ये पैशासाठी भांडण किंवा भांडण होईल.मग त्याला वाटले, 'ज्याने काम केले त्याला किंमत मिळाली पाहिजे.' म्हणून त्याने पैसे नंतर आलेल्या मुलाला दिले.

त्याने पैसे घेतले पण पहिल्या मुलाच्या तळहातावर ठेवले. त्याच्या पाठीवर प्रेमाने थोपटले आणि निघून गेला.

तो माणूस आश्चर्यचकित डोळ्यांनी पाहत राहिला. त्याने लगेच त्या मुलाला परत बोलावले आणि विचारले, "हे काय प्रकरण आहे?"

मुलगा म्हणाला, “महाराज! तीन महिन्यांपूर्वी ती चालत्या ट्रेनमधून पडली होती. हाताला व पायाला अनेक जखमा झाल्या होत्या. देवाच्या कृपेने तो गरीब माणूस वाचला, नाहीतर त्याच्या वृद्ध आई बहिणींचे काय झाले असते, तो खूप स्वाभिमानी आहे... भीक मागत नाही...!''

मग थोडावेळ थांबून तो म्हणाला, “महाराज! इथे शू पॉलिश करणाऱ्यांचा एक ग्रुप आहे आणि त्यात काकांसारखा देव आहे ज्यांना सगळे 'सत्संगी चाचाजी' म्हणतात. ते सत्संगाला जातात आणि सत्संगाबद्दल सांगत असतात. त्यांनीच सुचवलं की 'मित्रांनो! आता ते पूर्वीसारखे कार्यक्षमतेने काम करू शकत नसेल तर काय???

परमात्म्याने आपल्या सर्वांना आपल्या सहप्राण्यांप्रती सक्रिय स्वारस्य, त्याग, आपुलकी, सहानुभूती आणि एकतेची भावना व्यक्त करण्याची संधी दिली आहे. ज्याप्रमाणे पाठ, पोट, चेहरा, हात आणि पाय वेगवेगळे दिसतात त्याचप्रमाणे ते एकच शरीर आहे. शरीरापासून भिन्न असूनही आपण सर्व एकच आत्मा आहोत! आपण सर्व एक आहोत.

स्टेशनवर राहणाऱ्या आम्ही सर्व मित्रांनी मिळून ठरवलं की आम्ही रोज एक जोड शूज पॉलिश करून मिळणारी आमची कमाई दान करू आणि गरज पडल्यास त्या कामात मदतही करू.

शू पॉलिश करणाऱ्यांच्या टीममध्ये परस्पर प्रेम, सहकार्य, एकता आणि माणुसकीची एवढी उंची पाहून ते गृहस्थ आश्चर्यचकित झाले आणि आनंदाने त्यांच्या पाठीवर थोपटले… आणि कदाचित माणुसकी अजून जिवंत आहे असा विचार करू लागले.

संपत्ती गोळा करताना हा विचार अवश्य करा...

2021-03-24T23:25:00.001-07:00

दोन मुले दूरच्या प्रवासाला निघाली. एकाच्या आईने आपल्या मुलाला भाकरीची चव्वड बांधून दिली. तर दुसऱ्याच्या आईने भाकरी तयार करण्याचे सर्व साहित्य दिले. आईला मदत करता करता भाकरी तयार करण्याची कला तो शिकला होता.

दोन-तीन दिवस ज्याची तयार शिदोरी होती तो मजेत होता. पण काही दिवसच. पुढे दररोज भाकरी जास्त शिळी होत गेली. तसतसा त्याचा आनंदही कमी होत गेला. दुसरा मुलगा मात्र दररोज ताजी भाकरी करून खात होता. मजेत, आनंदात प्रवास करत होता. तयार भाकरी म्हणजे मुलासाठी संपत्ती कमावून ठेवणे आणि भाकरी तयार करता येणं म्हणजे शिक्षण होय.

संपत्ती गोळा करताना हा विचार अवश्य करा की आपल्या मुलांना आयतं काही देण्यापेक्षा, त्यांना ही शिकवण द्या की ती संपत्ती ते स्वतः कमवुन समाज आणि देशाच्या कार्यासाठी कसे उपयोगात आणू शकतील. ह्याने देश, समाज आणि आपल्या मुलांचाही विकास होईल.

दिसत तस नसत आणि म्हणूनच जग फसत!

2021-03-24T23:15:00.001-07:00

एक मुलाने २० वर्षानंतर त्याच्या एका मित्राला मर्सिडीज चालवताना पाहिलं. त्याला स्वतःबद्दल खुप वाईट वाटलं, की तो आयुष्यात नापास झाला आहे. पण, त्याला हे माहित नव्हतं की तो मित्र त्या गाडीवर ड्रायव्हर होता व तो त्याच्या बॉस ला घ्यायला निघाला होता.

एक स्त्री तिच्या नवऱ्यावर नाराज होती की तो अजिबात रोमॅन्टिक नाही, त्याने गाडीतून उतरताना तिच्यासाठी दरवाजा उघडावा जसा तिच्या मैत्रीणीचा नवरा उघडतो. पण, तिला हे माहीत नव्हतं की मैत्रीणीच्या गाडीचा दरवाजा खराब आहे व तो फक्त बाहेरूनच उघडला जातो.

एक व्यक्ती शेजारील घरातील तीन मुले खेळताना बघून नाराज होत होती की त्याला फक्त एकच मुलगा आहे. पण, त्याला हे माहीत नव्हतं की त्या तीन मुलांपैकी एक दुर्धर रोगाने आजारी आहे व बाकीची दोन मुले दत्तक घेतलेली आहेत.

आयुष्यात प्रत्येक गोष्ट एकाच तराजूत मोजली नाही जाऊ शकत. म्हणून बाकीच्या लोकांकडे बघून तुमच्या आयुष्याबद्दल तक्रार करू नका. कारण, तुम्हास हे माहीत नसेल की इतरांपेक्षा तुम्हीच जास्त नशीबवान असू शकता.

तुम्ही जसे आहात तसेच आयुष्य मजेत घालवा कारण तुमच्याकडे फक्त एकच आयुष्य आहे. आनंद हा माझ्याकडे सर्वकाही आहे यातून येत नसून, माझ्याकडे जे आहे त्यातून सर्वोत्तम काय मिळेल यामध्ये आहे.

पैसा सर्वस्व नाही

2021-03-24T23:07:00.001-07:00

आज वामनराव वॉकिंग करून घरी परत येत असताना वाटेत रमेशशी त्यांची भेट झाली. वामनराव दिसताच रमेशने आपली लूना बाजूला लावली आणि जवळ येऊन वामनरावना वाकून नमस्कार केला, रमेश हा ५ वर्षापूर्वी त्यांच्या ऑफिसमध्ये शिपाई म्हणून कार्यरत होता. वामनराव सार्वजनिक बांधकाम विभागामध्ये अधिकारी होते. तीन वर्षाआधी ते निवृत्त झाले होते. त्यांनी रमेशच्या खांद्यावर हात ठेवत म्हटले, "काय रमेश कसा आहेस?, बाकी घरचे सर्व कसे आहेत? आणि इकडे कुठे निघालास?" त्यावर तो म्हणाला, "साहेब सर्व ठीक चालले आहे. आम्ही अगदी आनंदात आहोत, सहा महिन्यांपूर्वी मी पण निवृत्त झालो." "अरे वा... रिटायर्ड लाईफ एंजॉय करत आहात तर मग." वामनराव हसत म्हणाले. रमेशनी हसत मान डोलावली. "इकडे कुठं निघाला आहात?" यावर रमेश म्हणाला, "साहेब मुलाला रेल्वे स्टेशन ला सोडून आलोय, येताना तुम्ही दिसले म्हणून थांबलो." "छान केलंय, काय करतो मुलगा तुमचा?" त्यावर रमेश म्हणाला, "साहेब तो आयएएस अधिकारी बनलाय. नुकतंच हिंगोलीला पोस्टिंग झाली त्याची." हे ऐकताच वामनरावांना धक्काच बसला, ते अवाक होऊन त्यांचेकडे पाहतच राहिले आणि म्हणाले "काय.... तुमचा मुलगा आयएएस झालाय....?" "हो साहेब." रमेश म्हणाला. आपल्या हाताखालील शिपायाची नोकरी करणाऱ्याचा मुलगा आयएएस झालाय हे ऐकूनच ते अस्वस्थ झाले. त्यांच्या मनाच्या कोपऱ्यात कुठंतरी आघात झाल्याचे त्यांना जाणवले. स्वतःला सावरत ते म्हणाले, "अभिनंदन रमेशराव आणि तुमची मुलगी....?" "तिचे पण लग्न झाले साहेब. दोघेही डॉक्टर आहेत मुंबईला, स्वतःचे हॉस्पिटल आहे त्यांचे" रमेश म्हणाला. हे ऐकून वामनरावना दुसरा धक्का बसला स्वतःला सावरतच ते म्हणाले, "तुमचे पुन्हा अभिनंदन रमेशराव खूप हुशार होती तुमची मुले आणि तुम्ही कमी पगारामध्ये छान घडवले त्यांना. पण तुम्ही अजुन पर्यंत तुमचे वाहन नाही बदलविले म्हणजे १५ वर्षांपासून तुम्ही तीच लुना वापरताय. छान एखादी बाईक वगेरे घ्यायला पाहिजे होती तुम्ही." त्यावर रमेश म्हणाला, "साहेब आता आपल्याला काम तरी काय आहे हो गाडीचे जास्तीत जास्त मार्केट मध्ये जावं लागतं... ही सर्व कामे मी पायीच करतो म्हणजे शरीराला पण व्यायाम मिळतो आणि तब्येत पण चांगली राहते." आणि इकडचं तिकडचं बोलून रमेशनी वामनरावांचा निरोप घेतला. वामनरावनी आपला रस्ता पकडला. ते घराच्या दिशेने चालू लागले. रमेशला भेटून त्यांना अस्वस्थ वाटू लागले. आपल्या हाताखालच्या एका शिपायाची मुले इतकी पुढे गेली, ही गोष्ट त्यांना खटकुन गेली. शिपायाला पगारच काय असतो. जेमतेम कुटुंब चालवू शकेल इतका. त्यामध्ये रमेशने मुलांना छान शिक्षण दिले, संस्कार दिले. आज त्याचा मुलगा आयएएस बनला आणि मुलगी डॉक्टर. वामनरावांना रमेशचा हेवा वाटू लागला. त्यांच्या डोक्यात विचारांनी गर्दी केली. आपण अख्खं आयुष्य पैश्याच्या मागे धावलो, शासनाकडून चांगला पगार मिळत असतानाही आपण अधिक पैशाची हाव केली, चुकीच्या मार्गाने अमाप संपत्ती जमवली. परंतु तरीही जे समाधान रमेशच्या आयुष्यात आहे, ते समाधान, तो आनंद आपल्या नशिबी नाही. त्यांच्या गतकाळातील आठवणी ताज्या झाल्या, त्यांचा मुलगा जेमतेम १० वी पर्यंत कसातरी गेलेला. स्वतःची पत वापरून त्यांनी त्याला १० वी मध्ये उत्तीर्ण केले, परंतु वाईट संगतीला लागून तो व्यसनाच्या आहारी गेला होता, गुंड प्रवृत्तीचा बनला होता. रोज दारू पिऊन घरी यायचा आणि तमाशे करायचा. त्याची दारू सोडण्याचे बरेच प्रयत्न अयशस्वी ठरले होते. घरात रोज भांडणे होऊ लागली होती, अशातच त्यांची मुलगी कुण्या टपोरी मुलासोबत पळून गेली होती. हा धक्का त्यांच्या पत्नीला सहन झाला नाही. त्यामुळे हृदयविकाराचा तीव्र झटका येऊन ती सुध्दा त्यांना सोडुन कायमची निघून गेली होती. या घटनेला ३ वर्ष झाली, तेव्हापासून ते एकाकी जीवन जगत होते. त्यांचेकडे भरपूर पैसा होता, परंतु तो पैसा त्यांच्या मुलांना संस्कार देऊ शकला नाही, अमाप पैसा होता परंतू पत्नीला ते वाचवू शकले नाही... खुनाच्या आरोपात मुलगा सध्या जेलमध्ये आहे.... आणि ते सध्या एकाकी जीवनाच्या असह्य वेदना सहन करून एक एक दिवस कसातरी कंठत आहे. नकळत त्यांच्या डोळ्यातून अश्रू वाहू लागले....

मित्रांनो चुकीच्या मार्गाने कमावलेला पैसा तुम्हाला गाडी, बंगला सर्व भौतिक सुविधा देऊ शकतो परंतु आत्मिक समाधान नाही, सुख शांती नाही.

तो पैसा तुम्हाला मुलायम मखमली बिछाना देऊ शकतो पण सुखाची शांत झोप नाही.

संगत

2021-03-22T08:48:00.002-07:00

एक साधू रस्त्याने चालले असतांना त्याना खूप तहान लागली, पुढे गेले तर एका कुंभाराच घर लागले, साधू तिथे गेले आणि पाणी मागितले त्यानेही त्या साधूंना आदर पूर्वक नमस्कार करून पाणी दिले, पाणी पीत असताना अचानक त्यांच लक्ष बाजूस ठेवलेल्या मडक्यावर गेलं, एका बाजूला भला मोठा मडक्यांचा ढीग लावला होता पण एक मडकं वेगळं ठेवलं होतं, त्या साधूंनी त्याला विचारलं का रे बाबा इतकी मडकी एका बाजूस आणि ते एकंच मडकं वेगळ
का रे बाबा ठेवलं आहेस? तेंव्हा तो म्हणाला, महाराज ते मडकं खराब आहे.. त्याला गळती लागली आहे.. आणि म्हणुन कोणी ते घेत नाहीए. म्हणून वेगळं ठेवलं आहे.

साधूंनी त्याच्याकडे त्या मडक्याची मागणी केली, तो कुंभार म्हणाला महाराज अहो हव असेल तर चांगलं मडकं घेऊन जा.. फुटकं मडकं नेऊन काय फायदा?

ते म्हणाले देणार असशील तर हेच दे नाहीतर चाललो मी, नाईलाजस्तव त्याने ते मडकं त्यांना देऊन टाकलं.

त्या साधूंनी त्या मडक्याला स्वछ धुतल्यानंतर आणून आपल्या मंदिरातील शिवलिंगावर बांधून ठेवलं. परिणामस्वरुप काल पर्यंत कोणा एका कोपर्‍यात खितपत पडलेलं निरुपयोगी ते मडकं आज साधूंच्या च्या सहवासाने, संत समागमाने देव कार्य करू लागलं. देवाच्या सानिध्यात भक्त यायची तेव्हा त्या शिवशंकरांच्या पिंडीला नमस्कार करताना त्या मडक्याला ही डोकं लावायचे आणि त्यांच मन प्रसन्न व्हायचं.

जर एक मातीचं मडकं एका साधुच्या सहवासात येऊन त्याच्या जगण्याचा मार्ग बदलत असेल, क्षणात ते कुठच्या कुठे पोचत असेल तर आपण तर मनुष्य आहोत. मग आपण जर गुरूंच्या / संतांच्या/ चांगल्या व्यक्तींच्या / सज्जनाच्या सहवासात राहू ..तर काय आपलं जीवन सुंदर घडणार नाही का ?

जीवनाचे मूल्य

2019-08-03T08:20:00.001-07:00

एकदा एका राजाने खुश होऊन लोहाराला चंदनाची बाग भेट दिली. लोहाराला चंदनाच्या झाडांच्या किंमतीची कल्पना नव्हती. त्यामुळे त्याने त्या झाडांना कापून त्यांचा कोळसा करून विकला. हळू हळू सम्पूर्ण बाग रिकामी झाली.

एक दिवस असेच राजा त्याच्या घरा जवळून जात होता, राजाला वाटले लोहार आता खुप श्रीमंत झाला असेल. परंतु प्रत्यक्ष पाहिल्यावर लोहाराची परिस्थिति पहिल्या सारखीच आहे असे दिसले राजाला आश्चर्य वाटले.

सत्य समजल्यानंतर राजाने त्याला विचारले तुझ्याकडे एखादे लाकुड़ शिल्लक आहे का ? तेव्हा लोहारने कुऱ्हाडीचा दांडा दाखविला.

राजाने त्याला चंदनाच्या व्यापाऱ्या कडे पाठवले. तेंव्हां त्या छोटयाश्या तुकडयाचे त्याला खुप पैसे मिळाले. लोहार खुप रड़ू लागला, त्याने राजाला अजुन एक बाग देण्याची विनंती केली तेव्हा राजा म्हटला "अशी भेट वारंवार भेटत नाही."

मित्रांनो आपले आयुष्य त्या लोहारा सारखेच आहे मानवी जीवनाच्या मुल्यांचे महत्व, आपल्याला जीवनाचे शेवटचे श्वास चालू असताना समजते.पण...

त्यावेळेस आपण म्हणतो देवा मला अजुन थोड़ा वेळ दे, परंतु त्यावेळी वेळ मिळणे अशक्य असते.

मानवी जीवन अनमोल आहे.
असे जीवन परत मिळणार नाही.

बोध
या जगात दुर्लभ गोष्ट कोणती असेल तर ती म्हणजे, मनुष्य देह त्या देहाचा कोळसा करायचा की, चंदन हे आपले आपण ठरवायचे.

दोन हंस आणि बडबडे कासव

2019-07-26T20:51:00.001-07:00

एक छानसं तळं होतं. त्या तळ्यात एक कासव राहत होतं. ते खूपच प्रेमळ होतं. समोर जो कोणी येईल, त्याची ते आस्थेने चौकशी करीत असे. त्याच्या गप्पिष्ट स्वभावामळे त्याचे खूप मित्र बनले होते. या कासवाचे असेच दोन खास मित्र होते. ते हंस होते. ते हंस रोज त्या तलावावर येत आणि मग कासवासोबत गप्पा रंगत. एकदा खूप मोठा दुष्काळ पडला. परिसरातील सगळे पशुपक्षी तो दुष्काळी भाग सोडून गेले. तलावातील पाणीही हळूहळू आटू लागले. ते इतके आटले की, त्याचा तळ दिसू लागला. त्यातील मासे तडफडून मरू लागले. त्यांना वाचविणे कठीणच होते. पण, कासवाचे हाल होणार, हे लक्षात आल्यानंतर हंस खूप दु:खी झाले. त्यांना सुचेना की, कासवाला कसे वाचवायचे? ते हंस अतिशय दु:खी अंत:करणाने कासवाशी गप्पा मारतात. बोलता बोलता कासवाबद्दलची चिंता ते व्यक्त करतात. शेवटी कासव हंसाना एक उपाय सुचवतो, ‘ मी एक काठी आणीन. ती मधोमध मी तोंडाने पकडीन. तुम्ही त्या काठीच्या दोन्ही टोकांना चोचीने घट्ट पकडा. उडत - उडत जवळपास कुठे पाण्याने भरलेले तळे आहे का ते पाहू. तसे तळे असेल तर, तेथे आपण उतरू आणि राहू.

हंसांनाही त्याची ही कल्पना पटते. पण, मनात भीतीही असते. हंस सांगतात, “ ठीक आहे तुझी कल्पना ! आम्ही करू सर्व. पण, तुझ्या बडबडय़ा स्वभावाची भीती वाटते. काही झालं तरी, तोंड उघडायचं नाही . तोंड उघडलंस तर खाली पडून मरशील . ' त्यावर कासव सांगतो , ' नाही , तुम्ही मला घेऊन जात असताना . मी चकार शब्दही काढणार नाही . तोंड बंद ठेवेन . ' ठरल्याप्रमाणे दोन्ही हंस कासवाला काठीच्या साहाय्याने उडत घेऊन जाऊ लागले . तेवढ्यात एका नगरातील लोकांचे या विचित्र पालखीकडे लक्ष गेले . ते आपापसात बडबडू लागले . गोंगाट वाढत गेला . हा गोंगाट ऐकून कासवाने हंसाला ‘ हा आवाज कसला ? ' हे विचारण्यासाठी तोंड उघडले आणि खाली पडून कासव मरण पावले .

तात्पर्य : मित्राचा योग्य सल्ला न ऐकल्यास प्रसंगी जीवावरही बेतते.

जगण्याची संधी द्या

2013-08-03T07:01:00.000-07:00

मुंबईच्या ६८ वर्षीय वीरेन कपाडिया यांना लिव्हरचा सिरोसिसचा आजार झाल्याने त्यांचे लिवर खराब झाले होते. चार वर्षे हा त्रास सहन केल्यावर अखेर लिव्हर ट्रान्सप्लांट करण्याचा निर्णय घेतला. रुबी हॉस्पिटलच्या डॉक्टरांनी त्यांना लिव्हर मिळवून दिला. सर्जरी करून दोन महिने झाले पण आतापर्यंत कोणताही त्रास नाही.

एका ब्रेन डेड पेशंटमुळे मला जीवदान मिळाले. त्या पेशंटचा मी आभारी आहे.
- वीरेन कपाडिया

अवयवदान करून स्वतः जगा आणि दुसऱ्याला जगण्याची संधी द्या,' असा संदेश कपाडियांनी दिला.

खेकडा आणि समुद्राची मैत्री

2013-07-28T08:38:00.001-07:00

एकदा एक खेकडा समुद्र किनाऱ्यावर खेळत होता. त्याच्या तीरप्या चालीने वाळूवर काही रेखाटत होता. समुद्राच्या लाटा किनाऱ्याला धडकत होत्या आणि त्याने मागे सोडलेले त्याचे पदचिन्ह पुसत होत्या.

त्या खेकड्याने त्या लाटांना विचारले, "आपण तर मित्र आहोत मग सांग बरे तु असे का केले ? मी मेहनतीने इतकी सुंदर नकाशी केली तु मात्र क्षणात येवून ती पुसली! " हे ऐकून लाट काहीशी मागे सरकली मग क्षणभर थांबून त्याला उत्तरली तु मेहनतीने सुंदर नकाशी काढली. मी मात्र ती क्षणात निर्दयीपणे पुसली कारण या किनार्यावर एक कोळी फिरत आहे काही सावज मिळते का हे शोधत आहे. जर त्याला तुझ्या पायाचे चिन्ह दिसले असते तर त्याने तुला सहज शोधले असते. खरचं माला तुला दुखवायचे नव्हते रे, मला तुला कायमचे गमवायचे हि नव्हते. हे ऐकून त्याला त्याची चूक उमगली क्षणाचाही वेळ न दडवता त्याने लाटेची माफी मागीतली.

यालाचं कदाचित खरी मैत्री म्हणातात. सारे जिवलग मित्र एकमेकांवर असेचं प्रेम करतात.

Once a crab was playing on the shore of the sea. Curvy lines on the sand were drawn by his walk. The waves of the sea were coming ashore, and remove the trail left behind.

The crab asked the waves, "we are best friends, I have done beautiful sculpt on the sand and you just broke it ruthlessly in a moment."

Then waves answered sweetly. "You has done beautiful sculpt on the sand and I broke it ruthlessly because one fisherman walking on ashore to find some quarry to eat. If fishermen see your footprint then you were easily caught in his hands. I don't want to bother you. I don't want to lose you. Crabs realized his mistake. He apologized for the wave.

परफेक्ट

2013-04-27T09:15:00.002-07:00

एक छोटा मुलगा टेलिफोन बूथ वरून एक कॉल करतो, तेथील दुकानदार त्याचे फोनवरील बोलणे ऐकत असतो,

मुलगा :- ताई, तुमच्या घरासमोरील गवत कापायचे काम मला द्याल का ?
फोनवरील ताई :- माझ्याकडे गवत कापणारा आहे.
मुलगा :- मी त्याच्या पेक्षा कमी पैशात गवत कापून देईन, मला काम द्याना.
फोनवरील ताई :- पण मी त्याच्या कामावर समाधानी आहे.
मुलगा :- ताई, मी गवत कापण्याबरोबर फारशी साफ करण्याचे काम पण करेन.
फोनवरील ताई :- नको, धन्यवाद. (असं म्हणून त्या ताई फोन ठेवून देतात).
तेथील दुकानदाराला त्याची दया येते, व तो म्हणतो तू आजपासून माझ्याकडे काम कर...
मुलगा :- नाही, नको .. धन्यवाद
दुकानदार :- अरे आता तर तू कामासाठी एवढी विनवणी करत होतास मग आता काय झाले ?
मुलगा :- नाही हो काका, त्या ताईंकडे गवत कापणारा मीच आहे, पण मी कसे काम करतो, ताई माझ्या कामावर समाधानी आहेत कि नाही हे मला बघायचे होते.

तात्पर्य :-

१) आमीर खान, राहुल द्रविड हे जन्मापासून परफेक्ट नव्हते, स्वताहाच्या चुका शोधून, त्यावर अभ्यास करून, मेहनत करून ते परफेक्ट झाले.

२) प्रेम व मैत्री मध्ये दुसरा किती चुकतो हे बघण्यापेक्षा स्वतः आपण किती चुकतो हे नेहमी बघत राहिल्यास, प्रेमाच फुल कधीच कोमजणार नाही.

३) भारत देश असा, भारत देश तसा, ह्या भारताचे काहीच होणार नाही, असं म्हणत बसण्यापेक्षा, आपण भारतीय संस्कृती व भारताच्या सिद्धांताप्रमाणे खरोखर वागतो कि नाही, वआपण भारतासाठी काय करू शकतो हे पाहणे जास्त जरुरीच आहे.

ओझ

2012-06-30T07:42:00.000-07:00

एका सरळसोट, अरुंद डोंगरातून जाणारी पायवाट होती. दुपारी १२ वाजले होते. रणरणत्या उन्हान बेजार केल होत. एक साधू या मार्गागारून तीर्थयात्रा करत डोंगरावरील देवीला जात होता. त्यच्या जवळ तों शाली, दोन उपरणी, दोन पंचे आणि एक कमंडलू, एवढच समान होत. पण रस्त्याच्या चढणीमुळे त्याला एवढं समान ओझं वाटत होत, आणि घामाच्या धारा त्यांच्या अंगावरून वाहत होत्या. थोडं पुढ गेल्यावर त्याला एक ७० वर्षाची आदिवासी महिला ८ वर्षाच्या झाडावरून पडून पाय मोडलेल्या मुलाला, वैद्यकीय उतारासाठी पाठीवर घेऊन येत होती, असे दिसले. तो मुलगा धष्टपुष्ट होता. ती वृद्धा मोठ्या उत्साहान तो सरळसोट उतरणीचा रस्ता उतरत होती.

साधून त्या महिलेला विचारलं,"आजी इतकं ओझं घेऊन या वयाला तुम्ही ही उतरणीचा रस्ता कसा उतरता? मी तर एवढ्याशा ओझ्यान हैराण झालो आहे." त्या वृद्धेन साधूना नीट निरखून पाहिलं, आणि म्हणाली, "महाराज ओझं आपण वाहत आहात, हा तर माझा नातू आहे!"

तात्पर्य

ख-या प्रेमान केलेल्या गोष्टीच ओझं वतन नाही

वि. ल. कालगावकर(दै. सकाळ)

देव कसा दिसतो

2012-06-30T07:25:00.002-07:00

बराच वेळ ती मुलगी मन लाऊन एक चित्र काढत होती.

"कसल चित्र काढतेस ग तू?" शिक्षिकेने विचारलं.

"देवाच. . ." ती मुलगी मान न उंचावता म्हणाली. .

"अग पण देव कसा दिसतो हे कुणालाच ठाऊक नाही" शिक्षिका

"दोन मिनिटे थांबा...सर्वाना माहित होईल"

चोराची माणुसकी

2011-12-08T22:03:00.001-08:00

एका महानगरात नौकरी गमावलेला एक तरुण सिटीबस मधून उतरतो, तेव्हा त्याच्या लक्षात येते की त्याचे पाकीट चोराने लांबवले. तो तरुण बुचकळ्यात पडतो. कारण त्याची नौकरी गेलेली असते आणि खिशात फक्त १५० रुपये आणि त्याने त्याच्या आईला लिहून ठेवलेले एक पत्र असते. ज्यात त्याने लिहिलेले असते की

"माझी नौकरी मी गमावून बसलो आणि तुला आता काही दिवस पैसे पाठवू शकत नाही."

तीन दिवसापासून ते पत्र त्याच्या खिशात असते. पोस्ट करू की नाही ह्या मनस्थितीतच त्याचे १५० रुपये आणि ते पत्र चोरी होते.

१५० रुपये काही फार मोठी रक्कम नाही, पण त्या तरुणासाठी ते १५०० रुपयापेक्षा कमी नव्हते.

काही दिवसांनी त्याच्या आईचे पत्र त्याला मिळाले. तो तरुण आपल्या आईचे पत्र वाचून आश्चर्यचकित होतो. त्याची आई ने पत्रात लिहिले असते -

"बाळ, तु पाठवलेले ५०० रुपयांचे मनीऑर्डर मला मिळाले. काळजी घे स्वतःची."

तो तरुण जाम बुचकळ्यात पडतो. त्याला प्रश्न पडतो, कोणी ५०० ची मनीऑर्डर केली असेल.

काही दिवसांनी परत त्याला एक पत्र येते, तोडक्या मोडक्या अक्षरात लिहिलेले, वाचण्यास आवघड पण ३ ते ४ ओळीचे -

“प्रिय भाई, 150 रुपए तुम्हारे.. और 350 रुपए अपनी ओर से मिलाकर मैंने तुम्हारी माँ को.. मनीआर्डर.. भेज दिया है..। फिकर.. न करना। माँ तो सबकी.. एक- जैसी ही होती है न..! वह क्यों भूखी रहे...?

तुम्हारा— जेबकतरा भाई..!!!

जगात निरुपयोगी काहीही नाही

2011-11-18T20:54:00.001-08:00

प्राचीन काळाची गोष्ट. एका ऋषीच्या आश्रमात शंभर विधार्थी विद्यासंपादन करीत होते. गुरु शिकवीत होते, शिष्य शिकत होते. शिष्यांच अध्ययन संपल्यावर दीक्षांत समारंभात गुरुदक्षिणा द्यावयाची असते. शिष्यांनी गुरुवर्यांना विचारले, ' गुरुवर्य , आपण आम्हाला एवढ ज्ञान दिलत. आम्ही आपणाला गुरुदक्षिणा देऊ इच्छितो ; पण आपण त्यागी आहात, आपणाला आम्ही गुरुदक्षिणा म्हणून काय देऊ? आपण सांगावे.'

'शिष्यवृन्द्हो, मला अशी गुरुदक्षिणा आणा, जी जगात कोण्याच्याही उपयोगाची वस्तू नाही. निरुपयोगी वस्तू हीच माझी गुरुदक्षिणा!'

मग शिष्य निरुपयोगी वस्तू शोधायला निघाले. द्रव्य, वस्त्र, पात्र, धान्य यांपैकी काहीही नको, कारण या सर्वांचा उपयोगच असतो.

एका शिष्याला एका झाडाखाली वाळलेली पाने दिसली. तो म्हणाला 'ही पाने निरुपोयोगी आहेत. तीच आपण गुरुदक्षिणा म्हणून देऊ.'

शिष्य पाने नेऊ लागले तेवढ्यात एक शेतकरी आला. तो म्हणाला, 'कसला नेता ही पानं? ती कुजवून मी खत म्हणून वापरतो. शेताला उपयोगी पडतात.'

शिष्य पुढे गेले. त्यांना काही वाळलेल्या काटक्या दिसल्या. त्यांची मोळी बांधून नेणार एवढ्यात काही स्त्रिया आल्या. म्हणाल्या, 'कशाला नेता ही काष्टे? ती जळणासाठी उपयोगी पडतात. त्यांवर आमचा स्वयंपाक होतो.'

शिष्य पुढे गेले. एकजण म्हणाला, 'आपण मातीच नेऊ या.'

'अरे बाबा, माती तर सर्वात उपयुक्त आहे. मातीतूनच वृक्ष उगवतात.' मग माती आणण्याचा विचार त्यांनी रद्द केला. ते अजून पुढे जात होते. एका लहानश्या ओढ्याकाठी ते आले. त्या ओढ्याच्य प्रवाहात एका पक्ष्याच भलं मोठं पीस वाहत येताना दूरवरून त्यांनी पाहिलं. एक शिष्य म्हणाला, 'हे पिसच आपण देऊया. ते निरुपयोगी आहे. पीस जवळ आल्यावर त्यांनी पाहिलं तर त्या पिसावर काही मुंग्या होत्या. त्या म्हणाल्या, 'आमचं वारूळ फुटलं. आम्हाला पलीकडे जायचं होत. आम्ही सर्वांनी मिळून हे पीस ओढलं आणि त्यावर बसलो. ही पीस आम्हाला उपयुक्त आहे.'

शिष्यांना समजल, कोणतीच वस्तू निरुपयोगी नाही. शिष्य निराश मानाने परतले.

गुरुवर्य म्हणाले, 'जगात कोणतीच वस्तू निरुपयोगी नाही, हे ज्ञान तुम्हाला झालं, हीच माझी गुरुदक्षिणा! जगाच्या उपयोगी पडा!'

तात्पर्य: ज्ञानाची उपयुक्तता प्रत्यक्ष कृतीत दिसली पाहिजे.

कुठलाही निर्णय घाईत घेवू नका......

2011-10-19T06:53:00.000-07:00

एक २४ वर्षाचा तरुण मुलगा आणि त्याचे वडील ट्रेन ने जात असतात. त्यांच्या समोर एक नवीन लग्न झालेलं जोडप बसलेल असतं. तो तरुण मुलगा खिडकीतून बाहेर बघतो आणि ओरडतो, "बाबा ते बघा झाडे मागे जात आहेत." त्याचे बाबा त्याच्याकडे पाहून कौतुकाने हसतात.

त्यांच्या समोर बसलेल्या जोडप्याला ला ते पाहून नवल वाटत. हा २४-२५ वर्षाचा तरुण आणि हा अगदी लहान मुला सारखा वागतोय.

तो तरुण मुलगा बाहेर बघतो आणि पुन्हा ओरडतो. "बाबा ते बघा ते ढग आपल्या सोबत धावत आहेत." तेव्हा समोर बसलेला व्यक्ति त्या तरुणाच्या वडिलाला म्हणतो. ”तुम्ही तुमच्या मुलाला एका चांगल्या डॉक्टर कडे का दाखवत नाही.?"

वडील हसतात आणि म्हणतात, "आम्ही आत्ताच डॉक्टरांकडूनच आलो आहोत, माझा मुलगा जन्मापासूनच अंध होता आणि त्याला दोनच दिवसांपासून दिसायला लागले.”

कुठलाही निर्णय घाईत घेवू नका. सत्य कदाचित तुम्ही पाहता त्या पेक्षा वेगळे असू शकते.

कृती महत्वाची

2011-09-15T22:43:00.000-07:00

स्वामीजींच्या प्रवचनासाठी गावोगावहून लोक आले होते. स्वामीजी आपल्या श्रोत्यांना उत्तम उपदेश करत. या उपदेश सभेला ‘सत्संग‘ म्हणत. एकदा स्वामीजींना काही लोकांनी सत्संगासाठी निमंत्रित केल होत. दिवस थंडीचे होते. येणारे लोक शाली, स्वेटर घालून तसेच मफलर बांधून आले होते. त्यात काही काही उच्चभ्रू श्रीमंतही होते. मात्र, स्वामीजींचा वेश साधाच. अंगावर घाबळी पांघरलेली.

एका मोठया प्रशस्त दिवाणखान्यात सभा सुरू झाली आधी एक भजन सुरू होते. मग स्वामीजींचा उपदेश. तेवढ्यात एक याचक त्या दिवाणखान्याच्या दाराशी आला. उघडाबंब थंडीने कुडकुडत, हातात कटोरा घेऊन उभा होता. दिनवाण्या मुद्रेने त्याने आत पाहिल. भजन सुरूच होत. स्वामीजी उठून त्या याचकाकडे गेले. आपल्या अंगावरची घाबळी त्याच्या अंगावर पांघरली आणि शिष्याला खूण केली. शिष्याने काही नाणी त्याच्या कटो-यात टाकली आणि मग तो गरीब याचक निघून गेला. हे सर्व दृष्य सर्वच लोक बघत होते. भजन संपलं.

सत्संग सूत्रसंचालक म्हणाला, ‘आता स्वामीजी आपल्याला उपदेश करतील. आपले कान त्यासाठी आतुरले आहेत‘. पण स्वामीजी काही बोलेनात. बराच वेळ झाला तरी ते स्वस्थच बसून होते. श्रोत्यांमध्ये चुळबूळ सुरु झाली. अखेर सूत्रसंचालक म्हणाला, ‘स्वामीजी, आपण आम्हाला उपदेश देताय ना?‘
‘मी उपदेश दिला आहे,‘ स्वामीजी खणखणीत आवाजात म्हणाले.
’आपण काहीच बोलला नाहीत,‘ सुत्रसंचालक म्हणाला.
‘अस्स! म्हणजे तुम्हाला फक्त शब्दांचा उपदेश हवा आहे; कृती नको. त्या थंडीत कुडकुडणा-या माणसाची अवस्था तुमच्या ध्यानी नाही आली? मी केलेली कृती हाच माझा उपदेश!
सर्व श्रोते थक्क झाले.

तात्पर्यः केवळ कोरड्या शब्दांपेक्षा कृती महत्वाची असते.

आयुष्याची चव

2011-08-13T23:39:00.001-07:00

एकदा एक अनुभवी आणि वृध्द गुरू आपल्या शिष्याच्या तक्रारींना कंटाळून गेले होते. एके दिवशी सकाळी त्यांनी त्या शिष्याला थोडे मीठ आणायला सांगितले.
तो शिष्य मीठ घेऊन परतला तेव्हा गुरूंनी त्या दुखी तरूणाला त्यातील मूठभर मीठ एका एका पाणी भरलेल्या पेल्यात टाकून ते पिण्यास सांगीतले.
’पाणी चवीला कसे लागले ?‘ गुरूंनी विचारले.
‘कडु’ असे म्हणून शिष्याने ते पाणी थुंकले.
गुरूंनी मंद हास्य केलं आणि पुन्हा त्या शिष्याला मुठभर मीठ त्या तळयात टाकण्यास सांगितले. ते दोघे तळयाजवळ आले.
शिष्याने मूठभर मीठ त्या तळयात मिसळल्यानंतर ते वृध्द गुरू म्हणाले, ‘आता या तळयातील पाणी पिऊन पहा.‘
त्याच्या हनुवटीवरून पाणी खाली ओघळल्यावर गुरूंनी त्याला विचारलं, आता यापाण्याची चव कशी आहे ?‘
‘ताजी आणि मधुर !‘ शिष्याने सांगितले.
‘आता तुला मिठाची चव लागतेय ?‘
‘नाही‘.
गुरू त्या शिष्याच्या जवळ बसले आणि त्यांनी त्याचा हात आतात घेतला. ते म्हणाले, ‘आयुष्याची चवही अगदी मिठासारखीच असते. आयुष्यातील दुखही तेवढच असतं, परंतु आपण ते दुख कशात मिसळतो यावर त्याचा कडवटपणा अवलंबुन असतो. म्हणून जेव्हा आापण दुखात असतो तेव्हा आपण एकच गोष्ट करू शकतो. ती म्हणजे, आपण आपल्या भावना व विचार व्यापक ठेवल्या पाहिजेत. पेला होणं थांबवून तळं होण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.‘

तात्पर्यः नेहमी सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवावा.

वपूर्झा - व. पु. काळे / Vapurza - V. P. Kale

2011-03-08T02:08:00.000-08:00

एकदा केव्हातरी शांतपणे बसावं आणि वयानुसार आपण काय काय गोष्टी सोडल्या ह्याचा आढावा.
मग लक्षात येतं, की आपण गाभुळलेली चिंच बरयाच वर्षात खाल्ली नाही,
जत्रेत मिळणारी पत्र्याची शिट्टी वाजवलेली नाही.
चटक्याच्या बिया घासुन चटके द्यावेत असं आता वाटत नाही,
कारण परीस्थितीचे चटके सोसतानाच पुरेवाट झालेली असते.
कॅलिडोस्कोप बघितलेला नाही.
सर्कशितला जोकर आता आपलं मन रिझवु शकत नाही.
तसंच कापसाची म्हातारी पण पकडण्याचा चार्मही आता राहीलेला नाही.
कापसाच्या त्या म्हातारीने उडता उडता आपला "बाळपणीचा काळ सुखाचा " स्वत: बरोबर कधी नेला ते कळलंच नाही.
त्या ऊडणारया म्हातारीने सर्व आनंद नेले.
त्याच्या बदल्यात तिच वार्धक्य तिने आपल्याला दिलं.
म्हणुन ती अजुनही ऊडु शकते.
आपण जमिनीवरच आहोत.

परीस ( पारस )

2011-03-08T00:39:00.000-08:00

एक माणूस परीस ( पारस ) शोधायला निघाला....

त्यासाठी रस्त्यात जो दगड येईल तो घ्यायचा, गळ्यातल्या साखळीला लावायचा आणि फेकून द्यायचा असा त्याचा दिनक्रम सुरू झाला दिवस गेले...

महिने लोटले... वर्षे सरली....

पण त्याच्या दिनक्रमात बदल झाला नाही ....

दगड घ्यायचा, साखळीला लावायचा आणि मग तो फेकून द्यायचा....

शेवटी तो माणूस म्हातारा झाला....

आणि ज्या क्षणि तो आपले शेवटचे श्वास मोजत होता त्यावेळी अचानक त्याचे लक्ष त्याच्या गळ्यातील साखळीकडे गेले...

ती साखळी सोन्याची झाली होती.....

दगड घ्यायचा, साखळीला लावायचा आणि फेकून द्यायचा या नादात त्याचे साखळीकडे लक्षच गेले नाही....

तात्पर्य:

प्रत्येकाच्या जीवनात एकदा तरी परीस येत असतो...

कधी आई- वडिलांच्या रूपाने, तर कधी भाऊ-बहीनीच्या नात्याने...

तर कधी मित्राच्या मैत्रिणीच्या नात्याने .....

तर कधी प्रेयसीच्या नात्याने.....

कोणत्या ना कोणत्या रूपात तो आपल्याला भेटत असतो...

आणि आपल्यातल्या लोखंडाचे सोने करीत असतो......

आपण जे काही असतो किवा बनतो त्यात त्यांचा बराच हातभार असतो .......

पण फार कमी लोक या परीसाला ओळखू शकतात .......

अखेरचे आठ दिवस !!..........

2011-03-08T00:10:00.000-08:00

एकदा संत एकनाथांना कोणी दोन प्रश्न विचारले. एक, त्याच्या स्वत:च्या भविष्याबध्दल, आणि दुसरा, एकनाथ स्वभावाने एवढे शांत आणि निर्द्वेषी कसे राहू शकतात याच्याबध्दल.
एकनाथ हसले; आणि, 'केंव्हातरी याची उत्तरे देईन', म्हणून त्यांनी सांगीतले.

काही दिवसांनी, एकनाथांची त्या गृहस्थाशी भेट झाली. तेंव्हा त्याला बाजूला नेऊन एकनाथ म्हणाले, " तुझ्या पहिल्या प्रश्नाचे उत्तर देण्याची वेळ आली आहे, कारण, दुर्दैवाने, तू आता आठ दिवसांच्या आत मरणार आहेस."
तो गृहस्थ सुन्न झाला, गोठला ! एकनाथ समोरून निघून गेले, तेंव्हा तो बधीर मनाने परतला. जगलो तर एकनाथांसारख्या संतांच्या सदिच्छेने जगू, अशी त्याला भावना निर्माण झाली.
ती त्याने सार्थ केली. आयुष्यातले आठ दिवस पूर्ण करून नवव्या दिवशी, एकनाथांच्या दर्शनाला तो गेला. एकनाथांना हात जोडून म्हणाला, "तुमच्या कृपेने वाचलो."
एकनाथ मान डोलवित म्हणाले, "आता मी तुम्हाला दुस-या प्रश्नाचे उत्तर देणार आहे. गेले आठ दिवस तुम्ही कसे वागलात ? इतरांच्यावर किती रागावलात?"

तो गृहस्थ उत्साहाने म्हणाला, "कसला हो रागावतो? अगदी छान, शांत आठ दिवस गेले. शांत म्हणजे, मरणाच्या भितीने बेचैन होतो, पण दुस-यावर रागावण्यासाठी ती बेचैनी नव्हती. घरात बायकोशी कधी भांडलो नाही. मुलांना मारले नाही. वाटायचे की, आता अखेरचे आठ दिवस उरले. बायका-मुले पुन्हा दिसणार नाहीत; त्यांना का दुखवावे? अहो, शेजा-याचे जमिनीवरून चार पिढयांचे भांडण होते. त्याला स्वत:च्या हाताने हवा तो तुकडा तोडून दिला. देणे होते ते देऊन टाकले. ज्यांच्याकडून येणे होते, त्यांच्यापैकी जे गरीब होते, त्यांचे येणे सोडून दिले. काही पैसे गमावले, पण शांती कमावली. खूप खूप शांत असे आठ दिवस त्या दृष्टीने गेले."

एकनाथ समोरच्या माणसाच्या पाठीवर हात थोपटून म्हणाले, "हे तुझ्या दुस-या प्रश्नाचे उत्तर. आठ दिवसांत जग सोडून जायचे आहे, अशा कल्पनेने मी सदाच वावरतो. म्हणून मी शांत वाटतो."

यशाचा मंत्र

2010-12-23T22:13:00.000-08:00

जीवनाच्या परीक्षेत सगळ्याचाच पहिला क्रमांक येत नाही. बोटावर मोजण्याइतके पुढे जातात. त्याला जोड असते त्यांच्या अथक परिश्रमाची. विजेता बनण्यासाठी काही गुण आवश्यक असतात. आपण का ते आचरणात आणले तर कोणतेही क्षेत्र असो, आपल्यावर मागे फिरून पाहण्याची वेळ येत नाही. पाहिजे त्या क्षेत्रात आपण यशाचे झेंडे मिरवू शकतो. आम्ही असाच यशाचा मंत्र आपल्यासाठी देत आहोत.

* यशस्वी पुरुष असंभव कार्य संभव करण्याचा नेहमी प्रयत्न करीत असतो.

* यशस्वी पुरुष आपल्या कामातील समस्या नाही, तर त्यातील समाधान शोधत असते.

* आजचे काम आजच करण्याच्या हतोटी यशस्वी पुरुषांच्या अंगी असते. आळस हा आपल्या मार्गातील सगळ्यात मोठा अडसर असतो.

* प्रत्येक काम नव्या पध्दतीने करण्याचे कौशल्या यशस्वी पुरुषांच्या अंगी असते.

* चुका कोणाकडून होत नाही. परंतु तिची जबाबदारी स्किकारून त्यात तात्काळ सुधारणा करण्याचा नेहमी प्रयत्न यशस्वी पुरूष करत असतो.

* यशस्वी पुरूष यशाच्या मार्गातील 'शॉर्टकट' कधीच वापरत नाही. नेहमी तो लॉंगकटचाच विचार करतो. कारण त्यातूनही तो काही बोध घेण्‍याचा प्रयत्न करत असतो.

* यशस्वी पुरुष अपयशाने खचूण न जाता पुन्हा नव्या उत्साहाने कामाला लागतो व त्यात यश म‍िळवतो.

* जीतने वाला आशावादी होता है। वह सोचता है कि एक-दो प्रयास में मंजिल भले न मिले पर फासले तो जरूर कम होते हैं।

* यश सहज मिळत नाही. त्याला काळ जाऊ द्यावा लागत असतो. संयम ठेवावा लागतो.

* यशस्वी पुरुष भाग्य प्रधान नसून कर्मप्रधान असतो.

यशाचे बीजगणित!

2010-08-27T21:58:00.000-07:00

'आजोबा! तुम्ही हे कुठले विचित्र गणित सोडविताहात?' अदितीने विचारले. मी माझ्या दैनंदिनीमध्ये काही तरी लिहित होतो व अदिती अजोबाच्या मागे केव्हा येऊन उभी ठाकली हे कळलेच नाही. दैनंदिनीच्या पानावर लिहिले होते- (त+म+ध) न?

'हे एक नवे बीजगणित आहे नि मी ते सोडविण्याचा प्रयत्न करतोय, आजोबानी टाइमपास म्हणून उत्तर दिले.

'मलाही समजावून सांगा ना!' -अदिती म्हणाली.

आजोबानी तिला म्हटले, मी तुला नक्की समजावून सांगेन. आधी मला हे सांग '(त+म+ध) न' याचा अर्थ काय आहे? तुही बीजगणित शाळेत शिकली आहेस ना!'

'सिम्पल आहे, आजोबा! यातील 'ब्रॅकेट' काढून 'तन+मन+धन', असे लिहिले असावे. कारण 'त', 'म', 'ध' हे तिनही अक्षरे 'न'शी गुणिले आहेत ना- अदिती बोलली.

'शाब्बास', आजोबा म्हटले- 'चल, आता प्रश्नचिह्नाचा विचार करू. तन, मन, धन अर्पण करणे म्हणजे तरी काय?'

'खूप परिश्रम' घेऊन काम करणे, अदितीने अचूक उत्तर दिले. तन+मन+धन हे परिश्रमाचे सूत्र आहे.

'वाह! क्या बात है!' असे म्हणून आजोबानी तिची पाठ थोपटून कौतुक केले.

'आजोबा! हे ठीक आहे. पण एखादे उदाहरण देऊन समजावून सांगा ना, प्लीज।' अदिती म्हणाली.

'ओके! बघ, तुझ्या अभ्यासाचे उदाहरण घेऊ या. तुला परीक्षेत पहिला नंबर काढायचाय का?

अदितीने मान हलवून होकार दिला व आजोबाकडे लक्ष देऊ लागली.

'पहिला नंबर येण्याकरीताही हा फॉर्म्युला लागू पडतो. खाण्‍या-पिण्याकडे लक्ष दिले पाहिजे, दररोज थोडेसे खेळले पाहिजे, व्यायाम केला पाहिजे, तसेच स्वच्छतेकडे लक्ष दिले पाहिजे तरच तन अर्थात शरीर स्वच्छ राहिल. आजारी पडलात तर तुमच्याकडून अभ्यासच होणार नाही. दूसरे म्हणजे, मन. मनाची एकाग्रता असेल तरच अभ्यासात मन लागेल व चांगला अभ्यास करू शकाल. वर्गात शिक्षकांकडून जे शिकविले जाते, ते चटकन लक्षात राहते.

'मला हे समजले आजोबा! मात्र, हे धन मी कोठून आणू? अदितीने अतिशय योग्य प्रश्न विचारला. मी म्हणालो, तु त्याचा विचार करू नकोस ती माझी व तुझ्या वडीलांची जबाबदारी आहे. मात्र तुला मिळणार्‍या 'पॉकेटमनी'चा तू चांगल्या कामात उपयोग करू शकते. थोडे-थोडे पैसे जमा करून तू एखादे जनरल नॉलेजचे पुस्तक, ज्ञानवर्धक विषयाचे पुस्तक, डिक्शनरी, कॅल्क्युलेटर वगैरे. खरेदी करू शकते. या माध्यमातून तू 'धना'चा सदुपयोग करू शकते.

''खूप चांगले! 'थॅंक्स!' अदिति खुश होऊन बोलली। 'खरंच, यशाचा हा फॉर्मूला खूप मजेदार आहे.

पहिला नंबर येण्याकरीताही हा फॉर्म्युला लागू पडतो. खाण्‍या-पिण्याकडे लक्ष दिले पाहिजे, दररोज थोडेसे खेळले पाहिजे, व्यायाम केला पाहिजे, तसेच स्वच्छतेकडे लक्ष दिले पाहिजे तरच तन अर्थात शरीर स्वच्छ राहिल. आजारी पडलात तर तुमच्याकडून अभ्यासच होणार नाही.

नशिबात असेल तेच मिळेल

2010-06-10T21:46:00.000-07:00

एका गावात सोमिलक नावाचा कष्टाळू कोष्टी होता. तो तलम कापड विणण्यात पटाईत होता. पण कष्ट भरपूर करूनसुद्धा अपेक्षित मोबदला त्याच्या हाती येत नव्हता. त्याच्या बरोबरचे इतर कोष्टी जाडंभरडं कापड विणूनसुद्धा भरपूर पैसा कमवित होते.

सोमिलकाने दुसर्‍या गावी जाऊन धंदा करण्याचे ठरविले. पण सोमिलकाची बायको त्याला म्हणाली, ''कशाला उगाच दुसर्‍या गावात जाता.... आपल्या नशिबात भरपूर पैसा मिळणार असेल तर याच ठिकाणी कापड विणून मिळेल. पण नशिबात जर नसेल तर दुसर्‍या गावी जाऊनही उपयोग काय?'' तरी हट्टाने सोमिलक दुसर्‍या गावी जातो. भरपूर कष्ट करतो आणि तिनशे मोहरा कमावतो.

त्या मोहरा घेऊन आपल्या गावी येण्यास निघतो. दमल्यामुळे एका झाडाखाली विश्रांती घेता घेता त्याला झोप लागते. थोड्यावेळाने दोन माणसांच्या संभाषणाच्या आवाजामुळे झोप उडते. त्या दोघांचे संभाषण सोमिलक ऐकतो.

''अरे, कर्त्या... सोमिलकाने आता तीनशे मोहरा कमावल्या पण त्याच्या नशिबात फक्त अन्नवस्त्रापुरताच पैसा आहे'' कर्म विचारतो. त्याबरोबर कर्ता उद्गारतो, ''त्याने कष्ट केले त्याचे फळ मी दिले. ते फळ त्याच्याकडे ठेवायचे की नाही हे तुझं काम!''

दे घोघेजण सोमिलकाचे कर्म आणि कर्ता असतात. सोमिलक पूर्ण जागा होऊन आपली मोहरांची पिशवी बघतो तर ती रिकामी असमे!

इतरांचेही दु:ख पहा

2010-06-08T21:44:00.000-07:00

एकदा एका झाडाखाली सशांनी आपली एक तातडीची सभा बोलावली. सर्वच ससे दु:खी आणि घाबरलेले होते. एक ससा उभा राहून म्हणाला, ''मित्रहो, आपलं जीवन फारच दु:खी आहे आणि या दु:खातून आपली सुटका होणे कधीही शक्य नाही. आपल्याला मनुष्य, कुत्रा, गरूड आणि इतरही अनेक लहान मोठ्या प्राण्यांपासून धोका आहे. तेव्हा आपण सर्वचजण एखाद्या तलावात जाऊन जीवन देऊया.

जिवंतपणी या अनंत यातना भोगण्यापेक्षा मरण परवडले. शिवाय आपण एकत्र मरू. म्हणजे दुसर्‍याच्या मरणाचे दु:खही करायला नको.'' त्या सशाचे बोलणे सर्व सशांना पटले. त्या सर्वांनी एकाच वेळी प्राणत्याग करण्याचे ठरवले. प्राणत्याग करण्याचा दिवसही ठरविला गेला.

ठरलेल्या दिवशी सर्व ससे आपल्या कुटंबातील लहानथोरांसह एकत्र जमले. थोड्याच वेळात सशांचा एक मोठा समूह तळ्याकाठी आला. त्या तळ्याकाठच्या चिखलात बरेच लहानमोठे बेडूक खेळत होते. सशांना पाहून ते घाबरले आणि त्यांनी भराभर तळ्यात उड्या टाकल्या. ते पाहून एक हुशार ससा म्हणाला,

''मित्रांनो, थांबा. घाई करू नका. आता तुम्ही पाहिलंत ना. आपल्याला घाबरणारे प्राणीही या जगात आहेत. त्यांचं दु:ख आपल्यापेक्षाही मोठं आहे. तरीही ते हिंमत बाळगून जगताहेत ना मग आपण कशाला दु:खी आणि निराश व्हायचं! या प्राण्यांपेक्षा आपण सुखी आहोत.

तेव्हा आपल्यापेक्षा सुखी प्राण्यांकडे न पहाता दु:खी प्राण्यांकडे पाहून आपण जगायला हवे. म्हणजे आपले दु:ख आपल्याला जाणवणार नाही. तेव्हा चला आता आपआपल्या घरी आणि आनंदाने जगा.'' त्या सशाचे बोलणे सर्वांनाच पटले. आनंदाने उड्या मारीत ते आपापल्या घरी परतले.

दुसऱ्यांचे उपकार विसरू नका

2010-05-25T21:40:00.000-07:00

इसापनीतीतील एक छान गोष्ट आहे. एकदा एका जंगलामध्ये एक लांडगा राहत होता. तो अत्यंत खादाड आणि दुष्ट होता. त्याला एकदा खूप जोर्‍याची भूक लागली, त्याने जंगलातले अनेक प्राणी मारून खाल्ले. पण इथेच तो अडकला. एका प्राण्याला मारल्यानंतर त्याला खाताना त्याच्या घशात त्या प्राण्याचे हाड अडकले.

त्याने ते हाड काढायचा खूप प्रयत्न केला, परंतु त्याला यश मिळाले नाही. त्याच्या त्या प्रयत्नांनंतर त्याला खूप त्रास सुरू झाला. त्याला नेमके काय करावे हेच समजत नव्हते. त्याने सुरुवातीला भुरपुर पाणी पिले, परंतु त्याला यश मिळाले नाही. मग त्याने आपल्या इतर मित्रांना आपल्या घशातले हाड काढण्यास सांगितले. परंतु त्याच्या साऱ्या मित्रांनी त्याच्याकडे पाठ फिरवली.

शेवटी त्याला त्याच्या डोक्यावरून एक बगळा उडत जाताना दिसला. त्याने त्या बगळ्याला आपली व्यथा सांगितली. तो म्हणाला बगळ्या तू तुझ्या त्या लांब चोचीने जर माझ्या घशात अडकलेले हे हाड काढलेस तर मी तुला बक्षीस देईन, तुझे ते उपकार मी कधीही विसरणार नाही.

बगळ्याला त्याची दया आली. त्याने लांडग्याला मदत करण्याचे ठरवले. तो त्या लांडग्या जवळ आला आणि त्याने त्या लांडग्याच्या घशात आपली चोच घालून आपल्या चोचीने ते अडकलेले हाड काढले. यानंतर त्या बगळ्याने त्याला आपले बक्षीस मागितले, परंतु त्या धूर्त लांडग्याने त्या बगळ्याला चकमा देत तो तेथून फरार झाला.

यानंतर काही दिवसांनंतर पुन्हा एकदा त्या लांडग्याच्या घशात हाडाचा एक तुकडा अडकला, त्याला पुन्हा बगळा दिसला, परंतु बगळ्याने यावेळेस त्याला मुळीच मदत केली नाही कारण यापूर्वी त्याच्यावर केलेल्या उपकारांना तो लांडगा विसरला होता. म्हणून लक्षात ठेवा कधीही दुसऱ्यांनी केलेल्या उपकारांना विसरू नका.