ความคิดความเห็น

ความทรงจำ

2025-12-15T07:07:46.600+07:00

บางครั้งเราควรเลือกเก็บเฉพาะความทรงจำที่ดี

ความผูกพันธ์ บางอย่างที่มันไร้ค่า ก็ทิ้งมันไปบ้าง

ความคิดที่คับเเคบ คงตอบสนองผลเสียแก่เจ้าของในสักวัน

ส่วนเราเอง ก็บริหารจัดการตัวเอง จะดีกว่า

อคติ ยากที่จะขจัด ก็ปล่อยไป

บทบาทระบบข้อมูลยาและสารสนเทศต่อการพัฒนาระบบสุขภาพ

2025-04-05T21:40:00.000+07:00

กิมอั๋นรฤก

2023-03-11T20:01:00.000+07:00

ชีวิตเวียนผ่าน เรื่องราว มากมาย
แหวกว่าย กองกรรม สังขาร
แหวกพ้น เหล่าสิ่ง อุปาทาน
สุขทุกข์ วันวาน อนิจจัง

บัดนี้ หนึ่งกาย พ้นผ่าน
เพราะกาล และวัย ทุกขัง
คืนกลับ สู่สรวง ดุจดัง
วิหก คืนรัง แดนเดิม

ผลบุญ ใดใด เคยก่อ
วอนขอ บุญนั้น ช่วยเสริม
ส่งสถิตย์ เกื้อกูล เพิ่มเติม
ให้คุณตา สถิตย์สุข นิจนิรันดร์

อาลัยแก่ คุณตากิมอั๋น 12.12.60 RIP

การถดถอยทางบริหาร

2023-03-11T13:25:00.002+07:00

วันนี้ อยากจะเขียนถึงอะไร สักหน่อย

เรื่องของเรื่อง มันมีอยู่ว่า เมื่อวาน ได้ เข้าร่วมประชุม ประเด็น เรื่องการปรับองค์กรเป็นองค์กรดิจิตัล

ผมเองได้ รับมอบหมาย ให้ เข้าร่วมประชุมแทนหัวหน้าฝ่าย พอใกล้ถึงเวลาในหนังสือเชิญประชุม ผมก็ ชวนน้องในทีมไปห้องประชุม ก่อนเวลาสักเล็กน้อย พอไปถึงในห้องประชุม ก็ปกติ นะ ยังไม่มีใครมาประชุม มีแต่ ฝ่ายเลขาฯ ที่ เข้ามาเตรียมความพร้อมในการประชุม

ผม กับ น้องในทีม ก็ นั่งคุยกันไปเรื่อย ๆ ทักทายน้อง ๆ พี่ ๆ ที่ ทยอยกันมาประชุม แบบประปราย ตอนนั้นยังไม่ได้คิดอะไรนะ ก็นั่งคุยไปเรื่อย ๆ

สักพัก พอเลยเวลาการประชุมไปสักระยะ ในใจก็คิดว่า คงเริ่มช้าแน่เลย แต่ทันใดนั้น ประตูห้องประชุมก็ เปิดขึ้นมา พร้อม มีคณะของผู้บริหารและทีมงาน เดินเข้ามาเป็นคณะใหญ่ เกือบ 10 กว่า คนได้ พร้อมประโยคที่สนทนากัน จับความได้ ว่า "เมื่อกี้ที่ผ่านไป ท่านประธานและคณะทีมงาน ไปเดินดูสถานที่กันมา เพื่อ บลา ๆๆๆ" ในใจตอนนั้น มันแว็บเข้ามา อ้าว "เขามีทีมทำงานอยุ่แล้ว นี่หว่า จะเชิญพวกตรูมา ทำอิหยัง ..."

พอเริ่มประชุม ข้อเสนอ เดิม ๆ เป็นวังวนกลับมาเสนอกันอีกรอบ สิ่งที่เสนอกันวันนั้นคือสิ่งที่ผมเคยได้ยิน ได้เห็นและได้ลองทำมาบางส่วนแล้ว ในมุมมองของผมจึงไม่ใช่เรื่องใหม่ เลย มันคือเรื่องที่ หาเราเปิดหูเปิดใจฟังเจ้าหน้าที่ และใช้ชีวิตในองค์กรจริง ๆ ก็จะสามารถมองเห็นได้ ได้ยินได้ โดยไม่ต้องรอให้ใครมาเสนอในห้องประชุมเลย

บางข้อเสนอ ก็ ขัดใจนะ เช่นการทาสีตึก ให้ สดใส บลาๆ พอได้ยินข้อเสนอนี้ ทำให้ หมดแรงในการแสดงความเห็น แต่ในที่ประชุม เขา ชอบกันนะ เขาชมกันใหญ่ ตามตรงนะ ปัญหาในการทำงาน ที่ผมเจออยู่ ไม่ได้เกิดจากสีของตึก แต่งานที่ล่าช้าและใช้พลังไปเยอะมาก กับ เรื่องที่ไม่เคยเป็นปัญหา แต่ ทีมของผู้บริหารกลับมองว่าเป็นปัญหาที่ต้องให้ เจ้าหน้าที่อย่างผม ต้องเคลียร์ ให้เกิดความชัดเจนเสียก่อน ส่วนเรืื่องจะช้าก็เป็นสิ่งที่ช่วยไม่ได้ ดังนั้นผมคิดว่าการปรับเป็นองค์กรดิจิตัล ก็ ต้องเริ่มปรับจากพวกเข้าเหล่าด้วยเช่นกัน

การปรับเปลี่ยนแค่เปลือก มันก็ เป็นแค่ปรับภายนอกเท่านั้นเอง ไม่ได้ ตั้งใจปรับเปลี่ยนองค์กรกันอย่างจริงจัง หรอก ทั้งหมดที่ผมเห็น ทำให้ ผมเข้าใจได้ว่ามันก็เหมือนการสร้างภาพ สร้างผลงานชั่วคราว โดยที่ องค์กร ไม่ได้ มีการปรับ อะไร เลย

ภาพการทำงานแบบนี้ ผมว่า ไม่ใช่ ความโชคร้ายของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ พอพิจารณาดูให้ดีแล้วมันคือภาพการทำงานที่ผู้บริหารหน่วยงานอื่นน ๆ ก็ เป็นกัน เเม้แต่ระดับประเทศ ดูได้ จากนโยบาย ที่ นักการเมือง แข่งขันออกกันมาหาเสียง นโยบายเหล่านั้น ก็ มุ่งแค่ ความสำเร็จแบบฉาบฉวย เท่านั้น

อย่างไรก็ตามในมิติของฝ่ายบริหารย่อมมีเหตุผลมากมายเพื่อมาอธิบายการกระทำของฝ่ายบริหารเอง เหตุผลเหล่านั้น ผมก็ขอเป็นเสียงเล็ก ๆ สะท้อนแนวคิดส่วนตัวในพื้นที่เล็ก ๆ นี้

ท้ายที่สุดก็แค่เตรียมตัวไปเป็นมดงานเพื่อดำเนินการตามเหล่านโยบายที่ท่านผู้บริหารมอบหมายมาให้ ก็ทำไปจนกว่าจะหมดหน้าที่แค่นั้น

THE REGULATORY SCIENCES IMPROVEMENT INITIATIVE (แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย)

2021-07-02T20:11:00.008+07:00

(ฉบับแรกปี 2558)

เมื่อปี พ.ศ. 2556-2557 ผู้เขียนได้เรียนรู้ เกี่ยวกับ Regulatory Sciences และรวบรวมเป็นแนวคิดริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย ซึ่งเป็นการตกผลึกความรู้ของตนเอง นำงานของตนเองมาประมวลและสังเคราะห์ให้เป็นรูปธรรม ต่อมาในปี พ.ศ. 2558 เมื่อผู้เขียนได้เข้าศึกษาในหลักสูตรหนังสืออนุมัติเป็นผู้มีความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมสาขาการคุ้มครองผุ้บริโภคด้านยาและสุขภาพ ก็ได้มีโอกาสเรียบเรียงแนวคิดดังกล่าวขึ้นเป็นเอกสารในการเรียนการสอนวิชานโยบายเพื่อการคุ่มครอองผู้บริโภค

ผู้เขียนเห็นว่าเอกสารชิ้นนี้ ยังคงมีประโยชน์และผู้เขียนวางแผนที่จะพัฒนาไปสู่แผนระยะถัดไป จึงถือโอกาสนี้ นำเอกสารชิ้นเดิมมาลงในบล็อกของตนเองเพื่อแสดงให้เห็นพัฒนาการของการพัฒนางานชิ้นนี้ต่อไป

ลองติดตามอ่านกันดูนะครับ

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

บทสรุปผู้บริหาร

การพัฒนา “Regulatory Sciences หรือ วิทยาการกำกับดูแล” จำเป็นต้องมีการพัฒนาอย่างมีทิศทาง เพื่อให้การใช้ทรัพยากรต่างๆ มีความคุ้มค่ามากที่สุด และสมควรเป็นการพัฒนาในเชิงกลยุทธ์ เพื่อให้การดำเนินการคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพและการกำกับดูแลยาของประเทศไทยสามารถดำเนินการได้ตามแนวทางและลักษณะเช่นเดียวกับการดำเนินการของอารยประเทศซึ่งมีการนำ “วิทยาการกำกับดูแล” มาใช้ในการพัฒนาการกำกับดูแลผลิตภัณฑ์สุขภาพเพื่อคุ้มครองประชาชนของตนเช่นเดียวกัน

ดังนั้นจึงขอนำเสนอรูปแบบของการพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาอย่างมีทิศทาง โดยใช้เครื่องมือที่เรียกว่า “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” ซึ่งจัดทำขึ้นเพื่อกำกับให้การพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยา ให้เป็นไปอย่างเป็นระบบและมีส่วนร่วมจากทั้งเจ้าหน้าที่ภายในและหน่วยงานภายนอก อันมุ่งทำให้เกิดการยอมรับในองค์ความรู้และความเป็นหน่วยงานทางด้านวิชาการอาหารและยาของประเทศ

“แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” พัฒนาขึ้นโดยการศึกษาเชิงคุณภาพ ทั้งทางด้านการบริหารเชิงกลยุทธ์ การพัฒนานโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์ผู้ชำนาญในงานการกำกับดูแลยา โดยแผนงานริเริ่มนี้ประกอบด้วยแผนด้าน 4 ด้านสำคัญด้วยกันคือ 1) แผนงานริเริ่มด้านการสื่อสารในการกำกับดูแล (Regulatory communications) 2) แผนงานริเริ่มด้านกระบวนการและข้อกำหนดในการกำกับดูแล (Regulatory mechanisms and regulations) 3) แผนงานริเริ่มด้านองค์ความรู้และสมรถนะในการกำกับดูแล (Regulatory knowledge and competency) และ 4) แผนงานริเริ่มด้านเครื่องมือในการกำกับดูแล (Regulatory tools) ซึ่งรายละเอียดของแผนงานริเริ่มคือรวมรวมแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม ที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแลยา ที่เสนอขึ้นโดยบุคคล/ภาคีเครือข่ายในระบบของการกำกับดูแลยาอย่างมีส่วนร่วม แล้วจึงวิเคราะห์ความเชื่อมโยงและความสัมพันธ์ตามแผนด้านทั้ง 4 รวมถึงการวิเคราะห์การสอดรับเชิงกลยุทธ์ของแต่ละแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม อีกด้วย ทั้งนี้เพื่อให้สามารถกำกับการพัฒนาเป็นไปอย่างมีระบบ ลดความซ้ำซ้อน และเกิดประโยชน์สูงสุดในการดำเนินการของแต่ละแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม

จากการศึกษาเห็นว่าการพัฒนาและการขับเคลื่อน “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” นี้จำเป็นต้องดำเนินการอย่างมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนของหน่วยงาน จึงจำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนและเห็นชอบในเชิงนโยบายจากเลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยาในฐานะผู้บริหารสูงสุด ดังนี้คือ

(1) เห็นชอบให้ “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” เป็นเครื่องมือที่ใช้กำกับให้การพัฒนาวิชาการของการกำกับดูแล เป็นไปอย่างมีระบบ และมุ่งให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเกิดการยอมรับในวิชาการด้านการกำกับดูแลยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพอื่น

(2) เห็นชอบให้ “Regulatory Sciences หรือ วิทยาการกำกับดูแล” เป็นวาระ ที่สำคัญของหน่วยงาน ระยะปี 2559-2564 โดยให้มีคณะกรรมการระดับกรมซึ่งมีหน้าที่บริหารและติดตามการดำเนินการตามแผนงาน/โครงการ/กิจกรรมที่อยู่ภายใต้ “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย”

(3) ให้การสนับสนุนงบประมาณในการประชุมและจัดทำ “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย ระยะปี 2559 - 2564” โดยเน้นการมีส่วนร่วมจากเจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

Executive summary

The development of "Regulatory Sciences" must be developed in clear and consistent direction. To ensure of the use of all resources has the most efficiency and valuable. The development should be developed by the strategic management too. The purpose of the development is to ensure the implementation of measure of consumer protection in health products and medicinal product regulation can be carried out according to the international guidelines and developed countries, which were introduced and used "Regulatory science" as tool for improve the own regulation and protect their own people as well.

Therefore, a model of the development of science and drug regulatory direction are presented. Using a tool called "The Regulatory Science Improvement Initiatives in Thailand", which is designed to monitor the development of regulatory science. To ensure a systematic and involved officers from both within and outside it. Aimed at the cause of knowledge and established in the Food and Drug Administration.

"The Regulatory Science Improvement Initiatives in Thailand" developed by qualitative research. Both strategic management, policy development, public participation and interviews with specialists in medicinal product regulatory. This initiative consists of the four major aspects, namely 1) The initiation of Regulatory communications 2) The initiation of Regulatory mechanisms and regulations 3) The initiation of Regulatory knowledge and competency and 4) The initiation of Regulatory tools. By each aspect will include the initiated projects that develop a more effective regulatory system. The details of the initiatives include the programs / projects / activities which related to medicinal product regulation and proposed by individuals / partnership networks in the system of medicinal product regulation. Then analyze the strategic analysis and relationships of the programs / projects / activities in 4 aspect of initiatives. To reduce duplication and enhance benefits in the implementation of programs / projects / activities.

The study suggests that in developing and driving. "The Regulatory Science Improvement Initiatives in Thailand" is necessary to carry out the involvement of all sectors of the agency. We need to get the support and approval of the policy by the Secretary of the Food and Drug Administration as chief executive following.

(1) approved the "The Regulatory Science Improvement Initiatives in Thailand" is a tool for oversight the systemic development of "Regulatory Sciences". And the other related entities to be recognized in the "Regulatory Sciences" of drugs and other health products.

(2) approved the "Regulatory Sciences" is an important agenda of the agency - year term from B.E. 2559 to B.E. 2564 – by establish the committee of the Department, which is responsible for managing and monitoring the implementation of programs / projects / activities that address under "The Regulatory Science Improvement Initiatives in Thailand".

(3) to provide financial support to the conference and prepared. "The Regulatory Science Improvement Initiatives in Thailand in the range of B.E. 2559 to B.E. 2564 " by the participation of officials of the Food and Drug Administration.

คำนำ

การกำกับดูแล (ยา) คือ อะไร

การกำกับดูแล มาจากภาษาอังกฤษคำว่า Regulatory ซึ่งพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ได้ให้ความหมายไว้ดังนี้

“กำกับ ก. ดูแล, ควบคุม; ควบ ในความเช่น มีหนังสือกำกับมาด้วย”

“ดูแล ก. เอาใจใส่, ปกปักรักษา, ปกครอง”

“ควบคุม ก. ดูแล, กำกับดูแล, กักขัง; (กฎ) คุมตัวหรือกักขังผู้ถูกจับโดยพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจในระหว่างสืบสวน”

ดังนั้น “การกำกับดูแล” จึงเป็นคำที่มีความหมายในเชิงของการควบคุม มักใช้ในกิจกรรมที่จำเป็นต้องมีการควบคุมให้ดำเนินการตามกฎ หรือ ระเบียนที่วางไว้ และเมื่อนำไปใช้ในคำว่า “หน่วยงานกำกับดูแล” หรือที่ตรงกับภาษาอังกฤษคำว่า “Regulatory agency” ก็จะหมายถึงหน่วยงานของรัฐที่มีอำนาจในการควบคุม และวางกฎ ระเบียบ ในการให้บริการสาธารณะ ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา จึงมีหน้าที่เป็นหน่วยงานกำกับดูแลผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยมุ่งหมายให้ประชาชนได้รับผลิตภัณฑ์สุขภาพที่มีความปลอดภัย สมประโยชน์ของการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพแต่ละชนิด

การกำกับดูแลยา ก็เช่นกัน คือการควบคุม “ระบบยา” โดยมุ่งหมายให้ประชาชนได้รับความปลอดภัยจากการใช้ยาและเกิดประสิทธิผลจากการใช้ยา อีกทั้งเพื่อให้เกิดความมั่นคงด้านยาของประเทศอีกด้วย

การพัฒนาการกำกับดูแล ประชาชนได้อะไร

จากความหมายของการกำกับดูแลข้างต้น ประชาชนจะเป็นผู้ได้รับผลจากการกระทบจากการกำกับดูแลโดยตรง ดังนั้นเพื่อให้ประชาชนผู้ใช้ยาเกิดประโยชน์จากการใช้ยาสูงสุด จึงมีความจำเป็นต้องมีการพัฒนาการกำกับดูแลให้มีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้น สามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม อาทิเช่น การนำนาโนเทคโนโลยีมาใช้ในการผลิตยา การใช้ยาผิดวัตถุประสงค์ของวัยรุ่น เป็นต้น

การพัฒนาการกำกับดูแลยา จึงเป็นการพัฒนา “ระบบยา” ประการหนึ่ง โดยวัตถุประสงค์ของการพัฒนาก็เพื่อให้ระบบยามีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยประสิทธิภาพที่ดีขึ้นของระบบจะมีผลสะท้อนไปยัง องค์ประกอบภายในของระบบยา อันได้แก่ การคัดสรร การเลือกใช้ การเข้าถึง การคุ้มครองผู้ใช้ การติดตามความปลอดภัยและประสิทธิผล เป็นต้น มีประสิทธิภาพมากขึ้นและดีขึ้นด้วยเช่นกัน นอกจากนี้การพัฒนาระบบยา ก็มีความจำเป็นอย่างมากต้องมีการพัฒนาระบบให้รองรับภาวะฉุกเฉินของประเทศได้อีกด้วย

แต่อย่างไรก็ตาม การพัฒนาการกำกับดูแลยา ก็เป็นมากกว่า การพัฒนาระบบยา เพราะการพัฒนาการกำกับดูแลไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการพัฒนาระบบเท่านั้น การพัฒนาการกำกับดูแลยังหมายความรวมถึงการพัฒนาองค์ความรู้ แนวคิด และมาตรการต่าง ๆ ที่จะแสวงหาและเพิ่มความปลอดภัยจากการใช้ยามากยิ่งขึ้น จากลักษณะเฉพาะที่แตกต่างกันนี้เองการพัฒนาการกำกับดูแลยา จึงทำให้เกิดสร้างอัตลักษณ์เฉพาะของการกำกับดูแลเกิดขึ้นจนทำให้เกิดสาขา Regulatory Sciences หรือที่ผู้เขียนจะขอเรียกในคำภาษาไทยว่า “วิทยาการกำกับดูแล” และอัตลักษณ์เฉพาะนี้ก็ได้มีการขยายผลและนำไปใช้กับการกำกับดูแลผลิตภัณฑ์สุขภาพประเภทอื่น ๆ อีกด้วย

Regulatory Sciences กับ ทิศทางการพัฒนาการกำกับดูแล

จากที่กล่าวไปแล้วว่าการพัฒนา “Regulatory system” ทำให้เกิดองค์ความรู้และตกผลึกสร้างเป็น “Regulatory Sciences” ซึ่งหน่วยงานที่มีการใช้คำนี้เป็นครั้งแรกคือ องค์การอาหารและยา ประเทศสหรัฐอเมริกา ในราวปี ค.ศ. 1991 (พ.ศ. 2534) ซึ่งใช้ระยะเวลากว่า 90 ปี ในการก่อร่างสร้างศาสตร์เฉพาะสำหรับการกำกับดูแลขึ้น และต่อมาในปี ค.ศ. 2010 (พ.ศ. 2553) องค์การอาหารและยา ประเทศสหรัฐอเมริกาจึงได้ออกเอกสาร Advancing Regulatory Science Initiative ซึ่งได้นำไปใช้ในการจัดทำแผนกลยุทธ์การพัฒนาการกำกับดูแล ปี ค.ศ. 2010 (พ.ศ. 2553) จึงเห็นได้ว่าการนำ Regulatory Science มาใช้จะช่วยทำให้ทิศทางการพัฒนาการกำกับดูแลมีความชัดเจนขึ้น สามารถใช้เป็นแผนแม่บทในการพัฒนาเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ความจำเป็นของแผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย

แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย มีความมุ่งหมายเพื่อเติมเต็มและตกผลึกองค์ความรู้ Regulatory Science โดยรวบรวมและประมวลองค์ความรู้ที่สั่งสมในหน่วยงานกำกับดูแลและหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภค และมุ่งหวังให้ Regulatory Science ให้เป็นที่รู้จักและยอมรับ และความมุ่งหมายสูงสุดคือทำให้ Regulatory Science สามารถบูรณาการหลอมรวมเข้ากับการพัฒนาระบบยาแห่งชาติได้จนกลายเป็นแผนการพัฒนาการกำกับดูแลยาแห่งชาติต่อไป

อีกทั้งยังมุ่งหมายให้หน่วยงานกำกับดูแลของประเทศไทย สามารถเข้าร่วมการประชุมระดับนานาชาติที่เกี่ยวข้องกับ Regulatory Science อีกด้วย

สภาพปัญหา

Regulatory Sciences คือ อะไร

ความหมายของ Regulatory Sciences ได้มีการพัฒนามาโดยลำดับโดยที่มีการกล่าวถึงมากที่สุดคือความหมายที่กำหนดโดย องค์การอาหารและยา ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยกำหนดไว้ดังนี้

“Regulatory Science is the science of developing new tools,
standards, and approaches to assess the safety, efficacy, quality,
and performance of all FDA-regulated products”

จากความหมายข้างต้น ผู้เขียนจึงนำเสนอคำภาษาไทยและความหมายของ Regulatory Sciences ไว้ดังนี้

“ วิทยาการกำกับดูแล เป็น ศาสตร์ของการประยุกต์ใช้ความรู้
ทั้งที่เป็นสหสาขาวิชาหรือบูรณาการสาขาวิชาต่าง ๆ
เพื่อพัฒนาหรือสร้างเครื่องมือ หรือมาตรฐาน หรือแนวทางหรือวิถีทางอื่น ๆ
ในการประเมินความปลอดภัย ประสิทธิภาพ/ประสิทธิผล คุณภาพ
และสมรรถนะของผลิตภัณฑ์ ตลอดวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์สุขภาพ
เพื่อนำไปสู่กระบวนการตัดสินใจของหน่วยงานของรัฐ
ให้สอดคล้องกับองค์ความรู้และบริบททางสังคม ณ ขณะนั้น ”

หรืออาจกล่าวได้อีกทางหนึ่งว่า Regulatory Sciences เป็นองค์ความรู้ที่หน่วยงานกำกับดูแลด้านอาหารและยาภาครัฐ นำมาใช้ในการทำงานเพื่อประโยชน์ในการคุ้มครองประชาชนให้ได้รับผลิตภัณฑ์สุขภาพที่มีความปลอดภัย ประสิทธิภาพ และคุณภาพ

Regulatory Science ในประเทศไทย

Regulatory Sciences เป็นองค์ความรู้ที่เกิดขึ้นการปฏิบัติตามภารกิจหน้าที่ของหน่วยงานกำกับดูแลด้านอาหารและยา เป็นการสะท้อนและยืนยันการทำงานบนพื้นฐานหลักวิทยาศาสตร์ หลักวิชาการ และหลักความโปร่งใสของหน่วยงานกำกับดูแล และผ่านการตกผลึกองค์ความรู้ ค่อย ๆ สร้างความชัดเจนและอัตลักษณ์เพื่อแยกจากศาสตร์อื่น ๆ

สำหรับในประเทศไทยในปัจจุบัน ไม่ได้มีการกล่าวถึง Regulatory science อย่างชัดเจนมากนัก แม้ว่ากิจกรรมตามภารกิจของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยายังเป็นลักษณะงานที่มีลักษณะที่เช่นเดียวกับ Regulatory Science คือต้องเชื่อมโยงความรู้จากสาขาวิชาต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น วิชาการพื้นฐานของผลิตภัณฑ์ การบริหารรัฐกิจ การออกและบังคับใช้กฎหมาย เป็นต้น และนำมาใช้การหามาตรการที่เหมาะสมในการคุ้มครองประชาชน

ดังนั้นจึงทำให้เกิดแรงบันดาลใจให้จัดแผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทยนี้ขึ้น เพื่อช่วยเป็นเครื่องมือและแนวทางในการสร้างบรรยากาศการพัฒนาวิชาการในหน่วยงานอย่างเป็นระบบ และยังเป็นเครื่องมือหนึ่งในการรวบรวมองค์ความรู้อีกด้วย

การศึกษาวิจัยเพื่อพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบาย

การศึกษาวิจัยนี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการทบทวนและวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การบริหารเชิงกลยุทธ์ การพัฒนานโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม กระบวนการสมัชชาสุขภาพ เพื่อหาเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการสร้าง ประกอบกับการประชุมแลกเปลี่ยนความเห็นกับผู้ชำนาญการในการกำกับดูแลยา ในการประชุมต่าง ๆ เช่น การประชุมการพัฒนาระบบการคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพในส่วนภูมิภาค เป็นต้น นอกจากนี้ยังได้ประชุมแลกเปลี่ยนกับบุคลากรที่มีแนวคิดในการพัฒนาระบบงาน ที่ได้รวมตัวกันเป็นกลุ่ม ได้แก่ กลุ่ม อย. ก้าวหน้า และ กลุ่ม Brain tank @ ใจรัก

นอกจากนี้ เมื่อได้วิเคราะห์ผลงานที่ผู้วิจัยได้พัฒนาขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหาในการปฏิบัติงาน จึงเห็นได้ว่าปัจจุบันมีกิจกรรม/โครงการ ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาระบบการกำกับดูแลให้มีมาตรฐาน แต่กิจกรรมหรือโครงการเหล่านั้นต่างสร้างขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหาเฉพาะเรื่อง ไม่ได้แสดงให้เห็นถึงการเชื่อมโยงอย่างบูรณการ อาจเกิดความซ้ำซ้อน หรือ มุ่งพัฒนาในประเด็นเดียวกัน ไม่มีการกระจายทรัพยากรเพื่อการพัฒนาอย่างเหมาะสม

จากการศึกษาวิจัยดังกล่าว ผู้วิจัยจึงเห็นว่าสมควรให้มีแผนแม่บทเพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการกำกับทิศทางของการพัฒนา Regulatory Science ในประเทศไทย โดยที่แผนแม่บทควรเป็นแผนที่มุ่งผลสัมฤทธิ์ มีความเชื่อมโยงกันในแต่ละกิจกรรม และจัดทำขึ้นโดยการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน โดยเพื่อให้เห็นภาพแผนแม่บทที่ชัดเจน
ผู้วิจัยจึงได้พัฒนาตัวอย่างของแผนแม่บทดังกล่าวขึ้นมา โดยใช้ชื่อว่า “The Regulatory Sciences Improvement Initiatives in Thailand” หรือ “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” โดยจะได้แสดงรายละเอียดของแผนดังกล่าวต่อไป

นโยบาย “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย”

วิสัยทัศน์ของแผนงานริเริ่ม

“ส่งเสริมให้ Regulatory Science ให้เป็นที่ยอมรับในแวดวงวิชาการในประเทศไทย”

จากการศึกษาและและวิเคราะห์ในสภาพปัญหา ภาพและเป้าหมายสุดท้ายของการขับเคลื่อนแผนงานริเริ่มนี้คือมุ่งหวังและส่งเสริมให้ Regulatory Science ให้เป็นที่ยอมรับในแวดวงวิชาการในประเทศไทย เพราะเมื่อศาสตร์ด้านนี้เป็นที่ยอมรับก็ย่อมจะมีการนำไปใช้ประโยชน์ในสาขาต่าง ๆ รวมถึงการนำไปจัดทำแผนงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องด้วยเช่นกัน

เป้าประสงค์ของแผนงานริเริ่ม

“ – องค์ความรู้ที่เกิดจากการปฏิบัติงานได้รับการรวบรวมให้เป็นศาสตร์เฉพาะเรื่อง

- กระตุ้นบรรยากาศและสร้างวัฒนธรรมเชิงวิชาการภายในองค์กร

- องค์ความรู้ที่รวบรวมไว้ได้นำไปใช้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ”

เป้าประสงค์ของแผนงานริเริ่มนี้กำหนดไว้ 3 ประการ ดังนี้ คือ

(1) องค์ความรู้ที่เกิดจากการปฏิบัติงานได้รับการรวบรวมให้เป็นศาสตร์เฉพาะเรื่อง หมายถึง แผนงานริเริ่มรวบรวมนี้จะมีการประมวลองค์ความรู้ที่ได้มีการรวบรวมไว้ตามลักษณะ Product-base หรือ Agenda-base เข้ามาจัดให้เป็นระบบและระเบียบเพื่อให้สามารถเรียนรู้และถ่ายทอดได้อย่างเป็นระบบและสามารถศึกษา อธิบาย ให้แก่บุคคลภายนอกได้ง่าย

(2) กระตุ้นบรรยากาศและสร้างวัฒนธรรมเชิงวิชาการภายในองค์กร หมายถึง ระหว่างการขับเคลื่อนแผนงานริเริ่ม จะเป็นกลไกหนึ่งที่ช่วยสร้างบรรยากาศการทำงานเชิงวิชาการให้มากขึ้น และบุคลากรมีการสร้างสรรค์ผลงานวิชาการและมีการเผยแพร่ผลงานวิชาการของตนมากยิ่งขึ้น จนสามารถเกิดเป็นวัฒนธรรมองค์กรวิชาการได้ และทำให้ภาพลักษณ์ของหน่วยงานวิชาการของหน่วยงานชัดเจนมากยิ่งขึ้น

(3) องค์ความรู้ที่รวบรวมไว้ได้นำไปใช้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ หมายถึง แผนงานริเริ่มนี้มุ่งหมายให้มีการนำทั้งผลงานและองค์ความรู้ที่รวบรวมไว้ไปใช้ประโยชน์ในทุก ๆ ด้านไม่ว่าจะเป็น การพัฒนาผู้ประกอบ การพัฒนามาตรการในการคุ้มครองผู้บริโภค การจัดทำแผนงานพัฒนาระบบ เป็นต้น

แผนที่กลยุทธ์ของแผนงานริเริ่ม

แผนด้านของแผนงานริเริ่ม

“แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory communications,

แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory mechanisms and regulations,

แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory knowledge and competency,

แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory tools”

ในการกำหนดแผนด้านนั้นมีหลักการมาจาก Balance Score Cards โดยแบ่งมุมมองใน 4 มิติ อธิบายได้ดังนี้

(1) แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory communications

แผนงานด้านนี้พัฒนามาจากมุมมองด้านลูกค้าของ Balance Score Cards ซึ่งภายใต้แผนงานริเริ่มนี้มองว่าในมุมมองของลูกค้านี้ ที่สำคัญคือการสื่อสารกับลูกค้าประเภทต่าง ๆ คือปัจจัยสำคัญ ดังนั้นโครงการภายใต้แผนงานริเริ่มด้านนี้จะเป็นโครงการที่พัฒนาการสื่อสารข้อมูลและสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแลไปยังผู้ประกอบการ ประชาชน และรวมถึงผู้ที่เข้ารับการอบรมจากหน่วยงานกำกับดูแล อีกด้วย

โครงการที่อยู่ภายใต้แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory communications ได้แก่

§ โครงการพัฒนาหลักสูตรการฝึกปฏิบัติวิชาชีพเภสัชกรรม สาขา Pharmaceutical Regulatory Sciences (The Project of the Academic Training Course for Pharmaceuticals Sciences students)

§ โครงการจัดทำระบบประสานติดตามความก้าวหน้าของคำขอด้านทะเบียนตำรับยาชีววัตถุ (The Project of Workplace for Communicating and Tracking of Biologics Registration)

§ โครงการรวบรวมหลักเกณฑ์และคู่มือที่เกี่ยวข้องกับการขึ้นทะเบียนตำรับยาสำหรับผู้ประกอบการ

§ โครงการเพื่อแพร่และสืบค้นข้อมูลยาที่ขึ้นทะเบียนแล้วสำหรับประชาชนทั่วไปและบุคลากรทางการแพทย์

(2) แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory mechanisms and regulations

แผนงานด้านนี้พัฒนามาจากมุมมองด้านกระบวนการภายในของ Balance Score Cards ซึ่งภายใต้แผนงาน ริเริ่มนี้มุมมองด้านกระบวนการภายในคือ กระบวนงานและขั้นตอนการปฏิบัติที่หน่วยงานกำกับดูแลดำเนินการ ตลอดรวมถึงการบังคับใช้กฎหมายอีกด้วย ดังนั้นโครงการภายใต้แผนริเริ่มด้านนี้จะเป็นโครงการที่พัฒนาขั้นตอน การดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพมากขั้น รวมถึงโครงการที่ทำให้ผู้ประกอบการสามารถดำเนินการตาม ที่กฎหมายและหลักเกณฑ์กำหนดด้วยเช่นกัน

โครงการที่อยู่ภายใต้แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory mechanisms and regulations ได้แก่

§ โครงการพัฒนาซอฟแวร์สำหรับการดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยยา

(3) แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory knowledge and competency

แผนงานด้านนี้พัฒนามาจากมุมมองด้านองค์กรและการเรียนรู้ของ Balance Score Cards ซึ่งภายใต้แผนงานริเริ่มนี้มุมมองด้านองค์กรและการเรียนรู้คือ องค์ความรู้และสมรถนะที่เกี่ยวข้องกับกำกับดูแล ดังนั้นโครงการภายใต้แผนริเริ่มด้านนี้จะเป็นโครงการที่พัฒนาสมรถนะของเจ้าหน้าที่รวมถึงการสร้างและเผยแพร่องค์ ความรู้ของการกำกับดูแลอีกด้วย

โครงการที่อยู่ภายใต้แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory knowledge and competency ได้แก่

§ โครงการพัฒนาทักษะการประเมินและการเขียนรายงานการประเมินทะเบียนตำรับยา (The Project of Competency Development for Assessing and Writing the assessment report)

§ โครงการพัฒนามาตรฐานสารสนเทศด้านยาที่นำส่งทางวิธีอิเล็กทรอนิกส์

(4) แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory tools

แผนงานด้านนี้พัฒนามาจากมุมมองด้านการเงินของ Balance Score Cards ซึ่งภายใต้แผนงานริเริ่มนี้ มุมมองการเงินด้าน คือ เครื่องมือสำหรับการกำกับดูแล เนื่องจากเป็นสิ่งที่ช่วยขับเคลื่อนกระบวนงานให้ แผนงานทุกด้านสามารถดำเนินไปได้ และ เครื่องมือยังเป็นสิ่งที่การกำกับดูแลสร้างขึ้นมาเพื่อใช้การประเมินด้านต่างๆ อีกด้วย

โครงการที่อยู่ภายใต้แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory tools ได้แก่

§ โครงการพัฒนาโปรแกรมสำหรับบันทึกข้อมูลคำขอทะเบียนตำรับยาประจำปี (The Project of Registration Database Program)

§ โครงการพัฒนาการคำนวณวันทำการสำหรับบริการประชาชนตามกฎหมายว่าด้วยการอำนวยความสะดวกในการอนุญาตของทางราชการ (The project of Expected Duration Program)

ตาราง เปรียบเทียบมุมมองของ Balance Score Card กับ แผนงานริเริ่มด้าน

มุมมองของ Balance Score Cards	แผนงานริเริ่มด้าน
ด้านลูกค้า	แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory communications
ด้านกระบวนการภายใน	แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory mechanisms and regulations
ด้านองค์กรและการเรียนรู้	แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory knowledge and competency
ด้านการเงิน	แผนงานริเริ่มด้าน Regulatory tools

ตัวอย่างโครงการที่มีผลการดำเนินการ (บางส่วน)

เพื่อแสดงให้เห็นถึงความเป็นไปได้ของดำเนินการตามแผนงานริเริ่ม จึงขอนำเสนอผลการดำเนินการของโครง การในแผนงานริเริ่ม ดังนี้

โครงการพัฒนาหลักสูตรการฝึกปฏิบัติวิชาชีพเภสัชกรรมสาขา Pharmaceutical Regulatory Sciences

เกี่ยวกับโครงการ

หลักสูตรการฝึกปฏิบัติวิชาชีพเภสัชกรรม สาขา Pharmaceutical Regulatory Sciences พัฒนามาตั้งแต่ปีการศึกษา 2552 เริ่มจากการมอบหมายใบงาน พัฒนาใบงานต่างๆ มาโดยลำดับ และจนกระทั่งในปีการศึกษา 2555 จึงได้ประมวลและจัดกลุ่มสาระการเรียนรู้เข้าเป็นระบบ และรวบรวมความรู้เข้าเป็นกลุ่มสาระต่าง ๆ และจัดทำเป็นหลักสูตร "การฝึกปฏิบัติวิชาชีพเภสัชกรรม สาขา Pharmaceutical Regulatory Sciences" โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแนวทางและกำกับมาตรฐานใน การจัดการเรียนสอนที่เน้นการฝึกปฏิบัติ

การเผยแพร่โครงการ https://www.wonkdy.org/pages/233

<ปัจจุบันไม่สามารถใช้ลิงค์นี้ได้แล้ว : ผู้เขียน (กรกฎาคม 2564)>

รายละเอียดโดยย่อ การจัดกลุ่มสาระ

ส่วนนำ วิทยาการกำกับดูแลยา : Preface : Pharmaceutical Regulatory Sciences

P.1 วิทยาการกำกับดูแลยา : ศาสตร์แห่งการกำกับดูแลยา

P.2 วิทยาการกำกับดูแลยา : กรณีศึกษา CBER USA

P.3 วิทยาการกำกับดูแลยา : พัฒนาการของการกำกับดูแลยาของไทย

ส่วนที่ 1 ขอบข่ายและหลักการทั่วไปสำหรับการกำกับดูแลยา : Scope and Principles for Pharmaceutical Regulation

ความรู้เบื้องต้นของพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

สถานที่ด้านยา หน้าที่ผู้รับอนุญาตและผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการ และ หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีเกี่ยวกับยาและการใช้ยา

การวิจัยและพัฒนายา

ประเภทผลิตภัณฑ์ยา

การโฆษณายา

การเฝ้าระวังและติดตามการใช้ยา

การกำกับยาชีววัตถุก่อนส่งมอบ

ส่วนที่ 2 การขึ้นทะเบียนตำรับยาและการแก้ไขเปลี่ยนแปลง : Pharmaceutical Registration and Variation

ACTDs and ICH CTD
Quality Dossiers
Non-Clinical Dossiers
Clinical Dossiers
Administrative Dossiers
Variations

ส่วนที่ 3 การประเมินทางวิชาการเพื่อการกำกับดูแลยา : The Technical Assessment of Pharmaceutical Regulations

                   การประเมินด้านคุณภาพยา
                   การประเมินด้านความปลอดภัยและประสิทธิภาพของยา
                   การประเมินด้านสถานที่และกระบวนงาน
                   การประเมินด้านสื่อสารความเสี่ยงและข้อมูลยาสู่ผู้ใช้ยา
                   การประเมินด้านการเฝ้าระวัง ติดตามการใช้ยา และระบาดวิทยาของผลิตภัณฑ์ยา
                   การประเมินด้านเภสัชเศรษฐศาสตร์และทรัพย์สินทางปัญญา

ส่วนที่ 4 การจัดการเพื่อกำกับดูแลยา : Pharmaceutical regulation management

ธรรมมาภิบาลของการกำกับดูแลยา (จรรยา จริยธรรม อิสระ ความเป็นกลาง)
การประเมิน การให้ความเห็น และการให้คุณค่า
การบังคับใช้กฎหมายและการดำเนินคดีด้านยา
การจัดทำระเบียบ ข้อบังคับ หลักเกณฑ์ คู่มือ และแนวทางการปฏิบัติงานต่าง ๆ
การเข้าถึงยา ห่วงโซ่โลจิสติกด้านยา และผลกระทบทางสังคมด้านยา
สารสนเทศเพื่อการกำกับดูแลยา
การสร้างเครือข่ายและความร่วมมือด้านการกำกับดูแลยา
การกำกับดูแลยาซึ่งมีหรือทรงสิทธิทรัพย์สินทางปัญญาในผลิตภัณฑ์

การกำกับดูแลยาเพื่อรองรับภาวะฉุกเฉินทางสังคม เศรษฐกิจ หรือสาธารณสุข

ส่วนที่ 5 ส่วนภาคผนวก : Annexes

ภาคผนวกที่ 1 ทักษะที่เกี่ยวข้องและสนับสนุนการกำกับดูแลยา : Related and Supportive Competency

ภาคผนวกย่อยที่ A1.1 ภาษาอังกฤษเพื่อการกำกับดูแล

ภาคผนวกย่อยที่ A1.2 การแปล การทับศัพท์ และการถ่ายเสียง เพื่อการจัดเตรียมเอกสารภาษาไทย

ภาคผนวกย่อยที่ A1.3 การจำแนกและวินิจฉัยผลิตภัณฑ์

ภาคผนวกที่ 2 ความรู้พื้นฐานเพื่อการกำกับดูแลยา : Fundamental Sciences

ภาคผนวกย่อยที่ A2.1 Basics Immunology

ภาคผนวกย่อยที่ A2.2 เทคโนโลยีด้านการผลิตยา

ภาคผนวกย่อยที่ A2.3 เทคโนโลยีด้านการควบคุมคุณภาพยา

ภาคผนวกที่ 3 ประเด็นทางวิชาการเฉพาะเรื่อง : Specific technical issues

ภาคผนวกย่อยที่ A3.1 FLU

-------------------------------------

โครงการจัดทำระบบประสานติดตามความก้าวหน้าของคำขอด้านทะเบียนตำรับยาชีววัตถุ

เกี่ยวกับโครงการ

โครงการนี้เป็นโครงการที่ริเริ่มขึ้นมาเพื่อพัฒนาแนวทางการอำนวยความสะดวกในการประสานงานและติดตามความก้าวหน้าของคำขอขึ้นทะเบียนและคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงทะเบียนตำรับยาชีววัตถุในส่วนความรับผิดชอบของผู้พัฒนาโครงการนี้

ในการเริ่มโครงการผู้พัฒนาได้เริ่มโครงการเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2553 โดยมุ่งหวังใช้ระบบอินเตอร์เน็ตเพื่อให้เกิด ความสะดวก โดยมีข้อมูลหรือรายการที่มีการให้บริการเริ่มแรกดังนี้

รายการคำขอที่เจ้าหน้าที่ได้รับรวมถึงสถานะขอคำขอในปัจจุบัน

การรับรายงานจากผู้ประเมิน ผู้เชี่ยวชาญ

รายการคำขอที่อยู่ในข่ายที่ต้องยกเลิกและไม่รับพิจารณา

แม่แบบเอกสารสำหรับทั้งผู้ประกอบการและผู้เชี่ยวชาญ

ต่อมาการพัฒนาโครงการ ก็ได้พักการพัฒนาไประยะหนึ่ง (เนื่องจากได้มีโครงการพัฒนาระบบ php ซึ่งไม่ได้รับ การสนับสนุนงบประมาณจึงต้องหยุดโครงการดังกล่าวไป ) จน ในวันที่ 5 ธันวาคม 2558 เมื่อผู้พัฒนาโครงการเห็นว่า การสื่อสารและอธิบายกระบวนขึ้นทะเบียนยาชีววัตถุให้แก่ผู้ประกอบกการ ยังไม่มีประสิทธิภาพ ไม่สามารถสร้าง ความเข้าใจได้ง่าย เป็นภาระของเจ้าหน้าที่ในการอธิบายโดยตนเอง ประกอบกับรัฐสภาได้ผ่านกฎหมายว่าด้วย การอำนวยความสะดวกแก่ประชาชน ซึ่งทำให้เจ้าหน้าที่มีภาระเพิ่มเติมในการพัฒนางานบริการประชาชน จากปัจจัยดังกล่าว จึงทำให้ได้มีการพัฒนาโครงการนี้ต่อเนื่อง โดยได้ขยายวัตถุประสงค์ให้ครอบคลุม การรวบรวมหลักเกณฑ์ และมุ่งหมายให้ โครงการนี้เป็นแหล่งข้อมูลเบื้องต้นในการตงค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับการขึ้นทะเบียนตำรับยา โดยเฉพาะ อย่างยิ่งยาชีววัตถุ

การเผยแพร่โครงการ http://bla.limpananont.com

รายละเอียดโดยย่อ

การสร้างความยั่งยืนและต่อเนื่องของการดำเนินการตามแผนงานริเริ่ม

การดำเนินการตามแผนงานริเริ่มที่ผ่านมานั้นดำเนินการเป็นค่อยเป็นค่อยไป โดยกิจกรรมแรกได้ดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2550 แต่อย่างไรก็ตามไม่ได้เป็นปัจจัยที่ประกันความยั่งยืนและต่อเนื่องในการดำเนินแผนงานได้เลย

การสร้างความยั่งยืนและต่อเนื่องของการดำเนินการตามแผนงานริเริ่ม จำเป็นต้องทำให้เกิดการมีส่วนร่วมและการทำให้แผนงานริเริ่มเป็นแผนงานที่บุคลากรในหน่วยงานเป็นเจ้าของร่วมกัน โดยการเปิดโอกาสให้มีการเสนอ โครงการต่าง ๆ ที่เห็นว่าเป็นการริเริ่มพัฒนางานการกำกับดูแล เข้ามารวมและบรรจุไว้ในแผนงานริเริ่มนี้

บทสรุปและข้อเสนอแนะ

แผนงานริเริ่มคือการพัฒนาอย่างเป็นระบบและมีจุดหมาย

“แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” คือแผนงานที่รวมแนวคิดการพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพอื่น ๆ โดยแผนงานริเริ่มนี้มุ่งหมายทำให้การพัฒนาการกำกับดูแลมีทิศทางที่แน่นอน เป็นระบบ โดยนำความรู้ Regulatory Sciences ซึ่งเป็นที่ยอมรับในต่างประเทศมาเป็นกรอบแนวคิดในการพัฒนาเรื่องดังกล่าวในประเทศไทย อีกทั้งเพื่อเป็นเครื่องมือในการบ่งชี้และเน้นย้ำลักษณะงานวิชาการของสายงานการกำกับดูแล

“แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” ยังได้วางกรอบแนวคิดของการประสานและเชื่อมโยงกันของโครงการต่าง ๆ ที่อยู่ภายใต้แผนงาน เพื่อทำให้ผลลัพธ์แต่ละโครงการสามารถสอดประสาน เกื้อหนุนให้เกิดความสำเร็จและบรรลุเป้าประสงค์ของแผนงานได้

“แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” นี้เป็นแผนต้นแบบสำหรับการนำไปพัฒนาตามแนวทางการมีส่วนร่วมและใช้เป็นกรอบเส้นทางในการพัฒนาระบบการกำกับดูแลยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพของประเทศไทยทั้งนี้เพื่อมุ่งหวังให้การคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพของไทยมีประสิทธิภาพที่ดีที่สุด

การติดตามและประเมินผลแผนงานริเริ่ม

ตามที่ได้กล่าวไปแล้วว่า “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” เป็นแผนต้นแบบสำหรับการนำไปพัฒนาตามแนวทางการมีส่วนร่วม ดังนั้นจึงมีข้อเสนอในการติดตามและประเมินผลแผนงานริเริ่มดังนี้

ระยะสั้น

(1) ขอสนับสนุนงบประมาณเพื่อจัดให้มีการมีส่วนร่วมจากเจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา โดยอาจจัดรูปแบบการประชุม ,FDA KM หรือชุมชนนักปฏิบัติ เป็นต้น

(2) รับฟังความเห็นและเปิดรับข้อเสนอโครงการเพื่อพัฒนาการการกำกับดูแล

(3) แต่งตั้งคณะกรรมการที่ปรึกษาการบริหารแผนงานริเริ่ม

(4) วิเคราะห์และปรับปรุงแผนงานริเริ่ม ให้เป็นแผนงานสำหรับการพัฒนาการกำกับดูแลในระยะ 5 ปี

ระยะกลาง

(5) จำแนกโครงการภายใต้แผนงานริเริ่ม ตามแหล่งงบประมาณ เช่น โครงการที่ไม่ใช้งบประมาณ โครงการที่ใช้งบประมาณที่เป็นงบดำเนินการประจำปี โครงการที่ต้องใช้งบประมาณสนับสนุน (งบกลาง/งบลงทุน/สวัสดิการ/หน่วยงายภายนอก)

(6) ดำเนินการจัดหางบประมาณในการดำเนินโครงการ

(7) ประเมินผลโครงการประจำปี

ระยะยาว

(8) ประเมินผลแผนงานในปีที่ 3 ของแผนงาน

(9) ประเมินผลแผนงานในปีที่ 5 ของแผนงานซึ่งเป็นปีที่สิ้นสุดแผนใน 5 ปีแรก โดยวิเคราะห์ความจำเป็นในการขับเคลื่อนและรูปแบบในการขบเคลื่อนในอีก 5 ปีต่อไป

การขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบาย

เพื่อให้สามารถขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบายนี้ได้อย่างงมีประสิทธิภาพ ผู้วิจัยจึงขอนำเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายนี้ต่อเลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา ในฐานะผู้บริหารสูงสุดหน่วยงาน โดยมีรายละเอียดดังนี้คือ

(1) ขอความเห็นชอบให้ “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย” เป็นเครื่องมือที่ใช้กำกับให้การพัฒนาวิชาการของการกำกับดูแล เป็นไปอย่างมีระบบ และมุ่งให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเกิดการยอมรับในวิชาการด้านการกำกับดูแลยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพอื่น

(2) ขอความเห็นชอบให้ “Regulatory Sciences หรือ วิทยาการกำกับดูแล” เป็นวาระ ที่สำคัญของหน่วยงาน ระยะปี 2559-2564 โดยให้มีคณะกรรมการระดับกรมซึ่งมีหน้าที่บริหารและติดตามการดำเนินการตามแผนงาน/โครงการ/กิจกรรมที่อยู่ภายใต้ “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย”

(3) ขอรับการสนับสนุนงบประมาณในการประชุมและจัดทำ “แผนงานริเริ่มเพื่อพัฒนาวิทยาการกำกับดูแลยาในประเทศไทย ระยะปี 2559 - 2564” โดยเน้นการมีส่วนร่วมจากเจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

บรรณานุกรม

Elmgren L, Li X, Wilson C, Ball R, Wang J, Cichutek K, et al. A global regulatory science agenda for vaccines. Vaccine [Internet]. 2013 Apr 18 [cited 2014 Jul 16];31 Suppl 2(SUPPL2):B163–75. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23598478

FitzGerald G a. Regulatory science: what it is and why we need it. Clin Pharmacol Ther [Internet]. Nature Publishing Group; 2011 Feb [cited 2014 Dec 21];89(2):291–4. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21160470

Hamburg MA. Advancing regulatory science. Science [Internet]. 2011 Feb 25 [cited 2014 Jul 16];331(6020):987. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21350129

Howard PC, Tong W, Weichold F, Healy M, Slikker W. Global Summit on Regulatory Science 2013. Regul Toxicol Pharmacol [Internet]. Elsevier Inc.; 2014 Aug 13 [cited 2014 Dec 21]; Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25128336

Institute of Medicine (US). Strengthening a Workforce for Innovative Regulatory Science in Therapeutics Development: Workshop Summary. Washington (DC): National Academies Press (US); 2012. References. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92893/

Jakimo AL. Navigating the U.S. Food and Drug Administration’s Regulatory Science initiative: an imperative for stem cell research and regenerative medicine advocates. Stem Cells Dev [Internet]. 2013 Dec [cited 2014 Dec 21];22 Suppl 1:73–8. Available from: http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=3883143&tool=pmcentrez&rendertype=abstract

Patel M, Miller MA. Impact of regulatory science on global public health. Kaohsiung J Med Sci [Internet]. Elsevier Taiwan LLC; 2012;28(7):S5–9. Available from: http://dx.doi.org/10.1016/j.kjms.2012.05.003

ภาคผนวก

ชื่อ และ รายละเอียดของ ผู้วิจัย (ประวัติ ผลงาน ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้อง)

เภสัชกรกฤษดา ลิมปนานนท์ มีภูมิลำเนาที่เกิดอยู่ ณ จังหวัดภูเก็ต เข้าศึกษาในระดับปริญญาตรี คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ใน ปี พ.ศ. 2538 และเข้าศึกษาระดับปริญญาโท สาชาวิชาเภสัชเคมี คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในปี พ.ศ. 2544

ประสบการณ์ทำงานครั้งแรกในตำแหน่งเภสัชกร ณ กองผลิตชีวภัณฑ์ กรมปศุสัตว์ ตั้งอยู่ ณ อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อหน่วยงานเป็น สำนักเทคโนโลยีชีวภัณฑ์สัตว์ กรมปศุสัตว์ ต่อมาจึงโอนย้ายสังกัดมารับราชการในตำแหน่งเภสัชกร ณ กองควบคุมยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อหน่วยงานเป็น สำนักยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

แนวทางการเขียนรายงานการประเมินทะเบียนตำรับยา

2021-06-08T12:18:00.002+07:00

ในประสบการณ์การทำงานที่เคยประเมินข้อมูลทะเบียนตำรับยา ในช่วงปี 2550-2560 ผู้เขียนได้โอกาสอันดีที่ได้โอกาสในการเรียนรู้การทำงานที่ดี จนทำให้ผู้เขียนมีแรงบันดาลในการต่อยอดนำเอกสารและผลงานมารวบรวมและบูรณาการ จนสามารถกลายเป็นเอกสารขึ้นมาฉบับหนึ่งเพื่อให้เป็นแนวทางสำหรับศึกษาและเรียนรู้ Regulatory Sciences ที่ใช้ในการประเมินทะเบียนตำรับยา

ก่อนอ่านต่อไป ต้องเรียนว่าเอกสารดังกล่าวจัดทำเมื่อปี 2557 ข้อมูลบางอย่างอาจจะล้าสมัย จำเป็นต้องมีการปรับปรุง อีกทั้งสำนวนที่เขียนนั้น เป็นสำนวนของผู้เขียนเอง อาจสื่อความหมายไม่ครบถ้วนหรือได้ไม่ดีเท่าไหร่นัก ผู้เขียนต้องขออภัยมา ณ โอกาศนี้ ด้วย แต่ด้วยผู้เขียนหวังว่า ผลงานดังกล่าวจะได้มีการหยิบยกและพัฒนาต่อไป จนสามารถนำไปใช้จริงได้ จะเป็นประโยชน์ยิ่ง

ด้วยเห็นว่าข้อมูลดังกล่าว จะสร้างประโยชน์ได้อยู่บ้าง จึงนำมาลงไว้ ณ ที่นี่ เผื่อต่อไปภายหน้าจะมีผู้นำไปใช้ ประโยชน์ ต่อไป

Acknowledgements

ผู้เขียนต้องขอขอบคุณ เจ้าหน้าที่สำนักยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา และ Mr. Manfred Haase (ในฐานะผู้เชี่ยวชาญหลักที่ให้คำแนะนำทางวิชาการอันทรงคุณค่า) Mr. Lahouari Belgharbi ตลอดจน นายวินิจ อัศวกิจวิรี นางประภัสสร ธนะผลเลิศ และนายปราโมทย์ อัครภานนท์ ที่ร่วมกันจัดทำเอกสาร Guideline on quality, non-clinical and clinical assessment regarding marketing authorizations of vaccines in Thailand (December 2008)[1] ทั้งจนเป็นผลสำเร็จ โดยได้รับความร่วมมือและการสนับสนุนจากเจ้าหน้าที่กลุ่มยาชีววัตถุ กองควบคุมยาในสมัยนั้น (นางทัศนีย์ ล้อชัยเวช นายมรกต ประภัสศิริพันธุ์ นายกฤษดา ลิมปนานนท์ และนางสาวจารุวรรณ โตรณ) ซึ่งเป็นต้นแบบของการพัฒนาเอกสารฉบับนี้ อีกทั้งต้องขอขอบคุณ ภญ.จินตนา ฯ ที่ได้แปลเอกสารฉบับดังกล่าวเป็นภาษาไทย ทำให้เกิดความสะดวกในการพัฒนาเอกสารฉบับนี้มากยิ่งขึ้น

ที่สำคัญในการพัฒนาเอกสารฉบับนี้ ผู้เขียนขอขอบพระคุณ งานบัญชียาหลักที่เอื้อเฟื้อข้อมูลการการประเมินประโยชน์กับความเสี่ยง และขอขอบคุณเจ้าหน้าที่สำนักยาและผู้เชี่ยวชาญทุกท่านซึ่งอาจไม่ได้กล่าวถึง ที่ได้ให้ความเห็นในปรับปรุงเอกสารฉบับนี้

หากมีข้อผิดพลาดประการใด ผู้เขียนขอน้อมรับไว้ ณ โอกาสนี้ และจะได้นำไปปรับปรุงในโอกาสต่อไป

Preface

เอกสารฉบับนี้ พัฒนาขึ้นมาเพื่อเป็นแนวทางและเป็นคำแนะนำสำหรับการเขียน “รายงานการประเมินทะเบียนยา” และมุ่งหวังให้รายงานที่ได้จากการประเมินดังกล่าว มีคุณภาพ มีความสม่ำเสมอ มีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และสามารถสื่อสารข้อมูลไปยังผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมินทุกขั้นตอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถใช้ประโยชน์จาก“รายงานการประเมินทะเบียนยา” ได้ตลอดช่วงอายุของผลิตภัณฑ์

เอกสารฉบับนี้ ยังมุ่งหวังให้เป็นเครื่องมือหนึ่งที่นำมาใช้ในการพัฒนาวิชาการด้านวิทยาการกำกับดูแลยา (Regulatory Science) ให้พัฒนาได้ทันตามบริบทความก้าวหน้าทางวิชาการที่เปลี่ยนไปตลอดเวลาอย่างงรวดเร็ว

แต่อย่างไรก็ตาม แม้ว่าเอกสารฉบับนี้ ได้รวบรวมวิธีการเขียน มุมมอง และแนวคิดที่มีผลต่อความปลอดภัย ประสิทธิภาพ ประสิทธิผลและคุณภาพของยา แต่ไม่ได้มุ่งหมายให้ผู้ประเมินจำกัดกรอบแนวคิดในการประเมินไว้เพียงแค่ที่ระบุในเอกสารฉบับนี้ ดังนั้นจึงเป็นหน้าที่ของผู้ประเมินในการพิจารณาให้เหมาะสมโดยตั้งอยู่บนประโยชน์และความเสี่ยงที่ผู้ใช้ยาจะได้รับอีกด้วย

เอกสารฉบับนี้ ไม่ได้พัฒนาขึ้นมาเป็นครั้งแรก แต่ได้พัฒนาต่อยอดมาจากเอกสาร “การประเมินทะเบียนตำรับยากลุ่มที่เป็นวัคซีนสำหรับมนุษย์” โดยนำ “Guideline on quality, non-clinical and clinical assessment regarding marketing authorizations of vaccines in Thailand (December 2008)” ทั้งฉบับภาษาไทยและภาษาอังกฤษ
มาปรับปรุงและจัดเรียงการลำดับโครงสร้างเอกสารใหม่ โดยหวังว่าการปรับปรุงนี้จะทำให้เกิดความสะดวกต่อการปฏิบัติงานมากยิ่งขึ้น

นอกจากการจัดเรียงลำดับโครงสร้างเอกสารใหม่แล้ว เอกสารฉบับนี้ได้เพิ่มเติม ปรับปรุง โครงสร้างและเนื้อหาบางรายการที่มีประโยชน์แก่การประเมินขึ้น ได้แก่

(1) การเพิ่มเติมโครงสร้างเอกสาร

-เอกสารฉบับนี้ ได้แยกหัวข้อการประเมิน “ด้านการจัดการความเสี่ยง” ออกมาเป็นการเฉพาะ เพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมิน สามารถวิเคราะห์การจัดการความเสี่ยงได้อย่างชัดเจนขึ้น

-เอกสารฉบับนี้ เพิ่มเติมโครงสร้างส่วน ประวัติการแก้ไขเปลี่ยนแปลงและความเห็นทางวิชาการครั้งก่อนหน้า เพื่อมุ่งหมายให้ รายงานการประเมินทะเบียนยา นี้ สามารถใช้ได้ตลอดช่วงวัตจักรอายุของยา

-เอกสารฉบับนี้เพิ่มเติมส่วนข้อมูลสังเขปของยา เพื่อสรุปสาระสำคัญที่ควรทราบ

(2) การเพิ่มเติมเนื้อหาของเอกสาร

-เอกสารฉบับนี้ เพิ่มเติมเนื้อหา “การประเมินประโยชน์กับความเสี่ยง” “การประเมิน” และ “การเขียนอ้างอิง” เพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมินมีความเข้าใจในการประเมิน และสามารถลงรายการอ้างอิงได้อย่างเป็นระบบ

(3) การปรับปรุงเนื้อหา

-เอกสารฉบับนี้ ได้ปรับปรุงเนื้อหา ให้ขยายจากเดิมที่ใช้สำหรับวัคซีน มาครอบคลุมยาทุกประเภท

-เอกสารฉบับนี้ เพิ่มประเด็นการพิจารณา ให้ ครอบคลุม “ประสิทธิผล” และจัดเรียง เป็น ความปลอดภัย ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และคุณภาพของยา

เอกสารฉบับนี้ประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน คือ

(1). คำแนะนำในการเขียน ฉบับปรับปรุงวันพุธที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2557

คำแนะนำในการเขียนนี้จะทำให้ได้รายงานการประเมินทะเบียนยา ประกอบด้วยเนื้อหาใน 7 หัวข้อ

a. ข้อมูลสังเขปของยา

b. การประเมินในภาพรวม (ประกอบด้วยบทสรุปรวม ที่ประเมินข้อมูลด้านคุณภาพ ด้านที่ไม่ใช่คลินิกด้านคลินิก และประเมินความสมประโยชน์กับความเสี่ยง)

c. ข้อมูลด้านคุณภาพ

d. ข้อมูลด้านที่ไม่ใช่คลินิก

e. ข้อมูลด้านคลินิก

f. ข้อมูลด้านการจัดการความเสี่ยง

g. ประวัติการประเมิน

(2) แบบสำหรับรายงานการประเมินทะเบียนยา (ฉบับย่อ) [Template for Assessment Report (Brief version)] รหัสการปรับปรุงเอกสารที่ 0.7.20141105

(3) แบบสำหรับรายงานการประเมินทะเบียนยา (ฉบับสมบูรณ์) [Template for Assessment Report (Elaborate version)] รหัสการปรับปรุงเอกสารที่ 0.7.20141105

1. Principle of Assessment and Scientific Writing

คำนำ

หน้าที่ความรับผิดชอบต่อความปลอดภัย ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และคุณภาพของยานั้นเป็นหน้าที่หลักของผู้ผลิตและผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียน (ปัจจุบันคือผู้เดียวกันกับผู้รับอนุญาต) สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยามีหน้าที่กำหนดวิธีการควบคุม กำกับดูแลทั้งตัวผลิตภัณฑ์และผู้ผลิต เพื่อให้มั่นใจว่าได้มาตรฐานตามที่กำหนดไว้

ยาเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้มาจากทั้งวิธีการหลายวิธีไม่ว่าจะเป็นวิธีการทางธรรมชาติ ทางเคมี หรือทางชีววิทยา เป็นต้น อีกทั้งยามีความสำคัญต่อการควบคุม ป้องกัน บำบัด บรรเทา และรักษาโรคหรืออาการผิดปกติของมนุษย์และสัตว์ และยังหมายความรวมถึงวัคซีนอีกด้วย

วัคซีนซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำหรือได้มาจากจากสิ่งมีชีวิตเป็นสำคัญ จึงมีคุณสมบัติที่มีความแปรปรวนสูง นอกจากนี้วัคซีนยังมีกรรมวิธีผลิตที่ซับซ้อน และมักนำมาใช้ในคนสุขภาพดีจำนวนมาก ทั้งในเด็ก คนวัยหนุ่มสาวและผู้ใหญ่ ในการประเมินคุณภาพของวัคซีน จึงไม่อาจใช้การทดสอบผลิตภัณฑ์ในขั้นตอนสุดท้ายเพียงอย่างเดียว ดังนั้นสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาจึงต้องกำหนดหลักเกณฑ์เฉพาะ เพื่อใช้ในการประเมินยาประเภทนี้

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยามีหน้าที่ตามกฎหมายที่ต้องประเมินความปลอดภัย ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และคุณภาพของทั้งยาซึ่งหมายรวมถึงวัคซีน ก่อนที่จะรับขึ้นทะเบียนเพื่ออนุญาตให้นำไปใช้ การกระจาย และการขาย

ดังนั้นก่อนจะรับขึ้นทะเบียนยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาได้ออกหลักเกณฑ์ระเบียบและข้อกำหนดของเอกสารพร้อมหลักฐานที่จะต้องยื่นประกอบการขอขึ้นทะเบียน โดยแจ้งให้ผู้ประสงค์จะขอขึ้นทะเบียนวัคซีนทราบได้แก่ หลักฐานแสดงว่ายานั้นได้ผ่านขั้นตอนการวิจัยพัฒนา การผลิต และการควบคุมคุณภาพ และบางกรณีรวมถึงการศึกษาวิจัยทางคลินิก เพื่อยืนยันพิสูจน์ว่ายาที่นำมาขอขึ้นทะเบียนนั้นมีคุณภาพ ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพเหมาะสมกับการใช้ในมนุษย์

ปัจจัยสำคัญอีกข้อหนึ่งที่ต้องพิจารณาคือสถานที่ผลิตยานั้น ต้องได้มาตรฐานตามหลักเกณฑ์วิธีการผลิตยาที่ดี (GMP) ดังนั้นเจ้าหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยารวมถึงผู้เชี่ยวชาญภายนอก จึงต้องได้รับการฝึกอบรมและมีประสบการณ์ที่เพียงพอ สำหรับใช้ในการประเมิน

ข้อกฎหมาย

ตามความในมาตรา 79 แห่งพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 ระบุไว้ว่า ผู้ใดประสงค์จะผลิตยาหรือนำสั่งยาเข้ามาในราชอาณาจักร ต้องนำตำรับยานั้นมาขึ้นทะเบียน เมื่อได้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนแล้ว จึงจะผลิตหรือสั่งยาเข้ามาในราชอาณาจักรได้

ตามความในมาตรา 80, 81 และ 82 แห่งพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 ได้กำหนดรายละเอียดเกี่ยวกับการขึ้นทะเบียน และการแก้รายการทะเบียนตำรับยา ระบุไว้ตามลำดับดังต่อไปนี้

เอกสารยื่นประกอบการขอขึ้นทะเบียนต้องประกอบด้วยข้อมูลด้านคุณภาพ ด้านที่ไม่ใช่คลินิก ด้านคลินิก และด้านการจัดการความเสี่ยง ทั้งนี้ให้เป็นไปตามข้อกำหนดของอาเซียน ASEAN Common Technical Documents (ACTD) หรือ ICH CTD ซึ่งจะต้องแจ้งรายละเอียดดังต่อไปนี้

· ชื่อยา

· ชื่อและปริมาณของวัตถุที่เป็นส่วนประกอบของยา

· ขนาดบรรจุ

· วิธีวิเคราะห์

· ฉลาก

· เอกสารกำกับยา

· รายการอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง อันได้แก่ ยาตัวอย่าง หลักฐานแสดงข้อมูลด้านคุณภาพ ประสิทธิภาพ[2] และความปลอดภัยของยา และหนังสือรับรองสำหรับการจำหน่าย เป็นต้น

การแก้ไขรายการในทะเบียนตำรับยา จะกระทำได้เมื่อได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่

การขอขึ้นทะเบียนหรือแก้รายการทะเบียนตำรับยาและการออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียนหรือแก้รายการทะเบียนตำรับยา ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์วิธีการและเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวงว่าด้วยการขึ้นทะเบียนทะเบียนตำรับยา พ.ศ. 2555

ตามความในมาตรา 10 (1) แห่ง พระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 ให้คณะกรรมการยามีหน้าที่ให้คำแนะนำหรือความเห็น ในการอนุญาตผลิตยา ขายยา หรือนำหรือสั่งยาเข้ามาในราชอาณาจักรและการรับขึ้นทะเบียนตำรับยา

ขอบเขตเนื้อหา

เอกสารฉบับนี้สามารถนำไปใช้กับยาและวัคซีนทุกชนิดที่ใช้สำหรับมนุษย์และสัตว์ เพื่อขอขึ้นทะเบียนไว้กับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เป็นหลักเกณฑ์การประเมินทั้งเชิงบริหารจัดการและเชิงวิชาการสำหรับ ผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (Thai FDA PTL) ผู้ประเมินภายใน และผู้เชี่ยวชาญภายนอกซึ่งได้รับการแต่งตั้งจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

นิยามยา

“ยา” หมายความว่า

(1) วัตถุที่รับรองไว้ในตำรายาที่รัฐมนตรีประกาศ

(2) วัตถุที่มุ่งหมายสำหรับใช้ในการวินิจฉัย บำบัด บรรเทา รักษา หรือป้องกันโรคหรือความเจ็บป่วยของมนุษย์หรือสัตว์

(3) วัตถุที่เป็นเภสัชเคมีภัณฑ์ หรือเภสัชเคมีภัณฑ์กึ่งสำเร็จรูป หรือ

(4) วัตถุที่มุ่งหมายสำหรับให้เกิดผลแก่สุขภาพ โครงสร้าง หรือการกระทำหน้าที่ใด ๆ ของร่างกายของมนุษย์หรือสัตว์

นิยามของวัคซีน:

“วัคซีน” เป็นสารก่อให้เกิดภูมิคุ้มกัน (immunogen) เมื่อให้แก่ร่างกายจะกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน ให้ผลในการป้องกัน บำบัด บรรเทา หรือ รักษาโรคต่างๆหรือการติดเชื้อ วัคซีนอาจทำมาจาก แบคทีเรีย ไวรัส หรือ ปรสิต ชนิดเชื้อเป็นที่ทำให้อ่อนฤทธิ์ (live attenuated) หรือ inactivated (killed) ของ whole organisms หรือ living irradiated cells หรือ crude fractions หรือ purified immunogens รวมถึงได้จากกรรมวิธี recombinant DNA ใน host cell หรือ conjugate จากสาร covalent linkage หรือ synthetic antigens หรือ polynucleotides (เช่น วัคซีน plasmid DNA) หรือ living vectored cell expressing specific heterologous immunogens หรือ cells pulsed with immunogen นอกจากนี้ยังอาจเป็นส่วนผสมของวัคซีนที่กล่าวมาข้างต้น

การประเมิน

ความหมายของการประเมิน น.อ.หญิง ผศ. ยุวดี เปรมวิชัย[3] ได้ให้ความหมายของการประเมินไว้อย่างน่าสนใจดังนี้

“Assessment หรือ การประเมิน หมายถึง การนำลักษณะของสิ่งต่างๆ ที่ส่วนใหญ่มักเป็นข้อมูลเชิงคุณภาพ มาศึกษาพยายามตีค่าเป็นตัวเลขให้สัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมขณะนั้น โดยใช้สภาวะต่าง ๆ กันเป็นเกณฑ์ จึงต้องมีการศึกษา วิเคราะห์เกณฑ์ และสิ่งแวดล้อมต่างๆไปด้วย

การประเมินโดยทั่วไป จะทำในเวลาใดก็ได้ เช่นก่อน ระหว่าง หรือหลังการดำเนินงานแล้ว คำที่ใช้โดยทั่วไป เช่น การประเมินผลงาน (Performance Assessment) การประเมินตนเอง (Self Assessment) เป็นต้น

การประเมินต่างไปจากการวัด (Measurement) และการประเมินผล (Evaluation) เพราะต้องมีการศึกษาข้อมูล วิเคราะห์สภาพแวดล้อมของสิ่งที่กำลังศึกษา แล้วจึงตีค่าของสิ่งนั้นออกมา โดยผลลัพธ์ที่ได้มิได้นำมาตัดสินสรุปผลเพื่อจำแนกกลุ่ม หรือให้ทราบการ ดี – เลว มาก – น้อย เก่ง – ไม่เก่ง แต่ต้องการตีค่าให้เห็นข้อมูลย้อนกลับ (Feedback) ของสิ่งนั้น ๆ เพื่อจะได้นำไปพัฒนาสิ่งนั้นในอนาคต”

ดังนั้นหากพิจารณาจากความหมายของการประเมินข้างต้น การประเมินทะเบียนตำรับยา ก็น่าจะหมายถึง

(1) กิจกรรมที่นำลักษณะของสิ่งต่าง ๆ ของเอกสารประกอบคำขอ ซึ่งเป็นข้อมูลเชิงคุณภาพและปริมาณ มาศึกษาและพยายามตีค่าให้เป็นข้อมูลเชิงตัวเลขเพื่อนำไปวิเคราะห์ประโยชน์และความเสี่ยง โดยการศึกษาและการพยายามตีค่าดังกล่าวจะต้องพิจารณาให้สัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง โดยความหมายของสิ่งแวดล้อมในการประเมินทะเบียนยา หมายความรวมถึง สิ่งแวดล้อมทางสังคม กฎหมาย องค์ความรู้วิชาการ ทั้งในประเทศ และระหว่างประเทศ ณ เวลาขณะนั้นอีกด้วย และ

(2) ในระหว่างการประเมิน ผู้ประเมินจำเป็นต้องมีการศึกษาวิเคราะห์หลักเกณฑ์และสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ เพื่อมุ่งตีค่าให้เห็นถึงความปลอดภัย ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และคุณภาพของตำรับยา และนำผลที่ได้ไปตัดสินใจในการรับขึ้นทะเบียนตำรับยา รวมทั้งนำไปปรับปรุงและพัฒนากลไกและมาตรการในการกำกับดูแลยาให้มีความเหมาะสมต่อไป และผลลัพธ์ของการประเมินไม่ได้มุ่งหมายเปรียบเทียบดีเลว ของตำรับยาแต่ละตำรับ

“รายงานการประเมินทะเบียนยา” จึงเป็นเอกสารที่แสดงถึงรายละเอียดการดำเนินการตามกระบวนการประเมินข้างต้น เป็นเอกสารที่ทำให้มั่นใจได้ว่าการประเมินได้ดำเนินการครบถ้วนในทุกประเด็น การเขียนรายงานที่ดีจึงเป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยทำให้การประเมินทะเบียนตำรับยามีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

เอกสารฉบับนี้ จึงมุ่งหมายให้คำแนะนำวิธีการเขียนรายงานการประเมินทะเบียนยา ที่มีประสิทธิภาพ เพื่อให้สามารถนำรายงานที่ได้ไปใช้ประโยชน์ในการตัดสินใจต่อไป และขอเน้นย้ำอีกครั้งว่ากระบวนการประเมินที่ดีนั้นยังต้องประกอบด้วยปัจจัยอื่น ๆ เช่น ความชำนาญและเชี่ยวชาญของผู้ประเมิน คุณภาพของเอกสารที่ประเมิน คุณภาพและมาตรฐานของการผลิตยา เป็นต้น ซึ่งเอกสารฉบับนี้ไม่ได้มุ่งเน้นไปยังประเด็นเหล่านั้นโดยตรง

ขั้นตอนการประเมิน

ในการประเมินคำขอขึ้นทะเบียนยา สามารถแบ่งได้เป็น 3 ขั้นตอนดังนี้

(1) ขั้นตอนแรก เป็นการบริหารจัดการเพื่อตรวจสอบเบื้องต้นว่าคำขอที่นำมายื่นต่อสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยานั้น ประกอบด้วยข้อมูล เอกสาร ครบถ้วนถูกต้องตามหลักเกณฑ์วิธีการขึ้นทะเบียนยาในประเทศไทยแต่ละชนิดซึ่งมีไว้สำหรับผู้ยื่นคำขอได้ใช้ประโยชน์ในการศึกษาอ้างอิง

(2) ขั้นตอนที่สอง ผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา จะพิจารณาคัดเลือกผู้เชี่ยวชาญภายนอกและหรือ/ผู้ประเมินภายในที่เหมาะสม เพื่อให้ทำหน้าที่ประเมินข้อมูลและให้ความเห็นทางวิชาการในเชิงลึก

(3) ขั้นตอนที่สาม ผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาจะรวบรวมวิเคราะห์ และทำการสรุปข้อมูลสังเขปของยาและการประเมินภาพรวมของการประเมินทางวิชาการ (Overview of scientific review) ที่ได้รับจากผู้ประเมินภายในและหรือ/ผู้เชี่ยวชาญภายนอกแต่ละสาขา แล้ว จัดทำสรุปเป็นรายงานการประเมินทะเบียนยา เพื่อพิจารณาความเหมาะสมของข้อบ่งใช้ ที่ต้องสอดคล้องกับข้อมูลที่ยื่นสนับสนุน และนำเสนอต่อสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เพื่อตัดสินว่าควรรับขึ้นทะเบียน หรือควรขอข้อมูลเพิ่มเติม หรือไม่รับขึ้นทะเบียน

ขั้นตอนต่างๆที่ระบุในเอกสารฉบับนี้ เป็นคำแนะนำขั้นต่ำเพื่อให้การบริหารจัดการเป็นไปอย่างมีระบบ ด้วยมาตรฐานเดียวกัน ในการรับคำขอ ออกเลขรับ จัดเก็บเอกสาร และการรักษาความลับ

ขั้นตอนต่างๆที่ระบุในหลักเกณฑ์นี้ สามารถนำหลักการประเมินมาใช้ในทุกขั้นตอนของการจัดทำรายงานการประเมินทะเบียนยา จนถึงการพิจารณาตัดสินในขั้นตอนสุดท้าย และให้รวมถึงการขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงภายหลังได้รับทะเบียนยาแล้ว

วัตถุประสงค์ของรายงานการประเมินทะเบียนยา

“รายงานการประเมินทะเบียนยา” เป็นเอกสารสำคัญที่ชี้แจงเหตุผล อธิบายถึงผลการพิจารณารับขึ้นทะเบียน หรือ ไม่รับขึ้นทะเบียนตำรับยา ตามข้อบ่งใช้ที่ได้ระบุไว้ในคำขอนั้น โดยการพิจารณาจากประโยชน์และความเสี่ยงของการใช้ยา นอกจากนี้รายงานการประเมินทะเบียนยา ยังเป็นเอกสารสำคัญใช้สำหรับการตรวจทานถึงเหตุผลประกอบการพิจารณาเสนอให้รับขึ้นทะเบียนหรือไม่รับขึ้นทะเบียน และการพิจารณาเอกสารที่เกี่ยวกับข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC) เอกสารกำกับยา (PL) และฉลาก รายงานการประเมินทะเบียนยา ต้องมีรายละเอียดเพียงพอให้หน่วยงานภาครัฐของประเทศอื่นๆสามารถนำไปใช้ประโยชน์ประกอบการพิจารณาคำขอขึ้นทะเบียนตำรับวัคซีนนั้นๆในประเทศของตนได้ เพื่อแสดงถึงความโปร่งใส สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาต้องเปิดเผยข้อมูลรายงานการประเมินทะเบียนยา ในส่วนที่ไม่เป็นความลับทางการค้าต่อสาธารณะ (Public Assessment Report (PAR)) ลงในเว็บไซด์ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

“รายงานการประเมินทะเบียนยา” จึงเป็นเอกสารที่แสดงถึงรายละเอียดการดำเนินการตามกระบวนการประเมิน [ดูเพิ่มเติมในหัวข้อ “การประเมิน”] และเป็นเอกสารที่ทำให้มั่นใจได้ว่าการประเมินได้ดำเนินการครบถ้วนในทุกประเด็น การเขียนรายงานที่ดีจึงเป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยทำให้การประเมินทะเบียนตำรับยามีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

“รายงานการประเมินทะเบียนยา” ที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาจะจัดทำให้ จะจัดทำเป็น 2 ฉบับ คือ (1) ฉบับสมบูรณ์ (Elaborate version) เป็นฉบับที่มีหัวข้อครบทุกรายการ ใช้ภายในสำหรับสำนักงานคณะกรรมการอาหาแรละยาเท่านั้น และ (2) ฉบับย่อ (Brief Version) เป็นฉบับสำหรับแนบไว้กับ “ชุดสำเนาคู่ฉบับ” ที่เก็บไว้ที่ผู้ยื่นคำขอ จึงมีเฉพาะหัวข้อข้อมูลสังเขปของยาและบทสรุปผู้บริหารเท่านั้น อนึ่งสำหรับการจัดทำ “รายงานการประเมินทะเบียนตำรับสำหรับการเผยแพร่ต่อสาธารณะ” ให้ผู้ประเมินคำนึงการรักษาความลับ หาก “รายงานการประเมินทะเบียนยาฉบับสมบูรณ์” มีการอ้างข้อมูลของยาชื่อการค้าอื่นในรายงานฉบับนั้นด้วย

การพิจารณาเอกสารเกี่ยวกับข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC) เอกสารกำกับยา (PL) และ ฉลาก ต้องสามารถชี้แจงเหตุผลประกอบพร้อมระบุเอกสารอ้างอิงให้ชัดเจน สำหรับกรณีที่รับขึ้นทะเบียนแบบมีเงื่อนไขสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาต้องระบุเหตุผลประกอบที่ชัดเจนถึงเงื่อนไข และเงื่อนเวลาที่ผู้ยื่นคำขอฯ ต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดเพื่อจะได้นำไปดำเนินการจัดเตรียม และส่งข้อมูลเพิ่มเติมได้อย่างครบถ้วนถูกต้อง

การพิจารณาประเมินเอกสารให้เป็นไปตามข้อกำหนดที่ระบุไว้ในตำรายาต่างๆได้แก่ BP, USP/NF, Ph Eur, IP และ TP ซึ่งถือว่าเป็นเอกสารอ้างอิงตามกฎหมาย หากไม่มีข้อกำหนดไว้ในตำรายาดังกล่าว ให้อ้างอิงหลักเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก หรือหลักเกณฑ์สากลอื่นๆที่เกี่ยวข้องได้ กรณีที่แตกต่างไปจากนี้ ให้ผู้ยื่นคำขอฯ แสดงหลักฐานพร้อมเหตุผลประกอบเพื่อพิสูจน์ยืนยันถึงความเหมาะสม และความถูกต้อง ทั้งนี้ต้องได้รับความเห็นชอบและผ่านเกณฑ์การประเมินจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

รายงานการประเมินทะเบียนยา ควรมีลักษณะเป็นอิสระ ไม่ต้องใช้ประกอบกับเอกสารอื่นๆอีก ซึ่งสามารถทำได้ใน 2 รูปแบบ [โปรดดูเพิ่มเติมหัวข้อคำแนะนำการเขียนรายงานประเมินทะเบียนยา]

การเขียนอ้างอิงในรายงานการประเมินทะเบียนยา

ในการเขียน “รายงานการประเมินทะเบียนยา” นั้น ย่อมจะต้องมีการศึกษา ค้นคว้า และรวบรวมข้อมูลและสารสนเทศจากแหล่งต่าง ๆ หลายแหล่ง และเมื่อนำข้อมูลเหล่านั้นมาประกอบ“รายงานการประเมินทะเบียนยา” ที่รับผิดชอบ ผู้ประเมินก็จะต้องให้ความเคารพ ไม่กล่าวถึงแหล่งข้อมูล หรือกระทำการที่มีลักษณะเป็นการคัดลอกผลงานทางวิชาการ (Plagiarism) ดังนั้นผู้ประเมินจึงต้องมีการอ้างอิงข้อมูลที่นำมาประกอบการเขียนรายงานของตน โดยจะต้องอ้างอิงอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ เพื่อให้งานเขียนของตนเป็นที่ยอมรับและน่าเชื่อถือ ซึ่งระบบการอ้างอิงในเอกสารวิชาการต่าง ๆ นั้นจะมีความแตกต่างหลายรูปแบบ ทั้งนี้สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ ระบบและรูปแบบการเขียนอ้างอิงในเอกสารทางวิชาการ [4]

เอกสารฉบับนี้ แนะนำให้ใช้รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ Vancouver ซึ่งจัดเป็นกลุ่มระบบ Author-Number system ที่นิยมใช้ในเอกสารวิชาการทางการแพทย์ โดยมีลักษณะการอ้างอิงดังนี้

(1) การอ้างอิงในเนื้อเรื่อง (In-text citations) การอ้างอิงลักษณะนี้เป็นการอ้างอิงเข้าไปในเนื้อหา เพื่อบ่งบอกให้ทราบว่า ข้อความนั้นหรือเนื้อหาส่วนนั้น ได้มาจากการอ้างอิงหรือมีการกล่าวถึงในเอกสารหรือแหล่งที่มาใด โดยนิยมระบุตัวเลขเป็นอักษรตัวยก โดยอาจอยู่ในวงเล็บหรือไม่ก็ได้ แต่หากเป็นการระบุในบรรทัดระดับเดียวกันกับข้อความที่อ้าง ให้ระบุไว้ในวงเล็บ โดยวงเล็บที่ใช้ อาจใช้เป็นวงเล็บกลม (round brackets) , วงเล็บเหลี่ยม [square brackets] หรือ วงเล็บปีกกา {curly brackets} ก็ได้ ทั้งนี้ควรคำนึงว่าการใช้วงเล็บไม่ควรทำให้เกิดความสับสนในการอ่านรายงานนั้น

(2) การอ้างอิงส่วนท้าย (Reference citations) การอ้างอิงส่วนท้ายเป็นการรวมรวมและแสดงรายละเอียดของรายการเอกสารที่อ้างอิงไปแล้วในเนื้อเรื่องจะรวมรวมไว้ใน ซึ่งอาจอยู่ท้ายหน้า ท้ายบท หรือ ท้ายเล่ม ก็ได้และจะเรียงลำดับตัวเลขของการอ้างอิง และบางกรณีการอ้างอิงส่วนท้าย อาจจำแนกออกเป็นรายการเอกสารอ้างอิง (References) และ รายการบรรณานุกรม (Bibliography) ก็ได้แล้วแต่ความเหมาะสม โดยหากผู้ประเมินไม่ได้รวบรวมเอกสารอ้างอิงที่เป็นหลักเกณฑ์ หนังสือและตำราทางวิชาการ คู่มือทางวิชาการ ไว้ในรายการเอกสารอ้างอิง (References) แนะนำให้รวบรวมรายการเอกสารอ้างอิงดังกล่าวเข้าอยู่ใน รายการบรรณานุกรม (Bibliography)

อย่างไรก็ตามเนื่องจากการเขียนรายงานการประเมินทะเบียนยา แตกต่างจากการเขียนบทความในวารสารวิชาการ เอกสารฉบับนี้ แนะนำให้ใช้การอ้างอิง ดังนี้

(1) การอ้างอิงในเนื้อหา ให้ใช้ระบบตัวเลขอารบิก ตัวยก ไม่มีวงเล็บ และเรียงลำดับใหม่เมื่อเปลี่ยนหน้า

(2) การอ้างอิงส่วนท้าย ใช้ระบบท้ายหน้าร่วมกับระบบท้ายเรื่อง

(2.1) การอ้างอิงท้ายหน้า รูปแบบการเขียนของ Vancouver ชนิด NLM Style (National library of Medicine) เรียงลำดับตามการอ้างในแต่ละหน้า (citation-sequence system)

(2.2) การอ้างอิงท้ายเรื่อง และท้ายของแต่ละด้านการประเมิน ให้รวบรายการอ้างอิงท้ายหน้าอีกครั้งในส่วนท้ายเรื่องนี้ โดยไม่ต้องระบุตัวเลข แต่ให้เรียงลำดับตามชื่อผู้แต่ง ในส่วนท้ายเรื่องนี้แทน

ทั้งนี้สามารถศึกษาวิธีการเขียนได้ที่ รายละเอียดวิธีการเขียนอ้างอิงแบบ NLM [5]

คำแนะนำการเขียนรายงานการประเมินทะเบียนยา

คำแนะนำทั่วไป

เอกสารฉบับนี้ แนะนำให้ใช้ รูปแบบตัวอักษร คือ TH SarabunPSK ตัวเลขอารบิค โดยจะเขียนเป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ ก็ได้ตามความเหมาะสม

การจัดย่อหน้า แนะนำให้จัดเว้นระยะ แบบเพิ่มระยะหลังย่อหน้าขนาด 6 จุด ระยะห่างบรรทัด 1 เท่า และเมื่อขึ้นย่อหน้าใหม่ บรรทัดแรกไม่จำเป็นต้องเว้นย่อเข้ามาในหน้ากระดาษ

สีของตัวอักษรตลอดทั้งเอกสาร แนะนำให้ใช้เป็นสีดำเพื่อความชัดเจนในการพิมพ์เอกสาร และไม่แนะนำให้ปรับสีพื้นหรือแรเงา ยกเว้นการระบุว่าไม่ได้มีการประเมินในหัวข้อใด อาจปรับสีของตัวอักษรในหัวข้อนั้นได้ตามเหมาะสม

แบบสำหรับรายงานการประเมินทะเบียนยาทั้งสองฉบับ รหัสการปรับปรุงเอกสารที่ 0.7.20141105 ได้จัดเตรียมช่องสำหรับให้กรอกข้อมูลไว้ให้แล้ว โปรดกรอกข้อมูลในช่องที่จัดเตรียมไว้ อนึ่งบางช่องข้อมูลเป็น ช่องข้อมูลอัตโนมัติ ซึ่งหากแก้ไขปรับปรุงข้อมูลในช่องดังกล่าว จะกระทบต่อเนื้อหาเดียวกันในส่วนอื่นของเอกสารด้วย โดยช่องข้อมูลอัตโนมัติ ได้แก่ ชื่อการค้า วันที่ปรับปรุงเอกสาร ชื่อผู้รับผิดชอบหลัก รหัสการปรับปรุงเอกสาร รายการฉบับย่อ/ฉบับสมบูรณ์ของแบบสำหรับรายงานการประเมินทะเบียนยา หน้า และ จำนวนหน้าของเอกสาร

การจัดรูปแบบ อื่น ๆ ที่ไม่ได้ให้คำแนะนำไว้เป็นการเฉพาะ ให้จัดตามความเหมาะสม ตามความสวยงาม และคำนึงถึงความสม่ำเสมอของการจัดรูปแบบด้วยเช่นกัน

รายงานการประเมินทะเบียนยา ควรมีลักษณะเป็นอิสระ ไม่ต้องใช้ประกอบกับเอกสารอื่นๆอีก ซึ่งสามารถทำได้ใน 2 รูปแบบ

1) ให้แสดงหรือคัดลอกข้อมูลจากทะเบียนตำรับยา แล้วตามด้วยผลการประเมินข้อมูลเหล่านั้นของผู้เชี่ยวชาญภายนอกและผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องที่เกี่ยวกับความปลอดภัยและประสิทธิภาพอันเนื่องมาจากคุณภาพของวัคซีน และให้ระบุในรายงานถ้าวัคซีนนั้นได้มาตรฐานตามหลักเกณฑ์เฉพาะใด เพื่อป้องกันความสับสนระหว่างข้อมูลจากทะเบียนตำรับยาและความเห็นของผู้ประเมิน จึงแนะนำให้มีหัวข้อ “ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญภายนอก” แยกออกจากหัวข้ออื่น

2) อีกวิธีหนึ่ง ในรายงานการประเมินทะเบียนยา ข้อมูลด้านคุณภาพอาจประกอบด้วยความเห็นของผู้เชี่ยวชาญภายนอกเป็นส่วนใหญ่ โดยอ้างถึงข้อมูลในทะเบียนตำรับยาและ/หรือบทสรุปโดยรวมด้านคุณภาพ (QOS) ในกรณีนี้การอ่านความเห็นของผู้เชี่ยวชาญภายนอก ต้องใช้ประกอบกับ QOS ดังนั้นจึงต้องแนบ QOS กับรายงานการประเมินทะเบียนยา นี้ด้วย และไม่จำเป็นต้องแยกหัวข้อ “ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญภายนอก” ออกจากหัวข้ออื่น

หลักการสำคัญของรายงานการประเมินทะเบียนยาคือ การแยกให้เห็นเด่นชัดระหว่างการแสดงข้อมูล (วิธีการและผลศึกษาทดลอง) กับข้อวินิจฉัย/การพิจารณาลงความเห็น (ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญภายนอก)

ในแต่ละหัวข้อหลักของรายงานการประเมินทะเบียนยา ข้อมูลด้านคุณภาพ ควรอธิบายถึงแหล่งที่มาของข้อมูลในทะเบียนตำรับยาที่ยื่น

คำแนะนำส่วนหัวข้อในเนื้อหา

ในส่วนของหัวข้อของเนื้อหา ที่กำหนดไว้ในแบบสำหรับรายงานการประเมินทะเบียนยา รหัสการปรับปรุงเอกสารที่ 0.7.20141105 และรวมถึงหัวข้อที่กำหนดขึ้นเอง แนะนำให้ใช้ขนาดตัวอักษร 16 จุด ยกเว้นในเนื้อหาของส่วนข้อมูลสังเขปของยา แนะนำให้ใช้ขนาดตัวอักษร 18 จุด

การจัดรูปแบบของหัวข้อที่กำหนดขึ้นเอง ไม่แนะนำให้จัดรูปเป็น “หัวเรื่อง 1” และ “หัวเรื่อง 2” เนื่องจากสงวนไว้สำหรับการจัดทำสารบัญอัตโนมัติ

คำแนะนำส่วนรายละเอียดเนื้อหา

ในส่วนของเนื้อหาต่าง ๆ แนะนำให้ใช้ขนาดตัวอักษร 14 จุด ยกเว้นในเนื้อหาของส่วนข้อมูลสังเขปของยา แนะนำให้ใช้ขนาดตัวอักษร 16 จุด

คำแนะนำส่วนตาราง แผนภาพในเนื้อหา

ในส่วนของชื่อตาราง หรือ ชื่อแผนภาพ แนะนำให้ใช้ขนาดตัวอักษร 14 จุด ตัวหนา

คำแนะนำเกี่ยวกับการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

คำแนะนำส่วนการพิจารณา

ในการพิจารณาความปลอดภัย ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และคุณภาพของยานั้น สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ดำเนินการโดยพิจารณาจากข้อมูลด้านคุณภาพ ด้านที่ไม่ใช่คลินิก ด้านคลินิก และด้านการจัดการความเสี่ยง[6]

คำแนะนำส่วนการประกันคุณภาพการประเมินทะเบียนยา

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาได้ผนวกรวมรายงานการประเมินทะเบียนยาสำหรับวัคซีน ในระบบคุณภาพของสำนักยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา แล้ว

เอกสารฉบับนี้จัดทำขึ้นมาเป็นแนวทางเพื่อยกระดับการประเมินทะเบียนตำรับยาให้มีการจัดทำ “รายงานการประเมินทะเบียนยา” ให้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์ยาทุกชนิดต่อไป

2. How to write the descriptive information section

คำแนะนำการเขียนในส่วนข้อมูลสังเขปของยา

รูปแบบตัวอักษร และขนาดตัวอักษร ที่แนะนำให้ใช้ในส่วนนี้ คือ TH SarabunPSK ขนาดตัวอักษร 16 จุด

ข้อมูลสังเขปของยา เป็นข้อมูลที่ปรากฏทั้งในแบบสำหรับรายงานการประเมินทะเบียนยา (ฉบับย่อ) และ แบบสำหรับรายงานการประเมินทะเบียนยา (ฉบับสมบูรณ์) รหัสการปรับปรุงเอกสารที่ 0.7.20141105

ข้อมูลสังเขปของยานี้ได้พัฒนาเพิ่มเติมขึ้นจาก Guideline on quality, non-clinical and clinical assessment regarding marketing authorizations of vaccines in Thailand (December 2008) โดยนำข้อมูลที่มีลักษณะทั่วไป มาสรุปไว้เป็นเอกสาร 1-3 หน้า ซึ่งทำให้ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมิน และผู้อ่านรายงานการประเมินทะเบียนยา สามารถเข้าถึงข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว โดยข้อมูลสังเขปของยา ประกอบด้วยข้อมูล 5 เรื่องด้วยกันคือ

1. ข้อมูลทั่วไป (General Information) เป็นข้อมูลทั่วไปของตำรับยาที่ประเมิน และหัวข้ออื่น ๆที่ไม่มีหัวข้ออื่น ๆระบุเป็นการเฉพาะ ได้แก่ ชื่อการค้า เลขทะเบียนตำรับยา วันที่รับขึ้นทะเบียน ชื่อสามัญทางยา กลุ่มตำรับยา วิธีการขึ้นทะเบียน การอ้างอิงทะเบียนตำรับอื่น และวันที่ปรับปรุงรายงาน

2. ข้อมูลผู้รับอนุญาตและผู้ผลิตที่สำคัญ (Marketing Authorization Holder and Key Manufacturers) เป็นข้อมูลชื่อและเลขที่ใบอนุญาตของผู้รับใบสำคัญ และข้อมูลชื่อและประเทศของผู้ผลิตยาสำเร็จรูป ผู้ผลิตที่แบ่งบรรจุในภาชนะที่สัมผัสยา และผู้ผลิตที่ทำหน้าที่ปล่อยผ่านเพื่อจำหน่าย

3. ข้อมูลรูปแบบเภสัชภัณฑ์ รูปแบบภาชนะบรรจุ ขนาดบรรจุพร้อมความแรง (Pharmaceutical form(s), presentation(s) and strength(s))

4. ข้อมูลข้อบ่งใช้ (Indications)

5. ข้อมูลขนาดและวิธีการใช้ยา (Dosage and Regimen)

ช่องข้อมูลอัตโนมัติ ได้แก่ ชื่อการค้า วันที่ปรับปรุงเอกสาร ชื่อผู้รับผิดชอบหลัก รหัสการปรับปรุงเอกสาร รายการฉบับย่อ/ฉบับสมบูรณ์ของแบบสำหรับรายงานการประเมินทะเบียนยา เลขหน้าเอกสาร และ จำนวนหน้าของเอกสาร

General information

Trade name : <ชื่อการค้า>

ให้ระบุชื่อการค้าของยาเป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ โดยระบุเฉพาะที่ส่วนที่เป็น “ชื่อการค้า” ของยาเท่านั้น อนึ่งในบางกรณี “ชื่อการค้าในรายงานการประเมินทะเบียนยา” อาจแตกต่างจากชื่อยาตามใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับยาได้บ้าง ตามความเหมาะสม

อนึ่ง ชื่อการค้า เป็น ช่องข้อมูลอัตโนมัติ ซึ่งหากแก้ไขปรับปรุงข้อมูลในช่องดังกล่าว จะกระทบต่อเนื้อหาเดียวกันในส่วนอื่นของเอกสารด้วย

หากมีทั้งชื่อการค้าภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ให้ระบุชื่อการค้าภาษาไทย ไว้ใน () หลังชื่อการค้าภาษาอังกฤษ

ชื่อการค้าภาษาอื่น ไม่ต้องระบุในเอกสารส่วนนี้

กรณีชื่อการค้าเขียนด้วยสัญลักษณ์ที่ช่วยในการออกเสียง หรือวรรคตอน หรืออักขระพิเศษ ให้พิจารณาตามความเหมาะสม ทั้งนี้ไม่รวมสัญลักษณ์เครื่องหมายการค้า ได้แก่ ® และ ™ และ ความแรงและขนาดบรรจุ

Thai registration number : <เลขทะเบียนตำรับยา>

Thai approval date : <วันที่อนุมัติทะเบียนตำรับ>

ให้ระบุเลขทะเบียนตำรับยาและวันที่อนุมัติทะเบียนตำรับยาตามที่ปรากฏในใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับยา

แม้ว่าโดยส่วนมากแล้ว ในรายงานการประเมินทะเบียนยา ทะเบียนตำรับยา 1 ฉบับ มักจะมีเพียงเลขทะเบียนตำรับ เดียวเท่านั้น แต่ในบางกรณี ที่ยาชื่อการค้าเดียวกัน อาจมีเลขทะเบียนตำรับยามากกว่า 1 ทะเบียนตำรับ เช่น ความแรง หรือ รูปแบบขนาดบรรจุแตกต่างกัน ในกรณีนี้ให้พิจารณาความเหมาะสมในแยกหรือรวมเอกสารรายงานการประเมินทะเบียนยา ว่าสามารถใช้เอกสารรายงานการประเมินทะเบียนยาเป็นฉบับเดียวกันได้หรือไม่ โดยให้ผู้รับผิดชอบหลักประเมินตามความเหมาะสม

หากเป็นแยกเอกสารรายงานการประเมินทะเบียนยาเป็นคนละฉบับ ให้ระบุเพิ่มเติมในหัวข้อการอ้างอิงทะเบียนตำรับอื่นด้วย โดยให้ระบุเลขทะเบียนตำรับ และเพิ่มรายการที่แยกความแตกต่างยา ใน [ ] หลังเลขทะเบียนตำรับยาด้วย

หากเป็นใช้เอกสารรายงานการประเมินเป็นฉบับเดียวกันให้ ระบุรายการเลขทะเบียนตำรับยาและวันที่อนุมัติทะเบียนตำรับยา เป็นคู่ โดยให้เพิ่มระบุรายการที่แยกความต่างของแต่ละทะเบียนตำรับยา ใน [ ] หลังเลขทะเบียนตำรับยาด้วย ยกตัวอย่างเช่น

“Thai registration number : 1C xxx/xx (yyy) [สำหรับ ความแรง 10000 IU]

Thai approval date : 29 กรกฎาคม 2544

Thai registration number : 1C nnn/mm (yyy) [สำหรับ ความแรง 4000 IU]

Thai approval date : 30 กรกฎาคม 2544”

INN or TAN or generic Name : <ชื่อสามัญทางยา>

ให้ระบุชื่อสามัญทางยาในระบบ INN หรือ generic name หรือ Thai Approve Name (TAN) แล้วแต่กรณี

กรณีวัคซีน ให้บ่งบอก เชื้อเป็น หรือ เชื้อตาย โดยระบุ [attenuated] หรือ [inactivated] ต่อท้ายชื่อสามัญทางยาแล้วแต่กรณี เว้นแต่เป็นวัคซีนตำรับที่มีทั้งเชื้อเป็นและเชื้อตายในตำรับเดียวกัน ให้ระบุต่อท้ายองค์ประกอบชนิดนั้น ๆ

กรณีเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากพันธุวิศวกรรม แบบ Chimeric หรือ Recombinant ให้พิจารณาความเหมาะสมเป็นรายกรณี

ATC/ATCvet level name : <ATC level name>

ATC/ATCvet code : <ATC code>

ให้ระบุชื่อและรหัสกลุ่มตำรับตามระบบ The Anatomical Therapeutic Chemical (ATC) classification system ซึ่งยาสำหรับมนุษย์สามารถสืบค้นได้ที่ http://www.whocc.no/atc_ddd_index/ และยาสำหรับสัตว์สามารถสืบค้นได้ที่ http://www.whocc.no/atcvet/atcvet_index/

ในกรณีเป็นยาผสม ที่มีรหัสกลุ่มเป็นการเฉพาะ ให้ใช้รหัสตามที่กำหนดไว้ แต่หากบางรายการไม่มีรหัสกำหนดไว้ ให้พิจารณาเลือก รหัสกลุ่มที่สามารถอธิบายทั้งตำรับที่เป็นรายการหลัก และเลือกรายการย่อยเพื่อช่วยกำหนดรายละเอียดในการค้นหาในระบบงาน

Type of initial application : <วิธีการขึ้นทะเบียนตำรับยา>

ให้ระบุขั้นตอนการขึ้นทะเบียนตำรับยาซึ่งใช้ยื่นพิจารณาทะเบียนตำรับยา และวิธีการที่ใช้ยื่นทะเบียนตำรับยาว่าเป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ระบบกระดาษ แล้วแต่กรณี

Refer to other registration : <การอ้างอิงทะเบียนตำรับอื่น>

ให้ระบุอ้างอิงทะเบียนตำรับอื่น รวมถึงรายงานการประเมินทะเบียนยา ของทะเบียนตำรับอื่น แล้วแต่กรณี โดยให้ระบุเป็น ชื่อการค้าของยาอื่นที่อ้างอิง และระบุเลขทะเบียนตำรับ และเพิ่มรายการที่แยกความแตกต่างยา ใน [ ] หลังเลขทะเบียนตำรับยาด้วยข

การจัดทำรายละเอียดหัวข้อนี้ พิจารณาเฉพาะในการจัดทำรายงานการประเมินทะเบียนยา ตอนขึ้นทะเบียนตำรับยาเท่านั้น ไม่รวมถึงการอ้างอิงในการประเมินการแก้ไขเปลี่ยนแปลงของคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงเลขทะเบียนตำรับยาอื่น

Date of current revision : <วันที่ปรับปรุงเอกสาร>

ให้ระบุวันที่ที่มีการปรับปรุงรายงานการประเมินทะเบียนยา ครั้งล่าสุด

อนึ่ง วันที่ปรับปรุงเอกสาร เป็น ช่องข้อมูลอัตโนมัติ ซึ่งหากแก้ไขปรับปรุงข้อมูลในช่องดังกล่าว จะกระทบต่อเนื้อหาเดียวกันในส่วนอื่นของเอกสารด้วย

Marketing Authorization Holder and Key Manufacturers

Marketing Authorization Holder for Thailand : <ระบุผู้รับอนุญาต>

Licensed : <ระบุเลขที่ใบอนุญาต>

ให้ระบุชื่อของผู้รับใบสำคัญ (ปัจจุบัน เป็นผู้เดียวกับผู้รับอนุญาต) ประเภทใบอนุญาต (ผย1 หรือ นย1) และเลขที่ใบอนุญาต (xx/yyyy)

Finished product manufacturer : <ระบุชื่อผู้ผลิตยาสำเร็จรูป>

Country of finished product manufacturer : <ระบุประเทศผู้ผลิตยาสำเร็จรูป>

Repacked manufacturer (Primary packed) : <ระบุชื่อผู้ผลิตที่แบ่งบรรจุที่สัมผัสยา>

Country of repacked manufacturer : <ระบุประเทศผู้ผลิตที่แบ่งบรรจุที่สัมผัสยา>

Final batch release manufacturer : <ระบุชื่อผู้ผลิตที่ปล่อยผ่านยาเพื่อจำหน่าย>

Country of final batch release manufacturer : <ระบุประเทศผู้ผลิตที่ปล่อยผ่านยาเพื่อจำหน่าย>

ให้ระบุชื่อของผู้ผลิต และ ประเทศที่ตั้งของผู้ผลิต ของแต่ละผู้ผลิตตามรายการที่ระบุ

Pharmaceutical form(s), presentation(s) and strength(s):

Pharmaceutical form (ตาม EDQM): <ระบุรูปแบบยาตาม EDQM>

ให้ระบุรูปแบบเภสัชภัณฑ์ ตาม EDQM (โปรดดู Annex 1) โดยระบุเป็นรายการละบรรทัด

Product presentation and strength : <ระบุภาชนะบรรจุ ขนาดบรรจุ และความแรง>

ให้ระบุรูปแบบภาชนะบรรจุ ขนาดบรรจุ และความแรง โดยระบุเป็นรายการละบรรทัด หนึ่งรายการ มีองค์ประกอบเรียงตามลำดับ คือ Presentation—Volume or Packed sized—Strength ยกตัวอย่างเช่น

Glass (Type II) Vials —500 ml —1000 IU

PET bags—200 ml —400 IU

Indications

ให้ระบุข้อบ่งใช้ โดยระบุเป็นรายการละบรรทัด ทั้งนี้รายละเอียดการะบุข้อบ่งใช้ ให้ศึกษาจากแนวทางการจัดทำเอกสารกำกับยา

ในบางกรณีให้ข้อบ่งใช้อาจจำเป็นต้องระบุกลุ่มอายุด้วย

Dosage and Regimen

ให้ระบุขนาดและวิธีการใช้ โดยระบุเป็นรายการละบรรทัด ให้สอดคล้องตามข้อบ่งใช้และกลุ่มอายุตามข้อบ่งใช้ ทั้งนี้รายละเอียดการะบุขนาดและวิธีการใช้ ให้ศึกษาจากแนวทางการจัดทำเอกสารกำกับยา

3. How to use “Table of content” in Template for Assessment Report

คำแนะนำการใช้งานในส่วนสารบัญเนื้อหา

รูปแบบตัวอักษร และขนาดตัวอักษร ที่จัดให้ใช้ในส่วนนี้ คือ TH SarabunPSK ขนาดตัวอักษร 16 จุด สำหรับหัวเรื่อง 1 และขนาดตัวอักษร 14 จุด สำหรับหัวเรื่อง 2

เนื่องจากการแบบสำหรับรายงานการประเมินทะเบียนยา ทั้งสองฉบับ รหัสการปรับปรุงเอกสารที่ 0.7.20141105 ใช้ระบบสารบัญเนื้อหาอัตโนมัติ ใน 2 ระดับ จึงไม่แนะนำให้ใช้รูปแบบการจัดหัวเรื่องสำเร็จรูปของ “หัวเรื่อง 1” และ “หัวเรื่อง 2”

การใช้งานสารบัญภาพ สารบัญตาราง ให้พิจารณาตามความเหมาะสม แต่หากจำเป็นต้องใช้งาน แนะนำให้ใช้ระบบสารบัญอัตโนมัติเช่นเดียวกัน

แนะนำให้ดำเนินการปรับปรุงเฉพาะเลขหน้า

4. How to write the executive summaries section

คำแนะนำการเขียนในส่วนบทสรุปสำหรับผู้บริหาร

บทสรุปผู้บริหารควรกล่าวถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องในทุกด้าน ทั้งข้อมูลด้านคุณภาพ ด้านที่ไม่ใช่คลินิก ด้านคลินิก และด้านการจัดการความเสี่ยง

รายงานการประเมินทะเบียนยาข้อมูลด้านที่ไม่ใช่คลินิกและคลินิก รวมถึงข้อมูลด้านการจัดการความเสี่ยง ต้องระบุจำแนกให้ชัดเจนว่าข้อมูลที่ผู้ยื่นคำขอฯ ได้ส่งมานั้น ข้อมูลใดเป็นข้อมูลหลัก และข้อมูลใดเป็นข้อมูลที่ใช้สนับสนุน ข้อมูลเหล่านั้นได้มาจากการศึกษาวิจัยของตน (original data) หรือ เป็นข้อมูลที่ได้มาจากการอ้างอิงผลการศึกษาของผู้อื่น (bibliographical references) หรือเป็นข้อมูลที่ได้มาจากทั้งสองแหล่งประกอบกัน หรือ ไม่มีข้อมูล การประเมินข้อมูลควรยึดถือข้อกฎหมายเป็นหลักจำแนกตามประเภทของคำขอฯ หลักเกณฑ์ต่างๆที่เกี่ยวข้อง และใช้บรรทัดฐานทางวิชาการ

ประเภทของการศึกษาวิจัยของข้อมูลแต่ละด้าน ต้องประกอบด้วยเอกสารอ้างอิงทั้งหมด ซึ่งต้องสอดคล้องตามหลักเกณฑ์สากลที่เกี่ยวข้อง

ในกรณีที่ข้อมูลต่างไปจากหลักเกณฑ์และข้อกำหนดตามกฎหมาย

กรณีที่ผู้ยื่นคำขอส่งข้อมูลที่ต่างไปจากหลักเกณฑ์ที่กำหนด ให้แสดงหลักฐานพร้อมเหตุผลสนับสนุนเพื่อประกอบการพิจารณายอมรับ หากไม่สามารถส่งข้อมูลการศึกษาวิจัย ด้านที่ไม่ใช่คลินิก/คลินิก ที่ได้มาจากการศึกษาวิจัยของตน (original data) แต่ขออ้างอิงผลการศึกษาของผู้อื่น (bibliographical references) แทนบางส่วน หรือทั้งหมด

ผู้ยื่นคำขอฯ ต้องส่งหลักฐาน พร้อมการชี้แจงเหตุผลประกอบเพื่อพิสูจน์ยืนยันถึงความเหมาะสม และถูกต้อง เพื่อประกอบการพิจารณาจนเป็นที่ยอมรับ

ตัวอย่างของการชี้แจงเหตุผล และการประเมินยอมรับ แสดงในตารางด้านล่างนี้

การชี้แจงเหตุผล (Justification)	การประเมิน (Assessment)
เป็นค่าเฉพาะ ไม่เข้ามาตรฐานตามหลักเกณฑ์สากลที่เกี่ยวข้อง	ระบุค่าเฉพาะที่ไม่เข้าเกณฑ์มาตรฐาน และให้เหตุผลที่ทำให้ยอมรับเงื่อนไขนั้นได้
เนื่องจากความรู้ทางวิชาการที่เพิ่มขึ้น ทำให้การศึกษาทางคลินิกบางอย่าง อาจถูกจัดว่าผิดจริยธรรม หรือการทดลองในสัตว์ทดลองบางประเภท เป็นการใช้สัตว์ทดลองโดยไม่จำเป็น (ตัวอย่างเช่น จากประสบการณ์การใช้ทางคลินิกเป็นเวลานาน การทดสอบทางพิษวิทยาอาจไม่มีความจำเป็น)	อภิปรายถึงหลักฐาน ซึ่งเป็นพื้นฐานความรู้ทางวิชาการว่ามีความเกี่ยวข้อง น่าเชื่อถือ มีเหตุผล มีความสมบูรณ์หรือไม่ ประเมินว่าจะสามารถใช้ความรู้นั้นในการคาดการณ์ได้หรือไม่ ทำการประเมินหลักฐานที่มีว่า มีความจำเป็นหรือไม่ในการทดสอบ/ทดลองทางคลินิกซ้ำอีก (หรือทำการทดสอบเพิ่มขึ้น) ความรู้ในทางวิชาการที่เพิ่มขึ้น มีประโยชน์ในการประเมินประโยชน์-ความเสี่ยงหรือไม่ และจะทำให้ผู้ป่วยและแพทย์ได้รับข้อมูลเพียงพอหรือไม่

Problem statement

For Initial Submission : บรรยายถึงเหตุผลของการรับขึ้นทะเบียนตำรับยานั้นในประเทศไทย คุณสมบัติของยาในการรักษา บำบัด บรรเทาโรคหรืออาการของโรค เปรียบเทียบกับยาตัวอื่นที่วางจำหน่ายอยู่แล้วในประเทศไทย

For Variation : บรรยายถึงเหตุผลของการอนุญาตให้แก้ไขเปลี่ยนแปลงตำรับยานั้น เปรียบเทียบประเด็นด้านคุณภาพประสิทธิภาพ ความปลอดภัย ก่อน/หลังการแก้ไขเปลี่ยนแปลง โดยอาจเปรียบเทียบกับยาอื่นที่วางจำหน่ายอยู่แล้วในประเทศไทยก็ได้ ยกตัวอย่างเช่น

ตัวอย่างสำหรับกรณี Variation

ผู้รับอนุญาตประสงค์ <ระบุรายการแก้ไขเปลี่ยนแปลง> ซึ่งการแก้ไขดังกล่าวอาจกระทบต่อ <ระบุด้านที่กระทบ>

การแก้ไขเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นไปโดย <ระบุสาเหตุที่แก้ไข เช่น สมัครใจ หรือ คำสั่งจากภาครัฐ> แต่อย่างไรก็ตามคำขอดังกล่าวมีความจำเป็นที่ต้องพิจารณาทางวิชาการ ด้าน <ระบุด้านที่กระทบ> ของผลิตภัณฑ์ให้เป็นไปตามที่ขึ้นทะเบียนตำรับยาไว้โดย และสมควรดำเนินการพิจาณาโดยความเห็นของผู้เชี่ยวชาญ

ดังนั้นเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ โดยพิจารณาประกอบความเห็นของผู้เชี่ยวชาญได้พิจารณาประเมินข้อมูลด้านคุณภาพ ด้านที่ไม่ใช่คลินิกและด้านคลินิกของเอกสาประกอบการขอขึ้นทะเบียนตำรับยา <ชื่อยา> เพื่อใช้ป้องกันและ/หรือรักษา <ข้อบ่งใช้> แล้วมีความเห็นดังนี้ “อนุญาตให้แก้ไขเปลี่ยนแปลงทะเบียนตำรับยาได้ เนื่องจากเมื่อได้พิจารณาข้อมูลตามที่ปรากฏในคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลง เอกสารประกอบคำขอฯ เอกสารชี้แจงเพิ่มเติม และความเห็นของผู้เชี่ยวชาญแล้ว ไม่พบข้อสงสัยเพิ่มเติมด้านคุณภาพและความปลอดภัยเมื่อมีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงตามรายการที่ระบุข้างต้น (ดูเพิ่มเติมหัวข้อ.........)

ทั้งนี้ผู้ยื่นคำขอไม่มีคำร้องขอให้มีคำสั่งอื่นใดเพิ่มเติม จึงเห็นควรอนุญาตแบบ ย ๕. ตั้งแต่วันที่ <ระบุวันที่อนุญาต> เป็นต้นไป”

About the product

ให้บรรยายสรุปให้เห็นถึงประเภทของยา ลักษณะยา ข้อบ่งใช้ ขนาดและวิธีการใช้ยานั้น

กรณีวัคซีนมนุษย์สมควรเพิ่มเติม duration of Immunity, onset of immunity

กรณีวัคซีนสัตว์ สมควรเพิ่มเติม duration of Immunity , onset of immunity, ชนิดสัตว์และระยะหยุดยาด้วย

The development program/Compliance with relevant international Guidelines and
Thai FDA Scientific Advice

กล่าวนำและให้ความเห็นเกี่ยวกับโปรแกรมการพัฒนาทางคลินิก ในช่วง IND phase พิจารณาในเรื่องเกี่ยวกับข้อบ่งใช้ ขนาดและวิธีการให้ยา

ถ้ามีการให้คำแนะนำทางวิชาการ ให้บันทึก อธิบายถึงปัญหา พร้อมระบุว่าผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนได้ทำตามคำแนะนำนั้นหรือไม่ ผู้ยื่นคำขอฯ ได้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์สากลที่เกี่ยวข้องหรือไม่ หรือในกรณีที่ต่างไปจากหลักเกณฑ์ มีการชี้แจงเหตุผลอย่างเพียงพอหรือไม่

กรณีเป็นวัคซีน ให้ระบุว่ามีการศึกษาพัฒนา/มีความต้องการให้ศึกษาพัฒนาการใช้วัคซีนในเด็กหรือไม่ รวมถึงการใช้ในประชากรกลุ่มพิเศษอื่นๆ เช่น ผู้สูงอายุ เพศชาย/เพศหญิง และชนกลุ่มน้อย ให้แจ้งจำนวนและบรรยายถึงลักษณะเฉพาะของอาสาสมัครสุขภาพดี/ผู้ป่วย/เพศชาย/เพศหญิง ที่เข้าร่วมการศึกษาวิจัย ตามความเหมาะสม

General comments on compliance with GMP, GLP, GCP and/or ERA-GMO

ให้ระบุในข้อเสนอแนะว่าสมควรไปตรวจสอบ เพื่อยืนยันเกี่ยวกับมาตรฐานตามหลักเกณฑ์วิธีการผลิตยาที่ดี (GMP) หลักเกณฑ์การปฏิบัติการวิจัยในสัตว์ทดลองที่ดี (GLP) และ/หรือ หลักเกณฑ์การปฏิบัติการวิจัยทางคลินิกที่ดี (GCP) และ/หรือ การประเมินความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม (ERA) กรณีเป็นใช้สิ่งมีชีวิตดัดแปลงทางพันธุกรรม (GMO) หรือไม่

ถ้าพิจารณาแล้วมีความเห็นว่า ต้องทำการตรวจสอบข้อปฏิบัติที่ดีอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่าง ให้อ้างอิงไปยังรายละเอียดในหัวข้อ GMP GLP GCP หรือ ERA-GMO ในรายงานการประเมินทะเบียนยา ข้อมูลด้านคุณภาพ ด้านที่ไม่ใช่คลินิก ด้านคลินิก ด้านการจัดการความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง โดยให้ระบุคำสั่งที่ให้ทำการตรวจสอบ (inspection) ลงในหัวข้อที่เกี่ยวข้องในรายงานการประเมินทะเบียนยา นั้น

Type of application and other comments on the submitted

ให้ระบุวิธีการขอขึ้นทะเบียนตำรับยา (ตามกฎหมาย) ตัวอย่างเช่น

ถ้ายอมรับข้อชี้แจงเหตุผลที่ไม่ต้องมีผลการศึกษาทดลอง หรืออนุญาตให้ใช้ข้อมูลอ้างอิงจากการศึกษาของผู้อื่น (bibliographical references) แทนข้อมูลที่ได้มาจากการศึกษาวิจัยของตน (original data) ก็ให้ระบุในรายงานการประเมินทะเบียนยา อย่างชัดเจนว่า ข้อมูลอ้างอิงนั้นมีคุณภาพดีพอสำหรับการประเมินในเชิงลึก

การขอให้เร่งการพิจารณา ให้บันทึกว่า คำร้องมีคุณสมบัติครบถ้วนตามข้อกำหนดหรือไม่

ถ้าผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนฯ ขอให้รับขึ้นทะเบียนอย่างมีเงื่อนไขหรือกรณียกเว้นเป็นพิเศษ ให้บันทึกในรายงานการประเมินทะเบียนยา ว่า คำร้องมีคุณสมบัติครบถ้วนตามข้อกำหนดหรือไม่ (รายละเอียดหลักเกณฑ์ ให้ดูข้อกำหนดของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา)

การรับขึ้นทะเบียนอย่างมีเงื่อนไข ผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ต้องประเมินความถูกต้องสมบูรณ์ของหลักฐานและเหตุผลของการขอขึ้นทะเบียนแบบมีเงื่อนไข โดยย่อให้กล่าวถึงเหตุผลที่อนุญาตในเรื่องที่เกี่ยวกับ เป็นโรคร้ายแรง/ก่อให้เกิดอันตรายต่อชีวิต ภาวะฉุกเฉินที่จำเป็นต้องใช้วัคซีน ให้ประโยชน์มากกว่าความเสี่ยง (positive benefit/risk) ความต้องการทางการแพทย์ ประเมินประโยชน์จากการที่มีวัคซีนใช้ทันทีว่าคุ้มกับความเสี่ยงหรือไม่ สำหรับการขึ้นทะเบียนแบบมีเงื่อนไขที่ยังขาดผลการศึกษาด้านประโยชน์/ความเสี่ยง ให้มีการหารือ เพื่อให้ทำการศึกษาเมื่อวัคซีนวางจำหน่ายแล้ว

กรณียกเว้นเป็นพิเศษ ผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ต้องประเมินความถูกต้องสมบูรณ์ของหลักฐานและเหตุผล โดยย่อให้กล่าวถึงเหตุผลที่อนุญาต ในเรื่องเกี่ยวกับจริยธรรม โรคที่หายาก หรือข้อจำกัดของความรู้ทางวิชาการ หรือความจำเป็นในกรณีพิเศษ โดยทั่วไปจะอนุญาตในกรณีพิเศษ เมื่อเห็นว่าผู้ยื่นคำขอฯ ไม่สามารถหาข้อมูลด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัยได้ครบถ้วนสมบูรณ์ตามหลักเกณฑ์

กรณีเป็นการแก้ไขเปลี่ยนแปลง ให้ระบุว่าเป็นการแก้ไขเปลี่ยนแปลงตามแบบคำขอใด และยื่นรายการเอกสารตามการแก้ไขเปลี่ยนแปลงข้อใด

Scope of Variation and change to the submitted dossier (if any)

For Variation only : บรรยายถึงผลกระทบต่อรายการและหัวข้อที่เปลี่ยนแปลงไปในทะเบียนตำรับยา

Conclusions

For Initial Submission: บรรยายสรุปสาระสำคัญการรับขึ้นทะเบียน และเงื่อนไขการขึ้นทะเบียนอีกครั้ง

For Variation : บรรยายสรุปสาระสำคัญหลังการแก้ไขที่อนุญาตอีกครั้ง

เมื่อสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาได้พิจารณาประเมินข้อมูลด้านคุณภาพ ด้านที่ไม่ใช่คลินิก ด้านคลินิก และด้านการจัดการความเสี่ยง ของเอกสารประกอบการขอขึ้นทะเบียนตำรับยา <ชื่อยา> ที่ยื่นขอขึ้นทะเบียน เพื่อใช้ป้องกันและ/หรือรักษา <ข้อบ่งใช้> แล้วมีความเห็นดังนี้

<อนุญาตให้ขึ้นทะเบียนตำรับยา หากสามารถชี้แจงตอบประเด็นคำถามได้อย่างถูกต้องเป็นที่ยอมรับ (ดูหัวข้อ …..)>

<ไม่อนุญาตให้ขึ้นทะเบียนตำรับยา เนื่องจากสรุปผลการประเมินพบข้อบกพร่องสำคัญ จึงเป็นเหตุให้ไม่สามารถรับขึ้นทะเบียนได้ ณ ขณะนี้ >

<อนุญาต หรือ ไม่อนุญาต ให้ขึ้นทะเบียนตำรับยา ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับข้อมูลที่ส่งเพิ่มเติมโดยผู้ยื่นคำขอฯ >

5. How to write the benefit risk assessment and condition of approvals section

คำแนะนำการเขียนในส่วนการวิเคราะห์ความสมประโยชน์กับความเสี่ยง และเงื่อนไขการขึ้นทะเบียน

รูปแบบตัวอักษร และขนาดตัวอักษร ที่แนะนำให้ใช้ในส่วนนี้ คือ TH SarabunPSK ขนาดตัวอักษร 14 จุด

การประเมินประโยชน์-ความเสี่ยงเป็นส่วนสำคัญที่สุดของรายงานการประเมินทะเบียนยา ยาที่ปลอดภัยต้องมีประโยชน์มากกว่าความเสี่ยง (positive benefit-risk) เมื่อการประเมินเสร็จสิ้น ต้องสรุปสาระสำคัญที่พบจากการประเมิน หลักฐานที่แน่นหนา รวมถึงปัญหาและความไม่แน่นอนต่างๆ เพื่อใช้ชั่งน้ำหนักและสรุป ประโยชน์-ความเสี่ยงของวัคซีนนั้น

ควรทำการประเมินประโยชน์-ความเสี่ยงอย่างต่อเนื่องตลอดช่วงวัฏจักรอายุของยา เพื่อติดตามความปลอดภัย โดยต้องแยกความแตกต่างระหว่าง absolute safety (ความปลอดภัยแบบสัมบูรณ์) ซึ่งมีความสัมพันธ์กับยาเฉพาะตัว (individual) กับ relative safety (ความปลอดภัยแบบสัมพัทธ์) ซึ่งมีความสัมพันธ์กับยาตัวอื่นที่มีข้อบ่งใช้เดียวกันและวางจำหน่ายในตลาดแล้ว ในการประเมินประโยชน์ (ประสิทธิภาพ/การกระตุ้นภูมิคุ้มกัน) ให้ใช้ประโยชน์ที่เกิดแล้วและคาดการณ์ว่าจะเกิด นำมาเปรียบเทียบกับความเสี่ยง โดยพิจารณาข้อมูลความเสี่ยงที่เกิดแล้วและคาดการณ์ว่าจะเกิด ถ้าการชั่งน้ำหนักแล้วพบว่าความเสี่ยงมีมากกว่าประโยชน์ (negative benefit-risk) ก็จะไม่รับขึ้นทะเบียนยาตัวนั้น เนื่องจากเป็นยาที่ไม่ปลอดภัย เมื่อเปรียบเทียบกับยาตัวอื่นในท้องตลาดในข้อบ่งใช้เดียวกัน

หลักการประเมินประโยชน์กับความเสี่ยงของยา

หลักการประเมินประโยชน์กับความเสี่ยงของยาเป็นหลักการสำคัญในการควบคุมยาที่กำหนดไว้ในกฎหมายทั่วโลก ซึ่งในพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ได้กำหนดไว้ในมาตรา 83 โดยบัญญัติห้ามมิให้พนักงานเจ้าหน้าที่รับขึ้นทะเบียนตำรับยาเมื่อกรณีปรากฏว่า คณะกรรมการยาเห็นว่าตำรับยาที่นำมาขึ้นทะเบียนนั้นมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 83 และมาตรา 85 วรรคสอง เช่น ยาที่ขอขึ้นทะเบียนตามตำรับยานั้น ไม่สามารถเชื่อถือในสรรพคุณได้ หรืออาจไม่ปลอดภัยแก่ผู้ใช้ตามที่ระบุไว้ในมาตรา 83(3) สำหรับการสั่งเพิกถอนทะเบียนตำรับยาหรือแก้ไขทะเบียนตำรับยา ตามมาตรา 86 และมาตรา 86ทวิ ได้กำหนดให้กระทำได้แต่เฉพาะเมื่อยาตามตำรับยาที่ได้ขึ้นทะเบียนไว้ อาจไม่ปลอดภัยแก่ผู้ใช้ หรือไม่มีสรรพคุณตามที่ได้ขึ้นทะเบียนไว้ หรือเมื่อมีความจำเป็นอื่นๆ เพื่อคุ้มครองความปลอดภัยของผู้ใช้ยา ดังนั้น การรับขึ้นทะเบียนยา การเพิกถอนหรือแก้ไขทะเบียนตำรับยา ตามกฎหมาย จึงกระทำได้โดยการประเมินประสิทธิภาพกับความปลอดภัยจากการใช้ยาตามที่กฎหมายได้ให้อำนาจไว้

อย่างไรก็ตามผลิตภัณฑ์ยาที่ขอขึ้นทะเบียนหรือขึ้นทะเบียนไว้แล้วก็มีทั้งประสิทธิภาพและความเสี่ยงจากการใช้ยา ยาที่ปลอดภัยมิได้หมายความว่ายานั้นปราศจากความเสี่ยง ผลิตภัณฑ์ยาที่ปลอดภัยหมายถึงการที่ยามีความเสี่ยงในระดับที่เหมาะสมกับประโยชน์ที่จะได้รับ ผู้เกี่ยวข้องในระบบยาทุกคนมีบทบาทสำคัญในการควบคุมให้ยามีประโยชน์เหนือความเสี่ยงตั้งแต่การวิจัยพัฒนา ทดสอบ ผลิต การสั่งใช้ยา การจ่ายยาและการใช้ยา ดังนั้นผู้เกี่ยวข้องในระบบยาจึงควรมีความเข้าใจที่ตรงกันถึงหลักการ ความหมายของประโยชน์ ความเสี่ยง และสมดุลระหว่างประโยชน์กับความเสี่ยง (benefit-risk balance)

หลักการประเมินประโยชน์กับความเสี่ยง (Concepts in benefit-risk assessment)

หลักการที่ 1 การประเมินประโยชน์กับความเสี่ยงแยกกันในแต่ละข้อบ่งใช้ (A separate benefit-risk balance for each indication)

ควรประเมินแยกกัน เนื่องจากมีการทดสอบยาแยกกันในแต่ละข้อบ่งใช้ ประสิทธิภาพหรือประโยชน์ของยาในแต่ละข้อบ่งใช้มีความแตกต่างกัน และความปลอดภัยก็ไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน ซึ่งเหตุผลหนึ่งที่อธิบายได้คือขนาดยาที่อาจแตกต่างกันในแต่ละข้อบ่งใช้

หลักการที่ 2 ควรนำข้อมูลที่มีทั้งหมดมาใช้ในการพิจารณาประเมินประโยชน์กับความเสี่ยง (All available data should be considered in benefit-risk assessment)

ควรนำข้อมูลที่มีทั้งหมดและข้อมูลที่เกี่ยวข้องมาใช้ในการพิจารณาประเมินประโยชน์กับความเสี่ยง ตัวอย่างเช่น คำขอขึ้นทะเบียนตำรับยาใหม่ประกอบด้วยข้อมูลที่ครบถ้วนทั้งคุณภาพของตัวยาสำคัญ ตัวยาไม่สำคัญและผลิตภัณฑ์ยา การศึกษาที่ไม่ใช่คลินิก และการศึกษาทางคลินิก

หลักการที่ 3 ควรนำธรรมชาติของโรคมาใช้ในการพิจารณาประเมินประโยชน์กับความเสี่ยงของยา (The nature of the disease should be taken into account for benefit-risk balance)

ความรุนแรงและพยากรณ์ (prognosis) ของโรคที่ใช้ยารักษามีผลอย่างสำคัญต่อการพิจารณาเปรียบเทียบประโยชน์กับความเสี่ยงของยา ตัวอย่างเช่น ในโรคที่หายได้เอง เช่น การติดเชื้อ influenza อาการไม่พึงประสงค์ที่ร้ายแรงจากการใช้ยามีแนวโน้มส่งผลให้ประโยชน์ที่ได้รับจากกยาน้อยกว่าความเสี่ยง ในทางตรงกันข้ามโรคที่มีอัตราการเสียชีวิตสูง การเกิดอาการไม่พึงประสงค์ที่ร้ายแรงจากการใช้ยาอาจยังน้อยกว่าประโยชน์ที่ได้รับจากการใช้ยา โดยทั่วไปความรุนแรงของโรคที่เพิ่มขึ้นจะทำให้ระดับการยอมรับความเสี่ยงจากการใช้ยาเพิ่มขึ้น ยิ่งโรครุนแรงน้อยลงเท่าใด ประโยชน์ที่ได้จากการใช้ยาก็ยิ่งต้องมากขึ้นเพื่อให้ประโยชน์มากกว่าความเสี่ยง

หลักการที่ 4 สมดุลของประโยชน์กับความเสี่ยงของยาเชิงสัมบูรณ์และเชิงสัมพัทธ์ (Absolute versus relative benefit–risk balance)

ควรพิจารณาประโยชน์กับความเสี่ยงเชิงสัมพัทธ์โดยเปรียบเทียบกับการรักษาอื่นเสมอ ตัวอย่างเช่น กฎหมายยาของประเทศเยอรมันกำหนดให้พิจารณาความเสี่ยงของแนวทางการรักษาอื่นได้แก่ ความเสี่ยงเมื่อไม่ได้รับการรักษา และสมดุลของประโยชน์กับความเสี่ยงของการรักษาด้วยวิธีอื่น (ถ้ามี)

หลักการที่ 5 สมดุลของประโยชน์กับความเสี่ยงของยานั้นเปลี่ยนแปลงได้ตามเวลา (The benefit-risk balance is dynamic and evolves over time)

สมดุลของประโยชน์กับความเสี่ยงของยานั้นเปลี่ยนแปลงได้ตามเวลาที่เปลี่ยนไป เนื่องจากข้อมูลใหม่มีเพิ่มขึ้นขณะวิจัยพัฒนายาใหม่ และข้อสรุปเกี่ยวกับสมดุลของประโยชน์กับความเสี่ยงของยาขณะขึ้นทะเบียนตำรับยาอาจเปลี่ยนแปลงไปหลังการจำหน่ายยา ทั้งนี้เนื่องจากเหตุผลหลัก 2 ประการคือ ข้อมูลใหม่ของยานั้น และปัจจัยภายนอกอื่น เช่น การมียาใหม่ชนิดอื่นเข้าสู่ตลาด ยาสูตรผสมหรือวิธีการรักษาอื่น

ความหมายของคำ “ประโยชน์ (benefit)” และ “ความเสี่ยง (risk)”

“ประโยชน์” หมายถึง ผลดีของยาในการรักษาที่ได้รับการพิสูจน์แล้ว

“ความเสี่ยง” หมายถึงความน่าจะเป็นในการเกิดอันตรายจากการใช้ยา

ความแตกต่างของประโยชน์กับความเสี่ยงของยาที่สำคัญคือ การที่ประโยชน์วัดได้ในเชิงปริมาณ ขณะที่ความเสี่ยงเป็นความน่าจะเป็นในการเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์

องค์ประกอบของประโยชน์และความเสี่ยงของยา มีดังนี้

1. ผลที่พึงประสงค์ (Favorable effects) หมายถึง ผลใดๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อกลุ่มประชากรเป้าหมายและสัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ยา ผลดังกล่าวมักหมายถึงประโยชน์ (benefits) หรือประโยชน์ทางคลินิก (clinical benefits)

2. ผลที่ไม่พึงประสงค์ (Unfavorable effects) หมายถึง ผลใดๆ ที่ทำลายหรือทำให้เกิดอันตราย (detrimental effects) ที่เกิดจากผลิตภัณฑ์ยา ผลดังกล่าวมักหมายถึงความเสี่ยง (risk) หรืออันตราย (harm/hazard) จากการใช้ยาทั้งที่รู้หรือไม่รู้มาก่อน และยังหมายถึงผลของยาใดๆ ที่ทำให้เกิดข้อกังวลว่าจะทำให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ต่อสุขภาพของผู้ป่วย การสาธารณสุขหรือสิ่งแวดล้อม

3. ความไม่แน่นอน (uncertainty) ผลทั้งสองข้างต้นมีความไม่แน่นอนที่เกิดจากความแปรปรวน (variation) ของอคติจากปัจจัยบางประการ วิธีการวิจัยผิดพลาด ข้อจำกัดของข้อมูล เช่น ขนาดตัวอย่าง ระเบียบวิธีวิจัย หรือระยะเวลาในการติดตามผล

“สมดุลระหว่างประโยชน์กับความเสี่ยง (benefit-risk balance)” เป็นการเปรียบเทียบผลไม่พึงประสงค์กับผลที่พึงประสงค์โดยคำนึงถึงความไม่แน่นอนของผลดังกล่าว

Benefit Risk Assessment

Benefits

ส่วนแรกเป็นสรุปสาระสำคัญจากการประเมินเกี่ยวกับประสิทธิภาพ/การกระตุ้นภูมิคุ้มกันและประโยชน์ของยานั้น

กรณีวัคซีน : ส่วนนี้จะสรุปประสิทธิภาพหลักและการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน ซึ่งเป็นประโยชน์หลักของวัคซีน

Risks

ในส่วนที่สองจะประกอบด้วยอันตราย/ความเสี่ยงจากการใช้ยา

กรณีวัคซีน ให้อธิบาย อาการไม่พึงประสงค์ที่มีโอกาสเกิดขึ้นมากที่สุดหลังจากได้รับวัคซีน (The most significant possible adverse consequences of the vaccination)

Conclusions

ในส่วนที่สาม จะบรรยายถึงการชั่งน้ำหนักระหว่างประโยชน์เปรียบเทียบกับอันตราย/ความเสี่ยงภายใต้หลักฐานที่มีอยู่ในปัจจุบัน ในส่วนนี้ควรอธิบาย/ให้เหตุผล ซึ่งสามารถตอบคำถามดังต่อไปนี้ (i) เมื่อชั่งน้ำหนักแล้วยามีประโยชน์ (benefits) มากกว่าอันตราย/ความเสี่ยง (harms/risks) หรือไม่ (ii) ถ้ามีประโยชน์มากกว่า มีมากกว่าเท่าไรและในแง่มุมใด และในขั้นตอนสุดท้ายผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาจะเสนอผลการประเมินประโยชน์-ความเสี่ยงโดยรวม ซึ่งหมายถึงเสนอให้รับขึ้นทะเบียน หรือไม่รับขึ้นทะเบียน หรือ อนุญาตหรือไม่อนุญาตการแก้ไขเปลี่ยนแปลง

Conditions for the marketing authorization

ให้ระบุเงื่อนไขการรับขึ้นทะเบียนตำรับยา ตัวอย่างเช่น สถานะทางกฎหมาย เงื่อนไขการรับขึ้นทะเบียนฯ ข้อยกเว้นในกรณีพิเศษ ข้อผูกพัน/ข้อบังคับในกรณีพิเศษ และการติดตามผลอื่นๆ

6. How to write the assessor’s and expert’s information section

คำแนะนำการเขียนในส่วนข้อมูลผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมิน

Product Team

ให้ระบุชื่อ สกุลของผู้รับผิดชอบหลัก และผู้ช่วย

กรณีไม่มีผู้ช่วย ให้ระบุว่า ไม่มี

Experts Team

ให้ระบุชื่อ สกุลของผู้ที่เกี่ยวข้อง พร้อมสังกัดที่ทำงาน (รวมถึง สถานที่ทำงานก่อนเกษียณ)

กรณีไม่มีผู้เกี่ยวข้องในด้านใด ให้ระบุว่า ไม่มี

เกษียณอายุราชการจากคณะ...................มหาวิทยาลัย..................

Confidential undertaken and conflict of Interest statement

ให้อธิบาย การรักษาความลับ การแสดงไม่มีส่วนได้ส่วนเสียของผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมิน

ทั้งนี้ระบบคุณภาพ ของสำนักยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กำหนดนโยบายให้มีการลงนามในหนังสือรักษาความลับและการแสดงไม่มีส่วนได้เสียของผู้เชี่ยวชาญภายนอกเป็นประจำทุกปีปฎิทิน จึงแนะนำให้ PTL ตรวจสอบการลงนามด้วยทุกครั้งเมื่อจัดทำ รายงานการประเมินทะเบียนตำรับยา

7. How to write the relevant manufacturers section

คำแนะนำการเขียนในส่วนข้อมูลผู้ที่เกี่ยวข้องกับการผลิตยา

ให้ระบุ ชื่อ และที่อยู่สถานที่ตั้งโรงงานของผู้ผลิตที่เกี่ยวข้องทุกราย

กรณีวัคซีน รวมถึง Genetic Modification Products ให้ระบุ ผู้พัฒนา Seed Organism และ/หรือ Genetic Modification ด้วย

8. How to write the product information section

คำแนะนำการเขียนในส่วนข้อมูลผลิตภัณฑ์

Summary of Product Characteristics (SPC) / Package Insert (PI)

Patient Information Leaflet (PIL) / Label

ข้อมูลส่วนนี้โปรดดูรายละเอียดในแนวทางการจัดทำเอกสารกำกับยา

ถ้ามีการอนุมัติให้แก้ไขข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC) ให้เน้นข้อความที่แก้ไขนั้นในข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ต้นฉบับฉบับสมบูรณ์ ส่วนความเห็นอื่นที่เกี่ยวกับข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ให้ใส่ไว้ในกรอบ

ถ้ามีการอนุมัติให้แก้ไขฉลาก ให้เน้นข้อความที่แก้ไขนั้นในฉลากต้นฉบับฉบับสมบูรณ์ ส่วนความเห็นอื่นที่เกี่ยวกับฉลากให้ใส่ไว้ในกรอบ

ถ้ามีการอนุมัติให้แก้ไขเอกสารกำกับยา ให้เน้นข้อความที่แก้ไขนั้นในเอกสารกำกับยาต้นฉบับฉบับสมบูรณ์ ส่วนความเห็นอื่นที่เกี่ยวกับเอกสารกำกับยาให้ใส่ไว้ในกรอบ

ในรายงานการประเมินทะเบียนยา ของผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาควรประกอบด้วยผลการประเมิน และทำสรุปเอกสารกำกับยาในรูปแบบที่เข้าใจง่าย

ในแสดงข้อมูลในภาษาไทย และ/หรือ ภาษาอังกฤษ เท่านั้น ไม่แนะนำให้แสดงข้อมูลในภาษาอื่น

กรณีมีทั้งข้อมูลภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ให้แสดง ข้อมูลภาษาไทย ให้ครบถ้วน ก่อนภาษาอังกฤษ

กรณีประสงค์ใช้ข้อมูลชนิดใดเป็นเอกสารกำกับยาที่จะแนบไปกับผลิตภัณฑ์ โปรดระบุให้ชัดเจน

TFDA PTL And External Expert’s Comments On The SPC, PI, PIL and Labels

a. On quality aspects / b. On non-clinical aspects

c. On clinical aspects / d. On risk management aspects Risks

ให้ระบุข้อคำถามที่เกี่ยวกับข้อมูลผลิตภัณฑ์ และรวมถึงความเห็นอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ SPC, PI, PIL และ Labels

9. How to write the overview scientific discussion section

คำแนะนำการเขียนในส่วนภาพการการประเมินทางวิชาการ

แม้ว่ารายงานการประเมินทะเบียนยา จะประกอบด้วยรายละเอียดที่จำเป็น เพื่อให้เข้าใจว่ามีข้อมูลอะไรบ้างในทะเบียนตำรับยา ในการประเมินของผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาและผู้เชี่ยวชาญภายนอก ต้องค้นหาสาระสำคัญในแต่ละส่วนของทะเบียนตำรับยา ทั้งข้อมูลด้านคุณภาพ ด้านที่ไม่ใช่คลินิก ด้านคลินิก และด้านการจัดการความความเสี่ยง รวมถึงการเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาและวัคซีน ตลอดทั้งอภิปราย/การตีความ ผลของการศึกษา เพื่อใช้เป็นพื้นฐานสำหรับประเมินประโยชน์/ความเสี่ยง สรุปข้อเสนอแนะและคำถามแก่ผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนตำรับยา

แนะนำให้ใช้ตารางและกราฟในการแสดงผล

ให้ใช้รูปแบบตามรายการคำถาม ในรายงานการประเมินทะเบียนยา

a. Quality overview

การประเมินในภาพรวมด้านคุณภาพ เป็นการพิจารณาข้อมูลด้านเคมี เภสัชกรรมและชีววิทยาของยา ควรมีการเน้นถึงตัวชี้วัดสำคัญ (key critical parameters) และปัญหาที่เกี่ยวกับคุณภาพ ได้มาตรฐานตามเภสัชตำรับ (pharmacopoeia monographs) และหลักเกณฑ์สากลอื่นที่เกี่ยวข้องหรือไม่

ในหัวข้อการประเมินในภาพรวม (overview) ผู้เชี่ยวชาญด้านคุณภาพควรอภิปรายสรุป โดยเน้นสาระสำคัญ หรือปัญหา/ความกังวลเกี่ยวกับคุณภาพของผลิตภัณฑ์ เช่นความสม่ำเสมอในแต่ละรุ่นการผลิต (batch to batch consistency) อายุของวัคซีน (shelf life) และความคงสภาพ เป็นต้น และถ้าผู้เชี่ยวชาญยังคงมีข้อกังวลด้านคุณภาพอยู่ อาจพิจารณาให้แก้ไขข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC) ในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

กรณีวัคซีน ถ้ามีการใช้ adjuvant(s) และ preservative(s) ตัวใหม่ในวัคซีน ควรมีการประเมินเฉพาะในด้านคุณภาพ (specific quality assessment)

b. Non-Clinical overview

การประเมินในภาพรวมด้านที่ไม่ใช่คลินิกของยา ประเมินการทดลองในสัตว์ทดลองและในหลอดทดลองว่าได้มาตรฐานเทียบเท่ากับหลักเกณฑ์สากลที่เกี่ยวข้องหรือไม่ เปรียบเทียบกับยาที่มีใช้ในท้องตลาดว่าให้ผลเท่าเทียมกัน ทั้งด้านที่ไม่ใช่คลินิกและคลินิก

ผู้เชี่ยวชาญไม่ใช่คลินิกควรจัดทำหัวข้อการประเมินในภาพรวม โดยอภิปรายในแง่มุมด้านที่ไม่ใช่คลินิกเน้นสาระสำคัญและข้อกังวลใดๆที่เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ ถ้าผู้เชี่ยวชาญยังคงมีข้อกังวลในด้านที่ไม่ใช่คลินิกอาจให้คำแนะนำเช่นการแก้ไขข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC)

กรณี วัคซีน ถ้ามีการใช้ adjuvant(s) และ preservative(s) ตัวใหม่ในวัคซีน ควรมีการประเมินเฉพาะในด้านความปลอดภัย (specific safety assessment)

c. Clinical overview

การประเมินในภาพรวมด้านคลินิก วิเคราะห์ข้อมูลการศึกษาทางคลินิกอย่างวิเคราะห์/วิจารณ์ (critical analysis) ว่าได้มาตรฐานเทียบเท่ากับหลักเกณฑ์สากลที่เกี่ยวข้องหรือไม่ ผลด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัยจะใช้ในการสนับสนุนขนาดการให้ยา ข้อบ่งใช้และหัวข้อต่างๆในข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC) ได้อย่างไร ถ้ามีการใช้ adjuvant(s) และ preservative(s) ตัวใหม่ในวัคซีน ควรมีการประเมินเฉพาะในด้านคลินิก (specific clinical assessment)

ผู้เชี่ยวชาญด้านคลินิก ควรจัดทำหัวข้อการประเมินในภาพรวม (overview) โดยเน้นการอภิปรายในแง่มุมทางคลินิกถึงเรื่องที่น่าสนใจ/สาระสำคัญและข้อกังวลใดๆเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ และถ้ายังคงมีข้อกังวลในแง่มุมทางคลินิก ผู้เชี่ยวชาญอาจให้คำแนะนำ เช่นการแก้ไขข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC)

d. Risk management overview

ให้ใช้การประเมินในภาพรวมด้านการจัดการความเสี่ยง รวมถึงการพิจารณาแผนการเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา (pharmacovigilance plan) ซึ่งผู้ยื่นคำขอฯ เสนอมานั้น เพียงพอหรือไม่ ถ้าหากว่าไม่เพียงพอ ต้องจัดทำขึ้นก่อนที่ยาวางจำหน่าย

ผู้ประเมินด้านการจัดการความเสี่ยง ควรจัดทำหัวข้อการประเมินในภาพรวม (overview) โดยเน้นการอภิปรายในแง่มุมทางการจัดการความเสี่ยงถึงเรื่องที่น่าสนใจ/สาระสำคัญและข้อกังวลใดๆเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ และถ้ายังคงมีข้อกังวลในแง่มุมทางการจัดการความเสี่ยง ผู้เชี่ยวชาญอาจให้คำแนะนำ เช่นการแก้ไขข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC)

การประเมิน SMP และ RMP ให้พิจารณาตามความเหมาะสมกับชนิดของยา

ในกรณีจำเป็นให้ประเมินแผนการจัดการความเสี่ยงทางสิ่งแวดล้อมและสิ่งมีชีวิตดัดแปลงทางพันธุกรรม (GMO) ด้วย

10. How to write the quality scientific discussion section

คำแนะนำการเขียนในส่วนการประเมินข้อมูลด้านคุณภาพ

Quality aspects

ให้พิจารณาเกณฑ์ทั่วไปดังต่อไปนี้:

รายงานการประเมินทะเบียนยาข้อมูลด้านคุณภาพ ควรต้องมีรายละเอียดเพียงพอ เพื่อประโยชน์ต่อนำไปใช้พิจารณาโดยผู้เชี่ยวชาญท่านอื่นและผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

รายงานการประเมินทะเบียนยาข้อมูลด้านคุณภาพ ควรระบุถึงรายละเอียด สาระความสำคัญที่พบจากการประเมิน และเน้นย้ำถึงความไม่สมบูรณ์ของข้อมูล ซึ่งเป็นที่มาของรายการคำถาม เพื่อแจ้งแก่ผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนทราบรายการจะถูกระบุไว้ในแบบประเมิน ภายใต้หัวข้อการประเมินในภาพรวม

การจัดเตรียมรายงานการประเมินทะเบียนยา ต้องระบุที่มาของข้อมูลที่นำมากล่าวไว้ในรายงานอย่างชัดเจน เพื่อความสะดวกในการเทียบเคียงกลับ (cross-reference) เช่น นำข้อมูลมาจากเอกสารที่ยื่น ได้แก่ หัวข้อ overview, summary หรือ study reports เป็นต้น หรือนำข้อมูลมาจากเอกสารอ้างอิงแหล่งอื่น

ในหัวข้อความเห็นของผู้เชี่ยวชาญภายนอก ควรทำการประเมินแบบวิเคราะห์/วิจารณ์ (critical assessment) เช่นแสดงความเห็นเกี่ยวกับความถูกต้องสมบูรณ์ของข้อมูลและการตีความ การสรุปผล เป็นต้น

คำศัพท์ ข้อบกพร่องสำคัญ (major objection) อาจนำมาใช้เมื่อจำเป็น [ให้ดูเพิ่มในหัวข้อข้อคำถาม]

ให้เน้นในรายงานการประเมินทะเบียนยาข้อมูลด้านคุณภาพ เมื่อพบข้อมูลที่มีผลกระทบต่อข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC)

แนะนำให้ใช้ตารางในรายงานการประเมินทะเบียนยา ตามความเหมาะสม อาจนำตารางจากทะเบียนตำรับยามาใส่ไว้ในรายงาน

ถ้ามีการอ้างถึงข้อมูลที่เป็นความลับ (เช่น อ้างอิงถึงการประเมินของยาตัวอื่น) ต้องป้องกันไม่ให้ผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนฯ เห็นข้อมูลนั้น และต้องประทับตราพร้อมกับเน้นข้อความ “Confidential” นอกจากนี้ในขั้นตอนการจัดทำ “รายงานการประเมินทะเบียนยาฉบับเผยแพร่สาธารณะ”ต้องแยกการประเมินส่วนที่เป็นความลับนี้ออกก่อน ที่จะส่งผลประเมินให้ผู้ยื่นคำขอฯ

ถ้ามีการยอมรับข้อมูลที่มีค่าต่างไปจากหลักเกณฑ์ที่กำหนด ต้องทำการประเมินการชี้แจงเหตุผลเพื่อพิสูจน์ยืนยันถึงความเหมาะสมถูกต้อง เพื่อประกอบการพิจารณายอมรับ

ในแต่ละหัวข้อหลักของรายงานการประเมินทะเบียนยาข้อมูลด้านคุณภาพ ควรอธิบายถึงแหล่งที่มาของข้อมูลในทะเบียนตำรับยาที่ยื่น

โดยทั่วไปผู้เชี่ยวชาญภายนอกและผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ควรพยายามเชื่อมโยงปัญหาด้านคุณภาพกับประสิทธิภาพและความปลอดภัยของวัคซีน และให้ระบุในรายงานฯถ้ามีการประเมินทางวิชาการเฉพาะ (specific scientific assessment) ที่มีผลต่อข้อมูลผลิตภัณฑ์ (ความเห็นเกี่ยวกับ SPC ฉลาก และเอกสารกำกับยา) ตามรายการข้างล่างนี้

ให้พิจารณาเกณฑ์ทางวิชาการเฉพาะดังต่อไปนี้:

การพิจารณาประเมินเอกสารให้เป็นไปตามข้อกำหนดที่ระบุไว้ในตำรายาต่างๆได้แก่ BP, USP/NF, Ph Eur, IP และ TP ซึ่งถือว่าเป็นเอกสารอ้างอิงตามกฎหมาย หากไม่มีข้อกำหนดไว้ในตำรายาดังกล่าว ให้อ้างอิงหลักเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก หรือหลักเกณฑ์สากลอื่นๆที่เกี่ยวข้องได้ กรณีที่แตกต่างไปจากนี้ ให้ผู้ยื่นคำขอแสดงหลักฐานพร้อมเหตุผลประกอบเพื่อพิสูจน์ยืนยันถึงความเหมาะสมและความถูกต้อง ทั้งนี้ต้องได้รับความเห็นชอบและผ่านเกณฑ์การประเมินจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

ผู้เชี่ยวชาญด้านคุณภาพอาจให้คำแนะนำในรายงานการประเมินทะเบียนยา ดังต่อไปนี้:

(1) ประเมินข้อมูลทั่วไปในแง่มุมด้านคุณภาพและข้อมูลตั้งแต่จุดเริ่มต้นและวัตถุดิบในทะเบียนตำรับยา ซึ่งต้องการความเชี่ยวชาญโดยรวมในเรื่องเกี่ยวกับ ตัวยาสำคัญ ผลิตภัณฑ์ยา ขั้นตอนการผลิต คุณสมบัติและคุณลักษณะเฉพาะ ระบบการควบคุมคุณภาพ ความคงสภาพ ส่วนประกอบและรูปแบบของผลิตภัณฑ์ยา

กรณีวัคซีน : ในการผลิตวัคซีนใช้สารเริ่มต้นที่มีแหล่งกำเนิดมาจากสิ่งมีชีวิต เช่น เชื้อจุลินทรีย์ เซลล์ หรือของเหลว (รวมถึงเลือดและพลาสมา) ที่ได้จากสัตว์และมนุษย์ หรือ cell substrates จึงต้องการความเชี่ยวชาญเฉพาะในการประเมินวัตถุดิบที่ได้มาจากสิ่งมีชีวิต เนื่องจากมีคุณสมบัติที่มีความแปรปรวนมาแต่กำเนิด (inherent variability) และอาจมีการปนเปื้อนจาก adventitious agents

(2) ประเมินขั้นตอนการผลิตและการควบคุมคุณภาพของตัวยาสำคัญและผลิตภัณฑ์ยา เพื่อให้ได้มาตรฐานตามหลักเกณฑ์ที่ดังกล่าวข้างต้น จึงต้องการความรู้ความชำนาญเกี่ยวกับตัวยาสำคัญและผลิตภัณฑ์ยา รายละเอียดกระบวนการผลิต วิธีการควบคุมกระบวนการผลิต เป็นต้น

กรณีวัคซีน : ยังต้องมีความรู้อย่างละเอียดลึกซึ้งเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ที่ทำจากสิ่งมีชีวิต ตัวอย่างเช่นวัคซีนที่ผลิตจาก seed lot systems และ cell banks หรือความคงตัวของ attenuated characteristics ของวัคซีนชนิดเชื้อเป็นที่ทำให้อ่อนฤทธิ์ นอกจากนี้การใช้ seed materials, cell banks, เซรั่มหรือพลาสมา และหรือสารอื่นที่ได้จากสิ่งมีชีวิต ต้องปราศจาก adventitious agents หรือมีกรรมวิธีในการกำจัดหรือทำให้หมดฤทธิ์ (elimination/inactivation)

(3) ประเมินคุณภาพและการควบคุม excipient(s) เพื่อให้ได้มาตรฐานตามข้อกำหนด จึงต้องการความรู้ความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับสารเหล่านี้ ในเรื่องเกี่ยวกับความบริสุทธิ์ (purity) ข้อกำหนดมาตรฐาน และการชี้แจงเหตุผลของข้อกำหนดมาตรฐานนั้น วิธีวิเคราะห์ และการตรวจสอบความถูกต้องของวิธีวิเคราะห์ โดยให้ความสนใจเป็นพิเศษกับ excipient(s) ที่มีแหล่งกำเนิดจากมนุษย์หรือสัตว์ ต้องแสดงให้เห็นว่ามีการป้องกันไม่ให้แพร่เชื้อวัวบ้า (TSE) และได้มาตรฐานตามข้อกำหนด “WHO Guidelines on transmissible spongiform encephalopathies in relation to biological and pharmaceutical products” หรือหลักเกณฑ์สากลอื่นที่เทียบเท่ากัน ให้ประเมิน excipient(s) ที่เป็นสารตัวใหม่นำมาใช้กับยาเป็นครั้งแรกด้วยความระมัดระวัง ควรมีรายละเอียดอย่างครบถ้วนถึงวิธีการผลิต การตรวจคุณลักษณะเฉพาะและการควบคุมคุณภาพ เพื่อใช้สนับสนุนข้อมูลความปลอดภัยในการทดลองที่ไม่ใช่คลินิกและคลินิก

(4) ทำการประเมินวิธีควบคุมคุณภาพ/ข้อกำหนดมาตรฐานของตัวยาสำคัญ ผลิตภัณฑ์ยา และสารมาตรฐาน จึงต้องการความเชี่ยวชาญในเรื่องเกี่ยวกับโครงสร้างของตัวยาสำคัญ ผลิตภัณฑ์ยาและสารเจือปน (impurities) ตามวิธี physicochemical, immunochemical และ/หรือ biological ที่ใช้ การควบคุมคุณภาพและข้อกำหนดมาตรฐาน (release และ shelf life specification) ของตัวยาสำคัญและผลิตภัณฑ์ยาที่ทำเป็นประจำ การชี้แจงเหตุผลของข้อกำหนดมาตรฐานเหล่านั้น วิธีทดสอบและการตรวจสอบความถูกต้องของวิธีทดสอบ โดยให้ทำการประเมินผลการควบคุมคุณภาพจาก 3 รุ่นการผลิต และให้มีรายละเอียดของสารมาตรฐานที่ใช้ในการทดสอบ รวมถึงวิธีเตรียมสารมาตรฐานนั้นด้วย

(5) ประเมินข้อมูลความคงสภาพของตัวยาสำคัญและผลิตภัณฑ์ยา และอายุของยา จึงต้องการความเชี่ยวชาญในเรื่องเกี่ยวกับประเภทของการศึกษาความคงสภาพ กระบวนวิธี (protocol) ที่ใช้ ผลการศึกษา วิธีทดสอบและการตรวจสอบความถูกต้องของวิธีทดสอบนั้น สำหรับผลิตภัณฑ์วัคซีนให้ประเมินผลการศึกษาความคงสภาพสะสม (cumulative stability) ของตัวยาสำคัญ intermediates และผลิตภัณฑ์ยา และให้ทำการประเมินกระบวนวิธีสำหรับการศึกษาความคงสภาพภายหลังที่ได้รับอนุญาตขึ้นทะเบียนตำรับยาแล้ว รวมถึงให้คำรับรองของผู้รับอนุญาตในการศึกษาความคงสภาพเพิ่มเติม ในการศึกษาความคงสภาพต้องได้มาตรฐานตามข้อกำหนดขององค์การอนามัยโลกหรือหลักเกณฑ์สากลอื่นที่เทียบเท่า

นอกจากนี้ผู้เชี่ยวชาญด้านคุณภาพอาจให้คำแนะนำในรายงานการประเมินทะเบียนยา ในเรื่องต่อไปนี้

(6) ให้คำแนะนำการรับขึ้นทะเบียนตำรับยา โดยพิจารณาจากเกณฑ์ด้านคุณภาพและให้ความเห็นในบทสรุปผู้บริหาร

(7) ให้ความเห็นในหัวข้อการประเมินสรุปความเห็นทางวิชาการในภาพรวมและบทอภิปราย (scientific overview and discussion) ในแง่มุมด้านคุณภาพ

ผู้เชี่ยวชาญด้านคุณภาพยังอาจ

(8) ให้ความเห็นเกี่ยวกับการประเมินประโยชน์-ความเสี่ยงในเกณฑ์คุณภาพ

(9) จัดเตรียมรายการคำถามในแง่มุมด้านคุณภาพ

(10) ให้คำแนะนำเกี่ยวกับเงื่อนไขการรับขึ้นทะเบียนตำรับยาและข้อมูลผลิตภัณฑ์ในด้านคุณภาพ นอกจากนี้ต้องระบุในรายงานการประเมินทะเบียนยา ว่าได้มาตรฐานตามหลักเกณฑ์วิธีการผลิตยาที่ดี (GMP) หรือไม่

ประโยคมาตรฐานที่แนะนำให้ใช้ในรายงานการประเมินทะเบียนยา ด้านคุณภาพ: ผู้เชี่ยวชาญได้พิจารณาประเมินข้อมูลด้านคุณภาพแล้วเห็นว่าตำรับทะเบียนวัคซีน < ชื่อวัคซีน > จะได้รับอนุญาตให้ขึ้นทะเบียนตำรับยา หากสามารถชี้แจงตอบประเด็นคำถามได้อย่างถูกต้องเป็นที่ยอมรับ ตามรายการคำถาม

a. Requests for GMP Inspection Action Prior to Authorization

ให้ระบุในรายละเอียดและเหตุผลว่าสมควรไปตรวจสอบ เพื่อยืนยันเกี่ยวกับมาตรฐานตามหลักเกณฑ์วิธีการผลิตยาที่ดี (GMP) หรือไม่

b. Introduction

ตามหลักการพื้นฐานและข้อกำหนดของตัวยาสำคัญและผลิตภัณฑ์ยา จะประกอบด้วยข้อมูลทางเคมี เภสัชกรรม และชีววิทยา ที่เกี่ยวกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ กระบวนการผลิต ใบรายงานผลวิเคราะห์ คุณสมบัติและการตรวจคุณลักษณะเฉพาะ วิธีวิเคราะห์ ข้อกำหนดมาตรฐานและความคงสภาพของตัวยาสำคัญแต่ละตัวและผลิตภัณฑ์ยา

ในหัวข้อการประประเมินนี้ ผู้เชี่ยวชาญด้านคุณภาพควรรายละเอียดและเหตุผล โดยเน้นสาระสำคัญ หรือปัญหา/ความกังวลเกี่ยวกับคุณภาพของผลิตภัณฑ์ เช่นความสม่ำเสมอในแต่ละรุ่นการผลิต (batch to batch consistency) อายุของวัคซีน (shelf life) และความคงสภาพ เป็นต้น และถ้าผู้เชี่ยวชาญยังคงมีข้อกังวลด้านคุณภาพอยู่ อาจพิจารณาให้แก้ไขข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC) ในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

กรณีวัคซีน : ถ้ามีการใช้ adjuvant(s) และ preservative(s) ตัวใหม่ในวัคซีน ควรมีการประเมินเฉพาะในด้านคุณภาพ (specific quality assessment)

c. Drug Substance(S)

ในหัวข้อนี้ ให้แยกแต่ละข้อมูลของ Active Drug Substance(S) หรือ/และ antigen แต่ละตัวออกจากกัน

c.1 General information, starting materials and raw materials

ชื่อตัวยาสำคัญ เป็นชื่อตามตำรายา เช่น BP, USP/NF, Ph Eur, IP และ TP หรือตามหลักเกณฑ์สากลที่เกี่ยวข้องตามความเหมาะสม เช่น องค์การอนามัยโลก

สูตรโครงสร้าง สูตรโมเลกุล และมวลโมเลกุลที่เกี่ยวข้อง ตัวอย่างเช่น วัคซีนสังเคราะห์ที่ประกอบด้วย polysaccharides หรือโปรตีน ให้มี schematic amino acid sequence แสดง glycosylation site หรือ modification อื่น รวมถึงมวลโมเลกุลที่เกี่ยวข้อง

ลักษณะและการตรวจคุณลักษณะเฉพาะของตัวยาสำคัญ รวมถึงคุณสมบัติ physiochemical และ biological activity

ลักษณะทั่วไปของสารตั้งต้นที่มีแหล่งกำเนิดจากสิ่งมีชีวิต ที่ใช้ในการผลิตหรือสกัดตัวยาสำคัญ โดยสารตั้งต้นแต่ละตัวให้มีข้อมูล summary of viral safety ซึ่งประกอบด้วยข้อมูลดังต่อไปนี้:-

(1) สายพันธุ์ (strain) ให้มีข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งกำเนิด จำนวน passages การตรวจหาเอกลักษณ์ ใบรายงานผลวิเคราะห์ ขั้นตอนการทำ attenuation การพัฒนาหรือ construction และ genetic stability ตามชนิดของสายพันธุ์ของวัคซีน

(2) Master/working seed bank systems ให้มีข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งกำเนิด การตรวจหาเอกลักษณ์ การตรวจคุณลักษณะเฉพาะ วิธีการเตรียม ใบรายงานผลวิเคราะห์ การหาสิ่งแปลกปลอม (foreign agents) ความคงสภาพ การควบคุม และความถี่ของการทดสอบ รวมถึงคำจำกัดความของ number of passages ในกรณีของ cell bank ให้พิสูจน์ว่าในแต่ละ passages ของกระบวนการผลิต เซลล์ยังคงมีคุณลักษณะเฉพาะที่ไม่เปลี่ยนแปลง

(3) ถ้าใช้ fertilized eggs ให้มีข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งกำเนิด การตรวจหาเอกลักษณ์ และใบรายงานผลวิเคราะห์

ลักษณะทั่วไปของวัตถุดิบ ให้หมายถึงวัตถุดิบที่ใช้ในขั้นตอนการเตรียม และไม่ใช่สารที่จะเปลี่ยนไปเป็นตัวยาสำคัญ เช่น culture media, bovine fetal serum เป็นต้น โดยให้มีข้อมูลเกี่ยวกับผู้ผลิต ใบรายงานผลวิเคราะห์ การควบคุมต่างๆ ในกรณีที่วัตถุดิบมีแหล่งกำเนิดจากสัตว์ ให้อธิบายถึงแหล่งกำเนิดและข้อกำหนดในการคัดเลือก การขนส่ง และการเก็บรักษา (conservation) และให้มีใบรับรองการลดความเสี่ยงจากการแพร่เชื้อวัวบ้า (animal spongiform encephalopathy)

c.2 Manufacturing process for drug substance(s)

ผู้ผลิต อาจมีผู้ผลิตมากกว่าหนึ่งราย ให้ระบุชื่อผู้ผลิต ที่อยู่ และความรับผิดชอบของผู้ผลิตนั้น

บรรยายกระบวนการผลิตของตัวยาสำคัญ ให้มีรายละเอียดกระบวนการผลิตในทุกขั้นตอน การผลิตวัคซีนมีขั้นตอนเฉพาะเริ่มต้นจาก vial(s) ของ seed และ/หรือ cell bank ขั้นตอน cell cultures, harvests, purification, modification reaction (ถ้ามี) การบรรจุ การเก็บรักษา และสภาวะการขนส่ง รวมถึง number of passages (ถ้าเกี่ยวข้อง)

แผนภูมิแสดงถึงกระบวนการผลิต แสดงถึงขั้นตอนการผลิตทุกขั้นตอน รวมถึง intermediate processes

อธิบาย lot identification system การตรวจหาเอกลักษณ์ของรุ่นการผลิตในแต่ละขั้นตอนการผลิต รวมถึงเมื่อมีการทำสารผสม (mixtures) ข้อมูลเกี่ยวกับกำลังการผลิต (manufacturing scale) และขนาดของรุ่นการผลิต (lot size)

การหาขั้นตอนสำคัญ (critical steps) ในกระบวนการผลิตและการควบคุม ตั้งต้นจาก original inoculation จนได้เป็นตัวยาสำคัญ การควบคุมหรือการกำหนด operational parameters และ เกณฑ์/ค่าที่ยอมรับได้ (acceptance criteria) ในช่วงการผลิตที่สำคัญ (critical stages)

กรณีวัคซีน

- ขั้นตอน inactivation หรือ detoxification ถ้ามีการทำ inactivation หรือ detoxification ให้อธิบายวิธีทำและสารที่ใช้ รวมถึง parameters ในการควบคุม และให้ระบุด้วยว่าขั้นตอนใดของกระบวนการผลิตมีการทำ inactivation หรือ detoxification

- ขั้นตอน purification ให้อธิบายวิธีทำ สารเคมีและวัสดุที่ใช้ operating parameters การควบคุมและข้อกำหนดมาตรฐาน เงื่อนไขการใช้หรือนำกลับมาใช้ใหม่ของ membranes และ chromatography columns รวมถึงการตรวจสอบความถูกต้อง (validation studies)

- ขั้นตอน conjugation และ/หรือ modification ของตัวยาสำคัญ ถ้ามีการทำ conjugation และ/หรือ modification ให้อธิบายขั้นตอนการทำ และให้มีข้อมูลแหล่งที่มาของสารตั้งต้นที่ใช้ผลิต protein carrierและการควบคุมคุณภาพ

- ขั้นตอน stabilization ของตัวยาสำคัญ ให้อธิบายแต่ละขั้นตอนในการทำ stabilization เช่น การเติม stabilizers หรือวิธีการอื่นๆ (ถ้ามี)

การทำ reprocessing ให้อธิบายวิธีทำ reprocessing ตัวยาสำคัญ หรือสาร intermediate ชี้แจงเหตุผลรวมถึงเกณฑ์ (criteria) ที่ใช้ในการทำ reprocessing

ขั้นตอนการบรรจุตัวยาสำคัญ วิธีควบคุมการบรรจุ การเก็บรักษาและการขนส่ง

บรรยายวิธีการบรรจุหีบห่อสำหรับตัวยาสำคัญ วิธีควบคุมขั้นตอนการบรรจุหีบห่อ เกณฑ์/ค่าที่ยอมรับได้ (acceptance criteria) ชนิดของระบบปิดของภาชนะบรรจุ ชนิดของผนึกบนภาชนะบรรจุ เพื่อใช้เก็บรักษาตัวยาสำคัญ วิธีเก็บรักษาและสภาวะการขนส่ง (ถ้ามี)

การคัดเลือกและเหตุผลในการคัดเลือกช่วงสำคัญในกระบวนการผลิต (critical stages) วิธีการควบคุมในขั้นตอนเหล่านั้นและเกณฑ์/ค่าที่ยอมรับได้ (acceptance criteria)

การตรวจสอบความถูกต้องของกระบวนการผลิต ให้มีข้อมูลเกี่ยวกับวิธีตรวจสอบความถูกต้องและ/หรือการประเมินกระบวนการผลิต รวมถึงขั้นตอน reprocessing การกำหนด/การหาขั้นตอนสำคัญ และเกณฑ์สำหรับควบคุมขั้นตอนสำคัญเหล่านั้น

บรรยายเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลง (changes) อธิบายและชี้แจงเหตุผลของการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญในขั้นตอนการผลิตตัวยาสำคัญ และในระหว่างการศึกษาพัฒนา ให้ระบุจำนวนรุ่นการผลิตในระหว่างการศึกษาพัฒนา ขนาดของรุ่นการผลิต และมีการนำวัคซีนในแต่ละรุ่นการผลิตเหล่านั้นไปใช้ทำอะไรบ้างเช่น ใช้สำหรับศึกษาความคงสภาพ สำหรับการทดลองไม่ใช่คลินิก หรือคลินิก เป็นต้น

c.3 Characterization of the drug substance(s)

ให้แสดงข้อมูลการหาโครงสร้างและคุณลักษณะเฉพาะในด้าน physicochemical, immunological และ biological ของตัวยาสำคัญ

c.4 Quality control of the drug substance(s)

บรรยายวิธีวิเคราะห์ การตรวจสอบความถูกต้องและการชี้แจงเหตุผลในการกำหนดข้อกำหนดมาตรฐานด้านคุณภาพ

ความสม่ำเสมอของการผลิต ให้มีข้อมูลสรุปกระบวนวิธี (summarized protocol) การผลิตตัวยาสำคัญ การควบคุมคุณภาพ และใบรายงานผลวิเคราะห์ จาก 3 รุ่นการผลิตติดต่อกัน ในกรณีที่ไม่มีข้อมูลในสรุปกระบวนวิธีการผลิตผลิตภัณฑ์ยา ให้ดูความสม่ำเสมอของการผลิต โดยวิเคราะห์ผลจากรุ่นการผลิตเหล่านี้แทน

c.5 Reference standards or materials.

อธิบายอย่างละเอียดถึงสารมาตรฐานหรือวัสดุมาตรฐานที่ใช้ และใบรายงานผลวิเคราะห์ของสารมาตรฐานหรือวัสดุมาตรฐานเหล่านั้น

c.6 Packaging and container closure system of the drug substance(s)

ให้ระบุภาชนะบรรจุและระบบปิดของภาชนะบรรจุที่ใช้บรรจุตัวยาสำคัญทั้งหมด จนถึงขั้นตอนนำมาเตรียมเป็นผลิตภัณฑ์ยา โดยให้มีข้อมูลการตรวจเอกลักษณ์และข้อกำหนดมาตรฐานของวัสดุทั้งหมดที่ใช้ในภาชนะบรรจุและระบบปิดของภาชนะบรรจุ อภิปรายถึงเหตุผล/จุดประสงค์ของการเลือกใช้วัสดุแต่ละชนิด เช่น เพื่อการป้องกันตัวยาสำคัญจากแสงและความชื้น (ถ้ามี)

c.7 Stability of the drug substance(s)

กระบวนวิธีของการศึกษาความคงสภาพ ผลการศึกษาและการสรุปผล ในกระบวนวิธีควรมีเงื่อนไขของการศึกษา สภาวะของการเก็บรักษาวัคซีนที่ทำการประเมิน (อุณหภูมิ ความชื้น แสง) วิธีทดสอบ ข้อกำหนดมาตรฐาน ผลการศึกษา และการสรุปผล

โปรแกรมการศึกษาความคงสภาพ หรือคำรับรองของผู้รับอนุญาตในการศึกษาความคงสภาพ กล่าวถึงการศึกษาความคงสภาพอย่างต่อเนื่อง จำนวนรุ่นการผลิตที่ใช้ศึกษาต่อปี และการทดสอบต่างๆในการศึกษาความคงสภาพนั้น

สภาวะการเก็บรักษาและการขนส่งตัวยาสำคัญที่เกี่ยวข้อง

บรรยายเกี่ยวกับเครื่องมือที่ใช้ พื้นที่และอาคาร (ถ้าเกี่ยวข้อง) การขนส่งและสภาวะการเก็บรักษา

d. DRUG PRODUCT

d.1 Description and composition of the Drug Product

ควรประกอบด้วย ลักษณะของผลิตภัณฑ์ยา ส่วนประกอบ ให้แสดงหน้าที่ของสารแต่ละตัวในรายการส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ยา เช่น เป็นตัวยาสำคัญ, adjuvant(s), preservative(s), stabilizer(s) และ excipient(s) เป็นต้น สำหรับผลิตภัณฑ์ประเภท lyophilized ให้มีลักษณะของตัวละลาย (diluent) ภาชนะบรรจุและระบบปิดของภาชนะบรรจุที่ใช้บรรจุตัวละลายด้วย

d.2 Pharmaceutical development

ข้อมูลเกี่ยวกับการศึกษาทดลองเพื่อหารูปแบบของยา สูตรยา กระบวนการผลิต และระบบปิดของภาชนะบรรจุที่ใช้บรรจุผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป ซึ่งการศึกษานี้ มีความแตกต่างจากการควบคุมคุณภาพ/การทดสอบตามข้อกำหนดมาตรฐานปกติที่ทำเป็นประจำ โดยให้รวมถึงเรื่องดังต่อไปนี้

(1) ทำการทดสอบความเข้ากันได้ (compatibility) ของตัวยาสำคัญกับสารตัวอื่นๆในผลิตภัณฑ์ยา รวมถึง adjuvant(s), preservative(s) และ stabilizer(s) (ถ้ามี)

(2) แสดงการพัฒนาสูตรยา การพิจารณาวิธีการให้ยา (route of administration) คุณสมบัติทาง physicochemical และ biological ของผลิตภัณฑ์ยา และระบุปัจจัยที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ยา

(3) การพัฒนากระบวนการผลิต อธิบายถึง selection และ optimization ในขั้นตอนการผลิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในขั้นตอนสำคัญ

(4) การเลือกระบบปิดของภาชนะบรรจุ ให้มีข้อมูลเกี่ยวกับวัสดุที่เลือกใช้ คุณสมบัติในการป้องกันแสงและความชื้น และความเข้ากันได้ของวัสดุแต่ละตัว

d.3 Manufacture of the Drug Product

ผู้ผลิต ให้มีชื่อผู้ผลิต ที่อยู่และความรับผิดชอบของผู้ผลิตทุกรายที่เกี่ยวข้อง รวมถึงผู้รับจ้าง (contract manufacturer(s)) ที่รับจ้างผลิตและควบคุมคุณภาพ และนำข้อมูลไปกรอกในส่วนข้อมูลผู้ที่เกี่ยวข้องกับการผลิตยา

สูตรสำหรับรุ่นการผลิต (lot formula) สูตรที่ใช้สำหรับการผลิตในแต่ละรุ่นการผลิต ให้มีรายการสารที่ใช้ทั้งหมด

บรรยายกระบวนการผลิตของผลิตภัณฑ์ยา ให้ยื่นแผนภูมิแสดงขั้นตอนการผลิตทุกขั้นตอน ขั้นตอนใดมีการเติมสาร/วัสดุ ให้ระบุขั้นตอนสำคัญ (critical steps) และจุดที่ทำการควบคุม (controlled points) ขั้นตอนใดเป็นสาร intermediate และเป็นผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป นอกจากนี้ให้อธิบาย/บรรยายเกี่ยวกับกระบวนการผลิต การควบคุมระหว่างการผลิต (in process control) และการหาขั้นตอนสำคัญ

การควบคุมขั้นตอนสำคัญและขั้นตอน intermediate การพัฒนาวิธีทดสอบและเกณฑ์/ค่าที่ยอมรับได้ (acceptance criteria) ของการทดสอบนั้น เพื่อใช้หาขั้นตอนสำคัญในกระบวนการผลิตและการควบคุม

การตรวจสอบความถูกต้องและ/หรือการประเมินกระบวนการผลิต ให้จัดทำเป็นเอกสารอธิบายผลการศึกษาการตรวจสอบความถูกต้องและ/หรือการประเมินกระบวนการผลิต รวมถึงขั้นตอนการผลิตที่สำคัญ (critical steps) หรือการทดสอบที่สำคัญ (critical tests) ถ้าเกี่ยวข้องให้มีข้อมูล viral safety ของผลิตภัณฑ์ด้วย

d.4 Control of the excipients(s) preservative(s), and stabilizers including adjuvant(s)

ข้อกำหนดมาตรฐาน ให้มีข้อกำหนดมาตรฐานของสารทุกตัวในสูตรของผลิตภัณฑ์ยา ที่แตกต่างจากในสูตรตัวยาสำคัญ

วิธีทดสอบ อธิบายวิธีทดสอบที่ใช้ควบคุมคุณภาพของสารเหล่านี้หรืออ้างอิงวิธีของผู้อื่น (bibliographical reference)

การตรวจสอบความถูกต้องของวิธีทดสอบ ที่ใช้ควบคุมคุณภาพสารต่างๆในสูตรผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป

ชี้แจงเหตุผลของการกำหนดข้อกำหนดมาตรฐานของสารต่างๆในสูตรผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป

สารที่ได้มาจากมนุษย์หรือสัตว์ ให้มีข้อมูลแหล่งที่มาและแหล่งกำเนิด อธิบายการทดสอบเพื่อควบคุมคุณภาพ ข้อกำหนดมาตรฐาน การหา adventitious agents และ viral safety

สารตัวใหม่ที่ทำหน้าที่เป็น excipients(s) preservative(s), และ stabilizers รวมถึง adjuvant(s)

กรณีวัคซีน : ถ้าเป็นสารตัวใหม่ที่ใช้เป็นครั้งแรกในวัคซีนสำหรับมนุษย์ หรือเป็นรูปแบบการให้แบบใหม่ (new route of administration) ให้มีข้อมูลทั้งหมดเกี่ยวกับการผลิต การตรวจคุณลักษณะเฉพาะและการควบคุมคุณภาพ รวมถึงให้มีข้อมูลสนับสนุนความปลอดภัยจากการทดลองที่ไม่ใช่คลินิกและคลินิกที่เกี่ยวกับตัวยาสำคัญที่ใช้

d.5 Control of the Drug Product

ข้อกำหนดมาตรฐาน ให้ระบุข้อกำหนดมาตรฐานของผลิตภัณฑ์ยา

วิธีทดสอบ ให้อธิบายวิธีทดสอบที่ใช้ควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ยา (ไม่ยอมรับวิธีทดสอบแบบสรุปหรือการอ้างเอกสารอ้างอิงแทน)

การตรวจสอบความถูกต้องของวิธีทดสอบที่ใช้ควบคุมคุณภาพ ให้มีข้อมูลการตรวจสอบความถูกต้องของวิธีทดสอบที่ใช้ควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ยา รวมถึงข้อมูลจากการทดลอง

ความสม่ำเสมอของรุ่นการผลิตและการทดสอบ ให้มีข้อมูลกระบวนวิธีการผลิตและการควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์ยาจากอย่างน้อย 3 รุ่นการผลิต รวมถึงผลการทดสอบของรุ่นการผลิตเหล่านี้ เพื่อแสดงถึงความสม่ำเสมอของการผลิต

การตรวจคุณลักษณะเฉพาะและ/หรือการตรวจหาสิ่งเจือปน (ถ้ามี) ซึ่งขึ้นกับวิธีที่ใช้ผลิตวัคซีน

ชี้แจงเหตุผลถึงการกำหนดข้อกำหนดมาตรฐาน ให้ชี้แจงเหตุผลของการกำหนดข้อกำหนดมาตรฐานของผลิตภัณฑ์ยา

d.6 Reference standards and materials.

ให้มีข้อมูลของสารมาตรฐานหรือวัสดุมาตรฐานที่ใช้ในการทดสอบ เพื่อควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ยา

d.7 Description of the container closure system used for the Drug Product

อธิบายอย่างละเอียดถึงชนิดและรูปร่างของภาชนะบรรจุ และระบบปิดของภาชนะบรรจุที่ใช้บรรจุผลิตภัณฑ์ยา รวมถึงวัสดุที่ใช้ผลิตบรรจุภัณฑ์เหล่านั้น และข้อกำหนดมาตรฐานด้านคุณภาพ

d.8 Stability of the Drug Product

กระบวนวิธีและผลการศึกษาความคงสภาพ เพื่อใช้สนับสนุนอายุของผลิตภัณฑ์ยา การศึกษาความคงสภาพให้ใช้ข้อกำหนด “WHO Guidelines on Stability Evaluation of Vaccines” ฉบับปัจจุบัน หรือหลักเกณฑ์สากลอื่นที่เทียบเท่ากัน โดยให้ยื่นข้อมูลการศึกษาความคงสภาพ ซึ่งรวมถึงกระบวนวิธีของการศึกษา ข้อกำหนดมาตรฐาน วิธีทดสอบ รายละเอียดของระบบปิดของภาชนะบรรจุที่ใช้ศึกษา สภาวะของการเก็บรักษา (อุณหภูมิ และความชื้นสัมพัทธ์) โดยทั่วไปให้มีผลการศึกษาความคงสภาพของผลิตภัณฑ์ยาจากอย่างน้อย 3 รุ่นการผลิต ซึ่งผลิตจากตัวยาสำคัญในรุ่นการผลิตที่แตกต่างกัน ผลสรุปของการศึกษา และข้อเสนอแนะอายุของผลิตภัณฑ์ยา ในรายงานการศึกษานี้ต้องผู้มีหน้าที่รับผิดชอบลงลายมือชื่อ ถ้าอุณหภูมิในระหว่างขั้นตอนการผลิต แตกต่างจากอุณหภูมิที่ใช้ในการเก็บรักษายา จำเป็นต้องทำการศึกษาความคงสภาพเพิ่มเติมใน intermediate stages หรือการศึกษาความคงสภาพใน challenge temperature, photosensitivity หรือข้อกำหนดมาตรฐานอื่นๆ ซึ่งขึ้นกับประเภทของยา โดยให้ทำการประเมินจาก 3 รุ่นการผลิตเป็นอย่างน้อย

กรณีวัคซีน : สำหรับวัคซีนประเภท lyophilized ให้แสดงความเข้ากันได้ (compatibility) ระหว่างวัคซีน lyophilized กับตัวละลาย (diluent)

โปรแกรมการศึกษาความคงสภาพหลังจากยาได้รับอนุญาตขึ้นทะเบียนตำรับยา ให้มีการศึกษาความคงสภาพหรือคำมั่นสัญญาว่าจะทำการศึกษาความคงสภาพหลังจากยาวางจำหน่ายแล้ว โดยให้ระบุจำนวนรุ่นการผลิตที่จะทำการศึกษาต่อปี รวมถึงการทดสอบต่างๆ และให้ยื่นผลของการศึกษาความคงสภาพเหล่านี้ต่อสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาเป็นระยะๆ เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการประเมินความคงสภาพของยาต่อไป

วิธีจัดการเพื่อให้มั่นใจใน cold chain ของยาที่เก็บในที่เย็น อธิบายรายละเอียดของการตรวจวัด/ตรวจสอบที่ใช้ เพื่อให้มั่นใจว่า ผลิตภัณฑ์ยาในระหว่างขนส่งจากผู้ผลิตไปยังจุดขายสุดท้ายมีอุณหภูมิและความชื้นที่เหมาะสม โดยให้รวมถึงการเก็บรักษาและการกระจายในทุกที่/ขั้นตอน และให้ระบุการควบคุม/ตรวจสอบในแต่ละขั้นตอนไว้ด้วย วิธีจัดการนี้ต้องมีผู้มีหน้าที่รับผิดชอบลงลายมือชื่อ

ข้อมูลดังต่อไปนี้อาจมีความจำเป็นแล้วแต่กรณี

1. เครื่องมือ/อุปกรณ์และสถานที่ ให้มีแผนภูมิแสดงกระบวนการผลิต รวมถึงวัสดุ บุคคลากร ของเสีย และ intermediate products ในพื้นที่การผลิตและพื้นที่ที่ติดต่อกันที่เกี่ยวข้องกับการป้องกัน/รักษาคุณภาพของวัคซีน นอกจากนี้ให้มีข้อมูลของผลิตภัณฑ์ทุกตัวที่ใช้สถานที่เหล่านี้ร่วมกัน และอธิบายถึงวิธีการจัดการเพื่อป้องกันการปนเปื้อนในสถานที่และเครื่องมือ/อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง

2. การประเมินความปลอดภัยของ adventitious agents ให้มีรายละเอียดข้อมูลการประเมินความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวกับ adventitious agents ทั้งจาก viral และ non-viral origin

e. Appendices <The following information may be needed on a case by case basis.>

ข้อมูลในส่วยย่อยนี้ ให้พิจารณาเป็นรายกรณี

e.1 Equipment and facilities.

แสดง containment level

e.2 Evaluation of the safety of adventitious agents

กรณีวัคซีนเชื้อเป็น ให้แสดงการควบคุม adventitious agents

f. Other Concern

f.1 Process validation scheme for the drug product

อธิบาย ภาพรวมการตรวจสอบความถูกต้องของวิธีการผลิตที่ใช้ในการผลิตยา

f.2 Medical Device issues

หากผลิตภัณฑ์มีการใช้อุปกรณ์ หรือเครื่องมือแพทย์ ให้อธิบายคุณภาพ และความเข้ากันได้กับผลิตภัณฑ์

f.3 TSE Issues

หากมีการใช้ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ให้ระบุข้อกังกลเกี่ยวกับ TSE

g. Proposals for Pre-authorization Testing

For Vaccine and biologics (excluded hormone and enzyme product)

ผู้ยื่นคำขอไม่ต้องส่งตัวอย่างวัคซีนพร้อมกับการยื่นทะเบียนตำรับยา ทางสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาจะแจ้งให้ผู้ยื่นคำขอ ส่งตัวอย่างวัคซีน/และหรือสารอื่นที่เกี่ยวข้องที่กองชีววัตถุ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เพื่อทำการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการ โดยจะแจ้งให้ทราบล่วงหน้าแต่เนิ่นๆ เพื่อให้ได้รายงานผลวิเคราะห์ภายในเวลาที่เหมาะสม

สถาบันชีววัตถุ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาจะร่วมมือกันในการจัดทำกระบวนวิธีการตรวจวิเคราะห์ (Test protocol) (ประเภทของตัวอย่าง จำนวนตัวอย่าง จำนวนรุ่นการผลิต รายการที่จะทำการตรวจวิเคราะห์ วิธีทดสอบและข้อกำหนดมาตรฐานที่ใช้) โดยสถาบันชีววัตถุ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ จะส่งผลการตรวจวิเคราะห์ไปยังผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาการประเมินผลขั้นสุดท้าย

h. TFDA PTL And External Expert’s Overall Conclusions On Quality Aspects

h.1 Drug Substance (s)
h.2 Drug Product (s)

ระบุสรุปภาพรวมด้านคุณภาพ แยกตามรายชื่อผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมิน

i. List of References

ระบุรวมรายการเอกสารที่อ้างถึงในส่วนคุณภาพ ตามรายละเอียดคำแนะนำการเขียนอ้างอิง และเรียงตามตัวอักษร

11. How to write the non-clinical section

คำแนะนำการเขียนในส่วนการประเมินด้านที่ไม่ใช่คลินิก

Non-clinical aspects

ให้พิจารณาเกณฑ์ทั่วไปดังต่อไปนี้:

ในรายงานการประเมินทะเบียนยาข้อมูลด้านที่ไม่ใช่คลินิก ควรมีรายละเอียดเพียงพอเพื่อประโยชน์ต่อนำไปใช้พิจารณาโดยผู้เชี่ยวชาญท่านอื่น และผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ทั้งนี้ควรระบุรายละเอียดที่สำคัญ และเน้นย้ำถึงข้อบกพร่องสำคัญที่พบซึ่งเป็นที่มาของรายการคำถามเพื่อแจ้งให้ผู้ยื่นคำขอฯทราบ รายการคำถามจะถูกระบุไว้ในแบบประเมิน ภายใต้หัวข้อการประเมินในภาพรวม (overview)

การจัดเตรียมรายงานการประเมินทะเบียนยา ต้องระบุแหล่งที่มาของข้อมูลที่นำมากล่าวไว้ในรายงานอย่างชัดเจน เพื่อความสะดวกในการเทียบเคียงกลับ (cross-reference) เช่น การนำข้อมูลมาจากเอกสารที่ยื่น ได้แก่ หัวข้อ overview, summary หรือ study reports เป็นต้น หรือนำข้อมูลมาจากเอกสารอ้างอิงแหล่งอื่น

ในหัวข้อข้อคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญภายนอก ควรทำการประเมินแบบวิเคราะห์/วิจารณ์ (critical assessment) (เช่นแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับความถูกต้องสมบูรณ์และการตีความข้อมูล การสรุปผล เป็นต้น)

คำศัพท์ “ข้อบกพร่องสำคัญ” (major objections) อาจนำมาใช้เมื่อจำเป็น [ดูเพิ่มเติมส่วนข้อคำถาม]

ในรายงานการประเมินทะเบียนยาข้อมูลด้านที่ไม่ใช่คลินิกให้ระบุด้วยว่า พบความเกี่ยวพันกับความปลอดภัยต่อมนุษย์หรือไม่

ให้เน้นในรายงานการประเมินทะเบียนยา ข้อมูลด้านที่ไม่ใช่คลินิกเมื่อพบข้อมูลที่มีผลกระทบต่อข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC)

ถ้ามีการอ้างอิงถึงข้อมูลที่เป็นความลับ (เช่น อ้างถึงการประเมินของยาตัวอื่น) ต้องป้องกันไม่ให้ผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนเห็นข้อมูลนั้น โดยการประทับตราพร้อมกับเน้นข้อความ “Confidential” นอกจากนี้ในขั้นตอนการจัดทำ “รายงานการประเมินทะเบียนยาฉบับเผยแพร่สาธารณะ”ต้องแยกการประเมินส่วนที่เป็นความลับนี้ออกก่อน ที่จะส่งผลประเมินให้ผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียน

แนะนำให้ใช้ตาราง/กราฟ/รูปภาพ ตามความเหมาะสม อาจนำตารางจากทะเบียนตำรับยามาใส่ไว้ในแบบรายงานประเมิน

หลักการสำคัญของแบบประเมินคือการแยกให้เห็นเด่นชัดระหว่างการแสดงข้อมูล (วิธีการและผลศึกษาทดลอง) กับข้อวินิจฉัย/การพิจารณาลงความเห็น (ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญภายนอก)

ในแต่ละหัวข้อหลักของรายงานการประเมินทะเบียนยา ข้อมูลด้านที่ไม่ใช่คลินิกควรมีการอธิบายถึงแหล่งที่มาของข้อมูลที่ยื่น

ในการศึกษาแต่ละประเภท หลังจากจำแนกข้อมูลหลักออกจากข้อมูลสนับสนุนแล้ว ให้ประเมินว่าข้อมูลหลักเหล่านั้น ประกอบด้วยข้อมูล/เอกสารอะไรบ้าง เป็นรายงานที่ได้มาจากการศึกษาวิจัยของตน (original data) หรือจากการอ้างอิงผลการศึกษาของผู้อื่น (bibliographical references) หรือเป็นข้อมูลที่ได้มาจากทั้งสองแหล่งประกอบกัน หรือ ไม่มีข้อมูล

กรณีที่ผู้ยื่นคำขอฯ ส่งข้อมูลที่ต่างไปจากหลักเกณฑ์ที่กำหนด ให้ส่งหลักฐานพร้อมเหตุผลประกอบการพิจารณายอมรับ หากไม่สามารถส่งข้อมูลการศึกษาวิจัยด้านที่ไม่ใช่คลินิกที่มาจากการศึกษาวิจัยของตน (original data) แต่ขออ้างอิงผลการศึกษาของผู้อื่น (bibliographical references) แทนบางส่วน หรือทั้งหมด ผู้ยื่นคำขอฯ ต้องส่งหลักฐานพร้อมชี้แจงเหตุผล เพื่อประกอบการพิจารณาจนเป็นที่ยอมรับ

ให้พิจารณาเกณฑ์ทางวิชาการเฉพาะดังต่อไปนี้:

การศึกษาวิจัยที่ไม่ใช่คลินิกควรได้มาตรฐานตามข้อกำหนด “World Health Organization Guidelines on Non-Clinical Evaluation of Vaccines”, WHO Technical Report Series No.927, 2005, (ฉบับล่าสุด) หรือหลักเกณฑ์สากลอื่นๆที่เทียบเท่า

ผู้เชี่ยวชาญด้านที่ไม่ใช่คลินิกอาจทำการประเมินและให้ข้อแนะนำในรายงานการประเมินทะเบียนยาข้อมูลด้านที่ไม่ใช่คลินิกดังนี้:

(1) ให้คำแนะนำการรับขึ้นทะเบียนตำรับยา โดยพิจารณาจากข้อมูลการทดลองที่ไม่ใช่คลินิกในเกณฑ์ความปลอดภัยและการป้องกัน (safety/protection) ให้ความเห็นในบทสรุปผู้บริหาร ซึ่งจัดเตรียมโดยผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา และให้ระบุว่าการศึกษาทดลองเหล่านั้นได้มาตรฐานตามข้อกำหนดหรือไม่

(2) ให้ความเห็นในหัวข้อการประเมินในภาพรวม (overview) และอภิปรายในแง่มุมความปลอดภัยและการป้องกัน สรุปสาระสำคัญของการศึกษาหลัก โดยเน้นถึงความคาดการณ์การเกิดอาการไม่พึงประสงค์ในมนุษย์

(3) ให้ความคิดเห็นเกี่ยวกับสายพันธุ์ของสัตว์ทดลองที่ใช้ เพื่อประเมินความปลอดภัยในมนุษย์

(4) ประเมินประโยชน์-ความเสี่ยง จากข้อมูลการศึกษาไม่ใช่คลินิกในแง่ความปลอดภัยและการป้องกัน

(5) ในรายงานการประเมินทะเบียนยา ควรกล่าวถึงหลักเกณฑ์การปฏิบัติการวิจัยในสัตว์ทดลองที่ดี (GLP) ให้ระบุในรายงานถ้าพบข้อกังวลจากการประเมิน รวมถึงให้ความเห็นว่าสมควรไปตรวจสอบ (inspection) เพื่อยืนยันเกี่ยวกับมาตรฐานตามหลักเกณฑ์การปฏิบัติการวิจัยในสัตว์ทดลองที่ดีหรือไม่

นอกจากนี้ผู้เชี่ยวชาญด้านที่ไม่ใช่คลินิกยังอาจให้ความเห็นในรายงานการประเมินทะเบียนยา ดังนี้:

(6) เตรียมรายการคำถาม ในแง่มุมความปลอดภัยและการป้องกัน ซึ่งประกอบด้วยข้อบกพร่องสำคัญ (major objection) และข้อสังวรอื่นๆ (other concerns)

(7) ให้คำแนะนำเกี่ยวกับเงื่อนไขการรับขึ้นทะเบียนตำรับยาในแง่มุมของความปลอดภัยและการป้องกัน (เช่น ข้อผูกพันด้านข้อมูลการศึกษาไม่ใช่คลินิกและการติดตามผล) และข้อมูลผลิตภัณฑ์ (SPC, PI, PIL)

(8) อาจจำเป็นต้องประเมินความเสี่ยงต่อสิ่งแวดล้อม (environmental risk assessment (ERA)) วัคซีนที่มีส่วนประกอบของ genetically modified organisms (GMOs) อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสิ่งแวดล้อมได้

ถ้ามีการยอมรับข้อมูลที่ต่างไปจากหลักเกณฑ์ที่กำหนด ต้องทำการประเมินการชี้แจงเหตุผลเพื่อประกอบการพิจารณายอมรับ

ประโยคมาตรฐานที่แนะนำให้ใช้ในรายงานการประเมินทะเบียนยา : ผู้เชี่ยวชาญได้พิจารณาประเมินข้อมูลด้านที่ไม่ใช่คลินิกแล้วเห็นว่าตำรับทะเบียนยา < ชื่อยา > จะได้รับอนุญาตให้ขึ้นทะเบียนตำรับยา หากสามารถชี้แจงตอบประเด็นคำถามได้อย่างถูกต้องเป็นที่ยอมรับ ตามรายการคำถาม

a. Requests for GLP Inspection Action Prior to Authorization

ให้ระบุในรายละเอียดและเหตุผลว่าสมควรไปตรวจสอบ เพื่อยืนยันเกี่ยวกับมาตรฐานตามหลักเกณฑ์วิธีการห้องปฏิบัติการวิจัยในสัตว์ทดลองที่ดี (GLP) หรือไม่

b. Introduction

ให้บรรยายภาพรวม ข้อมูลที่ไม่ใช่คลินิกระบุถึงข้อปัญหาภาพรวมที่พบ

c. Pharmacology

c.1 Pharmacodynamic studies / Immunogenicity including vaccine

C.1.1 Pharmacodynamic studies of adjuvant(s) (if applicable)

ระบุการศึกษาการกระตุ้นภูมิคุ้มกันของวัคซีน และ สารสื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกัน

Pharmacokinetics

ทำการการประเมินการศึกษาทางเภสัชจลนศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งขึ้นกับประเภทของวัคซีน หรือเมื่อมีการใช้สารตัวใหม่ในสูตรของผลิตภัณฑ์ การใช้ adjuvant(s) ตัวใหม่ วิธีการให้ยาแบบใหม่ หรือเป็นเภสัชภัณฑ์รูปแบบใหม่

e. Toxicology

e.1 General toxicology

ควรแสดงข้อมูลเกี่ยวกับ:

(1) การออกแบบการทดลองและชี้แจงเหตุผลการเลือกชนิดสัตว์ทดลอง (animal model)

(2) สายพันธุ์ของสัตว์ทดลอง (animal species) อายุ ขนาดของกลุ่ม (group size)

(3) ขนาดของยาที่ให้ต่อครั้ง (dose) วิธีการให้ (route of administration) และกลุ่มควบคุม (control group)

(4) การติดตามค่าตัวแปร (parameters monitored)

(5) ความทนเฉพาะที่ (local tolerance)

e.2 Special toxicology for specific product such as vaccines (when applicable)

e.2.1 Special immunological investigations

(6) การตรวจสอบการกระตุ้นภูมิคุ้มกันเฉพาะ (special immunological investigations)

(7) การศึกษาทางพิษวิทยาในประชากรกลุ่มพิเศษ (toxicity studies in special populations)

(8) การศึกษาความเป็นพิษทางพันธุกรรมและการก่อมะเร็ง (genotoxicity and carcinogenicity studies) (ถ้าเกี่ยวข้อง)

(9) การศึกษาความเป็นพิษต่อการสืบพันธุ์ (reproductive toxicity studies) สำหรับวัคซีนที่ให้แก่หญิงตั้งครรภ์หรือหญิงวัยเจริญพันธุ์

f . Special Considerations

f.1 Specific Product such as Live attenuated vaccines.

กรณีวัคซีน : ในการประเมินควรให้แสดงให้เห็นว่า เชื้อจะมีโอกาสหลุดรอดไปสู่ที่สาธารณะหรือไม่

f.2 New substances incorporated into the formulation

ถ้ามีการใช้สารตัวใหม่ที่เป็น stabilizer(s), additive(s) รวมถึง adjuvant(s), หรือมีวิธีการให้ยาแบบอื่น

กรณีวัคซีน : วัคซีนผสมตัวใหม่ ให้ยื่นข้อมูลการศึกษาทางพิษวิทยาที่เกี่ยวข้อง

f.3 Other concerns

ให้พิจารณาข้อคำนึงถึงอื่น ๆ บนพื้นฐานของแต่ละผลิตภัณฑ์ เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัย ประสิทธิภาพ ประสิทธิผลจากการใช้ยา

g. TFDA PTL And External Expert’s Overall Conclusions On Non-Clinical Aspects

g.1 Pharmacology

g.2 Immunogenicity (If applicable)

g.3 Pharmacokinetic

g.4 Toxicology

ระบุสรุปภาพรวมด้านที่ไม่ใช่คลินิก แยกตามรายชื่อผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมิน

h. List of References

ระบุรวมรายการเอกสารที่อ้างถึงในส่วนที่ไม่ใช่คลินิก ตามรายละเอียดคำแนะนำการเขียนอ้างอิง และเรียงตามตัวอักษร

12. How to write the clinical section

คำแนะนำการเขียนในส่วนการประเมินด้านคลินิก

Clinical aspects

ให้พิจารณาเกณฑ์ทั่วไปดังต่อไปนี้:

ในรายงานการประเมินทะเบียนยาด้านคลินิก ควรมีรายละเอียดเพียงพอเพื่อประโยชน์ต่อการนำไปใช้พิจารณาโดยผู้เชี่ยวชาญท่านอื่นและผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

ในหัวข้อความเห็นของผู้เชี่ยวชาญภายนอก ควรทำการประเมินแบบวิเคราะห์/วิจารณ์ (critical assessment) (เช่นแสดงความเห็นเกี่ยวกับความถูกต้องสมบูรณ์และการตีความข้อมูล การสรุปผล เป็นต้น)

ในรายงานการประเมินทะเบียนยาด้านคลินิก ให้ระบุด้วยว่าพบความเกี่ยวพันกับความปลอดภัยต่อมนุษย์หรือไม่

ให้เน้นในรายงานการประเมินทะเบียนยาด้านคลินิก เมื่อพบข้อมูลที่มีผลกระทบต่อข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC)

ในแต่ละหัวข้อหลักของรายงานการประเมินทะเบียนยา ข้อมูลด้านคลินิก ควรมีการอธิบายถึงแหล่งที่มาของข้อมูลที่ยื่น

กรณีที่ผู้ยื่นคำขอฯ ส่งข้อมูลที่ต่างไปจากหลักเกณฑ์ที่กำหนด ให้ชี้แจงเหตุผลสนับสนุนเพื่อประกอบการพิจารณายอมรับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการศึกษาหลัก เมื่อไม่มีข้อมูลการทดสอบ/ทดลองที่ไม่ใช่คลินิก/คลินิก หรือขออ้างอิงผลการศึกษาของผู้อื่น (bibliographical references) แทนข้อมูลจากการศึกษาวิจัยของตน (original data) ทั้งหมดหรือเป็นบางส่วน

ให้พิจารณาเกณฑ์ทางวิชาการเฉพาะดังต่อไปนี้:

การศึกษาทางคลินิกควรได้มาตรฐานตามข้อกำหนด “World Health Organization Guidelines on Clinical Evaluation of Vaccines: Regulatory Expectations”. WHO Technical Report Series No. 924, 2004, (ฉบับล่าสุด) หรือหลักเกณฑ์สากลอื่นๆที่เทียบเท่า

ขอบเขตการประเมินข้อมูลการศึกษาทางคลินิกโดยผู้เชี่ยวชาญด้านคลินิกมีดังนี้:

ประเมินการศึกษาทางคลินิก phase I, phase II และการพิจารณาในแง่จริยธรรม ผู้เชี่ยวชาญด้านคลินิกควรมีความเข้าใจในเรื่องเหล่านี้: ในการศึกษา phase I มักเป็นการทดลองในผู้ใหญ่สุขภาพดีกลุ่มเล็กๆ มีจุดประสงค์เพื่อหาขนาดของยาที่ให้ต่อครั้ง (dose) และวิธีการให้ (route of administration) ความปลอดภัย อาการข้างเคียง (reactogenicity) และกรณีวัคซีนและยาชีววัตถุคล้ายคลึง จะรวมถึงข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน (immunogenicity)

ขณะที่ในการศึกษา phase II มักเป็นการศึกษาแบบควบคุม, สุ่ม (controlled, randomized) ใช้ผู้เข้าร่วมการทดลองจำนวนมาก เพื่อหาผลต่อการกระตุ้นภูมิคุ้มกันและความปลอดภัยของยาและวัคซีนในประชากรกลุ่มเป้าหมาย (ส่วนใหญ่คือเด็กที่มีสุขภาพดี) ขนาดของยาที่เหมาะสม (optimum dose) กำหนดการให้วัคซีน (vaccination schedule) สิ่งสำคัญที่สุดของการศึกษา phase II คือการแสดงถึงความปลอดภัยของวัคซีนก่อนจะเริ่มการศึกษาใน phase III ต่อไป และต้องให้ความสนใจเป็นพิเศษในแง่จริยธรรมถ้าเป็นการทดลองในประชากรกลุ่มพิเศษเช่น เด็ก ผู้สูงอายุ และชนกลุ่มน้อย การศึกษาที่ใช้วัคซีนหลอก (placebo) ในกลุ่มควบคุม หรือการศึกษาแบบ challenge tests

ผู้เชี่ยวชาญด้านคลินิกควรมีคุณวุฒิ/ความสามารถในการประเมินรายงานการศึกษาทางคลินิก phase III และ phase IV (ถ้ามีการศึกษาทดลอง) รวมถึงการพิจารณาวิธีการศึกษาตามข้อกำหนดการศึกษาทางคลินิก ในการทดลอง phase III เป็นการศึกษาในประชากรกลุ่มใหญ่ เพื่อหาข้อมูลด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัยของยา มักทำการทดลองโดยใช้ยาจาก 3 รุ่นการผลิต ซึ่งขนาดของรุ่นการผลิตควรเป็น production scale ต้องพิจารณาอย่างละเอียดเพื่อให้เข้าใจอย่างถ่องแท้ ถ้ามีการเชื่อมโยงระหว่างผลของการกระตุ้นภูมิคุ้มกันกับประสิทธิภาพทางคลินิก

กรณีวัคซีน :

-ให้ประเมินอย่างระมัดระวังในการศึกษาต่อไปนี้: interaction studies with other vaccines studies หรือ interference with maternal antibodies หรือ microorganism shedding ในวัคซีนชนิดเชื้อเป็นที่ทำให้อ่อนฤทธิ์ นอกจากนี้ในรายงานการประเมินทะเบียนยา ให้กล่าวถึงวิธีการศึกษาที่สำคัญ เช่น คำจำกัดความและการตรวจพบ (definition and detection) ความล้มเหลวจากการให้วัคซีน (vaccination failure) ขนาดของตัวอย่าง (sample size) เกณฑ์ทางสถิติ (statistical criteria) และระยะเวลาในการติดตามผล (duration of follow up)

-และให้พิจารณาเพิ่มเติมเป็นพิเศษในกรณีต่อไปนี้ การใช้วัคซีนผสมในการป้องกันโรคติดเชื้อหลายชนิด วัคซีนผสมที่ประกอบด้วยเชื้อที่มี strains หรือ serotypes ต่างชนิดกัน และ/หรือการให้วัคซีนผสมตัวใหม่ร่วมกับวัคซีนมาตรฐาน เนื่องจากความสำเร็จของการพัฒนาวัคซีนผสมตัวใหม่ๆในปัจจุบัน ทำให้การประเมินผลการศึกษาทางคลินิกและกำหนดการให้วัคซีนมีความยุ่งยากซับซ้อนมากขึ้น ซึ่งเป็นความท้าทายของทั้งผู้ผลิตและผู้ประเมิน นอกจากนี้วัคซีนผสมยังอาจก่อให้เกิดความกังวลในด้านความปลอดภัย ประสิทธิภาพและการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน อาจทำให้เกิดอาการข้างเคียง (reactogenicity) เพิ่มขึ้น ทำให้เกิด immunogenic interference เช่น ภูมิคุ้มกันต่อ antigen ตัวใดตัวหนึ่งหรือหลายตัวลดลง หรือเกิดภูมิคุ้มกันเพิ่มขึ้นอย่างมากจนไม่เป็นที่ต้องการ ซึ่งผลเหล่านี้อาจเกิดจากวิธีการผลิตและสูตรของวัคซีน

ผู้เชี่ยวชาญด้านคลินิกอาจให้ข้อแนะนำในรายงานการประเมินทะเบียนยา ในเรื่องดังต่อไปนี้

(1) ให้คำแนะนำการรับขึ้นทะเบียนตำรับยา โดยพิจารณาจากเกณฑ์ด้านประสิทธิภาพทางคลินิกและ/หรือการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน และให้ความเห็นในบทสรุปผู้บริหารว่า การศึกษาทดลองได้ปฏิบัติตามข้อกำหนดฉบับปัจจุบันของ WHO Clinical requirements และ/หรือหลักเกณฑ์สากลอื่นที่เทียบเท่าหรือไม่

(2) ให้ความเห็นในหัวข้อการประเมินสรุปความเห็นในภาพรวมและบทอภิปราย (scientific overview and discussion) ในแง่มุมประสิทธิภาพทางคลินิกและการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน และสรุปสาระสำคัญจากผลการศึกษาหลัก ให้ระบุในรายงานถ้าพบข้อกังวลใดๆในระหว่างการประเมิน เช่นการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การปฏิบัติการวิจัยทางคลินิกที่ดี (GCP) หรือข้อกำหนดตามกฎหมายและตามหลักจริยธรรมที่เกี่ยวข้อง (ตัวอย่างเช่นความแม่นยำถูกต้องของข้อมูล (data accuracy) ทำการทดลองตามที่กำหนดไว้ในกระบวนวิธี (protocol compliance) และตามหลักเกณฑ์จริยธรรม) และให้ระบุในรายงานว่ามีความจำเป็นในการตรวจสอบเพื่อยืนยันเกี่ยวกับมาตรฐานตามหลักเกณฑ์การปฏิบัติการวิจัยทางคลินิกที่ดี (GCP) หรือไม่

นอกจากนี้ผู้เชี่ยวชาญด้านคลินิกยังให้ข้อแนะนำในรายงานการประเมินทะเบียนยา ทางคลินิกดังต่อไปนี้

(3) ประเมินประโยชน์-ความเสี่ยง จากข้อมูลการศึกษาทางคลินิกในแง่ประสิทธิภาพทางคลินิกและ/หรือการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน

(4) จัดทำรายการคำถาม ในแง่มุมของประสิทธิภาพทางคลินิกและ/หรือการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน โดยแยกข้อบกพร่องสำคัญ (major objections) ออกจากข้อสังเกตอื่นๆ (other concerns)

(5) ให้คำแนะนำเกี่ยวกับเงื่อนไขการรับขึ้นทะเบียนตำรับยาและข้อมูลผลิตภัณฑ์ ในแง่มุมของประสิทธิภาพทางคลินิกและ/หรือการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน

ในการประเมินความปลอดภัยทางคลินิกของยาและวัคซีน ให้ใช้ข้อมูลการศึกษา phase I ถึง phase III หรือ phase IV ทั้งการศึกษาแบบควบคุม (controlled studies) และแบบไม่ควบคุม (uncontrolled studies) กล่าวคือให้พิจารณาข้อมูลทั้งหมดที่มีจากผู้ใช้ยาและวัคซีนทุกราย แล้วทำการวิเคราะห์รวม ผู้เชี่ยวชาญด้านคลินิกควรระบุถึงข้อกังวลที่พบจากการประเมินข้อมูลการศึกษาที่ไม่ใช่คลินิกที่อาจมีผลต่อการใช้ยาและวัคซีนในมนุษย์ ในการประเมินข้อมูลทางคลินิกมีขอบเขตครอบคลุมดังต่อไปนี้

(6) ประเมินความปลอดภัยทางคลินิก อาการไม่พึงประสงค์ (adverse events) การเกิดอาการข้างเคียง (reactogenicity) อาการไม่พึงประสงค์อย่างรุนแรงและเสียชีวิต ผลตรวจจากห้องปฏิบัติการ (laboratory findings) ความปลอดภัยในประชากรกลุ่มพิเศษ ความปลอดภัยที่เกี่ยวกับปฏิกิริยาระหว่างยา (drug-drug interaction) และรวมถึงวัคซีน (vaccine-vaccine interactions) และการหยุดใช้วัคซีนเนื่องจากอาการไม่พึงประสงค์

(7) ให้ความเห็นในหัวข้อการประเมินในภาพรวมทางคลินิก (clinical overview) โดยเน้นในทะเบียนตำรับที่ยื่นในส่วนที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วย

(8) ให้ความเห็นต่อผู้รับผิดชอบหลักของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาถึงความเหมาะสมของข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC)

กรณีวัคซีน : นอกจากจะประเมินประสิทธิภาพและการกระตุ้นภูมิคุ้มกันของวัคซีนผสมแล้ว ให้ทำการประเมินด้านความปลอดภัยทางคลินิกด้วยความระมัดระวัง ไม่ว่าวัคซีนผสมนั้นจะประกอบด้วยวัคซีนที่มีจำหน่ายในท้องตลาดหรือประกอบวัคซีนตัวใหม่ วัคซีนผสมตัวใหม่ต้องมีความปลอดภัยไม่น้อยกว่าวัคซีนเดี่ยวแต่ละตัวที่ให้ต่อเนื่องกัน (simultaneously administered individual components) ในการประเมินความปลอดภัยทางคลินิกของวัคซีนผสมควรใช้ข้อมูลมากที่สุดเท่าที่มีจากการทดลองแบบสุ่ม, ควบคุม (randomized, controlled) และถ้าเป็นไปได้ วัคซีนควบคุมควรเป็นวัคซีนที่วางจำหน่ายแล้วและประกอบด้วย antigen ตัวเดียวกับ antigen ในวัคซีนผสม ถ้าเป็นวัคซีนที่มีจุดมุ่งหมายจะใช้ในเด็กและทารก ให้ระบุความแตกต่างของอัตราการเกิดไข้สูงที่เกี่ยวข้อง

ผู้เชี่ยวชาญด้านคลินิกอาจให้ข้อแนะนำในรายงานการประเมินทะเบียนยา ด้านคลินิกดังนี้

(9) ให้คำแนะนำการรับขึ้นทะเบียนตำรับยา โดยพิจารณาจากเกณฑ์ด้านความปลอดภัยทางคลินิก และให้ข้อคิดเห็นในบทสรุปผู้บริหารว่า การศึกษาทดลองได้ปฏิบัติตามข้อกำหนดฉบับปัจจุบันของ WHO Clinical guidelines และ/หรือหลักเกณฑ์สากลอื่นที่เทียบเท่าหรือไม่

(10) ให้ความเห็นในหัวข้อการประเมินสรุปความเห็นในภาพรวมและบทอภิปราย (scientific overview and discussion) ในแง่มุมด้านความปลอดภัยทางคลินิก และสรุปสาระสำคัญของการศึกษาหลัก

(11) ประเมินประโยชน์-ความเสี่ยง ในแง่มุมความปลอดภัยทางคลินิก

(12) จัดทำรายการคำถาม ในแง่มุมของความปลอดภัยทางคลินิก โดยให้แยกข้อบกพร่องสำคัญ (major objections) ออกจากข้อสังเกตอื่นๆ (other concerns)

(13) ให้คำแนะนำเกี่ยวกับเงื่อนไขการรับขึ้นทะเบียนตำรับยาและข้อมูลผลิตภัณฑ์ โดยพิจารณาจากเกณฑ์ด้านความปลอดภัยทางคลินิก

ประโยคมาตรฐานที่แนะนำให้ใช้ในรายงานการประเมินทะเบียนยา ข้อมูลทางคลินิก: ผู้เชี่ยวชาญได้พิจารณาประเมินข้อมูลด้านคลินิกแล้วเห็นว่าตำรับทะเบียนยา < ชื่อยา > จะได้รับอนุญาตให้ขึ้นทะเบียนตำรับยา หากสามารถชี้แจงตอบประเด็นคำถามได้อย่างถูกต้องเป็นที่ยอมรับ ตามรายการคำถาม

a. Requests for GCP Inspection Action Prior To Authorization

ให้ระบุในรายละเอียดและเหตุผลว่าสมควรไปตรวจสอบ เพื่อยืนยันเกี่ยวกับมาตรฐานตามหลักเกณฑ์วิธีการคลินิกที่ดี (GCP) หรือไม่

b. Introduction

ก่อนที่จะเริ่มทำการศึกษาทางคลินิก ต้องมีข้อมูลอย่างละเอียดเกี่ยวกับระบาดวิทยา (epidemiology) ของโรคหรือตัวทำให้เกิดโรคในประชากรกลุ่มที่จะทำการศึกษา ซึ่งจะใช้ข้อมูลเหล่านี้ในการคำนวณทางสถิติ เพื่อหาขนาดของกลุ่มตัวอย่างสำหรับการทดลอง และใช้ประเมินผลของประสิทธิภาพและความปลอดภัย การศึกษาทดลองทางคลินิกต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ “ICH GCP” หรือ “WHO Guidelines for Good Clinical Practices”

กรณีวัคซีน : วัคซีนที่ประกอบด้วย antigens ตัวใหม่ตัวเดียวหรือหลายตัว มีความจำเป็นต้องทำการศึกษาทางคลินิก เพื่อประเมินประสิทธิภาพทางคลินิก ซึ่งอาจต้องทำการทดลองในประชากรกลุ่มใหญ่เปรียบเทียบกับวัคซีนที่ประกอบด้วย antigens ที่เป็นที่รู้จักและได้รับการประเมินมาก่อนหน้านี้ แต่สำหรับวัคซีนที่ประกอบด้วย antigens ที่มีการใช้อย่างแพร่หลายและเป็นที่ยอมรับถึงการป้องกันโรคนั้น มีข้อมูลการศึกษาทางคลินิกแสดงผลการกระตุ้นภูมิคุ้มกันและความปลอดภัยของวัคซีนเท่านั้น ก็เพียงพอสำหรับการประเมิน

c. Reports of Clinical Studies

c.1 Phase I studies

จุดประสงค์ของการศึกษา phase I เพื่อประเมินยาในด้านความปลอดภัยและการเกิดอาการข้างเคียง (reactogenicity)

กรณีวัคซีนจะหาข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน (immunogenicity) รวมถึงขนาดของวัคซีนและวิธีการให้ (dose and route of administration) โดยทั่วไปเป็นการศึกษาในคนกลุ่มเล็กๆ (จำนวน 50 ถึง 200 คน) มักเป็นผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดี มีภูมิต้านทานปกติและมีความเสี่ยงต่ำที่จะติดเชื้อจากวัคซีนหรือโรคแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้อง

c.2 Phase II studies

สามารถเริ่มทำการศึกษา phase II ได้ ภายหลังที่ทำการศึกษา phase I แล้ว มีข้อมูลเพียงพอและแสดงผลเป็นที่น่าพึงพอใจ ความแตกต่างหลักของการศึกษาทั้ง 2 phases นี้คือ ในการศึกษาใน phase II มักเป็นการศึกษาแบบควบคุม (controlled) และสุ่ม (randomized) ใช้ผู้เข้าร่วมทดลองจำนวนมาก (จำนวน 200 ถึง 600 คน) การศึกษา phase II มีวัตถุประสงค์หลักคือ การแสดงผลการกระตุ้นภูมิคุ้มกันของสารออกฤทธิ์ และความปลอดภัยในประชากรกลุ่มเป้าหมาย (กรณีวัคซีนส่วนใหญ่คือเด็กสุขภาพดี) ในการศึกษา phase II ควรมีการหาขนาดของยาที่เหมาะสม กำหนดการให้วัคซีน และที่สำคัญที่สุดคือแสดงถึงความปลอดภัยของยา ก่อนที่จะเริ่มทำการศึกษาใน phase III ต่อไป

c.3 Phase III studies

การศึกษา phase III เป็นการทดลองขนาดใหญ่ที่ออกแบบขึ้น เพื่อหาข้อมูลด้านประสิทธิภาพและความปลอดภัยของวัคซีน มักใช้ประชากรจำนวนมากในการศึกษาทดลองเพื่อประเมินประสิทธิภาพและความปลอดภัยของสารออกฤทธิ์

กรณีวัคซีน: จะมีการประเมินประสิทธิภาพและความปลอดภัยของสารออกฤทธิ์ในประเด็นของการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน (immunologically active component(s) ในสูตรวัคซีน อาจคัดเลือกคนหลายพันคนเข้าร่วมการทดลอง (จำนวนจะถูกระบุที่ end point ของการศึกษา) มีการเก็บข้อมูลการตรวจเลือด (serological data) (ต้องมีการตรวจเลือดอย่างน้อยในหนึ่งกลุ่มย่อยของผู้ที่ได้รับวัคซีน) เพื่อดูความสัมพันธ์/ความเชื่อมโยงระหว่างประสิทธิภาพทางคลินิกกับการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน แม้ว่าจะไม่สามารถแสดงความสัมพันธ์ดังกล่าวได้เสมอไป

ระยะเวลาของการติดตามผลของการทดลองและจำนวนผู้ร่วมการทดลอง จะขึ้นกับประเภทของยาและวัคซีนและปัจจัยอื่นๆที่เกี่ยวข้อง เช่น อุบัติการณ์ของโรค immunological markers และความปลอดภัย เป็นต้น

ในการศึกษา phase III ควรใช้ยาจากอย่างน้อย 3 รุ่นการผลิต ซึ่งขนาดของรุ่นการผลิตเป็นขนาดการผลิตที่ใช้ในอุตสาหกรรมทั่วไปในประเทศส่วนใหญ่

c.4 Special considerations

กรณีวัคซีน : ในวัคซีนบางประเภทนอกเหนือจากการศึกษาทางคลินิกเพื่อประเมินการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน ประสิทธิภาพและอาการข้างเคียง (reactogenicity) ของวัคซีนแล้ว อาจจำเป็นต้องทำการประเมินด้านอื่นๆ เช่น microorganism shedding ในวัคซีนชนิดเชื้อเป็นที่ทำให้อ่อนฤทธิ์ ปฏิกริยากับวัคซีนตัวอื่น (interaction with other vaccines) และ interference กับ maternal antibodies เป็นต้น

c.4.1 In case of vaccine : Adjuvants

ชี้แจงเหตุผลการใช้ adjuvant(s) (ถ้ามี) พร้อมหลักฐานและข้อสนับสนุนทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง

c.5 Phase IV studies (if applicable)

ขึ้นกับประเภทของคำขอฯ หรือเป็นวัคซีนที่ได้รับอนุญาตในประเทศอื่นแล้ว หรือขึ้นกับประเภทของวัคซีน อาจให้ยื่นกระบวนวิธี (protocol) หรือผลการศึกษาทางคลินิก phase IV ด้วย

สำหรับวัคซีนใหม่ ให้ยื่นแผนการเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้วัคซีน (pharmacovigilance plan) ด้วย โดยให้ประเมินในส่วนการจัดการความเสี่ยง

c.6 Non-inferiority studies (for combined vaccines, or approved vaccines Prepared by new manufacturers)

กรณีวัคซีน : ให้ยื่นข้อมูลการศึกษา bridging เพื่อให้มั่นใจว่าวัคซีนที่ผลิตโดยผู้ผลิตรายใหม่นั้น มีคุณภาพไม่ด้อยกว่าวัคซีนมาตรฐาน โดยให้มีข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เพื่อสนับสนุนในด้านการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน การเกิดอาการข้างเคียง (reactogenicity) ความปลอดภัยและประสิทธิภาพ

c.7 Co-administration studies with other vaccines / drugs

ให้แสดงข้อมูลยาอื่นที่ใช้ร่วมด้วย

d. TFDA PTL and External Expert’s Overall Conclusions On Clinical Aspects

d.1 Pharmacodynamics

d.2 Clinical efficacy

d.3 Immunogenicity

d.4 Safety

d.5 Other (if any)

ระบุสรุปภาพรวมด้านคลินิก แยกตามรายชื่อผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมิน

e. List of References

ระบุรวมรายการเอกสารที่อ้างถึงในส่วนคลินิก ตามรายละเอียดคำแนะนำการเขียนอ้างอิง และเรียงตามตัวอักษร

13. How to write the risk management section

คำแนะนำการเขียนในส่วนการประเมินด้านการจัดการความเสี่ยง

Risk management aspects

การประเมินด้านการจัดการความเสี่ยงนี้ เป็นการประเมินที่ใช้ข้อมูลจากด้านที่ไม่ใช่คลินิก และคลินิก แต่เน้นให้ประเด็นการประเมินมาตรการที่ดำเนินการว่ามีประสิทธิภาพ และความปลอดภัยมากน้อยเพียงใด

บางกรณีอาจจำเป็นต้องประเมินความเสี่ยงต่อสิ่งแวดล้อม (environmental risk assessment (ERA)) วัคซีนที่มีส่วนประกอบของ genetically modified organisms (GMOs) อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสิ่งแวดล้อมได้

ถ้ามีการอ้างอิงถึงข้อมูลที่เป็นความลับ (เช่น อ้างถึงการประเมินของวัคซีนตัวอื่น) ต้องป้องกันไม่ให้ผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนเห็นข้อมูลนั้น โดยการประทับตราพร้อมกับเน้นข้อความ “Confidential” นอกจากนี้ในขั้นตอนการจัดทำ “รายงานการประเมินทะเบียนยาฉบับเผยแพร่สาธารณะ”ต้องแยกการประเมินส่วนที่เป็นความลับนี้ออกก่อน ที่จะส่งผลประเมินให้ผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียน

Requests for environmental risk assessment (ERA) or GMO evaluation Prior to Authorization

ให้ระบุในรายละเอียดและเหตุผลว่าสมควรไปตรวจสอบ เพื่อยืนยันเกี่ยวกับความจำเป็นในจัดการความเสี่ยง และหรือ/ความปลอดภัยจากการใช้ผลิตภัณฑ์ตัดต่อทางพันธุกรรม (GMO) หรือไม่

b. Introduction

ให้บรรยายภาพรวม ข้อมูลการจัดการความเสี่ยง และระบุถึงข้อปัญหาภาพรวมที่พบ

c. Pharmacovigilance plan

d. SMP Protocol

e. Environmental risk plan

f. Risk management plan

Pharmacovigilance เป็น pharmacological science ที่เกี่ยวกับความรู้ การสืบหา การประเมิน และการป้องกัน อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาและวัคซีน โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาการข้างเคียงที่เกิดในระยะยาว (long term) และระยะสั้น (short term) หรืออีกนัยหนึ่งหมายถึงการเก็บรวบรวม การติดตาม การศึกษาวิจัย และการประเมินข้อมูลอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้วัคซีน โดยเก็บข้อมูลจากผู้ให้บริการด้านสุขภาพและจากผู้ป่วย มีจุดประสงค์ในการป้องกันผู้ป่วยจากอันตราย/ความเสียหายจากการใช้วัคซีน ผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนตำรับยาจะต้องจัดทำแผนเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์ (pharmacovigilance plan) โดยผู้เชี่ยวชาญต้องทำการประเมินแผนเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์ดังกล่าวนั้นว่า สมบูรณ์ถูกต้องตามข้อกำหนดตามกฎหมาย (ถ้ามี) หรือไม่ นอกเหนือจากนี้ผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนฯ ต้องรับรองว่าจะจัดหาผู้รับผิดชอบในการเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์และรายงานอาการไม่พึงประสงค์ที่พบไปยังสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา วัคซีนที่ผ่านการประเมินในเบื้องต้นต้องมีข้อมูลความปลอดภัยดีเยี่ยมเนื่องจากเป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในคนสุขภาพดี ดังนั้นการติดตามหลังการวางจำหน่ายจึงต้องมีวิธีการเฉพาะเพื่อสืบหาอาการไม่พึงประสงค์ที่พบไม่บ่อย (rare adverse drug reactions)

สำหรับวัคซีนใหม่ ให้ยื่นแผนการเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้วัคซีน (pharmacovigilance plan) ด้วย

สำหรับยาใหม่ ให้ยื่นแผนการเฝ้าติดตามความปลอดภัยจากการใช้ยา (Safety Monitoring Protocol) ด้วย

g. TFDA PTL and external expert’s overall conclusions on risk management aspects

ระบุสรุปภาพรวมด้านการจัดการความเสี่ยง แยกตามรายชื่อผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประเมิน

h. list of references

ระบุรวมรายการเอกสารที่อ้างถึงในส่วนการจัดการความเสี่ยง ตามรายละเอียดคำแนะนำการเขียนอ้างอิง และเรียงตามตัวอักษร

14. How to write the list of questions section

คำแนะนำการเขียนในส่วนข้อคำถาม

List of Questions

Quality aspects / Non clinical aspects

Clinical aspects / Risk Management aspects

แนะนำให้แยกคำถามเป็น “ข้อบกพร่องสำคัญ” (major objections) และ “ข้อสังเกตอื่นๆ” (other concerns)

“ข้อบกพร่องสำคัญ” (major objections) เป็นข้อบกพร่องที่ทำให้ไม่รับขึ้นทะเบียนตำรับยา ข้อบกพร่องสำคัญหนึ่งข้อ อาจเกี่ยวกับคำถามหลายคำถาม จึงแนะนำให้แยกเป็นแต่ละคำถามหรือแยกเป็นหัวข้อย่อย โครงสร้างและเนื้อหาของข้อบกพร่องสำคัญต้องมีความชัดเจน เป็นที่เข้าใจของผู้อ่าน อาจต้องมีรายละเอียดของความเห็น รวมถึงการเชื่อมโยงกับหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ควรมีความชัดเจนว่า ต้องการคำตอบและการดำเนินการใดจากผู้ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนฯ

“ข้อสังเกตอื่นๆ” (other concerns) อาจมีผลต่อเงื่อนไขการรับขึ้นทะเบียนตำรับยาและข้อมูลผลิตภัณฑ์ ตัวอย่างเช่น ถ้าไม่มีข้อมูลการใช้ในเด็กที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เมื่อมีข้อมูลใหม่อาจตอบคำถามนี้ได้ หรือถ้ายังขาดข้อมูลดังกล่าว อาจต้องแก้ไขข้อมูลโดยสรุปของผลิตภัณฑ์ (SPC) รวมถึงการติดตามผลต่อไป ก่อนจะอนุญาตรับขึ้นทะเบียนตำรับยาต้องตอบคำถามข้อสังวรอื่นๆได้ก่อน หรืออาจไม่รับขึ้นทะเบียนฯถ้าไม่สามารถตอบคำถามได้

15. How to write the variation change and previously scientific discussion section

คำแนะนำการเขียนในส่วนผลกระทบการแก้ไขเปลี่ยนแปลงและความเห็นทางวิชาการที่ผ่านมา

เอกสารส่วนนี้ ให้เรียงตามประวัติการแก้ไขเปลี่ยนแปลง โดยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงครั้งหลังสุด จะอยู่ท้ายสุด

Initial submission / variations (Previously)

a. Scope of Variation and change to the submitted dossier

ให้ระบุหัวข้อที่แก้ไขเปลี่ยนแปลง และ ให้ระบุว่ารายการใดในทะเบียนตำรับยาที่ได้รับผลกระทบจากการแก้ไขเปลี่ยนแปลงครั้งนั้น

b. Scientific Discussion for this variations

ให้ระบุรายละเอียดที่ได้ประเมินทางวิชาการในครั้งนั้น

c. Conclusion

ให้ระบุสรุปผลการแก้ไขเปลี่ยนแปลงในครั้งนั้น

d. Other

ให้ระบุรายการอื่น ๆ ที่สำคัญ ที่เกิดขึ้นในการแก้ไขเปลี่ยนแปลงในครั้งนั้น

variations (Current)

a. Scope of Variation and change to the submitted dossier

ให้ระบุหัวข้อที่แก้ไขเปลี่ยนแปลง และ ให้ระบุว่ารายการใดในทะเบียนตำรับยาที่ได้รับผลกระทบจากการแก้ไขเปลี่ยนแปลงครั้งนี้

b. Scientific Discussion for this variations

ไม่ต้องระบุ

c. Conclusion

ให้ระบุสรุปผลการแก้ไขเปลี่ยนแปลงในครั้งนี้

d. Other

ให้ระบุรายการอื่น ๆ ที่สำคัญ ที่เกิดขึ้นในการแก้ไขเปลี่ยนแปลงในครั้งนี้

16. How to write the amendment history and steps taken for the assessment section

คำแนะนำการเขียนในส่วนประวัติการแก้ไขรายการในทะเบียนตำรับยาและขั้นตอนการดำเนินงาน

Amendment History

ระบุรายละเอียดพอสังเขป

Steps taken for the assessment

ให้ระบุขั้นตอนที่สำคัญ คือ ยื่นคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลง เจ้าหน้าที่พิจารณาคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลง แจ้งผลการพิจารณาให้ผู้ประกอบการ ผู้ประกอบการผ่อนผัน ผู้ประกอบการส่งมอบเอกสาร เจ้าหน้าที่พิจารณาเอกสารเพิ่มเติม ส่งผู้เชี่ยวชาญประเมินคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลง เจ้าหน้าที่พิจารณาผลการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ และ สรุปผลการประเมินคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงทะเบียนตำรับยา

ให้ระบุให้เห็น Time Stopped and Time Restart

ให้แสดงระยะเวลาคาดหวัง เวลาทำการที่ใช้ทั้งหมด เวลาที่ใช้ประเมินไม่รวมการผ่อนผัน

ให้เรียงตามตามประวัติการแก้ไขเปลี่ยนแปลง โดยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงครั้งหลังสุด จะอยู่ท้ายสุด

List of Abbreviations

ACTD ASEAN Common Technical Document(s)

ADR Adverse Drug Reaction

AR Assessment Report

ASEAN Association of South East Asian Nations

B.E. Before Era

BP British Pharmacopoeia

B/R Benefit/Risk

CTD Common Technical Document(s)

DNA Deoxyribonucleic acid

ERA Environmental Risk Assessment

GCP Good Clinical Practice

GLP Good Laboratory Practice

GMOs Genetically Modified Organisms

GMP Good Manufacturing Practice

ICH International Conference on Harmonization

ICH CTD ICH Common Technical Document(s)

IND Investigational New Drug

IP International Pharmacopoeia

MA Marketing Authorization

MAA Marketing Authorization Application

MAH Marketing Authorization Holder

NCL National Control Laboratory

NF National Formulary

NRAs National Regulatory Authorities

PAR Public Assessment Report

Ph Eur European Pharmacopoeia

PL Package Leaflet

PTL Product Team Leader

QOS Quality Overall Summary

SOP Standard Operating Procedure

SPC Summary of Product Characteristics

TFDA Thai Food and Drug Administration

TP Thai Pharmacopoeia

WHO World Health Organization

Reference and Bibliography

Arlett, P. (2001) Risk benefit assessment. Pharmaceutical Physician, 12, 12–17.

Bass, R. (1987) Risk-benefit decisions in product license applications, in Medicines and Risk/Benefit Decisions (eds S.R. Walker and A.W. Asscher), MTP Press Limited, Lancaster,pp. 127–34.

Beckmann, J. (1999) Basic aspects of risk-benefit analysis. Seminars in Thrombosis and Hemostasis, 25, 89–95.

CIOMS Working Group IV (1998) Benefit–risk Balance for Marketed Drugs: Evaluating Safety Signals. CIOMS, Geneva.

Council of the European Union (2003) Amended proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council amending Directive 2001/83/EC on the Community code relating to medicinal products for human use. DG C I; 2003 June 12. File no. 10450/03.

EMEA Guidance Document <Co->Rapporteur Day 80 Critical Assessment Report. OVERVIEW AND LIST OF QUESTIONS D80 Overview – Rev 3 – 2007

EMEA Guidance Document <Co->Rapporteur Day 80 Critical Assessment Report. QUALITY D80-Quality-Rev 2–2006

EMEA Guidance Document <Co->Rapporteur Day 80 Critical Assessment Report. NON-CLINICAL D80–Non-Clinical-Rev 2–2006

EMEA Guidance Document <Co->Rapporteur DRAFT Day 80 Critical Assessment Report. CLINICAL D80-Clinical–Rev 2 –2006

European Medicines Agency Benefit-risk methodology project: Work package 2 report (EMA/549682/2010). London; 2010.

Filip Mussen, Sam Salek, Stuart Walker. Benefit-Risk Appraisal of Medicines : A systematic approach to decision-making. United Kingdom: Wiley-Blackwell; 2009.

Guidelines for national control authorities on quality assurance for biological products. WHO TRS 822, 1992 Annex 2

Guidelines on good clinical practice (GCP) for trials on pharmaceutical products. WHO TRS 850, 1995 Annex 3

Guidelines on transmissible spongiform encephalopathies in relation to biological and pharmaceutical products. Geneva. WHO, 2003 (WHO/BCT/QSD/03.01)

Konstam, M. (2003) Matters of the heart: assessing the cardiovascular safety of new drugs. American Heart Journal, 146, 561–2.

Meyboom, R.H.B. and Egberts, A.C.G. (1999) Comparing therapeutic benefit and risk.The.rapie, 54, 29–34.

Miller, L.L. (1993) Risk/benefit assessment: the ‘greased pig’ of drug development. Drug Information Journal, 27, 1011–20.

Pan American Network for Drug Regulatory Harmonization Working Group on Vaccines (VWG). Proposed Harmonized Requirements for the Licensing of Vaccines in the Americas. Guidelines for Preparation of Applications. PANDRH Guidelines version 01/21/03/2008

Schiller, L.R. and Johnson, D.A. (2008) Balancing drug risk and benefit: toward refining the process of FDA decisions affecting patient care. American Journal of Gastroenterology, 103, 815–19.

Schosser, R. (2002) Risk/benefit evaluation of drugs: the role of the pharmaceutical industry in Germany. European Surgical Research, 34, 203–7.

Spilker, B. (1994) Incorporating benefit-to-risk determinations in medicine development. Drug News & perspectives, 7, 53–9.

Thai FDA Guideline on Procedural Aspects regarding Marketing Authorization of Vaccines in Thailand 2008

The Uppsala Monitoring Centre (2002a) Benefit, harm, effectiveness and risk in medicine, in Viewpoint part I. WHO Collaborating Centre for International Drug Monitoring, Uppsala.

WHO Guidelines on Clinical Evaluation of Vaccines: Regulatory Expectations, WHO TRS No. 924, 2004

WHO Guidelines on Non-Clinical Evaluation of Vaccines,

WHO Guidelines on Stability Evaluation of Vaccines

WHO TRS No. 927, 2005

History of major amendment

วันที่	รายละเอียดโดยสรุป
21 ตุลาคม 2557	เป็นฉบับแรกที่ย้ายเนื้อหาของวัคซีนเข้ามาผนวก แต่ยังไม่ได้แก้ไขขยายเป็นครอบคลุมการประเมินยา ใช้ Template for Assessment Report version 0.6.20141021
22 ตุลาคม 2557	First edited for Hearing in Focus Group and Expert Consult ใช้ Template for Assessment Report version 0.6.20141022
3 พฤศจิกายน 2557	สลับหัวข้อ B/R ไปต่อท้าย Executive Summary เพิ่มเติมเนื้อหา B/R ในข้อ 5 ใช้ Template for Assessment Report version 0.7.20141103

Annex

ANNEX 1 Template for Assessment Report (Elaborate version)

ANNEX 2 Template for Assessment Report (Brief version)

ANNEX 3 Pharmaceutical Form according EDQM

[1] คณะกรรมการอาหารและยา,สำนักงาน. Guideline on quality, non-clinical and clinical assessment regarding marketing authorizations of vaccines in Thailand (December 2008)

[2] ผู้เขียน มีความเห็นว่า ข้อมูลประสิทธิภาพ ที่ระบุใน กฎกระทรวง ในบางกรณี หมายความรวมถึง “ประสิทธิผล” ของยาเข้าไว้แล้ว

[3] ยุวดี เปรมวิชัย. การประเมิน (Assessment). วารสารโรงเรียนนายร้อย. 2550;7(1):31–40.

[4] กฤษดา ลิมปนานนท์, ระบบและรูปแบบการเขียนอ้างอิงในเอกสารทางวิชาการ, http://krit00.blogspot.com/2014/08/citation-bibliography.html]

^{^[5]} National Library of Medicine, National Institutes of Health, Citing Medicine, 2nd edition. The NLM Style Guide for Authors, Editors, and Publishers. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7256/

[6] ในอดีต “ข้อมูลด้านการจัดการความเสี่ยง” พิจารณารวมอยู่ในข้อมูลด้านคุณภาพ ด้านที่ไม่ใช่คลินิก ด้านคลินิก แล้วแต่กรณี

การนำเครื่องมือด้านคุณภาพมาใช้ในการปรับลดกระบวนงาน

2014-10-02T13:33:00.002+07:00

บทความนี่ผมนำมาจากส่วนหนึ่งของอีเมล์ ที่สนทนากันเรื่องการนำเครื่องมือทางด้านคุณภาพมาใช้ในการปรับลดกระบวนงาน ซึ่งผมเห็นว่า น่ารวบรวมไว้ศึกษา

1 ความเหมาะสมกับการนำ Kaizen มาประยุกต์กับ การบริหารจัดการภาครัฐที่เป็นหน่วยงานกำกับดูแล กล่าวคือ

1.1 Kaizen เป็นหลักการที่นิยมนำมาใช้มาในอุตสาหกรรมการผลิต ที่มุ่งเน้นการลดความสูญเสีย และให้ได้ผลผลิตมากที่สุด และเมื่อได้ผลผลิตจำนวนมาก ย่อมหมายถึงโอกาสทำกำไรของธุรกิจ และสะท้อนกลับมาเป็นโบนัสของพนักงานทางอ้อม

1.2 ในทางกลับกัน หน่วยงานภาครัฐที่มีหน้าที่กำกับดูแล มีลูกค้าที่สำคัญคือ ประชาชน ผลกำไรหรือผลสัมฤทธิ์ของหน่วยงานภาครัฐ ไม่ได้ คำนวณกลับมาในรูปของตัวเงิน และไม่ได้สะท้อนกลับมายังหน่วยงานโดยตรง แต่จะสะท้อนกลับมาในลักษณะของ Social impact เช่น ความสุขอนามัยที่ดีของประชาชน หรือ อัตราการป่วยตายลดลง เป็นต้น

แม้ว่ามีรายงานว่าสามารถนำ Kaizen มาประยุกต์ใช้กับงานโรงพยาบาล หรือภาครัฐ แต่ไม่มีตัวอย่างชัดเจน โดยส่วนตัวผมเข้าใจว่า น่าจะใช้กับอุตสาหกรรมบริการ หรือหน่วยงานรัฐมี่มีหน้าที่ผลิตผลิตภัณฑ์หรือบริการ เช่น โรงพยาบาล นำ Kaizenไปใช้กับกระบวนงานตั้งแต่ ผู้ป่วยลงทะเบียนจนกระทั่งรับยา เป็นต้น (ผู้ป่วยพอใจ ก็มา รพ. นี้มากขึ้น เงินเข้า รพ. ก็มากขึ้น)

1.3 ที่ผ่านมา หลักการส่วนหนึ่งของ Kaizen ที่เรียกว่า 5S ได้มีการนำมาใช้ในภาครัฐ ในชื่อว่า กิจกรรม 5 ส. (ดูได้จากสไลด์ที่ 36) แต่ความสำเร็จของการนำมาใช้กับหน่วยงานของเรา ก็ไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร

1.4 การขึ้นทะเบียนตำรับยา ไม่ใช่กระบวนการที่สามารถเทียบเคียงได้กับกระบวนการในอุตสหกรรมการผลิต เนื่องจาก ไม่ใช่กระบวนการผลิต "ใบสำคัญ" การตรวจสอบคุณภาพของของกระบวนการ ก็แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง เพราะกระบวนการผลิตที่ดีย่อมทำให้ได้ผลิตภัณฑ์โดยมีคุณภาพตาม spec ที่กำหนด แต่ กระบวนการขึ้นทะเบียนที่ดี คือ การรับขึ้นทะเบียนยาที่มีคุณภาพ ความปลอดภัย ประสิทธิภาพ และการสื่อสารความเสี่ยงต่างๆ ไปสู่ประชาชนอย่างเหมาะสม และไม่มีการรับขึ้นทะเบียนตำรับยาที่ไม่มีประสิทธิภาพ หรืออาจเป็นอันตรายต่อประชาชน

ซึ่งการวัดคุณภาพของการขึ้นทะเบียนตำรับยาไม่สามารถวัดได้โดยทันที และยังจำเป็นต้องมีกระบวนการทบทวน ยกเลิก เพิกถอนทะเบียนตำรับ เพื่อควบคุมกระบวนการให้ดีได้ ยกตัวอย่างเช่น เมื่อได้รับยา ก็ควรหายหรือบรรเทาจากอาการป่วย แต่ อีก 10 ปี 20 ปี ข้างหน้าไม่ควรเป็นมะเร็งจากยาที่ได้รับเช่นกัน เหมือนกรณี thalidomide เป็นต้น

1.5 การนำเครื่องมือ (tools) ทางการบริหารธุรกิจ มาใช้กับการบริหารภาครัฐ จำเป็นต้องมีการวิเคราะห์และปรับเปลี่ยนให้เข้ากับบริบทของภาครัฐ โดยคำนึงผลสัมฤทธิ์และประชาชนผู้ใช้ยาเป็นสำคัญ (ไม่ใช่ธุรกิจ หรือผลกำไร) ซึ่งแต่ละเครื่องมือเช่น PMQA ต่างก็ใช้เวลาผ่านเวทีการอภิปรายของนักบริหารภาครัฐ กว่าจะได้ tools มาใช้สำหรับภาครัฐ

1.6 หลักการหนึ่งของ Kaizen คือ Increased labor responsibilities ในประเด็นนี้ ผมเกรงว่าจะทำให้รู้สึกว่าเป็นการเพิ่มภาระแก่เจ้าหน้าที่ จนทำให้เกิดความกดดันในการทำงาน (งานมากขึ้น คนเท่าเดิม คำขอต้องเร็วขึ้น ทุกอย่างต้องตรวจสอบได้ตาม SOP งานแทรกก็เยอะพวกงานชี้แจง สรุปข้อมูล แผนงบก็ต้องทำ)

2 ความเร่งรีบในการปรับปรุงกระบวนงาน ซึ่ง เจ้าของกระบวนงานเอง ยังไม่ได้มีความเข้าใจเคร่ืองมืออย่างลึกซึ้ง และเป็นการยากที่จะทำความเข้าใจอย่างแท้จริง ภายในระยะเวลาแค่ ไม่กี่เดือน (ขนาด 5ส. ทำมาหลายปี ก็ไม่เข้าใจและทำไม่ได้ซะที ครับ)

มีความเสี่ยงที่จะทำให้ใช้เครื่องมือไม่เหมาะสมกับบริบทของงาน และทำให้การแก้ไขหรือปรับกระบวนงานนั้นไม่ถูกวิธี หรือไม่ถูกทิศทาง แทนที่จะแก้ปัญหาอาจสร้างปัญหาใหม่เกิดขึ้นก็ได้

ทั้งนี้ในหลักการ ผมเห็นด้วย ที่จะมีการ ปรับปรุงกระบวนการขึ้นทะเบียนตำรับยา และ ไม่ปฏิเสธการนำเครื่องมือทางการบริหาร มาประยุกต์ใช้ แต่การประยุกต์ใช้จำเป็นต้องใช้อย่างรู้จักเครื่องมือ ตามหลักวิชาการบริหารภาครัฐ ไม่เห็นด้วยที่จะมุ่งปรับปรุงกระบวนการให้ผู้ประกอบการได้รับประโยชน์แต่อย่างเดียว ประชาชนควรได้รับประโยชน์จากการปรับปรุงกระบวนการด้วย รวมถึงเจ้าหน้าที่ก็ควรได้รับประโยชน์จากการปรับปรุงกระบวนงานให้มีหลักประกันความเป็นอิสระและเป็นกลางของเจ้าหน้าที่ (สามารถทำงานได้เต็มความสามารถและไม่มีแรงกดดันหรือแทรกแซงทางการเมือง) ซึ่งกระบวนงานก็ต้องคุ้มครองเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติหน้าโดยสุจริตด้วยเช่นกัน ดังจะเห็นได้ว่า การปรับปรุงกระบวนงานของ US Agency มุ่งปรับปรุงทั้งด้าน the quality (ประชาชนได้ประโยชน์) , transparency (หลักประกันการถูกการเมืองแทรกแซงและป้องกันการทุจริต) and speed (ผู้ประกอบการได้ประโยชน์) of government processes. และมีเครื่องมือที่หลากหลาย ซึ่งเป็นการกระชับเพิ่มความคล่องตัว โดยไม่ลดคุณภาพการทำงาน (น่าจะดี หากเปลี่ยนจาก reprocess เป็น Lean process ??)

[อ้างอิงจาก http://en.wikipedia.org/wiki/Lean_Government ]

ทั้งนี้ทั้งนั้น ผมก็เข้าใจว่า การประชุมที่จะจัดที่ราชบุรี นั้นเป็นภาระกิจสำคัญที่จะต้องดำเนินการ ตามนโยบายของฝ่ายบริหารระดับสูง ไม่สามารถหลีกหรือเลี่ยงได้ ซึ่งฝ่ายบริหารก็เร่งรัดผลการดำเนินการมาด้วย ก็เห็นใจ กลุ่มพัฒน์ฯ ด้วยเช่นกัน ในการดำเนินการดังกล่าว ดังนั้นหากผู้บริหารพิจารณาแล้วมีมติให้ดำเนินการอย่างใด ผมเองในฐานะเจ้าหน้าที่ก็ต้องปฏิบัติตามมติเช่นกันครับผม

และท้ายที่สุดผมต้องขออภัย มา ณ ที่นี้ด้วย หากความเห็นของผมข้างต้น ไม่สอดคล้องกับแนวดำเนินการของหน่วยงาน ครับ และอีกประการหนึ่งผมต้องขออภัยหากความเห็นของผมคลาดเคลื่อนจากหลักวิชาการ เพราะยอมรับว่าผมอาจเข้าใจไม่ถ่องแท้ก็ได้ครับ

ปล. เครื่องมือต่าง ๆ เช่น 5S QCC TQM SixSigma เป็นเครื่องมือสมัยใหม่ที่น่าสนใจ ซึ่งแต่ละกลุ่มงาน น่าจะมีอิสระในการเลือกเครื่องมือเพื่อปรับปรุงกระบวนงานของตนเอง แล้วนำไปทดลองใช้ภายในงาน แล้วจัดประกวดกัน ก่อนเลือกวิธีที่ดีที่สุดมาใช้เป็นกระบวนงานกลาง (แนวทางนี้ ใช้เวลาปรับปรุงกระบวนการ ไม่ต่ำกว่าปี แต่มีข้อดี คือ ทุกคนมีส่วนร่วม น่าจะเกิดความยอมรับมากกว่า)

ระบบและรูปแบบการเขียนอ้างอิงในเอกสารทางวิชาการ

2014-08-11T17:08:00.002+07:00

การอ้างอิงที่ดี คือ อ้างอิงให้ครบถ้วนและถูกต้องทั้งในเนื้อหาและท้ายเล่ม อ้างอิงในรูปแบบการเขียนเดียวกันตลอดทั้งเอกสาร และ ไม่อ้างอิงในเอกสารที่ไม่เคยได้อ่านหรือไม่ได้ค้นคว้า

ในการเขียนเอกสารทางวิชาการนั้น ย่อมจะต้องมีการศึกษา ค้นคว้า และรวบรวมข้อมูลและสารสนเทศจากแหล่ง ๆ ต่าง ๆ มากมายหลายแหล่ง และเมื่อนำข้อมูลเหล่านั้นมาประกอบการเขียนเอกสารทางวิชาการของตน ผู้เขียนก็จะต้องให้ความเคารพ ไม่กล่าวถึงแหล่งข้อมูล หรือกระทำการที่มีลักษณะเป็นการคัดลอกผลงานทางวิชาการ (Plagiarism) ดังนั้นผู้เขียนจึงต้องมีการอ้างอิงข้อมูลที่นำมาประกอบการเขียนงานของตน โดยจะต้องอ้างอิงอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ เพื่อให้งานเขียนของตนเป็นที่ยอมรับและน่าเชื่อถือ

ระบบการอ้างอิง

ระบบการอ้างอิงในเอกสารวิชาการต่าง ๆ นั้นจะมีความแตกต่างหลายรูปแบบ แต่หากกล่าวสรุปรูปแบบตามลักษณะสำคัญ จะสามารถจำแนกได้ออกเป็น 2 กลุ่มสำคัญ คือ

1 กลุ่มระบบ Parenthetical referencing โดยมีลักษณะการอ้างอิงดังนี้

(1.1) การอ้างอิงในเนื้อเรื่อง (In-text citations) การอ้างอิงลักษณะนี้เป็นการอ้างอิงเข้าไปในเนื้อหา เพื่อบ่งบอกให้ทราบว่า ข้อความนั้นหรือเนื้อหาส่วนนั้น ได้มาจากการอ้างอิงหรือมีการกล่าวถึงในเอกสารหรือแหล่งที่มาใด โดยระบุข้อมูลอย่างย่อของเอกสารที่อ้างเข้าไปในเนื้อหา ในระดับบรรทัดเดียวกันกับข้อความ โดยนิยมใช้วงเล็บกลม (round brackets)

(1.2) การอ้างอิงส่วนท้าย (Reference citations) การอ้างอิงส่วนท้ายเป็นการรวมรวมและแสดงรายละเอียดของรายการเอกสารที่อ้างอิงไปแล้วในเนื้อเรื่องจะรวมรวมไว้ใน ซึ่งอาจอยู่ท้ายหน้า ท้ายบท หรือ ท้ายเล่ม ก็ได้และจะเรียงลำดับตามชื่อผู้แต่งและหากมีผู้แต่งคนเดียวกันมากกว่า 1 เล่มก็จะเรียงลำดับตาม ปีที่พิมพ์เผยแพร่ และบางกรณีการอ้างอิงส่วนท้าย ยังแสดงรายการเอกสารทางวิชาการที่น่าสนใจหรือเป็นประโยชน์ต่อผู้อ่าน แต่ไม่ได้อ้างอิงในเนื้อหาโดยตรงด้วยก็ได้ ทำให้การอ้างอิงส่วนท้าย อาจจำแนกได้เป็น 2 ประเภทคือ (ก) รายการเอกสารอ้างอิง (References) (ข) รายการบรรณานุกรม (Bibliography) แต่อย่างไรก็ตามในบางสถาบัน หรือบางเอกสารวิชาการ อาจระบุไม่แยกเป็นบรรณานุกรมและเอกสารอ้างอิงก็ได้ ดังนั้นจึงควรตรวจสอบกับเจ้าของวารสารก่อนการเขียน

กลุ่มระบบ Parenthetical referencing นี้มีรูปแบบ (style) การเขียนที่หลากหลาย ได้แก่ รูปแบบการเขียนของ APA , รูปแบบการเขียนของ MLA , รูปแบบการเขียนของ Chicaco , รูปแบบการเขียนของ Harvard และ รูปแบบการเขียนของ MHRA เป็นต้น จากลักษณะรูปแบบการเขียนนี้เองทำให้กลุ่มระบบ Parenthetical referencing เป็นที่่รู้จักในชื่ออื่นเช่นการอ้างอิงแบบ Harvard referencing หรือ Author-year system หรือ Author-date system เป็นต้น

2 กลุ่มระบบ Author-Number system โดยมีลักษณะการอ้างอิงดังนี้

(2.1) การอ้างอิงในเนื้อเรื่อง (In-text citations) การอ้างอิงลักษณะนี้เป็นการอ้างอิงเข้าไปในเนื้อหา เพื่อบ่งบอกให้ทราบว่า ข้อความนั้นหรือเนื้อหาส่วนนั้น ได้มาจากการอ้างอิงหรือมีการกล่าวถึงในเอกสารหรือแหล่งที่มาใด โดยนิยมระบุตัวเลขเป็นอักษรตัวยก โดยอาจอยู่ในวงเล็บหรือไม่ก็ได้ แต่หากเป็นการระบุในบรรทัดระดับเดียวกันกับข้อความที่อ้าง ให้ระบุไว้ในวงเล็บ โดยวงเล็บที่ใช้ อาจใช้เป็นวงเล็บกลม (round brackets) , วงเล็บเหลี่ยม [square brackets] หรือ วงเล็บปีกกา {curl่y brackets} ก็ได้ ทั้งนี้ควรคำนึงว่าการใช้วงเล็บไม่ควรทำให้เกิดความสับสนให้แก่ผู้อ่านบทความนั้น

(2.2) การอ้างอิงส่วนท้าย (Reference citations) การอ้างอิงส่วนท้ายเป็นการรวมรวมและแสดงรายละเอียดของรายการเอกสารที่อ้างอิงไปแล้วในเนื้อเรื่องจะรวมรวมไว้ใน ซึ่งอาจอยู่ท้ายหน้า ท้ายบท หรือ ท้ายเล่ม ก็ได้และจะเรียงลำดับตัวเลขของการอ้างอิง และบางกรณีการอ้างอิงส่วนท้าย อาจจำแนกออกเป็นรายการเอกสารอ้างอิง (References) และ รายการบรรณานุกรม (Bibliography) ก็ได้ ดังนั้นจึงควรตรวจสอบกับเจ้าของวารสารก่อนการเขียน

ทั้งนี้กลุ่มระบบ Author-Number system นี้อาจจำแนกตามลักษณะการอ้างอิงออกเป็น

ก ระบบอ้างอิงแบบตัวเลข -ลำดับการอ้าง (citation-sequence system) โดย ตัวเลขที่ใช้จะหมายถึง ลำดับที่ของการอ้างครั้งแรกของแหล่งข้อมูลนั้น โดยตัวเลขดังกล่าวจะอ้างอิงรายละเอียดไปยังรายการเอกสารอ้างอิงส่วนท้าย และ

ข ระบบอ้างอิงแบบตัวเลข-นาม (citation-name system) โดย ตัวเลขจะใช้แทน ลำดับที่ของรายการเอกสารอ้างอิงส่วนท้าย ที่เรียงตามลำดับรายชื่อของผู้แต่ง

กลุ่มระบบ Author-Number system นี้มีรูปแบบ (style) การเขียนที่หลากหลายด้วยเช่นกัน ได้แก่ รูปแบบการเขียนของ Vancouver , รูปแบบการเขียนของ NLM และ รูปแบบการเขียนของ ACS เป็นต้น

รูปแบบการเขียนอ้างอิง

จากระบบการเขียนที่แตกต่างนั้น เกิดขึ้นมาจากการใช้วิธีการอ้างอิงที่แตกต่างกันตามการยอมรับของสาขาวิชาการ โดยรูปแบบการเขียนอ้างอิงที่พบได้บ่อยได้รวบรวมไว้ในภาคผนวก 1 นอกจากรูปแบบการเขียนที่รวบรวมไว้แล้วนั้นยังมีรูปแบบการเขียนอ้างอิงอื่น ๆ อีกมากมายที่หน่วยงานหรือเจ้าของวารสารกำหนดขึ้นเป็นการเฉพาะ เช่นการเขียนอ้างอิงสำหรับเอกสารวิชาการของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก็แตกต่างจากของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เป็นต้น จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องตรวจสอบกับหน่วยงานหรือเจ้าของวารสารเสียก่อนว่าใช้วิธีการเขียนอ้างอิงในรูปแบบใด ซึ่งเมื่อจำแนกรูปแบบการอ้างอิงตามสาขาวิชาการ จะจำแนกได้ดังนี้

สาขาวิชามนุษยศาสตร์ (Humanities) รูปแบบการเขียนอ้างอิงที่นิยมได้แก่

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ CMOS (The Chicago Manual of Style) ซึ่งมีรูปแบบย่อยที่พัฒนาได้แก่ รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ Turabian

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ MLA (Modern Language Association) ซึงเป็นการเขียนอ้างอิงในเนื้อเรื่องโดยใช้วิธี author-page method

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ MHRA (Modern Humanities Research Association) ซึ่งเป็นรูปแบบการเขียนที่นิยมในประเทศอังกฤษ มีลักษณะคล้าย แบบ MLA แต่จะแสดงรายละเอียดเอกสารในส่วนท้ายหน้า

ทั้งนี้เป็นที่น่าสังเกตุได้ว่าในสาขาวิชามนุษย์ศาสตร์นิยมใช้การอ้างอิงในส่วนท้าย เป็นแบบท้ายหน้า

สาขาวิชาสังคมศาสตร์ (Social sciences) รูปแบบการเขียนอ้างอิงที่นิยมได้แก่

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ APA (American Psychological Association) ซึงเป็นการเขียนอ้างอิงในเนื้อเรื่องโดยใช้วิธี author-year method ซึ่งมีรูปแบบย่อยที่พัฒนาได้แก่ รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ ASA (American Sociological Association) ซึ่งนิยมใช้การอ้า'อิงส่วนท้ายเป็นแบบท้ายหน้าคล้ายแบบ MLA

นอกจากนี้ยังมีรูปแบบการเขียนอ้างอิงที่พัฒนาไปจาก รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ CMOS ที่พบการใช้บ้างได้แก่ รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ APSA (American Political Science Association) และแบบ AAA (American Anthropological Association)

สาขาวิชากฎหมาย (Law) รูปแบบการเขียนอ้างอิงที่นิยมได้แก่

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ Bluebook เป็นรูปแบบการเขียนที่นิยมใช้ในศาลยุติธรรมและคณะนิติศาสตร์ในมหาวิทยาลัยของสหรัฐอเมริกา

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ OSCOLA (Oxford Standard for Citation of Legal Authorities) เป็นรูปแบบการเขียนที่นิยมในสหราชอาณาจักร

สาขาวิชาวิทยาศาสตร์, คณฺิตศาสตร์ , วิศวกรรมศาสสตร์ , สรีรวิทยา และการแพทย์ (Sciences, mathematics, engineering, physiology, and medicine) รูปแบบการเขียนอ้างอิงที่นิยมได้แก่

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ ACS (American Chemical Society)

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ AIP (American Institute of Physics )

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ AMS (American Mathematical Society)

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers)

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ Vancouver ซึ่งเป็นที่นิยมใช้ในวารสารทางการแพทย์ ปัจจุบันมีรูปแบบย่อยที่ได้พัฒนาจากรูปแบบ Vancouver หลายรูปแบบ ยกตัวอย่างเช่น

- NLM Style (National library of Medicine) or Pubmed Style
- AMA Style (American Medical Association)
- NISO Style (the National Information Standards Organization)
- ASME Style (American Society of Mechanical Engineers)

ตัวอย่างรูปแบบการเขียนอ้างอิงที่น่าสนใจ

จากข้อมูลข้างต้นจึงเห็นได้ว่ารูปแบบการเขียนอ้างอิงมีมากมายหลายรูปแบบ ซึ่งอาจมีรูปแบบหลักที่เหมือนกัน แต่อาจแตกต่างที่การใช้เครื่องหมายวรรคตอน อักษรตัวหนา ตัวเอียง เป็นต้น ดังนั้นเพื่อให้เห็นลักษณะการเขียนอ้างอิงที่แตกต่างกัน จึงขอยกตัวอย่างรูปแบบการเขียนที่น่าสนใจดังนี้

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ APA

ระบบนี้จัดทำโดย American Psychological Association (http://www.apastyle.org) นิยมใช้ในวงวิชาการด้านสังคมศาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์ (Social and Behavioral Science) และรวมถึงสาขาวิชาศึกษาศาสตร์/ครุศาสตร์ จิตวิทยาการศึกษาอีกด้วย นอกจากนั้นระบบนี้ยังมีชื่อเรียกโดยทั่วไปว่าระบบนาม-ปี (name-year or author-date system) ซึ่งตัวอย่างวิธีการเขียนอ้างอิงนั้นสามารถศึกษาได้จาก รายละเอียดวิธีการเขียนอ้างอิงแบบ APA

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ MLA

ระบบนี้จัดทำโดย Modern Language Association (http://www.mla.org) นิยมใช้ในวงการภาษาศาสตร์ และหน่วยงานภาคการศึกษา ซึ่งตัวอย่างวิธีการเขียนอ้างอิงสามารถศึกษาได้จาก รายละเอียดวิธีการเขียนอ้างอิงแบบ MLA และ รายละเอียดเพิ่มเติม (แบบ MLA)

รูปแบบการเขียนอ้างอิงแบบ NLM

ระบบนี้เกิดขึ้นเนื่องจากความหลากหลายของรูปแบบการอ้างอิงในเอกสารทางการแพทย์ ทำให้เกิดความยากลำบากในการตรวจสอบเอกสารและความถูกต้องทางวิชาการ จึงทำให้มีการรวมกลุ่มของของวารสารทางการแพทย์และจัดตั้งเป็นคณะกรรมการระดับนานาชาติชื่อ “International Committee of Medical Journal Editors : ICMJE” และจัดการประชุมเพื่อกำหนดรูปแบบการอ้างอิงที่เป็นมาตรฐานเดียวกันขึ้น ในปี 1978 ที่นครแวนคูเวอร์ รัฐบริทิช โคลัมเบีย ประเทศคานาดา ได้กำหนดหลักเกณฑ์ในการเขียนเอกสารอ้างอิง ซึ่งเรียกว่า “The Uniform Requirements for Manuscripts Submitted to Biomedical Journals” หรือที่รู้จักกันโดยทั่วไปว่า Vancouver Style หลังจากนั้นก็มีการประชุมเพื่อปรับปรุงแก้ไขอย่างต่อเนื่อง ต่อมา ์National Library of Medicine ได้นำมาใช้สำหรับการอ้างอิงใน Medline และ Pubmed ซึ่งตัวอย่างธีการเขียนอ้างอิงสามารถศึกษาได้จาก รายละเอียดวิธีการเขียนอ้างอิงแบบ NLM

สรุป

จากที่ได้กล่าวมาทั้งหมด จะเห็นได้ว่ารูปแบบการเขียนอ้างอิงนั้นมีอยู่หลายรูปแบบ ดังนั้นในฐานะนักวิชาการจึงจำเป็นต้องเลือกวิธีการเขียนที่เหมาะสมที่สุด รูปแบบการเขียนแบบหนึ่งที่วารสารหรือหน่วยงานหนึ่งยอมรับ อาจไม่ใช่วิธีการเขียนที่หน่วยงานอื่นยอมรับก็เป็นไปได้ แต่อย่างไรก็ตามคุณภาพงานเขียนวิชาการ ก็ย่อมพิจารณาได้จากการวิธีการเขียนอ้างอิงได้อีกประการหนึ่ง โดยการเขียนอ้างอิงที่ดีจะมีลักษณะดังนี้

1. มีการอ้างอิงครบถ้วนและถูกต้องทั้งในเนื้อหาและส่วนท้าย

2. รูปแบบการเขียนอ้างอิงเป็นรูปแบบเดียวกันตลอดทั้งเอกสาร
3. ไม่อ้างอิงในเอกสารที่ไม่เคยได้อ่านหรือไม่ได้ค้นคว้า

เอกสารอ้างอิงและบรรณานุกรม

1. Anglia Ruskin University. Harward system [Internet]. 2013 [cited 2014 Aug 10]. p. 4. Available from: http://libweb.anglia.ac.uk/referencing/files/QuickHarvardGuide2013Aug.pdf

2. Bedford SM. Documenting sources : a Hacker handbooks supplement. [Internet]. Boston: Bedford/St. Martin’s; 2008 [cited 2014 Jul 14]. Available from: http://www.dianahacker.com/resdoc/pdf/Hacker-MLAupdates.pdf

3. Cieplinski L, Kim M, Ohm J-R, Pickering M, Yamada A. ISO 690 : Information and documentation- Guideline for bibliographic references and citations to information resources. 2001 p. 48.

4. Faculty of Law University of Oxford. OSCOLA. 4th ed. 2012.

5. Garfield E. Citation indexes for science. A new dimension in documentation through association of ideas. Int J Epidemiol [Internet]. 2006 Oct 1 [cited 2014 Jul 29];35(5):1123–7; discussion 1127–8. Available from: http://ije.oxfordjournals.org/content/35/5/1123

6. ICMJE. Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals. 2013.

7. ICMJE. International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE) Uniform Requirements for Manuscripts Submitted to Biomedical Journals: Sample References [Internet]. United States National Library of Medicine; [cited 2014 Aug 10]. Available from: http://www.nlm.nih.gov/bsd/uniform_requirements.html

8. Iverson C, Christiansen S, Flanagin A, et al, Iverson C CS. AMA Manual of Style. New York City: Oxford University Press; 2007.

9. Iverson C, Christiansen S, Flanagin A, et al, Iverson C CS. About the AMA Manual of Style [Internet]. Oxford University Press; 2010 [cited 2014 Aug 10]. Available from: http://www.amamanualofstyle.com/page/About/about

10. James Madison University Libraries. AMA style [Internet]. 2012 [cited 2014 Aug 10]. Available from: http://www.lib.jmu.edu/citation/amaguide.pdf

11. Libraries of University of Victoria. MLA Style Guide. 2012 p. 1–7.

12. Library of the University of Sydney. YOUR GUIDE TO HARVARD STYLE REFERENCING. 2010 p. 15.

13. MRHA. MHRA [Internet]. [cited 2014 Aug 10]. Available from: http://www.mhra.org.uk/Publications/Books/StyleGuide/StyleGuideV3_1.pdf

14. National Information Standards Organization. ANS/NISO Z39.29-2005 : Bibliographic References. 2005.

15. Patrias K. Citing Medicine: The NLM Style Guide for Authors, Editors, and Publishers [Internet]. 2nd ed. Wendling D, editor. Bethesda, Maryland, USA: United States National Library of Medicine; 2007 [cited 2014 Aug 10]. Available from: http://www.nlm.nih.gov/citingmedicine

16. University of Chicago. Law (Maroon Book) [Internet]. [cited 2014 Aug 11]. Available from: http://lawreview.uchicago.edu/sites/lawreview.uchicago.edu/files/uploads/v82MB.pdf

17. University of Western Sydney Library. American Psychological Association ( APA ) Referencing Style Guide. 2013 p. 15.

18. University of Western Sydney Library. Chicago Referencing Style Guide. 2013 p. 11.

19. Wikipedia. Vancouver_system [Internet]. Wikimedia Foundation; 2014 [cited 2014 Aug 10]. Available from: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vancouver_system&oldid=611487411

20. Wikipedia. Comparison_of_reference_management_software. Wikimedia Foundation; 2014 [cited 2014 Aug 10]; Available from: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Comparison_of_reference_management_software&oldid=618727261

21. Wikipedia. Citation [Internet]. Wikimedia Foundation; 2014 [cited 2014 Aug 11]. Available from: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Citation&oldid=613339821

22. จันทวรรณ ปิยะวัฒน์. วิธีเขียนอ้างอิงข้อมูลจาก Social media ตามรูปแบบ APA & MLA [Internet]. 2014 Jul. Available from: http://www.gotoknow.org/posts/572190

23. จิราภรณ์ จันทร์จร. Vancouver style. 2554 Jan 5;

24. อดุลย์เดช ไศลบาท. รูปแบบการเขียนอ้างอิงและบรรณานุกรม. :1–14.

25. อัญชลี กล่ำเพ็ชร, จุฑารัตน์ ปานผดุง. การอ้างอิงและการเขียนบรรณานุกรมในเอกสารทางวิชาการ. วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. 2553;21(3):144 – 156.

กิตติกรรมประกาศ

บทความนี้ได้แรงกระตุ้น มาจากบทความใน Gotoknow ที่ชื่อว่า วิธีเขียนอ้างอิงข้อมูลจาก Social media ตามรูปแบบ APA & MLA {จันทวรรณ ปิยะวัฒน์. วิธีเขียนอ้างอิงข้อมูลจาก Social media ตามรูปแบบ APA & MLA [Internet]. GotoKnow. 2014 [cited 2014 Jul 14]. Available from: http://www.gotoknow.org/posts/572190}

ภาคผนวก 1

รูปแบบการเขียนอ้างอิงที่น่าสนใจ

การรักษาความลับและการแสดงการไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย

2014-06-08T23:52:00.000+07:00

นักกำกับดูแลจำเป็นต้องยึดถือในการรักษาความลับและการแสดงไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย ให้เป็นเสมือนหัวใจของการทำงานทุกครั้ง

ในสังคมของการกำกับดูแลนั้น มีมาตรฐานหนึ่งที่ถือได้ว่าเป็นพิ้นฐานของการทำงาน คือ การรักษาความลับและการแสดงความไม่มีส่วนได้เสีย ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความเป็นกลางในการกำกับดูแล และเป็นหลักประกันของการเป็นอิสระในการทำงานที่ปราศจากอคติ ทั้งปวง และยังทำให้เกิดความเชื่อใจจากผู้ที่เกี่ยวข้องหรือมีส่วนเกี่ยวข้องว่าข้อมูลที่ให้แก่หน่วยงานที่กำกับดูแลนั้น จะไม่รั่วไหลไปเพื่อประโยชน์อื่นใด ดังนั้นจึงถือว่าเป็นกฏเหล็กเลยที่เดียว ที่นักกำกับดูแลจำเป็นต้องยึดถือในการรักษาความลับและการแสดงไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย ให้เป็นเสมือนหัวใจของการทำงานทุกครั้ง

การแสดงความไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย เป็นหลักสำคัญที่มุ่งหมายให้การกำกับดูแลปราศจากอคติทั้งมวล เป็นหลักประกันของความเป็นกลาง ทำให้ทราบและพิจารณาความเป็นกลางของผู้ให้ความเห็นได้อย่างชัดเจน การแสดงความไม่มีส่วนได้ส่วนเสียนี้ จำเป็นต้องแสดงส่วนได้ส่วนเสีย ทั้งทางตรงและทางอ้อม

ในทางทฤษฎีโดยทั่วไปแล้วผู้ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการกำกับดูแลควรเป็นผู้ที่ไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยสิ้นเชิงไม่ว่าทั้งทางตรงและทางอ้อม แต่อย่างไรก็ตามในการกำกับดูแลบางสาขาหรือบางผลิตภัณฑ์ ที่มีความจำกัดในบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญ หรือจำเป็นที่ต้องใช้องค์ความรู้ที่ถือเป็นนวัตกรรมที่ก้าวหน้ามาก จะพบอุปสรรคของการสรรหาผู้ไม่มีส่วนได้ส่วนเสียโดยสิ้นเชิงทั้งทางตรงและะทางอ้อม ดังนั้นจึงถือเป็นเรื่องที่ท้าทายอย่างมากสำหรับการกำกับดูแลในสาขาดังกล่าว ในการบริหารจัดการการไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยผู้ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการกำกับดูแลจะต้องไม่มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรง ส่วนการมีส่วนได้ส่วนเสียทางอ้อมนั้นอาจจำเป็นต้องพิจารณาเป็นรายกรณี ขึ้นอยู่กับองค์คณะหรือขั้นตอนที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับการกำกับดูแล ซึ่งการมีส่วนได้ส่วนเสียทางอ้อมนี้ย่อมจะลดทอน คุณค่าของความเห็นทางวิชาการลงไปมากน้อยเพียงใด ก็ขึ้นอยู่กับบริบท ณ เวลา นั้น ๆ

การมีส่วนได้เสียทางตรง ได้แก่ การที่ผู้นั้นเป็นผู้ที่ได้รับผล (ทั้งผลบวก และผลลบ) โดยตรงจากการกำหนดมาตรการหรือการพิจารณาในเรื่องนั้น ๆ การที่ได้รับผลโดยตรงนี้ หมายความรวมถึง ผลที่ได้รับในฐานะผู้บริหาร เจ้าของ หุ้นส่วน และที่ปรึกษา ในนิติบุคคล ที่เกี่ยวข้อง และรวมถึงการเป็นผุ้แข่งขันในตลาดกันอีกด้วย ด้วยเช่นกัน และสำหรับการกำกับดูแลการศึกษาวิจัย การมีส่วนได้ส่วนเสียทางตรง ควรหมายความรวมถึงการที่ผู้นั้นเป็นผู้ที่ทำการศึกษาวิจัยโดยเป็นผู้วิจัยหลัก/ผู้วิจัยร่วม/ผู้สนับสนุนทุนและเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องกับการกำหนดมาตรฐานหรือพิจารณาที่มีผลอนุมัติ/อนญาต การศึกษาวิจัยดังกล่าว

การมีส่วนได้ส่วนเสียทางอ้อม ได้แก่ ผลที่เกิดขึ้นจากการกำหนดมาตรการหรือการพิจารณา ไม่ได้เกิดกับบุคคลนั้น โดยตรง แต่ ผลเหล่านั้นอาจเกิดกับญาติ บุคคลในครอบครัว หรือคนสนิทใกล้ชิด ก็ได้ และอย่างที่ได้กล่าวไปแล้วว่ามีความท้าทายอย่างยิ่งสำหรับหารกำกับดูแลการมีส่วนได้ส่วนเสียทางอ้อม คือ ลำดับชั้นของญาติ หรือ ความสนิทใกล้ชิด ในระดับใดที่เข้าข่ายที่ต้องแจ้งการมีส่วนได่ส่วนเสีย แต่อย่างน้อย ญาติลำดับชั้นแรก คือ พ่อ แม่ คู่สมรส บุตร พี่น้องโดยสายเลือด และสำหรับการกำกับดูแลการศึกษาวิจัย การมีส่วนได้ส่วนเสียทางอ้อม ควรหมายความรวมถึงการที่ผู้นั้นเป็นผู้ที่ทำการศึกษาวิจัยโดยเป็นผู้วิจัยหลัก/ผู้วิจัยร่วม/ผู้สนับสนุนทุน และเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องกับการกำหนดมาตรฐานหรือพิจารณาที่มีผลอนุมัติ/อนญาต อื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับการศึกษาวิจัยโดยตรง

การรักษาความลับ เป็นมาตรการที่ทำให้เกิดความเชื่อใจกันระหว่างผู้กำกับดูแลและผู้ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแล เพราะว่าในห่วงโซ่ของการกำกับดูแล จะมีการพิจารณาและสื่อสารข้อมูลหลายประการที่กระทบต่อชื่อเสียงและการทำธุรกิจของผู้ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแล การที่ผู้กำกับดูแลจะเปิดเผยข้อมูลใด ๆ แก่ผู้อื่น จะต้องเป็นไปโดยข้อกำหนดที่ประกาศหลักเกณฑ์ไว้อย่างชัดเจนและเป็นไปเพื่อประโยชน์ต่อสาธารณะ

สำหรับนักศึกษาฝึกงาน

ดังนั้นในการฝึกงาน นักศึกษาจึงควรเรียนรู้หลักการของการรักษาความลับและการแสดงความไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย

โดยนักศึกษาโปรดศึกษาและทำความเข้าใจ เอกสารการแสดงส่วนได้ส่วนเสีย และการรักษาความลับ ตามไฟล์ที่แนบ

ทั้งนี้ ก่อนเข้าฝึกงาน จะมีขั้นตอนให้ นักศึกษาลงนามในเอกสารดังกล่าว
HV99-0000-000 Confidentiality Statement.docx

การใช้คำนำหน้านาม

2014-06-08T22:57:00.000+07:00

ที่ประชุม ค.บ.ม.มหาวิทยาลัย ในคราวประชุมครั้งที่ 11/2550 เมื่อวันศุกร์ที่ 7 ธันวาคม 2550 มีมติเกี่ยวกับการใช้คำนำหน้านาม ดังนี้ 1. การใช้ภายในมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (เช่น รายงานการประชุม หนังสือภายในต่างๆ) ให้ใช้คำนำหน้านามเรียงตามลำดับ ดังนี้

(1) ตำแหน่งทางวิชาการ ได้แก่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ , รองศาสตราจารย์, ศาสตราจารย์

(2) ยศ ได้แก่ ร.ต.อ., พล.อ.

(3) วุฒิการศึกษา ถ้าจบปริญญาเอก ก็ใช้ ดร. (4) ตำแหน่งทางวิชาชีพ ได้แก่ นายแพทย์, ทันตแพทย์

(5) ฐานันดรศักดิ์ ได้แก่ ม.จ., ม.ร.ว., ม.ล. เป็นต้น

2. การใช้ภายนอกมหาวิทยาลัย เช่น คำสั่งต่างๆ 2.1 กรณีติดต่อเป็นทางการ ให้ใช้คำนำหน้านามเรียงตามระเบียบงานสารบรรณ ดังนี้ (1) ตำแหน่งทางวิชาการ (2) ยศ (3) ฐานันดรศักดิ์ 2.2 กรณีติดต่อในวงวิชาชีพเดียวกันหรือไม่เป็นทางการ การใช้คำนำหน้านาม ให้ใช้ได้ตามความเหมาะสม สำหรับการทำหนังสือไปยังกระทรวงการต่างประเทศเพื่อขอทำหนังสือเดินทาง หรือทำวีซ่า ให้ใช้คำนำหน้านามเฉพาะ นาย นาง นางสาว

http://share.psu.ac.th/blog/psupersonnel/3278

http://www.engtest.net/Webboard/board.php?forum_id=15&&topic_id=150

ความจริงของชีวิต

2014-01-04T10:08:00.001+07:00

เมื่อดูโขน เราจดจำเฉพาะ บทบาท ตามหัวโขนที่สวมใส่
ผู้สวมใส่ ก็ย่อมแสดงไปตามหัวโขนที่สวมไว้
คนแสดงร่วมก็แสดงตามบทบาทของโขนแต่ ละตัว

แต่เมื่ิอถอดหัวโขนออก ผู้แสดงก็หมดความสำคัญ กลับไปเป็น สามัญธรรมดา

คนแสดงเป็นทศกรรณ์ อาจเป็นเพื่อนสนิทกะคนที่แสดงเป็นหนุมาน

เราไม่ควรยึดติดกับหัวโขน ฉันใด เราก็ควรเข้าใจ การเสื่อมลาภ เสื่อมยศ ฉันนั้น

เมื่อเสีื่อมลาภและเสื่อมยศ เราก็กลับเป็นเพียงคนธรรมดาสามัญ
หามีคนจะยกยอและให้ความสำคัญไม่

ดังนั้น จึงควรเตือนตนเองไว้เสมอ ว่า
อย่าหลงในลาภ ยศ และสรรเสริญ
จงตั้งใจให้เป็นกลางจากอคติทั้งปวง
มุ่งในปณิธานแห่งตน บนวิถีของคลองธรรม
และดำเนินชีวิตด้วยปกติวิสัย
......

การใช้สังคมออนไลน์ของหน่วยงานภาครัฐไทย

2013-08-12T22:13:00.002+07:00

ในประสบการณ์ของผม ผมเห็นว่าในภาพรวมหน่วยงานภาครัฐของไทยมีพัฒนาการของการสื่อสารองค์กร เป็นลำดับดังนี้

สื่อสารโดยใช้กระดาษ ====> สื่อสารผ่านเว๊ปไซต์หน่วยงาน ====> สื่อสารโดยใช้สังคมออนไลน์

การใช้สังคมออนไลน์ของหน่วยงาน เป็นการสื่อสาร สิ่งที่หน่วยงาน ต้องการประชาสัมพันธ์ ให้ประชาทั่วไปรับทราบและรับรู้ เช่น ประกาศรับสมัคร ประกาศจัดซื้อจัดจ้าง ประกาศเผยแพร่คู่มือ แบบคำขอ ต่าง ๆๆ

ผมจึงเห็นว่า การใช้ประโยชน์จากสื่งที่เรียกว่า "สังคมออนไลน์" มีประสิทธิภาพที่เรียกได้ว่ายังอยู่ในระดับน้อยมาก มาก

ความจริงหากเรามองว่าสังคมออนไลน์ เป็นการสื่อสารสองทาง น่าจะดีกว่าการสื่อสารทางเดียว แต่ผมก็เคยเห็น facebook ของหลายหน่วยงาน ไม่ได้มีการโต้ตอบหรือมีปฏิสัมพันธ์ กับ ผู้ที่เข้ามาโพสเลย
น่าเสียดายนะครับ

แต่อย่างไรก็ตาม หากเป็นว่า "ล้านคนถาม หนึ่งคนตอบ" นี่ก็คงไม่ไหวครับ เพราะสังคมออนไลน์ ไม่ใช่เวทีป้อนคำถามฝ่ายเดียว หน่วยงาน คงไม่สามารถ ตอบทุก ๆ คำถามหรือข้อสงสัย ได้ หมด
นี่ยังไม่นับ พวก "เกรียน" ในสังคม อีกนะครับ

ดังนั้นคงต้องพัฒนาให้เกิดความสมดุลทั้งด้านลบและบวกนะครับ

อ้อท้ายที่สุด ผมต้องขออภัย ที่ไม่สามารถระบุหน่วยงานได้นะครับ แต่ผู้สนใจ ลองค้นใน google ด้วยคำสำคัญ "facebook กรม" ดูนะครับ

เรื่องเล่า "โดยอนุโลม" (Mutatis mutandis)

2013-07-04T12:07:00.000+07:00

เรื่องมันมีอยู่ว่า หน่วยงานที่ผมทำงานอยู่ ประกาศออก หลักเกณฑ์ ออกมาฉบับหนึ่ง ในรายละเอียดของประกาศดังกล่าว มีข้อหนึ่ง กำหนดไว้ประมาณว่า "กรณีที่ไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์นี้ ให้ใช้หลักเกณฑ์นี้โดยอนุโลม"
ในการอ่านทำความเข้าใจครั้งแรก ผมมีคำถาม ในใจว่า ก็ไม่เข้าตามหลักเกณฑ์ จะอนุโลมใช้หลักเกณฑ์ได้อย่างไร แล้วจะมีหลักการของการอนุโลมอย่างไร !?)@)@##!#!@@@ ..... หลังจากอ่านไปสักพัก ผมก็รำพึงกับตัวเองว่า คงต้องหาแนวทางและหลักวิชาการที่จะใช้ตีความและบังคับใช้หลักเกณฑ์ในกรณีที่ต้องอนุโลมหลักเกณฑ์ ว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร
รายละเอียดที่ได้ศึกษาค้นคว้ามามีดังนี้ ครับ

1. ข้อมูลใน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ จาก http://www.royin.go.th/ เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2556 ได้ให้ความหมายของคำว่าอนุโลม ไว้ว่า

อนุโลม	ก. ใช้แทนกันได้ตามความเหมาะสม, คล้อยตาม; (กฎ) นำมาใช้
	โดยอาศัยหลักการอย่างเดียวกัน แต่ให้แก้ไขในรายละเอียดได้
	ตามควรแก่กรณี. ว. ตามลําดับ เช่น ท่องแบบอนุโลม, คู่กับ
	ปฏิโลม คือ ย้อนลําดับ. (ป., ส.).

2. ในบริบททางกฎหมายปกครอง กล่าวว่า การอนุโลม หรือ Mutatis mutandis จำแนกออก เป็น 2 ประเภท ใหญ่ ๆ คือ

2.1 การอนุโลมบทบัญญัติอื่นในกฎหมายฉบับเดียวกัน
2.2 การอนุโลมบทบัญญัติในกฎหมายฉบับอื่น

ทั้งนี้หากมีความสนใจเพิ่มเติม ก็หาอ่านได้จาก ข้อมูลโดย หลักกฎหมายปกครองวันละเรื่อง fanpage จาก facebook และจาก ข้อมูลโดยนางสาวดวงเด่น นาคสีหราช จาก gotoknow ได้นะครับ

ตามข้อมูลข้างต้นทำให้ผมได้หลักคิด พอที่จะดำเนินการ อนุโลมหลักเกณฑ์ ได้ดังนี้

(ก) การอนุโลม หลักเกณฑ์ ครั้งนี้ เป็นการอนุโลมบทบัญญัติ ภายในกฎหมายฉบับเดียวกัน จึงไม่มีปัญหาในการตีความเจตนารมณ์และความมุ่งหมายของการใช้หลักเกณฑ์ ดังกล่าว

(ข) การอนุโลม จำเป็น ต้องพิจารณาถึงหลักการของหลักเกณฑ์ ในแต่ละข้อ ก่อนว่า มีหลักการอย่างไร ในการกำหนดเงื่อนไข และเอกสารที่ต้องใช้

(ค) เมื่อเข้าใจหลักการแล้ว จึงจะพิจารณา ข้อเท็จจริง ว่า จะต้องปรับ หรือ แสดงเอกสาร อะไร เพิ่มเติม เพื่อให้เป็นไปตามหลักการที่กำหนดไว้

ดังนั้น ข้อสำคัญ ในการอนุโลม ใช้หลักเกณฑ์ ก็คือ ความสามารถในการเข้าใจ "หลักการ" ของหลักเกณฑ์แต่ละข้อ โดยหากการเข้าใจในหลักการไม่เท่าเที่ยมกัน ไม่ว่าจะเป็นทางด้านความลึกซึ้งหรือกว้างขวางของหลักการ ก็อาจเป็นผลให้การวินิจฉัยการอนุโลมของพนักงานเจ้าหน้าที่แต่ละรายไม่เท่ากันได้ ซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ควรที่บันทึกรายละเอียดของการอนุโลมแต่ละครั้งไว้ในการอนุญาตด้วยเช่นกัน

แต่อย่างน้อย จากการค้นคว้าครั้งนี้ ผมก็ ได้ แนวทางในการอนุโลมหลักเกณฑ์ ที่ ผม จะดำเนินงานแล้วนะครับ : D

เอกสารแบบ word

เรื่องนี้เริ่มจาก "ชื่อ"

2013-06-04T16:51:00.000+07:00

เรื่องนี้เริ่มจากการถกเถียงทางวิชาการในประเด็นเรื่อง "ชื่อ" ว่าสามารถใช้เครื่องหมาย ® หรือ™ เป็นส่วนหนึ่งของชื่อยาได้ไหม

ระหว่างการแลกเปลี่ยนความเห็นนั้น ผมแสดงส่วนตัวของผมว่าเครื่องหมาย ® หรือ ™ ไม่ใช่ชื่อ หรือส่วนหนึ่งของชื่อ จึง ไม่ควรปรากฎเป็น รายการทะเบียนตำรับยา หัวข้อ "ชื่อยา" แต่อาจปรากฎเป็นส่วนหนึ่งของ เครื่องหมายการค้า ที่ปรากฎใน รายการทะเบียนตำรับยา หัวข้อ "ฉลากและเอกสารกำกับยา" ได้

ในขณะที่อีกฝ่าย มีความเห็นแตกต่างว่า ® หริอ ™ สามารถใช้ร่วมและปรากฎในรายการในทะเบียนตำรับยา หัวข้อ "ชื่อยา" ได้ และสามารถปรากฎได้ ใน ฉลากและเอกสารกำกับยา ได้เช่นเดียวกัน

จากความเห็นที่แตกต่างดังกล่าวในคราวนั้น ก็ยังไม่ได้ข้อยุติ เพราะต่างก็มีเหตุผลที่สามารถนำมาอธิบายแนวคิดของตนเอง ผมเองก็ต้องทบทวนแนวคิดผมเองอีกครั้งเช่นเดียวกัน ว่าเป้นไปตามหลักวิชา หรือหลักตนเองเท่านั้น ซึ่งเท่าที่ผมได้รวมรวมบรรดาแนวคิดที่สนับสนุนความเห็นของผม มีรายละเอียดดังนี้

เริ่มจากการค้นหาความหมายของคำว่า "ชื่อ" โดยพบว่าความหมายใน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายไว้ว่า

"ชื่อ" น. คําที่ตั้งขึ้นสําหรับเรียกคน สัตว์ สถานที่ และสิ่งของโดยทั่ว ๆไปหรือโดยเฉพาะเจาะจง

ความหมายคำต่อมาที่มีความสำคัญคือความหมายของ "เครื่องหมายการค้า (Trade mark)" โดยจากการศึกษาพบว่ามีข้อกฎหมายที่สมควรกล่าวอ้างความหมาย คือตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. (ที่มา สำนักเครื่องหมายการค้า กรมทรัพย์สินทางปัญญา) ได้ให้คำนิยามที่สำคัญไว้ดังนี้

"เครื่องหมาย" หมายความว่า ภาพถ่าย ภาพวาด ภาพประดิษฐ์ ตรา ชื่่่อ คํา
ข้อความ ตัวหนังสือ ตัวเลขลายมือชื่อ กลุ่มของสีรูปร่างหรือรูปทรงของวัตถุ หรือสิ่งเหล่านี้อย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกัน

"เครื่องหมายการค้า" หมายความว่า เครื่องหมายที่ใช้หรือจะใช้เป็นที่ หมาย หรือเกี่ยวข้องกับสินค้า เพื่อแสดงว่าสินค้าที่ใช้เครื่องหมายของเจ้า ของเครื่องหมายการค้านั้น แตกต่างกับสินค้าที่ใช้เครื่องหมายการค้าของ บุคคลอื่น

นอกจากนี้ยังคงมีคำอีกคำที่สมควรรวมไว้ด้วยกัน คือ trade name โดยผู้เขียนพบว่าไม่ปรากฎคำนี้ในพจนานุพรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ แต่ปรากฎคำแปลใน ศัพท์นิติศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๕ โดยแปลไว้ว่า

"trade name" ชื่อทางการค้า , ยี่ห้อ

จากข้อมูลการอ้างอิงแหล่งข้อมูลข้างต้น ผู้เขียนจะชี้ให้เห็นว่า "ชื่อ" จะต้องเป็นคำที่ใช้เรียก สิ่งของได้ ดังนั้น "ชื่อ" ที่จะจัดว่าเป็น "ชื่อยา" ได้นั้นจะต้องเป็นคำที่ใช้เรียก "ผลิตภัณฑ์ยา" ได้เช่นกัน โดยหากไม่เป็นชื่อที่เฉพาะเจาะจง ก็ย่อมหมายถึง ชื่อสามัญทางยา เช่น paracetamol tablet เป็นต้น และหากเป็นชื่อที่เฉพาะเจาะจง ก็ย่อมหมายถึง ชื่อทางการค้า เช่น ไทลีนอล ซาร่า หรือ พารามอล เป็นต้น ซึ่งเป็นคนละประเด็นกับเครื่องหมายการค้า

หากพิจารณาในส่วนของเครื่องหมายการค้า จะเห็นได้ว่า "เครื่องหมายการค้า" นั้นประกอบด้วยองค์ประกอบหลายชนิด โดยอาจมี "ชื่อ" เป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่ง จึงเห็นได้อย่างชัดเจนว่า "เครื่องหมายการค้า" เป็นเครื่องหมายที่มีรายละเอียดมากกว่า "ชื่อ" จึงยิ่งไม่ควรนำ "เครื่องหมายการค้า" มาระบุในหัวข้อ "ชื่อยา"

อนึ่งเมื่อพิจารณาข้อกฎหมายของเครื่องหมาย ® หรือ™ นั้น เครื่องหมาย ® หรือ™ ไม่ได้กำหนดไว้โดยบทบัญญัติของกฎหมาย (หากมีข้อกฎหมาย รบกวนแจ้งผู้เขียนด้วยครับผม) แต่การใช้เครื่องหมาย ® หรือ™ นั้น เป็นหลักสากลนิยม ในการใช้เครื่องหมาย ® หรือ™ เพื่อที่จะระบุสถานะของ "เครื่องหมายการค้า" นั้นว่าดำเนินการจดทะเบียนตามกฎหมายแล้วหรือยังไม่ได้จดทะเบียน ดังนั้นภายในการใช้เครื่องหมายนี้ ผู้เขียนจึงเห็นว่า เครื่องหมาย ® หรือ™ ไม่ใช่ส่วนหนึ่งของเครื่องหมายการค้า แต่เป็นเครื่องหมายที่ใช้ระบุสถานะทางกฎหมายของเครื่องหมายการค้านั้น ๆ เท่านั้น

อย่างไรก็ตาม ผู้เขียนยอมรับว่าในบางกรณี "ชื่อยา" อาจจำเป็นต้องปรากฎสัญลักษณ์หรือเครื่องหมายบางชนิดได้ เช่น การใช้สัญลักษณ์แทนเสียง (Pronunciation) หรือ เครื่องหมายวรรคตอนบางชนิด (Punctuation) ทั้งนี้เท่าที่ใช้ประโยชน์เพื่อการ "เรียก" เช่น การออกเสียง การแบ่งพยางค์ การแบ่ง/การแยก/จัดกลุ่ม/การเชื่อมคำ เท่านั้น หากเครื่องหมายนั้นไม่ได้ใช้ประโยชน์เพื่อช่วยในการ "เรียก" ก็ไม่ควรปรากฎเป็น "ชื่อยา" ได้ อาทิเช่น

สัญลักษณ์แทนเสียง เกือบทั้งหมด จะปรากฎใน "ชื่อยา" ภาษาต่างประเทศ เช่น ภาษาฝรั่งเศส เป็นต้น
เครื่องหมายวรรคตอนที่อาจเป็นส่วนหนึ่งของชื่อยาได้ ได้แก่ นขลิขิต ( ) ยัติภังค์ - เป็นต้น เช่นยาชื่อ เมยา (สองฤทธิ์) หรือ วานีแวก (เชื้อเป็น) หรือ เพ-ลา เป็นต้น เนื่องจากเครื่องหมายเหล่านี้ช่วยและเป็นประโยชน์ในการเรียกชื่อ
เครื่องหมายวรรคตอนที่ไม่อาจเป็นส่วนหนึ่งของชื่อยาได้ ได้แก่ อัญประกาศ " อัศเจรีย์ ! เป็นต้น เนื่องจากไม่อาจใช้เพื่อเรียกหรือออกเสียงได้

ดังนั้นโดยสรุปในความเห็นของผู้เขียนเห็นว่า ในเมื่อเครื่องหมาย ® หรือ ™ มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นเครื่องหมายประเภทหนึ่งที่ไว้ใช้ระบุสถานะของเครื่องหมายการค้า ไม่ใช่เครื่องหมายการค้า ไม่ใช่ชื่อทางการค้า และไม่อาจออกเสียงหรืออ่านเพื่อเรียกผลิตภัณฑ์ได้ การมีหรือไม่มีเครื่องหมาย ® หรือ™ ไม่กระทบต่อนัยของสิทธิในเครื่องหมายการค้า ไม่ทำให้การเรียกผลิตภัณฑ์เปลี่ยนแปลงไป
เครื่องหมาย ® หรือ ™ จึงไม่สามารถใช้ เป็นชื่อหรือส่วนหนึ่งของชื่อในรายการ "ชื่อยา" ได้

คือ “ศักดิ์ศรี” หรือเป็นแค่เพียงบทเพลง

2012-02-01T13:35:00.000+07:00

วันนี้ไปนั่งจัดหนังสือเก่า ๆ ที่บ้าน พบบทความที่เขียนขึ้นในสมัยเด็ก ๆๆ เห็นว่าสมควรบันทึกไว้ ก็เลยคัดมาให้ดูกัน ดังนี้นะครับ

(พิมพ์ในวารสาร PHAR’ มา See U ฉบับที่ 1/2542)

“เขียวมะกอกไม่เคยหลอกลวงใคร เขียวแต่ละใบยังใสสดโศภิน

แล้วเติบโตแตกใบจนเต็มแผ่นดิน มอบชีวินเป็นผลพืชแก่ประชา...”

เพลงเพลงนี้คงยังก้องอยู่ในใจใครอีกหลายคน บ้างคงรู้สึกทึ่ง บ้างคงรู้สึกขนลุก และอีกหลาย ๆ คนคงรู้สึกเฉย ๆ

แต่จะมีใครสักกี่คนที่จะรู้ว่า “ศักดิ์ศรีเภสัช” มีประวัติอย่างไร มีความสัมพันธ์กับวิชาชีพอย่างไร พี่คงขอย้อนกลับไปเมื่อสักสิบกว่าปีก่อน

สมัยที่วิชาชีพของเราเริ่มตื่นตัว สมัยที่ยังมีสิ่งที่เรียกว่า “โควตาร้านยา” โควตาร้านยาคือกฎเกณฑ์ที่กำหนดให้แต่ละจังหวัดมีร้านยาได้ในจำนวนจำกัด ทำให้ระบบการกระจายยาไม่สามารถเข้าถึงชุมชนได้อย่างแท้จริง ในขณะนั้นนิสิตนักศึกษาเภสัชศาสตร์ทั่วประเทศร่วมกับพี่ ๆ เภสัชกรจากหลายแหล่งสมดังเพลงที่ว่า

“จะอยู่ถิ่นใดใจผูกพัน อันความรักนั้นไม่สร่างซา

เปรียบดังสายธาราแห่งน้องพี่ .......................”

ได้ร่วมมือกันขอให้มีการยกเลิกโควตาร้านขายยาโดยยื่นรายชื่อผู้ที่พร้อมที่จะประจำในร้านยา แต่แล้วสิ่งที่เกิดขึ้น ก็คือ เราถูกกล่าวหาในเชิงที่ว่า รายชื่อดังกล่าวหามีผู้ใดตั้งใจจริงไม่ มีเพียงชื่อลวงเท่านั้น !

ข้อหาดังกล่าว เป็นการเหยียบย่ำศักดิ์ศรีของนิสิตนักศึกษาเภสัชศาสตร์เป็นอย่างมาก เรา คือผู้ที่ควบคุมระบบยาของชุมชน ชีวิตผู้ป่วยขึ้นอยู่กับการใช้ยาที่ได้คุณภาพ เพราะฉะนั้นพวกเรามีศักดิ์ศรีและความซื่อสัตย์พอที่จะไม่สร้างรายชื่อลวง ๆ ขึ้น

ก็เนื่องด้วยสาเหตุดังกล่าว บทเพลง “ศักดิ์ศรีเภสัช” จึงก่อกำเนิดขึ้นมา ความหมายของบทเพลงยังคงแฝงไปด้วยอุดมการณ์อันตั้งมั่นที่จะร่วมมือกันพัฒนาระบบยาในประเทศได้กระจายไปทุกถิ่นและเป็นประโยชน์แก่ประชาชนมากที่สุด

นั่นคืออดีตที่ผ่านมา แต่ในสภาพปัจจุบันมีปัญหาเกี่ยวกับวิชาชีพมากมาย ซึ่งถ้าน้อง ๆ สนใจติดตามข่าวสาร ก็คงเคยได้ยินข่าวคราวเหล่านี้มาบ้าง เช่น ร่าง พ.ร.บ. ยา ฉบับใหม่ ๆ ปัญหาการกระจายเภสัชกรสู่ชนบท ปัญหาเภสัชกรคู่สัญญา ปัญหาของผู้ที่ได้รับผลข้างเคียงจากการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ ปัญหาทุจริตยา เป็นต้น ปัญหาดังกล่าวต่างเฝ้ารอนิสิตนักศึกษาเภสัชศาสตร์มาร่วมช่วยกันแก้ไข โดยเฉพาะพวกเรานิสิตเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สถาบันอันทรงคุณค่าทั้งเกียรติภูมิและบุคลากร และขอให้น้อง ๆ ทุกคนยึดคติที่ว่า “หากเราช่วยเหลือสังคม สังคมก็จะช่วยเหลือเรา หากเรามิเคยให้อะไรแก่สังคม อย่าหวังว่าสังคมจะหันมาเหลียวแลเรา”

“................................. ด้วยอุดมการณ์อันมั่นคง

จะเทิดธงวิชาชีพนี้ เพื่อศักดิ์ศรีของเราเภสัชกร

ขอผองเพื่อนจงเป็นเช่นเม็ดทราย ที่กล่นกรายมีหลายหลากทั้งนาคร

แล้วร่วมกันเป็นพลังสร้างเกียรติกำจร เภสัชกรจะไว้ชื่อชั่วดินฟ้า”

วิทยาการกำกับดูแลยา : Pharmaceutical Regulatory Sciences

2011-12-05T00:54:00.001+07:00

ศาสตร์แห่งการกำกับดูแลยา | Sciences for pharmaceutical regulatory affairs

เมื่อกล่าวถึง “การกำกับดูแลยา” ผู้คนทั่วไปอาจนึกถึงการที่ภาครัฐใช้อำนาจหรือสถานะพิเศษบางประการเพื่อให้สามารถกำหนดหรือปรับเปลี่ยนการกระทำที่เกี่ยวข้องกับยาซึ่งกระทำโดยหน่วยงานภาคเอกชนและหน่วยงานอื่นๆ ของภาครัฐ

แต่ในความเป็นจริงแล้วการกำกับดูแลยาไม่ได้มีเพียงแค่กิจกรรมที่ดำเนินการตามแนวทางของการบริหารจัดการภาครัฐเพื่อควบคุมยาและกิจกรรมที่เกี่ยวกับยาเท่านั้น การกำกับดูแลยายังครอบคลุมถึงกระบวนการตัดสินใจที่อาศัยทักษะและประสบการณ์ซึ่งฝึกฝนมาเป็นการเฉพาะ โดยประยุกต์ใช้ความรู้ของสาขาวิชาต่าง ๆ แล้วบูรณการความรู้เหล่านั้นเพื่อดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งที่เหมาะสมที่สุด ณ เวลา องค์ความรู้ และบริบททางสังคมในขณะนั้น

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ได้ให้ความหมายของคำว่า “ศาสตร์” หมายถึง “ระบบวิชาความรู้” ดังนั้นตามความหมายดังกล่าวสาขาวิชาการใดจะสามารถจัดเป็นศาสตร์ จึงควรจะมีองค์ความรู้มากเพียงพอจนสามารถรวบรวมและจัดเข้าเป็นระบบระเบียบเพื่อให้สามารถศึกษาและพัฒนาความรู้ประจำศาสตร์นั้นให้ก้าวพัฒนาต่อไปได้

วิทยาการกำกับดูแลยาก็เช่นกันควรถือว่าเป็น “ศาสตร์” สาขาหนึ่งด้วย เนื่องจากสามารถนำความรู้ของสาขาวิชาต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น สาขาวิชานิติศาสตร์ สาขาวิชาการบริหารรัฐกิจ สาขาวิชาเภสัชศาสตร์ สาชาวิชาแพทย์ศาสตร์ สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ และสาขาวิชาเทคโนโลยีการผลิต เป็นต้น แล้วรวบรวมความรู้เหล่านั้นเข้าเป็นระบบ เป็นหมวดหมู่ ทำให้เกิดการพัฒนาและสั่งสมความรู้ของศาสตร์ของการกำกับดูแลยานี้

ดังนั้นอาจกล่าวได้ว่าศาสตร์แห่งการกำกับดูแลยา หรือ "วิทยาการกำกับดูแลยา" นั่นก็คือศาสตร์แขนงหนึ่งที่นำองค์ความรู้ที่เป็นสหสาขาวิชา อาทิเช่น นิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ ภาษาศาสตร์ จิตวิทยา เศรษฐศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ เภสัชศาสตร์ ระบาดวิทยา แพทยศาสตร์ เป็นต้น โดยนำมาศึกษาอย่างเป็นระบบ เพื่อเป็นข้อมูลเพื่อการตัดสินใจดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่ง บนพื้นฐานของบริบททางสังคมและบริบททางวิชาการที่มีอยู่ในขณะนั้น

อย่างไรก็ตามการศึกษา “วิทยาการกำกับดูแลยา” ในฐานะที่เป็นศาสตร์แขนงหนึ่งนี้ ยังคงไม่เป็นที่แพร่หลายมากนักในประเทศไทย เนื่องจากยังไม่ปรากฏแนวคิดหรือทฤษฎีของสาชาวิชาเป็นการเฉพาะ ยังจำเป็นต้องใช้แนวคิดและทฤษฎีของสาขาวิชาอื่นที่เกี่ยวข้องมาประยุกต์ใช้

แต่อย่างไรก็ตามมหาวิทยาลัยในต่างประเทศก็ได้พัฒนาหลักสูตรการเรียนการสอนในสาขาวิชาการกำกับดูแลทั้งในระดับมหาบัณฑิตและดุษฎีบัณฑิต อาทิเช่นการเปิดหลักสูตร Doctor of Regulatory Science ใน school of pharmacy , University of Southern California เป็นต้น จึงเป็นการยืนยันว่าศาสตร์แขนงนี้สามารถที่จะจัดระบบวิชาเพื่อศึกษาเกี่ยวกับวิทยาการกำกับดูแลยาได้

ผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่านักวิชาการด้านยาของไทยจะช่วยกันพัฒนาให้ “วิทยาการกำกับดูแลยา”เป็นศาสตร์เป็นที่ยอมรับและมีองค์ความรู้ของสาชาวิชาที่เป็นเอกลักษณ์มากยิ่งขึ้นได้

แขนงสาขาของวิทยาการกำกับดูแลยา | Fields of Pharmaceutical regulatory sciences

จากที่ได้กล่าวแล้วว่าวิทยาการกำกับดูแลยาเป็นการศึกษาถึงวิธีการนำองค์ความรู้ต่างของศาสตร์ต่าง ๆประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละประเทศอันได้แก่บริบททางสังคม วัฒนธรรม และการเมืองการปกครอง เป็นต้น และอย่างไรก็ตาม การศึกษาในเรื่องดังกล่าวจำแนกตามการมุ่งเน้นของนักวิชาการแต่ละกลุ่มออกได้เป็น

- แขนงสาขามาตรฐานและการพัฒนาหลักเกณฑ์
นักวิชาการกลุ่มนี้มุ่งเน้นการศึกษาหาวิถีทางการนำความรู้ทางวิชาการในประเด็นเฉพาะเรื่องมาทำให้มีผลบังคับใช้ หรือจัดทำเป็นหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเพื่อให้เป็นแนวทางปฏิบัติ

- แขนงสาขาการเฝ้าระวังและติดตามผลจากการใช้ยา
นักวิชาการกลุ่มนี้มุ่งเน้นการศึกษาติดตามประสิทธิภาพและความปลอดภัยจากการใช้ยา ตลอดจนการเฝ้าระวังยาในท้องตลาด เพื่อรวบรวมข้อมูลทางวิชาการ จัดทำเป็นข้อเสนอเพื่อพัฒนาการกำกับดูแลยาของประเทศต่อไป

- แขนงสาขาพัฒนานโยบายและผลกระทบทางสังคม
นักวิชาการกลุ่มนี้มุ่งเน้นการพัฒนากรอบนโยบาย ตลอดจนวิเคราะห์ความคุ้มค่าทางสังคม และเน้นการศึกษาผลกระทบที่เกิดต่อชุมชนหรือสังคม

แขนงสาขาทั้งสามด้านที่กล่าวข้างต้นมีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องและเชื่อมโยงกันเป็นระบบกัน โดยแต่ละแขนงสาขาได้ใช้องค์ความรู้ร่วมกัน และแต่ละแขนงสาขาก็อาจมุ่งเน้นนำองค์ความรู้ในบางสาขาวิชามาใช้เพิ่มเติมก็ได้ ทั้งอาจจำแนกตามประเภทองค์ความรู้ได้ดังนี้

องค์ความรู้แกนหลัก

เภสัชศาสตร์ (pharmaceutical sciences) ถือเป็นศาสตร์ที่มีความสำคัญและเป็นศาสตร์ที่ใช้ร่วมกันในทุกแขนงสาขาของวิทยาการกำกับดูแลยา แต่อย่างไรก็ตามแต่ละแขนงสาขาของวิทยาการกำกับดูแลยา ได้ใช้ความรู้ทางด้านเภสัชศาสตร์ในสาขาวิชาที่แตกต่างกัน ซึ่งสาชาวิชาที่นักวิชาการทางด้านวิทยาการกำกับดูแลนิยมหยิบยกมาใช้บ่อย ๆได้แก่ สาขาวิชาเภสัชเคมี สาขาวิชาเภสัชกรรม สาขาวิชาเทคโนโลยีเภสัชกรรม สาขาวิชาเภสัชอุตสาหกรรม สาขาวิชาเภสัชศาสตร์สังคม สาขาวิชาเภสัชเวทและเภสัชพฤษศาสตร์ และสาขาวิชาเภสัชวิทยาและพิษวิทยา เป็นต้น

องค์ความรู้เด่น

แขนงสาขามาตรฐานและการพัฒนาหลักเกณฑ์ ในแขนงสาขานี้มีองค์ความรู้เด่นที่แตกต่างจากแขนงสาขาอื่นคือความรู้ทางสาขาวิชากฏหมายและระบบกฎหมาย (law and legistrative) เนื่องจากเป้าประสงค์หลักของนักวิชาการกลุ่มนี้คือการได้ผลลัพธ์เป็นมาตรฐานหรือหลักเกณฑ์ที่สามารถนำมาใช้อย่างมีประสิทธิภาพ

แขนงสาขาการเฝ้าระวังและติดตามผลจากการใช้ยา ในแขนงสาขานี้มีองค์ความรู้เด่นที่แตกต่างจากแขนงสาขาอื่นคือความรู้ทางสาขาวิชาการบริหารจัดการความเสี่ยง (risk management) เนื่องจากมีความมุ่งหมายวิเคราะห์ ประเมิน และวางแผนในการติดตามประสิทธิภาพและความปลอดภัยจากการใช้ยา ตลอดจนสื่อสารความเสี่ยงเหล่านั้นเพื่อพัฒนาการกำกับดูแลต่อไปรวมถึงเพื่อดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อยุติความเสี่ยงนั้น

แขนงสาขาพัฒนานโยบายและผลกระทบทางสังคม ในแขนงสาขานี้มีองค์ความรู้เด่นที่แตกต่างจากแขนงสาขาอื่นคือความรู้ทางสาขาวิชาการประเมินผลกระทบทางสังคม (social impact) เนื่องจากนักวิชาการกลุ่มนี้มองการกำกับดูแลแบบมหภาค ไม่ว่าจะเป็นความคุ้มค่าหรือความสามารถการเข้าถึงยาของประชาชนเป็นต้น

องค์ความรู้ประกอบ

องค์ความรู้ประกอบเป็นองค์ความรู้ทางวิชาการเฉพาะเรื่องที่จำเป็นต้องนำมาประกอบกับองค์ความรู้แกนหลักและองค์ความรู้เด่นของแขนงสาขา เพื่อให้เกิดความสมบูรณ์ของการกำกับดูแลและสอดคล้องตามหลักการสากล องค์ความรู้ประกอบอาจจำแนกออกได้เป็น 2 กลุ่มด้วยกันคือ กลุ่มวิชาการพื้นฐาน และกลุ่มวิชาการประยุกต์

กลุ่มวิชาการพื้นฐาน เป็นองค์ความรู้ที่มีช่วยเสริมความเข้าใจและเป็นหลักการทางวิชาการโดยกว้าง เช่น ภูมิคุ้มกันวิทยา ระบาดวิทยา เทคโนโลยีชีวภาพ สรีรวิทยา การวัดผลและประเมินผล การแปล เป็นต้น

กลุ่มวิชาการประยุกต์ เป็นองค์ความรู้ที่มีความจำเพาะเรื่องใดเรื่องหนึ่ง หรือประเด็นใดประเด็นหนึ่งเป็นการเฉพาะ หรืออาจเป็นเฉพาะ เช่น การผลิตยาปราศจากเชื้อ การผลิตวัคซีนเชื้อเป็น เป็นต้น และยังหมายความรวมถึงองค์ความรู้ที่อยู่ภายในผลิตภัณฑ์ซึ่งเกิดขึ้นหรือรับรู้ในขณะพิจารณาดำเนินการด้วย เช่น วิธีการคัดเลือกสายพันธุ์ เป็นต้น

การนำวิทยาการกำกับดูแลยาไปใช้ | Application of pharmaceutical regulatory sciences

การนำวิทยาการกำกับดูแลยาไปใช้เพื่อเป็นกรอบและพื้นฐานในการดำเนินงานในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแลยา อาจสามารถยกตัวอย่างได้ดังนี้

วิทยาการกำกับดูแลยา กับ วิธีการและขั้นตอนของการพิจารณาและขออนุญาต

เมื่อนำวิทยาการกำกับดูแลยาไปใช้ในกิจกรรมที่เป็นวิธีการและขั้นตอนการของขั้นตอนการพิจารณาและขออนุญาต จะทำให้เข้าใจกระบวนงานของวิธีการและขั้นตอนได้มากขึ้น สามารถพัฒนาวิธีการและขั้นตอนให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

วิทยาการกำกับดูแลยา กับ การจัดเตรียมเอกสารประกอบการขึ้นทะเบียนตำรับยา
วิทยาการกำกับดูแลยาจะทำให้ระบบการจัดเตรียมเอกสารจะสอดคล้องตามหลักวิชาการ ง่ายต่อการประเมิน และยังเป็นการสร้างความโปร่งใสและยกระดับมาตรฐานการประเมินให้ทัดเทียมสากลอีกด้วย

วิทยาการกำกับดูแลยา กับ การจัดการผลประโยชน์ทับซ้อนและการมีส่วนได้ส่วนเสีย
วิทยาการกำกับดูแลยา จะทำให้เกิดความโปร่งใสในการดำเนินงาน ลดอคติส่วนบุคคลในการจัดทำความเห็นและการประเมินให้คุณค่า อีกทั้งยังทำให้ไม่เกิดการเลือกปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมอีกด้วย

ดังนั้นวิทยาการกำกับดูแลยาจะเป็นศาสตร์ที่สำคัญที่จะต้องนำมาใช้ในการกำกับดูแลยาเพื่อให้การกำกับดูแลยามีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับบริบททางสังคมของไทย และยังเป็นการสร้างความเข้มแข้งต่อการคุ้มครองผู้บริโภคด้านยาของประเทศอีกด้วย

รายการอ้างอิง

http://regulatory.usc.edu/Doctorate.htm

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542

การบริหารจัดการน้ำของประเทศไทย

2011-10-23T19:36:00.000+07:00

หลายคนพูดกันว่า ประเทศไทย มีปัญหาในการบริหารจัดการน้ำ ควรจะมีหน่วยงานที่จะเข้ามาบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ
สมมุติว่าจะต้องมี การจัดตั้ง ทบวงน้ำ น่าจะมีโครงสร้างอย่างไรนะเดี๋ยวจะได้อธบายต่อไป
โครงสร้างที่ผมเสนอมีดังนี้

ทบวงการน้ำและภูมิอากาศ

มีหน้าที่หลักในการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบโดยบริหารทั้งน้ำบนดิน น้ำใต้ดิน และ น้ำบนอากาศ มีหน่วนงานในสังกัดดังนี้

ราชการบริหารส่วนกลาง

สำนักงานปลัดทบวง

- สำนักงานคณะกรรมการบริหารบรูณาการเพื่อจัดการน้ำแห่งชาติ

มีหน้าที่หลักในการตัดสินใจระดับสูงสุด โดยใช้ข้อมูลจากหน่วยงานต่าง ๆ ในสังกัด เพื่อจัดทำแผนประจำปีเพื่อบริหารน้ำ

- สำนักยุทธศาสตร์การบริหารน้ำ

มีหน้าที่หลักในการกำหนดยุทธศาสตร์ล่วงหน้า เพิ่มศักยภาพ และจัดทำแผนงบประมาณเพื่อรองรับการจัดการน้ำของไทยอย่างยั่งยืน

- สำนักติดตามและประเมินผลนโยบายและโครงการ

มีหน้าที่หลักในการประเมินความคุ้มค่าของนโยบายและโครงการของหน่วยงานในสังกัด พร้อมเสนอแนะการปรับปรุง

กรมชลประทาน

มีหน้าที่หลักในการดูแลการชลประทาน เป็นการกระจายและจัดส่งน้ำไปยังชุมชนและกิจกรรมที่กำหนด ตลอดจนการขุดลอกคลองและเเม่น้ำต่างๆ

กรมเจ้าท่า

มีหน้าที่หลักในการดูแลและกำกับการจราจรทางน้ำ

กรมทรัพยากรน้ำและน้ำบาดาล

มีหน้าที่หลักในการดูแลรักษาสภาพน้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติและน้ำบาดาล

กรมอุตุนิยมวิทยา อุทกศาสตร์ และการฝนหลวง

มีหน้าที่หลักในการดูแลทำนายสภาพภูมิอากาศ สภาพน้ำขึ้นน้ำลง ประมาณการฝน และการจัดทำฝนเทียม

กรมการเขื่อนเพื่อการเกษตรและเพื่อผลิตพลังงาน

มีหน้าที่หลักในการดูแลบริหารจัดการน้ำในเขื่อนทั้งหมดให้สอดคล้องกับแผนบริหารน้ำประจำปี

รัฐวิสาหกิจในสังกัด

การประปานครหลวง

มีหน้าที่หลักในการผลิตน้ำประปาในเขต กทม และปริมณฑล

การประปาภูมิภาค

มีหน้าที่หลักในการผลิต และสนับสนุนการผลิตน้ำประปาให้แก่ภูมิภาคและองค์กรปกครองส่วนท้องถื่น

ระหว่าง Regulators และ Evaluators

2010-09-10T07:39:00.000+07:00

เเละเเล้วเวลาก็ผ่านไปถึง 3 ปีแล้ว การทำงานที่ หน่วยงานด้านการกำกับดูแลมีทั้งความสนุกและท้าทาย ดี

ซึ่งเวลาที่ผ่านมาก็ทำให้ได้เรียนรู้ระบบการกำกับดูแลของต่างประเทศ

ตอนนี้กระแสภายในหน่วยงานต้องการให้เจ้าหน้าที่ภายในทำหน้าที่ เป็น Evaluators หรือเรียกแบบน่ารัก ๆๆ ว่า ผู้ประเมินภายใน หรือที่เรียกเเบเคร่งขรึมว่า นักวิชาการ เปลี่ยนบทบาทจากการเป็น นักไปรษณีย์ทะเบียนตำรับ

ซึ่งผมก็ว่าดีนะ เพราะแนวโน้มในต่างประเทฝสก็จำเป็นต้องมีการพัฒนาให้ผู้กำกับดูแลทำงานด้านวิชาการมากขึ้น

แต่ใช่ว่าผมจะเห็นด้วยเสียทั้งหมด เพราะในบรรดางานวิชาการที่เกี่ยวข้อง นอกจากจะมีวิชาการด้านเทคนิค ซึ่งจะต้องมีการประเมินความน่าเชื่อถือ (Evaluations) ด้วยผู้ประเมิน (Evaluators) งานวิชาการอีกด้านหนึ่งคือ วิชาการการกำกับดูแล (Regulations) ซึ่งดำเนินการโดย ( Regulators) ซึ่งการเป็น Regulator ที่ดี จำเป็นต้องมีทั้งรู้ที่หลากหลาย ในเชิงกว้าง ที่ครอบคลุม วิชาการเฉพาะด้านผลิตภัณฑ์ นิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ กฏหมายยา เภสัชศาสตร์ วิทยาศาสตร์ เป็นต้น

ดังนั้นผมเห็นว่า สำหรับประเทศไทย อาจจำเป็นต้องแยกบทบาทการเป็น Regulator ออกจากการเป็น Evaluator ให้มีความชัดเจน เพราะไม่สามารถเป็นบุคคลคนเดียวกันได้ อีกทั้งความชำนาญ ของทั้งสองแขนงนี้ ก็มีความชำนาญเฉพาะด้านในลักษณะที่ต่างกันอยากแก่การเปรียบเทียบ (ไม่ใช่ว่า Regulator เก่งว่า หรือสำคัญกว่า Evaluator หรือ Evaluator เก่งกว่า Evaluator) แต่การทำงานของบทบาทหน้าที่ทั้ง 2 ด้านนี้ จะต้องมีความเชื่อมโยงสัมพันธ์กัน และเกื้อหนุนซึ่งกันและกัน หากใครทำหน้าที่ไม่ดี ก็ย่อมมีผลกระทบต่อระบบการคุ้มครองผู้บริโภคทังสิ้น

แต่การแยกบทบาทให้ชัดเจนนี้ จะแยกโดยการเป็นหน่วยงานภายในหรือ หน่วยงานภายนอก นี้ คงจะต้องเป็นอีกประเด็นหนึ่งที่จะต้องมีการศึกษาและวิเคราะห์ให้รอบคอบอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งถ้ามีโอกาส จะมาเล่าความคิดความเห็นของผมให้ฟังอีกครั้งนะครับ

ความวุ่นวายของประเทศ

2008-09-06T21:30:00.000+07:00

ช่วงนี้ ประเทศวุ่นวายมากเลย

เพราะคน 2 กลุ่ม ไม่ยอมกัน

ต่างกันก็ต่างจะเอาชนะ ไม่มีใครยอมแพ้

ไม่รู้ว่าจะให้ได้ดีอะไรขึ้นมา

ไม่รู้จักวางอุเบกขากันเสียบ้าง

เบื่อมากเลย

อย่างนี้ ต้องให้รู้จัก ฝึกอุเบกขา กันทุกคนเลย

บทความแปล FDA Regulation of Stem cell based Therapies

2007-09-28T14:42:00.000+07:00

กฎระเบียบขององค์การอาหารและยาว่าด้วยการกำกับดูแลการรักษาด้วยเซลล์ต้นกำเนิด

(FDA Regulation of Stem-Cell-Based Therapies)

(ภญ วิไล บัณฑิตานุกูล แปล)

เพื่อดูแลความปลอดภัยของประชาชน เมื่อไม่นานมานี้องค์การอาหารและยา (FDA) จึงได้ออก กฎระเบียบเกี่ยวกับเซลล์เนื้อเยื่อ รวมทั้งผลิตภัณฑ์จากเซลล์และเนื้อเยื่อของมนุษย์ (Human Cells, tissues and Cellulas and tissue based prodert (HCT/P) สำหรับการปลูกถ่ายแก่ผู้ป่วย กฎระเบียบนี้ครอบคลุม ผลิตภัณฑ์จากเซลล์ต้นกำเนิดที่มุ่งนำมาใช้ทดแทนหรือซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่เสียหาย

นักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาทาดลอง ทั้งขั้นพื้นฐานหรือในมนุษย์ รวมทั้งนักวิทยาศาสตร์ในภาคเทคโนโลยีชีวภาพ และในอุตสาหกรรมยา จักต้องทราบคำถาม ที่จักต้องตอบก่อนการนำผลิตภัณฑ์จาก stem Cell มาใช้ในการรักษา ผลิตภัณฑ์จาก stem cell แตกต่างจากผลิตภัณฑ์ยาตรงที่ผลิตภัณฑ์จาก stem cell อาจก่อกำเนิดจากห้องปฏิบัติการ ซึ่งผู้วิจัยไม่คุ้นเคยกับกฎระเบียบที่มีการบังคับใช้

บทความนี้จึงบอกคร่าวๆ เกี่ยวกับกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ประเภทเซลล์ และเนื้อเยื่อซึ่ง FDA นำไปใช้กำกับดูแลในขั้นตอนการพัฒนาทางพรีคลินิค และการทดสอบการรักษาโดยใช้ stem sell รวมทั้งบทความนี้ได้ให้คำแนะนำว่านักวิทยาศาสตร์พึงให้ความสนใจกับประเด็นของ inherent sefety และ efficacy อย่างไร

กรอบการควบคุมผลิตภัณฑ์จาก stem cell

(The Regulatory Framework for Stem Cell-Based Products)

การรักษาด้วย stem cell เริ่มต้นขึ้นเมื่อการปลูกถ่ายไขกระดูกประสบความสำเร็จ ในปี ค.ศ. 1968 ปัจจุบันการพัฒนาเทคนิคการเพาะ human embryonic stem cell รวมทั้งมีความเข้าใจเพิ่มขึ้นเกี่ยวกับเส้นทางการ differentiate จึงขยายความเป็นไปได้ที่จะนำมาใช้ในการรักษา บทความนี้เจาะลงไปในแขนงหนึ่งของการนำไปใช้ คือ การนำ embryonic stem cell หรือ adult stem cell มาผลิตเนื้อเยื่อของมนุษย์นอกร่างกายเพื่อนำไปปลูกถ่ายในคนไข้ที่เซลล์ เนื้อเยื่อ หรืออวัยวะเสื่อมหรือได้รับบาดเจ็บ เนื้อเยื่อที่นำไปปลูกถ่ายนี้อาจมีหรือไม่มี stem cell ใน final product ก็ได้ บางกรณีเป็นการปลูกถ่าย multipotent stem cell เข้าไปแล้วให้ เกิดการ differentiate เป็นเนื้อเยื่อที่ต้องการก่อนแล้วจึงปลูกถ่าย หรือบางกรณีอาจปลูกถ่ายผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของ multipotent cell กับ cell ที่ differentlate แล้ว

ผลิตภัณฑ์ stem cell สามารถจัดอยู่ในผลิตภัณฑ์ได้หลายกลุ่ม ได้แก่ ชีววัตถุ ยา เครื่องมือแพทย์ ผลิตภัณฑ์ปลูกถ่ายที่มาจากสิ่งมีชีวิตต่าง species (Xenotransplantation products) และผลิตภัณฑ์ HCT/P

นิยามของผลิตภัณฑ์ HCT/P คือ วัตถุที่ประกอบด้วย เซลล์หรือเนื้อเยื่อของมนุษย์ ที่มีจุด มุ่งหมายเพื่อการปลูกถ่าย (transplant), ฝัง (implant), infuse หรือ transfer ให้แก่ผู้รับ ดังนั้น การรักษาใดๆ โดยใช้ stem-cell-based products จึงจัดอยู่ในผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้ ดังนั้น จึงอาจต้องมีการทดลองในสัตว์ เพื่อพิสูจน์ความปลอดภัยและประสิทธิผล

การวิเคราะห์ว่า เซลล์ที่ปลูกถ่ายมีการเดินทางจากจุดที่ปลูกถ่ายเข้าไปและไปทำหน้าที่ ที่ต้องการ จะเป็นเรื่องสำคัญต่อข้อกังวลเกี่ยวกับ site-specific integration การดูการเดินทางของเซลล์ ทำได้โดยใช้ manker

การศึกษาอายุ (ความยืนยาว) ของเซลล์ เป็นสิ่งที่สำคัญและบอกถึงประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์

แม้ว่าการศึกษา function ของเซลล์จะสามารถทำได้ในหลอดทดลอง แต่จำเป็นต้องศึกษาในมนุษย์ด้วย

การที่เซลล์สามารถ renew ได้ ก่อให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับการเป็นเนื้องอกหรือมะเร็ง ต้องมี การศึกษาใน Animal model ว่าจะเกิดมะเร็งหรือไม่? (หรือ Uncontrolled cell growth) ดังนั้น จึงมีความสำคัญที่จะคิดเครื่องมือวิธีในการตรวจหา cell ที่ยังไม่ differentiate

ผลิตภัณฑ์จากเซลล์ต้นกำเนิด ซึ่งประกอบด้วยเซลล์หรือเนื้อเยื่อที่ผ่านขบวนการแบบ highly processed มีการเปลี่ยนแปลงหน้าที่ของเซลล์ไปจากเดิม หรือ รวมหรือผสมกับส่วนที่ไม่เป็น เนื้อเยื่อ, หรือใช้สำหรับ metabolic purpose ผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้เกือบทั้งหมดจัดเป็นชีววัตถุ อันเป็นผลิตภัณฑ์ภายใต้ Public Health Safety Act, มาตรา 351 ซึ่งควบคุมการวิจัยและการขึ้นทะเบียนชีววัตถุ (investigational new drug application-IND and licensing) รวมทั้งมาตรา 361

การแสดงความปลอดภัยและประสิทธิภาพในขั้น พรีคลินิก(demonstration of preclinical safety and efficacy)

การยื่นคำขออนุญาตการวิจัย (IND) ต้องมีผลการศึกษาทางพรีคลินิกที่แสดงถึงความปลอดภัยและประสิทธิผลของผลิตภัณฑ์ที่จะวิจัย ส่วนการขอขึ้นทะเบียนนั้น ต้องมีข้อมูลที่เพียงพอจากการวิจัยว่ามีความปลอดภัย และมีประสิทธิผลในมนุษย์

ก่อนที่จะยื่นคำขออนุญาตการวิจัย ผลิตภัณฑ์จากเซลล์ต้นกำเนิด ผู้ยื่นคำขอต้องสามารถตอบคำถามเหล่านี้ได้ก่อน

1. มีความเสี่ยงต่อการแพร่โรคติดเชื้อหรือโรคทางพันธุกรรมจาก donor หรือไม่

2. ขบวนการ process เซลล์หรือเนื้อเยื่อมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนหรือเสียหายหรือไม่

3. เซลล์ในผลิตภัณฑ์คือ เซลล์ชนิดใด และมี puity และ potency หรือไม่

4. ผลิตภัณฑ์มีความปลอดภัยและมีประสิทธิผลเมื่อใช้หรือไม่

ประเด็นที่ 1 มีความเสี่ยงต่อการแพร่โรคติดเชื้อหรือโรคทางพันธุกรรม จาก donor หรือไม่

การใช้เซลล์หรือเนื้อเยื่อของตนของในการปลูกถ่าย ไม่ต้องมีการคัดกรองหรือทดสอบ แต่หากปลูกถ่ายให้แก่บุคคลอื่นที่มิใช่เจ้าของเซลล์หรือเนื้อเยื่อ ต้องมีการคัดกรองและทดสอบก่อน และสำหรับเนื้อเยื่อบางชนิดต้องมีการคัดกรองและทดสอบเพิ่มเติมขึ้นไปอีก เช่น เนื้อเยื่อที่มีเม็ดเลือดขาวมากหรือเซลล์เนื้อเยื่อสืบพันธุ์

embryo ที่เหลือจากการปฏิสนธิในหลอดแก้ว (IVF) จัดเป็นแหล่งสำคัญของ embryonic stem-cell lines เซลล์สืบพันธุ์ที่นำมาทำเทคนิคนี้ไม่ได้ผ่านการคัดกรองหรือทดสอบมาก่อน ดังนั้น จึงต้องทดสอบที่ embryo หรือ embryonic stem-cell lines โดยตรง แม้ว่าขณะนี้ยังไม่มีกฎหมายกำหนดให้ต้องคัดกรองหรือทดสอบ donor หรือ เนื้อเยื่อจาก donor แต่ควรมีการดำเนินการเพื่อคัดแยกโรคร้ายแรงทางพันธุ์กรรม เช่น ถ้า stem cell หรือ embryo มี gene ที่แสดงว่าจะเป็นโรคโลหิตจาง ผลิตภัณฑ์นี้ก็ไม่เหมาะที่จะให้ในวัตถุประสงค์เพื่อการสร้างเม็ดเลือดภายหลังการฉายรังสี หรือ stem cell หรือ embryo ที่มาจากบุคคลที่มีประวัติครอบครัวของโรค cardiomyopathy ผลิตภัณฑ์นี้ก็ไม่เหมาะที่จะนำไป differentiate เป็น cardiomyocytes ยิ่งกว่านั้นหาก donor มาจากครอบครัวที่มีประวัติโรคร้ายแรง เช่น โรคมะเร็ง ผู้รับ (recipient) ย่อมเป็นโรคนี้ได้ ดังนั้น embryo ที่จะนำมาใช้จึงควรมาจากแหล่งที่รู้จัก ซึ่งมีประวัติทาง การแพทย์ของบุคคลและครอบครัว

ในทุกกรณีของการบริจาค stem cell หรือ embryo ต้องมีการบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับตัวอย่างเลือด รวมทั้งข้อมูลที่จะสามารถติดต่อ donor ได้ ข้อมูลเหล่านี้ต้องเก็บให้สอดคล้องกับที่กฎหมายกำหนด (privay regulation)

ประเด็นที่ 2 ขบวนการ process เซลล์หรือเนื้อเยื่อมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนหรือเสียหายหรือไม่?

ความเสี่ยงดังกล่าวขึ้นอยู่กับว่าเซลล์นั้นผ่านการ handle หรือ manipulate มาอย่างไร หรือมากน้อยเพียงใด หากเป็นการปลูกถ่ายใน surgical procedure ความเสี่ยงของการติดเชื้อมิได้มีมากกว่าการติดเชื้อที่เกิดจากการผ่าตัด

ผลิตภัณฑ์ที่มีการเก็บ (banked) ขนส่ง (transpoted) หรือ processed ในสถานที่ที่มีผลิตภัณฑ์ประเภทเดียวกันนี้ จะมีความเสี่ยงต่อการปกเปื้อนหรือเสียหาย ซึ่งอาจส่งผลต่อ infectivity virulence หรือ คุณลักษณะอื่นๆ ทางชีวภาพได้ ดังนั้น เพื่อป้องกันการปนเปื้อนจากเชื้อ จึงต้องปฏิบัติตาม Good Tissue Praetice (GTP) และในกรณีของผลิตภัณฑ์ที่ต้องผ่านการอนุญาตก่อน (pre-marketing approual) ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ GMP ด้วย นอกเหนือจาก GTP USFDA ได้จัดทำ interim final sule เกี่ยวกับ requirement ต่างๆ สำหรับ GTP ของ phase I trials แล้ว

ผู้ประกอบการต้องมีกระบวนการหรือขั้นตอนที่เป็นมาตรฐาน สำหรับการผลิตและการทดสอบในการ derivation, expansion, manipulation, banking และ characterization อย่างไรก็ตาม การทดสอบ stem-cell based product ไม่สามารถตัดความกังวลในเรื่อง sefety ได้ทุกเรื่อง เนื่องจากเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความ ซับซ้อนในตัวของมันเอง

ในกรณีของ stem cell ที่เพาะเลี้ยงบน non-human serum เช่น serum ลูกวัว serum ดังกล่าวต้องมาจากประเทศที่ผ่านการรับรองว่าปราศจากโรค BSE เพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อจากสัตว์ จึงเพาะ embryonic stem cell ใน human feeder cell หรือ human serum แต่ก็ยังต้องคัดกรองว่า human feeder cell มีสารอื่นๆ ปะปนมาหรือไม่

สิ่งที่น่ากังวลอีกเรื่องหนึ่ง คือ มีการเปลี่ยนแปลงในพันธุกรรมของเซลล์ เนื่องจาก embryonic stem cells ต้องผ่านกระบวนการของ cell expansion, manipulation และ อยู่ใน culture (จานเพาะเลี้ยง) การเพาะ human embryonic stem cell มากกว่า ไม่พบการเปลี่ยนแปลงทาง karyotype แต่มักมีรายงานว่าพบการเปลี่ยนแปลงจำนวน (copy number) ของ mitochondrial DNA sequence และ gene promoter methylation ในเรื่องนี้อาจนำระบบของ viral seed-lot systems มาใช้ ซึ่งเป็นระบบที่กำหนดจำนวนครั้งของ passage จาก ไวรัสไปเป็นวัคซีน การกำหนดจำนวนครั้งของ passage เพื่อควบคุมไม่ให้ไวรัสที่อยู่ในสถานะอ่อนฤทธิ์ (attenuate) กลับคืนสู่สถานะ virulence ในหลักการเดียวกันนี้ จึงต้องกำหนดจำนวนครั้งของ passage จากขั้นการ characterize จนถึงขั้นการทดสอบของ human embryonic stem-cell line ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการ differentiate เพื่อจดการเปลี่ยนแปลงทางด้านพันธุกรรม

ประเด็นที่ 3 เซลล์ในผลิตภัณฑ์คือ เซลล์ชนิดใด และมี purity และ potency หรือไม่

purity ของผลิตภัณฑ์เป็นสิ่งสำคัญมากที่บ่งบอกถึง ความปลอดภัย

ชนิด (type) และ potency เป็นสิ่งที่บ่งบอกถึงประสิทธิภาพ (efficacy)

การหาชนิดของยาสามารถทดสอบได้เมื่อจบขั้นตอนการผลิต โดยวิธีวิเคราะห์ทางเคมี แต่สำหรับ stem cell ต้องดูจากหลายส่วน ได้แก่ ข้อมูลประวัติของผลิตภัณฑ์ pattern ของ marker และ การทำงานของเซลล์

ชนิดของเซลล์ ตรวจสอบจาก pattern ของ marker โดยใช้วิธี fluorescence-activated cell sorting and immunomagnetic separation

ผลิตภัณฑ์จาก stem cell อาจมีเซลล์มากกว่า 1 ชนิดได้

สิ่งปกเปื้อนที่ควรกังวล เช่น residual stem cells, cell ที่ differentrate ผิดไปจากที่ต้องการและ cells ที่มาจาก feeder-layers

การรู้ประวัติของเซลล์จะช่วยทำลายสารหรือสิ่งที่ปกเปื้อนได้ แม้ว่าจะไม่สามารถตรวจพบสิ่งใดๆ ไม่ได้แปลว่าจะไม่มีสิ่งนั้นในผลิตภัณฑ์ ดังนั้น จึงควรศึกษาความปลอดภัยโดยใช้สัตว์ทดลอง

เนื่องจากในด้าน potency แม้ว่าการทดสอบในหลอดแก้วแสดงว่ามี poteney ก็ตาม แต่เมื่อปลูกถ่ายเข้าไปในร่างกายแล้วอาจมีการเปลี่ยนแปลง function ไปจากที่ต้องการได้ ดังนั้น จึงควรทดสอบในสัตว์ทดลองด้วย

ประเด็นที่ 4 ผลิตภัณฑ์มีความปลอดภัยและมีประสิทธิผลเมื่อใช้หรือไม่?

มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องทราบว่า เมื่อเซลล์เข้าไปในร่างกาย เซลล์จะไปยังที่ใดและไปทำหน้าที่อย่างไร ในกรณีที่ยังไม่กระจ่างในเรื่องของผลิตภัณฑ์ ข้อบ่งใช้ หรือวิธีการใช้ผลิตภัณฑ์ FDA อาจต้องการให้ทดลองในสัตว์ การเลือก animal model ที่เหมาะสม จึงสำคัญมาก

ประสิทธิภาพของการรักษาด้วย stem cell ในบางโรคไม่จำเป็นต้องเกี่ยวข้องกับ site-specific integration เช่น การยกระดับของอินซูลินในเลือด แต่ในบางโรค เช่น การซ่อมแซม dopaminergic neurom ที่เสียหายในโรค parkinson การที่เซลล์ไปยังจุดหมายจึงสำคัญต่อประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ การที่เซลล์ไปยังจุดที่มิใช่เป้าหมายอาจมีผลเรื่องความปลอดภัยได้ ดังนั้น จึงต้องทดลองปลูกถ่าย stem cell ในแก่สัตว์และตรวจสอบว่าเซลล์มีการเดินทางจากตำแหน่งที่ปลูกถ่ายหรือไม่ และไปทำหน้าที่ในจุดใด รวมทั้งศึกษาการกระจายตัวของ stem cell ในร่างกายด้วย การติดตามการเดินทางของ stem cell อาจใช้ marker เช่น green fluorescent protein หรือ surface antigen การศึกษาช่วงชีวิตของ stem cell มีความสำคัญต่อการบอกถึงระยะเวลาของประสิทธิภาพในการรักษา

แม้ว่าการศึกษาในหลอดทดลองสามารถบ่งบอกถึง function ในร่างกายได้ การศึกษาในหลอดทดลองก็ยังจำเป็นเพื่อเฝ้าระวังการทำงานของเซลล์ภายหลังการปลูกถ่าย การเฝ้าสังเกตการณ์นี้มีความสำคัญอย่างยิ่งเมื่อปลูกถ่ายโดยใช้ผลิตภัณฑ์ที่ประกอบด้วยเซลล์ ซึ่งยัง differentiate ไม่ถึงขั้นสุดท้าย ทั้งนี้การศึกษาในสัตว์ต้องเป็น route และ method of administration เดียวกันกับที่จะศึกษาต่อไปในมนุษย์

การที่ stem cell สามารถแบ่งตัวได้ โดยไม่มีขีดจำกัด (self-renewal) จึงมีความกังวลเกี่ยวกับการก่อให้เกิดเนื้องอก นักวิจัยจึงต้องศึกษาเรื่องนี้อย่างใกล้ชิดในสัตว์ทดลอง Lawreng et al. ได้สร้าง animal model ที่ไวมากที่สามารถตรวจพบเซลล์เนื้องอกแม้เพียง 20 เซลล์ ของ mouse embryonic stem cell ย่อมเป็นการดีเช่นกันหากสามารถคิดค้น model ที่ไวต่อการตรวจหา undifferentiated human embyonic stem cell

การศึกษาในสัตว์ทดลองมีความสำคัญต่อการติดตามการก่อให้เกิดเนื้องอกจากผลิตภัณฑ์ stem cell ภายหลังการปลูกถ่าย

การกำหนดระดับความบริสุทธิ์ของ stem cell มีความจำเป็น เนื่องจากโยงไปสู่ระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้

ผลิตภัณฑ์จาก stem cell และ ยีนบำบัด (gene therapy)

ถ้านำ stem cell จากบุคคลหนึ่งที่เป็นโรคอันเกิดจากการกลายพันธุ์ของ gene 1 ตัว (single cell mutation) มาเติมยีนที่ปกติเข้าไปแล้วนำไปปลูกถ่ายให้กับบุคคลนั้น บุคคลนั้นย่อมหายจากโรค วิธีนี้เรียกว่า ยีนบำบัด เนื่องจากรักษาโดยการเปลี่ยนแปลงสารพันธุกรรม

ในช่วงต้นของ ค.ศ. 1990 FDA ได้รับหลายคำขอทีเกี่ยวข้องกับ ex vivo treatment ของ somatic cell โดยใช้ยีน แล้วนำเซลล์ที่ดัดแปลงนี้กลับเข้าสู่ตัวคนไข้ ณ ปัจจุบัน มีความเป็นไปได้สูงมากที่จะนำหลักการนี้มาเปลี่ยนแปลงพันธุกรรมของ stem cell ที่เพาะเลี้ยง ผลิตภัณฑ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงพันธุกรรมที่จะนำไปปลูกถ่ายให้แก่คนไข้ ถูกจัดเป็นผลิตภัณฑ์ชีววัตถุซึ่งต้องมีการขออนุญาตก่อนจำหน่าย และต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบตามที่กล่าวมาแล้ว นอกจากนั้น ไวรัสที่เป็นพาหะนำสารพันธุกรรมเข้าไปในเซลล์ก็จัดเป็นชีววัตถุด้วย แม้ว่าจะจำหน่ายแยกจากเซลล์ที่ปรับเปลี่ยน ก็ยังถือว่าต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบเดียวกัน

human embryonic stem cell ได้มาจาก inner cell mass ของ blastocyst แล้วนำมาเพาะเลี้ยง blastocyst อาจได้มาจาก IVF หรือ somatic cell nuclear transfer(SCNT, กระบวนการเปลี่ยนถ่ายนิวเคลียสของเซลล์ร่างกาย) กระบวนการนี้คือการผสม nucleus ของ เซลล์ร่างกายกับไข่ที่ดึงนิวเคลียสออก ผลิตภัณฑ์ที่เป็น embryonic stem cell ซึ่งได้จาก embryo ที่สร้างขึ้นโดยขบวนการ SCNT ก็ถูกควบคุมโดยกฎเดียวกับผลิตภัณฑ์จาก stem cell ประเภทที่ถูกเปลี่ยนแปลงพันธุกรรม

สรุป

นักวิทยาศาสตร์ยังต้องเรียนรู้อีกมากเกี่ยวกับการตัดสินความปลอดภัยหรือประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์จาก stem cell โดยเฉพาะหากมีความรู้มากขึ้นเกี่ยวกับชีววิทยาของ self-renewal และ differentiation ก็ย่อมสามารถประเมินความเสี่ยงจากเซลล์ที่ function ผิดปกติไป นอกจากนี้ยังต้องพัฒนาเทคนิคในการพิสูจน์เอกลักษณ์ของเซลล์ที่อยู่ใน mixed population ในจานเพาะเลี้ยง รวมทั้งการติดตามเซลล์ในร่างกายโดยวิธี noninvasive ซึ่งสำคัญต่อการยืนยันความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์

เมื่อมีการพัฒนาการรักษาวิธีใหม่ๆ โดยใช้ stem cell จึงย่อมต้องมีการปรับปรุงกฎระเบียบต่างๆ ตามไปด้วย แต่ ณ ปัจจุบันนี้ กฎระเบียบที่ใช้กับชีววัตถุและ HCT/P ที่มีอยู่แล้ว สามารถใช้กำกับดูแลความปลอดภัยและประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์จาก stem cell ในรุ่นถัดไปได้ ดังนั้นนักวิจัยด้าน stem cell จึงต้องทราบกฎระเบียบต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์จาก stem cell

ชีวิตที่แตกต่าง

2007-09-23T19:46:00.000+07:00

ชายคนหนึ่งท่ามกลางชีวิตที่เป็นปกติของคนเมือง
ตื่นเช้า ทำงาน ทำงาน ทุกวัน คงเป็นเรื่องปกติ
เพราะผู้คนในเมืองใหญ่ต่างก็เป็นเหมือนกัน
ชายผู้ซึ่งมีความฝัน ทะยานไปตามฝัน
ชายที่มีเป้าหมายชัดเจนและเดินทางตามฝันนั้น

ชายอีกคนหนึ่งชีวิตท่ามกลางดินแดนที่ห่างไกลความสับสน
ดำรงชีวิตเหมือนว่าไร้จุดหมาย ล่องลอยไปตามสายน้ำและเวลา
ไม่มีฝันอันยิ่งใหญ ไม่มีภาระที่ผูกมัดตัวตน

ปัญหาที่ยิ่งใหญ่ของชายคนแรก ก็คืออุปสรรคที่เข้ามาขวาง การเงินที่จำเป็นต้องใช้

ปัญหาที่สำคัญของชายคนที่สอง คือ น้ำไม่ไหลไฟดับ คนไม่คบ ข้าวไม่มีกิน

คุณคิดว่าปัญหาใคร งี่เง่ากว่ากันละ

ทุกเวลานาทีของชายคนแรกมีคุณค่า ต้องใช้คุ้มค่าที่สุด

ทุกเวลานาทีของชายคนที่สอง ก็มีคุณค่าอยู่ที่การฆ่าเวลา

คุณคิดว่าใรใช่เวลาคุ้มค่ากว่ากัน
นั่นสินะ ชายผู้ไร้สาระของคนเมือง กับ ชายที่แสนจะจริงจังของคนชนบท
ชีวิตทีมีความจำเป็นแตกต่างกัน ชีวิตที่มีการมองที่ต่างกัน
ชีวิต ที่ต่างก็หาคุณค่าแห่งชีวิต
จะมีหรือสูตรสำเร็จ หรือไม่มีคำตอบที่เหมาะสม

นั่นสินะ ชีวิตแบบไหนที่เราอยากเป็น

เส้นทางแห่งดวงดาว

2007-09-23T19:31:00.000+07:00

หากชีวิตแต่ละชีวิตเปรียบเสมือนวิถีแห่งดวงดาว
ที่ดาวทุกดวงจะมีวิถีการโคจรของตนเอง
ดาวบางดวงก็มีดาวบริวาร ที่โคจรรอบตนเอง
ดาวบางดวงก็ไร้บริวารคู่ใจ
ดาวบางดวงมีแสงอันเจิศจรัส
ดาวบางดวงก็ไร้แสงอันน่าสนใจ
แต่ ก็มีบางชีวิต เป็นเหมือนดาวหาง
ดาวที่วิ่งผ่านเข้าไปในวิถีดาวหลาย ๆ ดวง
เข้าไปมีส่วนร่วมกับดาวดวงอื่น
เข้าไปในเส้นทางของดาวดวงอื่น
แต่ก็คงเป็นได้แค่เพียงส่วนเกิน ของดาวดวงนั้น
ไม่มีดาวดวงไหน ที่จะเข้ามาในวิถีแห่งดาวหาง
เจ้าดาวหางคงมีเพียงวิถีที่เดียวดาย ไร้คุณค่า
เพราะถึงแม้ว่าบางช่วงเวลา
จะมีดาวมาดวงเข้าร่วมวิถีเดียวกัน
แต่ก็เป็นเพียงชั่วคราว
และเป็นการเข้าไปในวิถีของดาวดวงอื่น
เจ้าดาวหางเอ๋ย...... น่าสงสารยิ่งนัก
วิถีที่ไม่มีใครร่วมทาง
วิถีที่เป็นส่วนเกินของดาวอื่น
วิถีของดาวที่เย็นยะเยือก
วิถีที่สุดท้ายก็ไม่มีใคร
และวิถีแปลกและแตกต่าง

ดาวหางที่ยินดีเข้าไปยังเส้นทางแห่งดาวอื่น
แต่หามีดาวใดไม่ ที่จะก้าวพร้อมไปในวิถีของดาวหาง

คนที่ควรแคร์

2007-09-23T19:17:00.000+07:00

มีคนเคยถามว่า เวลาที่คุญเจอคนที่ไม่สนิท กับคนที่คุณสนิท คุณเกรงใจใครมากกว่ากัน
เวลาที่คุณอารมณ์เสีย แล้วมาเจอคนสนิท กับคนที่ไม่สนิท คุณจะลงอารมณ์กับใคร
ถ้าคุณผิดนัดกับใครสักคน คุณจะรู้สึกต่างกันไหม ถ้าคุณที่คุณนัดเป็นลูกค้าที่เพิ่งนัดเจอกัน
หลาย ๆ คน มักจะเกรงใจคนที่ไม่รู้จัก มากกว่าคนที่สนิทกัน
โดยมักจะลงอารมณ์ที่ไม่ดีกับคนสนท และเบอารมณ์ไว้สำหรับคนไม่รู้จัก
หลายคนมักจะลืมคำขอโทษสำหรับคนสนิท ทั้งที่กล่วคำขอโทษบ่อยมากกับคนไม่สนิท
ใครที่คุณควรจะแคร์ความรู้สึก มากกว่ากัน
ส่วนใหญ่ มักจะคิดว่า ไม่ป็นไร มัน(เขา/เธอ) คงเข้าใจ ไว้ค่อยอธิบายอีกที
จนบางคนลืมแม้จะอธิบายไปเลยซะด้วยซ้ำ
จงแคร์ความรู้สึกของคนที่ใกล้ชิดกันเถอะครับ เป็นตัวของคุณเหมือนเดิม
แต่เพิ่มการแคร์ควารูสึกเข้าไปด้ว แล้วมันจะดีเองครับ

ความเงียบเหงา

2007-07-30T08:31:00.000+07:00

[u][color=red][size=24][/size][/color][/u]
เมื่อคืน เกิดความรู้สึกว่า อยากจะเขียนอะไร เล่าให้เพื่อน พี่ ฟัง บ้างครับ
เรื่องมันก็คือความเงียบเหงาครับ
ทุกคนคงรู้จักความเงียบเหงากันนะครับบางทีมันอาจมาเยี่ยมทุกคน บ่อยบ้าง เป็นประจำบ้าง ซึ่งก็แตกต่างกันไป
ความเงียบเหงา ต่างจากความเหงาธรรมดา นะครับเพราะมันจะมีอาการ [color=darkred][u]"เงียบ" [/u][/color] เป็นอาการสำคัญ
บางคนบอกว่า ก็เคยเจอ ความเงียบเหงา มาบ่อยแล้ว แต่อยากจะถามว่า

เคยไหมครับ ที่ใช้ชีวิต อยู่ในบ้าน ที่ไม่มีสิ่งมีชีวิต อยู่เลย นอกจากตัวคุณเอง
เพื่อนบ้าน ก็ไม่มีใครอยู่ มันเป็นความรู้สึก คล้ายอยู่บนเกาะร้างเลยครับ
จนบางครั้ง อยากบอกว่าได้ยินเสียง หญ้างอก ครับ

เคยไหมคับ ที่ท่ามกลางผุ้คนมากมายกลับรู้สึกว่า ไม่มีใครสักคน ที่จะปรึกษา หรือแม้จะคุยด้วย
เมื่อความเงียบเหงารุมเร้า จนกระทั่งน้ำตาของใจต้องไหลลงออก ขณะที่เดินทางผ่าน ท่ามกลางผู้คนเหล่านั้น

เคยไหมคับ กับการเป็นผู้ที่เหลืออยู่ ในสภาพเดิม ๆ ที่มีแต่เราที่คุ้ยเคย
ก็มีคนที่บอกว่า คนที่จากไป จะได้เจออะไรที่ใหม่ ๆ และท้าทายกว่าเดิม
คงมีแต่คนที่เหลืออยู่เท่านั้น ที่อยู่กับสภาพเดิม ที่เดิม [color=darkred]แต่[/color] ไม่มีใครเหมือนที่เคยมี

เคยไหมครับกับการที่เพื่อน ๆ กลับแล้ว คุณก็อยู่คนเดียว และยังนอนไม่หลับ
เป็นเหมือนการสับสวิตช์ ความสนุก ความเฮฮา มาเป็น ความเงียบเหงา
มันต้องปรับใจและอารมณ์กันพอสมควรเหมือนกัน

เคยไหมครับ กับการที่โทรหาตัวเองเพราะต้องการคนคุยด้วย จนไม่รู้ว่าจะโทรหาใครดี
ทำให้ต้องโทรศัพท์หาตัวเอง คุยกับตัวเองทางโทรศัพท์เพียงเพราะว่า ไม่อยากอยู่คนเดียวเท่านั้น

เคยไหมครับกับการที่คุยกับเงาของคุณเอง หรือกับการคุยกับสิ่งมีชีวิตที่ไม่ใช่คนปรับทุกข์ให้ฟัง ร้องเพลงให้ฟัง ร้องไห้ เล่าเรื่องที่อยากเล่าให้ฟัง

นี่เป็นตัวอย่างของความเงียบเหงา ครับมันเป็นความรู้สึกที่กัดกินใจมากเลยครับความเงียบเหงา ไม่เลือก เวลา หรือผู้คน

เคมีกับชีวิต

2007-07-30T07:54:00.000+07:00

เรื่องนี้เป็นวิทยาทานสมัยมัธยมครับ
อาจารย์ท่านสอนไว้ว่า ปฏิกิริยาทางเคมีก็เหมือนกับชีวิตคน สารแต่ละตัว ก็เหมือนกับคน 1 คน
มีทั้งที่ชอบ (ขี้หน้า) กัน ไม่ทั้งไม่ชอบกัน (like disolve like)
โดยที่การชอบและไม่ชอบกันนั้น เป็นคุณสมบัติของสาร (แต่คนเราบางที่ก็ชอบหาคำตอบว่าทำไม)
หากสาร 2 สาร ต้องการมาเกิดเป็นสารประกอบร่วมกัน หรืออาจกล่าวได้ว่า ต้องการมีพันธะต่อกัน
จะต้องมีการคลายหรือปลดปล่อยพลังงานในช่วงแรก
ก็เหมือนกับคน 2 คน หากจะอยากรู้จักกัน ก็ต้องมีการคลายพลังหรือสลายกำแพงส่วนตัว ออกมา
เพื่อให้สามารถเข้าใกล้กันได้มากขึ้น
กลับมากล่าวที่สารเคมีต่อนะครับ พอโมเลกุล 2 โมเลกุล คลายพลังงานเพื่อเข้าใกล้กันแล้ว
ก็ถึงตอนที่ จะต้องใช้สร้างพลังงานพันธะ เพื่อยึด 2 โมเลกุลเข้าด้วยกัน
เช่นเดียวกับคน เมื่อกำแพงส่วนตัวสลายไปบ้างแล้ว ก็ต้องใช้ความพยายามที่จะสร้างสายสัมพันธ์
เพื่อยึดคน 2 คนเข้าด้วยกัน ซึ่งพลังงานที่ใช้ และความแข็งแรงของพันธะ จะแตกต่างกัน
โดยขึ้นอยู่กับ ชนิดของพลังงาน ฉันใด ความพยามและความแนบแน่นของสายสัมพันธ์
ก็ขึ้นอยู่กับ ชนิดของความสัมพันธ์ (คนรู้จัก คนคบหา เพื่อนทั่วไป เพื่อนสนืท เพื่อนรัก และรักเพื่อน อิอิอิ ) ฉันนั้น
ดังนั้นในการคบหากัน ก็ต้องมีทั้งการคายพลังงานและใช้พลังงาน
ซึ่งผลรวมทั้งหมดจะเป็นคายหรือใช้พลังงานงานก็ขึ้นอยู่กับว่าการใช้พลังงานในขึ้นตอนใดจะมากกว่ากัน
ก็เช่นเดียวกับคนเรา ที่ บางคน ต้องใช้ความพยายาม อย่างมาก ที่จะคบหาใครสักคน
แต่บางคนกลับง่ายดายเสียเหลือเกินที่จะรักกัน
(ก็ มีใจให้กันอยู่แล้ว แค่คายพลังงานนิดหน่อยก็สร้างพันธะได้อยู่แล้ว)
คนเราก็มีทั้งที่เป็นแบบเฉื่อยชา (inert) หรือ ว่องไว (active) เช่นเดียวกับสารเคมี

อืมมม แล้วคุณละ สร้างพันธะกับแบบไหน ดูดหรือคายพลังงาน
(ส่วนผมคงเป็นธาตุจากต่างดาว คงไม่มีสารประกอบในโลกนี้สำหรับผมแน่ ๆ)