Niekoniecznie. Blog o podróżach. Backpacker Blog. Mexico and more.

Ushuaia.

2016-01-20T09:11:00.000-06:00

Tierra del Fuego. Ziemia Ognista. Dwa słowa, które pobudzają wyobraźnię. Już pod ciepłym kocem z laptopem na kolanach marzymy o podróżach w nieznane, tam gdzie nie sięga wzrok, na koniec świata. Ushuaia ostatnie miasto świata, ukryte przed antarktycznym wiatrem Zatoką Beagle, bacznie i z niechęcią przygotowuje się do zmian. Jeszcze nie tak dawno po Maipú przechadzała się jedynie garstka zapaleńców, zbłądzonych turystów. Niestety świat gna dalej i bierze jeńców jednego po drugim. Kolejne wycieczkowce wyładowane amerykańskimi turystami na emeryturze z czapeczką z daszkiem, wielką walizką i czerwoną kurtką z napisem Expedition wypływają z portu na rejs na najbardziej niegościnny kontynent Antarktydę. Dziesiątki młodych duchem szukają być może ostatniej przygody. Wcześniej jednak uzbrojeni w canony i nikony przechadzają się po mieście, które wcale nie ma ochoty obudzić się z letragu i zatrzymać ich na dłużej. Niecynamonowe sklepy kuszą plastykowymi pingwinami, kormoranami, kubkami do maté z napisem Ushuaia, przyduże tandetne koszulki żóltymi literami krzyczą End of the World. Kto by się nie skusił? Na witrynach restauracji piecze się cordero pátagonico, półdzika baranina rozkłada się nad skiwerczącym ogniem, by trafić na talerze smakoszy. Wśród siwych mieszkańców zasobnych krajów snują się ich brodaci wnuczkowie, w przydługich włosach i wełnianych czapkach, ciężkich butach z podeszą vibram, bezowocnie szukając taniego wyszynku, żeby napić się szklankę czerwonego Malebeca i podzielić się historiami podróży, wspólnie zaplanować wyjście na pobliski lodowiec.

Na obrzeżach miasta nieśmiało rozrzucone drewniane domy pierwszych kolonizatorów z północy chowają się przed świszczącym wiatrem, trudno im chyba uwierzyć, że spokojna zatoka otoczona groźnymi górami tak się zmieniła. Miasto betonuje coraz bardziej ruchliwe ulice, ludzie stawiają kolejne, coraz straszniejsze maszkary udające domy, centra handlowe, kasyna. Dziwi się stara kolonia, że nikt na nią nie spojrzy, na ich harmonijne dachy domów z niedużym okapem, proste, surowe elewacje, delikatne białe rynny, niewielkie białe okna i ganek. Na niewielki ogród dookoła gdzie właśnie kwitną łupiny.

Lato trwa w najlepsze, niekończące się dni przynoszą do miasta energię na cały rok. Przecież gdy minie już południowe lato, nadejdą długie, ciemne zimy, zasnieżone miasto i skuta lodem zatoka będę mogły wreszcie odetchnąć i wypocząć, nabrać sił na kolejne pracowite dni.

Sudety.

2015-06-28T09:01:00.002-05:00

Lubię kluczyć po wsiach i miasteczkach Dolnego Śląska. Z nostalgią wspominam czasy, gdzie za sto pięćdziesiąt złotych jechaliśmy na tydzień pod namioty, wędrując ze Srebrnej Góry, wielokrotnie gubiąc szlak, za gościnę płacąc borowikami z dębowego lasu, niespodziewane burze i wdzierający się do namiotu deszcz, wyskakujące śledzie, jazdę na stopa z robotnikami- bo tylko jeden autobus jeździł dziennie, świeże bułki o czwartej wypukane w piekarni na rynku w Lądku Zdrój, skręcone kostki, beztroskę, zapach lasu, kolejne szczytowanie, najtańsze piwo- na spółę, nocne pociągi, które wtedy jeszcze robiły tudum-tudum-tudum…Polska przed gwiazdkami na granatowym tle.

Znów zaczarowały Kopalnia w Złotym Stoku, Lądek Zdrój, tym razem udało się zobaczyć część zdrojową i napić mineralnej, buczynowe lasy spowite mgłami, Zygmutnówka, małe barokowe kościoły, spokój i cisza. Uciekli jedynie ludzie. Dokąd? Wyjechali za obietnicą lepszego jutra w Londynie, Hamburgu i Dublinie? Schowali się przed żarem lipcowego słońca? Może przenieśli się do podmiejskich domków z małym ogródkiem, polskiego dream? Wszędzie pizzerie, dobrze, że kebaby i chińczycy nie dotarli, bary mleczne już skutecznie przepędził panoszący się kapitalizm, restauracje-relikty upadły, dzielnie bronią się pijalnie taniego piwa, starsze panie ciągle wyglądają przez okna, ławka przez sklepem zajęta od samego rana, tam można jeszcze dostać śnieżkę, w południe dzwonią na sumę.

KL czyli w Kuala Lumpur

2015-06-19T11:33:00.001-05:00

WSTĘPU NIE MA.

Wracam, bez zbędnych komentarzy, wstępów, inwokacji, prologów.

Znów będę kosztować świeżego tuńczyka na małym targu w północnej Hiszpanii, zachwycać się wschodami słońca nad pustynią Negev i zachodami, na wzgórzach wiedeńskich winiarnii, nurkować na Morzu Balisjkim, zabiorę w podróż przez meksykańskie bezkresy, na przechadzkę po Tatrach Zachodnich i Bieszczadach, spływ kajakowy Narwią i na Hel, zimą.

Przeszłość, zaprzeszłość i teraźniejszość będą się mieszać, czasami kontynuować temat, będzie nieliniowo jak u De Landy, płynnie jak u Baumana, oby było dowcipnie jak u noblistki.

Skoro mieszkam znów w Polsce, przynajmniej przez jakiś czas, będzie po polsku. Już jestem mniej oburzony i obrażony na kulturę obrazkową, będzie dużo zdjęć, niektóre ładne.

KUALA LUMPUR

Miasto, metropolia, azjatycki tygrys, maszyna. Wszystko tu miesza się ze wszystkim. Struktura miasta, jego estetyka, świetnie odzwieciedla polikulturę wilonarodościowej Malezji, islamscy malajowie to więkoszść, ale chińscy buddyści i hindusi są widoczni na każdym kroku. Po miesięcznych nie-wakacjach, utrapieniu brudnych i śmierdzących Indii, lądowanie czerwonym samolotem AirAsia, gdzie obłędne stewardesy rozdają podniebne drinki z palemką, na Klia2 należało do największych przyjemności. Błyskawiczny przejazd jasnym, superszybkim, czystym pociągiem, na stale podłączonym do darmowego i bezprzewodowego internetu ucieszył mnie jak nigdy dotąd. Podczas pierwszej przejażdżki przez drogowe spaghetti i betonowe ślimaki miasto witało mnie szpicami lśniących wieży i lasem żurawi. Z balkonu rozpozcierał się widok usypiające miasto.

Po porannej podróży klimatyzowanym wagonem metra, wysiadłem na KL Sentral - niby to stacja kolejowa, a jednak mall. Kiedyś przewidział to Remment Koolhaas, w pas mu się kłaniać należy. Jakość przestrzeni publicznej jest właśnie na poziomie kilkuletniego mallu, takich Złotych Tarasów, przaśnych i zachwycających gawiedź. Bałaganiarskie detale architektoniczne, gzymski, kolumienki raz korynckie, raz grecko-rzymskie, innym razem stalowo-gipsowe cieszą niejedno oko; ruchome chodniki, labirynty schodów elektrycznych, kurtyny powietrzne, marmury i granity, bezszelestne windy, podtrzymjąca przy życiu niezawodna klimatyzacja o temperaturze Helsinek wczesną wiosną, przypominają nam, że Malezja to kraj nowoczesny i bogaty. Poziom kosumpcjonizmu i blichtru równy wysokości Petronas Towers, wszędzie te gabbany, chanele, korsy, prady, strabucksy, coca-cole, kfc… na sam koniec Złote Łuki, dziękuję, że wreszcie mają mięso a nie jakieś tofu czy grillowany ser. Obywatel plug-in to ja.

Wystaczy jednak tylko wyjść na ulicę i poczuć zapach/smród curry i durianu, woń dalekowschodnich potraw, wypić orzeźwiającą herbatę zieloną podawaną w małych, porcelanowych filiżaneczuszkach, zobaczyć malajskie muzułmanki ubrane w wielokolorowe, wzorzyste, różowo-żólto-niebiesko-w-pepitkę abaje, więkoszość głowę okrywa złoto-srebrno-w-paski nikabem, na ramieniu torebki z dużym znanym logo, obok gdzieś siedzą prawie półnagie nastoletki pochodzenia chińskiego i wymachują wielkoekranowym smartphonem. Cały ten balet odbywa się na tle architektonicznej, fascynującej kakofonii, tu postmodernizm, tu prawie-modernizm, tam szklane wieżowce, gdzieś wiszą kable, wstydliwe świadki później elektryfikacji, nowoczesny meczet, detale arabskie, kopułki. Bezkresny pluralizm architektoniczny.

Krążąć po mieście, które lekcje odrabiało chyba w Los Angeles, szukając niespodziewanie kończących się chodników, wreszcie zdałem sobie sprawę z tego skąd przyleciałem - największej demokracji świata. Indie zacząłem wreszcie doceniać, ale za to co niematerialne, pewnie łątwiej z daleka. To co Tutaj trzeba przetrzymać, to tylko w chwila w perspektywie wieczności, ziemski padół. Może to i bajka, utopijny sen marzyciela, ale hindusi myślą o wartościach niematerialnych: religii, rodzinie, szczęściu… nawet nie umiem ich wymienić, zepsuty (lol) przez zachodnio-imperialistyczny świat. Bo czy najwyższym osiągnieciem naszej cywilizacji jest mieć? Szybki samochód, duży wygodny dom, markowe ciuchy? Może warto raczej być, dla siebie i innych? Takie rozmyślenia nagrałem na mój telefon i właśnie je odsłuchuję. Lekcję o Indiach odrobiłem dopiero w Malezji.

Kończę refleksyjnie, bo przecież podróże kształcą :)

see you soon/ do zobaczenia

2014-10-31T10:03:00.003-06:00

So, I am suspending my blog for a while.
It's been amazing and great 7 years :)

I am looking for a new format for niekoniecznie and travelling more than ever.

Follow me on instagram : adi_ponton :)

Cheers from BKK :)

Po siedmiu latach zawieszam bloga. Teksty o miejscach, które odwiedziłem są zdecydowanie zbyt miałkie i powierzchowne, w biegu nie mam czasu na przyzwoitą analizę i przemyślenia. Do reportażu mi daleko, a do mistrzów- Herberta, Kapuścińskiego czy Podsiały jeszcze dalej. Nie bez przyczyny wymieniam tu polskich twórców- pisanie w obcym języku często jest pokraczne i nienaturalne i nie chodzi tu tylko o język, ale czytelników globalnych, z którymi nie zawsze dzielę podobne doświadczenia czy wzorce kulturowe.
Kiedy zaczynałem niewiele osób pisało blogi po polsku, dziś jest w czym przebierać.
Ciągle mam wiele historii do opowiedzenia, nieskończone opowieści, historie i powiastki o Meksyku, a teraz sporo o Azji. Czeka tekst o malarstwie Marwara vs. Boscha czy o bezszelestnych ludziach z Ladakh...
Dziesiątki tysięcy ( ca. 215 000) zdjęć do przejrzenia i wybrania tych najlepszych.

Brakuje też czasu- pewnie nie tylko mnie.

Póki co zapraszam na instagram ( bo to takie latwe, proste i bezrefleksji, że mogę prostować jedną ręką a drugą grać choćby na pianinie). Szukajcie mnie pod nickiem adi_ponton.

Przeczytano mnie 69 567 razy.

Wrócę w nowej wersji:)

Pozdrawiam z Bangkoku, gdzie głową pęka od tematów.

Day Twentyseven/ Dzień Dwudziestysiódmy

2014-09-02T08:34:00.000-05:00

source: http://imgur.com/a/Z2zOn

Day Twentyseven/Km 2786 /Taj Mahal

When I was planning my trip to India I wasn't very keen on going to The Taj Mahal, everyone has been there, there are so many pictures, it cannot be that amazing. The Modern Wonder of The World, great I thought, once again a modern world product with great PR, like mexican Chichen Itza. Being here for a month made me think differently...

When you travel you visit, you do sightseeing, mostly. Coloseum, Louvre, Eiffel Tower, a glass of wine in Rioja, bacalao in Porto maybe lucha libre in Mexico City. You might want to use the same pattern for India, of course it is possible you rent an A/C car with a driver who will take you from one place to another, then to your five-star hotel with white and clean table cloths, shining cutlery and amazing punjabi food, but you will not see India at all. Travelling here is rather a struggle, heat, omnipresent odour and noise, dump on every street, no sidewalks, semi-wild cows, traffic, always delayed trains, dirt everywhere. Travel to India will not be a travel to know your second ego or any spiritual bullshit, it is to understand problems of modern world, third world.

Poverty and wretchedness are running here an experiment how far can a human fall, what are the limits of survival, how to dehumanize one? Malaria, dengue, typhilis, cholera are checking how strong is a human body? Can I mutate and kill? Corruption and rapacity try how far can one move? If I have more kids and I break their hand or legs, how much money can they beg? How much will my daughter on the black market cost? Is it enough to buy a cow or goat?

The Secretary of Tourism promotes India with a slogan Incredible India. Probably eighty years ago travel here must have been the romantic one, thousands of colours, new smells, amazing fortresses, palaces, temples, beautiful people and landscapes. Today it is rather an incredible example how can one survive and remind us how lucky we are. After a time spent in India a proper holidays are needed, the one with white sand, turquoise water and palm trees.

Getting back to The Taj, it is worth seeing, maybe not for the great architecture and white marble domes or semi-precious stones, but to look around and see the contrast, just on the other side of the river or by the entrance gate, slums is growing rapidly, barefoot kids are selling whatever they can or beg for food, old, homeless people are dying on the sidewalk hoping for a better afterlife.

Dzień Dwudziestysiódmy/Km 2786/ Taj Mahal

Kiedy pierwszy raz myślałem o podróży do Indii nie chciałem jechać do Taj Mahal, bo to przecież takie obfotografowane, znane, z pewnością nie jest warte pojechania, mówią, że kolejny Cud Świata, że... jestem przecież mądrzejszy i się nie znają, że w Meksyku Chichen Itza wcale nie jest najlepszym zabytkiem i w ogóle. Po krótkim czasie spędzonym tutaj zacząłem powoli rozumieć Indie i sens tej podróży.

W podróżowaniu często chodzi o zwiedzanie, kolejny kościół, świątynia, zamek, stare miasto, muzem, rembranty, vermery, picassa, zimne Orvieto, bacalo w Porto, flamenco w Sevilli. Do Indii nie jedziemy zwiedzać, jeśli niektórzy mają jakieś mylne wrażenie, zapewniam że nie. Podróżowanie po tym kraju to udręka, gorąc, smród i hałas, nic przyjemnego. Mistycyzm i religia są tak codzienne, że po kilku dniach nie dostrzegane, bezczelne naciąganie białych turystów z początku zabawne i dowcipne po chwili denerwuje i doskwiera, brudne, zasrane dworce kolejowe są wielkim placem zabaw dla szczurów. Podróż do Indii to też nie podróż duchowa, do własnego wnętrza, odkrycia swojego drugiego ja i innych, przepraszam pierdół, to przede wszystkim próba zrozumienia tego ogromnego kraju, ale i współczesności. My Europejczycy nie jesteśmy już w większości, jest nas zaledwie garstka. Prawie połowa ludzkości, żyje poniżej progu biedy. To miejsce aby zrozumieć współczesny Świat, który boryka się z tyloma problemami, że trudno nam sobie je wyobrazić.

Bieda i nędza przeprowadzają tu eksperyment na ponad milardowej populacji, sprawdzając jak nisko może upaść człowiek, w jak mizernych i skandalicznych warunkach może żyć i przeżyć, do czego może się posunąć i jak bardzo odczłowieczyć. Czerwonka, malaria, denga, dur brzuszny sprawdzają jak silny jest ludzki organizm, jak szybko można zabić. Korupcja i chytrość sprawdza jak nisko może upaść człowiek dla pieniędzy, jeśli moja żona urodzi więcej dzieci i połamie im ręce i nogi, wybiję oko, o ile się wzbogacę? Jeśli sprzedam swoją córkę, ile pieniędzy za to dostanę? Starczy na krowę czy tylko na kozę? Polityk, pan, możnowładca sprzedając święte jezioro liczy jedynie słupki, zagraniczny kapitał szuka i sprawdza jak zrobić na tym pieniądze.

Ministerstwo Turystyki promuje Indie hasłem Incredible India, czyli Niezwykłe Indie. Pewnie kiedyś, podróże do Indii były romantyczne, takie jak nam się marzą, nowe zapachy, kolory, smaki, inna religia, wspaniałe pałace, forty i świątynie. Dziś ta niezwykłość poleca raczej na docenieniu tego co mamy, wspaniałej przyrody, stosunkowo dobrze działających miast i dobrego miejsca do życie. Po podróży po Indiach bezwzględnie potrzebne jest miejsce absolutnie piękne, aż tandetnie, biały piasek, lekko pochylające się palmy, turkusowa woda, żeby odpocząć.

A wracają do Taj Mahalu, trzeba go zobaczyć, nie dlatego, że się komuś podoba lub nie, że zbudowany jest z białego marmuru i wysadzany półszlachetymi kamieniami, ale raczej dlatego, żeby spojrzeć za mur lub na drugi brzeg rzeki Jamuna i zobaczyć kontrast bogactwa i biedy, ledwo skleconych z folii, kilku szmat, starych opon domów, bosych, głodnych dzieci czy bezdomnych starców, czekających na śmierć, w nadziei na lepsze życie w kolejnym wcieleniu.

Warto pojechać i zobaczyć Taj Mahal, ale rozejrzeć się dookoła i nie chować wzroku przed biedą i nędzą.

Day Eighteen-Nineteen/Dzień Osiemnasty i Dziewiętnasty

2014-08-29T02:49:00.000-05:00

Day 18-19/Km 1667-2114/Manali-Leh

There are two ways to get to Ladakh, one goes through Kashmir, passing just few miles away from the border with Pakistan and Afghanistan. Even though everyone says it is safe I wouldn't be that convinced – they are finally fighting in the name of a Great Muslim State.

The northbound route is open just few months- regularly mid-June to mid-September, but it all depends on weather condition, rainfall and who knows what else. It goes through numerous high-altitude passes- here I mean over five thousand meters high. After crossing Rothang Pass, which is often closed due to landslides or traffic-jammed by ones trying to see some snow or do paragliding, there is only one town on the way- Keylong. There most of the buses and jeeps stops, few kilometers the road starts to climb and there is no place where one can rest and literally respire. On the way there are few parachute cafes where you can have a decent stop on the very long and bumpy way. Once you see first stupas, white colour buddhism chapel, you are close to Leh.

Dzień 18-19/Km 1667-2114/Manali-Leh

Nie jest tak łatwo dostać się do Leh. Pierwsza z dróg prowadzi tuż pod granicą z Pakistanem i Afganistanem, przez sporne terytorium Kaszmiru, usiana jest licznymi posterunkami i koszarami wojskowym, a tu i ówdzie stoją ukryte wyrzutnie rakiet. Druga droga, północna, otwarta jedynie trzy miesiące w roku, prowadzi przez wysokie przełęcze i szerokie doliny rzeczne, czasami urywa się, przy większych deszczach trzeba przejeżdżać przez rwące potoki czy wodospady. Na prawie pięćset kilometrowej trasie znajduje się tylko jedno miasto -Keylong, które raczej wygląda jak przypadkowa zbieranina drobnych handlarzy.

Najczęściej wszyscy pokonują drogę zatrzymując się na noc w nim lub w jednym z kilku pobliskich obozowisk. Kierowca uprzedza nas, że pierwszego dnia możemy jednak przejechać niewiele ponad sto kilometrów, ponieważ dalej zaczynają się wysokie przełęcze sięgające pięciu tysięcy metrów nad poziomem morza, a tam nocleg, z powodu braku tlenu, nie jest możliwy.

Krajobraz zmienią się powoli, zielone wzgórza i lasy znikają powoli a zastępuje je niska roślinność aż zamieni się w suchą, kamienną i nieprzyjazną pustynię. Podróż trwa dwa dni, białe buddyjskie stupy przydrożne sygnalizują koniec długiej podróży do Leh.

2014-08-28T01:21:00.000-05:00

Day Fifteen/Km 1667/ Manali

Manali has always been a south gate to Himalaya, infamously unpredicatble Rothang Pass protects unwanted from the far-away Ladakh Kingdom, Tibet and Nepal. As a stop before long and dangerouse journey it hosted travellers.
It is said that for foreginers Manali has been discovered by Israeli about fifty years ago. Exciled from unhospitable homelands of East Carpathian they must have been looking for similar ladscapes - the Golan Hills were still under dipute between. Green hills, untouched pine trees forest, cold streams and rivers, waterfalls remembers Galicia though everything there is higher, greater and more spaciouse. Today Manali is packed with Isreali from the youngest one to the eldery, many shop signs are written in jewish, you will meet them dancing, as they dance at Shabat Shalom on the Friday evening next by the Western Wall, smoking nargila in hundrets of bars in Vashisht overlooking the valley, barganing for the pashmina and yak shawls in dozen of shops and market in Manali and Old Manali.

Dzień Piętnasty/Km 1667/Manali

Manali od wieków było ostatnią osadą przed wielkimi Himalajami, ostatnim przystankiem przed przeprawą przez Przełęcz Rothang, przed długą i niebezpieczną wspinaczką na prawie czterotysięczną granicę pomiędzy zieloną krainą Himachal a królestwem Ladakh.
Miejscowi podkreślają, że Manali dla turystów zostało odkryte przez Izraelczyków, mniej więcej jakieś pięćdziesiąt lat temu. Ci którzy przetrwali wojnę, wygnani z niegościnnych radzieckich Karpat szukali krajobrazów lat młodości, sosnowych lasów, zimnych i rwących strumieni, głośnych wodospadów, małych drewnianych wiosek rozsianych wśród gór. Przedgórze Himalajskie przypomina dawną Galicję, jednak wszystko jest tutaj jakieś większe, góry wyższe, rzeki szersze, potoki bardziej rwące.

traffic jam to Rothan Pass/korek do Przełęczy Rothan

Day Eleven/Dzień Jedenasty

2014-08-16T21:36:00.002-05:00

Day Eleven/Km 1358/ Chandigarh
Aparently India can be well organized and clean.
It has started in 1947 when India and Pakistan got Independence, north states and nation of Punajb and Haryana needed a new capital. A team of american architects got invited to design a new town close to the village where Chandi was worshipped, apparently they couldn't fullfill the expectation of authorities. Le Corbusier got the call.

One of the greatest architects of all the time, the one that has changed thinking about architecture, moved it foreword, worshipped by the students got a new amazing task to built a new capital city in India. This was a great chance to prove all his statments.
When I got to the old train station, outside of the town, it was messy as everywhere in India, but then one we enter a perfect Grid it all got overorganized. Clean wide streets with bus lanes, divided by a green line, lawns with line of trees, sidewalk and bikepath, where in India mostly you would have a general line for all kind of transport.

All the city is divided into numerous sectors, 800x1200m, each sector in subsectors. Sector 17, called a city center, is conformed by a great concrete square surrounded by numerous shops, cinema and one restaurant, in Sector 43 we will find bus station, sector 9 is for local goverment while sector 1, of course, is for the state goverment, there is one with hotels only, one with museums...City Zoning was not our favourite. Sixiteis Utopia thinking left us without water and food for couple of hours, finally we found some illegal food stalls where we could buy some water, but it was madness. Great experience to get convinced myself once again that city zoning is just a mistake.

The city was built following four principles Circulation, Working, Living and Care of Body and Spirit. Considering this rules Le Corbusier proposed a linear park along the river that was crossing the city south-west to north east, finishing in the Capitol Complex.
Sector 1 as I wrote was built for a new goverment of two states, it was the next Corbusier's great manifest. Three building got situated in a great garden- over the years and due to security they got divded now. Secretariat is a massive, ten floor, grey, concrete building which fulfills some of his Five Points, like an amazing roof garden which overviews the building of High Court and the Assemblies of Punjab and Hayrana. The super concrete building of Assembly gives you the feeling that you are in the goverment building, dimmed light comes only through small horizontal windows, great concrete ramp leads to The Assembly Hall, great parabolic-like structure.
I went to Chandigarh full of curiosity if the city can be founded in the middle of nowhere, if one person can build it, if it works. I must admit I am pretty amazed by the worked of the great Le Corbusier, he proves that India can be a clean and organized country, maybe sometimes overbureaucratic. A great lesson!

Dzień Jedynasty/Km 1358/Chandigarh

Wszystko zacząło się w 1947, kiedy Indie i Pakistan wywalczyły niepodległość, północne stany Punjab i Haryana potrzebowały nowej stolicy. Rząd zdecydował aby zaprosić do współpracy zespół amerykańskich architektów, wśród których był urodzony w Warszawie Matthew Nowicki, niestety nie sporostali oni wymaganiom ówczesnego rządu. Telefon zadzwonił w pracowni Corbusiera.
Jeden z największych i najważniejszych architektów był już wtedy bardzo rozpoznawalny, jego teorie i czasami kontrowersyjne projekty budziły dyskusję w architektonicznym świecie. Taka propozycja była świetnym sposobem na udowodnienie jego radykalnych teorii i wybudowaniu całkowicie modernistycznego miasta, począwszy od planu aż po budynki.

Kiedy wysiadłem na starym dworcu kolejowym, wyglądał dużo lepiej niż inne w tym kraju, dość czysty, dużo ławek z nierdzewnej stali, brak nieznośnego smrodu i jakiś ogólny porządek zapowiadał już, że jestem w innych Indiach. Przekonałem się już jadąc do hotelu w Sektorze 23. Szerokie aleje, z wydzielonymi bus pasami, odziela pas zieleni, krótko wystrzyżone i zadbane trawniki ocienia szpaler wysokich drzew a za nim oprócz zadbanego chodnika ścieżka rowerowa - modelowy przekrój ulicy, nawet dla współczesnego miasta. Zatoczki wjazdowe, za nimi parking przed budynkami, wszystko świetnie oznaczone i przestrzegane. Od razu mogłem odetchnąć spokojnie, nie będzie rozczarowania, praca mistrza doskonale ułożyła indyjskie społeczeństwo.
Miasto zostało podzielone na wilelkie sektory, każdy mierzy 800 na 1200 metrów, podzielone na mniejsze części wewnętrznymi ulicami, do każdego z nich można dostać się jedynie przez jedną z czterach ulic wjazdowych. Sektor 17, to centrum miasta. Trochę bezduszny, betonowy plac, otoczony setkami sklepów (kolorowy krzyk reklam i szyldów przypomina nam, że jesteśmy w Indiach) pełen jest ludzi, słychać gwar i śmiech, Sektor 43 to dworzec autobusowy, Sektor 9 mieści instytucje miejskie- policję, urząd miasta. Sektor 1 zwany Capitol Complex to popisowe dzieło Le Corbusiera- Zgromadzenia Punjabu i Haryany, Sąd Najwyższy oraz kafkowski Sekretariat.

Kafkowski? Żeby wejść i zwiedzić budynki Le Corbusiera zostaliśmy wciągnięci w biurokratyczną maszynę Chandigarhu. Po tym jak pierwsza policjantka odesłała nas do okienka z przepustkami, tam dali nam adres gdzie możemy uzyskać przepustkę, na recepcji panie wysłały nas do infromacji, infromacja do Urzędu Turystyki, ten po wnikliwym sprawdzeniu paszportów i spisaniu wszystkich danych dał nam, jakby się wydawało przepustki. Wróciliśmy do okienka, tam po kolejnym sprawdzeniu paszportów, zrobieniu zdjęć, dali nam kolejną przepustkę, pani (ta co nas odesłała na samym początku) zaprowadziła nas do kolejnego funkcjonariusza, ten zabrał na, omijając główną kontrolę, do pokoju kontrolnego, tam (to jest już krok siódmy) kolejny, wyższy stopniem oficer wziął od nas paszporty i wystawił kolejną przepustkę, wraz z jego podwładnym udaliśmy się do kontroli, którą minęliśmy, potem pojechaliśmy na szóste piętro, tam w pokoju pełnym biurek i papierów, otrzymaliśmy kolejną przepustkę (krok dziewiąty, minuta 82).

Widok z dachu szarego, betonowego Sekretariatu był imponujący, w oddali góry, przed nimi regularna siatka miasta z drugiej strony budynki sądu i parlamentów. Budynek wypełniał przynajmniej dwa z pięciu corbusierowskich punktów zasad budowania budynków. Parlament dawał wrażenie potężnej i władczej instytucji, pośrednie światło wpadające do głównego hallu nadawało wnętrzu specyficznego klimatu, sama sala obrad przykryta parabolicznym kominem była spokojna i bardzo przestrzenna.

Pojechałem do Chandigarh jako architekt, student wielkiego mistrza, pełen obaw, że nasza europejska architektura nie jest w stanie zrozumieć indyjskiej myśli, temperamentu, sposobu życia, że miasto zostało zniszczone. Okazało się odwrotnie nasza przewaga cywilizacyjna w budowaniu miast pozwoliła zbudować strukturę czystą, zorganizowaną i łatwą w zarządzaniu, być może zbyt uporządkowaną. Trudno zgodzić się ze strefowaniem miasta-na części handlowe, pracy, mieszkania, urzędowe. Chandigarh wywiera wrażenie chyba na każdym, nie tylko architekcie i jest obowiązkowym punktem podczas wizyty w Indiach, nie ze względu na budynki, ale na eksperyment socjologiczny, który tam się odbył i odbywa, żeby zrozumieć te kraj lepiej.

Day Nine/Dzień Dziewiąty

2014-08-15T09:27:00.004-05:00

Day 009/Km 625/ Mandore
Mandore once used to be a fairytale kingdom, today far away from toursitic routes ex-Marwara capital invites to lush and beautiful gardens. Amongs the think greenery, protected by a fort and high city walls form north we visit well conserved complex of temples and tombs, a palace and quite small but charming Arc du Truimphe.

Hindi temple impress detail, known for us from baroque churches, richly decorated columns, pilasters, tymphanons...actually one can say that entire architecture dictionary could be found there.

Dzień 009/Km 625/ Mandore
Mandore, położona zaledwie dziesięć kilometrów od Jodhpuru, była kiedyś stolicą potężnego królestwa Marwara. Dziś, na uboczy głównych turystycznych tras, nieśmiało zaprasza do swoich soczystych ogródów. Wśród bujnej zieleni, za wysokimi murami od północy, czekają na nas zespół świątyń i grobowców, fort i skromny łuk triumfalny. Wszystko w kolorze gorej ochry, pewnie tu nazywają go curry. Między świątyniami, we wschodniej części ogrodu biegają wielkie, zwinne i wydaje się, że dość agresywne małpy.

Hinduistyczne świątynie zachwycają detalem znanym nam w Europie dopiero z barokowych kościołów, bogato rzeźbione kolumny, pilastry, tympanony... właściwie cały nasz słownik architektury wzbogacony o miejscową tradycję, ornamenty, wzory.
Największa z świątyń zachwyca przysadzistą, bardzo bogato zdobioną portykiem z kolumnadą, strzelistym, tarasowatym dachem, spiralnym sklepieniem nad częścią centralną... i te słonie, te słonie w narożnikach utwierdzają nas w przekonaniu, że jesteśmy w kraju Ganesha.

Day Eight/Dzień Ósmy Jodhpur

2014-08-13T00:54:00.000-05:00

Day Eight/ Km 615/ Jodhpur

Kites over blue city.

According to hindu calendar a day before the full moon in Sharavan month is celebrated as a Day of Sisters and Brothers called here Raksha Badhan. In Indian culture brother and sister is a very broad definition, all your cousins, brothers of your spouse, sister's spouse brothers and sisters are celebrating the day of love and bound between family. To protect your beloved you tie a knot on the wrist of your brother and it is going to protect him.

To memorize this day over the skies of Jodhpur waft a colorful flock of kites. According to colour and shape locals give them names amongst the most common are Pari- Fair, Chanda Tara - Moon and Stars or Tiranga - Three Colours. Since the very dusk young boys climb the rooftop of their houses and let kites to symbolize the eternal love between brothers and sisters...

Megragarh

Already a name of the fort makes us to think about something mighty, powerful, strong, bulky and hefty. Majestic Megragargh rises over blue city skies and protects it from the enemy.

A maze of medieval-like streets and squares leads us to the top of the hill, a pleasant half hour walk takes us to the first gate. Each step you take remembers the great history and reassures you that it used to be one the the most powerful cities in region. The fort offer an amazing view over the blue cities of Jodhpur, the old town where only the privileged could paint their house blue and the new equally blue town.

While walking through the Megragarh museum I found an amazing collection of Marwara Paintings looking like The Garden of Earthly Delights and called Garden of Earthly Delight... Why? How? There are a lot of question in my head now. I am definetely going to investigate it closer.

Dzień Ósmy/ Km 615/ Jodhpur

Latawce nad błękitnym miastem

Zgodnie z hinduskim kalendarzem w dzień poprzedzający pełnię w miesiącu Sharavan świętuje się Dzień Braci i Sióstr zwany Raksha Badhan, mówiąc bracia i siostry nie zapominajmy, że hinduskie rodziny są liczne i przez rodzeństwo rozumie się również kuzynów, rodzeństwo męża, rodzeństwo siostry męża i każdą nawet dziesiąta wodę po kisielu. Aby przypomnieć o miłości do rodzeństwa, ale i obowiązkach wiąże się im na nadgarstku dwukolorowy kłębek a węzeł ma chronić przede wszystkim co złe.

Tego dnia nad Jodhpurem unosi się wiele latawców zwanych tutaj Guddi, a miejscowi odpowiednio do koloru i kształtu nadają im imiona wśród, których najpopularniejsze to Pari czyli Wróżka, Chanda Tara czyli Księżyc i Gwiazdy czy Tiranga - Trójkolorowy. Od samego świtu chłopcy i mężczyźni wchodzą na dachy błękitnych domów i przy rytmach hipnotycznej muzyki tańczą z wiatrem pozwalając latawcom cały dzień unosić się w cieniu potężnego Fortu Megragarh.

Latawce są ważnym elementem kultury indyjskiej, w czasach średnio służyły nie tylko do przekazywania wiadomości ale również do mierzenia odległości.

Karmienie Orłów w Forcie Megragarh

Wreszcie dotarłem do miejsca, które warte jest mszy. Potężny, majestatyczny, groźny pewnie i trochę bajkowy Fort Megragarh unosi się nad błękitnym, tym razem rzeczywiście błękitnym, Jodhpurem. Brudne, wąskie uliczki miasta o średniowiecznej strukturze prowadzą przesmykami, małymi podwórkami, placykami na wzgórze zamkowe, do wejścia bronią go liczne, do tej pory, niezdobyte bramy. Z góry rozpościera się widok na drobno i chaotycznie utkane ulice i place miasta, błękitne, chaotycznie rozrzucone domy, tworzą perski dywan historii.Sama nazwa fortu przynosi nam już na myśl coś potężnego, każdy krok zdaje się jeszcze o tym przypominać, kolejne bramy, wielkie żeliwne drzwi, armaty są nostalgicznym wspomnieniem czasów wojen i niepokojów, maharadży i najeźdźców.

Od tysiącleci wzgórze, na którym wznosi się fort zamieszkiwały orły, które ciągle unoszą się nad dachami Jodhpuru. Kiedy miasto rozrosło się zwierzęta zniknęły, pewnie część z nich padła łupem głodnych wieśniaków, którzy dopiero ci przybyli do miasta, inne poszukały lepszego miejsca do życia. Orły miały przynosić miastu szczęście i spokój, były wcieleniami zmarłych władców i mędrców, dumnie patrzyły z góry i obserwowały miasto. Maharadża nie mógł pozwolić, żeby i one wyniosły się z miasta, wtedy właśnie to nadał przywilej jeden rodzinie, która mogła karmić orły. Od pokoleń codziennie około trzeciej popołudniu kolejny męski potomek przychodzi karmić orły. Drapieżcy już na godzinę przed zaczynają krążyć nad północno-wschodnim murem, gdy nadchodzi godzina zero karmiciel zaczyna rzucać kawałki mięsa w powietrze a potężne ptaki celnie nurkują po pożywienie rozrywając je na strzępy.

Day Five/ Dzień Piąty -Jaipur

2014-08-10T00:35:00.000-05:00

Day Five/Km 303/ Jaipur- the most dirty city in the world?

I must have did it wrong! The Jewel of Rajasthan disappointed me a lot. It was supposed to be amazing Pink City - it was dirty, noisy quasi-city.

I arrived to Jaipur in the rainy evening, it is never in favour of any city, even Venice or Barcelona in rain look as if they just woke up after all night party. The next day in the very morning I went to the Pink City. It was madness, tuk tuk, cars, rickshaws, motorbikes were running around like crazy - we might want to find a different world for traffic to express what happens on the streets in India, constant, unorganized, honking chaos. Either way.

I thought passing the Old City walls will take me to a peaceful and beautiful place, I couldn't be more wrong. I got to this massive bazaar-workshop-like street and it started to rain.

Thanks to God (Vishnu I think) I sheltered in a temple. A monk who was running the temple invited me inside and told me a bit of the story of Jaipur and the temple, he advised not to enter City Palace or Hawa Mahal- I thought he must be wrong, everyone is saying differently. Once it stopped to rain I went to the Hawa Mahal, as fast as I entered I left disappointed, the best was the view over Jaipur urbanistic nightmare. The same happened in City Palace, Monkey Temple or Mantar Jantar.

I am wondering who and how did such an amazing PR?- I will hire you guys.

I left Jaipur for Pushkar the very next morning.

Dzień Piąty/Km 303/ Jaipur czyli najbrudniejsze miasto świata.

Miało być różowe, zabytkowe, turystyczne, piękne, klimatyczne a i niepowtarzalne. Perła Rajhastanu. Kogoś chyba mocno poniosła wyobraźnia ?

Do Jaipuru wjechałem wieczornym pociągiem w strugach deszczu Rano obudził mnie hałas, łoskot, trąbienie i warczenie silników tuktuków i starych, zdezelowanych autobusów. Na zwiedzanie wyruszyłem w towarzystwie dzień wcześniej poznanego Turka z Antalayi. Jak udało nam się dojść do murów starego miasta, po uprzednim niemal-ogłuchnięciu, przekroczyliśmy New Gate z nadzieją na mniejszy ruch i jazgot a może wreszcie coś ładnego. Bzdura! Przemierzając długi niby to targ, niby wielki warsztat samochodowy złapał nas deszcz na szczęście schronienia udzielił nam buddyjski mnich i wspominał, że City Palace - sztandarowy zabytek Różowego Miasta- wygląda tylko ładnie z zewnątrz a w środku nic nie ma, podobnie Hawa Majal. Niedowierzając, po tym jak tylko skończył się deszcz ruszyliśmy dalej. Hawa Majal, jak mówi przewodnik, to pięcokondygnacyjny Pałac Wiatrów i najważniejszy zabytek w mieście. Weszliśmy i wyszliśmy. Gdyby nie widok z najwyższego punktu wieży żałowałbym tych 50 rupi.

Z góry widziałem, że kolejny zabytek czeka na nas za wielką bramą. Po tym jak przemierzyliśmy wielki, zapuszczony plac, gdzie oprócz wysypiska śmieci i pasących się swobodnie krów, owiec, osłów, wesoło biegających prosiaków teren bagnił się, a w oddali widać było rzutko rozrastający się śródmiejski slums. Okazało się, że wejście do City Palace jest droższej kosztuje aż 400 rupi...

Czekało mnie kolejne rozczarowanie. Jak się okazało za chwilę, że oprócz trzech dziedzińców otwartych dla zwiedzających jest tutaj przede wszystkich dużo handlarzy różnej maści, od tych co malują henną, przez sprzedawcy galanterii skórzanej, jedwabie i obrazy. Znów szybko wyszliśmy. Kolejno zawiodły mnie Jantar Mantar czy Świątynia Małp, o której świetnie kiedyś opowiadała na dwójce Krystyna Czubówna.

Z samego rano wyjechałem do Pushkaru.

I powtórzę genialnego Stasiuka:

"Miasta w tej części kontynentu to są wypadki przy pracy, dzieła przypadku i dobrych chęci. Na zdrowy rozum nie powinno ich tu być...Zwłaszcza w krajach, które przypominają ogromne wsie. Wieśniacy nie potrafią budować miast. Wychodzą im totemy jakichś obcych bóstw. Środek jeszcze jako tako zmałpowany, ale przedmieścia wyglądają zawsze jak poroniony przysiółek. Hipertrofia powierzchni magazynowej i stracony smutek. (...) ."

Day Four/ Dzień Czwarty

2014-08-06T23:01:00.002-05:00

Day 004/ Km 0-303/ New Delhi-Jaipur
Indian trains bring us always the same picture: crowds at the railway station, people hanging from the sides of the train, some of them sitting on the roof. My first experinece is quite different- neat, air-conditioned train left the platform with planned (!) ten minutes delay, half-empty wagon has only five seats in a row. I check my seat number via rail app. Apparently someone was already seating there, he asked me if I can take his place in a different wagon because he is travelling with luggage- probably mine fifteen kilos backpack he doesn't consider as a luggage :)
For the next hour or so the train crossed back of town- poor slums, falling apart house-like structures, semi-wild pigs plunging in dirty street pools, kid playing around, dump, dump, dump, drying colourfull laundry, old ladies wearing sari seating on the bench, dark workshops, small shops and strange looking eatieries...
...a few minutes later train passed a massive construction site of multistorey tower for housing somewhere in the middle of nowhere...

Western people will never understand a nostalgia to old time trains. Only some of them stil runs through Eastern Europe - Poland, Bulgaria, Romania and Ucraine... actually the last one are my favourite. There is always a lady- vagonova- who is taking care of entire wagon, letting you in, giving clean sheets to sleep, waking up when arriving to the final destination, bringing tea and coffe. As time passes they strating to extint. Soon they will be a relict of the past, like tramways in Milan or Lisboa.
Trains in Germany, England or France became a fast way of transport, they have lost all the old times charm. Impecable railwaystation, everything booked online or in a ticket machine. Of course, I understand that they need to reflect nowadays condtitions, but I will miss the old times trains.

Dzień 004/ Km 0-303/ Delhi-Jaipur

Nie taki diabeł straszny jak go malują. Wszyscy znamy, chociażby z fotografii, pociągi w Indiach, ludzi upchanych nie tyle co wewnątrz, co wiszących po bokach, uwiązanych do tyłu ostatniego wagonu czy siedzących na dachu, znajdujemy w głowie obrazy zwierząt podróżujących razem z ludźmi, jakieś gdakające kury, kozy, koniecznie kozy, może ze dwie kaczki albo chociaż jakaś perliczka czy indor. Zdarzyły mi się jedynie dzielić marszrutkę na Ukrainie i kilka gwatemalskich chickenbusów z całym zwierzyńcem, tutaj, póki co, nie wydaje się to powszechne.
Obyło się bez większych przeszkód. Bilet zakupiony przez andoridową aplikację ma być wystarczający. Stacja, dworzec nie-główny, ale taka Łódź Chojny, Warszawa Wschodnia czy Wrocław Mikołajów senny, zadziwiająco spokojny, kilka budek z jedzeniem i brudne toalety. Drzwi do pociągu szczelnie zamknięte, bo klimatyzacja ma umożliwić pięciogodzinną podróż, konduktorzy uprzejmi, pomocni, gniazdka elektryczne, lampki, rozkładany stolik. Ciekawe jak wygląda pierwsza klasa?
Pociągiem jadę do Jaipuru zwanego różowym miastem, przede mną pięć godzin podróży przez nowe krajobrazy.
Mam jakiś ogromny sentyment do jazdy pociągiem, mimo że czasami trwa to dłużej niż powinno. Zabiera on nas w niedostępne zakątki pejzażu, mostami przekracza rozlewiska i rzeki, łukiem omija tu i ówdzie rozsiane wsie, stuka, puka, gwiżdże, szeleści. Chętnie czekam wybieram się na przejażdżkę Chopinem, Kościuszko, Wrocławianinem czy Tatrami.
Opóźniony pociąg nieśpiesznie przyjechał przez zatłoczone przedmieścia, biedne slumsy rozpadających się domów, wolno biegających półdzikich świń, dzieci grających w piłkę, krykieta, wysypisk śmieci i schnącego prania.
Opóźniony pociąg przyjechał do Jaipuru, gdzie czekała na mnie szóstka naciągaczy i każdy z mojego hotelu, któremu to wierzyć, na schodach policja zgarnęła już trzech, kolejny chciał mnie zabrać na wycieczkę, dwóch innych się zniechęciło, właściwy czekał na zewnątrz, ale skąd wiadomo, że to właściwy, już chciał mi plecak ładować do bagażnika, ale szybko wziąłem bagaż na tylne siedzenie. Zaczęło nieśmiało dżdżyć.

Day Three/ Dzień Trzeci

2014-08-05T10:26:00.000-05:00

I remember getting for the first time to Haifa in Israel, it was really hard to manage with all the heat, strange language and alphabet, my credit card was not working either, I needed a few days to put myself on a proper track and plug in. This time it seems to be easier.

Each Great City has or had it's market. Apparently most developed countries got rid of their market replacing it by shopping malls, outlets, etc. Great cities of developing world still have their booming and vibrant markets, if you just walk around istanbuli Gran Bazar, mexican La Merced or Chandi Chowk you will find yourself in a parallel reality.

Chandi Chowk flows a river of people, rickshaws, tuk-tuks, horses, porters... old tables bend under the weight of colourful silks, polyesters, a homeless sleeps in a muddy gutter, a step ahead some is selling a grilled corn, there is small mosque and a bigger shrine with a beautiful plaza, where you have to take your shoes off to not offend Allah, some is scamming you, other vendor is trying, and selling you, some dates, cucuma, nuts, dried fruits, tea from Assam,a five year old girl carrying a few months old baby is begging for money, a hindu temple, a lady in sari stepping out of her new SUV, few young guys cooking rice on the street, more beggars. Complete chaos.

Poverty is very photogenic.

It isn't for me anymore. Living in a third world country as Mexico, I tried to understand people living in slums and investigate reasons, well it wasn’t that strange there. Maybe one day I'll try to find some solutions. How to accelerate de-slumming of megalopolis? What are the triggers?

Finally a slum is just a state, which is going to change in a regular, healthy part of any city, just look at Ciudad Neza in Mexico which by many, how haven't been there, is consider a slum. Once there are all city services and public transport there are rapidly changing and reacting to a new situation, becoming safe and better place to live. Watching poverty as a curiosity, taking picture of slums I found pretty annoying

Dzień Trzeci/ Km 0/ Old Delhi

Każde wielkie miasto ma lub miało swój wielki bazar. Wydaje się, że to zanikanie handlu nieformalnego jest znakiem "cywilizowania się". Bazary, targi, rynki o których pisze świetnie Aleksandra Wasikowska w książce Architektura Cienia, zniknęły już właściwie z mapy Europy. Nasz, Stadion Dziesięciolecia, zastąpiły galerie i centra handlowe, outlety, Marki, Raszyn, Tuszyn. Wielkie Miasta rosnącego świata ciągle mają swoje bazary- Grand Bazar w Istanbule, La Merced w Meksyku czy Chandi Chowk w Delhi. Osieroceni, w podróży, zawsze z przyjemnością wracamy na targi, aby poczuć ten kilmat, potargować się, powąchać nieznanych przypraw, dotknąć jedwabnych materiałów z dalekich krajów.
Chandi Chowk płynie powolną lecz burzliwą rzeką ludzi, rikszy, tuk-tuków, koni, wołów, tragarzy. Zniszczone stoły uginają się pod wielobarwnymi szpulami jedwabi, poliestrów, obok w rynsztoku śpią bezdomni, krok dalej ktoś sprzedaje grillowane kukurydze, jeszcze dalej mały meczet i świątynia, gdzie musisz zdjąć buty i okryć ramiona, obok rozkopy, ktoś inny naciąga Cię na niepotrzebne rzeczy, dalej pistacje, daktyle, żółta kurkuma, czarna herbata z Assamu, kilka walczących bezdomnych psów, znów sklep cynamonowy, pięciolatka ze swoim rocznym bratem na rękach żebrająca o pieniądze, pani w sari w wielkich okularach z ogromnym napisem Prada wysiada ze swojego SUV-a, świątynia hinduistyczna, ktoś chce zrobić sobie z tobą zdjęcie, ktoś sprzedaje mango lassi na ulicy, dorabia klucze, grupa młodych tragarzy gotuje ryż. Chaos. Skusiły mnie nerkowce i daktyle.

Delhi to miejsce gdzie świetnie współżyją ze sobą dwie wielkie religie świata- monoteistyczny islam odłamu sunnickiego oraz hinduizm. Hinduzim jest wszechobecny w życiu jego wyznawców, religia jest ważną i nieodłączną częścią życia, natomiast islam szuka miejsca dla swoich wyznawców, tak powstały wielkie i piękne świątynie- tu w Delhi Nizamuddin Darah oraz Jama Masjid. Wejście do meczetu czy na teren świątynny zaczynamy zawsze od zdjęcia butów, które w islamie uważa się za brudne i niegodne do stanięcia do modlitwy przed obliczem Allaha. Jama Masjid, zbudowana z czerwonego kamienia, dumnie wynosi się nad miastem zaznaczając obecność islamu w mieście, widać ją nawet zza wysokich murów Lal Quila'y ( Czerwonego Fortu). Zbudowana jeszcze w czasach cesarza Shah Jahana w połowie XVII wieku jest największą świątynią muzułmańską w kraju, tysiące wiernych zbierają się tutaj by uczcić początek i koniec Ramadanu.

Italians in the mosque/ Włoszki w meczecie.

Day Two/Dzień Drugi

2014-08-04T21:50:00.000-05:00

Day Two/ Km 0/ New Delhi

The post is as messy as New Delhi.

I woke up in the morning and it was still hot, boiling, steamy- I believe I need to get used to that.

It is messy! My fellow colleagues-urban planner- never designed sidewalks? Or they have been taken by Indian people? I am lost, really lost in this country, everything works differently, the cars goes on the opposite direction, I couldn't buy favourite mango juice- it looked to dirty, they are speaking funny english, they count in hundreds-one hundred already sounds expensive, doesn't it? - distances are massive and , you walk and walk and walk... On the other hand it is everything I was expecting: cultural shock, unknown, strange, hard to understand, funny... I am trying to get a phone number (awaiting the telephone to my hostel to prove I don't know what), train tickets (for this I need a phone number), my card to work... I am afraid to eat on the streets (it looks much more dirty than in Mexico or I am a pussy). It is cheap.

I visited great but not-mindblowing Humayun's Tomb, I pass by the only official Delhi tourist information and they told me that there is not much to see in Delhi, that this three days I planned is way too much. They normally say it is not enough...

I took my first tuk-tuk, and as I was imaging you have to bargain a lot, cut the price at least in half. Tuk-tuks are the small motorbike with seats for three people, they go faster than you expect, can slip in the traffic, they are cheap...

Someone told me to buy Indian clothes to merge with the crowd, of course it is impossible... I am too tall- once again - too white, my hair is too blond, I walk too strange, I have a red backpack, and I use map... Maybe I am less visible here than in Guatemala, but still I am flashing around.

And nodding is different, in Europe we nod for left to right to say no, and up and down to say yes, here the nod left-down, right-down to say yes. It was confusing at the very beginning because I thought they are not answering me-just moving their head...

Now I'll try to put everything in any order :)

and follow me on instagram

http://instagram.com/adi_ponton

Dzień Drugi/Km 0/Delhi

Chciałbym pisać jak Herbert w Podróżach z Barbarzyńcą, trafnie odnajdywać przymiotniki, szukać dziejących się czasowników i mistrzowsko żonglować rzeczownikami... Panu od Cogito nisko chylę czoło, aż spada kapelusz.

Na początku był chaos i w Indiach na chaosie się skończyło. Wszystko jest nie tak jak powinno, nie ma chodników, samochody, riksze, autobusy wybrały brytyjski kierunek poruszania się po drodze, jakoś inaczej kiwa się głową na tak i na nie, podobno mówi się tutaj po angielsku, ale nawet Vicky Pollard (z Little Britain) mówi wyraźniej, biurokracja osiągnęła tu chyba najwyższy stopień rozwoju, dzięki czemu moje członkostwo w Polsko-Indyjskiej Fundacji na rzecz Architektury i Archeologii przyniosło już pierwsze plony.
Próbuję otrzymać numer telefonu (ale to procedura przynajmniej dwu dniowa), kupić bilet na pociąg (tu potrzebuję numeru telefonu), odczarować niedziałającą kartę, znieść skwar i ukrop lejący się z nieba, ogarnąć metro, tuk-tuki, dziwny nieangielski i pikantne jedzenie, chyba na jakiś czas zostanę wegetarianinem.

Opowiem jeszcze o tuk-tukach, bo to kuriozum, które zasłużyło sobie już dawno na uwagę. Trójkołowa konstrukcja oparta na motorze zaskakuje sprawnością, szybkością i ceną, kierowcy, najczęściej bosi, nonszelancko prowadzą swoje maszyny używając prawej ręki, trzymając jedną nogę zaraz obok kierownicy. Motomaszyny są żółtozielone i mogą pomieścić przynajmniej trzech otyłych pasażerów lub jednego białasa z wielkim plecakiem. Kierowcy zapraszają nas do aktywnego udziału w negocjacjach cenowych, nietargowanie jest nie tyle głupotą co obrazą dla motorniczego. Taki tuk-tuk wciśnie się przez najmniejsze ucho igielne, wymija jak Kubica a zakręty zbiera jak Hołowczyc w Dakarze.
Mam nadzieję, że niebawem podam instrukcje jak i co jeść, pociągowe- bo to zanosi się na długi i trudny temat potem o wszystkim innym czego nie rozumiem, a zrozumiałem, bo jak pisała Maria Janion- jak czegoś nierozumiem, piszę książkę, a potem jest już wszystko jasne.

Zapraszam do czytania jutro, idę do Czerwonego Fortu i kilku muzeów.

Nie napisałem, że dziś byłem w Zespole Grobowców Humayun i w świątyni naprzeciwko. Chyba zrobiło to na mnie mniejsze wrażenie niż samo miasto i wszystko dookoła.

szukajcie mnie na instagramie : http://instagram.com/adi_ponton

Day One/Dzień Pierwszy

2014-08-04T10:55:00.000-05:00

Day 001/Km 0/ Delhi

There are still too many to be told... I left my soul in Mexico, but now I am heading new adventure: Asia! I've been to Israel for a few months, to Turkey a few times, but now it is time to plunge in Asia. I am staring in India! The country I have always dreamt to go. Is it Incredible India? I hope.

I arrived to steamy and hot Delhi on Sunday night, Lufthansa as always arrives on time, not even a minute later, I took the recommended Meru Taxi, bit expensive, but in the times of modern liquidity we all think about safety as a priority. The taxi driver of course got lost, I was going to guide him, as you do in Mexico, but he got kind of offended so I let him go his way. When I got to the hotel they got a blackout. Great-I though- I am going to dark house in the middle of unknown megacity. Am I really that silly? Of course the AC was off (it was like 32 ºC), my credit card due to it modernity was not working, apparently only magnetic strip card are working in India, and it was hot, I was melting down. Fortunately in the middle of the night the electricity got back, it got chillier and I could finally rest.

Dzień Pierwszy/Km 0/Delhi
Meksykańskie historie muszą poczekać na swoją kolej, kiedyś do nich jeszcze wrócę. Teraz witaj przygodo: jadę do Azji. Kolejna wycieczka ma potrwać prawie pięć miesięcy zaczynam w Indiach a potem Nepal, Sri Lanka, Tajlandia... Byłem już wcześniej w Azji, ale Turcja czy Izrael tak naprawdę leżą na granicy dwóch cywilizacji wschodniej i zachodniej, więc nie można na nich bazować swojej wiedzy o tym kontynencie. Do grudnia będę zgłębiać kulturę, tradycję, przesądy Azjatów, starał się zmienić stereotypy, nauczyć rozróżniać się Wietnamczyka od Laosanina, jeść dużo ryżu najpierw prawą ręką a potem już pałeczkami, ćwiczyć jogę i pewnie wiele więcej, a wszystko wyjdzie w praniu.

Do Delhi przyleciałem z Lufthansą i jak zwykle punktualnie i niezawodnie, podobno prawie tak jak przedwojenne pociągi. Już na lotnisku okazało się, że WBK wydaje karty dolarowe, które niekoniecznie działają zagranicą i chyba przeliczają wszystko na złotówki (rupie-dolary-złotówki-dolary), ale to chyba nie może być prawda?! A potem już było tylko gorąco i parno, parno i gorąco. Przepłaciłem za poleconą wcześniej Meru Taxi, ale czego nie robi się dla bezpieczeństwa w czasach płynnej nowoczesności (?) i dotarłem klucząc gdzieś po ciemnych ulicach Delhi do Moustage Hostel. Po drodze napotkaliśmy na ogromny ruch, setki obładowanych po dachy ciężarówek przemierzało zatłoczoną obwodnicę miasta. Czemu? Nie zdziwiło mnie, że nie było prądu, nie tyle co w moim hostelu co w całej okolicy. Do północy topiłem się w moim hotelowym łóżku przy trzydziestu stopniach. Na szczęście prąd wrócił, głośny kilmatyzator zawył i odrazu zrobiło się chłodniej. Nowy dzień nie przyniósł wiele niespodzianek.

Playas de México PartII/Część II Oaxaca

2014-05-12T03:00:00.000-05:00

way to the beach

Far away from the hubbub of big cities, under shadow of palm trees, between restless Pacific and cool peaks of Sierra Madre del Sur lie Playas de Oaxaca. Great for pampering, meeting people, partying until sunrise and surfing.
One says paradise.

No doubts that Puerto Escondido is Mecca of european surfers. They all flock to enjoy amazing morning waves and even better one night stands:) This is the place to do your first slides on a board with the best surf teachers. If you are coming from Mexico City try to take a bus through Acapulco, it takes four hour less than other.

Punta Zicatela is probably the most relaxed place in Mexico...I fell if I was in Steinbeck's Tortilla Flat. Everyone was so chilled, the life was about waking up, lying in a hammock while drinking beer or smoking pot, listening to waves of the ocean.

I remember meeting there a guy from San Francisco, who was to travel along the Americas for a year. When I met him he was in Zicatela about eight months, working as a gardener (of seventeen palm trees), he already learnt how to play a guitar and to surf. You might get very jealous of his life.

It is a perfect run away spot. You might stay there for longer than expected.

Do you remember glowing plants from Avatar movie? The reality is not that far from the fiction, at least at Laguna Chacahua, where fluorescent plankton glows just after sunset. If you are lucky and pay a lot they take you for a night boat trip to the coastal waters, if not without any problems local capitan can take you to the dark water of salt water laguna.

I was very sceptic about this place, but once we reach the first spot and I splash some water it started to glow! We asked our capitan if we can jump into the water, he agrees as long as we won't swim for more than five minutes and close to the boat...there were some crocodiles around. Once we got in the water our bodies started to glow! I couldn't believe it... We stayed there until the moon rose and got back to the party beach. This place is a must.

Mazunte is the hippest mexican beach-town. To far away from cities, airport attracts long-stayers. Once you get there you can't miss breathtaking sunset at Punta Cometa, morning pampering in natural jacuzzi formed by limestone rocks, all night beach parties with local hippies and life music, home made mezcal and the best argentinian bread and rolls. Hurry up, they are about to finish a new highway from Oaxaca City, who knows what's gonna happen.

El Zipolite lies a few minutes south from Mazunte, you just need to pass San Agustinillo Bay. If you want to put a label to every beach this is a nudist and LGBT beach, rainbow flags are waving all over the place and behind rocky end of the beach naked guy and girls enjoy the sun:) Apparently the hippie community organizes here a market with artesanal works, antiglobalist movies and books and a few bars. Good place to hedonistic holidays.

You might know Bahias de Huatulco from Almodovar movie Y Tu Mamá También, crystal clean waters, spotless and virgin beaches, a bonfire on the beach and romantic story. The charm is gone. Since the government decided to invest in the infrastructure and built a motorway and asphalt wide roads that lead to the coast, beaches are crowded, dirty and noisy. You might try to look for unspoiled waters at Huatulco National Park, they might be urbanized very soon! I read that they are planning an expansion of the airport...

Jacuzzi. Mazunte.

Trochę na uboczu, zazwyczaj spokojne, jedynie towarzyszą Pacyfikowi. Czasami, szczególnie w świąteczne wiosenne dni, napełniają się młodzieżą z miasta. Parną nocą goszczą całonocne pląsy i hulanki, romanse pod czarnym, rozgwieżdżonym niebem i mgliste wschody słońca. Chronione przez Sierra Madre del Sur nie dały się wziąć w ramiona korporacji, globalizacji, komercji i innych niewłaściwych.

Puerto Escondido to największe miasto na plażach Oaxaca'i, dobrze znane wśród europejskich surferów, którzy tłumnie przybywają na plaże, żeby złapać poranne fale a nocami szukać uciechy w ramionach pięknych i opalonych dziewcząt. To miejsce, że stawiać swoje pierwsze kroki na desce wśród najlepszych.

Mieszka tam na stałe jeden polski surfer i prowadzi szkołę Surf-Mex! A co!

Punta Zicatela brzmi dla mnie rytmicznymi bębnami reagge, pachnie trawą i zaprasza do setek hamaków rozwieszonych w cieniu palm kokosowych. Panujący tam spokój pozwala zapomnieć o trwogach i troskach, które zostawiliśmy przynajmniej kilkaset kilometrów stąd, każe cieszyć się chwilą i skłania do refleksji. Bez wątpienia jest dobrym lekarstwem na wszelkie bolączki duszy.

Pamiętacie świecące rośliny z filmu Avatar, prawie istnieją. W Lagunie Chacahua jak i na otwartym morzu kilka mil morskich od brzegu występuje świecący plankton. Sam jadąc tam byłem dość sceptyczny. Jednak zaraz po zachodzie słońca, a przed wschodem księżyca, ruszliśmy małą łódką nad zatokę. Najpierw dało widzieć się poświatę z pluskającej za silnkiem wody. Zwolniliśmy i nasz siedemnastoletni „kapitan” powiedział, że możemy śmiało spróbować. Za każdym plusknięciem i chlapnięciem woda zaczynała świecić punktowo, tak jakby były tam jakieś wodne świetliki. Zapytaliśmy go czy możemy wskoczyć do wody. Z kamienną miną się zgodził, ale powiedział, że tylko na chwilę, bo niedaleko są krokodyle... Każdy ruch w wodzie powodował, że woda dookoła nas świeciła, tak jabyśmy spowici byli w jakąś poświatą...

Polecam, bardzo polecam. Wrócę tam jeszcze kiedyś!

Mazunte jest hedonistycznym snem. Można tu wygodnie odpocząć na kilku bezludnych plażach, na kipiące romantycznością zachody słońca na Punta Cometa trzeba zaprosić drugą połówkę, a wcześniej wybrać się do naturalnego jacuzzi, które pozwala na spokojną i relaksującą kąpiel w zawsze wzburzonym Pacyfiku. Świetne wegetariańskie jedzenie pozwoli nam utrzymać linię na wszystkie dni plażowania a koncerty na plaży porwią nawet największego nudziarza. Polecam i jeszcze raz polecam. Trzeba jechać szybko, bo budują autostradę ze stolicy...

El Zipolite, leży tuż obok Mazunte, musimy tylko minąć plażę San Agustinillo (mimo, że była po drodze, nie udało mi się tam zatrzymać, odstraszył mnie tłum w oddali, mówią jednak, że zazwyczaj to bardzo spokojne miejsce). Plaża Zipolite przypomina nieco Punta Zicatela i często są mylone. Bardzo długa piaszczysta plaża kończy się mniejszą plażą ukrytą za kilkoma potężnymi skałami, i właśnie to miejsce upodobali sobie nudyści i nacja LGBT.

O Bahias de Huatulco wspominałem już kiedyś, moje rozczarowanie nie minęło... odkąd wyasfaltowali szeroką drogę, która dochodzi do niegdyś dzikich i samotnych plaż, nic nie jest już tak jak powinno. Tłumy ludzi przyniosły ze sobą tandente restauracje z niedobrym jedzeniem, tysiące plastikowych krzeseł i śmieci. Można tylko pomarzyć oglądając film Almodovara.

Jedyne co się uchowało cywilizacji to Parque Nacional Huatulco i nie wiemy na jak długo, bo rząd forsuje wprowadzenie zmian prawnych, żeby można było budować w parkach narodowych...

Playa Chacahua

El Zipolite

Laguna Chacahua

Playa Mermejita. Mazunte

Surfers.Puerto Escondido

Playas de México Part I/Część I Guerrero

2014-05-02T20:14:00.000-05:00

Pie de la Cuesta

Word playas is the only one that can describe mexican beaches: the sound of roaring waves, spectacular white sands, palm trees, surfers, hammocks, great parties, amazing people and a cold Pacifico beer. Do you remember reading Moby Dick and dreaming about Pacific? I was one of the boys dreaming to meat Pacific.

There is, one knows not what sweet mystery about this sea, whose gently awful stirrings seem to speak of some hidden soul beneath; like those fabled undulations of the Ephesian sod over the buried Evangelist St. John. And meet it is, that over these sea-pastures, wide-rolling watery prairies and Potters’ Fields of all four continents, the waves should rise and fall, and ebb and flow unceasingly; for here, millions of mixed shades and shadows, drowned dreams, somnambulisms, reveries; all that we call lives and souls, lie dreaming, dreaming, still; tossing like slumberers in their beds; the ever-rolling waves but made so by their restlessness.

(...) this serene Pacific, once beheld, must ever after be the sea of his adoption. It rolls the midmost waters of the world, the Indian Ocean and Atlantic being but its arms. The same waves wash the moles of the new-built Californian towns, but yesterday planted by the recentest race of men, and lave the faded but still gorgeous skirts of Asiatic lands, older than Abraham; while all between float milky-ways of coral isles, and low-lying, endless, unknown archipelagos, and impenetrable Japans. Thus this mysterious, divine Pacific zones the world’s whole bulk about; makes all coasts one bay to it; seems the tide-beating heart of earth. Lifted by those eternal swells, you needs must own the seductive god (...)

Now I've been living in Mexico for three years, I travelled it the length and breadth and I wish to share my thoughts, knowledge and experience starting with playas.

Even though I will have to divide it in a few posts, there are so many amazing beaches I've been too and I don't wanna miss any of them. I will be writing region by region, starting with Pacific beaches of Guerrero, the closest beaches to Mexico City to continue with Oaxaca, Costa Maya, Golfo de México and California.

World famous Acapulco. Even your mother heard about this beach, in the sixties it was the place to be, where Elvis was diving from La Quebrada cliffs and Love Boat was mooring with Grace Kelly on board. Not any more. The decay of the city is really sad, the water in the bay is very dirty and the crime level is one of the highest in Latin America, doggy nightclubs attracts drug dealers and prostitutes, it is polluted and very loud. All the charm is gone.

Acapulco Diamante. They call it a new Acapulco, but has not much to do with the old town, you even get there by new motorway that bypasses the actual town. They founded it a around the next bay. Today is a popular holiday spot for wealthy kids trying to their Spring Break time in luxurious hotels, amongst which Princess is the one to be, drinking and having parties. I have a feeling that all kids from Mexico City know topography of Diamante, always sharing tips about bars, clubs and hotels.

We don't have to travel far to enjoy tranquil, semi-virgin Pacific beaches, Pie de la Cuesta conserved it charm and invites us to relax on endless and spotless sandy beaches. Small hotels and fonditas offers decent accommodation and the greatest seafood. There is one place I always visit, Yolanda Yopez has the greatest ceviche, fresh fish and barbecued shrimps!

You might be interested in a boat trip to the lagoon that wraps the town, but please don't eat on the island, Montezuma is awaiting with his revenge over there.

Barra Vieja used to be a fishermen's village, far away from the glamour of Acapulco, where you could experience untouched Mexico. It has changed in a nightmare, at least for me, it is always crowded and busy, but the crowd is different there are mexican families going there. By saying a mexican family I mean grandma, mum and dad, at least three aunts and two uncles and fifteen maybe more kids screaming and crying, everyone is eating and eating. Fat moms and aunts worked all night long to prepared greasy meat and dozens of tortillas... and for some unknown reason they always bath in their cloths....

Playa Ventura is a almost beach lost somewhere around no-name beaches in south Guerrero. Pacific can be very brave here, once I was sucked into the water badly, so maybe try to be careful. There are few small, nice hotels next to the beach. You will enjoy long afternoon walks along endless beach and breathtaking sunsets.

Ixtapa. One of the resort build according the the government program shares the sad story of Cancun, Los Cabos and Huatulco. Overpriced chain hotels, restaurants and bars offers the fastest way to spend all your savings. I am always asking myself why the hell some wants to live in twentythree storey hotel if just few kilometers away you can rent a cabaña on the beach...

Zihuatanejo was to be an alternatives to the government program started by local entrepreneurs. No doubt it is far less crowded, commercialized and global. On the beach you will still find a few mooring fishermans boat and in the morning a sea food market where the local chiefs fight for the best fishes and shrimps. I did some mediocre diving over there, that I would´t recommend.

Barra de Potosi shares the story with Barra Vieja, once a laid back village now almost a low-cost shopping mall with food court. No doubt the beach is good, but ocean can a bit brave, you might want to ask locals if to dip in or not. Maybe if you try it over the week it would not be that crowded. It is my favorite beach of north Guerrero though.

There are more beaches in Guerrero, my friends are saying that Playa Michigan and Playa Coral are good, I hope to visit them soon.

Acapulco

Ixtapa

Zihuatanejo

Polski tytuł byłby przynajmniej wykroczeniem, w słowie plaża nie ma białego piasku, ani palm kokosowych, ani szumu Pacyfiku tym bardziej surferów, hamaków i ceviche, są za to darłowskie budy ze smażoną Tołpygą i tłustym Halibutem, skrzętnie rozstawianie parawany od wiatru i zimna, mętna woda Bałtyku i kilka promieni słońca.

Pamiętam jak jeszcze w liceum czytałem książkę Herman Melville Moby Dick i marzyłem o Pacyfiku. Bo Pacyfik to nie jest morze czy ocean. Ma w sobie magię, tajemniczość, jest porywczy i nieprzewidywalnym, jak kapryśna i piękna kobieta. Kiedy pierwszy po raz przyleciałem do Meksyku od razu chciałem jechać na plażę, pierwsza jak przeszła mi przez głowę to Acapulco. To była pomyłka. Po trzech latach plażowania chcę Wam opowiedzieć gdzie jechać i co się robi na plażach Meksyku.

W Meksyku możemy mówić o kilku regionach plażowych, mamy też kilka kurortów, o których jedynie wspomnę, bo ich zwyczajnie nie lubię:)

Plaże Pacyfiku Region Południowy- Oaxaca i Guerrero

Acapulco. Zacznę tutaj bo to moje ulubione miejsca. Pierwsza plaża, jak wspomniałem już wcześniej to Acapulco. Miałem pecha to plaża miejska, brudna, peeeeełna i samo miasto, podupadły i tandetny kurort. W rankingu na najbardziej niebezpiecznie miasta w Meksyku wiedzie prym, ciemne interesy karteli narkotykowych w tamtejszych dyskotekach skutecznie odstraszają rozsądnych meksykanów, tylko czasami jacyś biali turyści szukający guza zapuszczają się w tamte rejony.

Acapulco Diamante. To całkiem inna historia. Wybudowane dla bogatych i bardzo bogatych, tutaj znajdziecie najlepsze wielogwaizdkowe hotele, ze słynną Princess na czele. Dużo czystsze plaże, mniej ludzi, bardziej ekskluzywnie. Ma nawet swój fragment autostrady, która szerokim łukiem omija stare Acapulco. Również nie polecam.

Pie de la Cuesta. Nie musimy się daleko ruszyć, żeby doświadczyć prawdziwych plaży Pacyfiku. Ta dwadzieścia kilometrów na północ od Acapulco zaprasza na swoje szerokie, piaszczyste plaże, do małych hotelików i pod małe palapy gdzie serwują najlepsze owoce morze. Zachody słońca w Pie de la Cuesta przyciągają setki spragnionych odpoczynku turystów. Zawsze znajdzie się wolny hamak czy pokój w małym hotelu a może w cabañi. Miejmy się jednak na baczności, otwarty ocean łatwo wciąga, a fale mogą nas nieźle pogruchotać. Polecam, szczególnie, że jest blisko miasta Meksyk:)

Barra Vieja. Z Acapulco dojedziemy tam w niecałą godzinę. Niecałe dziesięć late temu była to jedynie osada rybacka na dziewiczej plaży, oglądając stare zdjęcia można jedynie zatęsknić za spokojem i rybakami. Małe bary i restauracje przejęły plaże, wszędzie tandetne plastikowe krzesła i stoliki (tak te same co u nas w brach przydrożnych w latach dziewiędziesiątych), natrętni kelnerzy nawołują, żeby zjeść u nich. Do Barra Vieja przyjeżdżają też całe rodziny meksykańskie. Jak mówię całe myślę: babcia, która w koszyku niesie trzy kilogramy kupionej tego ranka tortilli, mama z przenośna lodówką, w której chowa wcześniej przygotowane guacamole, frijoles, kurczaka, wątróbkę, chicharron, smażoną cebulę dymkę i limonki, ojciec rodziny, który niesie ze sobą trzylitrowe coca-cole i tutejsze oranżady, są też pewnie dwie grube ciotki, jedna pewnie ciągle w wałkach, druga wyciąga z torby smażone kurczaki i salsy, i gromadka krzykliwych i otyłych dzieci, które z pewnością jedzą lody albo chipsy. Rodzina Hernandez, tak ją nazwijmy, zapłaci właścicielce stolików i palapy sto pesos i zostanie tam na cały dzień. Nieznośne dzieci nie umieją pływać, boją się wody i nawet jeśli już wejdą do nigdy nie zdejmą ubrania... Polecam jedynie z meksykańską rodziną.

Playa Ventura. Zagubiona gdzieś wśród nienazwanych plaż Guerrero ma jedynie kilka małych hotelików, bardzo silne prądy morskie, sam byłem świadkiem prawie dwóch utopień, mnie zresztą też wciągnęło na chwilę. Jak możecie się domyślić jest tam baaaardzo spokojnie, jedynie co słychać to szum fal. Polecam

Ixtapa. Rządowy program budowy kurortów w Meksyku nieszczęśliwie zaczął się od Acapulco, potem było już tylko gorzej Cancun, Los Cabos, Ixtapa a ostatnio dołączyły do niego Zatoki Huatulco. Beton, wielkie hotele, promenady, jedzenie z sieciówek, zorganizowane wycieczki, delfinarium. Wszystko doskonale przygotowane na kosumpcjonizm tak głęboko zakorzeniony w amerykańskim (w tym meksykańskim) społeczeństwie. Jako turysta niestety nie zobaczycie tam prawdziwego Meksyku, może będą farbowani mariachi, może będzie kuchnia Tex-Mex. Szkoda, kiedyś byłą tam piękna zatoka. Nie polecam

Zihuatanejo. Zaraz po drugiej stronie zatoki wyrosło miasto, które miało być aleternatywą dla centralnie rządowej Ixtapy, oparte na lokalnym biznesie i głowach. Zdecydowanie spokojniejsze niż sąsiedni kurort, na plaży ciągle stoją łódki rybackie, a poranny targ przyciąga restauratorów i ciekawskich turystów, jest mały ośrodek chroniący żółwie, które kiedyś miały tu swoje siedliska, nadmorska promenada i mercado. Mnie udało się nawet wypłynąć na nurkowanie, dodajmy, że takie sobie nurkowanie.

Barra de Potosi. Plaża położona niecałą godzinę drogi od Zihuatanejo, na cyplu wśród lasu palmowego, dzieli ona swoją historię z plażą Barra Vieja, kiedyś była tam osada rybacka, dziś wielka jadłodajnia na plaży, trudno tu znaleźć ustronne i ciche miejsce, może w tygodniu, kiedy wszyscy pracują a dzieci są w szkole. Znów polecam jedynie z meksykańską rodziną.

Podobno Playa Michigan i Playa Corral są warte zobaczenia, jak pojadę opowiem:)

Laguna Miramar

2013-04-09T01:09:00.000-05:00

Over the hills and far away, hidden in Selva Lancodona, there is a Laguna Miramar which pristine, ridiculously turquoise and warm waters welcomes steadfast out-to-their mind backpackers.
One of the most, if not the most, remote places in México is a home to ancient civilization of Maya culture and tradition.
You are asking how to get there? It is a piece of cake if you have your biplane: you just land in San Quintin and from there it is just a few kilometers away, if not...You can take an overnight bus to San Cristobal de las Casas or Palenque (fourteen hours), than a van to Ocosingo (two hours more), a combi to San Quintin (five maybe seven hours), once you get there you walk to Emiliano Zapata pay the entrance fee and walk or ride a horse for the next hour and a half (twenty in total). It definitely pays back! The untouched rainforest's echoes with roars of howler monkeys, try to spot spider monkeys, tapirs, macaws and toucans, the jaguars (un)fortunately ran away.
The forest still harbor abandoned Maya cities, temples, paitnings- two days before our arrival the found a figure of, God of Water, many places haven't been explored by archeologist...
The first day passes lazy and great, admiring the remoteness.It wasn't even a midnight when the sudden gust of wind brought hot and sticky air, the lake swelled rapidly and the waves started hitting wooden canoes, leaves fell down and my hammock start swinging, the nightsky cleared up and the the Full Moon came forth. Everyone woke up, I went to shore to get a glimpse over the silver moonlight reflected in the Laguna water it was so...Twilight :)
After a great night spent in the hammock my friend woke me up saying: Adrian! It is time, the sunrise!
There, in Chiapas, is just the begging of the day, no one cares about how beautiful it is, how many tones of red, pink, violet, orange appears one the sky.. For me, an urbanite, not accustomed to it, a sunrise is a magical spectacle of beginning, time for stand and stare. This one was unique, the flat surface of Laguna was reflecting the colours of the sun rising behind the mountains until it came. It was like an explosion of golden brightness.
In the morning we took a canoe and with our guide went for a tour over the Laguna. That was a deal! Thanks to him we understood what is the Laguna for there, who they are and that he speaks three different Maya languages. Climbing to the mirador was quite difficult in flip flops so finally we climbed barefoot, and I must say it fell great.

Za siedmioma górami, za siedmioma lasami, za siódmą rzeką...i już prawie jesteśmy, jest laguna, ukryta przed wzorkiem leniwych, ciekawskich i wygodnych. Ciepłe i kiczowato turkusowe wody laguny witają strudzonych, zmęczonych ale wytrwałych podróżników.
Bułka z masłem
Pewnie zastanawiasz się jak się Tam dostać. Bułka z masłem. Jak już dolecisz do Meskyku, bo mniemam, że ciągle jesteś nad Wisłą (a być może Tamizą), wsiadasz w autobus do San Cristobal de las Casas, potem w kolejny, mniejszy do San Quintin, jeszcze tylko siedem kilometrów przez gorący i wilgotny las tym razem piechotą bądź konno i już, możesz zanurzyć się w lagunie. Mniej więcej po dwudziestudwóch godzinach docierasz do celu, ale gra jest warta świeczki. Selva Lancodona, która otacza lagunę jest siedliskiem bogatej flory i fauny: z daleka usłyszymy wyjce, może uda nam się zaobserwować tukany, papugi, żółwie czy krokodyle. Podobno nocą można usłyszeć jaguary, ale pewnie to tylko marketingowe plotki. Las ciągle ukrywa opuszczonei niezbadane miasta i świątynie znikającej cywilizacji Majów: dwa dni przed naszym przyjazdem odkryto posąg, który nazwano Bogiem Wody, ale tak napawdę nikt póki co zbyt dużo nie wiedział, może pilnował wejścia do jaksini, świątyni...
Dzień pierwszy minął na pociesznym leniuchowaniu i upjaniu się naturą. Po zachodzie słońca dzień się skończył,jedynie niektórzy rozpalili ogniska, inni zbierali się powoli do snu.
Nie wybiło nawet północy, gdy zerwał się ciepły i lepki wiatr, laguna wzburzyła się i krótkie fale zaczęły uderzać o drewnianie łódki zacumowane przy brzegu, liście spadły z drzew i mój hamak zaczął się delikatnie kołysać, nocne niebo rozchmurzyło się i pojawiła się wielka tarcza białego kiężyca. Chyba wszyscy obudzili się. Wstałem i podszedłem zobaczyć co się dzieje. Jedynie kilku gapiów podziwiało srebre światło księżyca odbijające się w wezbranych wodach. Brakowało wśród nad jedynie Edwarda Cullena :)

Po nocy spędzonej w hamaku, przed świtem, słyszę: Adrianie! Wstawaj, wschód słońca. Nie trzeba było mnie specjalnie namawiać, owinałem się jedynie w ciepły koc i podeszliśmy nad brzeg.

Poza miastem, poza cywilizajcą, wschód słońca wyznacza jedynie godzinę pobudki, początek pracy. Dla mnie, mieszczucha, to często przespany spektakl poranka, kolory: roż, fiolet, pomarańcza, czerwień zwiastują dobry dzień, Chiwilę potem obudziły się mgły i zaczęły bezczelnie tańczyć i harcować nad lustrzaną taflą laguny, tak jaby krzyzały zrób mi zdjęcie teraz. Gdy tylko słońce wyszło zza gór, nad wszystkim rozlało się złote, oślepiające światło odbite od laguny.

Rybacy wypłynęli do pracy.

Powrót znad laguny już tak przyjemny nie był, wyjazd parę chwil po północy, z wojskowego pasa lotniczego półciężarówką z kipą i dwiema drewnianymi ławkami nie należał ani do najwygodniejszych ani chyba też do najbezpieczniejszych.Nad ranem zrobiły się zimno a ta sama puszcza i ten sam księżyc nie był już tak inspirujący i piękny, a nieco starszny. Chyba tak szmugluje się ludzi przez granicę gwatemalsko-meksykańską, która nota bene było o rzut beretem.

SAN LUIS POTOSI III- Real de Catorce

2012-12-02T23:24:00.002-06:00

The icing on the cake.

The road itself was quite amazing, once we get off the main highway the landscape changed, the soil gets more arid and torrid, there where only a few cacti, the mountains loon on the horizon and it got very hot..
Once we passed a house of Dream Catchers I was sure it will be unforgettable experience.

Once we passed a ghost town we all got excited.

To enter Real de Catorce you have to pass through the old mining tunnel called Ogarrio. It so narrow that only one car can pass, so we had to wait for our turn … and enjoy the view over the beautiful and spacious valley.

We got there just before sunset. There was something in the air in the town, it was so dense, like if all the spirits were having a invisible party and where flying around. I felt pinned.
We started looking for a place to stay and we couldn't find a better one. The view was breath-taking: mountains, mountains and somewhere far, far away the desert*.

The town itself is pretty charming, the streets are narrow and pebbled, the flat-roof houses have no more than two floors, all made of the same yellowish-beige stone from neighbourhoods quarries, some of them painted in pale colours and as it was in Older Times the church is dominating over the town... The hasn´t changed much for at least the last century, it was abandoned when the price of silver plummeted after 1900 and only a few people remained in this semi-ghost town.
The next morning we made a short trip to the Ghost Village, high up on the hill, it was just a two miles away through the mountains. On the outskirts of the town we saw door placed on the rock, than another and another one, I started wondering if it is possible that there are people leaving in the caves/mines?! I didn't have to think to long, just behind the next curve we saw an old lady weaving a blanket or a scarf and the door to her cave house where open, we where to abashed her if we can enter and catch a glimpse. Maybe there is other Real we never have seen the underground city, with the shifts, chambers, drift and slopes. Maybe there is still silver?
One of us was from Sonora, probably one of the greatest states in Mexico with Gran Desierto de Altar and nowadays one of the most dangerous, he was our “guide” to the desert. We got to know why should we get off the trail and the stories about Leones del Desierto (the biggest desert cats). Once we heard (obviously he told us, I would bet it was a bird) that there is a cobra or rattlesnake, we understood that this is not a very safe place.
The Ghost Village was thrilling, it could be a perfect set for The Hobbit, no doubt it could play Arda. All made of massive stone-blocks, dried with hot desert sun. There were a ruin of the central-altared church with a great window arches, walls of a huge rotunda and traces of many buildings. Higher up there was a old mining shift, we drop a coin there it was falling and falling and never reached the bottom, once again I wanted to discover the underground city.

Next morning we got back to Mexico City.
*It is the high time to explain why people, mostly foreigners come to Real de Catorce.
They call it peyote, a small spineless cactus know for its psychoactive properties used by Huichol (native Americans from Bajío) during religious practices and rituals which helps them to meditate, psychonautics and connect with their gods.
In modern days it got commercialized, you can rent a retro jeep, they will take you to a teepee type tent make a fire and when the night comes you you will try Peyotes, then you have a trip.
Is everything is for sale?

Wisienka na torcie. Ah!

Już sama droga obiecywała wiele, jak tylko zboczyliśmy nieco z autostrady krajobraz zmienił się, ziemia stała się bardziej jałowa, nie było już drzew tylko pojedyncze i niskie kaktusy i pustynne kłębki** i gdzieś w oddali majaczące się góry.
Po pewnym czasie minęliśmy Dom Łapaczy Snów, wiatr zadął. Potem opuszczone miasto, które w jednej chwili dla nas stało się Miastem Duchów …czyżby zawiało magią?
Do miasta prowadzi tylko jedna droga, przez stary i wąski tunel górniczy, w którym ruch odbywa się na mijankę i trzeba czekać na swoją kolej... aż się zrobi miejsce w mieście. Za nami góry, a za nimi rozpościera się ogromna dolina, widok niczego sobie.

Wjechaliśmy do miasta późnym popołudniem, tak że słońce nabrało już Tego koloru. W powietrzu jednak coś wisiało, było jakby ciężkie, tak jakby duchy wszystkich przodków urządziły sobie wielką niewidzialną potańcówkę na ulicach miasta i hulały przy niesłyszalnej muzyce.
Szukanie noclegu zajęło nam parę chwile ale nie mogliśmy trafić na lepszy hotel, z tarasu rozciągał się widok na góry a za nimi na osławioną pustynię San Luis***, nie było nikogo.
Real de Catorce jest dość urokliwe: wąskie i brukowane ulice otoczone przez niewysokie domy stojące w szeregu, jeden przy drugim, wszystkie zbudowane z żółtawo-beżowego kamienia z okolicznych kamieniołomów, drewniane, proste okiennice i drzwi są jedyną ozdobą ścian. Nic tu się nie zmieniło od przy najmniej stu lat kiedy to ceny srebra spadły i prawie wszyscy wyjechali szukać lepszej przyszłości.
Następnego ranka wybraliśmy się do Miasta Duchów, które leżało niecałą godzinę marszem starą, kamienną drogą przez góry.
Na przedmieściach zdziwiła mnie, że tu i ówdzie na łysych ścianach pojawiają się masywne drzwi. Trudno było mi uwierzyć, że ktoś może tu mieszkać, aż do momentu kiedy doszliśmy do jednego gospodarstwa (?) za płotem pod drzewem stał muł, kilka kroków dalej przed otwartymi drzwiami, na schodach siedziała kobieta i tkała. Udało mi się rzucić okiem z daleka, tam był jej dom, gdzieś w oddali wisiała żarząca się lampa. Tak sobie pomyślałem, że może oprócz Real de Catorce, które widziałem jest też drugie podziemne, górnicze miasto, pełne tuneli, komnat, szychtów, chodników, niedostępne dla turystów. Może tam jest jeszcze srebro? Bez dwóch zdań Peter Jackson byłby zadowolony mogąc odkrywać to miejsce, może Arda z Hobbita nie jest tylko wytworem fantazji Tolkiena.
Jak już doszliśmy na prawie sam szczyt, gdzie ukazało nam się Miasto Duchów, opustoszałe lata temu, późnorenesansowy (a może udający renesans) kościół unosił się nad ruinami, zostały z niego tylko wspaniałe kamienne łuki, obok wielka rotunda i mury opustoszałym domów, zakładów, sklepów... Gdy nasz współbrat podróży z Sonory powiedział, że tam gdzieś w ruinach słychać kobrę trochę się przestraszyliśmy i od tego czasu przestaliśmy chojraczyć i trzymaliśmy się blisko niego. W górnej części miasta ”odkryliśmy„ bezdenną studnię, pewnie stary szycht górniczy, do której wrzuciliśmy monetę, ale nigdy nie uderzyła o twarde podłoże, i znów wróciły dziecięce marzenia o podziemnym mieście i bogactwach El Dorado.

I tu kończy się wizyta w San Luis, ale nie wyimki z wojaży meksykańskich.

** tumbleweed. Tak, to słowo nie istnieje w języku polskim, nie znam go lub go nie znalazłem, to właśnie te kłębki suchej trawy, które toczą się przez amerykańskie westerny z Johnem Waynem

*** przy trzeciej gwiazdce opowiem prawdę o tym czemu się jedzie do Real de Catorce a na co nam zabrakło czasu. Pejote, to mały, bezłodygowy kaktus znany ze swoich właściwości psychoaktwynych używany przez Huicholi (miejscowych Indian) podczas ceremonii religijnych, który pomagał im wprowadzić się w stam transu, medytacji i lepiej połączyć się z duchami i bóstwami.
Dziś, i to nawet się skomercjalizowało, można wynająć dżipa z lat piędziesiątych, miejsce w tipi, po zachodzie słońca szaman (?) rozpali ognisko i zaprosi Cię na ucztę.
W Real przypomniała mi się nowela znieulubionego Sienkiewicza: Sachem.

SAN LUIS POTOSI II- CASCADAS

2012-10-27T14:18:00.002-05:00

The next stop on our way were waterfalls. We spent three days dabbling, swimming, dipping, plunging, diving, bathing, floating, pooling and it was great.
La Cascada de Tamul is the highest waterfall in the State of San Luis Potosi rising hundred meters over the canyon. In the winter time it dries revealing amazing fluid forms carved by troubled water of the cascade. Over the centuries the tealish water of Santa Maria river scuplt extraordinary forms in soft, beige sandstone forming natural bridges, islands, caves...
It takes almost one hour to take from the ejido La Morena to get to to the waterfall. I recommend swim in the fresh, blue and cold waters of the cave with more than 45 meters deep and absorbing tranquility and beauty.
In the last few years the level of water is lower and lower; farmers and industry use more and more water from the waterfall - that's why it dries out. If this incident continues it is more than probable that in a few years the cascade will disappear.

Punete de Dios is even greater.
It was all about diving.
Do you know the sensation you jump and you start counting one, two, three, four... fuck! enough! five, six, plush and you are safe in the water... at the first time I hated it, later I just loved.
...and the place is pretty stunning. The river has eroded the stone between two hills forming a natural rock bridge, a waterfall and almost circular deep pool with crazy turquoise water surrounded by dark green tropical vegetation.

Kolejnym przystankiem w naszej przejażdżce były wodospady. Przez niemal trzy dni pluskaliśmy się, pływaliśmy, moczyliśmy, nurkowaliśmy, kąpaliśmy się, bryzgaliśmy i chlapaliśmy się.
La Cascada Tamul jest najwyższym wodospadem w stanie San Luis Potosi.
Zimą a raczej powiedziałbym porą deszczową wysycha i odsłania gaudyjskio rzeźbione skały piaskowca, które niżej tworzą fantastyczne mosty, wieże, zatoki.
W ostatnich latach niestety poziom rzeki opada a wodospad wysycha na coraz dłużej. Przemysł, okoliczni rolnicy i coraz bardziej liczne wsie i miasteczka wypijają wodę. Mówi, się, że jeśli rząd nie podejmie żadnych działań za parę lat może już nie być wodospadu!

Puente de Dios daje radę.
Czy znasz to uczucie jak skaczesz do wody i zaczynasz liczyć? Jeden, dwa, trzy, cholera, cztery, niech już się skończy do (tu wstawiasz ulubione przekleństwo), pięć...ufff i lądujesz w zimnej wodzie. Na początku nie chciałem, ale cóż, jak wszyscy to wszyscy. I było fajnie.
A miejsce, magiczne. Ta sama rzeka wydrążyła w skałach ogromny basen o pionowych wysokich ścianach (tak to z nich skakaliśmy) które z czasem obrosły ciemnym i gęstym lasem. W basenie zaczyna się jaskinia do której można wpłynąć i podziwiać tandetnie kiczowaty kolor błękitnej wody.

SAN LUIS POTOSI- Part I Xilitla

2012-10-05T18:55:00.002-05:00

Everyone says Chiapas, Oaxaca some Yucatan.

I say Zacatecas, San Luis Potosi and maybe one day Baja California or Sonora.
North of Mexico is an extraordinary place, where native tradition mixes with American and Spanish heritage and colonial tradition. I already wrote a few words about Zacatecas. This time we (me, a group of Mexican friends and my cousin) went to explore San Lusi Potosi.

The trip was to take a few hours, we left Mexico City in the very morning. The maps were saying that we need about five hours to reach Xilitla, our first destination. Don't believe google maps! I love them, they are great, but not this time. The highway passes through the Sierra Madre Oriental, the views are breathtaking,especially when you reach the peak of the mountains where you can admire spacious valleys, massive flatlands. The land become more arid, parched with the sun, cut with the dark blue water of running fast streams and rivers, soaring cactus grow on the slopes of dramatic mountains, the mist was hanging in the air, here and there cows and goats grazed lazily, few pick-ups where passing by. After six hours ride we were not even close, so we started looking for a perfect spot to have a breakfast and a short break.

After all the stories we where told, we were expecting a lot from Xilitla.
Edward James, who was a British poet, discover this place in 1945. His dream was to create ¨a Garden of Eden¨. Laz Pozas, surrounded by natural waterfalls and caves, was built more than 2,000 feat (600 meter) above sea level in a madly green subtropical rainforest. The architecture of the garden resembles Gaudi´s Park Guell but set up in a far more exotic environment.
The concrete sculptures and buildings perfectly merge with jungly tree structures, flowers, hanging lianas, tree roots. The names such as House with a Roof like a Whale, and the Staircase to Heaven reveals the uncommon sense of humor of James. The many trails throughout the garden site are composed of steps, ramps, bridges and narrow, winding walkways that traverse the valley walls conforms an exciting maze where I was happy to be lost.
Whenever you stop on one of the plazas, squares, rooftops it seems that the view, the frame was designed as it was a movie set... and don't forget that we are in a jungle full of exotic plants and animals.
And this was just the beginning of the trip.

More photos after the polish version.

Jak się mówi o Meksyku w Polsce, wszyscy, tak mi się wydaję i tak ja mają na myśli plaże białopiaszczyste, palmy powyginane, piramidy schodkowe, okrutnych Majach i może o koniec świata w 2012 roku. Przybył do mnie mój kuzyn i obiecałem mu alterantywną wersję Meksyku, co nie znaczy, że gorszą i że, będziemy się wałęsać po pustyni szukając baronów narkotykowych czy imprez w Ciudad Juarez. Północny Meksyk to zobowiązująca kraina, wielkie pustynie, szerokie równiny, wysokie, góry, wielkie rancza, tequila; północnoamerykańska* tradycja miesza się z pokolonialną i przedkolumbijską.

Wyruszyliśmy z Miasta Meksyk nad ranem. Do tej pory niezawodne google maps twierdziło, że dojedziemy do Xilitla’y w jakieś pięć godzin. Zaczynam używać map od Michellin, może te mówią prawdę,bo po sześciu godzinach byliśmy jeszcze szmat drogi od naszego celu.
Kręta droga prowadziła przez Sierra Madre Oriental, widoki zaokienne chwytały za gardło, uszy zatykały się obcesowo i nieprzyjemnie, nasz wysłużony szewrolet wspinał się prawie na szczyty gór by potem z impetem i na luzie zjeżdżać w doliny.
Ziemia była już bardziej sucha i jałowa, spalona gorącym słońcem, tu i ówdzie poprzecinana rwącymi potokami, zimnej, białej wody górskich strumieni albo spokojnymi ciemnobłekitnymi rzekami, na wciąż ocienionych stokach rosły strzeliste kaktusy, leniwe pasły się kozy, gdzieś w oddali przejeżdżał jakiś dżip.

Po wszystkich historiach jakie słyszałem o Xilita’i, moje oczekiwania były ogromne, teledysk We are the People zespołu Empire of the Sun pobudził jeszcze naszą wyobraźnię.
Edward James był brytyjskim poetą, który odkrył, odkrył dla świata zachodniego,TO miejsce w 1945, chciał spełnić swoje marzenie i założyć Rajski Ogród. Laz Pozas, położone są wśród naturalnych wodospadów w gęstym lesie tropikalnym. Stylistycznie i architektonicznie przypominają zegzotyzowany Park Guell Gaudiego. Betonowe, organiczne rzeźby i budynki wrastają w dżunglę, czasami trudno je rozróżnić od wiszących lian, dzikich orchidei, liści figowca. James wykazał się też niebywałą i niecodzienną fantazją, ocierającą się o infantylizm Dom o dach jak Wileloryb i Schodach do Nieba (tych jak z piosenki Led Zeppelin). Nietrudno zgubić się w labiryncie schodów, platform, ramp, mostów, ścieżek, ba i zrobisz to z miłą chęcią.
A wszystko otoczone egzotycznymi roślinami, które przywiózł z całego świata...

Tak się zaczęła ta wycieczka.

* Wielu moich znajomych z Meksyku mówi, że już przegrało te walkę dawno, że wiele osób mówiąc Ameryka Północna, w Ameryce myśli o Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, czasami o Kanadzie, nigdy o Stanach Zjednoczonych Meksyku.
Podobnie mówią moi znajomi z Peru czy Wenezueli, że jak ktoś mówi Amerykanin to nigdy nie pomyśli o Urugwajczyku czy Haitańczyku.

San Juan Chamula revisited

2012-08-26T12:07:00.002-05:00

San Juan de Chamula, next to Real de Catorce, are the most mysterious and shrouded in legend places in México.
You are not welcome in San Juan. Aren´t you (mostly) white, young, with a lot (?) of money trying to see something curious, meet one of the last not globalized communities in Northern Hemisphere, see what they do with the chicken and a coke in the Roman Catolic (?) temple, if it is true that there are no seats in the church, if the floor is cover with pine needles, hear pre-Hispanic prays, see a real chaman and make sure that you can´t take pictures there, even from your high-tech, tiny camera hidden in a sleeve ? Probably.
Last time being there I felt very unwanted, I felt being in danger.
Many territories in south Mexico are unofficially excluded from the Federal Government supervision. Mayas, the one who survived the colonization and globalization, are trying to preserve their culture, language and tradition. Meeting with backpackers, globetrotters, tourists, travelers or however you call us, has a great impact on their life and future.
There is one story about Chiapas that I am always telling to everyone.
It was June 2009, I was with my massive backpack in San Juan Chamula, after seeing the church and market, sitting on the bench with a few kids from there curious what I am doing . I decided to see other tzotzil villages in the neighborhood. Locals where saying that there is no bus today, others that maybe in the afternoon or there is a cab, always.
Seeing a white skin, blond hair, tall guy from somewhere but Mexico, taxi driver proposed my a deal, 60 USD for going there and getting back with him. There was no chance I paid this money for twelve kilometers trip, I tired to bargain but the final price was still to high. I said to him I am gonna walk. He looked at me smiled sneeringly.
It was twelve kilometers in the mountains through the forest walking alone. After I passed the first crossroad I decided to try to catch a ride. Yes, it was generally stupid and irresponsible taking into account what I have written before. After half an hour a pick-up stopped finally, there where ten maybe more girls, woman and a men in his late thirties. It was a family of indigenous traveling to San Lorenzo. Girls where laughing and smiling. I tried to chat.
Me: So, you are living there?
One of the girls (in a very bad Spanish): Yes. We are getting back from the market. What are you doing?
Me: I am traveling through Chiapas.
Girl: Where are you from?
Me: I am from Poland, in Europe.
Girl: Where is it?
Me (Ok, it happened that people where saying o Holland, but no one ever asked me where the Europe is): It is very far away. Eighteen hours by plane to get back home.
Girl: Can you go with the bus? How long is on the bus?
Me (toootally flabbergasted): There is a great ocean, sea. You would have to take a boat, big boat for two weeks.
She was ashamed too. Her sisters where talking with each other in unknown language for me and still laughing.
Me: Which language do you speak?
Girl: Tzotzil
Me: ...and you speak it everyday? Don´t you speak Spanish at home?
Girl: No, many of us, like my mum she can´t speak Spanish.
I got off in the next village.

Photos after polish break made in San Cristobal de las Casas.

San Juan Chamula, obok Real de Catorce, to najbardziej tajemnicze i owiane legenda miejsca w Meksyku.
Goscinni to oni nie sa. Jestes bialy, mlody, masz pieniadze (przynajmniej wystarczajaco zeby dotrzec z Europy do Ameryki), ciekawy o ile nie ciekawski, chcesz zobaczyc jedna z nielicznych spolecznosci, ktore ostaly sie po wielkiej kulturze Majow, sprawdzic czy naprawde w kosciele skaldaja ofiare z zywego kurczaka i buetlki coli (sic!), i czy podloga wyslana jest igliwiem, i nie ma lawek, uslyszec modly szamana w nieznanym jezyku. Czyz nie?
Ostatni raz jak tam bylem, czulem sie nieswojo i niepozadany, jakby ktos zaraz mial mi powiedziec: lepiej idz skad przyszedles...
Wiele obszarow poludniowego Meksyku jest nieoficjalnie wylaczonych spod jurysdykcji rzadu. Majowie, Ci ktorym udalo sie przezyc i przetrwac, kolonizacje, chrystianizacje i globalizacje dzis staraja zachowac swoja tozsamosc, kulture, tradycje i jezyk. Spotykanie podroznikow, wycieczkowiczow- nas wplywa nieodwracalnie na ich zycie. Jedyna obrone jaka znajduja jest izoloacja i pozory niebezpieczenstwa.
Byl lipiec 2009. Po dziwnej i dajacej do myslenia wizycie w kosciele siedzialem na lawce odpoczywajac i porcesujac dane, banda ciekawskich dzieciakow, co i rusz zadawala mi pytania, chciala ode mnie dlugopis, zeszyty, cokolwiek. Zmeczony ich natrectwem postanowilem pojechac do mniej tajemicznej wioski, zeby jednak odpoczac i zrozumiec co wlasciwie sie stalo i dzieje w San Juan. Miejscowi mowili, ze byc moze autobus przyjedzie, inni ze dzis nie jezdzi a tak naprawde to powinienem wziac taksowke, bo jestem bialy i mnie stac. Jasne, ze taryfiarz chcial mnie oskubac jak pierwszego lepszego, po tym jak nie chcial zejsc ponizej czterdzistu dolarow, powiedzialem mu ze moze i jestem bialy ale glupi to nie, i jak tak to ide z buta. Spojrzal jedynie na mnie szyderczym usmiechem.
To bylo jedynie dwanascie kilometrow przez gory i las. Chodzilem juz duzo wiecej, ale jednak tutaj w Ameryce Lacinskiej, wszyscy jakos stajemy sie bardziej leniwi, po tym jak minalem pierwsze skrzyzowanie zaczalem szukac jakies podwozki. Na machajke, jak to mowia moi znajomi, jezdzic nie jest dokonca bezpiecznie, tymbardziej tam. Ostatecznie po jakiejs pol godziny zatrzymala sie duza terenowka z kipa pelna mlodszych i starszych kobiet, za kierownica trzydziestoparoletni mezczyzna. Wgrzebalem sie i usiadlem posrod nich i zakupow, ktore wlasnie wiezli z miasta. Patrzyly sie na mnie dosc dziwnie, smialy sie i usmiechaly. Bylismy z dwoch roznych swiatow.
Zagailem wiec.
Ja: Mieszkacie tutaj? Byliscie w miescie?
Jedna z dziewczat: Tak, wracamy z zakupow.
Chwila milczenia z mojej strony i chichrania z ich.
Dziewczyna: A ty, co tu robisz?
Ja: Podrozuje i poznaje Chiapas. (bylem przynajmniej dumny ze swojej odpowiedzi)
Dziewczyna: A skad jestes?
Ja: Z Polski, to w Europie.
Dziewczyna: A gdzie to?
Ja (zbity z pantalyku): Daleko, jakies osiemnascie godzin samolotem.
Dziewczyna: Aha, a autobusem albo samochodem to daleko?
Ja (z niedowierzaniem): Nie da sie, to jest za oceanem. Za taka wielka woda. Mozna lodka, taka duza ale to jakies dwa tygodnie.
Moje slowa wywolaly pewne niedowierzanie.
Ja: Czemu nie mowicie po hiszpansku?
To wywolalo kolejna salwe smiechu.
Dziewczyna: Wiele z nas nie mowi po hiszpansku (nawet ja slyszalem ze jej hiszpanski jest jakis dziwny i niezrozumialy). Mowimy w jezyku tzotzil.
Zblizalismy sie do miejsca gdzie mialem wysiasc. Oni pojechali dalej machajac mi na pozegnanie. Ten gest znaja.

Zdjecia ponizej juz z San Cristobal de las Casas

Chiapas

2012-07-30T22:49:00.001-05:00

Esa es Chiapas,
la tierra de los sabores y olores,
la cuna de los Mayas,
la de la Ceiba y el roble,
el café y la lechuza.

Es la tierra donde Dios
suspiró profundo
y exhaló un paisaje

Jaime Sabines

Chiapas is a synonym of omnipresent nature, juicy green jungle, vivid Mayan civilization and finally the land of zapatistas revolution. Lowlands covered with thick and dark rainforest are hardly inhabited; chilly highlands are forested with pine trees among which are scattered colonial towns.

Palenque is one of the greatness archaeological sites I have ever been to.

Unfortunately the renovation has moved one step too far, many building have been reconstructed loosing its authenticity.

The name given by Spaniards means palisade and has nothing in common with the ancient one Lakahma- Big Water (there are numerous springs and wide cascades that are found within the site). The scientist are claiming it was founded in the II century but only under the of Pakal it rose and became one of the most prominent population of Central America. Mysteriously abandoned in X century it became undiscovered and hidden by a tropical forest until the late XVIII century by Mayan hunters (!).

What made the biggest impression on me were El Palacio and the Templo de la Cruz. El Palacio, in terms of spatial organization, might have been built by ancient civilization of Mycenae. Wide patios, massive chambers, maze of corridors, stucco relief proves the high level of civilization.

From the top of the Temple extends mind blowing view over the jungle, far away lowlands and the ancient city.

The city is surrounded by a thick jungle. Unique ecosystem houses exotic animals. Walking around you are likely to see howler or spider monkeys, toucans, a few kinds of colourful parrots or maybe even a quetzal or an ocelot.

Detouring from the Palenque- Ocosingo round we got to the most spectacular and breathtaking waterfalls in south Mexico called Agua Azul. As the name is suggesting the water is turquoise and invites to deep in. It is a bit chilly, but after trekking you will find it really pleasant.

Chiapas znaczy natura, gęsta i zielona dżungla, egzotyczne zwierzęta, żywa kultura Majów i miejsce gdzie Zapatistas ciągle walczą a swoje. Urodzajne niziny pokryte dzikim lasem tropikalnym ciągle niezamieszkane i niezbadane przez człowieka kryją wiele sekretów.

Palenque to jedno z najwspanialszych stanowisk archeologicznych jakie do tej pory udało mi się odwiedzić. Jakość zachowanej architektury, detale, wielkość miasta i jego położenie budzi wrażenie.

Hiszpańska nazwa pochodzi od słowa palisada, oryginalna zaś Lakahma znaczy Wielka Woda i rzeczą jasną jest, że wzięła się od bogactwa tego terenu w podziemne źródła, jeziora czy wodospady.

Historycy twierdzą, że zostało założone w drugim wieku naszej ery, ale rozkwit datuje się dopiero na wiek X. Zaraz po śmierci władcy Pakala, pod koniec pierwszego tysiąclecia, miasto tajemniczo wyludniło się a natura wzięła co zabrane i ukryła miasto na najbliższe osiemset lat.

Przestronne patia, wysokie komnaty, labirynt korytarzy i malowidła naścienne przypominają ciągle o świetności tamtej kultury. Największe wrażenie sprawiły na mnie Pałac i Świątynia Krzyża. Siedziba władcy organizacją przestrzeni przypomina pałace kultury mykeńskiej.

Miasto otoczone jest przez las tropikalny. Ten wyjątkowy ekosystem stał się domem dla wielu gatunków zwierząt, łatwo można spotkać wyjce, tukany, wielobarwne papugi a nieliczni może zobaczą quetzala czy ocelota.

Jadąc dalej na południe odbiliśmy na chwilę nad wodospady Agua Azul. Największe wrażenie sprawia chyba widok z góry gdzie soczystą zieleń lasu przecina turkusowa woda.

Trud marszu na sam szczyt wynagradza kąpiel w rześkiej i krystalicznie czystej wodzie.

Tulum

2012-05-12T19:06:00.001-05:00

August 2009

It was a sunny (it already sounds cliché, but it was) and hot morning. Me, my sis and three of my girlfriends were driving from Coba to Tulum. Our plan was to find a paradise beach, somewhere on the Riviera Maya. Basically what we, or they, wanted was palm trees, white, fine sand, turquoise water, small cabañas on the beach, sunsets, maybe a few parties ...and I bet girls wanted to meet tanned surfers:)

We where on the taxi, all sweated, tired and uncomfortable, finally we exit the thick forest and started to drive along the coast, when suddenly girls started to scream with excitation.

-Aaaaa, stop, stop the car! It is here!

-It is amazing!

-Fuck !!!

I look at them, later on my right... yes we arrived to the Paradise. This one was called Playa de Pescadores. Apart from the dreamt beach there where fisherman's boats, seagulls, few indie backpackers and a restaurant with a decent seafood.

We spent there great time, laughing, swimming, sunbathing, snorkelling, walking, taking sexy beach, sand and palm pictures, falling in love with Tulum.

I was sure that sooner or later I'll be back there!

February 2012

I got back there with my sis and mum. They came here to spent winter holidays. But...

Mayan used to call it Zama - City of Dawn. For years it used to be a tranquil refuge from cities, people, rush, civilization and present. Unfortunately it is changing rapidly and without any plan.

It is not virgin or semi-virgin any more. You shouldn't be surprised meeting a bunch of Australian or French kitesurfers or yogis from South Africa hanging around. In the south there is Zona Hotelera which looks like a proper town with hotels, bars, restaurants, spas, shops (sic!). Seems to be very sustainable, green, bla bla bla and all the hippies go there but locals are concerned about their homeland. The newcomers (in majority Europeans - Italians, French and Germans) are invading mangroves and jungle furtively, depriving animals, their home , destroying ecosystem.

Obviously it is not like Cancun or Acapluco with towers, massive resorts, industry disconnected from local culture and people, but it is not a laid-back place where you meet miejscowych to chat. Sadly the place had lost it unique charm and authenticity, it used to be a Mayan port city, turquoise water and a few cabañas, fisherman's, now it become just a regular resort.

Fortunately cenotes are still unexploited.

Diving in cenotes takes you in a different world. The water is so pristine that you feel like floating there was no gravitation, rays of sun enter through eroded rocks inside under the water creating an extraordinary spectacle of darkness and light. Sometimes you swim through a dark duct to get to a bigger chamber where bats are hanging form the ceiling or if the water is very calm you can see the reflection of you form under the water (that is really awesome). There is a yellow rope guiding you thorough t the maze of Hades. Man, just do it!

I realized that you might not know what a cenote is...

The bedrock of Yucatan is build with fragile, thin and delicate layer of limestone. Years ago meteorite fall on the peninsula and the rocks collapsed exposing the shallow underground water. Due to the material, generally, cenotes creates system of connected underground caves easy to explore.

People says that few of them where also entrances to underground Mayan temple, but unfortunately I have never seen that.

Please if you go there don´t use a sun cream, or use it at least half an hours before entering the water the same with mosquito repellent. You won´t get sunburn or bitten by mosquito in the cave. All the chemicals pollute the water.

(Please use the same logic approaching coral reef or entering any sea, river, lake ).

Last week there was a conference about future of Tulum.

Sierpień 2009

Z Coby do Tulum kursuje jeden autobus dziennie, nie przyjechał. Cóż musieliśmy znaleźć taryfiarza, zbić cenę do połowy przekonując go, że się zmieścimy w piątkę do taksówki, że to wcale nie jest tak daleko, i że jak będzie policja to schowamy głowy tak, żeby widziała jedynie trzy blondynki z tyłu. Udało się. Czar i uroda mojej siostry i koleżanek podziałały jak zwykle.

Tak, poranek był piękny, niebo- jak przystało na niebo- niebieskie, ptaszki ćwierkały a my mieliśmy do przebycia ze czterdzieści, może kilometrów, w bardzo gorącej i dusznej taksówce bez klimatyzacji, gdzie otwierało się jedno okno. Gdy wyjechaliśmy wreszcie z dżungli i zaczęliśmy jechać wybrzeżem zrobiło się dużo przyjemniej.

Jechaliśmy do Tulum, nie rezerwując, nie szukając niczego wcześniej, chcieliśmy turkusowe morze (takie jak z widokówki), biały, drobny piasek, zwichrzone wiatrem palmy i mały domek na plaży.

Jedziemy i jedziemy. Nagle, dziewczęta zaczynają krzyczeć:

- To tu, zatrzymać się!

-Wow!

- O (głęboki oddech) kurwa!

I tu się właśnie zatrzymaliśmy. Lista wymagań został spełniona, doszły jedynie hamaki wiszące pod palmami, małe kutry rybackie, białe mewy, bar na plaży i knajpa z przyzwoitymi owocami morza.

Na Playa de Pescadores zostaliśmy kilka dni- śmiejąc się, pluskając w kiczowato lazurowej wodzie, leżąc na piasku tak białym, że wydawał się sztuczny, nurkując na rafie koralowej, robiąc zdjęcia jak z Vivy, jedząc pyszne ceviche i pijąc litry michelady!

Wtedy wiedziałem, że tam wrócę.

Luty 2012

Tak jak pomyślałem, tak zrobiłem. Tej zimy na meksykańskie wakacje przyjechała nie tylko moja siostra ale i mama. Postanowiliśmy zobaczyć to co najlepsze z południowego Meksyku. Wiązało się to z długimi nocami w autobusach i kilkoma innymi niedogodnościami, ale one były Gotowe na Wszystko.

Chcieliśmy spać w tym samym miejscu i odpocząć tak jak kiedyś. Byłoby nam niezmiernie łatwiej gdybyśmy ja bądź moja siostra znali choć nazwę tego miejsca. Więc znów zrobiliśmy tak jak poprzednio jedziemy dopóki nie znajdziemy Tej właśnie plaży. Ale...

Nie sądziłem, że w ciągu niespełna trzech lat Tulum mogło się tak zmienić!

Majowie, nazywali je miastem zmierzchu, przez lata, to właśnie tu można było uciec od zgiełku, miasta, cywilizacji, dnia dzisiejszego. Odpocząć.

Krwiożercze (a co tam!) macki imperializmu i globalizmu dotarły też tu! Byłem dość zaskoczony widząc australijskich kitesurferów furkoczących na wietrze czy joginów z Południowej Afryki wyginających śmiało ciało podczas zachodu i wschodu słońca. Kilka kilometrów na południe od stanowiska archeologicznego powstała miasteczko hotelowe. Tam znajdziemy bar, restauracje, spa, sklepy- wszystko czego (nie-)potrzebuje współczesny człowiek! Udają, że są bardzo ekologiczni, fakt wszystko wybudowane jest z drewna, ale mam wątpliwość czy nie pochodzi ono, np. z Kanady, wszędzie są panele słoneczne i inne wynalazki. Ale kiedyś to było bardziej ekologiczne- tylko zimna woda, prąd tylko przez godzinę po zachodzie słońca i to w trzech gniazdkach, bez basenu z chlorowaną wodą. Lokalni skarżą się bardzo, że Nowi zabierają im ich ziemię, klientów, a najgorsze, że zaczynając zabudowywać lasy namorzynowe!

Nie ma już swoistego kontaktu z miejscowymi. Kiedyś właściciele kilku cabañi na plaży, z którymi spędzało się wieczory słuchając opowieści o morzu i lesie, dzikich zwierzętach, obyczajach i tradycji, dziś pokojówki czy kelnerzy, z którymi już nie tak łatwo zwyczajnie pogadać przy piwie.

Dla mnie chyba najciekawsze są cenotes. Ciągle nieodkryte, schowane głęboko w lesie. Powinienem zacząć od tego co to jest.

Podłoże skalne Jukatanu zbudowane jest z piaskowca. Wieki temu, spadł tu deszcz meteorytów szatkując i dziurawiąc delikatną strukturę i odsłaniając płytkie wody. Przez lata, wskutek erozji, wiele pojedynczych jaskiń połączyło się tworząc podziemne (i podwodne) labirynty.

Mówi, się że niektóre z nich były wejściami do świątyń majów. Jeśli to prawda to chcę.

Nurkowanie w centoes to przeżycie jedno w swoim rodzaju. Woda, kryształowo czysta, sprawia, że masz wrażenie jakbyś lewitował, zamknięty w jaskini tak naprawdę nie wiesz gdzie jest górą a gdzie dół. Pływasz podziemnymi korytarzami z jednej części do drugiej, czasami przez ciemne, czarne wąskie tunele, żeby wpłynąć do wielkich podziemnych komnat, gdzie przez zerodowane wiatrem, deszczem i czasem skały, przedostają się promienie słoneczne, które pod wodą przybierając kolory od zielonego po błękit. Mhhhhh...

Apel.

Jeśli wchodzicie do cenote, jeśli wchodzicie do jakichkolwiek zbiorników wodnych, posmarujcie się kremem na opalanie i maścią od komarów przynajmniej na pół godziny przed. Nie chcemy przecież zniszczyć tych cennych ekosystemów, zanieczyścić wody!(ani wychodzić śmierdzący od repelentów na komary!)

Dziś na rynku dostępne są już tzw. środki biodegradowalne, ale są drogie i sam proces produkcji budzi pewne zastrzeżenia.

Santuario El Rosario/ Mariposas Monarcha en Michoacan

2012-03-11T19:17:00.002-06:00

I was born in a town, I grew up in the city, I live in the city.

My university career was all about a city, today my job is about a city.

For a urbanite like me nature and countryside have something appealing and attracting. It always impresses me much more than the mostest and bestest squares, buildings, streets and finally cities. But this time I was totally blown away, thrilled, moved...

The ride to El Rosario, takes couple of hours. Check your brakes before living and make sure your car is gonna make it. Once you pass Toluca and enter the State of Michoacan the adventure begins. The serpentine takes you and and down through the mountainous highlands of Mexico. It seems to be only a hundred kilometres on the map, but it is all the way up or down. Finally when you get the the town of Ocampo the asphalt road finishes and the pebbled one starts, and it is only up...

It was quite a task to get there, I must say. We had a small city car and it happened, couple of times, that all of the sudden it had just stopped on our way up. My feet was pushing pedal down to the very end but the motor was definitely striking, saying I am not going any further, no way. We stopped, waited and in a few minutes it was ready to continue. Approaching the National Park you start seeing some butterflies, but once you leave a car and pass the entrance it all starts.

Almost in every language there is its fragility, volatility and tenderness in a word the butterfly hidden. The sound of the word, the lenght, rythm describes the creature. In Spanish it is mariposa, in Nauhatl papalotl, motyl in Polish, French called it papillon, Portuguese borboleta. If you go to Italia you would look for farfalle and in Russia for бабочка (babooshka). Only Germans and Norwegians call it in a non-volatile way: Schmetterling and Sommerfugl :)

Every fall millions (and this is not exaggerated at all) butterflies flock form Canada and The Great Lakes to the green highlands of Michoacan to survive the cold north winter. Imagine that some flies more than four thousands kilometres! Hooooooow?

Science Daily says:

"While light in general is essential to the functioning of the "biological clock" in the butterfly brain – governing its metabolic cycles and signal to migrate. Specifically the ultraviolet band of light that is crucial to the creature's orientation. The butterflies have special photoreceptors for ultraviolet (UV) light in their eyes which provide them with their sense of direction.

Further probing revealed a key wiring connection between the light-detecting navigation sensors in the butterfly's eye and its brain clock Thus, it was shown that input from two interconnected systems – UV light detection in the eye and the biological clock in the brain -- together guide the butterflies "straight and true" to their destination at the appointed times in their two-month migration over thousands of miles/kilometres"

To see the spectacle you have to visit El Rosario or any other Sanctuary in February or March on a sunny day. The best is to arrive there in the very morning to see the creatures when they descend to drink water from streams before the midday and get some sunlight on the grasslands, later on they get back into the mountains.

My heart was beating much faster seeing this beauties, seeing hundreds, thousands, millions of them. When I look up it happened that I didn't see a blue sky, it was dark with of mariposas.Walking through the forest, with high and elegant pine trees exectaly the same I know from home, was a bit sentimental though.

When we get to the place where they rest it was even more moving. It was a concert of a nature. Every time when the sky was clearing the butterflies woke up and started to fly. Everyone stopped talking to listen the rustling of the wings. It was a symphony of silence and murmur of mariposas ... and once again the sky was louring and they get back on the trees to rest. They close the orange wings to disappear among the trees leaves.

Among all the nature wonders I have seen it beets most of them, if not all.

Bez dwóch zdań jestem mieszczuchem. Nie wyrażam sobie życia bez miasta, bez tłumnych ulic i placy, kafejek wypełniających się ludźmi w majowe popołudnia i wieczory, nocy w klubach aż do świtu, zakupów na pobliskim targu czy porannej kakofonii klaksonów. Moje studia i praca to próba rozwiązania problemów miasta. Mimo, że od najmłodszych lat spędzałem najpierw z rodzicami i dziadkami, a potem z przyjaciółmi, wakacje i weekendy w lesie, nad morzem, w górach, nad jeziorem, tylko w mieście czuję się u siebie. Znam odgłosy miasta lepiej niż wsi, szybciej odróżniam marki samochodów niż gatunki drzew... Może dlatego właśnie natura i wieś zawsze były i będą dla mnie w pewnym stopniu tajemnicze i pociągające.

Tym razem zostałem całkowicie zmieciony z powierzchni Ziemii, poziom endorfin podskoczył niebezpiecznie wysoko.

Podróż do Sanktuarium zajmuje około czterech godzin. Przed samym wyjazdem trzeba bezwzględnie sprawdzić hamulce, czekają nas serpentyny, przy których sam czarnogórski Zakręt Śmierci bladnie. Jak wjedziemy już do stanu Michoacan zaczyna się prawdziwa przejażdżka. Na mapie to jedynie sto kilometrów, ale to sto kilometrów ostrych zakrętów, wzniesień, do tego stopnia że od skręcania kierownicą mogę spokojnie ominąć poranne ćwiczenia a wysiadając z samochody ledwo stoisz na nodze od pedału gazu. Jak już dojechaliśmy do miasteczka Ocampo, asfalt skończył się i zaczęła się brukowana, wyboista droga.

Jadąc pod górę nasz samochód bardzo protestował, do tego stopnia że w pewnym momencie, nie więcej niż 20 kilometrów od celu, zdecydowanie odmówił posłuszeństwa i stanął na środku drogi. Po krótkim acz wymuszonym przystanku udało się nam szczęśliwie dotrzeć do celu.

Właściwie w każdym znanym mi języku w samym słowie motyl kryje się jego delikatność, ulotność, chwilowość. Tak jakby dźwięk, rytm słowa, litery już opisywały to stworzenie.

Hiszpanie nazywają go mariupolska, Portugalczycy borboleta, Rosjanie бабочка (babuszka), włosi farfalle... jedynie germanie i wikingowie nieco go uziemili i ubrutalnili zwąc Schmetterling i Sommerfugl.

Rok rocznie miliony, tak miliony, tych drobnych stworzątek, dzielnie i sprawnie pokonują ponad cztery tysiące kilometrów, żeby schronić się przed mroźna północnoamerykańską zimą na wyżynach środkowego Meksyku. Odkąd o tym usłyszałem, głowiłem się jak one to robią. Pomogły mi, jak zwykle, google i tym razem cytaty z magazynu Science.

„Światło jest jednym z kluczowych czynników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania tzw. zegaru biologicznego w mózgu motyli, odpowiada bezpośrednio za cykle metaboliczne w tym za wysłanie sygnału wyznaczającego czas migracji. Oczy motyli wyposażone są w specjalnie fotoreceptory, które analizując światło ultrafioletowe tzw. UV potrafią wyznaczyć kierunek migracji.”

Do El Rosario trzeba jechać w lutym bądź marcu, najlepiej w słoneczny dzień, tylko wtedy można zobaczyć to przedstawienie. Powinniśmy dojechać na miejsce we wczesnych godzinach porannych, kiedy to motyle zlatują do doliny, aby wygrzać się w pierwszych promieniach porannego słońca i napić się wody z okolicznych strumieni.

Gdy już zobaczyłem setki, tysiące a potem miliony tych bestii, ciśnienie podskoczyło mi za wysoko, a mózg zaczął produkować wzmożone ilości endorfiny i uśmiech nie chciał mi zejść z twarzy. Spoglądając w górę nie widziałem już jasnobłękitnego nieba tylko motyle, motyle i motyle. Płynęły strumieniami pomarańczy.

Jak już dotarliśmy na górę, do właściwego Sanktuarium byłem pewien, że już nic mnie nie może zaskoczyć. Zobaczyłem jednak znak ZACHOWAĆ CISZĘ. Jasne, jesteśmy w Parku Narodowym, a jedne czego meksykanie nie tolerują jest cisza, więc wydał mi się on zdecydowanie na miejscu.

Gdy słońce wyszło tylko zza chmur zrozumiałem czemu.

Ciszę przerwał koncert na milion skrzydeł.

I od tego czasu nic już nie mówiłem, nie rozmawialiśmy, tylko słuchaliśmy ciszy i szmeru motylich skrzydeł.

Gdy niebo chmurzyło się, wracały one na drzewa, żeby ponownie zlać się z liśćmi.