เซฟตี้

4 คุณลักษณะงานตามแนวคิดการเพิ่มผลิตภาพสีเขียว (4 Distinguishing Characteristics of GP)

2012-01-26T20:03:00.000-08:00

การดำเนินการตามแนวคิด GP แบ่งคุณลักษณะของการดำเนินงานออกเป็น 4 หมวด (Criteria) ได้แก่

1) หลักการพื้นฐานการมีส่วนร่วมของ “คน” (Integrated People-based Approach) จุดแข็ง หนึ่งของ GP คือ การมุ่งเน้นหลักการมีส่วนร่วมของคนในองค์กรและการทำงานร่วมกันเป็นทีม (Worker Involvement and Team-based Approach) ทั้งสภาพแวดล้อมในการทำงาน สุขภาพที่ดี และความปลอดภัย ของพนักงาน การไม่แยกแยะความแตกต่าง/ ปราศจากชั้นวรรณะในองค์กร (Non-discrimination) และ สวัสดิการสังคมต่างๆ ที่ได้รับการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้น ปัจจัยที่กล่าวมานี้ ย่อมสร้างความ เชื่อมั่นระหว่างคนในองค์กรและระบบบริหารจัดการ และผลักดันให้เกิดกระบวนการมีส่วนร่วมของคนทั้งองค์กรใน การดำเนินการตามแนวคิด GP

2) การปรับปรุงเพื่อเพิ่มผลิตภาพ (Productivity Improvement) เป็นการปรับปรุงกระบวนการ อย่างต่อเนื่อง (Continuous Improvement) ผ่านกระบวนการทำงานโดยใช้หลักการ KAIZEN หรือดำเนินการ อยู่ในวัฏจักรของ PDCA (Plan, Do, Check, and Act) โดยมุ่งเน้นไปที่การนำไปสู่เป้าหมายในการเพิ่ม ผลิตภาพ แต่แนวคิด GP มีความแตกต่างอยู่ที่การมุ่งเน้นจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมควบคู่กันไปด้วย

KAIZEN หมายถึง การปรับปรุงแบบค่อยเป็นค่อยไปและไม่มีที่สิ้นสุด (Gradual and Unending Improvement) เป็นการทำ “สิ่งเล็กๆ” ให้ดีขึ้น (Doing “Little Things” Better) เพื่อนำไปสู่การสร้างมาตรฐานที่สูงขึ้น (Higher Standards) และ KAIZEN มีลักษณะตรงกันข้ามกับความพึงพอใจ (Complacency) นอกจากนี้ การปรับปรุงอย่างต่อเนื่องตามหลักการดังกล่าว สามารถนำไปปรับใช้ได้กับทั้งในชีวิตประจำวันของแต่ละคน ชีวิต ครอบครัว ชีวิตที่ทำงาน และชีวิตในสังคมทั่วไป

3) การปรับปรุงด้วยการขับเคลื่อนของข้อมูล (Information-driven Improvement) การจัดการ เอกสารหลักฐานการดำเนินงาน (Documentation) และการรายงานผล (Reporting) เป็นส่วนหนึ่งของระบบการ บริหารจัดการที่ก่อให้เกิดผลทั้งในเชิงคุณภาพและสิ่งแวดล้อม โดยมีแนวคิดที่ว่า “What gets measured gets done” “อะไรก็ตามที่มีการวัดผล สิ่งนั้นจะสำเร็จ” ซึ่งเป็นแรงผลักดันหนึ่งของความสำเร็จในการดำเนินการ ตามแนวคิด GP เนื่องจากภายใต้กระบวนการทำงานของ GP สมรรถนะขององค์กรจะมีการวัดและประเมินผลการ ดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง โดยใช้ตัวชี้วัดการปฏิบัติงานตามแนวคิด GP (GP Performance Indicators) ที่ได้ กำหนดไว้ในช่วงเริ่มต้นการดำเนินงาน สำหรับเอกสารหลักฐานการดำเนินงาน อาจประกอบด้วยบันทึก/รายงาน การประชุม รายงานการเก็บข้อมูลต่างๆ ผลการสำรวจเกี่ยวกับลูกค้า/ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย รายงานสรุปความคืบหน้า การดำเนินงานของทีมดำเนินการ ระดับความสำเร็จในการบรรลุผลตามตัวชี้วัด รวมทั้งส่วนที่จำเป็นต้องให้ ความสำคัญมากขึ้น โดยสิ่งที่ต้องคำนึงถึง คือ การเก็บเอกสารมากเกินไป จะทำให้ สิ้นเปลืองทรัพยากร เสียเวลา และเสียเงิน ส่วนการเก็บเอกสารน้อยเกินไป อาจทำให้ เกิดข้อผิดพลาด ข้อบกพร่อง/เสียหาย และ ความล้มเหลวได้

4) ความสอดคล้องกับปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Compliance) ปัจจุบันมีกฎระเบียบ ข้อบังคับเรื่องการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมในหลากหลายประเด็น ซึ่งถือว่าเป็นประเด็นท้าทายที่ภาคอุตสาหกรรม ต้องเผชิญและต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับกฎระเบียบข้อบังคับดังกล่าวอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งการดำเนินการตาม แนวคิด GP เป็นอีกหนึ่งทางออกที่ช่วยจัดการกับประเด็นท้าทายนี้ได้ ในขณะที่ผลิตภาพเพิ่มขึ้นพร้อมๆ กันไปด้วย อีกทั้งเป็นการสนับสนุนการปลูกจิตสำ นึกภายในองค์กรให้เกิดความรับผิดชอบต่อสังคม (Social Responsibility) มากยิ่งขึ้น

จุดเน้นของแนวคิดการเพิ่มผลิตภาพสีเขียว (GP’s Triple Focus)

2012-01-02T19:54:00.000-08:00

การพัฒนาตามแนวคิด GP จำเป็นต้องมีความตระหนักถึงความสำคัญของ “การพึ่งพาอาศัยกันของ ระบบเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม (Interdependency of Economic, Social, and Environmental Systems)” โดยมีจุดเน้นใน 3 ประเด็น ที่เรียกว่า GP’s Triple Focus ได้แก่

1) สิ่งแวดล้อม (Environment) แสดงให้เห็นถึงการพัฒนาอย่างยั่งยืน
2) ความสามารถในการทำกำไร (Profitability) พิจารณาจากปัจจัยนำเข้า (Factor Inputs)
3) คุณภาพ (Quality) ผ่านเสียงสะท้อนจากลูกค้าทั้งต่อสินค้าและบริการ โดยไม่เพียงแต่รับฟังความคิดเห็นของลูกค้าเท่านั้น แต่ทำความเข้าใจสาเหตุและที่มาของความเชื่อ/ความคิดเหล่านั้น และหาแนวทางที่จะพัฒนาสินค้าและบริการให้เกินกว่าความ คาดหมายของลูกค้า โดย Oscar Wilde เคยกล่าวไว้ว่า “Don’t give the people what they want; give them what they never have thought possible.”

GP เป็นการใช้ประโยชน์การจัดการคุณภาพโดยสนับสนุนการใช้ วัตถุดิบที่ใหม่และปลอดภัยกว่า เพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการและการ
ผลิต รวมทั้งปรับปรุงสภาพแวดล้อมในการทำงาน การพัฒนาตามแนวคิด GP ช่วยเสริมสร้างความมั่นใจทั้งในเรื่องสมรรถนะในการปฏิบัติงานที่ สูงขึ้น และการเพิ่มมูลค่าโดยใช้ทรัพยากรน้อยลง ทั้งลดการใช้พลังงาน และลดปริมาณของเสีย ดังแนวคิดที่ว่า ผลิตภาพเกิดจาก “การทำให้ดี ขึ้นโดยใช้ให้น้อยลง” (Doing Better with Less) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง GP ส่งผลให้การใช้ทรัพยากร/วัตถุดิบต่างๆ และพลังงานเป็นไปอย่างมี ประสิทธิภาพและยั่งยืนมากยิ่งขึ้น ก่อให้เกิดการลดต้นทุนโดยตรงให้กับ ธุรกิจควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างแท้จริง ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่า GP เป็น Win-Win situation ระหว่างเศรษฐกิจ สังคม และ สิ่งแวดล้อมซึ่งสามารถเห็นภาพได้อย่างชัดเจน

นิยามของการเพิ่มผลิตภาพสีเขียว (The Definition of GP)

2012-01-02T19:52:00.000-08:00

สำหรับนิยามของ GP อ้างอิงจาก “Handbook on Green Productivity” ซึ่งจัดทำโดย Asian Productivity Organization (APO) ได้ให้คำจำกัดความว่า “Green Productivity is …a strategy for enhancing productivity and environmental performance for overall socio-economic development. It is the application of appropriate techniques, technologies, and management systems to produce environmentally compatible goods and services. Green Productivity can be applied in manufacturing, service, agriculture, and communities.”

จึงสามารถสรุปได้ว่า GP เป็น “ยุทธศาสตร์” เพื่อเสริมสร้าง “สมรรถนะด้านการเพิ่มผลิตภาพและด้าน การดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม” โดยการประยุกต์ใช้อย่างถูกต้องจะส่งผลให้เกิด “การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม” ในองค์รวมให้ดีขึ้นควบคู่กันไป และช่วยลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact) ที่เกิดจาก กิจกรรมที่เกิดขึ้นภายในองค์กร ตลอดจนจากการผลิตสินค้าและบริการ นอกจากนี้ GP ยังเป็นเครื่องมือที่ประกอบ ไปด้วยเทคนิค เทคโนโลยี และระบบบริหารจัดการต่างๆ ที่เหมาะสมในการสรรค์สร้างสินค้าและบริการที่เป็นมิตร
ต่อสิ่งแวดล้อม อีกทั้งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้กับทุกภาคส่วน ทั้งภาคอุตสาหกรรม บริการ เกษตรกรรม และ ชุมชนต่างๆ

ทั้งนี้ การดำเนินงานตามแนวคิด GP ให้ประสบความสำเร็จตามเป้าหมายจำเป็นต้องอาศัยบุคลากรซึ่งมี วิสัยทัศน์เปิดรับการเปลี่ยนแปลงและเข้าใจอย่างถ่องแท้ถึงความจำเป็นในการปรับตัวให้ก้าวทันต่อสภาวการณ์ รวมทั้งการดำเนินการตามแนวคิด GP เป็นการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง (Continuous Improvement) เพื่อให้ ผลลัพธ์ที่เกิดจากการดำเนินการคงอยู่กับองค์กรอย่างยั่งยืนที่สุด

นิยามและกรอบแนวคิดการเพิ่มผลิตภาพสีเขียว (GP Definition and Approach)

2012-01-02T19:50:00.000-08:00

การดำเนินกิจการของสถานประกอบการอุตสาหกรรมในยุคปัจจุบัน จำเป็นต้องคำนึงถึงกระบวนการ ปรับปรุงในเชิงธุรกิจและการบริหารจัดการ ซึ่งก่อให้เกิดการลดต้นทุนและเพิ่มผลิตภาพเพื่อจะนำไปสู่ผลกำไรสูงสุด ในขณะที่ต้องตระหนักถึงปัจจัยด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งสร้างความเชื่อมั่นในความปลอดภัยและ สภาพแวดล้อมในการทำงานของบุคลากรภายในสถานประกอบการ ทั้งนี้ เพื่อปรับตัวให้สอดรับกับความต้องการ ของลูกค้าและตลาดที่ให้ความสำคัญกับสินค้าที่เป็นมิตร ต่อสิ่งแวดล้อม (Environmental-friendly Products) มากขึ้น อีกทั้งยังเป็นการเสริมสร้างความแตกต่างในเชิง นวัตกรรมและจุดแข็งให้แก่ธุรกิจในเวทีโลกด้วย

แนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรมไทยตามแนวคิดการเพิ่มผลิตภาพสีเขียว (Green Productivity)

2012-01-02T19:48:00.000-08:00

โลกของเราทุกวันนี้ ต้องเผชิญกับภัยคุกคามด้านสิ่งแวดล้อมอย่างยากที่จะหลีกเลี่ยงได้ ทั้งมลภาวะเป็นพิษ ในหลากหลายรูปแบบ ก๊าซเรือนกระจกในชั้นบรรยากาศเพิ่มปริมาณสูงขึ้นจนก่อให้เกิดภาวะโลกร้อน (Global Warming) ซึ่งทวีความรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ โดยจะเห็นได้จากก้อนน้ำแข็งบริเวณขั้วโลกที่มีปริมาตรลดลงจากการ ละลายด้วยอัตราที่รวดเร็ว ทำให้ปริมาณน้ำทะเลเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งทรัพยากรธรรมชาติที่มีจำนวนจำกัด มากขึ้น มีแนวโน้มชัดเจนที่ในอนาคตอันใกล้หลายประเทศทั่วโลกจะประสบกับภาวะขาดแคลนน้ำ อาหาร และ พลังงาน ตลอดจนพื้นที่ทำกินที่มีความอุดมสมบูรณ์ก็ลดขนาดลงตามไปด้วย ส่งผลให้ปัญหาความยากจนที่กระจาย ตัวอยู่ทั่วโลกโดยเฉพาะในทวีปแอฟริกาและเอเชียมีแนวโน้มรุนแรงยิ่งขึ้น สภาวการณ์ที่กล่าวมาเหล่านี้ ล้วน แล้วแต่เป็นผลมาจากการกระทำของมนุษย์ทั้งสิ้น “ความตระหนักและมีจิตสำนึกร่วมกันในการแก้ไขปัญหา สิ่งแวดล้อม” จึงเป็นสิ่งสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่ง

ภาคอุตสาหกรรมได้รับการกล่าวถึงมากที่สุดในฐานะตัวการสำคัญที่ก่อให้เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่ อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมาได้มีความพยายามอย่างต่อเนื่องในการศึกษาวิเคราะห์เพื่อสรรหาหลักการ แนวคิด วิธีการ รวมทั้งเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพเพื่อจัดการกับความรุนแรงของปัญหาสิ่งแวดล้อมต่างๆ ในขณะเดียวกัน ภาคอุตสาหกรรมซึ่งถือเป็นกลไกหลักที่สนับสนุนการเจริญเติบโตของประเทศ ก็จำเป็นต้องพัฒนาตนเองให้ เจริญก้าวหน้าอย่างมั่งคงและสามารถแข่งขันได้ในเวทีโลก ดังนั้น “การเพิ่มผลิตภาพสีเขียว (Green
Productivity : GP)” จึงนับว่าเป็นกุญแจดอกหนึ่งที่ได้รับความสนใจจากผู้ประกอบการ นักวิชาการ และ บุคลากรผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาอุตสาหกรรม ในการนำแนวคิดดังกล่าวมาประยุกต์ใช้เพื่อผลักดัน “การพัฒนา ภาคอุตสาหกรรมให้มีขีดความสามารถในการแข่งขัน ควบคู่ไปกับการจัดการปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อม อย่างยั่งยืน”

แนวโน้มส่งออก ถุงมือยาง และถุงยางคุมกำเนิด ครึ่งหลังปี 2553 : ขยายตัวต่อเนื่อง

2012-01-02T19:40:00.000-08:00

ปัจจัยสนับสนุน
ถุงมือยาง : ความต้องการใช้ยังคงขยายตัว

• ความวิตกกังวลในโรคระบาด ผลกระทบจากการระบาดของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 (H1N1) รวมทัง6 โรคระบาดอื นๆ ที เกิดขึน6 ในช่วงก่อนหน้านี6 เช่น ไข้หวัดนก (H5N1) และโรค SARS ส่งผลให้หลายประเทศตื นตัวและรณรงค์ให้ประชาชนในประเทศหันมา ป้องกันและดูแลรักษาสุขภาพมากขึน6 รวมทัง6 การใช้ถุงมือยางในการทำกิจกรรมที มีความ เสีย งในการสัมผัสกับเชือ6 โรค

• การฟืFนตัวของอุตสาหกรรมที5ต้องใช้ถุงมือยางในกระบวนการผลิต เช่น อุตสาหกรรม อิเล็กทรอนิกส์ และอุตสาหกรรมอาหารแปรรูป ซึง มีแนวโน้มฟื6นตัวขึน6 จากปี 2552 ส่งผลให้ ความต้องการถุงมือยางเพื อใช้ในอุตสาหกรรมเหล่านี6กลับมาขยายตัวตาม

ถุงยางคุมกำเนิด : ยังเติบโตต่อเนื5อง

• การตื5นตัวในการคุมกำเนิดและการป้องกันโรคจากเพศสัมพันธ์ ทำให้ความต้องการ ใช้ถุงยางคุมกำเนิดมีแนวโน้มขยายตัวอย่างต่อเนื อง (จำนวนผู้ติดเชื6อเอดส์ทัว โลก ปี 2551 สูงถึง 33.4 ล้านคน ราวร้อยละ 0.05 ของจำนวนประชากรโลก)

• กำลังซืFอของผู้บริโภคสหรัฐฯ (ตลาดส่งออกถุงยางคุมกำเนิดสำคัญของไทย) เร5ิมฟืFน ตัว (หลังจากในปี 2552 ที เศรษฐกิจสหรัฐฯ ต้องเผชิญภาวะวิกฤตอย่างรุนแรง ทัง6 นี6 ยอดการใช้จ่ายเพื อการอุปโภคบริโภคทีแ ท้จริง เดือนกุมภาพันธ์ 2553 ขยายตัวร้อยละ 0.3 และขยายตัวติดต่อกันเป็นเดือนที 5 สะท้อนกำลังซือ6 ของผู้บริโภคสหรัฐฯ เรม ิ ฟื6นตัวอีกครัง

ปัจจัยบั่นทอน

• ต้นทุนการผลิตสูงขึFนจากราคายางพารา ในปี 2553 ราคายางพารามีแนวโน้มปรับตัว สูงขึน6 ซึง คาดว่าราคาเฉลีย ทัง6ปีจะสูงกว่า 90-100 บาทต่อกิโลกรัม เทียบกับ 60 บาทต่อ กิโลกรมั ในปี 2552 ส่งผลให้ต้นทุนวตั ถุดิบการผลิตถุงมือยางและถุงยางคุมกำเนิดมีแนวโน้มสูงขึนตาม

• เงินบาทในปี 2553 มีแนวโน้มแข็งค่าขึนF จากปี 2552 ขณะที เงินสกุลประเทศคแู่ ข่งสำคัญ ทัง6มาเลเซียและจีนมีทิศทางแข็งค่าน้อยกว่าไทย ทำให้ไทยเสียเปรียบในการแข่งขันด้าน ราคา

• ปัจจุบนั หลายโรงงานเรม5ิ หนั มาผลิตถงุมือยางทใ5ี ช้วตั ถดุ ิบชนิดอน5ื แทนยางธรรมชาติ เช่น ถุงมือยางไนไตร (Nitrile Glove) ทีใ ช้ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมเป็นวัตถุดิบในการผลิต เพื อลด ปัญหาการแพ้สารโปรตีนในถุงมือจากยางธรรมชาติลง หรือการใช้ยางสังเคราะห์ซึง มีราคา ตํ ากว่ายางธรรมชาติในการผลิตถุงมือยาง ทำให้ต้นทุนการผลิตถุงมือยางจากยางสงัเคราะห์ตํ ากว่า
ด้วย

• ประเทศคู่ค้าของไทยหลายประเทศเข้มงวดมากขึนF กับกฎระเบียบการควบคุม คุณภาพการผลิต เช่น สหรัฐฯ และ EU ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์ยางของไทยต้องเผชิญกับ มาตรฐานทีส ูงขึน

ราคาส่งออกเฉลี5ย : ราคาถุงมือยางค่อนข้างคงที5 ขณะที5ราคาถุงยางคุมกำเนิดมี แนวโน้มลดลง

ราคาส่งออกถุงมือยางและถุงยางคุมกำเนิด

สถานการณ์และแนวโน้ม : ถุงมือยาง และถุงยางคุมกำเนิด

2012-01-02T19:36:00.000-08:00

มูลค่าส่งออกถงุมือยาง และถงุยางคุมกำเนิด

สถานการณ์ส่งออกครึ5งแรกปี 2553 : ขยายตัวสูง

มูลค่าส่งออกถุงมือยางและถุงยางคุมกำเนิดในช่วงครึ งแรกของปี 2553 ขยายตัวสูงถึง ร้อยละ 53.6 และร้อยละ 13.7 ตามลำดับ มีสาเหตุสำคัญจากการฟื6นตัวของอุตสาหกรรมทีต ้อง ใช้ถุงมือยางในกระบวนการผลิต อาทิ อุตสาหกรรมอาหารแปรรูป อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงแนวโน้มการให้ความสำคัญกับการรักษาสุขอนามัยทั6งในภาคอุตสาหกรรมและภาค ครัวเรือน ขณะทีค วามต้องการใช้ถุงยางคุมกำเนิดก็เพม ิ สูงขึน6 ตามจำนวนประชากรโลก ตลอดจน การตื นตัวในการให้ความสำคัญกับการคุมกำเนิด รวมถึงการป้องกันโรคทีเ กิดจากเพศสัมพันธ์

มีข้อน่าสังเกตว่า แม้เศรษฐกิจโลกอยู่ในภาวะซบเซา แต่ด้วยถุงมือยางจัดเป็นของใช้ จำเป็นทางการแพทย์ ความต้องการใช้จึงไม่ผันผวนตามกำลังซื6อของผู้บริโภคมากนัก อีกทัง6 การแพร่ระบาดของโรคระบาดสายพันธุ์ใหม่ อาทิ ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 ไข้หวัดนก และโรค SARS ทำให้ผู้บริโภคทัว โลกตื นตัวมากขึน6 ต่อการป้องกันโรคระบาดต่างๆ ดังจะเห็น ได้จากอัตราการใช้กำลังการผลิตของโรงงานถุงมือยางอยู่ในระดับค่อนข้างคงที หรือมี เสถียรภาพสูง แม้ในปี 2552 ทีเ ศรษฐกิจตกตํ าอย่างมาก

อัตราการใช้กำลังการผลิตของโรงงานถุงมือยาง

สารเคมีที่เชื่อว่าสามารถก่อให้เกิดเปอร์ออกไซด์

2011-12-30T23:15:00.000-08:00

Chemicals that may form peroxides but cannot clearly be placed in sections 1-3

Acrolein
Allyl ether
Allyl ethyl ether
Allyl phenyl ether
p-(n-Amyloxy) benzoyl chloride
n-Amyl ether
Benzyl n-butyl ether
Benzyl ether
Benzyl ethyl ether
Benzyl methyl ether
Benzyl 1-napthyl ether
1,2-Bis(2-chloroethoxy) ethane
Bis(2 ethoxyethyl) ether
Bis(2-(methoxyethoxy) ethyl ether
Bis(2-chloroethyl) ether
Bis(2-ethoxyethyl) adipate
Bis(2-ethoxyethyl) phthalate
Bis(2-methoxyethyl) carbonate
Bis(2-methoxyethyl) ether
Bis(2-methoxyethyl) phthalate

Bis(2-methoxymethyl) adipate
Bis(2-n-butoxyethyl) phthalate
Bis(2-phenoxyethyl) ether
Bis(4-chlorobuyl) ether
Bis(chloromethyl) ether
2-Bromomethyl ethyl ether
Beta-Bromophenetole
o-Bromophenetole
p-Bromophenetole
3-Bromopropyl phenyl ether
1,3-Butadiyne
Buten-3-yne
Tert-Butyl ethyl ether
Tert-Butyl methyl ether
n-Butyl phenyl ether
n-Butyl vinyl ether
Chloroacetaldehyde diethylacetal
2-Chlorobutadiene
1-(2-Chloroethoxy)-2-phenoxyethane
Chloroethylene
Chloromethyl methyl ether
b-Chlorophenetole
o-Chlorophenetole
p-Chlorophenetole
Cyclooctene
Cyclopropyl methyl ether
Diallyl ether
p-Di-n-butoxybenzene
1,2-Dibenzyloxyethane
p-Dibenzyloxybenzene
1,2-Dichloroethyl ethyl ether
2,4-Dichlorophenetole
Diethoxymethane
2,2-Diethoxypropane
Diethyl ethoxymethylenemalonate
Diethyl fumerate
Diethyl acetal
Diethylketene
m,o,p-Diethoxybenzene
1,2-Diethoxyethane
Dimethoxymethane
1,1-Dimethoxyethane
Dimethylketene
3,3-Dimethoxypropene
2,4-Dinitrophenetole
3,3-Dioxepane
Di(1-propynl) ether
Di(2-propynl) ether
Di-n-propoxynethane
1-2-Epoxy-3-isopropoxy propane -
1,2-Epoxy-3-phenoxy propane
p-Ethoxyacetophenone
1-(2-Ethoxyethoxy) ethyl acetate
2-Ethoxyethyl acetate
(2-Ethoxyethyl)-o-benzoyl benzoate
3-Ethoxyopropionitrile
2-Ethylacryladehyde oxime
2-Ethylbutanol
Ethyl beta-ethoxypropionate
2-Ethylhexanal
Ethyl vinyl ether
Furan
2,5-Hexadiyn-1-ol
4,5-Hexadien-2-yn-1-ol
n-Hexyl ether
p,o-Iodophenetole
Isoamyl benzyl ether
Isoamyl ether
Isobutyl vinyl ether
Isophorone
beta-isopropoxypropionitrile
Isopropyl 2,4,5-trichloro-phenoxyacetaet
Limonene
1,5-p-Methadiene
Methyl-p-(n-amyloxy) benzoate
4-Methyl-2-pentanone
n-Methylpenetole
n-Methylpenetole
2-Methyltetrahydrofuran
3-Methoxy-1-butyl acetate
3-Methoxyehtyl acetate
2-Methoxyethyl vinyl ether
Methoxy-1,3,5,7-cycloocta tetraene
beta-Methoxyproponitrile
m-Nitrophenetole
1-Octene
Oxybis(2-ethyl acetate)
Oxybis(2-ethyl benzoate)
beta, beta-Oxydipropionitrile
1-Pentene
Phenoxyacetyl chloride
alpha-Phenoxypropionyl chloride
Phenyl o-propyl ether
p-Phenylphenetone
n-Propyl ether
n-Propyl isopropyl ether
Sodium 8,11,14-eicosatetraenoate
Sodium ethoxyacetylide
Tetrahydropyran
Triethylene glycol diacetate
Triethylene glycol dipropionate -
1,3,3-Trimethoxypropene
1,1,2,3-Tetrachloro-1,3-buta diene -
4-Vinyl cyclohexene
Vinylene carbonate
Vinylidene chloride

สารเคมีที่สามารถก่อให้เกิดเปอร์ออกไซด์

2011-12-30T23:14:00.001-08:00

Chemical that may autopolymerize as result of peroxide accumulation

Acrylic acid
Acrylonitrile
Butadiene
Chloroprene
Chlorotrifluoroethylene
Methyl methacrylate
Styrene
Tetrafluoroethylene
Vinyl acetate
Vinylacetylene
Vinyl chloride
Vinylpyrdine
Vinyladiene chloride

สารเคมีที่ก่อให้เกิดการระเบิดจากเปอร์ออกไซด์เมื่อถึงระดับความเข้มข้น

2011-12-30T23:12:00.000-08:00

Chemicals that form explosive levels of peroxides on concentration. Note: may occur through evaporation

Acetal
Actealdehyde
Benzyl alcohol
2-Butanol
Cumene
Cyclohexanol
2-Cyclohexen-1-ol
Cyclohexene
Decahydronaphthalene
Diacetylene
Dicyclopentadine
Diethyl ether
Diethylene glycol dimethyl ether (diglyme)
Dioxanes
Ethylene glycol dimethyl ether (glyme)
4-Heptanol
2-Hexanol
Methylacetylene
3-Methyl-1-butanol
Methylcyclopentane
Methyl isobutyl ketone
4-Methyl-2-pentanol
2-pentanol
4-Penten-1-ol
1-Phenylethanol
2-Phenylethanol
2-Propanol
Tetrahydrofuran
Tetrahydronaphthalene
Vinyl ethers
Other secondary alcohols

สารเคมีที่ก่อให้เกิดเปอร์ออกไซด์และเกิดการระเบิดจากโดยไม่คำนึงถึงระดับความเข้มข้น

2011-12-30T23:10:00.000-08:00

Chemicals that form explosive levels of peroxides without concentration

Butadine
Choloprene
Divinylacetylene
Isopropyl ether
Tetrafluoroethylene
Vinylidene chloride

การจัดการของเสียสารเคมีบางชนิด

2011-12-30T23:04:00.000-08:00

กรด และ ด่าง (Acid/Base)

ของเสียที่เป็นกรด และด่างสามารถกำจัดความเป็นพิษโดยทำให้เป็นกลาง (Neutralization) ก่อนปล่อยทิ้ง ข้อควรระวัง การกำจัดของเสียประเภทนี้ควรทำในตู้ดูดควันที่มีกระจกกั้น รวมทั้งควรสวมเครื่องป้องกันที่เหมาะสม เช่น ถุงมือ เสื้อกาว แว่นตาเพื่อป้องกันสารเคมีกระเด็นเข้าตา

Acetonitrile

Acetonitrile เป็นสารทำละลายนิยมใช้ในห้องปฏิบัติการ HPLC เช่น ในการตรวจสารปฏิชีวนะตกค้างในเนื้อกุ้ง เป็นต้น จัดเป็นสารที่อันตรายและติดไฟได้ (Flammable) Acetonitrile สามารถเป็นอันตรายต่อร่างกาย จากการสัมผัสทางผิวหนัง การเข้าสู่ร่างกายทางช่องปาก และจากการหายใจ นอกจากนี้ร่างกายยังสามารถเปลี่ยน Acetonitrile เป็น Cyanide ได้
การกำจัดการปนเปื้อนของ Acetonitrile

ควรทำในตู้ดูดควัน เพื่อไล่แอมโมเนียที่เกิดขึ้นจากปฏิกิริยา
ขั้นตอนปฏิกิริยา

ขั้นตอน
เจือจางสารละลาย Acetonitrile ด้วยน้ำให้มีความเข้มข้นต่ำกว่า 10% (V/V)
เติมสารละลาย 10 M Sodium hydroxide ในสัดส่วน 2.5 mol Sodium hydroxide ต่อ 1 mol Acetonitrile คนให้เข้ากัน
ปรับอุณหภูมิสารละลายให้เป็น 80 C นาน 70 นาที
ทิ้งให้เย็น ปรับให้เป็นกลาง pH 5-9 โดยใช้กรดเกลือ (Hydro chloric acid )
ผลท้ายสุดของปฏิกิริยาได้เป็นกรดน้ำส้มเจือจาง และเกลือ สามารถทิ้งได้ตามปกติ

Ethidium bromide
Ethidium bromide (EB) เป็นสารที่ก่อให้เกิดความผิดปกติของพันธุกรรม (Mutagen) ใช้ในห้องปฏิบัติการตรวจโรคไวรัสกุ้งทะเล โดยวิธี PCR โดยปกติใช้ EB ในการเตรียม Electrophoresis gel ซึ่งในกรณีนี้ EB ที่ใช้มีปริมาณน้อย และไม่ถือว่าเป็นของเสียอันตราย ยกเว้นกรณีการใช้ในความเข้มข้นสูง โดยทั่วไปถือหลักว่าหากมีปริมาณน้อยกว่า 0.1% สามารถทิ้งได้ หากปริมาณมากกว่า หรือ เท่ากับ 0.1 % ต้องกำจัดโดยการเผา (Incineration)
การกำจัดการปนเปื้อนของ EB ในสารละลาย
เดิมนิยมใช้คลอร็อก Clorox (Sodium hypochlorite, 5%) ปัจจุบันมีรายงานว่าวิธีการดังกล่าวไม่สามารถลดพิษได้ดีเท่าที่ควร จึงเปลี่ยนมาใช้วิธี S&S Extractor และการใช้สารเคมีชนิดอื่นทดแทน
การกำจัดการปนเปื้อนโดยใช้ S&S Extractor
S&S Extractor หรือ Schleicher and Schuell Filter Kit เป็นอุปกรณ์การกรอง ซึ่งมีไส้กรองเป็นถ่านกัมมันต์ (Activated charcoal) เพื่อดูดซับ EB อย่างไรก็ตามแม้ว่าสามารถทิ้งสารละลายที่ผ่านการกรองได้ทันที แต่การกำจัดไส้กรองที่มีการปนเปื้อนของ EB จำเป็นต้องนำไปกำจัดโดยการเผา

การกำจัดการปนเปื้อนโดยใช้สารเคมี
ทำในตู้ดูดควัน ควรใส่ถุงมือยาง เสื้อ และแว่นตา
การเตรียมสารเคมี Decontamination Solution
เติม 20 มล. Hypophosphorus acid 50% ลงใน สารละลายที่มี Sodium nitrate 4.2 กรัม
ในน้ำกลั่น 300 มล.
คนสารละลายให้เข้ากัน
ควรเตรียมสารละลายน้ำทุกครั้งก่อนใช้
การกำจัดการปนเปื้อน (decontamination) ของ EB ในสารละลาย
สำหรับสารละลาย ที่มีความเข้มข้นของ EB มากกว่า 0.5 มก./มล. ให้เจือจางลงให้มีความเข้มข้นต่ำกว่า 0.5มก./มล.
เติมสารละลาย Decontamination Solution ลงไปจนได้ความเข้มข้น 25 % ( ยกตัวอย่างเติมสารละลาย Decontamination Solution 25 มล. ในสารละลาย EB 75 มล.)
คนให้เข้ากัน แล้วทิ้งไว้นาน 20 ชั่วโมง
ตรวจว่ายังมี คงเหลือหรือไม่ โดยใช้ Fluorescence ถ้าพบว่ายังมีสารตกค้างให้เริ่มขั้นตอนใหม่
หากพบว่าไม่มีสารตกค้าง ให้ทำให้เป็นกลางโดยใส่ Sodium bicarbonate จากนั้นสามารถทิ้งของเสียนี้ได้โดยถือเป็นของเสียไม่อันตราย(Non-hazardous aqueous waste)

การกำจัดการปนเปื้อน (decontamination) ของ EB ตามพื้นผิวภาชนะ
จุ่มกระดาษเช็ดมือลงใน สารละลาย Decontamination Solution แล้วนำไปเช็ดบริเวณภาชนะ หรือพื้นผิวที่มีการปนเปื้อน จากนั้นเช็ดออกด้วยกระดาษเช็ดมือชุบน้ำ ไม่ต่ำกว่า 5 ครั้ง (เปลี่ยนกระดาษเช็ดมือทุกครั้ง)
นำกระดาษเช็ดมือทั้งหมดไปแช่ในสารละลาย Decontamination Solution นาน 1 ชั่วโมง
ตรวจว่ายังมี คงเหลือหรือไม่ โดยใช้ Fluorescence ถ้าพบว่ายังมีสารตกค้างให้เริ่มขั้นตอนใหม่
หากพบว่าไม่มีสารตกค้าง ให้ทำให้เป็นกลางโดยใส่ Sodium bicarbonate จากนั้นสามารถทิ้งของเสียนี้ได้โดยถือเป็น ของเสียไม่อันตราย(Non-hazardous aqueous waste)

Potassium dichromate
Potassium dichromate (K2Cr2O7) ถือเป็นสาร Oxidizing agent และ US EPA (United States Environmental protection agency) ถือเป็นของเสียที่เป็นโลหะหนัก ผงฝุ่นของ Potassium dichromate ถือเป็นสารก่อมะเร็ง (Carcinogen) ในการกำจัดใช้การตกตะกอนโครเมียม ออกจากสารละลาย อย่างไรก็ตามตะกอนโครเมียมที่เกิดขึ้นจำเป็นต้องส่งไปกำจัดโดยหน่วยงาน หรือ บริษัทเอกชนที่รับกำจัดของเสียที่เป็นโลหะหนักโดยเฉพาะ

Formaldehyde
Formaldehyde และ Formalin (37-40 % Formaldehyde ใน 5-12 % Methanol) เป็นสารที่นิยมใช้ในการเก็บรักษาตัวอย่าง และใช้ในการฆ่าเชื้อ หน่วยงาน EPA จัด Formaldehyde เป็นสารพิษ เป็นสารที่ติดไฟ และมีฤทธิ์กัดกร่อน (Corrosive) เป็นพิษในระดับปานกลาง หากสูดดม หรือสัมผัสทางผิวหนัง
การกำจัดการปนเปื้อนของ Formaldehyde และ Formalin
โดยการใช้ผลิตภัณฑ์ชื่อ ALDEX ซึ่งสามารถปรับสภาพ Formaldehyde และ Formalin ให้อยู่ในสภาพไม่เป็นพิษได้

การจัดเก็บของเสีย

2011-12-30T23:03:00.001-08:00

ของเสียอันตรายแต่ละประเภทควรทำการเก็บในขวดแก้วแยกจากกัน แต่ถ้าของเสียที่มีส่วนประกอบเป็นน้ำ ควรเก็บไว้ในขวดพลาสติก ชนิด Polyethylene (สุทธิเวช,2547) ไม่ใช้ขวดโลหะในการเก็บของเสียที่เป็นกรด หรือ ด่าง ภาชนะที่บรรจุของเสียควรมีจุกปิดแน่น ปิดฝาให้สนิท หลีกเลี่ยงการใช้ฝาปิดที่ไม่คงทน เช่น จุกคอร์ก หรือ แผ่นพาราฟิล์ม ไม่ควรใส่ของเสียในภาชนะจนเต็ม เพื่อป้องกันการขยายตัวของของเสีย ภาชนะที่ใช้บรรจุของเสียควรมีฉลากระบุชนิดของของเสีย พร้อมทั้งระบุวันที่เก็บของเสีย จากนั้นนำไปเก็บในสถานที่ที่จัดไว้ เพื่อรอการกำจัดต่อไป ทั้งนี้ สุทธิเวช (2547) ได้เสนอผังการกำจัดของเสียอันตรายไว้ดังนี้

ข้อควรปฏิบัติเมื่อเกิดการหกรั่วไหล(Spill) ของสารเคมีภายในห้องปฏิบัติการ

2011-12-30T22:59:00.000-08:00

อุปกรณ์ป้องกันที่ใช้ในเมื่อต้องทำความสะอาดสารเคมีหกรั่วไหล
1.แว่นตาป้องกันสารเคมี (Safety glasses)
2.เสื้อกาว หรือผ้ายางกันเปื้อน
3.ถุงมือชนิดทนสารเคมี
4.รองเท้า ควรเป็นรองเท้าชนิดหุ้มส้น ไม่ควรใส่รองเท้าแตะ
5.อุปกรณ์ช่วยหายใจ กรณีที่สารเคมีที่หกราดก่อให้เกิดก๊าซพิษ จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจในการเข้าไปทำความสะอาด
6.อุปกรณ์ทำความสะอาด เช่น ไม้ถูพื้น ฟองน้ำ กระป๋องน้ำ

สารเคมีที่นิยมใช้ทำความสะอาด เมื่อเกิดการหกรั่วไหล(Spill) ของสารเคมี

Calcium bentonite ใช้ได้กับสารเคมีส่วนใหญ่ยกเว้น Hydro fluoric acid
Sodium bisulfate , Monosodium phosphate ใช้กับสารเคมีที่เป็นด่าง
Sodium bicarbonate, Sodium carbonate, Calcium carbonateใช้กับสารเคมีที่เป็นกรด
ถ่านกัมมันต์ (Activated carbon) สามารถใช้กับสารเคมีในกลุ่มที่เป็นตัวทำละลาย
Sodium thiosulfate ใช้กับสารเคมีกลุ่มไซยาไนท์ (Cyanides)

ของเสียอันตราย (Hazardous waste)

ของเสียจากห้องปฏิบัติการที่ถือว่าเป็นของเสียอันตราย ขึ้นอยู่ชนิดของสารเคมีที่นำมาใช้ ซึ่งโดยทั่วไปของเสียอันตรายมักมีลักษณะเป็นของเสียที่ติดไฟง่าย (Ignitable waste) หรือมีฤทธิ์กัดกร่อน (Corrosive waste) หรือ ของเสียที่ก่อให้เกิดปฏิกิริยาเคมี (Reactive waste) เช่น ก่อให้เกิดการระเบิด เป็นต้น หรือของเสียจากสารเคมีที่เป็นพิษ (Toxic waste)

ของเสียไม่อันตราย(Non-hazardous waste)

อย่างไรก็ตามยังมีของเสียจากสารเคมีอีกหลายชนิดไม่ถูกจัดว่าเป็นของเสียอันตราย (Non-hazardous waste) ซึ่งได้แก่ของเสียที่เกิดจากสารเคมีที่ไม่ก่อให้เกิดให้เกิดมะเร็ง และเป็นสารเคมีที่มีค่า Oral rat LD50 toxicity สูงกว่า 500 มก./กก ซึ่งของเสียที่เกิดขึ้นจากสารเหล่านี้ หากมีปริมาณไม่มากนัก สามารถทิ้งได้โดยไม่ต้องผ่านการบำบัดแต่อย่างใด รายชื่อสารเคมีที่ไม่ถูกจัดว่าเป็นของเสียอันตราย ดูจากตารางที่ 11

ตารางที่ 11 รายชื่อของเสียไม่อันตราย(Non-hazardous waste)

Agar
Albumen
Aluminum oxide
Aluminum
Aluminum
Amini acids
Ammonium phosphate
Ammonium lactate
Ammonium sulfamate
Ammoniumsulfate
Ammonium carbonate
Ammonium chloride
Ammonium bicarbonate
Ammonium acetate
Ammonium molybdate
Ascorbic acid
Beef extract
Benzoic acid
Blood agar base
Boric acid
Brain heart infusion
Brillant blue
Brom phenol blue
Broth nutrient
Buffer solution
Calcium floride
Calcium oxide
Calcium sulfate
Calcium lactate
Calcium chloride
Calcium citrate
Calcium phosphate
Calcium carbonate
Camphor
Casamino acid
Cellulase
Cerelose (Glucose)
Charcol , animal
Chloresterol
Chromatographic absorbent
Citric acid
Cobalt oxide
Copper oxide
Crystal violet
Cupric acetate
Methylene blue
Molybdic acid
Dextrose
Diethylene glycol
Exchange resin
Extract, malt
Extract, yeast
Ferric sulfate
Ferric nitrate
Ferric chloride
Ferrous chloride
Ferrous ammonium sulfate
Galactose
Glucose
Glutamic acid
Graphite
Gum arabic
Gum gualac
Hecadecane
Hematoxylin
Hemo-de
Iron oxide
Kaolin
Kodak stop bath
Lactic acid
Laryl sulfate
Lithium sulfate
Lithium chloride
Lithium carbonate
Lithmus mild
Lyson
Magnesium chloride
Magnesium citrate
Magnesium borate
Magnesium carbonate
Magnesium phosphate
Magnesium lactate
Magnesium oxide
Magnesium sulfate
Malic acid
Manganese sulfate
Manganese chloride
Manganese dioxide
Manganese acetate
Mannose
Methyl red
Methyl salicylate
Sodium tartrate
Sodium tungstate
Nitictinic acid
Oleic acid
Orcinol
Pepsin
Petrolatum
Potassium bitartrate
Potassium bisulfate
Phosphotungstic acid
Phthalic acid
Potassium bicarbonate
Potassium citrate
Potassium bromate
Potassium acetate
Potassium carbonate
Potassium bromide
Potassium phosphate
Potassium lactate
Potassium sodium tartate
Potassium iodide
Potassium sulfocyanate
Potassium sulfite
Potassium sulfate
Riboflavis
Salicylic acid
Sodium lactate
Sodium iodide
Sodium dodecyl sulfate
Sodium phosphate
Sodium formate
Sodium salicylate
Sodium sulfate
Sodium succinate
Sodium silicate
Sodium citrate
Sodium chloride
Sodium benzoate
Sodium ammonium phosphate
Sodium acetate
Sodium bicarbonate
Sodium bisulfate
Sodium bromide
Sodium borate
Sodium sulfite
Sodium thiosulfate
Sodium thioglycollate
Stearic acid
Strontium phosphate
Strontium sulfate
Strontium carbonate
Succinic acid
Sugars
Sulfur
Tartaric acid
Thymol
Tin oxide
Trypticase
Urea
Zinc oxide

ที่มา: Office of safety and environmental health hazardous materials management, Auburn university (1997)

การตรวจสุขภาพประจำปี

2011-12-30T22:58:00.002-08:00

ผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับสารเคมีอันตราย ควรได้รับการตรวจสุขภาพประจำปี หรือได้รับการตรวจสุขภาพจากแพทย์โดยทันที เมื่อมีอาการผิดปกติ เกิดขึ้นกับร่างกาย โดยเชื่อว่าอาจมีสาเหตุเกิดจากการได้รับสารเคมี

การจัดให้มีการอบรมเกี่ยวกับสารเคมีอันตราย

2011-12-30T22:58:00.001-08:00

ผู้ปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการที่มีสารเคมีอันตราย ควรได้รับการฝึกอบรมในหัวข้อที่เกี่ยวของกับอันตราย และการป้องกันตนเอง เช่น
1.การจัดการสารเคมีในห้องปฏิบัติการ
2.สารก่อมะเร็ง และการดำเนินงาน
3.ข้อมูลความปลอดภัยเคมีภัณฑ์
ผลการอบรมของผู้ปฏิบัติงานควรทำการจัดเก็บเอกสาร เพื่อสะดวกต่อการตรวจสอบภายหลัง

อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลในห้องปฏิบัติการ (Personal protective equipment) หรือ PPE

2011-12-30T22:52:00.000-08:00

อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลในห้องปฏิบัติการ ประกอบไปด้วยอุปกรณ์เพื่อป้องกันอันตรายที่อาจเกิดกับลูกตา (Eye protection), เครื่องป้องกันหน้า เสื้อ รองเท้า ถุงมือ และหน้ากากกันสารพิษ เป็นต้น การใช้อุปกรณ์เหล่านี้ควรใช้ควบคู่ไปกับการจัดการและมาตรการด้านความปลอดภัยอื่นๆในห้องปฏิบัติการ เนื่องจากไม่มีอุปกรณ์ใดที่สามารถป้องกันอันตรายได้ 100 %

อุปกรณ์ป้องกันอันตรายที่อาจเกิดกับลูกตา (Eye protection)

อุปกรณ์เหล่านี้ประกอบ ไปด้วยแว่นตาประเภทต่างๆ (Glasses, goggles ,shield) ซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการใช้เพื่อป้องกันอันตรายในระดับที่แตกต่างกันออกไป อย่างไรก็ตามควรมีการทำความสะอาด และตรวจสอบอุปกรณ์เหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ

บางห้องปฏิบัติการกำหนดให้ผู้ปฏิบัติงานต้องใส่แว่นตาตลอดเวลา ยกเว้นหากมีการเทสารเคมีต้องเปลี่ยนมาใช้ goggles

เสื้อกาว (Laboratory coat)

เสื้อกาว ใช้สวมทับชุดปกติระหว่างปฏิบัติงาน เพื่อป้องกันการปนเปื้อน จากฝุ่น ผง ตลอดจนการหก กระเซ็นของสารเคมี เสื้อกาวควรใช้เนื้อผ้าที่เป็นผ้าฝ้าย หรือทำจากใยสังเคราะห์ประเภท Tyvek หรือ Nomex ไม่ควรใช้วัสดุประเภท Rayon หรือ Polyester เนื่องจากเป็นวัสดุที่ติดไฟง่าย ซึ่งจะก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้สวมใส่ ควรได้มีการทำความสะอาดเสื้อกาวอย่างสม่ำเสมอ และควรถอดเสื้อกาวออกทุกครั้งเมื่อออกจากห้องปฏิบัติการเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของสารเคมี

รองเท้า

ควรสวมรองเท้าตลอดเวลาที่ปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการ รองเท้าที่ใช้สวมใส่ในห้องปฏิบัติการ ควรเป็นรองเท้าที่ปกปิดนิ้วเท้า อย่างน้อยด้านบนของรองเท้าควรทำจากหนังสัตว์ หรือ วัสดุประเภท Polymeric เพื่อป้องกันเท้ากรณีเกิดการหก กระเซ็นของสารเคมี ทั้งนี้ไม่ควรใส่รองเท้าแตะ รองเท้าผ้า หรือรองเท้าส้นสูง

ถุงมือ

ถุงมือที่ใช้ในห้องปฏิบัติการแบ่งได้เป็นหลายประเภท การจะเลือกใช้ถุงมือประเภทใด ขึ้นอยู่กับชนิด และประเภทของสารเคมีที่จะต้องปฏิบัติงานด้วย หลีกเลี่ยงการใช้ถุงมือกันความร้อนหรือความเย็นที่ทำจากวัสดุ Asbestos เนื่องจากเป็นวัสดุที่อาจก่อให้เกิดมะเร็ง (carcinogen) ถุงมือที่ใช้กันสารเคมี ควรทำจากยางธรรมชาติ หรือ วัสดุประเภท Neoprene, Polyvinyl chloride, Nitrile Butyl ถุงมือที่ใช้กับงานทางชีววิทยามักทำจาก Vinyl หรือ Latex อย่างไรก็ตามหลักในทางปฏิบัติที่สำคัญ ก่อนใช้ถุงมือทุกครั้งควรตรวจสภาพของถุงมือก่อนใช้ นอกจากนี้เมื่อเลิกใช้ ก่อนที่จะถอดถุงมือออกควรล้างมือ ถอดถุงมือทุกครั้งเมื่อออกจากห้องปฏิบัติการ และไม่ควรไปจับอุปกรณ์ต่างๆ เช่น ลูกบิดประตู โทรศัพท์ ปากกา ขณะที่ยังสวมใส่ถุงมือ ทั้งนี้เพื่อป้องกันการปนเปื้อนของสารเคมีไปยังอุปกรณ์เหล่านั้น

อุปกรณ์ช่วยหายใจ และหน้ากากป้องกันไอระเหย (Respirator and face mask)

อุปกรณ์ช่วยหายใจ และหน้ากากป้องกันไอระเหย เป็นอุปกรณ์ใช้เมื่อต้องปฏิบัติงานกับสารเคมี ที่มีไอ เป็นอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจ เช่น สารละลายแอมโมเนีย สารละลายฟอร์มาลิน เป็นต้น

อุปกรณ์จำเป็นเพื่อให้เกิดความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ

2011-12-30T22:48:00.000-08:00

1.ระบบระบายอากาศ (Ventilation)

ห้องปฏิบัติการที่มีการใช้สารเคมีควรมีการระบายอากาศที่ดี การระบายอากาศในห้องปฏิบัติการ โดยทั่วไปไม่ควรน้อยกว่า 6 เท่าของขนาดห้อง ต่อชั่วโมง

2.ตู้ดูดควัน (Fume hood)
การปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับสารเคมีอันตราย ต้องทำในตู้ดูดควันเท่านั้น ตู้ดูดควัน ต้องสามารถดูดอากาศได้ไม่น้อยกว่า 80-120 ฟุต /นาที เมื่อฝาตู้ (Sash) เปิดที่ระดับ 18 นิ้ว

การใช้ตู้ดูดควันควรมีข้อพึงปฏิบัติ ดังนี้
1. ระหว่างปฏิบัติงาน ฝาตู้ดูดควัน (Sash) ต้องเปิดไม่เกิน 18 นิ้ว
2. อุปกรณ์ สารเคมีที่ใช้ปฏิบัติงานในตู้ดูดควัน ควรอยู่ห่างจากขอบฝาตู้ เข้าไปด้านในอย่างน้อย 6 นิ้ว
3. ควรเปิดพัดลมของตู้ดูดควันให้ทำงานตลอดเวลาที่มีสารเคมีอยู่ภายในตู้ดูดควัน
4. ไม่ควรใช้ตู้ดูดควันเป็นที่เก็บสารเคมี

3. ตู้เก็บสารละลายไวไฟ (Flammable liquid storage)

สารเคมีที่ใช้เป็นตัวทำละลาย เช่น Acetone, ether, alcohol รวมทั้งกรด Glacial acetic acid ส่วนใหญ่มักเป็นสารไวไฟ ควรจัดเก็บในที่ห่างจากประกายไฟ รวมทั้งควรแยกเก็บจากสารเคมีอื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสารเคมีในกลุ่มที่เป็น oxidizer อุปกรณ์ที่ใช้เก็บสารเคมีในกลุ่มนี้ได้แก่ ตู้เก็บสารละลายไวไฟ ในส่วนสารเคมีที่ง่ายต่อการเกิดระเบิดควรเก็บในตู้ แต่แยกให้อยู่บริเวณนอกอาคาร

4.อ่างล้างตา และที่ล้างตัวฉุกเฉิน (Emergency eyewash fountain and safety shower)

อ่างล้างตา และที่ล้างตัวฉุกเฉินเป็นอุปกรณ์จำเป็นสำหรับทุกห้องปฏิบัติการ ใช้ในกรณีเกิดอุบัติเหตุสารเคมีอันตรายหกราดตัว หรือกระเด็นเข้าตา ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายถึงขั้นเสียชีวิต หรือ ทุพลภาพต่อผู้ปฏิบัติงานได้ สถานที่ติดตั้ง อ่างล้างตา และที่ล้างตัว ควรอยู่ในระยะห่างไม่เกิน 10 วินาที จากจุดปฏิบัติงาน ไม่ควรวางสิ่งของกีดขวางเส้นทาง เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถเข้าถึงได้โดยสะดวก ควรใช้ระยะเวลาการล้างตา หรือล้างตัวไม่ต่ำกว่า 15 นาที เพื่อให้แน่ใจว่าสารเคมีได้ถูกชะล้างจนหมด

5.อ่างล้างอุปกรณ์ (Laboratory sink)

เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการ ต้องล้างมือ ด้วยสบู่และน้ำสะอาดทุกครั้งภายหลังจากการถอดถุงมือ และเมื่อเสร็จสิ้นการปฏิบัติงาน รวมทั้งเมื่อผิวหนังสัมผัสกับสารเคมี อ่างล้างมือยังใช้ในการล้างอุปกรณ์ในห้องปฏิบัติการที่แปดเปื้อนสารเคมีอีกด้วย

การจัดการสารเคมีเฉพาะเรื่อง

2011-12-30T22:43:00.001-08:00

1.การจัดการสารเคมีที่เป็นสารพิษ (Toxic chemicals)

การพิจารณาระดับความเป็นพิษของสารเคมีอาจพิจารณาจากค่า TLV(Threshold limit values) หรือ PEL( Permissible exposure limits) ซึ่งกำหนดระดับความเข้มข้นของสารเคมีสูงสุดที่มีได้ในอากาศ โดยปกติสารเคมีถูกจัดเป็นสารพิษ (Toxic chemicals)เมื่อมีค่า TLV หรือ PEL ต่ำกว่า 50 ppm นอกจากนี้ยังสามารถพิจารณาความเป็นพิษของสารเคมีจากค่า LD50(Lethal dose) หรือ LC50(Lethal concentration) โดยที่ LD50เป็นการระบุความเข้มข้นของสารเคมีที่ให้สัตว์ทดลองตายลง 50 % โดยสัตว์ทดลองได้รับสารเคมีนั้นโดยการกิน การฉีด หรือการดูดซึม(Absorption) หรือ การหายใจ ขณะที่ LC50 เป็นการระบุความเข้มข้นของสารเคมีที่ให้สัตว์ทดลองตายโดยการหายใจเท่านั้น ปกติค่าเหล่านี้จะมีระบุอยู่ในข้อมูลความปลอดภัยเคมีภัณฑ์ (MSDS) ของสารเคมีนั้นๆ

2.การจัดการสารเคมีไวไฟ (Flammable chemicals)

สารเคมีไวไฟหมายถึงสารเคมีที่มีจุดวาบไฟ (Flash point) ที่อุณหภูมิต่ำกว่ากว่า 93.3 0ซ. ถือเป็นสารเสี่ยงต่อการติดไฟ และอาจก่อให้เกิดความเสียหายจากเพลิงไหม้ได้ การจัดเก็บสารเคมีไวไฟควรเก็บในตู้เก็บสารเคมีสำหรับสารเคมีไวไฟเท่านั้น ควรเปิดตู้เมื่อจำเป็นเท่านั้น การปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับสารเคมีไวไฟ ต้องทำในตู้ดูดควันเท่านั้น หลีกเลี่ยงอุปกรณ์ที่ก่อให้เกิดประกายไฟ

3.การจัดการสารเคมีที่ไวต่อปฏิกิริยาเคมี (Reactive chemicals)

สารเคมีที่ไวต่อปฏิกิริยาเคมี ได้แก่ สารจำพวก Oxidizer, Organic peroxide และสารที่ระเบิดได้ (Explosive) การเคลื่อนย้ายสารเหล่านี้ต้องทำด้วยความระมัดระวัง ควรเก็บแยกจากสารประเภทอื่น นอกจากนี้หลีกเลี่ยงการผสมสารเหล่านี้ เข้ากับสารเคมีตัวอื่นโดยไม่จำเป็น การปฏิบัติงานกับสารในกลุ่มนี้ควรใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลที่เหมาะสม

4.การจัดการสารเคมีที่มีฤทธิ์กัดกร่อน และอันตรายต่อการสัมผัส (Corrosive chemicals and contact hazard chemicals)

สารเคมีที่มีฤทธิ์กัดกร่อน ในที่นี้หมายถึงสารเคมีที่มีผลทำลายหรือเปลี่ยนแปลงเซลล์สิ่งมีชีวิต นอกจากนี้ยังหมายรวมถึงสารเคมีที่สามารถกัดกร่อนโลหะอีกด้วยการปฏิบัติงานกับสารในกลุ่มนี้ควรทำในตู้ดูดควัน รวมทั้งควรใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลที่เหมาะสม

5.การจัดการสารที่ก่อมะเร็ง (Carcinogens)

ข้อมูลเกี่ยวกับสารก่อมะเร็ง สามารถสืบค้นได้จากหน่วยงานที่ศึกษา และทำวิจัยเกี่ยวกับมะเร็ง ที่สำคัญ ได้แก่ IARC (The International Agency for Research on Cancer) ซึ่งเป็นหน่วยงานภายใต้องค์กรอนามัยโลก ( World Health Organization) ทั้งนี้ IARC ได้แบ่งสารก่อมะเร็งออกเป็นหลายหมวดหมู่ ขึ้นอยู่กับความสามารถก่อมะเร็งของสารนั้นๆ รายชื่อสารเคมีที่อาจก่อให้เกิดมะเร็ง ซึ่งสามารถตรวจค้นได้ที่ http://www.iarc.fr นอกจากนี้อาจสืบค้นสารก่อมะเร็งได้จาก http://www.cdc.gov/niosh/npotocca.html ซึ่งเป็นเว็บไซด์ของสถาบันความปลอดภัยในอาชีพและสุขภาพแห่งชาติ (National Institute for Occupational Safety and Health) หรือ NIOSH หน่วยงานภายใต้กรมสุขภาพและบริการ (Department of Health and Human Service) ประเทศสหรัฐอเมริกา

6.การจัดการท่อบรรจุก๊าซ (Compressed gas cylinders)

ห้องปฏิบัติการที่มีการใช้ท่อบรรจุก๊าซ ควรมีการระมัดระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากอันตรายซึ่งอาจเกิดได้จากตัวก๊าซเอง ก๊าซบางตัวอาจติดไฟง่าย บางตัวก่อให้เกิดการระเบิด นอกจากนี้การบรรจุก๊าซไว้ในท่อความดันสูง ก็เป็นอันตรายเนื่องจากแรงดันของก๊าซภายในท่อ หากเกิดการเสียหายบริเวณวาล์วเปิดปิด แรงดันก๊าซที่พุ่งออกมาทำให้ท่อบรรจุก๊าซเปรียบได้กับท่อจรวดทีเดียว จำเป็นต้องมีการป้องกันการล้ม หรือ กระแทก โดยการผูกคล้องด้วยโซ่รัดกับฝาผนัง การเคลื่อนย้ายท่อบรรจุก๊าซ ควรปิดฝาหุ้มวาล์วก่อนทุกครั้ง ควรใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสมในการเคลื่อนย้าย เช่น รถเข็น ไม่ควรใช้มือยกบริเวณวาล์วเพื่อป้องกันการเสียหายของวาล์ว

ป้ายกำกับสารเคมีตามระบบ HAZCHEM

2011-12-30T22:37:00.000-08:00

แผ่นป้ายที่มีสัญลักษณ์ของรหัสสารเคมีแฮสเคม เป็นที่นิยมใช้ในประเทศอังกฤษ เพื่อใช้ในการขนส่งสารเคมีอันตราย ป้ายดังกล่าวเป็นข้อเสนอแนะในกรณีฉุกเฉิน เตือนให้ทราบ ถึงขนาดความรุนแรง ของสารเคมีอันตรายนั้นๆ สำหรับเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิด เช่น การหก รั่วไหลของสารเคมี หรือกรณีการเกิดไฟไหม้ ณ บริเวณที่ทำการเก็บสารเคมี จำเป็นต้องจัดเตรียมถังดับเพลิง และอุปกรณ์ สำหรับดูดซับสารเคมี และสารที่ใช้เพื่อทำลายฤทธิ์ หรือปรับสภาพของสารเคมี ที่เก็บหก หรือรั่วไหลไว้ให้พร้อม และถูกประเภท รวมถึงชุดป้องกัน และอุปกรณ์ช่วยเหลือต่างๆ ในบริเวณที่จัดเก็บสารเคมีต่างๆ เหล่านั้น

ในรหัส HAZCHEM ตัวเลข 1-4 บอกให้ทราบถึงวิธีการดับไฟ ที่เหมาะกับสารเคมีนั้นๆ ขณะที่ตัวอักษรภาษาอังกฤษ แสดงถึงระดับความรุนแรง เครื่องป้องกัน และวิธีการทำความสะอาด กรณีเกิดหกรั่วไหล

ป้ายกำกับสารเคมี

2011-12-30T22:33:00.000-08:00

บริษัทผู้ผลิตสารเคมีมักติดป้ายกำกับสารเคมี เพื่อแสดงถึงลักษณะของอันตรายไว้ที่ฉลากของภาชนะบรรจุสารเคมี ซึ่งมักประกอบไปด้วยสัญลักษณ์ต่างๆกันออกไป ระบบของป้ายกำกับสารเคมีที่ควรรู้จักมีดังต่อไปนี้

NFPA (National Fire Protection Agency) ได้กำหนดป้ายกำกับสารเคมีเป็น รูปเพชร ภายในแบ่งเป็น 4 สี ได้แก่ สีแดง สีน้ำเงิน สีเหลือง และ สีขาว (Special hazard) โดยมี รายละเอียด คือ W หมายถึง สารเคมีที่ทำปฏิกิริยากับน้ำ (Water reactive); Ox หมายถึง Oxidizer; Cor หมายถึง สารเคมีที่มีฤทธิ์ Corrosive นอกจากนี้ ระบบ NFPA ยังแสดงตัวเลข 0-4 เพื่อแสดง ระดับความรุนแรงอีกด้วย

นอกจากระบบ NFPA ป้ายสัญลักษณ์แบ่งประเภทสารอันตรายยังมีระบบอื่นๆที่เป็นที่นิยมใช้ เช่น HMIG (Hazardous material identification guide) เป็นป้ายแสดงอันตรายของสารเคมี ซึ่งพัฒนาขึ้นมาโดยบริษัทเอกชน Lab safety Supply, Inc. และระบบ HMIS (Hazardous material information system) ซึ่งพัฒนาโดย NPCA( National Paint and Coating Association) ทั้งระบบ HMIG และ HMIS มีการใช้สี 4 สี โดยที่สามสีแรก ได้แก่ น้ำเงิน แดง และเหลือง เป็นการระบุถึงอันตรายของสารเคมี ที่เกิดต่อสุขภาพ การติดไฟ และ ปฏิกิริยาของสารเคมี โดยมีระดับคะแนนตั้งแต่ 0-4 (คะแนน 0 หมายถึง สารเคมีนั้นไม่ก่อให้เกิดอันตราย ขณะที่หมายเลข 4 แสดงความอันตรายสูงสุด) ขณะที่สีสุดท้ายได้แก่ สีขาว จะแสดงถึง เครื่องป้องกันส่วนบุคคล ข้อแตกต่างของ HMIG และ HMIS ที่สำคัญได้แก่ ในระบบ ในช่องสีน้ำเงิน ได้มีการเพิ่มช่องขึ้น หากในช่องที่เพิ่มขึ้นนี้มีเครื่องหมายดอกจัน แสดงว่าสารเคมีนั้นส่งมีผลในระยะยาว (Chronic or long term effect)

เครื่องหมายเตือนสารเคมีอันตราย

2011-12-30T22:30:00.001-08:00

เครื่องหมายเตือนสารเคมีอันตราย ปกติเป็นเครื่องหมายสากล ที่เข้าใจง่าย อาจใช้สีพื้น หรือข้อความที่แตกต่างกันได้บ้าง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ทราบถึงอันตรายของสารเคมี หรือ แจ้งให้ทราบว่าเป็นพื้นที่อันตราย

ประเภทของสารเคมีอันตราย

2011-12-30T22:26:00.000-08:00

ในประเทศไทยการแบ่งประเภทของสารเคมีอันตราย ได้ยึดระบบสหประชาชาติ ที่ใช้อยู่แล้วกับประเทศต่างๆ ทั่วโลก (International Classification System) ซึ่งแบ่งสารเคมีอันตรายออกเป็น 9 ประเภท

สารเคมีอันตราย (Chemical harzard)

2011-12-30T22:23:00.000-08:00

สารเคมีอันตราย หมายถึง สารเคมีที่มีหลักฐานที่เชื่อถือได้ว่าก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพ ทั้งผลกระทบอย่างฉับพลัน หรือ เรื้อรัง มักรวมถึงสารที่ก่อให้เกิดมะเร็ง (carcinogen) สารพิษ สารพิษที่ก่อให้เกิดผลต่อระบบสืบพันธุ์ (Reproductive toxins) สารที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง (Irritants) สารที่ส่งผลต่อระบบเลือด ระบบประสาท เป็นต้น (Sharp, 2002)

ทั้งนี้ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยเรื่องความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับสารเคมีอันตราย ได้ ให้ความหมายของ สารเคมีอันตราย ว่าหมายถึง สาร สารประกอบ สารผสม ซึ่งอยู่ในรูปของของแข็ง ของเหลว และ ก๊าซ ที่มีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างดังต่อไปนี้

1. มีพิษ กัดกร่อน ระคายเคือง ทำให้เกิดอาการแพ้ ก่อมะเร็ง หรือ ทำให้เกิดอันตรายต่อ สุขภาพ อนามัย
2. ทำให้เกิดการระเบิด เป็นตัวทำปฏิกิริยาที่รุนแรง เป็นตัวเพิ่มออกซิเจน หรือ ไวไฟ
3. มีกัมมันตภาพรังสี

ในประกาศดังกล่าวได้กำหนดรายชื่อสารเคมีมากกว่า 1,500 ชนิด เป็นสารเคมีอันตราย รายละเอียดสามารถดูได้จากhttp://www.ohseinstitute.org/ohs/thailand/pdf/2_7.pdf

การแยกเก็บสารเคมี (Segregation)

2011-12-30T22:17:00.000-08:00

การเก็บสารเคมี ควรมีการจัดแยกเก็บตามชนิด หรือ ประเภทของสารเคมี รวมทั้งประเภทของอันตราย อันตรายของสารเคมีแต่ละชนิดอาจดูได้จากเอกสารข้อมูลความปลอดภัยเคมีภัณฑ์ Material Safety Data Sheets (MSDS) อย่างไรก็ตามสารเคมีชนิดหนึ่งอาจถูกจัดเรื่องของความอันตรายอยู่ในหลายหมวดหมู่ได้ ซึ่งในกรณีนี้ควรจัดให้สารเคมีนั้นอยู่ในกลุ่มที่เป็นอันตรายสูงสุด

ข้อพึงระวังในการจัดเก็บสารเคมี

1. ควรมีการกำหนดปริมาณสูงสุดที่จะเก็บสารเคมีประเภทของเหลวที่ไวไฟหรือ ติดไฟ (Flammable and combustible liquid ) ในห้องปฏิบัติการ ไม่ควรเก็บของเหลวไวไฟในภาชนะที่ทำด้วยแก้ว เนื่องจากมีโอกาสที่เกิดการตกแตก และเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย รวมทั้งควรแยกการเก็บสารเคมีประเภทนี้ออกจากสารเคมีที่เป็น Oxidizer เช่น ไม่ควรเก็บกรดอินทรีย์ (Organic acids)ที่มักมีคุณสมบัติติดไฟได้ (combustible) ไว้รวมกับกรดอนินทรีย์ (Inorganic acids) ซึ่งมีคุณสมบัติเป็น Oxidizer กรณีของเหลวที่มีความไวไฟสูงอาจต้องเก็บในตู้เย็น ทั้งนี้ก่อนนำเข้าเก็บ ควรปิดฝาภาชนะให้แน่น เพื่อป้องกันไอระเหยของสารเคมีเหล่านี้

2.การจัดเก็บสารเคมีประเภท Oxidizer
ไม่ควรเก็บสาร Oxidizer รวมกับสารเคมีประเภทของเหลวไวไฟ โดยทั่วไปสารOxidizer ที่เป็นก๊าซ จะมีความไวต่อปฏิกิริยาเคมี รวมทั้งสามารถทำปฏิกิริยากับโลหะต่างๆ
การทำความสะอาดสารเคมีประเภทนี้ ไม่ควรทิ้งลงในถังขยะเนื่องจากอาจเกิดการลุกไหม้ได้

3.สารเคมีที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ (Health hazard)
สารเคมีที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ (Health hazard ) ได้แก่สารพิษต่างๆ รวมถึงสารก่อมะเร็ง (Carcinogen) และสารที่ก่อให้เกิดความผิดปกติของพันธุกรรม (Mutagen) ควรมีการแยกเก็บสารเคมีประเภทนี้ไว้เฉพาะส่วน รวมทั้งควรมีการกำหนดบุคคลที่สามารถใช้งานสารประเภทนี้เฉพาะผู้ที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น

4. สารเคมีที่ไม่ควรจัดเก็บร่วมกัน (Incompatible chemicals)
สารเคมีหลายตัวเมื่อทำปฏิกิริยากัน จะเกิดผลลัพธ์ที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ และทรัพย์สิน ดังนั้นควรระมัดระวัง ในการจัดเก็บสารเคมีเหล่านี้ให้แยกจากกัน เพื่อป้องกันการเกิดอุบัติเหตุที่จะทำให้สารเคมีเหล่านี้ทำปฏิกิริยากัน รวมทั้งระมัดระวังในการนำขวดบรรจุสารเคมีเก่ามาใช้บรรจุสารเคมีตัวอื่นๆ