Geziler, fotoğraflar, öyküler ...

Kapadokya Karlar Altında

2012-01-15T13:31:00.000+02:00

Kapadokya'yı karlar altında gördünüz mü hiç... Ürgüp Mustafapaşa, eski Sinasos şehri, karlı bir kış gününde birbaşka güzel...

Keşfetmek için bak...

Küçe Kapısında Çocuklar

2012-01-12T10:02:00.000+02:00

Diyarbakır'da çocuk olmak: Küçe kapısında çocuklar.

Diyarbekir Küçelerinde Çocuklar

2012-01-04T15:56:00.000+02:00

Diyarbekir Küçeleri: Diyarbakır Sokaklarında Çocuklar

Zonguldak Gökgöl Mağarası

2011-12-22T09:30:00.000+02:00

Zonguldak Gökgöl Mağarası

Gerçekte Biriz...

2011-12-20T09:30:00.000+02:00

Mümkün mü bu, olsun ruhumuz ilgisiz?
Sen bende ve ben sende doğar, gizleniriz.
Sen ben deyişim anlatabilmek için.
Sen ben aramızda yok ki gerçekte biriz…

Mevlana Celaleddin Rumi

Fotoğraf: Konya Mevlana Yeşil Türbe Kümbeti.

Semerkant'tan Hasankeyf'e Uzanan Mimari İzler

2011-12-18T08:43:00.000+02:00

Fotoğraf: Hasankeyf'te Akkoyunlu Zeynel Bey Türbesi. Akkoyunlular 15. yüzyılda kurulmuş bir Türkmen (Oğuz) devletidir. Horasan'dan Fırat Irmağı'na ve Kafkas Dağları'ndan Umman Denizi'ne kadar uzanan topraklarda egemen olmuşlardır. 1462-1482 yıllarında Hasankeyf’e tam hakim olmuşlardır. Bu dönem içinde Hasankeyf’te bıraktıkları tek eser Dicle Nehrinin kuzey yakasında Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey Türbesi’dir.

Eser dıştan silindirik, içten sekizgen yapıdadır. Türbenin silindirik gövdesi üzerinde turkuvaz ve lacivert, sırlı tuğla ile dört kuşak oluşturulmuştur. Birinci kuşakta "ALLAH", ikinci ve üçüncü kuşaklarda baş kısmında "AHMET" devamında ise "MUHAMMED" dipteki son kuşakta ise "ALİ" isimleri yazılmıştır.

Hem kapı hem de güneydeki pencere aynı renkteki sırlı tuğlalar kullanılarak süslenmiştir. Eser orta Asya Türk İslam mimarisinin tipik özelliklerini göstermektedir. Yapının birçok yerinde, sırlı tuğlaların söküldüğü, kasıtlı bir tahribatın yapıldığı göze çarpıyor.

Üst kubbesinde aynı tarzda süslerin izleri hala mevcuttur. Üst kubbedeki çatlakların gittikçe açıldığı ve yıkılma tehlikesi arz ettiği görülmektedir. Ilısu Barajı tamamlandığında tamamen Dicle Nehri'nin sularının derinlerinde kalması bekleniyor... Hasankeyf batsın mı, bir tarih ve turizm merkezi mi olsun? Bugünlerde bir yandan baraj yapımı, bir yandan da restorasyon çalışmaları tüm hızıyla sürüyor...

Akkoyunlu Devleti’nin kurucusu, Kutlu Bey'in küçük oğlu Kara Yülük Osman Bey, önce Memlûk sultanının hizmetine girdi. 1400'de Timur'un Anadolu’ya girişine destek verdi ve bu hizmetine karşılık Malatya'yı, 1402'de Ankara Savaşı'ndaki desteğine karşılık da Diyarbakır bölgesini aldı. 1403'te de Diyarbakır'da hükümdarlığını ilan etti.

Sağdaki ve alttaki fotoğraflar: Semerkant Registan (Kum ülkesi) meydanında Serdar (Şer-dor: Arslanlı kapı) Medresesi kubbesi. 1001 gece masallarına ilham kaynağı olan muhteşem Türk İslam mimarisi. 17. yüzyılda Yalangtuş Bahadır emriyle mimar Abdülcabbar tarafından yapılmış. Bizim Yıldırım Bayezid'e karşı fillerin yardımıyla kazandığı Ankara Savaşıyla Topal Timur, Aksak Timur olarak bildiğimiz, dünyada ve Orta Asya'da Muhteşem Timur (Temür, Demir) olarak bilinen Timur'un türbesi de Semerkant şehrinde üç büyük Türk İslam medresesini bir arada barındıran Registan meydanındadır. Hani ninemin anlattığı masallarda evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, deve tellal iken, pire berber iken, ben dedemin beşiğini tıngır mıngır sallar iken, peri padişahının kumların arasında altın zümrüt ve kıymetli taşlardan gece cinlerine perilerine yaptırdığı saraylar gibi...

Dünyanın Yedi Harikası

2011-12-16T14:10:00.000+02:00

Dünya kültürünün ve medeniyetinin yedi temel eseridir. Bu yapıların ikisinin, hem de içlerinden en harikasının ülkemizde olduğunu biliyor musunuz?

"Dünyanın Yedi Harikası" sözünün antik Yunanca metinlerde geçen "theamata" kelimesinin karşılığı Türkçe'ye "Bunları yapmadan dönme!" şeklinde tercüme edilebilir. Yani tarihin ilk gezi ve tatil rehberi, bir çeşit antik fotoGezi blogudur.

Antik Dünyanın Yedi Harikası

Dünyanın Yedi Harikası klasik antik dünyanın yedi tanınmış mimari ve sanatsal yapısıdır. Antik Yunan gezginlerinin ve tarihçilerinin gezdikleri ve gördükleri yerlerin anlatımlarına dayanır ve yalnızca Akdeniz bölgesindeki yapıları içerir. Tarihçi Herodotus ve öğrencisi Callimachus of Cyrene (M.Ö. 305–240) İskenderiye Müzesinde "Dünyanın Yedi Harikası" listesini hazırladı. Ama yazıları günümüze ancak başka çalışmalarda kullanılan referanslar olarak ulaştı. Günümüze ulaşan en eski "Yedi Harika" listesi Sidon'lu Antipater'in (Antipatros) M.Ö. 140 yıllarında yazdığı bir şiirde geçmektedir:

Atlı araba
Yolların kavşağına eriştiğinde,
İlk defa gördüm,
Gözlerimi alamadım,
Babil'in duvarlarından ...
Ve Alpheus'un Zeus'undan...
Ve asma bahçelerinden...
Ve Güneşin Colossus'undan...
Ve piramitlerin muazzam işçiliğinden...
Ve Mausolus'un anıt kabrinden...
Ama bulutlara erişen evini gördüğümde,
Ephesus'da Artemis'in,
Hepsi gözlerimde donuklaştı...
Selam olsun!
Olympus'tan uzaklarda,
Güneş yeryüzünde,
Asla bu kadar muhteşem görünmemiştir.
.

Antipater, Greek Anthology IX.58, Türkçeye çeviri: © fotogezi.blogspot.com

Keops (Khufu) Piramidi, Giza: M.Ö. 2650-2500 yıllarında Mısırlılar tarafından dördüncü hanedanlık firavunlarından Firavun Keops (Khufu) için, Giza'da yapılmıştır. Yapı günümüzde hala sağlamlığını korumaktadır.

Babil'in Asma Bahçeleri: M.Ö. 600 yılında Babil'liler tarafından yapılmıştır. Tarihçi Herodotus dış duvarlarının uzunluğunun 56 mil, kalınlığının 80 feet, yüksekliğinin ise 320 feet olduğunu belirtmektedir. Ancak arkeolojik bulgular bunu desteklememektedir. M.Ö. birinci yüzyılda deprem nedeniyle yıkılmıştır.

Efes'teki Artemis Tapınağı: M.Ö. 550 yılında Lidya'lılar, Persler, Yunan'lılar tarafından yapılmıştır. Yapımı 120 yıl sürmüştür. Yunan tanrıçası Artemis'e adanmıştır. M.Ö. 356 yılında, kısa yoldan "daha büyük bir üne sahip olmak" isteyen Herostratus adlı bir genç tarafından kundaklanarak, yakılıp yıkılmıştır.

Olimpia'daki Zeus Heykeli: Antik Yunanlılar tarafından Olympia'da yapılmıştır. 12 metre yüksekliğindeydi. İçine yapıldığı tapınak binasının tüm genişliğini kaplıyordu. Beşinci ya da altıncı yüzyıllarda yangın sonucu yıkılmıştır.

Maussollos'un Bodrum'daki Mozolesi: M.Ö. 351 yılında Persler ve Yunanlılar tarafından Halicarnassus'da (bugünkü Bodrum) yapılmıştır. Yaklaşık 45 metre yüksekliğindeydi. Dört duvarı kabartma rölyeflerle süslüydü. 1494 yılında deprem nedeniyle tahrip oldu. 15. yüzyılın başlarında St. John şövalyeleri bölgeyi işgal edip büyük bir kale inşa etmeye karar verdiklerinde, sağlam kalan yapıları da yıkarak Mausoleum'un taşlarını kullandılar.

Rodos Heykeli: (Colossus of Rhodes) M.Ö. 292-280 yıllarında Hellenistic Yunanlılar tarafından yapılmıştır. Yunan güneş tanrısı Helios'un yaklaşık olarak New York'taki Özgürlük Heykeli büyüklüğünde dev bir heykeliydi. M.Ö. 224 yılında deprem nedeniyle yıkılmıştır.

İskenderiye Feneri: M.Ö. 3.yüzyılda Hellenistic Mısırlılar tarafından inşa edilmiştir. 120-130 metre boyundaydı. Yüzyıllar boyunca dünyanın en yüksek binası olarak kaldı. 1303-1480 yıllarında deprem nedeniyle yıkıldı.

Günümüze kalan tek yapı Keops Piramididir. Antipater'in orijinal listesinde İskenderiye feneri, Ishtar Gate ile değiştirilmiştir. Babil'in Asma Bahçelerinin varlığı tam olarak kanıtlanamamıştır. Bodrum'daki Mausoleum of Maussollos ve Efes'teki Temple of Artemis heykellerinin en önemlilerinden bir kısmı Londra'da British Museum in London'dadır.

Tarihin ne ilginç bir cilvesidir ki Rodos Heykeli ve İskenderiye Feneri binlerce yıl sonra bugün New York Ellis Adasında bulunan Özgürlük Heykeline de ilham kaynağı olmuştur. Heykel ilk olarak 1860'larda Fransız heykeltraş Frederic Auguste Bartholdi ve Eyfel kulesinin mimarı Gustave Eiffel tarafından Mısır'da Süveyş Kanalı'nın girişinde Port Said limanına dikilmek üzere planlanır. Osmanlı İmparatorluğu'nun Mısır ve Sudan Hidivi Kavalalızade İsmail Paşa'ya sunulur. Ancak İsmail Paşa yerel huzursuzluk çıkacağı endişesiyle plana karşı çıkar. İşte o heykeli bugün biz Amerikan Rüyasının sembolü Özgürlük Heykeli olarak biliriz...

Çizimler: Dünyanın Yedi Harikası, Maarten van Heemskerck, Marten Jacobsz Heemskerk van Veen (1498 – Ekim 1, 1574), Hollandalı ressam 16.yy.

Amazonlar Gerçekten Yaşadı mı?

2011-12-12T10:21:00.000+02:00

Dilden dile aktarılarak zamanımıza dek ulaşan bir söylencedir Amazonlar söylencesi. İnsanı büyüleyen bu söylence gerçek mi? Amazonlar gerçekten yaşadılar mı? Yoksa bütün bunlar yalnızca bir efsane, bir düş mü?

Yunan mitolojisinde yer alan bu savaşçı kadınların, bir zamanlar Karadeniz kıyılarında yaşadıkları sanılıyor. Bazı tarihçiler, M.Ö. 12. yüzyılda bir grup Amazon'un Anadolu'da yaşadığını ve başkentlerinin Terme olduğunu söylüyorlar. Modern tarihçilere göre, aslında Amazonlar diye özel bir topluluk yoktu. Yunanlılar Anadolu'ya gelmeden önce, burada yaşayan halklar, anaerkil bir aile düzeni içinde varlıklarını sürdürüyorlardı. O yüzden, bu topluluklardaki kadınlara, kadının egemenliği nedeniyle "savaşçı kadın" Amazon adı verildi.

Söylencelerin halkların yaşantılarından kaynaklandığı, az-çok değişse de kabul edilen bir görüştür. Hele sözkonusu olan, Amazonlar söylencesi ise... Çünkü Amazonların izlerine yanlızca destanlarda değil, coğrafyacı ve tarihçilerin kitaplarında da rastlanır. İlkçağ insanlarından kalan eserlerde Amazonlardan bir şeyler bulunur. Homeros onların Truva savaşlarına katıldığını yazar. Herodotos, Diodoros ve coğrafyacı Strabon onlardan sözederler. Herakles ve Achilleus efsanelerinde de Amazonlar'dan bahsedilir. Sokrates ve Platon Amazonlar'ın Atina'ya saldırdıklarını bir gerçeklik olarak kabul ederler. Amazonların yaşadıkları söylenen bölgelerde, özellikle Anadolu ve Mora Yarımadasında, kabartma taş ve resim olarak, Amazonlar'ı temsil eden binlerce eser bulunmuştur.

Mitolojide Amazonlar, mitoloji kahramanlarına denk savaşcı kadınlardır. Savaş aletleri ok, yay, kargı ve "labrys" denilen, Anadolu'da özellikle Hititler'de, Karya'da ve Girit'de rastlanan iki ağızlı baltadır. Halikarnas Balıkçısına göre iki ağızlı balta Anadolu'nun simgesidir. Resim ve kabartmaların çoğunda Amazonların elinde hep bu balta bulunmaktadır.

Amazonların Kuzey Karadeniz kıyılarında yaşadıkları sanılıyor:

Söylenceye göre Amazonlar, Halikarnas Balıkçısı'nın o güzel deyimiyle "Efsanevi Yurttaşlarımız", Anadolu'da yaşamışlar ve birçok kent kurmuşlardır. Amazonlar'ın kurduğu kabul edilen kentler; Ephesos/Selçuk, Smyrna/İzmir, Kyme, Gryneion, Pitane, Ege bölgesindeki kentlere ilaveten Midilli adasındaki Mytilana, Marmara ve Karadeniz yörelerinde ki Myrleia, Sinope/Sinop'tur. Bunlara yine Ege bölgesindeki Elaia, Anaia, Latori kentlerini de eklememiz gerekmektedir. Ephesos'da ki Artemis tapınağı da Amazonlar tarafından başlatılmıştır. Ephesos'da ki kazılar savaşcı kadınlara ait, tanrıça Artemis'e (Diana) hizmet eden heykelcikler de ele geçirilmiştir. George Thomson bunları inceleyerek yayınlayan Lethaby'nin " Hitit etkisinin belirgin izlerini gözlemlediğini Gestang'ın da Amazonlar'dan bir Hitit tapınağı bağıntılı oldukları ve daha sonra ki Artemis tapımı bu tapımdan kaynaklandığı konusunda Lethaby 'ye katıldığını" kaydetmektedir.

Toplumsal yaşamda kadının etkinliği, ekonomik etkinliklerin kadınlar tarafından yerine getirilmesi, kadınların mutlak egemenliği, soy kütüğünün kadına göre belirlenmesi, Amazon söylencesinin önemli özelliklerindendir. Ancak bütün bunlar anaerkil toplumda zaten normal olan özelliklerdir. Amazon söylencesinin normalden ayrılan yönü, kadınların savaşcı olarak yetiştirilmeleri, savaşa bir asker gibi katılmaları. Hem kendilerinin kurdukları yerleşim bölgelerinde bulunan heykel, resim ve kabartmalar, hem de komşu halkların eserleri Amazonlar'ı savaşcı niteliklerine uygun tasvir etmişlerdir.

George Thomson "Yunanlı'lar Amazonları Kafkasya'ya doğru izlerken, Artemis'in Kafkasya kökenli olduğunu benimseyen bir geleneği izlemiş olabilir" biçiminde bir yaklaşım getirmektedir.

Dede Korkut eserlerinde Alp Kızları diye geçer. Amazonların Kafkaslarda yaşadıkları iddia edilir. Herodot'a göre Sarmatyalılar, Amazonlar ve İskitlerin atalarıdır. Sarmatyalılarda kadınlar sık sık erkeklerle beraber ava çıkar, savaşta yer alırlardı. Ona göre savaşta bir adam öldürmeyen kadın evlenemezdi.

Kafkas kabilelerinde her türlü sosyo-ekonomik faaliyetleri kadınların yapmaları, Altın Post Efsanesi'nde altın postu aramaya giden Argonaut'ların Anadolu'nun kuzeydoğusunda Amazonlar'a rastlamaları, Amazonlar efsanesinde aynı bölgenin Amazonlar'ın ana yurdu olarak gösterilmesi, Amazonlar'ın başkenti olarak gösterilen Themiskyra'nın aynı bölgede olması, Amazonlar'ın ay tanrıçası ile olan ilişkileri, Amazon adıyla Kafkas dillerinden birinde "ay" anlamına gelen "maze" kelimesi arasında ki benzerlik gibi nedenler uzmanları düşünmeye yöneltmiştir. Belki de İngilizce'ye "amazing" kelimesi buradan geldi... Ne dersiniz...

Amazonların kendilerini "ayın kızları" olarak gördüklerini, ana tanrıça Kybele ve Artemis'in hizmetkarı olarak kabul ettiklerini biliyoruz. Bu terim "Amazon" biçimine dönüşerek tarihe maloldu.

O çağda ki Samsun kentinin adı da aynı dilde "Amis" dir. Yunan etkisiyle "Amisos" biçimine dönüşmüştür. Amazonların başkenti olarak kabul edilen "Themiskyra" da bu bölgededir.

Bu çağ Anadolu devletlerinin çoğunda anaerkil bir yapının devam ettiğini görüyoruz. Asuva, devamı olan Lidya ve Etrüskler, Misya, Karya, Likya anaerkil devletlerdir. Hititler de ise ataerkil bir yapı vardır. Daha doğrusu soy ana yanlı değildir Hititlerde.

İki binli yıllarda Hititlerin Anadolu'ya gelmesiyle Anadolu'da bulunan halklar anaerkil yapıyı yıkmak istediler. Ve işte o zaman egemen durumda bulunan kadınların sert tepkisiyle karşılaştılar. Kadınlar erkeklerin o zamana kadar üstlendikleri savaşa katılma, avcılık ve toplumu savunma görevlerini de kendileri üstlendiler. Egemenliklerini pekiştirdiler. Böylelikle kadın savaşcılar kendi ülkelerine saldıran halklara karşı ülkelerini savundular. Gerektiğinde komşu ülkelere de saldırdılar. Komşu ülkelerin halkları onları bu şekilde tanıyıp gördüler. Bu durum onların dinlerini, inançlarını da etkiledi.

Böylece ana tanrıça, Amazonları simgeleyen, Artemis'i (Diana) doğurdu. Artemis kültü Amazonlarla birlikte gelişerek yayıldı. Amazonlar Artemis'in gönüllü hizmetkarı oldular. Çünkü onlar dişiydiler. Bolluğun ve bereketin, üremenin, devam edip giden hayatın simgesiydiler. Belki de o kültü yaymak için savaşlar yaptılar. Ve tarihe bıraktılar adlarını.

Öykü sürüyor: Kurtuluş Savaşı'nın kadın kahramanları...

Macaristan Özgürlüğüne Kütahya'da Kavuştu!...

2011-12-09T11:14:00.000+02:00

Kütahya'da, günümüzde Macar Sokağı olarak anılan mütevazi bir 18. yüzyıl Türk evi, Macaristan özgürlük savaşçısı Lajos Kossuth'un ailesiyle birlikte 1850-1851 yıllarında yaşadığı ev. İnanılır gibi değil ama, Macaristan Anayasası Kütahya'da bu evde hazırlandı! İsviçre Anayasasına da kaynak oldu. Daha sonra Türkiye Cumhuriyeti Anayası hazırlanırken İsviçre Anayasasından yararlanıldı. Yani Kütahya'da hazırlanan anayasa sonunda tekrar Türkiye'ye kaynağına döndü...

1849'da ülkesinin bağımsızlığını ilan eden ve Macaristan'ın ilk cumhurbaşkanı olan Lajos Kossuth de Udvard et Kossuthfalva, Avusturya'ya karşı verilen savaşı Rusya'nın Avusturya yanında savaşa girmesi üzerine kaybetmiş ve Kütahya'ya sürgün edilmişti.

Bahçe içindeki iki katlı ve yedi odalı şirin ahşap ev tipik bir Kütahya evi. Kültür ve Turizm Bakanlığınca restore edilerek Lajos Kossuth müzesi olarak açılmış. Müzede Lajos Kossuth'a ait ve klasik bir Türk evine ait etnografik eşyalar sergileniyor.

Amasra Çekiciler Çarşısı

2011-12-06T09:43:00.000+02:00

Çekicilik Amasra'ya özgü bir ahşap oymacılığı sanatı. Bölgede antik çağlardan beri şimşir ağacı önemli bir yer tutar. Amasra'ya özel ağaçlardan el tezgâhlarında küçük hediyelik ev ve süs eşyaları yapılır. Zaten şimşir ağacı Devrek bastonlarının da ana malzemesi. Zanaatkârların toplandığı Çekiciler Çarşısı ve sokağı Amasra'nın önemli merkezlerinden. Bu çarşıda yöreye özgü tahta kaşık, çatal, havan ve salata tabağı gibi eşyaları bulabilirsiniz. Çekiciler sokağında bir dükkanın atölyesine konuk olup, usta ellerde odunun nasıl turistik bir değer, zarif bir süs eşyası haline geldiğini sizin için görüntüledim.

Yurt: Geleneksel Türk Evi

2011-12-04T12:24:00.001+02:00

Yurt, Orta Asya'da Türk ve Moğol göçebelerinin ev olarak kullandığı genellikle buharla bükülmüş ahşap kafes kullanılarak çatılan, keçe kaplamalı, taşınabilir çadır evlerdir.

Yanlar (duvarlar) genellikle kumaş katmanları ve koyun yünü keçe, kilim ve halılarla kaplanır. Yere yün halı ve kilimler serilir. Dışarıda yanlarda yağmur suyu içeri gelmeyecek şekilde toprakta tahliye kanalları açılır. Yağmur, soğuk, sıcak gibi yaz ve kış hava şartlarına karşı izolasyonu sağlanmıştır. Yer seçimi çok önemlidir. Kullanılan doğal malzeme ve yün nedeniyle yangına karşı dayanıklıdır.

Günümüzde "Vatan" anlamında kullandığımız "Yurt" kelimesi "Ev" anlamına gelen ve tüm dünya dillerinde kullanılan Türkçe aslından gelir. Birkaç çadırdan oluşan topluluğa oba denir.

Fotoğraflar:

Niğde kalesinde geleneksel Türkmen Yurt çadırı.

Niğde geleneksel Türkmen cicim kilimi. Düz dokuma kilim üzerinde dokuma sırasında çözgü, atkı iplikleri arasına renkli desen iplikleri atılarak sıkıştırılmak suretiyle kabartma şekilli desenler yapılır. Genç kızlar tarafından sevdiklerine dokunur. Göçebe Türklerin Orta Asya bozkırlarından Anadolu'ya getirdikleri binlerce yıllık örf, adetleri ve geçmişleridir geleneksel Yörük halı ve kilimleri... Binlerce yıldır yün halı ve kilimler, göçebe hayatında yaşamsal öneme sahiptir.

Ve Niğde'den Toros Dağlarına uzanıyoruz. Silifke'nin kuzeyinde, Torosların güney yamacında bir Yörük çadırına konuk oluyoruz. İşte geleneksel Yörük çadırında hayat. Büyükanne gergef işliyor. Anne oturuyor. Çocuk ise fotoğraf makinasından korktuğu için annesinin arkasında saklanıyor...

Oruç Reis'in Öyküsü: Gazavat-ı Hayrettin Paşa

2011-12-03T07:52:00.000+02:00

Bodrum Kalesinde St. Jean şövalyeleri tarafından işkencehane olarak kullanılan bir zindan! Romantik Hollywood filmlerindeki gibi değil işin aslı...

Rivayet olunur ki Kaptan-ı Derya Barbaros Hayrettin Paşa'nın kardeşi Oruç Reis burada St. John şövalyeleri tarafından zindanda tutulmuştur. Kardeşi Hızır Reis tarafından kurtarılmıştır... Hatta Türkler kaleyi ele geçirdiklerinde zindan girişini bir daha kullanılmaması için duvar örerek kapatmışlardır...

Barbaros, o zamanki adıyla genç Hızır Reis, ağabeyi Oruç Reis'i kurtarmak için Bodrum'a gerçekten de gelmiş. Ama Oruç Reis Bodrum Kalesinde değil Rodos'ta imiş. Biz en iyisi hikayenin devamını Kaptan-ı Derya Barbaros Hayrettin Paşa'dan dinleyelim...

"... Ağam İshak hepimizin ulusu idi. Midilli'ye yerleşmiş orada çalışır, kazanırdı, Ağam Oruç, reisliğe heves ettiğinden bir gemi yaptırıp deryada ticarete başladı. Benim de hevesim reisliğe olduğundan, onsekiz oturak bir tekne de ben yaptırıp ticarete başladım.

Kimseye muhtaç değildik. Kendi işimizi işleyip rahat yaşıyorduk. Ben, daha çok Selanik ve Eğriboğaz'a sefer ederdim. O taraflara sefer etmek hoşuma giderdi. Amma Oruç Reis, küçük karındaşımız İlyas'ı da yanına alıp Şam Trablusu'na doğru sefer etmek istedi. Kaza kader bu ya, yolda giderlerken ansızın Rodos gemilerine rast geldiler. Ulu cenk eylediler. Karındaşımız İlyas şehit düşüp ecel şerbetini içti. Meskeni cennet-i a'la oldu. Rahmetullahi aleyh. Elhasıl kafir gemileri yayılıp, Midilli'ye de ulaştı. Haberi alınca gerek ağam Oruç'un esareti, gerek İlyas karındaşcığımın şehadeti beni ağlatıp perişan etti. Sonunda "Allah'tan gelene hoş geldin, denir. Hüküm tek ve kahhar olan Allah'ındır." deyip "Olacak olsa gerek çar ü na-çar, "Gerek kalbin gen tut gerek dar." Sözüne uyarak işe çare düşünmeye başladım.

Midilli'de tanıdığım bir kafir bezirgan vardı. Daima Rodos'a varıp gelip ticaret ederdi. Adı Kirigo idi. Bu kafire ağamın halini anlattım. "İşte yarenlik dostluk bu günde belli olur." Dedim. Kirigo'yu gemime alıp, Bodrum'a getirdim. Ben Bodrum'da kaldım. Onu, eline Oruç Reis'i kurtarması için onsekiz bin akçe verip Rodos'a gönderdim. "Var şimdi sen Rodos'a git. Ben burada durayım. Bak gör, karındaşım Oruç Reis ne alemdedir. Ona göre bana bir haber getir. Tedbirli davran, kendisi ile görüş." Diye tembih ettim. "Baş üstüne!" Dedi. Bir kefere teknesine binip Rodos'a gitti.

Kirigo'nun Oruç Reis'le görüşmesi

Kirigo ne yapıp edip, ağamla görüşmüş. Gizlice: "Karındaşın Hızır, sana çok selam ve dualar eder. Senin haline çok üzülüp perişan olmaktadır. Hasretinin elemiyle gece gündüz, Hazreti Yakup gibi Yaşlar dökmektedir. Beni sana gönderdi. Seni kurtarmak için çareler aramamı söyledi. Mal ile mi hile ile mi, her nasıl ise, karındaşımı kurtar, diye bana minnettar eyledi, şimdi benden hayırlı bir haber bekliyor." Diye, bir bir anlatmış.

Oruç Reis, bu sözleri duyunca çok sevinip ağlamış: "Berhudar olsun. Bugünkü günde karındaşlığını gösterdi." Diye dualar etmiş. Sonra: "Sen şimdi git, işine bak. Konuştuklarımızı sırtındaki gömleğin bile duymasın. Kendi halinde ol. Ben bir şekil düşüneceğim. Bakalım ayine-i devran ne suret gösterir. Amma, arada bir yine gizlice birbirimizle görüşelim." Demiş. Bunun üzerine ayrılmışlar. Kirigo, Oruç Reis'in dediğine göre hareket edip, fırsat buldukça ağamla görüşür, harçlık yiyecek gibi şeyler de verirmiş. Ne yapacaklarını konuşurlarmış.

"Beni satın al"

Oruç Reis'in Rodos'ta, Santurluoğlu adında bir kafir tanıdığı vardı. Rodos'ta adı sanı maruf bir adamdı. Daima Oruç Reis'i gözetir, hatırını alırdı. Kirigo geldikten bir zaman sonra bir gün, Oruç Reis, Santurluoğlu'na şöyle dedi:

"Ey santurluoğlu sana bir sözüm var. Eğer istersen söyleyeyim."
"Elbette, benden hiç çekinmeden, kalbinde ne varsa söyle."
"Biz seninle dostuz, beni satın al. Sana hizmet edeyim."

"Pek güzel eğer satarlarsa, canıma minnet alayım. Ancak bunu belli etmeyelim. Senin sahibin olan kaptan ve diğerleri filan yerde filan dükkanda oturup cemiyet ederler. Sen onları gözle. Filan gün gelip de o dükkanda toplandıklarında sen oradan geç. Amma sakın iki tarafına bakınma. Hemen yoluna gider gibi geç git. O zaman ben seni görür, almak isterim. Eğer benim elimden yiyecek nasibin varsa olur biter. Amma bu sır aramızda kalsın isterim. "

Oruç Reis bu sözü Santurluoğlu'ndan işitince, esirlik hali değil mi, güya azat olmuş kadar ferahlamış. Günlerden bir gün kaptanlar ve büyük kafirler, o dükkana oturup cemiyet eylediklerinde, Oruç Reis de bunları gözetip hemen o dükkanın önünden sür'atle güya bir hizmete gidercesine geçip yürümüş.

Santurluoğlu, Oruç Reis'in geçtiğini görünce:

"Acaba şu geçip giden esir kimindir? Barekallah her zaman görürüm. Buradan geçer, hizmetine hemen ateş gibi gider. Eğer şu esiri sahibi sataydı, alırdım." Diye sahteden ortaya bir söz atmış.

Cemiyette bulunan sahibi:

"Benimdir. Eğer istersen vereyim."
"Söyle ne istersin?"
"Bin altın isterim!"

Dükkanda bulunan kaptanlar da aracılık edip, sekiz yüz altına Oruç Reis'i satın alır olmuş.

Kirigo'nun hiyaneti, Oruç Reis'in zindana atılması

O zaman Rodos'ta bir adet vardı. Vilayete iki zabit hükmederdi. Biri derya işlerine, biri vilayet işlerine bakardı. Amma gör hikmeti sen ki, esirin işi güç olur, bu sırada vilayete bakan kafir mürd olduğundan, deryaya bakan kafir onun yerine Komandor olmuştu.

Yeni oturan bu Komandor, Oruç Reis'i satılmasını istemedi:

"On bin altın vermeye kadir olan kaptanı sekiz yüz altına vermeklik büyük aptallıktır. Satana haksızlık olur, buna rızam yoktur."

Dedi. Santurluoğlu'na akçasını çevirip, Oruç Reis'i tekrar esir eylediler.

Oruç Reis'i tekrar esir etmelerinin sebebi, benim Rodos'a gönderdiğim, ol kafir-i billah, mel'un Kirigo imiş. Yeni oturan kumandana bizi çaşıtlamış. Hem benim, karındaşımı kurtarsın diye verdiğim onsekiz bin akçe yanına kalmış, hem de çaşıtlığının mukabelesinde, kumandan ona büyük mansıp vermiş. Bakındı! Kirigo kafiri kadar islama hayın bir kimse var mıdır? Sana dostluk yüzü göstermesi, hemen fırsatı buluncaya kadardır.

Bundan sonra Oruç Reis'in hali pek fenalaştı. Mel'un bir kafir olan yeni Komandor, Oruç Reis'i yer altına zindana attırıp şiddetle eziyet edilmesini emr etti. Eline ayağına boğazına ağır demir zincirler vurup belaya giriftar ettiler. Ölmeyecek kadar ekmek verdiler.

Oruç Reis'in Komandor'la konuşması

Müdr olan eski Komandorun zamanında Oruç Reis'in vakti iyi geçermiş. Yalnız ayağında hafif bir demir bilezik varmış. Çokluk iş bile yaptırmazlarmış. Karındaşım dertli Oruç, artık yer altında kendi haline yakınıp: "Yarab, bu hal nedir? Bana bu azap nerden geldi?" Diye ağlardı. Elden ne gelir. "İnnallahe maasabirin" deyip Allah'ın kaza ve kaderine razı olup durdu.

Günlerden bir gün, kendisini bekleyen gardiyana: "Gel beni bugün buradan çıkar, Komandor'a götür: Onunla konuşacak sözüm var." Dedi.

Gardiyan: "İzinsiz çıkarmaya kadir değilim. Haber verelim. Eğer çıkar derlerse, o zaman götürürüm." Cevabını verdi. Şimdi hakim ola Komandor'a haber verildi. Getirilmesine izin verince, Oruç Reis'i yer altından çıkarıp onun katına götürdüler.

Oruç Reis'in Komandor'la alay etmesi

Komandor, Oruç Reis'i görünce gazaplı bir suratla: "Niye geldin!" Dedi.

Oruç Reis: "Ey sinyor! Bana bu kadar eziyet eylemekten maksadın nedir? Esirlik yolu bu yol mudur?"

Deyince, kafir: "Ey Türk! Sana edeceğim azabın daha binde biri icra edilmemiştir. Sen sekiz yüz altına paha biçip de gideceğini mi sandın? Bak ben adama ne iş keserim! Karındaşın Hızır Reis'in dünya kadar mal ile Bodrum'da senin için göz kulak olup -Acaba karındaşımı şunların elinden nasıl halas edebilirim- diye bu hileyi hazırladığından haberimiz yok mu zannedersin? Yoksa sen bizi uyur mu sandın?" dedi.

Oruç Reis de o zaman Kirigo kafirin alçaklığına uğradığını anladı. Hepsini inkar edip:

"Haşa! Benim bunlardan haberim yoktur. Bunları benim hakkımda kim söylemişse yalan söylemiş. Bu garip halimde bana hadden aşırı iftira etmişler. Ben o dinsiz münafıkı cümle kainatı yoktan var eden Allahu azimüşşana havale kıldım."

Dedikten sonra: "Amma muradın, beni hakikaten satmak ise, beni yine kendime sat." Diye ilave etti.

Bunu duyan komandor biraz yumuşayıp sordu: "Söyle bakalım ne verirsin?"

Oruç Reis: "Sana bütün Rumeli'ni arpalık ve Anadolu'yu cep harçlığı verdikten sonra nakit olmak üzere de yüz bin altın vereyim." dedi.

O zaman Komandor pür-ateş olup: "Bre diyavolo! Bu ne biçim bir sözdür? Yoksa sen beni maskaralığa mı almak istersin!" Diye hiddetle geldi.

Oruç: "Sinyor, sakın benim sözüme darılma, zira darb-ı meseldir. Böyle eyyam-ı gamın, böyle olur nevruzu, derler.

Sen bana: "karındaşın teknesini mal ile doldurmuş, seni bir fırsatta elimizden halas etmek için Bodrum'da bekler imiş", dedin. O sözün cevabı budur.

Evvela bu kadar çok malın sahibi olan kişinin deryada işi ne? beni teknemle başımla aldınız. Sonra dönüp: "Bize on bin altın ver", diye eziyet eylemek Allah'ın emri değildir. Makul olanı sen bilirsin." Cevabını verdi.

Ebedi mel'un ve sermedi hınzır, Oruç Reis'ten bu nükteli cevabı işitince hınzır gibi homurdanıp kakıdı, yıldırım gibi şakıdı. Gazaba gelip Oruç Reis'i yer altına yolladı. Eskisinden daha fazla eziyet etmeye başladılar.

Ak yüzlü bir pir

Oruç Reis, bu kafirden kendisine bir fayda gelmeyeceğini anladı. O gece sabaha kadar Azizün züntikam olan ma'bud-i bizevale tazarru ve niyaz edip: "Halimi sen bilirsin" deyip, yüzün toprağa sürüp ağladı ve dedi ki:

"Ya İlahe'l Alemin! Bütün kimsesiz kalmışlara derman senden olur. İbrahim Peygambere Nemrud'un ateşini gülistan eden sensin. Yusuf Peygambere zindandan necat veren sensin.Bütün zorlukları kullarına asan eden sensin. Habibin Muhammed Mustafa hakkı için, ben biçare kuluna dahi meded ve inayet edip, beni şu bela girdabından halas eyle!.."

Gözyaşlarından, bulunduğu yer balçığa döndü. O hal ile yatıp uyudu.

O gece rüyasında ak yüzlü bir pir gelip:

"Ya Oruç! İslam uğruna her ne eziyet çekersen sabr eyle. Ferahın yakındır. Sen sekiz yüz altın vermeye razı olmuştun. Amma buradaki kısmetin kesilmediği için işin aksi gitti. Allah, seni bir akçe vermeden kurtarmaya kadirdir. Daha çok gazalar edeceksin." Deyip kayboldu. Oruç Reis, uykudan uyanıp: "Yarabbi şükür!" Diyerek, sabaha kadar ibadet ve taatte bulundu.

Şövalyelerin korkusu

Sabah oldukda, bütün kafir kaptanları bir araya gelip, Oruç Reis'e dair aralarında konuştular:

"Bu ne iştir? Bizim kumandanımız deryada gezmez ve derya işlerini gereği gibi bilmez. Esirlik hali bugün Oruç Reis'e yarın bizedir. Deryada gezen adamın başına çok haller gelir. Sen bana elbette şu kadar akçe vereceksin, diye yer altına atıp bu denli eziyet eylemek doğru iş değildir." diye ittifak edip, cümle kaptanlar, kumandana varıp bu hali izah edip anlattılar.

Kumandan dahi kaptanların sözlerinden çıkmadı. O saat, Oruç Reis'i yer altından çıkarıp bir kaliteye küreğe kodular.

Oruç Reis: "Yer altında olan eziyete göre kürek yine nurun ala nurdur. Yarabbi şükür, dünya yüzünü gösterdin!" diye azatlık olmuş kadar mesrur oldu.

Sultan Korkut

O sıralarda Sultan Korkut Antalya'da bulunmakta idi. Adet edinmişlerdi. Her sene Rodosluların elinden yüz esir satın alıp Allah rızası için azat ederdi. Yine sene başı yakın olduğundan kapıcıbaşını Rodos'a gönderip, adeti üzere yüz esir kurtardı.

O zamanda, yirmi otuz esir birden azat olursa kendi gemilerine koyup selamet yakasına götürüp dökmek, kafirlerin adeti idi. Bu sefer de kapıcıbaşının aldığı yüz esiri, Oruç Reis'in kürekte olduğu kaliteye koyup, bir selamet yakasına bırakmak için muvafık bir rüzgarda yola çıktılar.

Oruç Reis her lisanı bilir kişi idi. Rum lisanını da çok iyi bilirdi. Çok şen tabiatlı, sohbeti tatlı bir kimse olduğundan kendisiyle bir kere konuşan kimse ayrılmazdı. Kalitenin kaptanı ve öteki büyük kafirlerle de şakalaşıp ünsiyet peyda etmişti.

Oruç Reis'e kafirlik teklif olunması

Bir gün kafirlerle sohbet edip, gülüp oynarken kafirler:

"Ey Türk! Sen güzel sözlü bir kişisin. Bizim lisanımızı da çok iyi bilirsin. Müslümanlıkta ne buldun? Gel, dinimize gir. İçimizde sen de adı sanı belli bir adam olursun." dediler.

Oruç Reis ise: "Elhamdü lillahi ala din-il İslam ve tevfik-il iman!" Dedikten sonra:

"Ey akılsız kafirler ve ey sermedi hınzırlar! Nedir o ki, kendi ellerinizle düzüp yaptığınız ağaç parçasından medet talep edersiniz! Ondan ne fayda olacaktır? Onları ateşe atsalar kendilerini kurtarmaya kadir değillerdir. Yanıp kül olurlar.

Kendisine kulluk edilecek Allah'tan başka hiçbir fert yoktur. Bütün kainatı yoktan var eyleyen O'dur. O'nun ortağı benzeri yoktur. Mekandan münezzehtir ve zat-ı şerifi bir hal üzere sabittir.

Ve bütün günahkarların ve suçluların şefaatçisi olan hazret-i risalet ve
mefhar-i mevcüdat Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem, onun sevgili kuludur."

Diye cevap verdi.

Muhammed seni kurtarsın!

Bunun üzerine kafirler:

"Muhammediniz bütün suçlulara şefaat edecektir, dersin. Bakalım şimdi seni bizim elimizden kurtarabilir mi?" dediler.

Oruç Reis: "Behey kafirler! Yuh sizin aklınıza! Benim sadakatim, imanım şunadır ki, Allah'a ve resulüne yapışan kimse mahrum kalmaz. Yakında sizin içinizden halas olurum." dedi.

Ebedi kafirler ise: "Hele sen şimdi küreğini çek de, Muhammed eğer seni kurtarabilirse kurtarsın." dediler.

O gece Oruç Reis, bütün ihtiyaçları veren Cenab-ı Kibriya'ya yine dualar edip ağlayarak, server-i kainat olan Hazret-i Peygamber'i şefaatçi getirdi, ve:

"Ya İlah-el Alemin! Beni şu kafir-i müşriklerin içinde utandırma. Lutf edip, ben zayıf kulunu, yakın zamanda kurtar." diye ağlayıp yalvardı.

Oruç'tan alarga durun!

Oruç Reis'in forsa olduğu kalitede bir papaz vardı. Bu papaz kafirlere:

"O, Oruç Reis dedikleri kafir ile çok konuşmaktan sakının. Zira, Müslmanlık bakımından çok okuyup bilmiştir. Anlarım ki, benden çok yukarı papaza benzer. Siz onu aklınızca dininden çıkarmaya çalışırsınız amma, korkarım ki, o sizin cümlenizi Turkuvaz eder. Ondan alarga durun."

Diye tenbih etmişti. Bunu için kafirler de onunla eskisi gibi şaka latife etmez olmuşlardı.

Nihayet Antalya yakınlarında ıssız bir kıyıya yanaşıp, kapıcıbaşı ile yüz esiri çıkardılar. Fakat o gece rüzgar muhalif estiğinden kalkamayıp, demirli kaldılar. Kalitenin sandalı da kaptan için balık avlanmaya gitti. Her taraf süt limanlık idi. Böyle iken, bir anda büyük bir fırtına kalktı. Öyle ki Nuh tufanına benzedi. Her yeri karanlık kapladı. Sandal da gelemeyip bir koltukta sindi kaldı. O gece nerdeyse gemi helak olayazdı.

Ağamın kurtulması

O gecenin içinde,ortalık göz gözü görmez iken, Oruç Reis fırsatı ganimet bildi. İmanının bereketi olarak, Hak Teala işini rast getirip ayağındaki demiri kolayca çıkardı. "Bismillahirrahmanirrahim" diyerek, kendisini denize bıraktı. ..." [Gazavat-ı Hayrettin Paşa]

Kubadabad Sarayı

2011-11-30T10:30:00.000+02:00

Kubadabad Sarayı Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad için yazlık saray olarak inşa edilmiştir (1220-1236).

Kubadabad Sarayı Nerede: Anadolu Selçuklu başkenti ve bugünkü Konya il merkezinin 100 kilometre batısında, Beyşehir Gölü'nün güneybatı kıyısında, İsparta ilinin Yenişar Bademli ilçesi, Gölyaka beldesinde yer alır.

13. yüzyılda yaşamış tarihçi İbn-i Bibi'ye göre saltanatının sonuna doğru Alaeddin Keykubad, Kubad Abad Sarayının planlarını kendisi hazırladı ve sarayın tamamlanması için aynı zamanda baş mimar ve nakkaş olan Vezir Sadeddin Köpek'i görevlendirdi. Önceleri sadece İbn Bibi'nin yazılarında geçen gizemli saray kalıntıları ilk olarak 1949 yılında keşfedildi. İlk olarak 1960 yılında Alman arkeolog Katharina Otto-Dorn tarafından kazıldı. Günümüzde Ankara Üniversitesi'nden bir ekip Rüçhan Arık önderliğinde kazılara devam ediyor.

Kubadabad Sarayı Büyük Saray dahil iki saray ve on altı binadan oluşmaktadır. Yapılar arasında bir oyun parkı ve Alanya Tersanesinin benzeri küçük bir ahşap tersane de bulunmaktadır. Büyük Saray 35X50 metre boyutlarında, bir avlu, konuk odaları, harem ve eyvanla bütünleşen asimetrik bir yapıdır. Daha önce benzeri görülmemiş, kervansaray tarzında inşa edilmiş, birer mücevher gibi göz kamaştırıcı, süslü, figürlü çinilerle bezeli, eşsiz bir yapı olduğu kabul edilir.

Kubadabad Sarayı, Konya ve Kayseri'de sarayların aksine, bir Selçuklu sarayı için alışılmadık bir şekilde, korunaklı bir şehirden uzak inşa edilmiştir. Odalarda sıcak su, ısıtma ve kanalizasyon tesisatı olduğuna dair izler bulunmuştur.

Kubadabad Sarayı Çinileri

Kazılar Kubadabad Sarayı'nda, şimdi Konya'nın Karatay Müzesi'nde korunan muhteşem bir dizi çok renkli seramik ortaya çıkardı. Mavi, mor, turkuaz ve yeşil sıraltı boyalı, bir dizi beyaz, figürlü yıldız şekilleri, turkuaz haçlar ile dönüşümlü olarak kullanılmıştır. Benzeri çiniler Aspendos'da, Alaaddin Keykubad tarafından bir saraya dönüştürülmüş olan Roma tiyatrosu üzerinde bulunmuştur. Çinilerin üzerinde gerçek ya da fantastik özellikli insan ve hayvan figürleri vardır. Özellikle iki çini dikkat çekicidir: Bunlardan birinin üzerinde Sultan'ı betimlediği sanılan bir portre, ve bir diğerinde "el-Sultan" yazılı çift başlı kartal görülür. Aynı semboller Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılan Konya surları gibi diğer yapılar üzerinde de görülür.

Hititlerden Önce Anadolu - Kayıp Hatti-Asur Kenti Puruşanda

2011-11-20T12:24:00.000+02:00

Leziz elmalarıyla ünlü Niğde'den Ankara'ya dönerken sarı tabelaları izleyerek Acemhöyük köyüne gittik. İran'dan göçerek yerleşen halkı nedeniyle Acemhöyük adı verilmiş. Höyükte ve kazı alanında gezinirken tepede Hasandağı'na karşı bir yapının kalıntılara rastladık. Tuğlaları yanmış, üzerine ahşap malzemenin izi çıkmış bu yapı ne olabilir? Acaba mübadele öncesi mi? Burada ne olmuş? Bir yangın mı geçirmiş? Bu nasıl bir yangındır ki tuğlaları eritmiş diye düşünerek gezinirken öğrendim ki yapının tarihi çok daha öncelere, Roma öncesine, hatta Hitit öncesine, Hattiler çağına gider... Bu Hatti ülkesinde bir Asur ticaret kolonisi sarayıdır. Evet, muhteşem Hasandağı manzaralı sarayı yerle yeksan eden bir yangın olmuştur. Kerpiç toprak tuğlalaşmış, hatta erimiş, seramikleşmiş, yer yer camlaşmıştır. Kimdir bu insanlar? Ne olmuştur burada? Günümüzden 4000-5000 yıl önce? Bu saray neden böyle camlaşacak kadar yanmıştır?

Anadolu'da Asur Ticaret Kolonileri Çağı - Acemhöyük Kayıp Hatti-Asur Kenti Puruşanda mı?

"Sarayın üstünü kapatın başka bir şey istemem!..." Prof. Nimet Özgüç

Bu dönemin başlangıcı aynı zamanda Anadolu’da yazılı tarihin ve Orta Tunç Çağı’nın başlangıcıdır. İ. Ö. 1960 yıllarında Kuzey Mezopotamya’daki Eski Asur Devleti, Anadolu ile gelişmiş bir ticaret sistemi kurmuştu. Bu dönemde Anadolu’da büyük grubunu Geç Hattiler’in oluşturduğu feodal şehir krallıkları egemendi. Akkad Çağı’ndan beri Anadolu’nun zenginliğini bilen Mezopotamyalılar Asur’un öncülüğünde Kuzey komşuları ile geniş ve sistemli ticari ilişkiye girmişlerdi. Beraberlerinde Anadolu’ya yabancı olan dillerini, çivi yazılarını ve silindir mühür geleneğini getirmişlerdi. Böylece, Anadolu İ. Ö. 1950 yıllarından itibaren yazılı tarih çağlarına girmiş oldu. Tüccarlar gidiş ve gelişlerinde ulaşım aracı olarak eşek kervanları kullanıyorlardı. Anadolu’ya gelirken kullandıkları yol; Diyarbakır, Malatya, Urfa, Maraş veya Adana - Toros kapıları idi. Ticaretin temelini Asur’dan Anadolu’ya getirilen kalay, keçi kılı, dokuma ürünleri, elbise kumaşı, süs eşyası, bazı kokular karşılığında satın alınan altın, gümüş eşya oluşturuyordu. Politik veya askeri amaçları olmayan bu tüccarlar yaptıkları iş karşılığında kira ve vergi verdikleri için, Anadolu beylerinden iş yerlerinin, mallarının ve yollarının korunma hakkını elde etmişlerdi. Anadolu beylerinin oturduğu şehirlerin dışındaki pazar mahallelerine yerleşen tüccarların, sayıları yirmiye yakın pazarları “karum” vardı. Bunların başında merkez pazar olan Kültepe’de aşağı şehirde kurulmuş Kaniş Karum’u gelmekteydi. Anadolu Karumlarının hepsi Kaniş Karum’una, o da Asur’a bağlı idi.

Ticaret yapmak amacı ile Anadolu’ya gelen Asurlu tüccarlar Karum’da yerli halk ile birlikte yaşamışlardı. Yapılan kazılarda açığa çıkarılan tüccarlara ait evlerdeki arşivlerde bulunan çivi yazılı tabletlerin büyük bir kısmı Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesinde korunmaktadır. Kültepe dışında kazısı yapılan birkaç Koloni Çağı şehrinde de bu tür yazılı belgeler bulunmuştur. Tabletlerin çoğu dikdörtgen biçiminde olan kil parçalarının üzerine, özel yontulmuş kalemlerle çiviye benzer işaret yapılarak, Eski Asur dilinde yazılmış olup, zarflarının üstüne de bir kısım yazı ile birlikte mühürler basıldıktan sonra pişirilerek tamamlanmış, çoğu alışveriş ve ticaret merkezinin yönetimi ile ilgili belgelerdir. Bunlar arasında tüccarlara özel, sosyal içerikli olanlar da vardır.

Koloni Çağında çömlekçi çarkı yaygınlaşmış, yazılı tarih başlamış ve Hititler tarih sahnesine çıkmışlardır. Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesindeki Koloni Çağı eserleri arasında, üzerinde Kaniş Kralı Anitta’nın adı çivi yazısı ile yazılı olan tunç hançeri, Hititçe adı Kubaba olan bereket tanrıçasının fildişi, fayans, kurşun ve pişmiş toprak örnekleri de yer alır. Bu son örneklerde Eski Hitit Sanatı’nın doğuşu görülür. Genelde dönemin sanatı Eski Tunç Çağı’ndan, Hattili sanat üslubu ile Mezopotamya etkisi ve Hititler’in kendi görüşlerinin karışmasından doğmuştur. Bu özellik Kültepe, Acemhöyük, Alişar ve Boğazköy’de bulunmuş Koloni Çağı’nın çeşitli mühür üsluplarından izlenebilir. Anadolu Grubu olarak adlandırılan mühürler ve baskıları üzerinde görülen figürler, onların Anadolu kökenli olduklarını göstermektedir.

Bu çağın sanatı mühürler, heykelcikler, kalıba dökülmüş kurşun tanrı ve tanrı ailesi figürinleri ve törensel içki kapları ile temsil edilmiştir. Kurşun figürinlerdeki tanrıların kıyafetleri, silahları, başlıkları, stil özellikleri Hitit tanrılarıyla karşılaştırıldıklarında, tanrıların başlık biçimi, boynuzları, silahları, kemer ve kısa etekleri Hitit sanatının tanıdığımız özellikleridir. Ritonlar ise aslan, antilop, domuz, kartal, kedi, çarık ve salyangoz gibi çeşitli biçimlerde yapılmışlardır. Ayrıca formlarını Eski Tunç Çağı’ndan alan ve bu çağda en güzel örnekleri vermiş olan, parlak, metal görünümlü gaga ağızlı testiler, çaydanlıklar, çok kulplu iri meyvelikler yer alır. Çağın boya ile bezekli seramiklerini krem zemin üzerine siyah, kahverengi ve kırmızı geometrik şekillerle süslenmiş örneklerde görebiliriz.

Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesinde eserleri eserleri bulunan Koloni Çağı Anadolu şehirleri; Kültepe (Kaniş ve Karumu), Acemhöyük, Alişar ve Boğazköy’dür. Bunların arasında şehircilik, mimari ve küçük eser çeşitliliği bakımından büyük benzerlikler bulunmaktadır. Bu merkezlerde bulunmuş ve çağın sanatını temsil eden diğer kıymetli malzemeden yapılmış küçük eserler ise mezarlarda veya evlerde bulunmuş olan altın eşya ve takılar, tunç aletler, fildişi, obsidiyen, kaya kristalinden vazo ve heykelciklerdir. Fildişi eserler Anadolu arkeolojisinde bu çağdan başlayarak tanınmaktadırlar. Acemhöyük ve Kültepe’de kazılarla açığa çıkarılan fildişi eserler buna en güzel örnektir.

Müzede ayrıca Asur Ticaret Kolonileri Çağı eserleri arasında Anadolu’ya komşu olan ülkelerin tarihini aydınlatan mühür baskıları (bulla) ile çivi yazılı önemli belgeler de bulunmaktadır.

Kaynaklar: Ankara Üniversitesi Kültür Gezginleri, DTCF Arkeoloji Bölümü; Anadolu Medeniyetleri Müzesi; ancient-anatolia.blogspot.com

Doğa Kış Mevsimine Hazırlanırken

2011-11-14T08:51:00.001+02:00

Kış geliyor. Isıtmayan güneş gölgeli dalların arasından ışık oyunları yapıyor. Kurbağalar yok. Mevsim dönüyor. Doğa artık kışa hazırlanıyor.

Kendi yarattığımız duvarların ve perdelerin arasında saklandığımız hücrelerimizden çıkıp biraz olsun baktığımızda çevremize, görürüz ki doğada herşey mükemmel bir düzen içinde işliyor, Mevlana'nın Sema mizanseninde tasvir ettiği gibi...

Yapraklara yeşil rengini veren klorofil, kloroplastların bünyesinde, güneş ışınlarını bir güneş paneli gibi toplayıp, hava, su ve güneş ışığını birleştiren eşsiz bir kimyasal reaksiyonla nişasta ve basit şekerleri, dolayısıyla yaşamı oluşturur. İlkbahardan itibaren yaz boyunca, sonbahara kadar tüm dünyada devam eden bu küresel üretim havadan karbondioksit alır ve karşılığında oksijen verir. Bitkiler tükenen klorofillerin yerine yenisini üretirler.

Sonbaharda artan soğuklar ve azalan günışığı ile bu işlemlerin maliyeti artar ve artık bitkilere yük oluşturmaya başlar... Bitkiler klorofil üretimini keserler, yapraklarda yeşil rengi veren klorofil kaybolur, yerini kırmızı, sarı, kahverengi renkleri oluşturan diğer pigmentler alır. Ve giderek işlevini yitiren, artık bitkiye yük oluşturan yapraklar tamamen dökülür. Bitkiler kışa hazırlanır, enerji tasarrufuna gider. Dökülen yapraklar toprağa karışır, çürür, ilkbaharda yeniden doğacak yaşama gübre olur...

Fotosentezle her yıl yaklaşık olarak 200-500 milyar ton karbondioksit dönüşüme uğrar. Fotosentez, ışık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürerek ilk basamaktaki organik madde üretimini sağlayan mekanizmadır. Yeryüzündeki tüm canlıların var olabilmesi ve yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli enerji fotosentez olayı sırasında elde edilir. Fotosentezle havanın CO2 ve O2 dengesi korunur. Yeryüzüne ulaşan güneş ışınlarının yarısı doğada fotosentezde kullanılır.

İşte Ankara'nın turşularıyla meşhur Çubuk ilçesinde, bir cennet köşesi Karagöl. Ama ne yazık ki çöplerimizle, atıklarımızla, naylon poşetlerimizle doldurmuşuz. Naylon icad olup, doğada mertlik bozulalı beri... Ne yazık ki doğada en uzun sürede çözünecek malzemeyi en kısa kullanımlar için, marketten eve gelene kadar geçecek kısa bir süre için kullanır ve kendi çöpümüzün içinde kayboluruz. Doğanın en güzel nimetlerinden yararlanıp karşılığında en kötü maddeleri ve zehirleri veririz. Böylece kendi annemizi, doğa anamızı, ve kendimizi, ve çocuklarımızın geleceğini zehirleriz yavaş yavaş... Oysa bitkiler bize öğretir nasıl yaşanacağını. Ot anlatır soranlara... Bana da kurumaya yüz tutmuş yaşlı bir ot anlattı, geçen baharda doğmuş. Altı aylık ömründe. Çiçekmiş o zaman... "Ot kadar olamadınız" dedi giderayak sonbaharda... "Git söyle insan kardeşlerine"...

Fotoğraflar: 1: Donmuş gölde sonbahar yaprakları. 2: Ormanda oynaşan ışık perileri: Foton difüzyonu.

Anıtkabir'in öyküsü: Anıtkabir hakkında bilinmeyenler

2011-11-05T17:15:00.000+02:00

Anıtkabir yapılmadan önce rasat (gözlem) istasyonu bulunması dolayısıyla Anıttepe'nin ismi Rasattepe idi. 906 rakımlı bu tepede, MÖ. 12. yüzyılda Anadolu'da devlet kuran Frig uygarlığına ait tümülüsler (mezar tepeleri) bulunuyordu. Anıtkabir'in Rasattepe'de yapılmasına karar verildikten sonra bu tümülüslerde yapılan arkeolojik kazılardan çıkarılan eserler bugün Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergileniyor.

Anıtkabir'in yerinin seçilmesi için görevlendirilen komisyon 1 Mart 1941 tarihinde uluslararası bir yarışma açtı. Yarışmaya, Türkiye, Almanya, İtalya, Avusturya, İsviçre, Fransa ve Çekoslovakya'dan toplam 47 proje katıldı. Bu projelerden üç tanesi komisyon tarafından ödüle layık görüldü. Milli konu ve kavramları daha iyi ifade etmesi ve araziye uygunluğu nedeniyle, Prof. Dr. Emin Onat ve Doç. Dr. Ahmet Orhan Arda'nın projesinin uygulanmasına karar verildi. 9 Ekim 1944 tarihinde yapıma başlandı. Anıtkabir'in inşası 9 yıllık bir sürede 4 aşamalı olarak 1953 yılında tamamlandı.

Onbeş yıl boyunca Ankara Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabirde kalan cenaze 10 Kasım 1953 günü Anıtkabir'e nakledildi. Etnografya Müzesinde bu kısım halen Atatürk’ün anısına hürmeten sembolik bir kabir şeklinde korunuyor.

Atatürk'ün naaşı, mozolenin zemin katında doğrudan doğruya toprağa kazılmış bir mezarda bulunuyor. Ziyarete açık olan, mozolenin birinci katı olan şeref holündeki sembolik lahit taşının tam altında bulunan mezar odası Selçuklu ve Osmanlı mimari stilinde sekizgen planlı kümbet tarzında piramidal külahlı, tavanı geometrik motifli mozaiklerle süslü. Zemin ve duvarlar siyah, beyaz, kırmızı mermerlerle kaplı. Mezar odasının ortasında kıble yönünde kırmızı mermer sanduka yer alıyor. Mermer sandukanın çevresinde Türkiye'deki bütün illerden, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Azerbaycan'dan gönderilen toprakların konulduğu pirinç vazolar bulunuyor.

"Bu taşındır diyerek Kabe'yi diksem başına...
Yine bir şey yapabildim diyemem hatırana!"

İstiklal Marşı şairi Mehmet Akif Ersoy'un, Çanakkale Şehitleri şiirinden.

Mustafa Kemal Paşa Samsun'dan Ankara'ya ne şartlarda ve nasıl ulaştı? Atatürk'ün Ankara yolculuğunun bilinmeyen öyküsü: Ankara Beynam Ormanları ve Beynam Atatürk Evi...
Kurtuluş Savaşı bu evde kazanıldı: Atatürk ve Fikriye Hanım'ın öyküsü...
Sakarya Şehitleri Anıtı ve Sakarya Köyünün öyküsü...
Ankara Anıtkabir'den görüntüler...

Inside Ataturk's Mausoleum, originally uploaded by voyageAnatolia.

Kurtuluş Savaşının Kadın Kahramanları

2011-10-28T20:00:00.000+03:00

Bugün size Kurtuluş Savaşının bir kadın kahramanını tanıştırmak üzere Kastamonu İzbeli Çiftliğine konuk oluyoruz. Yolumuz Ankara'yı İnebolu'ya bağlayan İstiklal Yolu. Ilgaz Dağlarının karlı tepelerini aştıktan, Kastamonu'ya beş kilometre yaklaştıktan sonra sağa, doğu istikametine dönüp İzbeli Çiftliğine giriyoruz...

Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Kastamonu Şubesi üyesi Hafız Selma Hanım. Kastamonu Belediye Meclisinin ilk kadın üyesi. Hilal-i Ahmer Cemiyeti Saymanı. Tayyare Cemiyeti kurucularından. Kurtuluş Savaşında ve Cumhuriyetin Kuruluşunda hizmeti geçmiş bir önder, bir kadın kahraman...

Kastamonulu kadınlar, 19 Ekim 1919'da Müdafaai Hukuk Cemiyeti Kastamonu Kadınlar Şubesini kurmuş ve ilk kadın mitinginin yapılmasına karar vermişler: Miralay Osman Beyin eşi, Hafız Nebiye Hanım, İzbelizade Hafız Selma Hanım, Maarif Müdürü Talat Beyin eşi Bedriye Hanım, Reji Müdürü Ömer Beyin eşi, Sağlık Müdürü Ferruh Beyin eşi Saime Hanım, Polis Müdürü Halil Beyin eşi Zekiye Hanım, Tahir Çelebi'nin eşi İsmet Hanım, Mektebi Sultani Müdürü Mehmet Behçet Beyin eşi, Reji Müdürü Ömer Beyin kızı Neyyire Hanım, Miralay Osman Beyin kızı Refika Hanım, Defterdar Ferit Beyin eşi Kamuran Hanım.

İzbeli Çiftliğinde bizi Hafız Selma Hanım'ın gelini Sabiha Hanım karşılıyor. Sabiha Hanım 78 yaşında nurlu, güler yüzlü bir hanım. Emekli bir hemşire. Elini öpüyoruz...

Bir zamanlar Sipahi Ocağı olan çiftlikte ballı kaymaklı mükellef bir köy kahvaltısı yapabilir, ya da çeşit çeşit gözlemelerinden, etli ekmeklerinden, ev yapımı baklavalarından dilediğiniz kadar yiyebilirsiniz. Dilediğiniz kadar çay ve ayran içebilirsiniz. Önceden aramayı unutmayın: 0-366 244 36 45 Kastamonu.

Mustafa Kemal Paşa'nın "Gözüm cephede, kulağım İnebolu'da..." demesine neden olan İnebolu-Ankara ikmal hattı İstiklal Yolu bundan sonraki hedefimiz. Kurtuluş savaşının kadın kahramanlarını tanımaya devam edeceğiz...

Sırada etkileyici bir öykü var... Şerife Bacı'nın öyküsü...

Birecik baraj gölünde kayık

2011-08-17T09:21:00.001+03:00

Birecik baraj gölü ve kayık...

Altınoluk Balıkçı Limanı

2011-08-10T08:57:00.008+03:00

Assos, Çanakkale yolu üzerinde Altınoluk balıkçı limanında balıkçı tekneleri ve balık ağları... Yazın balık yasağı başladıktan sonra küçük teknelerin balık tutma izni devam ediyor. Tekneler denizden getirdikleri balıkları limanda balıkçı kooperatifinin satış yerinde taze taze satıyorlar. Böylece tatilde denizden yeni çıkmış taze balık yiyebiliyoruz...

Diyarbakır'dan Mektup Var

2011-08-04T09:15:00.000+03:00

Dar sokaklardan geçerek bir Diyarbakır konağının önüne varıyoruz. Sokağa atılmış bir kaç sandalyeden oluşan sokak kahvehanesinde gençler ayakta aralarında sohbet ediyorlar. Kulağıma Cahit Sıtkı Tarancı adı çalınıyor. Doğrusu bunca yıldır içinde Cahit Sıtkı adı geçen bir sohbete tanık olmamıştım. Dikkatimi çekiyor. Konağın bahçesinde bizi usta Cahit Sıtkı şiirleriyle karşılıyor... Evet! Diyarbakır'dayız... Unutulan, bilinmeyen Diyarbakır'da... Şehrin unutulan binlerce yıllık gizemlerini, ninelerimizin eski sandıklarından, sur diplerinden, dehlizlerden, Diyarbakır küçelerinden bulup çıkarıp sizinle paylaşacağız... Haydi! Atlayın uçan halıya... Uçalım 1001 gece masallarının sayfalarına...

Sen doğmana bak güzel gün
Gözümü alan aydınlık
Dağlar seninle heybetli
Ovalar seninle sonsuz.

Şükür sayabildiğime
Şehrimin bacalarını
Duası anacığımın
Her bacada duman gerek.

Bir neşedir ağaçlarda
Yaprak yaprak ışıldayan
Uçan kuşa güle güle
Gönlüm kanatlarındadır.

Artık ayırd ediyorum
Fabrikayı mezardan
Meydan şimdi meydan oldu
Yollar şimdi yola benzer.

Kulak ver ne musikidir
Her doğan günle beraber
Şehirden gelen uğultu
Dinlemeye doyamadığım.

Dilerim ulu Tanrı’dan
Bu mübarek sabah vakti
Okula giden çocuğa
Zihin açıklığı versin.

İşçisine memuruna
Cümlesine cesaret sabır
Açılan pencerelere
Kalkan kepeneklere selam.
Sen doğmana bak güzel gün

Gözümü alan aydınlık
Trenler seninle gider
Vapurlar seninle gelir
Senden her beklediğimiz... Cahit Sıtkı Tarancı - Diyarbakır 1910 - Viyana 1956

Yaşayan Dünyamızın Öyküsü

2011-08-03T17:48:00.000+03:00

Depremler neden oluyor?

Üzerinde yaşadığımız, ayaklarımızın altında sağlam ve güvenilir duran dünyamız, yeryüzü kabuğu sandığımız kadar sağlam ve tek parça değil. Aksine, kızgın magma eriyiği üzerinde, birbirlerine sürtünerek, çarparak yüzen, sürekli hareket halinde pek çok levhalardan oluşuyor. Kıtalar sürekli hareket halinde. Yeryüzü haritası sürekli değişiyor. Dünya görmeye alıştığımız bugünkü şeklini alalı fazla zaman geçmedi...

Dünyanın yaşamı ve kıtaların hareketleri ve üzerinde yaşayanların hayatlarını da belirliyor. Dünya üzerindekilerle birlikte jeobiyokimyasal bir yaşayan varlık.

Aşağıda bizim, yani canlıların, kara parçalarının, denizlerin, atmosferin, çevrenin ve yaşayan dünyamızın hayat hikayesini bulacaksınız.

Yeryüzünde İlk Yaşamın Ortaya Çıkışı

3600 milyon yıl öncesi-2500 milyon yıl öncesi arası

Yeryüzünde, bilinen en eski kayaçlar bu devre aittir. Başlangıç zamanı kesin değildir. Bu zamandan önceki kayaçlar jeolojik olaylar sırasında aşınarak ya da yeniden magmaya karışarak yok olmuş. Dünyanın 4,5 milyar yıl olarak biçilen yaşı, jeolojik etkinliğin olmadığı Ay'dan getirilen taşların ve yeryüzüne düşen meteorlar üzerinde yapılan çalışmalarla bulunmuştur.

Hayat ilkin okyanuslarda jeobiyokimyasal süreçler sonunda bu dönemde ortaya çıkıp, evrildi. Canlıların bugün kullandığı biyokimyasal süreçlerin temeli atıldı ve bu süreçlerin büyük çoğunluğu bu dönemde kuruldu. Ancak o dönemde dünyada metan ve kükürtün hakim olduğu kırmızı atmosferde olsak yaşayamazdık. Yaşam oksijensiz ortamda ve ektrem koşullarda yaşayan ilkel bakterilerle, Arkea'larla okyanuslarda başladı.

Dünyanın Oksijenle Zehirlenmesi

Fotosentetik bakteriler olan Siyanobakteriler ortaya çıkıp, o zamana kadar oksijensiz olan okyanuslara oksijen salmaya başladı. Bu dünyada o zamana kadar bilinen yaşam için zehirlenmek demekti.

2500 milyon yıl öncesi-545 milyon yıl öncesi arası

Oksijenli atmosferin oluşumu
Bakterilerin yaygınlaşması
Hücre çekirdeğinin ve çok hücrelilerin ortaya çıkması

Kıta hareketleri normal seyrine girerken, dev kıta Rodinia oluştu. Oksijen, artık serbest halde okyanuslarda ve atmosferde bol miktarda bulunmaya başladı. Bu Proterozoik okyanuslarının hücre çekirdeği olmayan ilkel canlıları için bir felaket oldu. Bildiğimiz bu ilk, belki de tüm zamanların en büyük çevresel felaketi sülfürik ortamda yaşayan ilkel canlıların, arkeaların büyük bir kısmını yok etti. Arkealar azalıp, oksijensiz ortamlara çekilmek zorunda kalırken; bakteriler üstünlüğü ele geçirdi. Oksijenin artması ve canlılarca kullanılmaya başlamasıyla, ilk kez hücre çekirdeği olan canlılar ortaya çıktı. Sonlarına doğru ilk çok hücreli -algler ve ilk hayvansal-canlılar ortaya çıktı.

Birkaç kez yeryüzünün gördüğü en büyük buzul çağları yaşandı. "Kartopu dünya" olarak adlandırılan bu buzul çağlarında yeryüzünün tamamı birkaç kilometre kalınlığında bir buz tabakasıyla kaplandı. Bu buzul çağlarının sonuncusundan hemen sonra ilk hayvanlar ortaya çıktı.

Kuzeydeki Engin Deniz, Güneydeki Büyük Kıta

Yaşam önce suda çeşitlenip yaygınlaşmış daha sonra karaya çıkıp kıtaları da işgal etmiştir. Artık yeryüzü yaşamının tarihinin çok daha eskilere, 3,5 milyar yıl kadar öncesine dayandığını, ilk hayvanların da Kambriyen öncesinde Vendiyanda ortaya çıktığını biliyoruz. 3 milyar yıllık sönük Kambriyen öncesi bir hücreli yaşamının karmaşık biçimlere evrimleşip çeşitlendiği, canlıların yeryüzüne belirgin biçimde damgalarını vurdukları bir zaman dilimini temsil eder. Yaşam, ilk hayvanlardan, dinozorlar çağına ve günümüzün memeli baskın yaşamına, ilk bitkilerden, Karbonifer bataklık ormanlarına ve günümüz çiçekli bitkilerine, basit sucul bir ekosistemden günümüzün karmaşık ve yer kürenin üzerini kaplayan çok katmanlı ekosistemine uzanan evrimsel bir yoldur.

Yeryüzünde Hayvanların Ortaya Çıkışı
(545 myö-251.4 myö)

Yaklaşık üç yüz milyon yıl süren Paleozoik, yeryüzü yaşamının ilk ve en uzun zamanıdır. Bu zaman çok hücreli canlıların ortaya çıktığı, gelişip yaygınlaştığı ve ekosistemin baskın yaşam biçimi haline geldiği zaman dilimidir.

Paleozoik boyunca iklim genel olarak nemli ve ılımandı. Zaman zaman güney kıtası Gondvana'nın kutup bölgesinden geçmesiyle ya da başka biçimlerde buzul çağları yaşanmıştır. Kambriyenden hemen önce süper kıta Rodinia'nın parçalanmasıyla daha küçük kıtalar doğar. Bu kıtalardan en büyüğü olan Gondvana, Paleozoik kıtalarının ana kitlesini oluşturur. Paleozoiğin sonuna doğru kıtalar yeniden bir araya gelerek yeni bir süper kıta olan Pangea'yı oluşturur.

Permiyen sonunda, bir gök cisminin yeryüzüne çarpmasıyla, Paleozoik canlılarının büyük çoğunluğu ortadan kalkar. Yok oluşun ardından sahneye yeni canlılar çıkar Eskisinden oldukça farklı olan bu yeni yaşamla, "Dinozorlar çağı" olarak da anılan Mezozoik Zaman başlar.

Süper Kıta Pangea

Kıta çarpışmalarıyla birlikte dağ oluşum hareketleri de etkindir. Sibirya-Kazakistan ve Çin levhalarının Lavrasya ile çarpışmasıyla, Pangea'nın oluşum süreci tamamlanır. Kıtalar bir araya gelirken bir yandan da yükselmeye devam eder. Geç Proterozoik kıtası Rodinia'nın parçalanmasından bu yana, tüm kara parçaları görünür yeryüzü yaşamı süresince ilk kez yeniden bir araya gelir. Yeryüzünün geri kalanı Panthalassa adı verilen tek bir okyanusla kaplıydı. Ekvatoral konumda ki Tetis denizi, Pangea'nın içlerine uzanan bir iç denizi andırıyordu. Asya'nın bazı parçaları Tetis'in doğusunda, kuzey güney doğrultusunda uzanıyordu. Pangea'nın oluşumuyla birlikte deniz seviyeleri düştü, sıcak sığ denizler büyük oranda azaldı. Bu durum yok oluşu açıklamak üzere ileri sürülen kuramlardan biridir. Permiyenin sonlarında Sibirya'da oldukça büyük volkanik aktivitelere görülür. Bir milyon yıl süren bu yaygın volkanik aktivite sırasında, yeryüzünün tamamını üç metre kalınlığında bir lav tabakasıyla kaplayacak kadar lav çıkışı olur. Bu volkanik aktivitenin de Permiyen yok oluşunun nedeni olabileceği düşünülüyor.

Dinozorlar çağı

Mezozoik Zaman
(251.4 milyon yıl öncesi-65.5 milyon yıl öncesi)

Bu zamanda sürüngenlerin karasal ekosistemlerdeki baskınlığı, diğer ekosistemlere de yayılır ve artarak devam eder.

Dev kıta Pangea, Mezozoiğin ilk döneminin sonuna kadar varlığını sürdürür; fakat, daha sonra parçalanmaya başlar. Zamanın son döneminde Lavrasya ve dev güney kıtası Gondvana yeniden birbirinden ayrılır. Kıtalar daha da küçük parçalara bölünerek hemen hemen günümüzdeki biçimlerini almaya başlar. Ayrılan kıtalar üzerinde farklı biyocoğrafik bölgeler oluşur.

Mezozoik boyunca dünya sıcak bir dönem yaşar. Kutuplar da buzullaşma olmaz.

Permiyen yok oluşunda neredeyse yok olma tehlikesi atlatan deniz yaşamı, sağ kalmayı başaranların uyumsal açılımıyla çeşitlenir, pek çok yeni grup ortaya çıkar. Modern deniz omurgasız yaşamı Mezozoikte kurulur. Mezozoiğin kemikli ve kıkırdaklı balıkları da günümüzden çok farklı değildir. Ancak Mezozoik denizlerinde besin zincirinin en üstünde bulunan yırtıcı grupları günümüzdekilerden oldukça farklıdır. Günümüzde balina, yunus gibi memelilerin işgal ettiği bu nişleri, Mezozoikte dev deniz sürüngenleri kullanılıyordu. Triasın sonunda kıtaların parçalanmasıyla birlikte, sığ denizler geri döner ve deniz yaşamı yeniden çeşitlenir.

Mezozoiğin en tanınmış grubu olmalarına rağmen, dinozorlar Juraya kadar çok yaygınlaşamaz. Permiyen yok oluşundan kurtulan sürüngenler ve memeli benzeri sürüngenler, Trias karasal ekosisteminin baskın grublarıydı. Bu ilkel sürüngen gruplarından kaplumbağalar yeni sürüngen ortaya çıkar.

İlk gerçek memeliler de Triasın sonunda ortaya çıkar. Triasın sonunda gerçekleşen yok oluşla, memeli benzeri sürüngenler de dahil, ilkel sürüngenlerin ve iki yaşamlıların çoğu yok olur; dinozor ve yeni sürüngen gruplarının yolu açılır. Dinozorlar Jurada karasal ekosistemin baskın omurgalı grubu olur, timsahlar, kaplumbağalar, kertenkeleler ve kurbağalar da öncekilerden boşalan nişlere yerleşir. Karalarda dinozorların hakimiyeti sürerken, bazı sürüngen grupları da sucul yaşama uyum sağlar, bir kısmı ise uçma yeteneğini kazanarak krallıklarını gökyüzünde kurar.

Mezozoikte bitkiler de büyük bir değişim geçirir. Permiyenin kurak iklimine uyum sağlamayı başaran açık tohumlular, Mezozoiğin baskın bitki grubudur. Erken Mezozoikte eğreltiler, sikatlar, ginkolar, bennettitaleanler baskındır. Modern açık tohumlular, örneğin kozalaklılar ilk kez günümüzdeki biçimleriyle erken Triasta ortaya çıkar. Juranın baskın bitki grubu, ilkel palmiye benzeri, açık tohumlu bitkiler olan sikatlardı. Mezozoiğin sonlarına doğru sikatlar azalmaya başlar. Kapalı tohumluların ne zaman ortaya çıktığı henüz kesin değilse de Kretasenin ortasında kesin biçimde fosil kayıtlarına giren grup, açık tohumluların zararına çeşitlenip, yaygınlaşır.

Sürüngenlerin hakimiyeti altındaki Mezozoik dünyasında memeliler önemsiz bir grup olarak varlıklarını sürdürür. Oldukça küçük boyutlarda olan memeliler büyük olasılıkla sürüngenlerle rekabetten kaçınmak üzere gececil bir yaşama biçimini benimsemişti. Dinozorlardan köken alan kuşlar da ilk kez Jurada ortaya çıkar.

Kretase Yok Oluşu:

Sürüngenler Çağının Sonu

Jurada yaygınlaşan dinozorlar, Kretasenin sonunda çeşitlilikçe ve yaygınlıkça zirveye ulaşmışlarken, pek çok canlı grubuyla birlikte ortadan kalkarlar. Bugün yaygın şekilde kabul edilen görüş, yeryüzüne çarpan bir gökcisminin yeryüzünün son kitlesel yok oluşuna neden olduğudur. Kretase/Tersiyer yok oluşu olarak bilinen bu olayla sürüngenlerin yüz milyonlarca yıl süren hakimiyeti sona erer ve Tersiyerde memelilerin yaygınlaşmasını sağlayacak koşullar sağlanır.

Mezozoikte bitkiler de büyük bir değişim geçirir. Permiyenin kurak iklimine uyum sağlamayı başaran açık tohumlular, baskın bitki grubudur.

Pangea'nın parçalanma süreci devam eder. Lavrasya ve Gondvana birbirinden tamamen ayrılır. Lavrasya ve Gondvana'nın dönem ilerledikçe daha küçük parçalara ayrılmasıyla oluşan; Avrasya, Afrika, Hindistan, Antarktika ve Avustralya birbirlerinden uzaklaşır. Henüz birleşik olan Hindistan ve Madagaskar, Afrikadan kopar ve büyük bir ada haline gelir. Antarktika ve Avustralya, güneyden birbirine bağlı olsa da, Avustralya'nın kuzeye doğru olan hareketi yakın zamanda ayrılmalarına neden olacaktı. Asya ile henüz birleşmemiş olan Çinhindi büyük bir ada biçimindeydi. Tüm karaların neredeyse deniz seviyesinde olduğu Kretasenin ortalarında artan volkanik ve tektonik hareketler, kıtaları yeniden engebeli ve yükseltili bir biçime soktu. Afrika'nın kuzeye doğru hareketiyle, Tetis denizi kapanmaya ve Avrupa'da Alpler yükselmeye başladı. Geç Kretasede kıtalar neredeyse modern biçimlerini aldı.

Memelilerin çağı

Senozoik: (65.5 milyon yıl öncesi-günümüz)

Yeryüzünde Görünür Yaşamın üç zamanından sonuncusu
Kıtaların günümüzdeki biçimlerini alması
Otların ortaya çıkıp, geniş otlak alanların oluşması
İnsanların ortaya çıkıp, yaygınlaşması

Dinozorların yok olmasına yol açan, K/T yok oluşundan günümüze, yeryüzü tarihinin son 65 milyon yılını kapsayan ve ancak önceki zamanların bir dönemi uzunluğunda olan Senozoik, yeryüzünde görünür yaşamın en kısa zamanıdır. Senozoiğe ait fosil kayıtları bize olan yakınlığı nedeniyle daha boldur. Bu nedenle hakkında en çok bilgiye sahip olduğumuz zamandır.

Senozoikte yeryüzü modern biçimini alır. Kıtalar günümüzdeki konum ve biçimlerini yavaş yavaş alırken, iklim de gittikçe kuraklaşıp soğur. Senozoik boyunca pek çok buzul çağı yaşanır. Kurak ve soğuk iklim koşulları ormanların azalmasına yol açar.

Omurgasızlar, balıklar ve sürüngenler dönemin başında modern biçimlerine ulaşır; ancak, memeliler, kuşlar, bir hücreliler ve çiçekli bitkiler dönem boyunca evrimleşip çeşitlenmeye devam eder.

Tek çenekli bitkiler bu zamanda ortaya çıkıp, ormanlardan boşalan alanlara yayılarak, ilk kez savan, yayla gibi otlak alanlarını oluşturur. Bu otlaklar Senozoiğin orta ve geç bölümlerinde memeli evriminin ana merkezleri olur.

Otlak alanların yayılmasıyla, bu ortamlara uyum sağlayan hayvanlar da yaygınlaşır. Çift ve tek toynaklı otlayan memeliler, kedigil ve köpekgil yırtıcılarla, insansı maymunlar ortaya çıkar. Son buzul çağında ortaya çıkan, kendi türümüz Homo sapiens buzul çağının sona ermesiyle yaygınlaşıp, ekosistemin baskın canlısı olur.

Kıtaların Sürekli Hareketi

Günümüz kıtaları, Erken Senozoikte birbirinden oldukça ayrıydı. Her birinde farklı evrimsel patikalar izleniyordu. Güney Amerika'da, Paleojenin sonuna kadar, kendine özgü kuş, memeli ve sürüngenlerin bulunduğu bir fauna vardı. Avustralya keseli faunası da kıtalar arası izolasyon sayesinde bu şekilde oluştu.

Dönemin sonlarına doğru, Afrika savanlarında ilk insansıların ortaya çıkması Neojenin en önemli olaylarından biridir.

Bu dönemin en önemli olaylarından biri, yüksek primatların -ilk insanlar da dahil- ortaya çıkmasıdır. Afrika'da savanların yaygınlaşması bazı maymunların ağaçlardan düzlüklere inmesine ve açık alanlara yayılmasına yol açar. İnsansılar (hominidler), Kuzey-Doğu Afrika'nın Rift vadilerinde Erken Pliyosende ortaya çıkar. Boynuzlularla birlikte yayılmaya başlayan Australopithecine insansılar, Etiyopya ve Tanzanya'ya, oradan da Afrika'nın büyük bölümüne yayılır.

Kuaterner
1,81 milyon yıl öncesi ile Günümüz
Jeolojik devirlerin en son ve en kısa dönemi

Kuaterner yaşadığımız dönemdir. Dönem boyunca kıtaların bulundukları konum günümüzdekinden çok farklı değildi; fakat, yaşanan buzul çağına bağımlı olarak değişen buzul ve deniz seviyeleri nedeniyle, coğrafya oldukça farklı ve değişkendi. İki alt bölümden oluşan dönemin büyük bölümünü kapsayan Pleistosende, pek çok buzul çağı yaşanır. Pleistosen fauna ve florasında, günümüz fauna ve florasının üyelerinin yanı sıra; mamutlar, kılıç dişli kaplanlar, dev gergedanlar gibi pek çok dev memeli de yaşıyordu. Pleistosen, insanın ortaya çıkıp yaygınlaştığı dönem olarak da önemlidir. Pleistosenin bitip Holosenin başlamasıyla, buzul çağı biter ve dev memeliler ortadan kalkar, insan türü tüm kıtalarda yaygınlaşarak uygarlıklar kurar.

Pleistosen: Buzul Çağı

1,81 milyon yıl öncesi ile 0,01 milyon yıl öncesi arası

Pleistosende kendi türümüz olan Homo sapiens ortaya çıkıp yaygınlaşır, alet yapmaya ve ateş kullanmaya başlar. Pleistosenin sonlarına doğru insanlar kıtaların çoğuna yayılır.

Kuaternerin neredeyse hemen hepsini kapsayan Pleistosen, "Buzul Çağı" olarak bilinse de, aslında bölüm boyunca, kutup buzulların oldukça yaygınlaştığı bir dizi soğuk dönem ve bu dönemleri bölen ılıman hatta tropik dönemler yaşanır. Soğuk dönemlerde buzullar ılıman kuşağa doğru ilerleyerek, zaman zaman karaların %30'unun üzerini örter, deniz seviyesi düşer ve kıtalar arasında hayvan ve insan göçlerine olanak sağlayan kara köprüleri kurulur. Dönemin sonunda buzul çağı sona erer, iklim yumuşar, denizler yükselir.

Holosen: Günümüz Yaşamı

(0,01 milyon yıl öncesi ile Günümüz)

Pleistosende yaşanan son buzul çağının kapanmasıyla başlayan bölüm, 11 bin yıl öncesinden günümüze kadar süren çok kısa bir zaman dilimini ifade eder. Gerçek bir jeolojik devir olmaktan çok yaşadığımız zamanı tanımlayan bir terimdir. Buzul çağları arasında sıcak bir dönem olan Holosen, insanlığın tüm kayıtlı tarihini ve uygarlığını içerir. Bu bölüm içinde insanlar yerleşik hayata ve tarım toplumuna geçip, pek çok uygarlık kurdu. Bölümün baskın organizması olan insanlar, Holosen doğasını ciddi biçimde etkileyip, değiştirdi.

Kaynak: Tübitak, Biltek, Wikipedia, International Commission on Stratigraphy.

Malabadi Köprüsü

2011-08-01T09:37:00.009+03:00

Diyarbakır Silvan'dan Batman'a giden karayolunda, Batman Çayı üzerinde, işte Malabadi Köprüsü...

Malabadi Köprüsü Artuklu Beyliği tarafından 1147 yılında yapılmıştır. Dünyada taş köprüler içerisinde kemeri en geniş olandır. Kemerin her iki yanında, iç tarafta kervan ve yolcular tarafından, özellikle kışın zorlu günlerinde barınak olarak kullanılan iki oda bulunmaktadır. Köprü nöbetçileri tarafından da kullanılan bu odaları daha önceleri dehlizlerle yolun dipleri ile bağlantılı olduğu söylenir.

Evliya Çelebi köprüyü şu şekilde tanıtmaktadır: “Köprünün iki tarafında kale kapıları gibi demir kapıları vardır. Bu kapıların içinde, sağ ve solda köprünün temeli beraberliğinde, kemerin altında hanlar vardır ki gelip geçen, sağdan ve soldan geldikleri vakit misafir olurlar. Köprünün kemeri altında birçok odalar vardır. Demir pencereler şahneşinlerine misafirler oturup, kemerin karşı tarafındaki adamlarla kimi sohbet eder, kimi ağ ve oltalarla balık avlarlar. Bu köprünün sağ ve solunda da nice pencereli odalar vardır. Köprünün sağ ve solundaki bütün korkuluklar Nehcivan çeliğindendir. Ama demirci ustası da bir türlü sanatlı kafesli korkuluklar yapmış ve doğrusu elinin ustalığını göstermiştir. Malabadi Köprüsü'nün altına Ayasofya'nın kubbesi girer..."

Çanakkale 64. Alay Şehitliği

2011-07-27T09:06:00.000+03:00

Çanakkale, Kesikdere mevkii, 57. Alay Şehitliğinin hemen yanında 64. Alay Şehitliği.

... Bastığın yerleri 'toprak!' diyerek geçme, tanı.
Düşün altında binlerce kefensiz yatanı.
Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı.
Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı ...

Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşı'ndan...

İstiklal Marşı: Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ve Devlet Çoksesli Müzik Korosu, Şef Rengim Gökmen.

Piri Reis Haritası: Çanakkale Boğazı

2011-07-20T09:31:00.000+03:00

Piri Reis Haritalarında Çanakkale Boğazı. Çanakkale Deniz Müzesi.

Bozcaada: Yardım Limanı; Anadolu: Yenişehir Sırtı, Karye-i Kirte, (Kirte Köyü), Kal'a-yı Sultanhisar, (Kumkale Kalesi), Çeşme, Sultaniye, (Çimenlik Kalesi), Kepez, Nara Burnu; Rumeli: Kal'a-yı Seddülbahr, Kal'a-yı Kilidülbahr, Kal'a-yı Maydos, Kilya Limanı.

Evrenin Gizemleri

2011-07-11T10:45:00.004+03:00

Ankara Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü'nün Ahlatlıbel mevkiindeki gözlemevinde amatör astronomi gecesi. Tüm dünyada astronomi ve gökyüzüne ilgi duyanlar kendi imkanlarıyla temin ettikleri amatör teleskoplarla gökyüzü gözlemleri yaptıkları gibi, üniversiteler ve araştırma toplulukları çerçevesinde de araştırma yapmaktalar. Ülkemizde bazı üniversitelerin amatör astronomi yaz okulları ve konaklamalı kampları var. Amatör astronomlar zaman zaman, Hale-Bopp kuyruklu yıldızı ve Shoemaker–Levy gibi ses getiren popüler keşiflere de imza atıyorlar...

More about amateur astronomy...