เพลงชาติไทย ประเพณีไทย วัฒนธรรมไทย รักษาไว้เพื่อคนไทย

ประวัติและที่มาของ "เพลงชาติไทย"

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Mon, 8 Feb 2016 12:39:00 +0700

ธงชาติไทย

เพลงชาติไทย หลายคนอาจจะไม่รู้จักที่มาและที่ไปรวมถึงการปรับปรุงแก้ไข ซึ่งมีอยู่หลายเวอร์ชั่นตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เพลงชาติไทยนั้น เป็นชื่อเพลงชาติของสยามและประเทศไทย ประพันธ์ทำนองโดย พระเจนดุริยางค์ ในช่วงหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง เมื่อปี พ.ศ. 2475 คำร้องฉบับแรกสุดโดยขุนวิจิตรมาตรา ซึ่งแต่งขึ้นภายหลังในปีเดียวกัน ต่อมาได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมเนื้อร้องอีกหลายครั้งและได้เปลี่ยนมาใช้เนื้อร้องฉบับปัจจุบันเมื่อ พ.ศ. 2482

กำเนิดของเพลงชาติไทย
ในสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ได้มีการใช้เพลงสรรเสริญพระบารมีเป็นเพลงถวายความเคารพพระมหากษัตริย์ต่างชาติที่เสด็จเยี่ยมประเทศสยามตามธรรมเนียมสากล แม้เพลงดังกล่าวไม่ใช่เพลงชาติของประเทศสยามอย่างเป็นทางการก็ตาม แต่ก็ถืออนุโลมว่าเป็นเพลงชาติโดยพฤตินัยตามหลักดังกล่าว

เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ใน พ.ศ. 2475 คณะราษฎรได้ประกาศใช้เพลงชาติมหาชัย ซึ่งประพันธ์เนื้อร้องโดย เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา) เป็นเพลงชาติอยู่ 7 วัน (ใช้ชั่วคราว ระหว่างรอพระเจนดุริยางค์แต่งเพลงชาติใหม่) แต่ไม่ได้รับความนิยมจากประชาชน ต่อมาจึงได้เปลี่ยนมาเป็นเพลงชาติฉบับที่แต่งทำนองโดยพระเจนดุริยางค์ (ปิติ วาทยะกร) เป็นเพลงชาติอย่างเป็นทางการแทนเพลงสรรเสริญพระบารมี

พระเจนดุริยางค์ (ปิติ วาทยะกร) ผู้ประพันธ์ทำนองเพลงชาติไทย
ที่มาของทำนองเพลงชาติไทยในปัจจุบันนั้น จากบันทึกความทรงจำของพระเจนดุริยางค์ ได้เล่าไว้ว่า ราวปลายปี พ.ศ. 2474 เพื่อนนายทหารเรือชั้นผู้ใหญ่คนหนึ่งของท่าน คือ หลวงนิเทศกลกิจ (กลาง โรจนเสนา) ได้ขอให้ท่านแต่งเพลงสำหรับชาติขึ้นเพลงหนึ่ง ในลักษณะของเพลงลามาร์แซแยส ซึ่งพระเจนดุริยางค์ได้บอกปฏิเสธ เพราะถือว่าเพลงสรรเสริญพระบารมีเป็นเพลงชาติอยู่แล้ว ทั้งการจะให้แต่งเพลงนี้ก็ยังไม่ใช่คำสั่งของทางราชการด้วย แม้ภายหลังหลวงนิเทศกลกิจจะมาติดต่อให้แต่งเพลงนี้อีกหลายครั้งก็ตาม พระเจนดุริยางค์ก็หาทางบ่ายเบี่ยงมาตลอด เพราะท่านสงสัยว่าการขอร้องให้แต่งเพลงนี้เกี่ยวข้องกับการเมือง ประกอบกับในเวลานั้นก็มีข่าวลือเรื่องการปฏิวัติอย่างหนาหูด้วย

หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ในวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 ผ่านไปได้ประมาณ 5 วันแล้ว หลวงนิเทศกลกิจ ซึ่งพระเจนดุริยางค์รู้ภายหลังว่าเป็น 1 ในสมาชิกคณะราษฎรด้วย ได้กลับมาขอร้องให้ท่านช่วยแต่งเพลงชาติอีกครั้ง โดยอ้างว่าเป็นความต้องการของคณะผู้ก่อการ ท่านเห็นว่าคราวนี้หมดทางที่จะบ่ายเบี่ยง เนื่องจากสถานการณ์ทางการเมืองในเวลานั้นอยู่ในระยะหัวเลี้ยวหัวต่อ จึงขอเวลาในการแต่งเพลงนี้ 7 วัน และแต่งสำเร็จในวันจันทร์ที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2475 ซึ่งเป็นวันสุดท้ายที่ตนได้กำหนดนัดหมายวันแต่งเพลงชาติไว้ ขณะที่นั่งบนรถรางสายบางขุนพรหม-ท่าเตียน เพื่อไปปฏิบัติราชการที่สวนมิสกวัน จากนั้นจึงได้เรียบเรียงเสียงประสานสำหรับให้วงดุริยางค์ทหารเรือบรรเลง โดยได้เลือกใช้ทำนองคล้ายคลึงกับเพลงมาซูแร็กดอมบรอฟสกีแยกอและมอบโน้ตเพลงนี้ให้หลวงนิเทศกลกิจนำไปบรรเลง ในการบรรเลงตนตรีประจำสัปดาห์ที่พระที่นั่งอนันตสมาคมในวันพฤหัสบดีถัดมา พร้อมทั้งกำชับว่าให้ปิดบังชื่อผู้แต่งเพลงเอาไว้ด้วย

อย่างไรก็ตาม หนังสือพิมพ์ศรีกรุงก็ได้ลงข่าวเรื่องการประพันธ์เพลงชาติใหม่โดยเปิดเผยว่า พระเจนดุริยางค์เป็นผู้แต่งทำนองเพลงนี้ ทำให้พระเจนดุริยางค์ถูกเจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ เสนาบดีกระทรวงวัง ตำหนิอย่างรุนแรงในเรื่องนี้ แม้ภายหลังพระยามโนปกรณ์นิติธาดา นายกรัฐมนตรี จะได้ชี้แจงว่าท่านและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้คิดการแต่งเพลงนี้ และเพลงนี้ก็ยังไม่ได้รับรองว่าเป็นเพลงชาติเนื่องจากยังอยู่ในระหว่างการทดลองก็ตาม แต่พระเจนดุริยางค์ก็ได้รับคำสั่งปลดจากทางราชการให้รับเบี้ยบำนาญ ฐานรับราชการครบ 30 ปี และหักเงินเดือนครึ่งหนึ่งเป็นบำนาญ อีกครึ่งที่เหลือเป็นเงินเดือน โดยให้รับราชการต่อไปในอัตราเงินเดือนใหม่นี้ ในเดือนตุลาคมปีเดียวกันนั้นเอง

ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธ์) ผู้ประพันธ์คำร้องเพลงชาติฉบับแรกสุด
ส่วนเนื้อร้องของเพลงชาตินั้น คณะผู้ก่อการได้ทาบทามให้ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธ์) เป็นผู้ประพันธ์ โดยคำร้องที่แต่ขึ้นนั้นมีความยาว 2 บท สันนิษฐานว่าเสร็จอย่างช้าก่อนวันที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2475 เนื่องจากมีการคันพบโน้ตเพลงพร้อมเนื้อร้องซึ่งตีพิมพ์โดยโรงพิมพ์ศรีกรุง ซึ่งลงวันที่ตีพิมพ์ในวันดังกล่าว[3] แม้เพลงนี้จะเป็นเพลงที่ได้รับความนิยมจากประชาชนทั่วไปก็ตาม แต่เพลงนี้ก็ยังไม่ได้มีการประกาศอย่างเป็นทางการว่าเป็นเพลงชาติ และมีการจดจำต่อๆ กันไปเรื่อยๆ โดยไม่มีใครรู้ที่มาชัดเจน ดังปรากฏว่า มีการคัดลอกเนื้อเพลงชาติของขุนวิจิตรมาตราส่งเข้าประกวดเนื้อเพลงชาติฉบับราชการ เมื่อ พ.ศ. 2476 โดยอ้างว่าตนเองเป็นผู้แต่งด้วย

เนื้อร้องที่ขุนวิจิตรมาตราประพันธ์เริ่มแรกสุดแต่ไม่เป็นทางการ และ เป็นฉบับต้องห้าม ก่อนที่จะมีการแก้ไขเมื่อมีการประกวดเนื้อเพลงชาติฉบับราชการ ใน พ.ศ. 2476 มีดังนี้

(โปรดเทียบกับเนื้อร้องฉบับราชการ พ.ศ. 2477 ในหัวข้อ เพลงชาติไทยฉบับ พ.ศ. 2475 และ พ.ศ. 2477)

แผ่นดินสยามนามประเทืองว่าเมืองทอง ไทยเข้าครองตั้งประเทศเขตต์แดนสง่า
สืบชาติไทยดึกดำบรรพ์บุราณลงมา ร่วมรักษาเอกราษฎร์ชนชาติไทย
บางสมัยศัตรูจู่มารบ ไทยสมทบสวนทัพเข้าขับไล่
ตะลุยเลือดหมายมุ่งผดุงผะไท สยามสมัยบุราณรอดตลอดมา
อันดินแดนสยามคือว่าเนื้อของเชื้อไทย น้ำรินไหลคือว่าเลือดของเชื้อข้า
เอกราษฎร์คือเจดีย์ที่เราบูชา เราจะสามัคคีร่วมมีใจ
ยึดอำนาจกุมสิทธิ์อิสสระเสรี ใครย่ำยีเราจะไม่ละให้
เอาเลือดล้างให้สิ้นแผ่นดินของไทย สถาปนาสยามให้เทิดชัยไชโย

ในปี พ.ศ. 2477 รัฐบาลได้จัดประกวดเนื้อร้องเพลงชาติใหม่ โดยมีคณะกรรมการพิจารณาเพลงชาติเป็นผู้ดำเนินการ ประกอบด้วย พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ทรงเป็นประธาน มีกรรมการท่านอื่นๆ ดังนี้คือ พระเรี่ยมวิรัชพากย์, พระเจนดุริยางค์, หลวงชำนาญนิติเกษตร, จางวางทั่ว พาทยโกศล และนายมนตรี ตราโมท การประกวดเพลงชาติในครั้งนั้นได้ดำเนินการประกวดเพลงชาติ 2 แบบ คือ เพลงชาติแบบไทย (ประพันธ์ขึ้นโดยดัดแปลงจากดนตรีไทยเดิม) และเพลงชาติแบบสากล ซึ่งผลการประกวดมีดังนี้

1. เพลงชาติแบบไทย
คณะกรรมการพิจารณาเพลงชาติได้ตัดสินให้ผลงานเพลง "มหานิมิตร" ซึ่งประพันธ์โดย จางวางทั่ว พาทยโกศล เป็นผลงานชนะเลิศ เพลงมหานิมิตรนี้จางวางทั่วได้ประพันธ์ดัดแปลงมาจากเพลงหน้าพาทย์สำคัญของไทยที่มีชื่อว่า "ตระนิมิตร" ให้สามารถบรรเลงเป็นทางสากล ซึ่งเพลงตระนิมิตรนี้ เป็นเพลงที่ถือว่าเป็นเพลงครู นักดนตรีจะใช้บรรเลงในพิธีสำคัญต่างๆ เช่น งานไหว้ครู บรรเลงเป็นการอัญเชิญครูบาอาจารย์ เทวดาทั้งหลายมาประชุมกันเพื่อความเป็นสิริมงคล ดังนั้นจึงมีความหมายอันควรแก่การเคารพนับถือเป็นสิริมงคล เหมาะสมที่จะใช้เป็นเพลงชาติไทยได้

รัฐบาลได้ทดลองบรรเลงออกอากาศทางวิทยุกระจายเสียงอยู่ระยะหนึ่ง แต่ต่อมาเมื่อคณะกรรมการพิจารณาเพลงชาติจะเสนอผลการประกวดให้คณะรัฐมนตรีประกาศรับรองนั้น คณะกรรมการฯ ได้ประชุมกันและมีความเห็นว่า เพลงชาติมีลักษณะที่บ่งบอกถึงความศักดิ์สิทธิ์ หากมีการใช้อยู่ 2 เพลง จะทำให้คลายความศักดิ์สิทธิ์ลง จึงได้ตัดสินใจไม่เสนอเพลงชาติแบบไทยที่ได้คัดเลือกไว้ให้คณะรัฐมนตรีประกาศรับรองเป็นเพลงชาติในที่สุด

2. เพลงชาติไทยแบบสากล
คณะกรรมการพิจารณาเพลงชาติมีความเห็นให้ใช้ทำนองเพลงซึ่งประพันธ์โดยพระเจนดุริยางค์เป็นทำนองเพลงชาติแบบสากล สำหรับบทร้องนั้นได้คัดเลือกบทร้องของขุนวิจิตรมาตราซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมเป็นบทร้องชนะเลิศ และได้เพิ่มบทร้องของนายฉันท์ ขำวิไล ซึ่งเป็นบทร้องที่ได้รับรางวัลรองชนะเลิศเข้าอีกชุดหนึ่ง คณะรัฐมนตรีได้ประกาศรับรองให้เป็นบทร้องเพลงชาติฉบับราชการเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2477

เพลงชาติไทยในบทร้องทั้งของขุนวิจิตรมาตราและนายฉันท์ ประพันธ์ในรูปฉันทลักษณ์แบบกลอนสุภาพ (กลอนแปด) ความยาว 4 บท แต่ละบทมี 4 วรรค ผลงานของแต่ละคนจึงมีความยาวของบทร้องเป็น 16 วรรค เมื่อนำมารวมกันแล้วจึงทำให้บทร้องเพลงชาติทั้งหมดมีความยาวถึง 32 วรรค ซึ่งนับว่ายาวมาก หากจะร้องเพลงชาติให้ครบทั้งสี่บทจะต้องใช้เวลาร้องถึง 3 นาที 52 วินาที (เฉลี่ยแต่ละท่อนรวมดนตรีนำด้วยทั้งเพลงตกที่ท่อนละ 35 วินาที) ในสมัยนั้นคนไทยส่วนใหญ่จึงนิยมร้องแต่เฉพาะบทร้องของขุนวิจิตรมาตรา และต่อมาภายหลังจึงไม่มีการขับร้อง คงเหลือแต่เพียงทำนองเพลงบรรเลงเท่านั้น

เพลงชาติสยามฉบับสังเขป พ.ศ. 2478
ในปี พ.ศ. 2478 รัฐบาลของพระยาพหลพลพยุหเสนาได้ออกระเบียบการบรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมีและเพลงชาติ ลงวันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2478 (มีผลบังคับใช้ในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ ปีเดียวกัน) ระเบียบดังกล่าวนี้ได้มีการกำหนดให้แบ่งการบรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมีและเพลงชาติออกเป็น 2 แบบ คือ การบรรเลงแบบพิสดาร (บรรเลงตามความยาวปกติเต็มเพลง) และการบรรเลงแบบสังเขป ในกรณีของเพลงชาตินั้น ได้กำหนดให้บรรเลงเพลงชาติฉบับสังเขปในการพิธีที่เกี่ยวข้องกับประชาชน สโมสรสันนิบาต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพิธีปกติ ส่วนการบรรเลงแบบเต็มเพลงนั้นให้ใช้ในงานพิธีใหญ่เท่านั้น

ท่อนของเพลงชาติที่ตัดมาใช้บรรเลงแบบสังเขปนั้น คือท่อนขึ้นต้น (Introduction) ของเพลงชาติ (เทียบกับเนื้อร้องเพลงชาติฉบับปัจจุบันก็คือตั้งแต่ท่อน สละเลือดทุกหยาดเป็นชาติพลี จนจบเพลง) ความยาวประมาณ 10 วินาที ไม่มีการขับร้องใดๆ ประกอบ

เพลงชาติไทย พ.ศ. 2482 - ปัจจุบัน
ในปี พ.ศ. 2482 "ประเทศสยาม" ได้เปลี่ยนชื่อเป็น "ประเทศไทย" รัฐบาลจึงได้จัดประกวดเนื้อร้องเพลงชาติไทยใหม่เพื่อให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงชื่อประเทศ โดยกำหนดเงื่อนไขยังคงใช้ทำนองของพระเจนดุริยางค์อยู่เช่นเดิม แต่กำหนดให้มีเนื้อร้องความยาวเพียง 8 วรรคเท่านั้น และปรากฏคำว่า "ไทย" ซึ่งเป็นชื่อประเทศอยู่ในเพลงด้วย ผลการประกวดปรากฏว่าเนื้อร้องของพันเอกหลวงสารานุประพันธ์ ซึ่งส่งประกวดในนามกองทัพบกได้รับรางวัลชนะเลิศ รัฐบาลไทยจึงได้ประกาศรับรองให้ใช้เป็นเนื้อร้องเพลงชาติไทย โดยแก้ไขคำร้องจากต้นฉบับที่ส่งประกวดเล็กน้อย เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2482 และใช้เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

เนื้อร้องของหลวงสารานุประพันธ์ ซึ่งส่งประกวดในนามกองทัพบกไทยก่อนแก้ไขเป็นฉบับทางการมีดังนี้ (สำหรับเนื้อร้องฉบับประกาศใช้จริง ดูได้ในหัวข้อ เนื้อเพลง)

ประเทศไทยรวมเลือดเนื้อชาติเชื้อไทย เป็นประชารัฐไผทของไทยทุกส่วน
อยู่ดำรงคงไว้ได้ทั้งมวล ด้วยไทยล้วนหมายรักสามัคคี
ไทยนี้รักสงบแต่ถึงรบไม่ขลาด เอกราชจะไม่ให้ใครข่มขี่
สละเลือดทุกหยาดเป็นชาติพลี เถลิงประเทศชาติไทยทวีมีชัย ชโย

การประกวดเพลงชาติไทยครั้งนี้ได้ปรากฏหลักฐานว่ามีกวีและผู้มีชื่อเสียงในทางการประพันธ์เพลงหลายท่าน เช่น เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี แก้ว อัจฉริยะกุล ชิต บุรทัต เป็นต้น ซึ่งรวมถึงผู้ประพันธ์เนื้อเพลงชาติสองฉบับแรก (ขุนวิจิตรมาตรา และฉันท์ ขำวิไล) ได้ส่งเนื้อร้องของตนเองเข้าประกวดด้วย แต่ปรากฏว่าไม่ผ่านการตัดสินครั้งนั้น เฉพาะเนื้อร้องที่ขุนวิจิตรมาตราแต่งใหม่นั้น ปรากฏว่ามีการใช้คำว่า "ไทย" ถึง 12 ครั้ง

รีวิวหนังสือนักสืบยอดนิยม(โดยนักสืบเจ้าสำราญ)

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Wed, 27 Nov 2013 14:56:00 +0700

หนังสือนักสืบยอดนิยมที่ขายดีเป็นอันดับต้นๆของหนังสือนักสืบ ไม่ว่าเป็นใครถ้าอยู่ในวงการนักสืบจะเป็นนักสืบมือใหม่มือเก่าก็ต้องอ่านอย่างแน่นอน

ยอดนักสืบกับจอมโจรลูแปง

หนังสือการ์ตูนยอดนักสืบจอมโจรลูแปง :ตอน นักสืบเผชิญหน้าเชอร์ล็อก โฮมส์ การโจรกรรมเพชรสีน้ำเงินโดยจอมโจรลูแปง ที่แท้แต่ตำรวจยังจนปัญญา ทำให้สุดยอดนักสืบอย่างเชอร์ล็อก โฮมส์ ต้องออกโรงเอง

เมื่อผู้ร้ายมาเจอกับสุดยอดนักสืบ งานนี้ไม่มีใครยอมใคร นักสืบโฮมส์ตั้งใจจะจับจอมโจรผู้นี้เข้าคุกให้ได้ แต่ลูแปงไม่ใช่หมูอย่างที่คิด แล้วเรื่องจบอย่างไร ยอดนักสืบจอมโจรลูแปงผจญภัยในท้องทะเลเป็นหนังสือนักสืบแนะนำเป็นชุดการ์ตูนวิทยาศาสตร์แสนสนุกช่วยให้เด็กฉลาด

นักสืบล่าขุมทรัพย์สุดขอบฟ้าในอียิปต์

นักสืบล่าขุมทรัพย์สุดขอบฟ้าในอียิปต์ หนังสือนักสืบล่าขุมทรัพย์สุดขอบฟ้าในอียิปต์หนังสือเล่มนี้จะพาเด็กๆ ไปรวมไขปริศนาพีระมิด ค้นหาแมลงทองคำ พร้อมการผจญภัยแสนตื่นเต้น เมื่อ "ฮีโร่" เด็กหนุ่มนักล่าขุมทรัพย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการค้นหาสมบัติ และประวัติศาสตร์โลก เดินทางมาอียิปต์ เพื่อไขปริศนาพีระมิดลึกลับ ที่ซ่อนสมบัติของฟาโรห์ แต่ภารกิจนี้ไม่ง่ายอย่างที่คิด ฮีโร่และพรรคพวกต้องถอดรหัสอักษรไฮโรกลิฟิก เผชิญคำสาปมัมมี่ ตามหาแมลงทองคำ และต่อสู้กับกลุ่มโจรร้ายที่หวังแย่งชิงสมบัติ พวกเขาจะปฏิบัติภารกิจนี้สำเร็จหรือไม่ เมื่ออันตรายมีอยู่รอบตัว ติดตามพร้อมกันได้แล้วในเล่ม

นักสืบผจญภัยบนเส้นทางวิบาก ทาโร่นักสืบหนุ่มไม่นึกฝันว่าตนต้องออกเดินทางด้วยจักรยานเพียงคันเดียว เขาต้องออกเดินทางไปกับคุณพ่อผ่านทะเลทรายที่กว้างใหญ่ไพศาลของประเทศจีน เป็นเวลากว่า 1 เดือน การผจญภัยสุดวิบากครั้งนี้เต็มไปด้วยเรื่องตื่นเต้น ทั้งการแข่งขันกับคู่แข่งที่ขี้โกง การเรียนรู้วิธีขี่จักรยานเสือภูเขา การเดินทางในทะเลทรายที่แห้งแล้ง และการได้ท่องเที่ยวในประเทศจีนที่เต็มไปด้วยประวัติศาสตร์

นักสืบผจญภัยบนเส้นทางของการผจญภัยและการค้นพบอันยิ่งใหญ่ของนักสืบสำรวจระดับโลก เป็นเส้นทางที่เชื่อมโลกตะวันออกและตะวันตกถึงกันตั้งแต่เมื่อราวสองพันปีก่อน เส้นทางสายนี้จึงเต็มไปด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์มากมาย รวมถึงความมหัศจรรย์ทางภูมิประเทศ และสภาพแวดล้อม ที่ดึงดูดใจให้นักท่องเที่ยวที่รักการสืบเสาะผจญภัยมาเดินทางตามรอยนักบุกเบิกบนเส้นทางสายวัฒนธรรมนี้

วีดีโอนักสืบสายน้ำ การจัดกิจกรรมนักสืบสายน้ำ ของชมรมหัวใจสะพายเป้ โรงเรียนบ้านหนองบัว จังหวัดตราด โดยครูทศพล ถนอมพงษ์
เครดิตและแรงบันดาลใจในการหาความรู้เกี่ยวกับนักสืบหลังจากที่อ่านและค้นหาข้อมูลความรู้ต่างๆเกี่ยวกับนักสืบจากเว็บ http://www.consultvip.com

คำขวัญประจำจังหวัด : อัตลักษณ์ความเป็นท้องถิ่น

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Thu, 14 Nov 2013 12:30:00 +0700

คำขวัญประจำจังหวัดในประเทศไทยทั้ง 76 จังหวัดนั้น ส่วนใหญ่มักจะนำลักษณะโดดเด่นทั้งทางภูมิประเทศ ผู้คน อาหาร วัฒนธรรม มาแต่งเป็นข้อความสั้น ๆ ที่คล้องจองกัน

คำขวัญประจำจังหวัด เป็นคำขวัญที่แต่ละจังหวัดในประเทศไทยแต่งขึ้น เพื่อบ่งบอกถึงเอกลักษณ์ ความภาคภูมิใจ และความโดดเด่นที่มีอยู่ในจังหวัดนั้น ๆ มักเป็นคำคล้องจองสั้น ๆ เพื่อให้จดจำง่าย นอกจากคำขวัญประจำจังหวัดแล้ว ปัจจุบันยังมีการแต่งคำขวัญประจำท้องถิ่นในส่วนย่อยลงไปอีก เช่น คำขวัญประจำอำเภอ คำขวัญประจำเขต (ในกรุงเทพมหานคร) เป็นต้น คำขวัญประจำจังหวัดซึ่งเราจะแยกเป็นหมวดหมู่ตามภาคต่างๆ ติดตามอ่านกันได้ที่นี่เลยจ้า

มนตราในยุคอินเดียโบราณ

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Wed, 2 Oct 2013 22:54:00 +0700

มนตราในยุคอินเดียโบราณ

ความเชื่อที่ว่ามนุษย์ มีความสามารถในการจัดการกับพลังที่มองไม่เห็น และบังคับให้กระทำสอดคล้องกับความต้องการของตนนั้น ได้แพร่หลายในทั่วประเทศและในหลายช่วงเวลา อาจกล่าวได้ว่า มนตราได้รับการเชื่อว่าเป็นพลังที่มองไม่เห็นและสถิตอยู่ในพิธีกรรม ความเชื่อนี้ได้กลายมาเป็นแนวคิดในศาสนา อาจกล่าวได้ว่า

การใช้มนตราเป็นวิทยาศาสตร์ในยุคแรก ความแตกต่างที่สำคัญคือ ในวิทยาศาสตร์ เราจะเชื่อในผลลัพธ์ซึ่งมาจากเหตุ แต่มนตราล้มเหลวในการแสดงให้เห็นผล ศาสนาไม่เห็นด้วยทั้งมนตราและวิทยาศาสตร์ เพราะทั้งสองต้องพึ่งพาสมมุตฐานซึ่งวิธีทางของธรรมชาติและมนุษยชาติจะถูกควบคุมโดยบุคคลหรือการสมมุติโดยสิ่งที่เหนือมนุษย์ ความเชื่อในมนตราหรือเรียกอีกอย่างว่าความเชื่อในทางไสยศาสตร์ ความเชื่อในไสยศาสตร์ แสดงให้เห็นถึงความอ่อนแอของมนุษย์

ในประเทศอินเดียมีศาสนาที่สำคัญ ๓ ศาสนาคือ ศาสนาพุทธ ศาสนาเชน และศาสนาฮินดู ในอินเดียวิถีทางการพัฒนาแนวคิดเกี่ยวกับเวทมนตร์สามารถแสดงร่องรอยผ่านวรรณกรรมอย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลากว่า ๓,๐๐๐ ปี ปรากฏในฤคเวท ของศาสนาพราหมณ์ อาถรรพเวท กัลปสูตร ธรรมสูตร ปุราณะ ตันตระ และปัญจาระตันตระ ในปุราณะแสดงเรื่องราวอย่างต่อเนื่องของความสำเร็จในมนตราศุกระจาริยาได้เตือนให้กษัตริย์อย่าได้เสียเวลากับผู้ที่ใช้มนตรากับตันตระ

เวลาในช่วงหลังของพุทธศตวรรษที่ ๑๒ จนถึงการมาถึงของอำนาจแห่งมูฮัมหมัดในอินเดีย ช่วงนี้เรียกได้ว่าเป็นยุคของตันตระ ในยุคนี้ได้พัฒนาตรรกวิทยาให้อยู่เหนือวัฒนธรรมแห่งจิตวิญญาณ และนำไปสู่ความหลากหลายของวิธีการสำหรับการฝึกฝนจิต และเพื่อการพัฒนาพลังแห่งจิตวิญญาณอย่างไม่หยุดหย่อน ในระหว่างยุคตันตระนี้ ได้มีวรรณกรรมที่กล่าวถึงลัทธิอันยิ่งใหญ่ในอินเดียสองลัทธิ และถูกแปลในทิเบตประกอบด้วย ๓ เล่ม อิทธิพลของมนตราในยุคตันตระได้ถูกสร้างขึ้นอย่างสำคัญยิ่งในอินเดีย อารยธรรมตะวันตกก็ไม่สามารถขจัดความเชื่อในไสยศาสตร์ได้

อย่างไรก็ตามผู้วิเศษในเวลานั้น ก็ไม่สามารถใช้อำนาจของมนตราซึ่งในอดีตมีผู้คนนับถืออย่างมาก แต่อย่างน้อยก็ได้สร้างสร้างชื่อเสียงให้แก่นิกายตันตระ และเพราะชาวอินเดียจำนวนมากเชื่อในไสยศาสตร์ พวกฉวยโอกาสในนิกายตันตระ และพวกจรจัด จึงอาศัยความใจบุญของมหาชน พวกเขาแต่งกายแปลกและพูดและแสดงอาการที่ลึกลับ

ความเชื่อในไสยศาสตร์เป็นสิ่งที่เชื่อมั่นมากในจิตใจของคนอินเดีย พร้อมที่จะเชื่อในเรื่องเหลวไหลในทันที หากเกี่ยวข้องกับสาธุ วัด เทพเจ้า หรือเรื่องราวเกี่ยวกับมนตรา มากว่าสิ่งที่เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวัน ยากที่จะกล่าวว่า คนมีการศึกษาหรือไม่มีการศึกษาที่เชื่อในไสยศาสตร์มากกว่ากัน แต่ไม่มีใครค้านในข้อเท็จจริงที่ว่า ผู้หญิงชาวบ้านเป็นชนชั้นที่เชื่อในไสยศาสตร์มากมนตรา

ในฐานะที่แสดงออกมาในวรรณกรรมของตันตระในอินเดีย มีลักษณะที่เป็นเอกลักษณ์ ไม่เหมือนกับวรรณกรรมในแห่งอื่น ๆ วรรณกรรมในนิกายตันตระเทียบเท่ากับวิทยาศาสตร์ได้เช่น ดาราศาสตร์ โหราศาสตร์ เภสัชศาสตร์ การเล่นแร่แปรธาตุ เป็นต้น เป้ฯการผสมผสานในศาสนา ปรัชญา วิทยาศาสตร์ ไสยศาสตร์ หลักศาสนาและมการะ ๕ การวินิจฉัยในคัมภีร์บางส่วนของฮินดู-ตันตระได้กระทำอย่างชัดเจนในช่วงที่ผ่านมา

แต่คัมภีร์ของพุทธ-ตันตระถูกเพิกเฉยและละทิ้งดังนั้น สาธนมาลาในนิกายตันตระจึงน่าสนใจ และพยายามที่จะทดสอบว่าอะไรคือจุดเด่นของคัมภีร์นี้ รวมถึงงานอื่น ๆ ที่มาจากนิกายเดียวกันในเงื่อนไขของประเทศอินเดียและชาวอินเดียยุคตันตระ

เตือนภัย! ทำบุญวันออกพรรษา ที่อีสานพิการหลายคนแล้ว

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Tue, 23 Jul 2013 15:06:00 +0700

เตือนภัย! ทำบุญวันออกพรรษา ระวังประทัด

วันออกพรรษาของทุกปีแถบภาคอีสานยังคงมีการจุดปะทัดกันอยู่ ด้วยเหตุใดก็ไม่ทราบได้ บ้างก็บอกว่าเป็นการขับไล่สิ่งชั่วร้าย บ้างก็บอกว่ารับอิทธิพลในการจุดปะทัดของจีนมา แต่เท่าที่รับรู้ด้วยตัวเองคือพอรู้เรื่องก็จุดปะทัดในวันออกพรรษาเหมือนกัน จุดโคม ซึ่งตอนเด็กๆก็ไม่คิดอะไรก็ซนตามประสาเด็กเล่นไปเรื่อย

บ้างก็เล่นพิเรนท์วันออกพรรษาทั้งทีแ้ทนที่จะทำบุญก็ทำบาปแทนอย่างว่าเด็กก็เล่นไปเรื่อย เช่นเอาปะทัดยัดเข้าปากคางคกแล้วจุด ไม่ต้องนึกภาพเลยว่าผลจะออกมาเป็นยังไง มีแต่เละกับเละเพราะประทัดทุกวันนี้ของบอกเลยว่าแรงจริง จุดทีได้ยินเสียงข้ามหมู่บ้านกันเลยทีเดียว

เล่นเสียเพลินไม่เจอกับตัวไม่สำนึกงั้นมาติดตามข่าวกันเลย ยังไม่ถึงวันออกพรรษา เยาวชนในอุดรฯนิ้วมือขาดแล้ว 2 ราย แพทย์ย้ำผู้ปกครองต้องดูแลให้คำแนะนำเด็กใกล้ชิด ไม่ให้เล่นประทัดชนิดรุนแรง หวั่นหากไม่รณรงค์ความปลอดภัย ถึงเทศกาลทำบุญวันออกพรรษาจริงๆจะพิการอีกหลายคน

นายแพทย์ สมศักดิ์ เปิดเผยว่า แม้จะมีการประชาสัมพันธ์ขอความร่วมมือไปยังจังหวัด และหัวหน้าส่วนราชการหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แต่ก็ยังมีการจำหน่ายและนำประทัดออกมาเล่นกัน ซึ่งหากปล่อยไว้เช่นนี้เจ้าหน้าที่บ้านเมืองไม่ช่วยกันดูแลเอาใจใส่ ก่อนจะถึงวันออกพรรษาจะมีเยาวชนลูกหลานชาวอุดรธานีจะสูญเสีย จากการถูกประทัดระเบิดใส่จำนวนมาก จากการสอบถามผู้เล่นประทัด

ทราบว่า ประทัดสามารถหาซื้อได้ง่ายตามร้านค้าทั่วไป โดยเฉพาะช่วงเทศกาลงานออกพรรษา จะเล่นกันมาก ผู้ปกครองไม่สามารถห้ามปรามได้ เพราะมีการเล่นมากในกลุ่มเพื่อนวัยเดียวกัน เด็กบางรายไปซื้อประทัดชนิดสามเหลี่ยม ฟุตบอลแล้วมาแกะเอาดินปืนออก นำไปประกอบใหม่ใส่ท่อพีวีซีผสมด้วยเศษแก้วแตก และหิน จัดทำให้มีอนุภาพในการระเบิดที่รุนแรงและเพิ่มประสิทธิภาพมากขึ้นบางรายระเบิดใส่ถึงขั้นจะเสียชีวิต

จากสถิติจำนวนผู้บาดเจ็บจากการเล่นประทัดในงานเทศกาลออกพรรษา กลุ่มงานศัลยกรรมออร์โธปิดิกส์ ได้รวบรวมสถิติไว้ตั้งแต่ปี 2550 มีจำนวนผู้บาดเจ็บทั้งหมด 34 ราย ในปี 2551 มีจำนวน 51 ราย ในปี 2552 มีจำนวน 41 ราย หลังจากรับการรักษาแล้วมีจำนวนผู้พิการทั้งหมด 25 คน ทุพพลภาพ 16 คน

จะเห็นว่ามันอันตรายอย่างมาก มีลูกบอกลูก มีหลานบอกหลาน เทศกาลวันออกพรรษาทั้งทีทำบุญโดยสงบก็ดีเหมือนกันหรือใครอยากเล่นก็เปิดเป็นโซนให้เล่นไปเลย จะว่าไปแล้วก็เหมืนมาเงินมาเผาเล่นเปล่าๆสงสัยจะรวยจัดเอาเงินมาเผาทิ้ง เงินยิ่งหายากอยู่นะครับ

ยังไงก็ระวังลูกหลงด้วยนะครับ สำหรับการไปทำบุญออกพรรษาในที่ๆมีการจุดประทัด ยังมีเรื่องราวเกียวกับ อันตรายในวันออกพรรษาอีกหลายเรื่อง ซึ่งผมจะนำมาให้พี่น้องได้อ่าน สุดท้ายก็ขอให้ท่านทำบุญวันออกพรรษากันให้สนุกและมีความสุขกันนะครับ........สาธุ

วันเข้าพรรษา ที่มาของการที่ภิกษุต้องจำพรรษา

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Wed, 17 Jul 2013 11:13:00 +0700

พุทธศาสนิกชนทำบุญวันเข้าพรรษา

หลายตำราและหลายบทความวันเข้าพรรษาที่กล่าวถึงที่มาของการที่ภิกษุต้องจำพรรษาเหตุผลก็คงต้องเป็นตรรกะง่ายๆที่มองเห็นภาพคือภิกษุเที่ยวจาริกไปโน่นนั่นนี่ซึ่งเป็นฤดูฝนมันลำบากมากการที่จะเคลื่นที่ไปไหนนั้นต้องเดินอย่างเดียวเพราะมีบัญญัติห้ามพระวิ่งเพราะดูไม่สำรวม

มื่อสมัยพุทธกาลพระไม่มีเจ็ทส่วนตัวไม่มีรถเบนซ์เหมือนเช่นทุกวันนี้ การเดินทางก็ยากลำบากฝนก็ตกเปียกปอน การเดินทางก็ลัดทุ่งลัดท่าเหยียบข้าวกล้าพืชผลชาวนาบ้าง เหยียบสัตว์เล็กสัตว์น้อยล้มตายบ้าง เลยเป็นที่มาของกฎการจำพรรษา

วันเข้าพรรษา ตรงกับแรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ "เข้าพรรษา" แปลว่า "พักฝน" หมายถึง พระภิกษุสงฆ์ต้องอยู่ประจำ ณ วัดใดวัดหนึ่งระหว่างฤดูฝน โดยเหตุที่พระภิกษุในสมัยพุทธกาล มีหน้าที่จะต้องจาริกโปรดสัตว์ และเผยแผ่พระธรรมคำสั่งสอนแก่ประชาชนไปในที่ต่างๆ ไม่จำเป็นต้องมีที่อยู่ประจำแม้ในฤดูฝน ชาวบ้านจึงตำหนิว่าไปเหยีบข้าวกล้าและพืชอื่นๆ จนเสียหาย พระพุทธเจ้าจึงทรงวางระเบียบการจำพรรษาให้พระภิกษุอยู่ประจำที่ตลอดเวลา ๓ เดือนในฤดูฝน

ความหมายและความสำคัญ
"เข้าพรรษา" แปลว่า "พักฝน" หมายถึงพระภิกษุสงฆ์ต้องอยู่ประจำ ณ วัดใดวัดหนึ่งระหว่างฤดูฝน โดยเหตุที่พระภิกษุในสมัยพุทธกาล มีหน้าที่จะต้องจาริกโปรดสัตว์ และเผยแผ่พระธรรม คำสั่งสอนแก่ประชาชนไปในที่ต่าง ๆ ไม่จำเป็นต้องมีที่อยู่ประจำ ๓ เดือนในฤดูฝน

คือเริ่มตั้งแต่วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ ของทุกปี ถ้าปีใดมีเดือน ๘ สองครั้ง ก็เลื่อนมาเป็นวันแรม ๑ ค่ำเดือนแปดหลัง และจะออกพรรษาในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ เว้น แต่มีกิจธุระจำเป็นซึ่งเมื่อเดินทางไปแล้วไม่สามารถจะกลับได้ในเดียวนั้น ก็ทรงอนุญาตให้ไปแรมคืนได้ คราวหนึ่งไม่เกิน ๗ คืนเรียกว่า สัตตาหะ
หากเกินกำหนดนี้ถือว่าไม่ได้รับประโยชน์ แห่งการจำพรรษา จัดว่าพรรษาขาด ระหว่างเดินทางก่อนหยุดเข้าพรรษา

หากพระภิกษุสงฆ์เข้ามาทันในหมู่บ้านหรือในเมืองก็พอจะหาที่พักพิงได้ตามสมควร แต่ถ้ามาไม่ทันก็ต้องพึ่งโคนไม้ใหญ่เป็นที่พักแรม ชาวบ้านเห็นพระได้รับ ความลำบากเช่นนี้ จึงช่วยกันปลูกเพิงพักเพื่อให้ท่านได้อาศัยพักฝน รวมกันหลายๆองค์ ที่พักดังกล่าวนี้เรียกว่า "วิหาร" แปลว่าที่อยู่สงฆ์ เมื่อหมดแล้วพระสงฆ์ท่านออกจาริกตามกิจของท่านครั้งถึง

หน้าฝนใหม่ท่านก็กลับมาพักอีกเพราะสะดวกดี บางทีเศรษฐีมีจิตศรัทธาเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา
ก็เลือกหาสถานที่สงบเงียบไม่ห่างไกลจากชุมชนนัก สร้างที่พักเรียกว่า "อาราม" ให้เป็นที่อยู่ของสงฆ์

โดยปรกติเครื่องใช้สอยของพระตามพุทธานุญาตให้มีประจำตัวนั้น มีเพียงอัฏฐบริขารได้แก่ สบง จีวร สังฆาฏิ เข็ม บาตร รัดประคด หม้อกรองน้ำและมีดโกน และกว่าพระท่านจะหาที่พักแรมได้บางทีก็ถูกฝนต้นฤดูเปียกปอนมาชาวบ้านที่ใจบุญจึงถวายผ้าอาบน้ำฝนสำหรับให้ท่านได้ผลัดเปลี่ยน และถวายของจำเป็นแก่กิจประจำวันของท่านเป็นพิเศษในเข้าพรรษานับเป็นเหตุให้มีประเพณีทำบุญเนื่องในวันนี้สืบมา

บทความที่มาและความสำคัญของวันเข้าพรรษาชิ้นนี้หวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะประดับความรู้ของใครหลายๆคนที่ได้เข้ามาอ่าน ขอบคุณเนื้อหาบทความของบุญธรรม ศรสวัสดิ์ และคณะพระพุทธศาสนาสมบูรณ์แบบ

ทำบุญวันออกพรรษา ประเพณีไทยตักบาตรเทโว ฟังเทศน์มหาชาติ

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Tue, 16 Jul 2013 15:01:00 +0700

วันออกพรรษาไปทำบุญที่วัดนะโยม

ไกล้ถึงวันออกพรรษาแล้ว หลายๆคนคงคิดถึงบ้านเพราะเป็นวันหยุดที่หลายๆคนตั้งตารอคอย หลังจากที่ทำงานมาทั้งปีหรือว่าบางท่านทำๆหยุดๆหรือไม่หยุดเลยก็มี แต่เท่าที่จำได้ว่าเมื่อก่อนสนุกกับงานทำบุญวันออกพรรษามาก เพราะได้พบพ่อแม่พี่น้อง เพื่อนสนิทมิตรสหายที่หยุดและร่วมทำบุญสร้างกิจกรรมร่วมกันทำบุญร่วมกัน ที่วัดก็มีงานมีพระเทศน์กันครึกครึ้นว่าแล้วก็อดคิดถึงบ้านไม่ได้

แต่ทว่าวันออกพรรษาปีนี้คงไม่เหมือนเดิมเพราะไม่ได้กลับบ้านอย่างแน่นอนคิดถึงพ่อแม่พี่น้อง คิดถึงเพื่อนสนิทมิตรสหายที่นานๆได้เจอกัน นี่ก็เป็นอีกปีแล้วที่ข้าพเจ้าไม่ได้กลับบ้าน

พล่ามอยู่นานจนลืมเอาสาระมาฝากคุณผู้อ่านทั้งหลาย แก่นแท้ของเนื้อหาทั้งหมดอยู่ในไฟล์ดาวน์โหลดลองโหลดไปอ่านกันโลด ส่วนน้ำจิ้มที่เอามาให้อ่านบางส่วนในบล้อกนี้ก็แค่เนื้อหาบางส่วน

วันออกพรรษา คือ วันสุดท้ายในการจำพรรษาของ พระภิกษุสงฆ์หรือวันที่สิ้นสุดระยะการจำพรรษาของพระภิกษุ ตามวินัยบัญญัติ โดยพระวินัยบัญญัติให้พระภิกษุต้องอยู่ประจำที่หรืออยู่ในวัดแห่งเดียวตลอดระยะเวลา ๓ เดือน ในช่วงฤดูฝน ซึ่งตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ (หรือขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒ในกรณีเข้าพรรษาหลัง) ของทุกปี

ประวัติความเป็นมาของวันออกพรรษา

เมื่อพระพุทธเจ้าทรงประทับจำพรรษาอยู่ ณ พระเชตวัน มหาวิหารกรุงสาวัตถีนั้น มีพระภิกษุกลุ่มหนึ่งแยกย้ายกันจำพรรษา อยู่ตามอารามรอบ ๆ นคร พระภิกษุเหล่านั้นเกรงจะเกิด การขัดแย้งทะเลาะวิวาทกันจนอยู่ไม่เป็นสุขตลอดพรรษา จึงได้ตั้งกติกาว่าจะไม่พูดจากัน (มูควัตร) เมื่อถึงวันออกพรรษา พระภิกษุเหล่านั้นก็พากันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าที่พระเชตวันมหาวิหาร กราบทูลเรื่องทั้งหมดให้ทรงทราบ พระพุทธเจ้าจึงทรงตำหนิว่าอยู่กันเหมือนฝูงปศุสัตว์ แล้วทรงมีพระบรมพุทธานุญาตให้พระภิกษุกระทำการปวารณาต่อกันว่า

“อนุชานามิ ภิกขะเว วัสสัง วุตถานัง ภิกขูนัง ตีหิ ฐาเนหิ
ปะวาเรตุง ทิฏเฐนะ วา สุเตนะ วา ปะริสังกายะ วา...”
แปลว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุทั้งหลายผู้จำพรรษาแล้วปวารณากัน
ในสามลักษณะ คือด้วยการเห็นก็ดี ด้วยการได้ยินก็ดี ด้วยการสงสัยก็ดี”

ความสำคัญของวันออกพรรษา
๑. พระสงฆ์ได้รับพระบรมพุทธานุญาตให้จาริกไปค้างแรมที่อื่นได้
๒. เมื่อออกพรรษาแล้วพระสงฆ์จะได้นำความรู้จากหลักธรรมและประสบการณ์ที่ได้รับ
ระหว่างพรรษาไปเผยแพร่แก่ประชาชน
๓. ในวันออกพรรษา พระสงฆ์ได้ทำปวารณา เปิดโอกาสให้เพื่อนภิกษุว่ากล่าวตักเตือน
เรื่องความประพฤติของตนเพื่อให้เกิดความบริสุทธิ์ ความเคารพนับถือ และความสามัคคีกันระหว่าง
สมาชิกของสงฆ์
๔. พุทธศาสนิกชนได้นำแบบอย่างไปทำปวารณาเปิดโอกาสให้ผู้อื่นว่ากล่าวตักเตือนตนเอง
เพื่อประโยชน์ต่อการพัฒนาตนและสร้างสรรค์สังคมต่อไป

ที่มาของประวัติความเป็นมาของวันออกพรรษาจากกรมศาสนา ท่านใดสนใจดาวน์โหลดบทความฉบับได้ที่นี่ คลิ้กที่นี่!

ประเพณีไทยและลักษณะของประติมากรรมของพระลักษมี เทพีแห่งความมั่งคั่ง

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Mon, 3 Jun 2013 10:57:00 +0700

โดยทั่วไปมักจะอธิบายลักษณะของ “พระลักษมี” ไว้คือ เป็นสตรีที่มีความงาม มี ๔ กร ประทับบนดอกบัว แต่งกายและตกแต่งด้วยเครื่องประดับมีค่า พระนางมีใบหน้าที่อ่อนโยน เยาว์วัยและมีลักษณะของความเป็นแม่ ภาพพระลักษมี ๒ กร ประทับยืนบนดอกบัว ลักษณะเด่นของภาพประติมากรรมของพระลักษมีคือ ปรากฏร่วมกับดอกบัวเสมอ

ความหมายของดอกบัวนั้นสัมพันธ์กับคำว่า ศรี-ลักษมี หมายถึง ความบริสุทธิ์และพละกำลัง รากของดอกบัวแม้จะจมอยู่ในโคลนตม แต่สามารถขึ้นมาบานเหนือน้ำได้ โดยโคลนไม่สามารถให้มีรอยมลทินได้ ดอกบัวแสดงถึงจิตใจที่ดีงามและพลังอำนาจ ยิ่งไปกว่านั้น ปัทมาสนะเป็นลักษณะทั่วไปของภาพประติมานวิทยาในศาสนาฮินดู การปรากฏตัวของพระลักษมีบนดอกบัว แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์ พลังแห่งการเจริญเติบโต

พระนางไม่ได้เป็นเพียงแค่อำนาจแห่งความจงรักภักดีเท่านั้น แต่เป็นอำนาจแห่งจิตวิญญาณ และเชื่อมโยงระหว่างความจงรักภักดีและอำนาจของธรรมะ ในภาพที่พระนางปรากฏออกมา การปรากฏร่วมกับดอกบัวจึงแสดงถึงการเจริญเติบโตของชีวิต ลักษณะที่เป็นที่น่าสังเกตของพระลักษมีคือ การปรากฏร่วมกับดอกบัว ซึ่งหมายถึง “น้ำ”นั้น ปรากฏออกมาใน ๓ แนวทางดังนี้

๑) Padma-hasta คือพระนางถือดอกบัวในกรขวา

๒) พระนางประทับนั่งบนดอกบัวบานขนาดใหญ่ในฐานะที่เป็นบัลลังค์ (Pitha)

๓) Padma-vasini หรือ Padmalaya คือพระนางแวดล้อมด้วยก้านดอกบัวและใบที่เจริญเติบโต และพระนางถือดอกบัวในพระหัตถ์ด้วย

ภาพพระลักษมี ๒ กร ประทับยืนบนดอกบัว

นอกจากนั้น พระลักษมียังเป็นสัญลักษณ์แห่งความมั่งคั่ง และความอุดมสมบูรณ์โดยรูปแบบของเทพีแห่งความมั่งคั่งและอุดมสมบูรณ์ นิยม ๒ รูปแบบ คือ

๑) รูปสตรีกับดอกบัว ทำเป็นสตรียืนหรือนั่ง และมีดอกบัวเป็นองค์ประกอบสำคัญ โดยให้ดอกบัวเป็นองค์ประกอบสำคัญ และมีความสัมพันธ์กับสตรีในภาพอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น ถือดอกบัว นั่งหรือยืนบนดอกบัว หรือแวดล้อมด้วยกอบัว ซึ่งประกอบด้วยดอกและใบ ในรูปที่มีองค์ประกอบแบบนี้มีชื่อว่า ศรี-ลักษมี , ศรี แปลว่า ผู้หญิง และ ลักษมี แปลว่า โชคลาภ ความเจริญ ความงาม แปลรวมว่า เทพีแห่งโชคลาภและความเจริญ

ที่มา: http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Hindu_goddesses วันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๔๙ Bhagwant Sahai. Iconography of Minor Hindu and Buddhist deities. (Delhi : Vishal Printers), 1975, p.164. ผาสุข อินทราวุธ. ตราดินเผารูปคช-ลักษมีและกุเวร จากเมืองนครปฐมโบราณ. นิตยสารเมืองโบราณ ปีที่ ๙ ฉบับที่ ๓ สิงหาคม-พฤศจิกายน ๒๕๒๖. (กรุงเทพฯ : อักษรสัมพันธ์), ๒๕๒๖, หน้า ๙๔-๙๕.

เขียดขาคำกับวิถีชีวิตคนเฉียงเหนือ โดย นักสู้ธุลีดิน

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Mon, 29 Apr 2013 21:07:00 +0700

เขียดขาคำ

เรื่องสั้นวิถีชีวิต ของคนอีสาน ดินแดนที่เหมือนโดนสาปให้ต้องแร้นแค้น อาชีพหลักส่วนมากก็ยึดถืออาชีพคือทำนาตามบรรพบุรุษ ถึงแม้ว่ารัฐบาลจะมีโครงการหลายโครงการเช่นรับจำนำข้าว ,บัตรเครดิตเกษตร โครงการที่ต่างๆที่แสนสวยหรู ชาวบ้านจนลง นักการเมืองรวยขึ้น...โอ้ชีวิตชาวนากำเหนิดเกิดมาพอลืมตาก็ยากจน....

ตอนเช้าที่อากาศอันสดใส ของเช้าวันหนึ่งตามวิถีชีวิตชาวชนบทบ้านนาของภาคตะวันออก(เฉียงเหนือ) ที่พบเห็นได้ทั่วไปไม่ว่าจะเป็นการตักบาตรพระสงฆ์ในตอนเช้าชาวบ้านพูดคุยกันด้วยความเป็นกันเอง แบ่งปันข้าวปลาอาหารโดยไม่มีเรื่องเงินทองเข้ามายุ่งเกียวหรือแม้กระทั้งความสามัคคีในชุมนุนช่วยงานตามบ้านต่างๆโดยไม่มีเรื่องสินจ้างใดๆ แต่กับเป็นการช่วยเหลือซึ่งกันและกันด้วยดีและหายากยิ่งในยุคสมัยนี้ แต่ว่าตอนนี้กลับมีเสียงเพลงดังมาจากบ้านหลังหนึ่งเป็นเสียงร้องของ*ฮ้ายทิดดี กำลังเก็บฟืนไว้ใต้ถุนบ้านซึ่งเขาอาศัยอยู่ในบ้านหลังนี้พร้อมภรรยาและลูกน้อยอีกหนึ่งคน

เอาเป็นว่าวันนี้จะนำเสนอชีวิตของฮ้ายทิดดีแล้วกันเด้อ...................

"อารมณ์ดีแท้น้อฮ้ายทิดดี "เสียงของผู้เป็นภรรยาพูดขึ้น "เฮ้อ!เฮ้อ!ฮ่ามันเป็น*หวางใจ เกี่ยวข้าว ฟาดข้าว เอาเข้ามาเล้า ตัดฟืนแล้วมันกะ*หวางหัวใจ จนอยาก *ฮ้องเพลงให้มันชื่นใจนั้นแล้ว แล้วข้อยฮ้องม่วนบ่" อ้ายทิดดีถามผู้เป็นภรรยา"โอ๊ยข้อยสิฮาก!!!" ผู้เป็นภรรยาตอบพร้อมสีหน้าไม่สู้ดี ทำเอาฮ้ายทิดเราถึงกลับซีดๆไปนิ๊ดแล้วพูดว่า "ฮื้อ!ขี้เดียดเสียงเพลงข้อยจนสิฮากเลยตี้" ผู้เป็นภรรยาตอบพร้อมทำท่าทางจะอ้วก ทำเอาฮ้ายทิดเราจากหน้าซีดเป็นหน้าลิงตื่น "หือ!แพ้ท้อง" พอพูดจบก้ตะดกนขึ้นด้วยเสียงดัง"เย้ฝีมือเหี้ยนสิมีน้องแล้ว จ่อยมา*พี้เร็ว" ทำเอาผู้เป็นภรรยาหน้าแดงกระซิบผู้เป็นสามีเบาๆว่า "จุ๊ยๆๆค่อยๆแน้อายคน " ฮ้ายทิดทำหน้าทะเล้นใส่ภรรยา "อายเอ็ดหยัง...ข้อยสิได้ลูกล่ะแหม" ภรรยาหน้าแดงก่ำฮ้ายทิดก็ไม่รีรอให้ภรรยาพูดอะไรมาก เขาได้เอ่ยถามกับภรรยาเขา"เอ๊อ...อยากกินอีหยังล่ะ*แม่มาร"

ภรรยาพูดขึ้นว่า "บ่ฮู้!...เป็นหยังอยากกินหมก *เขียดขาคำ บ่ได้กินคือสิตาย*คักๆๆมันเป็นวินๆ หวิ่งๆ งึกๆ งักๆ อยากกินอีหลีฮ้ายทิด" ภรรยาพูดเสร็จพร้อมกับการอาเจียนเต็มๆ เสื้อของฮ้ายทิดทำเอาฮ้ายทอดต้องถอยจ๊ากไป 2 ก้าวฮ้ายทิดมองดูเสื้อตัวเก่งที่เลอะไปด้วยอ้วกของภรรยา แต่ไม่ได้สนใจอะไรแต่กลับดีใจมากยิ่งขึ้นเมื่อรู้ว่าภรรยาตัวเองอยากกินอะไร ทิดดีของเรารีบไปเตรียมของที่จะไปหา*เขียดขาคำ ให้ภรรยาในตอนเย็นจนภรรยาต้องท้วงว่าเปลี่ยนเสื้อก่อนออกไปไม่งั้นคงเหม็นอ้วกแย่แน่

จนกระทั้งตหค่ำ ฮ้ายทิดถือ*ขี้กะบองจุดไฟออกไปหา เขียดขาคำพร้อมกับลูกชายวัยใสนามว่าจ่อยนั้นเอง "*ย่างนำก้นพ่อมาเด้อจ่อย อย่าออกนอกทางอื่น เดี๋ยวสิหล่มปูขาหัก" ฮ้ายทิดได้บอกกับลูกชาย เมื่อหลังหน้านาเข้าสู่หน้าร้อน ต้นข้าวหลังเกี่ยวเริ่มล้ม เหี่ยวแห้ง...ท้องนาที่เคยชุ่มน้ำใกล้ต้นไม้ร่มครึ้ม มักจะมีเขียดขาคำอาศัยอยู่ เสียงลูกชายวัยซนร้องขึ้น พร้อมกระโจนไล่จับเขียดเป็นภาพที่น่ารักหาดูยากทีเดียว "อ๊า!อีพ่อ...เขียดขาคำ เต้นด๊องๆ เต็มเลย..นั้นๆเห็นบ่" เด็กน้อยไล่จับอย่างสนุกสนานผู้เป็นพ่อหัวเราะเบาๆ พร้อมบอกลูกชาย" *คุบ!ลูก*คุบ...คุบโลดลูกเร็วๆ" สองพ่อลูกช่วยกันไล่จับ จ่อยน้อยจับได้เต็มมือจึงเอาใส่ข่อง ในค่ำคืนแห่งนี้ใต้แสงจันทร์ดวงโต มองเห็นได้เต็มสองตาโดยไม่มีตึกราใหญ่โต ไม่มีเสียงรถยนต์ไม่มีเสียงรบกวนใดๆ ในชนบทมีแต่เสียงของสายลมที่ลอยมา พร้อมเสียงของจั๊กจั่นตามต้นไม้ใหญ่ สองพ่อลูกยังคงสนุกกับการหาอาหารมื้อพิเศษให้ศรีภรรยาที่บ้าน และแม่ของหนูน้อยจ่อยนี่และชีวิตที่หากินง่ายอยู่ง่ายชีวิตพอเพียง

ตอนนี้สองพ่อลุกได้เขียดขาคำ ได้มากพอควรก็กลับบ้านคนเป็นพ่อได้ชวนลูกกลับบ้าน "ป่ะจ่อย พวกเฮากับบ้านกันได้แล้วเนอะ ได้หลายแล้วล่ะพอที่จะให้แม่โตกินแล้วละ" ร้องบอกลูก"ครับอีพ่อ"เสียงหนูน้อยตอบผู้เป็นพ่อแล้วเดินตามผู้เป็นพ่อกลับบ้านไป

"อ๊า! มาแล่ว...มากินเร้วแม่มาร......หมกเขียดขาคำ" ฮ้ายทิดยกกับข้าวพร้อมใบใหญ่ที่บานอย่างกะถาดข้าว ฝ่ายศรีภรรยาพอเห็นกับข้าวหมกเขียดขาคำแล้วถึงกับแสดงอาการขึ้น "อึ๊ยเหม็นคาว..สิฮาก..เอาออกไป๊!!ข้อยบ่กิน ข้อยสิอยากกินต้ม*น้องงัว.." เล่นเอาฮ้ายทิดเราเสียศูนย์ไปเสีย "เอ๊า!มีจั่งอีก" เล่นเอาฮ้ายทิดต้องออกออกอาหารอีกหลายๆชนิดมาให้แม่มานได้กิน อิอิอิ
คงมาถึงท้ายสุดแต่ไม่สุดท้ายของวิถีชนบทบ้านนาเฮา แล้ววันต่อไปจะไปขุดคุ้ยบ้านอื่นนอกจากบ้านฮาทิดดี อีกเด้อ บ๊ายบาย......เมียแล้วเด้อ...

ให้เสียงภาษาอีสานโดย นักสู้ธุลีดิน

เขียดขาคำ ที่มาของน้องขาคำ

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Sun, 28 Apr 2013 16:18:00 +0700

เขียดขาคำ

เนื่องจากเกิดจากแผ่นดินที่แร้นแค้นเป็นคนอีสานบ้านนอก ชีวิตก็เลยไม่หรูหราเหมือนคนกรุงหรือเมืองใหญ่ๆ เด็กบ้านนอก(อีสาน) จะใช้ชีวิตแบบลูกทุ่งยิงนกตกปลา ยิ่งเข้าสู่หน้าแล้ง เดือนเมษายนเป็นเดือนที่ร้อนแล้งจนแผ่นดินแตกระแหง ถ้ามองแบบที่ไม่สร้างสรรค์ นั่นล่ะแสดงว่าสุดยอดของความแร้นแค้นแล้วล่ะ แต่สำหรับคนอีสานไม่ยอมแพ้ถึงแม้ว่าจะต้องตำน้ำกินก็ตาม

ดินที่แตกระแหงนี่แหละคือแหล่งที่มาของอาหาร งัดก้อนดินที่แตกระแหงขึ้นก็จะเจออาหาร เช่นปลาไหล กบ เขียด เป็นต้น แต่มีเขียดอยู่ชนิดหนึ่งที่ผมประทับใจในการกระโดดของมันมาก มันมีชื่อว่าเขียดขาคำ หรือเขียดบักแอ้ะ เขียดตัวเล็กๆชนิดนี้สามารถกระโดดได้ไกลอย่างต่ำเป็นเมตร และส่วนสูงไม่ได้กะระยะมา เลยไม่สามารถอธิบายได้ อีกส่วนนึงที่ชอบก็คือใต้ท้องขาของเขียดชนิดนี้มีสีเหลืองทอง สวยงามสบายตา

น้องเขียดขาคำ

สังคมของคนทุกวันนี้มีแต่การแข่งขันการสปีดตัวการการกระโดดสู่ความสำเร็จ การไปสู่เป้าหมายได้ไม่ใช่ง่าย ผมเลยตั้งชื่อลูกสาวว่าน้องเขียดขาคำ มีความหมายตามที่มาดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น เหตุผลที่สำคัญก็คือเค้าเกิดวันที่ 28 เดือนเมษายน 2556 เวลา 09.11น. น้ำหนัก 2.7 กก. เดือนนี้ร้อนมาก ฯลฯ บลาๆ....ติดตามตอนต่อไป

ลักษณะทางประติมาณวิทยาของ “ลักษมี : คชลักษมี”

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Fri, 26 Apr 2013 07:43:00 +0700

คัมภีร์ต่าง ๆ ที่กล่าวถึงลักษณะของ “ลักษมี : คชลักษมี”

ในวรรณกรรมยุคมหากาพย์นั้น มหาภารตะกล่าวว่าพระลักษมีถือกำเนิดมาจากการกวนเกษียรสมุทร ในมหากาพย์ยุคหลังบางฉบับให้พระลักษมีเป็นชายาของท้าวกุเวรในวรรณกรรมของศาสนาฮินดูในยุคกลาง ศรี หรือลักษมี เป็นเทพีแห่งโชคลาภผู้ถือดอกบัว และเป็นชายาของหมู่กษัตริย์ การสรรเสริญความงามของชายาของหมู่กษัตริย์ มักนำไปเปรียบเทียบกับความงามของพระลักษมี วรรณกรรมในยุคปุราณะได้ยกย่องพระลักษมี ให้เป็นชายาของพระวิษณุ

วรรณกรรมในศาสนาพุทธและศาสนาเชนกล่าวถึงพระลักษมีด้วยเช่นกันในมิลินทปัญหาและธรรมบทอรรถกถา กล่าวถึงเทพีลักษมี ว่าเป็นเทพีผู้ประทานโชคลาภแก่ราชอาณาจักร ซึ่งกษัตริย์อินเดียในสมัยคุปตะจะนับถือพระลักษมีในฐานะเทพีผู้ประทานโชคลาภแก่อาณาจักร ส่วนในศาสนาเชนกล่าวถึงลักษมีว่า เป็น ๑ ใน ๑๔ มหามงคล อันเป็นนิมิตที่เกี่ยวข้องกับการประสูติของมหาวีระ

ใน Abhilasitarthachintamani อธิบายว่าพระนางมีกายสีขาว ประทับนั่งบนดอกบัว ถือ Sri phala (wood apple) ทับทิม ? ในกรขวา ส่วนกรซ้ายถือดอกบัว ขนาบข้างด้วยช้าง ๒ เชือก

ใน Nayasamgraha อธิบายว่านางน่าจะถือดอกบัวในพระหัตถ์ สวมพวงมาลัยดอกบัว และมีช้างสรงน้ำให้พระนาง

ที่มา:ผาสุข อินทราวุธ. ตราดินเผารูปคช-ลักษมีและกุเวร จากเมืองนครปฐมโบราณ. นิตยสารเมืองโบราณ ปีที่ ๙ ฉบับที่ ๓ สิงหาคม-พฤศจิกายน ๒๕๒๖. (กรุงเทพฯ : อักษรสัมพันธ์), ๒๕๒๖, หน้า ๙๔.

ใน Matsya Purana กล่าวถึงคชลักษมี ได้รับการสรงน้ำโดยช้าง ๒ เชือก พระนางน่าจะถือ Sri phala (wood apple) ทับทิม ? และดอกบัวในพระหัตถ์ พระนางมีกายสีทองและประทับนั่งบนดอกบัว

ใน Devi-Mahatmya of the Markandeya Purana กล่าวถึงพัฒนาการของนางที่มี ๑๘ กร และมีอาวุธที่หลากหลาย[1]

ใน Brahmanical Icons in Northern India [2]กล่าวว่า จากคัมภีร์ วิษณุธรรโมตรา พระลักษมี มักจะปรากฏร่วมกับหริ (วิษณุ) สวมเครื่องแต่งกายสวยงาม กายสีดำ[3] มักจะมี ๒ กร ถือดอกบัว หากปรากฏกายเดี่ยว นางจะมี ๔ กร ประทับบนปัทมาสนะ นางจะถือก้านดอกบัวในกรขวา ส่วนกรซ้ายจะถือ หม้ออมฤต ที่เหลือถือ สังข์ และ ผลทับทิม ด้านหลังพระนางจะปรากฏช้าง ๒ เชือกถือหม้อสรงน้ำ หรือ พระนางจะประทับยืนบนดอกบัว ๒ กรถือ สังข์และดอกบัว และมีวิทยาธรเหาะเหนือศีรษะนาง ใกล้ ๆ กับนาง ราชศรี , สวารคะ ลักษมี พราหมี ลักษมี และ ชายา ลักษมี ก็ปรากฏร่วมด้วย

ใน อัมศุมัฑเภทาคมะ กล่าวว่านางมีกายสีเหลืองทอง นางจะสวมเครื่องประดับที่ทำด้วยทองประดับทับทิมและหินมีค่า นางสวม Nakra กุณฑล ลักษณะของนางคล้ายกับสาวพรมจรรย์ อ่อนวัย สวยงาม คิ้วสวย ดวงตาราวกับกลีบบัว คออิ่ม สะโพกผาย นางมักจะสวมเสื้อและศีรษะจะประดับด้วยเครื่องประดับนานาชนิด มือขวานางจะถือดอกบัว และมือซ้ายถือผลทับทิม นางมักจะแต่งกายอย่างประณีต สวมสายคาดเอวที่แสดงถึงฝีมือทางศิลปะ

ใน Elements of Hindu Iconography. Vol.I Part II[4]ได้กล่าวถึงพระลักษมี ในฐานะที่เป็นชายาของพระวิษณุ และกำเนิดมาจากการกวนเกษียรสมุทร มีพระนามหลายชื่อ เช่น ศรี ปัทมะ หรือ กมลา พระนางจะประทับนั่งบนดอกบัว สองกรถือดอกบัว สวมพวงมาลัยทำด้วยดอกบัว ขนาบข้างด้วยช้างที่สรงน้ำลงบนศีรษะ โดยมีนางฟ้า ๒ ตนยืนถือหม้อ

[1] Bhagwant Sahai. Iconography of Minor Hindu and Buddhist deities. (Delhi : Vishal Printers), 1975, p.164.

[2] Sheo Bahadur Singh. Brahmanical Icons in Northern India. (New Delhi : Sagar Publications), 1977, p.171 -172.

[3] T. A. Gopinatha Rao, M. A. Elements of Hindu Iconography. Vol. I Part II (

India

: Motilal Banarsidass Indological Publishers), 1968 , p.373.

[4] T. A. Gopinatha Rao, M. A. Elements of Hindu Iconography. Vol. I Part II (

India

: Motilal Banarsidass Indological Publishers), 1968 , p.373-375.

Sri Devi : Ellora

ใน ศิลปรัตนะ กล่าวว่านางมีกายสีขาว และกล่าวยิ่งไปกว่านั้นว่า นางถือดอกบัวในมือซ้ายและมือขวาถือผลทับทิม นางสวมสร้อยมุกและขนาบข้างโดยสองสาวพรหมจรรย์ผู้ซึ่งสบัดพัดขนจามรีใกล้ ๆ นางมักถูกรดน้ำจากหม้อสองใบ

นางมักจะมี ๒ กร หากปรากฏกายพร้อมกับพระวิษณุ แต่หากนางปรากฏเป็นรูปเคารพเดี่ยว มักจะมี ๔ กร และประทับบนดอกบัวแปดกลีบบนหลังสิงโต (Simhasana) กรขวาข้างหนึ่งมักจะถือดอกบัวที่มีก้านยาว และอีกกรถือผลทับทิม กรซ้ายมักจะถือหม้อน้ำอมฤต และสังข์ ช้าง ๒ เชือกที่อยู่เบื้องหลังจะถือหม้อสรงน้ำลงบนศีรษะนาง นางจะประดับตกแต่งด้วยสร้อยแขนและกำไล

Sri Devi : Ivory : Trivandram

ใน วิศวกรรมศาสตรา อธิบายถึงลักษณะของนาง โดยปรากฏที่วิหาร ใน Kolhapura ว่านางปรากฏในรูปของเด็กสาวสวมเครื่องประดับตกแต่งมากมายและมีรูปโฉมที่สวยงาม กรขวาล่างถือหม้อน้ำ กรขวาบนถือคทา ชื่อ เคาโมฑากี กรซ้ายล่างถือผลทับทิม และกรซ้ายบนถือโล่ห์ บนศีรษะนางมีลิงคะปรากฏอยู่ นางได้รับการบูชาในความปรารถนาเกี่ยวกับความร่ำรวย

ที่มา:T.A.Gopinatha Rao,M.A. Elements of Hindu Iconography. Vol.I Part II (

India

: Motilal Banarsidass Indological Publishers), 1968 , pl.CXI.

Kollapura Maha Lakshmi Stone at Kolhapur

คู่บารมีของวิษณุในอวตารต่าง ๆ

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Wed, 27 Feb 2013 14:43:00 +0700

พระรามและนางสีดา ในพิธีสยุมพร

คู่บารมีของวิษณุในอวตารต่าง ๆ แสดงถึงความจงรักภักดี พระนางเป็นสัญลักษณ์แห่งความซื่อสัตย์ เป็นชายาที่ดีพร้อม ทุก ๆ ครั้งที่พระวิษณุอวตารลงมายังโลกมนุษย์ เพื่อปกปักรักษาโลกมนุษย์ พระนางจะจุติมาเกิดพร้อมด้วย พระนางจุติเป็นนางสีดา

ในคราวที่พระวิษณุอวตารมาเป็นพระราม , พระนางจุติมาเป็นรุคมินี เมื่อพระวิษณุอวตารมาเป็นพระกฤษณะ และจุติเป็นปัทมะ เมื่อพระวิษณุอวตารมาเป็นวามะนะ บางทีนางสีดาน่าจะเป็นตัวอย่างของวีรสตรีผู้ที่อุทิศตนแด่พระสวามีมากที่สุด ในวิษณุปุราณะ ได้กล่าวว่า

เมื่อ “หริ” กำเนิดมาเป็นพราหมณ์เตี้ย บุตรชายของอทิติ พระลักษมีจึงกำเนิดจากดอกบัว เมื่อพระองค์อวตารเป็นราฆวะ พระนางกำเนิดเป็นสีตา เมื่อพระองค์อวตารเป็นกฤษณะ พระนางกำเนิดเป็นรุคมินี เมื่อพระวิษณุจุติลงมา พระนางจะกำเนิดร่วมด้วยเสมอ

อ้างอิงที่มา: David R. Kinsley. Hindu Goddesses : visions of the divini feminine in the Hindu religious tradition. (London : University of California Press), 1988, p.273-28.[1] www.Indian_heritage.org/gods/lakshmi.html เมื่อวันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๔๙

[1] David R. Kinsley. Hindu Goddesses : visions of the divini feminine in the Hindu religious tradition. (London : University of California Press), 1988, p.28.

กวนเกษียรสมุทร เรื่องราวในวรรณกรรมมหากาพย์

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Thu, 31 Jan 2013 08:35:00 +0700

กวนเกษียรสมุทร

การกวนเกษียรสมุทร เป็นเรื่องราวที่ปรากฏในวรรณกรรมมหากาพย์เรื่อง มหาภารตะ กล่าวถึงพระลักษมีว่า ถือกำเนิดมาจากการกวนเกษียรสมุทร และทั้งมหากาพย์มหาภารตะและรามายณะ

กล่าวถึงความสัมพันธ์ของพระลักษมีกับท้าวกุเวร ในวรรณกรรมยุคมหากาพย์ฉบับหลังๆ จัดให้พระลักษมี เป็นชายาของท้าวกุเวรด้วย และเกี่ยวพันกับเทพองค์อื่น ๆ อีก อาจกล่าวได้ว่า พระลักษมี เป็นเทพีที่มีความสำคัญ โดยมักจะให้นางมีความเกี่ยวข้องกับเทพองค์อื่น ๆ ด้วย

นอกจากพระวิษณุ ในยุคกลางประมาณพุทธศตรรษที่ ๑๐-๑๘ พระวิษณุได้รับการเคารพในฐานะสมมุติเทพ(กษัตริย์)ที่เฉลียวฉลาด ในฐานะที่เป็นกษัตริย์ที่อวตารลงมาสู้กับอสูร โดยน่าสังเกตว่า พระองค์ไม่สามารถปกครองบ้านเมืองโดยขาดการเสียสละของพระลักษมี(ศรี) กล่าวคือ เมื่อมีพระนาง อำนาจของกษัตริย์อันยิ่งใหญ่จึงปรากฏ หากไร้พระนาง กษัตริย์ดูเหมือนจะอ่อนแอ

ดังนั้นจึงไม่เป็นที่น่าสงสัยว่า เหตุใดพระลักษมีจึงต้องกำเนิดมา เพื่อเป็นคู่ศักติของวิษณุ

หลักปรัชญาที่แฝงในคติความเชื่อประเพณีการบูชา พระลักษมี

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Sun, 27 Jan 2013 12:06:00 +0700

ต่อจากตอนที่แล้ว คติการบูชา พระลักษมี ประเพณี ความเชื่อจากฮินดูถึงไทย ตอนนี้จะกล่าวถึงหลักปรัชญาที่แฝงในคติความเชื่อประเพณีการบูชา พระลักษมี

ภาพ คชลักษมี มี ๔ กร

"สี่กร" เป็นสัญลักษณ์ของพรที่พระนางมอบให้ มีความหมายถึงจุดหมายสุดท้ายสี่ประการของชีวิตมนุษย์คือ ธรรมะ ความร่ำรวย ความสุขสบายและการหลุดพ้น (โมกขษะ)

ภาพสระบัว มีบุคคลถือหม้อน้ำปรากฏด้านซ้ายและขวา ใต้ภาพ Sri Devi : Ellora

"ดอกบัว" Lord Krishna says in his Bhagavad Gita, ‘live life like a lotus that is untouched by water even when it dwells in it". พระวิษณุกล่าวไว้ใน ภควัตคีตาว่า “จงมีชีวิตอยู่เหมือนดอกบัว ที่แม้กำเนิดจากน้ำ แต่น้ำก็ไม่สามารถสัมผัสดอกบัวได้” นอกจากนั้นความหมายของดอกบัวนั้นสัมพันธ์กับคำว่า ศรี-ลักษมี หมายถึง ความบริสุทธิ์และพละกำลัง รากของดอกบัวแม้จะจมอยู่ในโคลนตม แต่สามารถขึ้นมาบานเหนือน้ำได้ โดยโคลนไม่สามารถให้มีรอยมลทินได้ ดอกบัวแสดงถึงจิตใจที่ดีงามและพลังอำนาจ

"ดอกบัว" ในคติความเชื่อของชาวอินเดียถือเป็นสัญลักษณ์ของน้ำ และน้ำเป็นปัจจัยที่ก่อให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ ใน Hindu Goddess กล่าวถึงความหมายของดอกบัวไว้ ๒ ความหมายคือ

หนึ่ง ดอกบัวหมายเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์และชีวิต ดอกบัวที่บานออกจากพระนาภีของพระวิษณุหมายถึงจุดเริ่มต้นของการกำเนิดแห่งจักรวาล ดังนั้นดอกบัวจึงหมายถึงการกำเนิดของจักรวาล

สอง ความหมายที่สองนี้เกี่ยวข้องกับศรี-ลักษมี แสดงถึงความบริสุทธิ์และพลังแห่งจิตวิญญาณ รากที่อยูในโคลนตม แต่สามารถเติบโตได้เหนือน้ำ โคลนไม่สามารถเปรอะเปื้อนได้

ดอกบัวแสดงถึงจิตวิญญาณอันสมบูรณ์และพลังอำนาจ อาสนะในศาสนาฮินดูและศาสนาพุทธก็คือ ปัทมาสนะ แสดงถึงพลังแห่งจิตวิญญาณ ศรี-ลักษมี ไม่ได้แสดงเฉพาะอำนาจแห่งจิตวิญญาณเท่านั้น แต่ยังหมายถึงพลังแห่งอำนาจอันยิ่งใหญ่ที่รวมกัน และปรากฏออกมาโดยพระนางลักษมี

Figure of the goddess Sri

"ช้าง" ตามคติความเชื่อของชาวอินเดียหมายถึงเมฆฝน ชาวอินเดียและชาวเอเชีย มีอาชีพหลักในการเกษตรกรรม เชื่อว่าช้างที่มีลักษณะดีเกิดขึ้นในเมืองใด เมืองนั้นจะมีฝนตกสม่ำเสมอ และบ้านเมืองจะอุดมสมบูรณ์

ใน Hindu Goddess ก็ได้กล่าวถึง ความหมายของ ช้าง ไว้ดังนี้

หนึ่ง ช้างมีความหมายถึง ฝนแห่งความอุดมสมบูรณ์ ประเพณีฮินดูโบราณกล่าวว่า ช้างแรก ๆ มีปีกและบินออกมาจากท้องฟ้า ในความเป็นจริง มันคือเมฆและทำให้มีฝนตกลงบนโลกมนุษย์ในทุกที่ที่มันไป ช้างท้องฟ้า (Sky Elephant) เหล่านี้ ถูกสาปโดยนักบวชเมื่อพวกมันร่อนลงบนต้นไม้ ที่ซึ่งพวกนักบวชได้บำเพ็ญภาวนาอยู่ ทำให้การทำสมาธิถูกขัดขวาง ปีกจึงถูกถอดออก กลายเป็นช้างบนโลกมนุษย์ไป

แต่ช้างเหล่านี้ก็ยังเกี่ยวพันกับเมฆ การที่ภาพประติมากรรม แสดงถึงช้างคู่กับพระลักษมีนั้น สนับสนุนให้เห็นหลักการที่ว่า ในลักษณะธรรมชาติของนาง มักจะหมายถึงความอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธุ์ธัญญาหาร มีพระลักษมีที่ใด มีช้างที่นั่น และมีช้างที่ไหน จะมีความอุดมสมบูรณ์ของฝนฟ้าที่นั่นเช่นกัน

สอง ช้างแสดงถึงพลังแห่งอำนาจอันยิ่งใหญ่ กษัตริย์อินเดียในสมัยโบราณมีโรงช้างไว้เลี้ยงช้างของเมือง เพื่อใช้เป็นกำลังในการทหาร กษัตริย์มักจะพระราชดำเนินโดยช้างในพระราชพิธีหรือที่มีพิธีรีตอง และโดยทั่วไป ช้างถูกพิจารณาในฐานะตัวชี้วัดถึงพลังอำนาจของกษัตริย์นั้นๆ

กษัตริย์อินเดียในสมัยโบราณได้รับความเชื่อถือในการทำให้เกิดความอุดมสมบูรณ์และทำให้ฝนฟ้าตกตามฤดูกาล เพื่อความมั่นใจในอำนาจของกษัตริย์ กษัตริย์จึงมักจะสะสมช้างไว้ในพระบารมีเพื่อนำมาซึ่งฝนตก ดังนั้น กษัตริย์และช้าง จึงนำมาสู่ความหมายหลักในรูปเคารพของศรีลักษมีคือ พลังอำนาจอันยิ่งใหญ่และความอุดมสมบูรณ์

ส่วนน้ำที่สรงลงบนศีรษะพระลักษมีนั้น เป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ ซึ่งแผ่นดินถือว่าน้ำเป็นปัจจัยที่สำคัญ และภาพที่แสดงโดยให้ช้างสรงน้ำลงบนพระนาง เสมือนอาบน้ำนั้นจึงเรียกว่า คชลักษมี และมักจะถูกสลักในวิหารของไวษณพนิกาย โดยเฉพาะประตูทางเข้า

ผู้เข้ามาในวิหารนั้น ไม่เพียงแต่ก้มหัวคำนับต่อพระนาง แต่ยังรับพรและโชคลาภจากพระนางอีกด้วย ความสัมพันธ์ระหว่างช้าง หม้อและน้ำ หมายถึงเมฆและฝน หม้อที่คว่ำลงมีความหมายถึงเมฆฝน บางครั้งแสดงภาพให้เห็นว่าวรุณหรือมารุตทำให้ฝนตก ดังนั้นน้ำที่รินลงมาจากหม้อชี้ให้เห็นถึงฝนที่ก่อให้เกิดชีวิต

"สตรี" สตรีที่ปรากฏในรูปประติมากรรมหรือพระลักษมีนั้น จะหมายถึงเทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ เป็นเทพเจ้าที่มีความสำคัญในการดำรงชีวิต เพื่อให้มีความอุดมสมบูรณ์ จึงมีการบูชาเทพเจ้าขึ้นไว้สำหรับอ้อนวอนบูชา

โดยมีความเชื่อว่าเทพเจ้าที่ประทานความอุดมสมบูรณ์จะต้องเป็นเพศหญิง เพราะเพศหญิงเป็นเพศแม่ ผู้ที่สามารถให้กำเนิดได้ นอกจากนั้น ยังมีการเสนอความเห็นไว้อย่างหลากหลาย ในการตีความสตรีที่ปรากฏในประติมากรรม

กล่าวถึงตั้งแต่สมัยพระเวทว่า สตรีที่ปรากฏในประติมากรรมนั้น หมายถึงนางอุษา เทพีแห่งรุ่งอรุณ จะต้องทำหน้าที่เปิดประตูท้องฟ้า และได้รับการสรงน้ำจากช้างของพระอินทร์ ต่อมาเมื่อปรากฏในพุทธสถาน ก็ตีความว่าหมายถึงพระนางศิริมหามายา

เมื่อปรากฏในศาสนาฮินดู ก็หมายถึง พระลักษมี และมีความเห็นอีกทาง กล่าวคือ รูปสตรีที่ปรากฏนี้ เป็นสัญลักษณ์เทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ เป็นลัทธิพื้นเมืองที่มีการบูชาพระแม่ (Mother Goddess) ของชุมชนโบราณลุ่มน้ำสินธุ อายุราว ๓,๐๐๐ ปี ก่อนคริสตกาล

ดังนั้นจะเห็นว่าคติที่ปรากฏนั้น เป็นการผสมผสานกันระหว่างคติพื้นเมืองและนำไปผสมกับคติของศาสนา กลายเป็นคติความเชื่อที่เกี่ยวข้องทั้งความอุดมสมบูรณ์แบบดั้งเดิมกับความมีโชคลาภ ความร่ำรวยในเวลาต่อมา

ติดตามอ่านต่อโพสต์หน้านะครับ จะกล่าวถึงเรื่องของการ"กวนเกษียรสมุทร"เรื่องราวที่ปรากฏในวรรณกรรมมหากาพย์เรื่องมหาภารตะ

อ้างอิงจาก: ผาสุข อินทราวุธ. ตราดินเผารูปคช-ลักษมีและกุเวร จากเมืองนครปฐมโบราณ. นิตยสารเมืองโบราณ ปีที่ ๙ ฉบับที่ ๓ สิงหาคม-พฤศจิกายน ๒๕๒๖. (กรุงเทพฯ : อักษรสัมพันธ์), ๒๕๒๖, หน้า ๙๓. David R. Kinsley. Hindu Goddesses : visions of the divini feminine in the Hindu religious tradition. (London : University of California Press), 1988, p.21. ผาสุข อินทราวุธ. ตราดินเผารูปคช-ลักษมีและกุเวร จากเมืองนครปฐมโบราณ. นิตยสารเมืองโบราณ ปีที่ ๙ ฉบับที่ ๓ สิงหาคม-พฤศจิกายน ๒๕๒๖. (กรุงเทพฯ : อักษรสัมพันธ์), ๒๕๒๖, หน้า ๙๓. B.M. Barua. Barhut Part I,II & III. (New Delhi : Indological book corporation), 1979, pl. LXVII David R. Kinsley. Hindu Goddesses : visions of the divini feminine in the Hindu religious tradition. (London : University of California Press), 1988, p.22. T. Richard Blurton. Hindu Art. (London : British Museum Press), 1992, p.151. Bhagwant Sahai. Iconography of Minor Hindu and Buddhist deities. (Delhi : Vishal Printers), 1975, p.168.

คติการบูชา พระลักษมี ประเพณี ความเชื่อจากฮินดูถึงไทย

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Thu, 24 Jan 2013 20:27:00 +0700

ประเพณี ความเชื่อจากฮินดูถึงไทย

ประเพณี ความเชื่อจากฮินดูถึงไทย ต่อจากตอนที่แล้วคือตอน คชลักษมี ๔ กร ประเพณี ความเชื่อ เทพเจ้า จากฮินดูถึงไทย เรื่องราวที่จะนำเสนอต่อไปคือ คติการบูชา พระลักษมี พระนางมีผู้นับถือโดยเฉพาะและมีวิหารที่แยกต่างหากจากเทวาลัยของไวษณพนิกาย ใน Maharashtra & The Chennai Ashta Lakshmi Temple ซึ่งเป็นวิหารที่บูชาเฉพาะเทพีลักษมีเท่านั้น

ซึ่งปรากฏพิธีการบูชาและงานเฉลิมฉลอง ซึ่งแสดงถึงการอ้อนวอน ร้องขอพรจากพระนาง เช่น Deepavali , Varalakshmi Viratham โดยประกอบพิธีในการภาวนา ๙ คืน (Navaratri) แด่พระลักษมีและพระสรัสวตี และอีก ๓ คืนแด่เทพีองค์อื่น ๆ

ผู้ที่นับถือพระนางมักจะปรารถนาการได้รับการสนับสนุน ความสำเร็จและความสามารถเฉพาะตน หญิงสาวผู้พร่ำสวดมนตรา เพียงต้องการความงามและความเปล่งปลั่งที่ออกมาจากภายใน การสวดมนตราต่อพระนาง เราจะได้เรียนรู้ถึงการเข้าถึงความเป็นผู้หญิงอย่างแท้จริง และทำให้ทุกคนชื่นชอบเราได้ นอกจากนั้นมนตรายังนำโชคลาภและความมีโชคมาสู่ด้วย นอกจากนั้นที่ Sri Ashtalakshmi Temple At Elliot’s beach In Adyar เป็นวิหารที่มีการบูชามหาวิษณุและมหาลักษมี ซึ่งภายในมีการบูชาอัษฏ-ลักษมีด้วย

Sri Ashtalakshmi Temple At Elliot’s beach In Adyar

รวมทั้งที่วิหาร Punnai- nallur ใกล้ ๆ กับ Tanjore ใน The Sthala- puranam กล่าวว่า ก่อนที่จะทำสงครามกับอสูรชื่อ Tanja ของ Tanjore พระศิวะได้กำหนดตำแหน่งของอัษฏ-ลักษมีในทั้งแปดทิศ และหนึ่งในทิศนั้น คือทิศตะวันออก ซึ่งปัจจุบันเป็นสถานที่ตั้งของวิหารแห่งนี้

แหล่งที่มา: www.Indian_heritage.org/gods/lakshmi.html เมื่อวันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๔๙ และดูรายละเอียดใน David R. Kinsley. Hindu Goddesses : visions of the divini feminine in the Hindu religious tradition. (London : University of California Press), 1988, p.32-34.

คชลักษมี ๔ กร ประเพณี ความเชื่อ เทพเจ้า จากฮินดูถึงไทย

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Tue, 22 Jan 2013 15:40:00 +0700

จะว่าไปประเพณีไทยของเราก็ได้รับเอาความเชื่อในส่วนของรูปเคารพจากศาสนาฮินดูมามากเพราะศาสนาฮินดูมีเทพเจ้าเยอะแยะมากมาย ทั้งเจ้าพ่อเจ้าแม่ที่เราคุ้นหูและไม่คุ้นหู อาจะต่างคนต่างเรียกแต่รูปเคารพเดียวกัน(มีหลายชื่อ)

ต่อจากตอนที่แล้ว ประเพณี ความเชื่อ เทพเจ้า จากฮินดูถึงไทย พระวิษณุ พระลักษมี พระพรหม ครุฑ และนารท
พระลักษมี เมื่อประทับเคียงข้างพระวิษณุ พระลักษมีจะมีเพียงสองกร ถือดอกบัว แต่ถ้าประทับเดี่ยว จะมี ๔ กร ๒ กรขวาถือดอกบัวและผลไม้ ๒ กรซ้ายจะถือหม้อบรจุเพชรพลอยและถือสังข์

“พระศรี” มี ๒ กร ถือ Srifala (มะตูม ? ) และ ดอกบัว พระนางจะปรากฏพร้อมด้วยบุรุษสองคน และช้าง สองหรือสี่เชือกถือหม้อก้นกลม ? Ghatas [pot drum]

“พระลักษมี” มี ๒ กร ถือสังข์ และดอกบัว ขนาบข้างด้วยวิทยาธร
หากมี ๔ กร ถือ จักร สังข์ ดอกบัว และคทา หรือถือ มะนาว (Mahalunga) ดอกบัว หม้อน้ำ หรือ ดอกบัว ผลทับทิม (Bilva) สังข์ และหม้อน้ำ

๘ กร ถือ ธนู คทา ลูกศร ดอกบัว จักร สังข์ ไม้ตีพริก(มูสละ) และขอสับช้าง
ผิวกายของพระลักษมีมีลักษณะพิเศษคือ มีสีชมพู สีทองและสีขาว หากกายสีชมพูจะหมายถึงนางปรากฏในรูปของพระแม่ เมื่อกายสีทองจะหมายถึงศักติแห่งจักรวาล (The Universal Shakti) และหากกายเป็นสีขาว จะหมายถึงนางเป็นแม่แห่งแผ่นดิน

พระลักษมี จะปรากฏในรูปกายต่าง ๆ มี ๘ ลักษณะ โดยแต่ละรูปแบบจะมอบความร่ำรวยให้แด่ผู้ที่นับถือและศรัทธา อัษฏ-ลักษมี (Astalakshmi) มีดังนี้

๑. Adhi Lakshmi [The main goddess] หัวหน้าเทพี

๒. Dhanya Lakshmi [Granary wealth] เทพีแห่งข้าว

๓. Dhairya Lakshmi หรือ Veera Lakshmi [Wealth of courage] เทพีแห่งความกล้าหาญ

๔. Gaja Lakshmi [Elephants, symbols of wealth] เทพีแห่งความร่ำรวย

๕. Santhana Lakshmi [Wealth of progeny] เทพีแห่งการสืบพันธุ์

๖. Vijaya Lakshmi [Wealth of victory] เทพีแห่งชัยชนะ

๗. Dhana Lakshmi [Wealth of knowledge] เทพีแห่งความรอบรู้

๘. Vidhya Lakshmi หรือ Aishwarya Lakshmi [Monetary wealth] เทพีแห่งเงินทอง

ใน Vaisnava Iconography in the Tamil Country ได้กล่าวถึงชื่อของอัษฏลักษมี ที่แตกต่างไปคือ มี Saurya Lakshmi , Kirti Lakshmi และ Rajya Lakshmi แทนที่ Adhi Lakshmi , Gaja Lakshmi และ Santhana Lakshmi

อย่างไรก็ตาม แนวคิดเกี่ยวกับอัษฏลักษมีนี้ ได้ปรากฏขึ้นในพัฒนาการในช่วงหลัง และเป็นตัวแทนแสดงรูปของวิวัฒนาการในลัทธิบูชาพระลักษมี พระนางจึงเป็นส่วนหนึ่งของพระวิษณุในฐานะชายา ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของนิกายไวษณพนี้

ประเพณี ความเชื่อ เทพเจ้า จากฮินดูถึงไทย พระวิษณุ พระลักษมี พระพรหม ครุฑ และนารท

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Sun, 13 Jan 2013 14:15:00 +0700

พระวิษณุ พระลักษมี พระพรหม ครุฑ และนารท

ต่อจากตอนที่แล้ว คติความเชื่อ เทพเจ้า และประเพณี จากคัมภีร์ปุราณะของศาสนาฮินดู
ประเพณี ความเชื่อ เทพเจ้า จากฮินดูถึงไทย พระวิษณุ พระลักษมี พระพรหม ครุฑ และนารท ในบางคัมภีร์ จะให้ พระศรี-ลักษมีเกี่ยวพันกับโสมะ

บางฉบับกล่าวว่า พระลักษมีเป็นภรรยาของธรรมะ และที่น่าสนใจคือพัฒนาการความสัมพันธ์ระหว่างศรีและอินทรา, มีตำนานที่เกี่ยวกับอสูร “บาลี” และเกี่ยวพันกับพระลักษมี , มีบางตำนานที่กล่าวถึงความสัมพันธ์ของอินทรากับลักษมี โดยนางนั่งเคียงข้างอินทรา อินทราจึงทำให้ฝนตก ดังนั้นอินทราและลักษมี จึงเป็นคู่ของเทพและเทพี ที่ก่อให้เกิดความอุดมสมบูรณ์

ในสมัยพระเวท มีคู่ของเทพและเทพีคือ Dyaus และ Prthivi ต่อมาในระยะหลังจึงแสดงโดยอินทราและลักษมีแทน , บางเรื่องที่เก่าแก่ ให้ศรี-ลักษมีความเกี่ยวพันกับกุเวร ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของทรัพย์สมบัติและความร่ำรวย ดังนั้น ศรี-ลักษมี จึงเกี่ยวพันกับเทพหลายองค์

ในมหาภารตะได้กล่าวว่าพระนางอยู่ร่วมในสำนักของท้าวกุเวร และคัมภีร์บางเล่มในยุคต่อมา อธิบายว่าพระนางเป็นชายาของท้าวกุเวร และเป็นลัทธิของเทพีแห่งความร่ำรวย

โดยปกติ“พระลักษมี” จะประทับนั่งบนดอกบัวบาน พระหัตถ์ทั้งสองข้างถือดอกบัว สวมพวงมาลัยดอกบัว มีช้างสองเชือกขนาบซ้ายขวา โดยช้างทั้งสองกำลังเทน้ำจากหม้อน้ำ สรงลงบนศีรษะของพระนาง เป็นเทพีที่มีความงดงาม ผิวกายสีทอง สวมเครื่องประดับทองฝังทับทิมและหินมีค่าอื่น ๆ นัยน์ตาเหมือนกลีบดอกบัว เอวกลมกลึง และมีเครื่องประดับศีรษะที่ทำจากเพชรพลอย..........

ติดตามอ่านต่อโพสต์หน้าจ้า.............

คติความเชื่อ เทพเจ้า และประเพณี จากคัมภีร์ปุราณะของศาสนาฮินดู

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Wed, 2 Jan 2013 10:56:00 +0700

ต่อจากความเดิมตอนที่แล้ว คติความเชื่อ เทพเจ้า และประเพณีไทย ตอน กำเนิดของ “ลักษมี : คชลักษมี” คัมภีร์ปุราณะของศาสนาฮินดู พระลักษมีหมายถึงพระแม่แห่งจักรวาลและเป็นนางคู่บารมีของพระวิษณุ และถือกำเนิดจากการกวนเกษียรสมุทร เพื่อนำเอาน้ำอมฤตมาให้แก่บรรดาเทพต่าง ๆ นอกจากนั้น นางยังมีชื่อเรียกอีกเช่น กมลา ปัทมา

นอกจากนั้นนางยังวิวาห์กับอวตารของพระวิษณุคือ พระนารายณ์ ในร่างของนางสีดา , ในอวตารพระกฤษณะ ในร่างของนางรุคมินี เป็นต้น

ภาพพระลักษมี เกิดจากการกวนเกษียรสมุทร

นางมีโอรสชื่อ กามะ กับพระวิษณุ นอกจากคัมภีร์ทางศาสนาที่กล่าวถึง ศรี หรือลักษมีแล้ว ในสมัยคุปตะ ก็ปรากฏแนวคิดของพระลักษมีในฐานะชายาของพระวิษณุแล้ว ในจารึกสมัยคุปตะ กล่าวว่าศรีลักษมีเป็นชายาของพระวิษณุ จารึก The Junagarh ของ Skandagupta อ้างถึงพระวิษณุผู้ซึ่งเป็นหนึ่งเดียวที่พระลักษมีจะอยู่ร่วมด้วย เทพีผู้ซึ่งอยู่ร่วมกับดอกบัว จารึกหิน The Gwalior ของ Mihirakula กล่าวว่า พระวิษณุเป็นผู้เดียวที่สามารถนำเทพีศรีมาประดับไว้ที่ทรวงอกได้ คล้ายคลึงกับข้อความใน จารึกในช่วงปลายของ 5th century A.D. และช่วงต้นของ 6th century A.D.

กำเนิดของพระลักษมี พบใน The Great Sri Sukta หรือ Hymn to Sri และใน Hindu Mythology ได้กล่าวถึงกำเนิดของพระลักษมีซึ่งเกี่ยวกับเรื่องราวในครั้งโบราณกาล กล่าวถึงทุรวสะได้มอบพวงมาลัยดอกไม้ให้แด่พระอินทร์ หัวหน้าเหล่าเทพ ซึ่งเป็นพวงมาลัยที่ไม่มีวันร่วงโรย อินทราได้มอบมาลัยดอกไม้นั้นให้แด่ช้างไอยราวัตะ ต่อมาทุรวสะเห็นช้างเหยียบพวงมาลัยดอกไม้ จึงได้สาปแช่งอินทราว่า อินทราและเหล่าทวยเทพจะสูญเสียพลัง เนื่องด้วยความหยิ่งและทิฐิของตน จากคำสาปแช่งนี้ พวกอสูรจึงสามารถกำจัดเหล่าเทพให้ออกจากสวรรค์ได้

เหล่าเทพที่พ่ายแพ้ได้หนีไปพึ่งพระพรหม พระพรหมจึงแนะให้เหล่าเทพกวนเกษียรสมุทร เพื่อจะให้ได้ซึ่งน้ำอมฤต เหล่าเทพจึงไปพบพระวิษณุเพื่อขอความช่วยเหลือ พระวิษณุจึงอวตารเป็นเต่าเพื่อรองรับเขามันดาละ เพื่อใช้ในการกวนเกษียรสมุทร ในขณะที่ราชาแห่งงู วาสุกิ กลายร่างเป็นเชือก เหล่าเทพและอสูร ต่างช่วยกันในการกวนเกษียรสมุทร

ท่ามกลางการกวนเกษียรสมุทร ได้บังเกิดบุคคลและสิ่งของสำคัญขึ้นมาดังนี้คือ พระลักษมี และพระนางได้เลือกพระวิษณุผู้ซึ่งดีเลิศประเสริฐมาเป็นคู่บารมี ในฐานะที่พระวิษณุมีพลังในการควบคุมมายาได้ ด้วยเหตุผลนี้ พระลักษมีจึงถูกขนานนามว่า ธิดาแห่งท้องทะเล หลังจากนั้นจึงบังเกิด พระจันทร์ขึ้น และถูกเรียกว่าเป็นพระเชษฐาของพระลักษมีด้วย

อ้างอิงแหล่งที่มา

David R. Kinsley. Hindu Goddesses : visions of the divini feminine in the Hindu religious tradition. (London : University of California Press), 1988, p.20.
Jouveau-Dubreuil. Iconography of Southern India. (Bharat-Bharati : Delhi), 1978, p.100.
C.Sivaramamurti. Sri Lakshmi in Indian Art and Thought. (New Delhi : Kanak Publication), 1982 .
Bhagwant Sahai. Iconography of Minor Hindu and Buddhist deities. (Delhi : Vishal Printers), 1975, p.173.
www.wikipedia.com เมื่อวันที่ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๔๘

คติความเชื่อ เทพเจ้า และประเพณีไทย ตอน กำเนิดของ “ลักษมี : คชลักษมี”

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Mon, 31 Dec 2012 14:23:00 +0700

Lakshmi : Gaja Lakshmi ลักษมี : คชลักษมี लक्ष्मी : गज लक्ष्मी

ความหมาย ตำนาน กำเนิดของ “ลักษมี : คชลักษมี”

คำว่า “ลักษมี” (Lakshmi) ตามความหมายของภาษาสันสกฤต หมายถึง Lakshyam-ความสำเร็จ , Laksham-จุดมุ่งหมาย , Laksha- จำนวนแสน

ลักษมี หรือ คชลักษมี เป็นเทพีที่เป็นสัญลักษณ์ของความร่ำรวย ความสดใส ความฉลาดและความมีโชคลาภ ซึ่งหมายถึงความมีโชค ความสวยงามและความอุดมสมบูรณ์ นางเป็นชายาของพระวิษณุ พาหนะคือ นกเค้าแมว การปรากฏของนางปรากฏทั้งในศาสนาเชน ศาสนาพุทธ และศาสนาฮินดู

เนื่องด้วยนางเป็นเทพีแห่งความร่ำรวย และความบริสุทธิ์ พระนางจึงเป็นเทพีแห่งความรอบรู้ด้วย (Brahma-vidya) และชื่อหนึ่งของนางคือ วิทยา (Vidya) ซึ่งมีความหมายคือความรอบรู้ พระนางเป็นเทพีที่ผู้บูชาปรารถนาความสุขในครอบครัว เพื่อน การแต่งงาน เด็ก ๆ อาหารและความสมบูรณ์มั่งคั่ง ความสวยงามและสุขภาพที่ดี ดังนั้นพระนางจึงเป็นที่นิยมในการบูชาในศาสนาฮินดู ในฐานะที่เป็นเทพีแห่งความร่ำรวย พระนางจึงถูกขนานนามอีกว่า Dharidranashini [destroyer of poverty] และ Dharidradvamshini [one who opposes poverty]

ภูเทวี ศรี สรัสวตี

“ลักษมี” หรือ “ศรี” เป็นเทพีแห่งความร่ำรวยและความเจริญ มักจะปรากฏทั้งองค์เดี่ยวและเคียงคู่กับพระวิษณุ หากพระวิษณุปรากฏพร้อมด้วย “ภู” หรือ “สรัสวตี” พระนางจะปรากฏร่วมในนาม ”ศรี” แต่หากปรากฏกายพร้อมกับวิษณุ พระนางจะถูกขนานนามว่า “ลักษมี”

เมื่อพระนางปรากฏกายองค์เดียว พระนางอาจถูกขนานนามทั้ง “ศรี” หรือ “ลักษมี” โดยจะปรากฏในรูปของ “ศรี” บ่อยครั้งกว่า รูปประติมากรรมเกี่ยวของพระลักษมีจะพบได้น้อยกว่า พระลักษมีเป็นชายาองค์แรกของพระวิษณุ และเป็นการยากที่จะเข้าใจได้ว่า เหตุใดภาพประติมากรรมของ “ศรี” หรือ “ลักษมี” ควรจะมีลักษณะที่แตกต่าง เมื่อปรากฏกายเพียงองค์เดียว

นอกจาก “ศรี”หรือ “ลักษมี” แล้ว บางครั้ง อทิติ (Aditi) ยังปรากฏแทนศรีในเวลาต่อมา ในฐานะเทพีองค์เดียวและในฐานะชายาของพระวิษณุ อทิติไม่ใช่พระลักษมีเสียทีเดียว เป็นมากกว่าภูเทวี และในบางครั้งปรากฏในฐานะปรฐวี ซึ่งเป็นลักษณะที่ใกล้เคียงกันมากระหว่าง “ศรี” และ “อทิติ”

แนวคิดเกี่ยวกับ “ศรี” หรือ “ลักษมี” นี้ สำคัญมากในวรรณกรรมยุคพระเวท เอกภาพของแนวคิด “ศรี” หรือ “ลักษมี” นี้ เป็นลักษณะที่มีความสำคัญในยุคนี้ ทั้งสองได้รับการกล่าวถึงด้วยกันเสมอในหลาย ๆ แห่ง และจนกลายเป็นลักษณะที่สามารถชี้ชัดได้ใน ศรีสุกตะ (Sri Sukta) ในฤคเวท ซึ่งน่าจะเก่ากว่าคัมภีร์ภาษาบาลีของศาสนาพุทธ

ใน ศรีสุกตะ กล่าวว่า ศรีถูกปลุกโดยเสียงกัมปนาทของช้าง สรงโดยช้างของเหล่ากษัตริย์ด้วยหม้อทองคำ พระนางเปลือยกายในสระบัว เป็นที่รักของพระวิษณุ มหาลักษมี

ดังนั้น ศรี ในยุคสมัยนี้จึงมีคุณสมบัติที่สำคัญและมีเครื่องหมายคือดอกบัวและช้างที่สรงน้ำ ในโคลงนี้นางจึงได้รับการแสดงถึงลักษณะที่สำคัญอย่างชัดเจน

ตำนานที่กล่าวถึง “ศรี” ในฐานะที่เป็นเทพีในยุคแรกสุด กล่าวว่า นางเป็นทั้งตัวบุคคลและความดีงามที่ปรากฏ โดยเฉพาะความจงรักภักดี นางกำเนิดมาจากผลแห่งความการบำเพ็ญของนางประชาปดี เทพเจ้าอื่น ๆ ปรารถนาคุณลักษณะของนาง จึงชิงเอาคุณลักษณะเหล่านี้ไปจากนาง

คุณลักษณะหรือวัตถุทั้ง ๑๐ ประกอบด้วย อาหาร , พลังอำนาจอย่างใหญ่หลวง , การมีอำนาจเหนือจักรวาล , ศีลธรรมขั้นสูง , พลังอำนาจ , ความศักดิ์สิทธิ์ , อาณาจักร , โชคลาภ , มีเมตตา และความงาม ดังนั้น ในคัมภีร์พระเวท เทพีศรี จึงถือกำเนิดจากผลของการทำดี โดยเฉพาะมีส่วนเกี่ยวข้องกับพลังแห่งการจงรักภักดีและความร่ำรวย

ในคัมภีร์พระเวท “ศรี” ได้ถูกอ้างว่าจะนำมาซึ่งความมีชื่อเสียงและเจริญรุ่งเรือง ร่ำรวย นางได้รับการกล่าวขานถึงความมีเมตตาและให้ความอุดมสมบูรณ์ นางให้ทองคำ วัวควาย ม้า และอาหาร แด่ผู้ที่บูชานาง พระนางได้กำจัดน้องสาวคือ อลักษมี ตามคำวิงวอน

อลักษมี คือ ความโชคร้าย ผู้ซึ่งปรากฏในรูปแบบของความโชคไม่ดี ความยากจน ความหิว และความกระหาย พลังอำนาจอันใหญ่หลวง ถูกแสดงโดยการประทับนั่งตรงกลางราชรถ ครอบครองม้าที่ดีที่สุด และถูกแซ่ซ้องโดยเสียงของช้าง

ลักษณะภายนอกที่ปรากฏ นางมีบารมีและเครื่องประดับที่มากมาย รัศมีนางดั่งสีทอง เปล่งปลั่งดั่งพระจันทร์ นางสวมสร้อยคอทีทำด้วยทองคำและเงิน นางถูกกล่าวถึงอยู่เสมอว่าโชติช่วงดั่งพระอาทิตย์ และรุ่งโรจน์ดั่งเปลวไฟ

พระลักษมี มีชื่อที่หลากหลายซึ่งเกี่ยวข้องกับดอกบัว เช่น ปัทมาปรียา – ผู้ซึ่งชอบดอกบัว, ปัทมามาลาธระ – ผู้ซึ่งชอบสวมมาลัยดอกบัว, ปัทมามุขิม หรือ ปัทมาสุนทรี - ผู้ซึ่งมีความสวยราวกับดอกบัว เป็นต้น

ติดตามอ่านต่อ คติความเชื่อ เทพเจ้า และประเพณี จากคัมภีร์ปุราณะของศาสนาฮินดู

ประเพณีไทยอีสานเอาบุญเดือนสิบสอง

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Sat, 22 Dec 2012 15:44:00 +0700

ประเพณีไทยอีสานเอาบุญเดือนสิบสอง ภาคอีสาน เป็นภาคหนึ่งของประเทศไทยที่มีความมั่งคั่งในด้านประเพณีวัฒนธรรม มีวิถีชีวิตที่ผูกติดกับพิธีกรรม เป็นภาคที่มีความอุดมสมบูรณ์ของภาษา ประเพณีวัฒนธรรม ซึ่งจะมีงาน บุญเยอะมาก ใน 1 ปี มีประเพณีพิธีกรรมทุกเดือน เพราะคนอิสานยึด ฮีต 12 ครอง 14 เป็นธรรมเนียมปฏิบัติ ซึ่งหลายท่านอาจไม่เข้าใจศัพท์ภาษาอีสานเราจะมาอธิบายกันง่ายๆเลย

"ฮีต12" แปลเป็นไทยกลางคือจารีต 12 ข้อ (คนอิสานออกเสียงเป็นฮีตสั้นๆได้ใจความ ) จารีตประเพณี คือ ระเบียบแบบแผนหรือแนวทางการประพฤติปฏิบัติที่สืบทอดกันมาช้านานและ เป็นที่ยอมรับของคนในสังคม ซึ่งแต่เดิมนั้นกฎหมายก็มีที่มาหรือได้รับแนวทางจากจารีตประเพณีเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว แต่จารีตประเพณีที่จะนำมาอุดช่องว่างของกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 4 นั้น ต้องมีสาระสำคัญคือ

ต้องเป็นจารีตประเพณีที่เป็นที่ยอมรับและถือปฏิบัติของคนในสังคม
จารีตประเพณีนั้นต้องไม่ขัดต่อกฎหมายบ้านเมือง หรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยของบ้านเมืองหรือศีลธรรมอันดีทั้งหลายของคนในสังคม
จารีตประเพณีนั้นต้องเป็นจารีตประเพณีแห่งท้องถิ่น ซึ่งความหมายของจารีตประเพณีแห่งท้องถิ่นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์นั้น หมายถึงจารีตประเพณีของประเทศไทย เรานั่นเอง จารีตประเพณีนั้นต้องมีเหตุผลและความเป็นธรรม

"คอง 14" แปลเป็นไทยกลางก็คือครรลองครองธรรม 14 ข้อ(คนอิสานออกเสียงเป็นคองสั้นๆได้ใจความ ) * ครรลอง คือ แนวทางที่เป็นความจริงเป็นหลัก มีรูปแบบของความจริงนั้น แต่มี หลายลักษณะ เช่น รูปแบบชีวิต การเกิดแก่ เจ็บตาย ล้วนเป็นความจริงที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ หรือ มีกรรม ย่อม มีผลแห่งกรรม อยู่ที่บุคคลจะใช้รูปแบบใด รูปแบบ ดี หรือ เลว อยู่ที่การตัดสินใจของคน ทุกสิ่งย่อมมีครรลองของตน มีเหตุย่อมมีผล

ส่วนจะมีอะไรบ้างในรายละเอียดยิบย่อย เอาไว้โพสต์หน้าจะใส่รายละเอียดทั้งหมด เพราะจากการที่ได้ติดตามและหาข้อมูลเรื่องนี้มีความคลาดเคลื่อนกันเยอะ บ้างพิมพ์ผิดบ้าง บ้างก็ตี ความหมายไปอีกแนวทางหนึ่งซึ่งไม่สอดคล้องกันนัก

มีผญ๋าว่าไว้
เดือนสิบสองมาแล้วลมวอยหนาวสั่น เดือนนี้หนาวสะบั้นบ่คือแท้แต่หลัง ในเดือนนี้เพิ่นว่าให้ลงทอดพายเฮือ ซ่วงกันบูชา ฝูงนาโค นาคเนาว์ในพื้น ชื่อว่าอุชุพะนาโค เนาว์ ในพื้นแผ่น สิบห้าสกุลบอกไว้บูชาให้ส่งสะการ จงทำให้ทุกบ้านบูชาท่านนาโค แล้วลงโมทนาดอม ชื่นชมกันเล่น กลางเว็นกลางคืนให้ระงมกันขับเสพ จึงสิสุขอยู่สร้างสบายเนื้ออยู่เย็น ทุกข์ทั้งหลาย หลีกเว้นหนีห่างบ่มีพาน ของสามานย์ทั้งปวงบ่ได้มีมาใกล้ ไผผู้ทำตามนี้เจริญขึ้นยิ่งๆ ทุกสิ่งบ่ไฮ้ ทั้งข้าวหมู่ของ กรรมบ่ได้ถึกต้องลำบากในตัว โลดบ่มีมัวหมองอย่างใดพอดี้ มีแต่สุขีล้นครองคน สนุกยิ่ง อดในหลิงป่องนี้เด้อเจ้าแก่ชรา(ที่มา:isangate.com)

เดือนสิบสอง เป็นเดือนส่งท้ายปีเก่าตามคติเดิม มีการทำบุญกองกฐินซึ่งเริ่มตั้งแต่วัน แรมหนึ่งค่ำเดือนสิบเอ็ดถึงกลางเดือนสิบสอง แต่ชาวอีสานครั้งก่อนนิยมเริ่มทำบุญทอดกฐินกัน ตั้งแต่ข้างขึ้นเดือนสิบสอง จึงมักจะเรียกบุญกฐินว่า บุญเดือนสิบสอง สำหรับประชาชนที่อาศัย อยู่ตามริมฝั่งน้ำใหญ่ เช่น แม่น้ำโขง แม่น้ำมูล แม่น้ำชี จะมีการจัดส่วงเฮือ (แข่งเรือ) เพื่อระลึกถึงอุสุพญานาค ดังคำกลอนข้างต้น
บางแห่งทำบุญดอกฝ้ายเพื่อใช้ทอเป็นผ้าห่มกันหนาวถวายพระเณร จะมีพลุตะไล จุดด้วย บางแห่งทำบุญโกนจุกลูกสาวซึ่งนิยมทำกันมากในสมัยก่อน

งานประเพณีไทย ยอยศยิ่งฟ้า อยุธยามรดกโลก

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Mon, 17 Dec 2012 14:52:00 +0700

งานยอยศยิ่งฟ้า อยุธยามรดกโลก

งานประเพณีไทย ยอยศยิ่งฟ้า อยุธยามรดกโลก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา วันที่ ๑๐ -๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕

กรุงศรีอยุธยาดำรงความเป็นราชธานีนานถึง 417 ปี ได้สั่งสมวัฒนธรรมจนก่อเกิดเป็นเอกลัษณ์เฉพาะตัวสืบต่อกันมา จนกลายเป็นรากฐานของประเทศไทยและวิถีชีวิตของคนไทยในทุกวัน

จากความโดดเด่นของอารยธรรม ประเพณีและศิลปะวัฒนธรรม องค์การยูเนสโก จึงประกาศให้อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม เมื่อวันที่ ๑๓ ธันวาคม ๒๕๓๔ เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองการประกาศขึ้นทะเบียนมรดกโลก ตั้งแต่ปี๒๕๓๔ จนได้มีการเฉลิมฉลองโดยจัดงานยอยศยิ่งฟ้า อยุธยามรดกโลกขึ้น ภายในงานยังมีการจัดแสดงแสงสีเสียงแล้วยังมีการอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุออกประดิษฐานให้ประชาชนทั่วไปได้สักการะ บริเวณมณฑลพิธีหน้าวิหารพระมงคลบพิตร

จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ร่วมกับการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) หน่วยงานภาครัฐและเอกชน กำหนดจัดงาน ยอยศยิ่งฟ้า อยุธยามรดกโลก และงานกาชาด ในวันที่ ๑๐ -๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕ ณ อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา ปีนี้เลื่อนจากเดือนธันวาคมของทุกปี เนื่องจากประสบอุทกภัยที่ผ่านมา

นางสาวธนวัน กาสี ผู้ช่วยผู้อำนวยการ ททท. สำนักงานพระนครศรีอยุธยา กล่าวว่า การจัดงานยอยศยิ่งฟ้า อยุธยามรดกโลก และงานกาชาด มีกิจกรรมที่น่าสนใจอย่างยิ่ง คือ การแสดงแสง เสียง ในชื่อชุด “ยอยศยิ่งฟ้า นานาชาติประกาศก้อง แผ่นดินทองศรีอยุธยา” โดยมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา บัตรเข้าชมราคา ๒๐๐ บาท และ ๕๐๐ บาท นอกจากนั้น ยังมี

กิจกรรมการถ่ายภาพโบราณเป็นภาพหนังใหญ่ ซึ่งเป็นศิลปะที่เกิดขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา
ชมการแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านและการจัดแสดงวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชุมชนโบราณ
สัมผัสบรรยากาศตลาดย้อนยุคสมัยกรุงศรีอยุธยาและตลาดน้ำ พร้อมเลือกชิมอาหารคาว-หวานเลิศรสมากมาย
การสาธิตศิลปหัตถกรรมไทย เช่น การสานปลาตะเพียน เป็นต้น
การแสดงดนตรีไทยและดนตรีนานาชาติ
กิจกรรมงานกาชาด การจำหน่ายของที่ระลึก และอื่นๆ อีกมากมาย

ประเพณีไทยบุญบั้งไฟเกี่ยวอะไรกับกี่เพ้า

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Thu, 13 Dec 2012 20:42:00 +0700

ประเพณีไทยบุญบั้งไฟกับกี่เพ้ามันเกี่ยวกันยังไงทำไมผู้เขียนโยงมาใส่กันได้ นั่นเป็นเพราะผู้เขียนคิดถึงบ้านคิดถึงอีสาน คิดถึงบุญบั้งไฟปีกะนู้น คิดฮอดต้มอึ่ง..แล้วพอมาได้ยินเพลงประกอบละคร กี่เพ้าที่ว่า ..

"อึ่งเพ้า..นี้มีความลับใช่ไหม อึ่งเพ้า...เหมือนใจดวงนี้ใช่ไหม สิ่งที่หัวใจเธอปิดเอาไว้ ไม่รู้ดีหรือร้าย"

นึกฮาๆเลยมาเขียนบทความซะหน่อยติดตามอ่านกันได้เลยจ้า

อึ่งเพ้า vs กี่เพ้า

คนไทยอีสาน พื้นเพก็อาศัยอยู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยซึ่งถือว่าเป็นแดนดินที่แห้งแล้งและก็ทำนาเป็นอาชีพหลักซึ่งไม่สมดุลกันเลยกับอาชีพเกษตรกรรม ซึ่งก็เป็นแบบนี้มาช้านานเลยได้เกิดเป็นประเพณีของทุกๆปีเช่นประเพณีบุญบั้งไฟเป็นต้น ซึ่งมีประเพณีที่เกี่ยวกับข้าวกับน้ำของคนอีสานอีมามากมายซึ่งมีรายละเอียดอีกเยอะ

"ขึ้นกะเอาลงตมบั้งไฟบ่ขึ้นกะเอาลงตม" ประเพณีที่สร้างความสนุกสนานในการจุดบั้งไฟขึ้นฟ้าเพื่อขอฝนกับองค์พญาแถน "บั้งไฟตอกดากให้ฝนตกลงมา" และก็ประจบสบเหมาะกับหน้าฝนพอดีกับประเพณีในการบรวงสรวงบูชาองค์พญาแถน ฝนเดือน5ฟ้าเดือนหก ถ้าไม่ตกหนักในเดือนที่กล่าวมาแสดงว่าเกิดอาเพศอย่างแน่นอน

หลังจากฝนเดือน 5 ตกลงมาก็จะมีอาหารเกิดขึ้นมาอีกมากมายพืชผักผลไม้ ยอดไม้ยอดหญ้าอุดมสมบูรณ์ ชาวบ้านก็จับอึ่งจับกบเขียดกันสนุกสนาน เป็นสัญญาณเข้าสู่ฤดูหว่านไถ ปลูกกล้าดำนา จะว่าไปแล้วผู้เขียนก็เป็นคนอีสานที่หลงไหลในประเพณีวัฒนธรรมและการใช้ชีวิตของคนอีสาน ที่มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยน้ำใจรวมไปถึงประเพณีวัฒนธรรม

บทความนี้ผู้เขียนมีกะจิตกะใจที่จะเขียนหลังจากดูละครทีวีช่องไหนก็จำไม่ได้ เป้นเรื่องราวของกี่เพ้าที่แอน ทองประสมแสดง ก็เป็นครั้งแรกที่ดู ก็เลยฉุกคิดถึงอึ่งเพ้า หน้าฝนไข่เต็มท้องนี่ล่ะ เอามาต้มส้มใส่ใบมะขามนี่ล่ะ แซ่บขนาด เข้ากันยังกะปี่กับขลุ่ย ว่ามาแล้วก็น้ำลายไหล เดือน12นี้ หากินอ่อมปูอ่อมหอยตามฤดูดีกว่าเนาะคืิอสิมันคักแหน่...................

ประเพณีไทยเทศน์คาถาพัน 13-14 ธันวาคม 2555 ณ.ศาลหลักเมือง ลำปาง

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Thu, 13 Dec 2012 16:42:00 +0700

ประชาสัมพันธ์ ขอเชิญพี่น้องชาวจังหวัดลำปางมาร่วมเป็นเจ้าภาพกัณฑ์เทศน์ งานประเพณีไทยเทศน์มหาชาติเฉลิมพระเกียรติฯ อันก่าแก่โบราณ และเชิญชวนพุทธศาสนิกชนทั่วประเทศที่ศรัทธาในพุทธศาสนาเข้าร่วม โครงการตั้งธรรมหลวงเวียงละกอน หรือเทศน์มหาชาติเฉลิมพระเกียรติฯ

"วันที่ 13-14 ธันวาคม 2555 ณ บริเวณศาลหลักเมือง จังหวัดลำปาง "

สถานที่จัดงาน : งานนี้จัดขึ้นในวันที่ 13-14 ธันวาคม 2555 ณ บริเวณศาลหลักเมือง ลานประดิษฐานพระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ (หลวงพ่อดำ) อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง สำหรับพระธรรมคัมภีร์ที่นำมาเทศน์ ในงานตั้งธรรมหลวงเทศน์มหาชาติครั้งนี้ มีทั้งหมด 13 กัณฑ์ 1,000 คาถาจึงเรียกเป็นสำนวนชาวบ้านว่า "เทศน์คาถาพัน"

ประเพณีการเทศน์มหาชาติของราษฎรนั้นปกติจะมีระหว่างเดือน 12 กับเดือนอ้าย (ตามปฏิทินจันทรคติ) อุบาสกอุบาสิกามักรับเป็นเจ้าของกัณฑ์เทศน์คนละ 1 กัณฑ์ ผู้ใดรับเป็นเจ้าของกัณฑ์ใด ก็จัดเครื่องบูชาและเมื่อถึงเวลาเทศน์กัณฑ์นั้นก็ทำหน้าที่เป็นเจ้าภาพ

เจ้าของกัณฑ์มักจะประกวดกันในการจัดเครื่องบูชาดอกไม้ธูปเทียนสำหรับถวายพระนั้น จัดเป็นชุดตามจำนวนพระคาถาในกัณฑ์ที่เป็นเจ้าของ เทศน์มหาชาติเป็นการบำเพ็ญกุศลที่ครึกครื้นในรอบปี ส่วนสถานที่ที่จะมีการเทศน์ชาวบ้านจะช่วยกันตกแต่งประดับประดาด้วยต้นกล้วยต้นอ้อยให้ดูเป็นป่าสมมติ เหมือนกับว่าเป็นนิโครธาราม สถานที่ที่พระพุทธเจ้าประทานเทศนาเรื่องมหาเวสสันดรชาดก นอกจากนั้นก็ประดับประดาด้วยราชวัตรฉัตรธงอีกด้วย เวลาค่ำก็ตามประทีปโคมไฟ ส่วนน้ำที่ตั้งในบริเวณปริมณฑลที่มีการเทศน์มหาชาติ ถือกันว่าเป็นน้ำมนต์ปัดเสนียดจัญไร

สำหรับในปี 2555 นี้ ทางจังหวัดลำปาง ร่วมกับคณะสงฆ์จังหวัดลำปาง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่ ห้องเรียนวัดบุญวาทย์วิหาร และคณะศรัทธาประชาชน ได้จัดตั้งโครงการตั้งธรรมหลวงเวียงละกอน (เทศน์มหาชาติ) เฉลิมพระเกียรติฯ จังหวัดลำปาง ครั้งที่ 10 ประจำปี 2555 ขึ้น วัตถุประสงค์เพื่อให้พุทธศาสนิกชนทุกหมู่เหล่าได้ร่วมกันถวายทาน เป็นพุทธบูชาเพื่อเฉลิมฉลองพุทธชยันตี 2,600 ปี แห่งการตรัสรู้ แห่งองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเจริญพระชนมพรรษา ครบ 85 พรรษา และเพื่ออนุรักษ์สืบสานวัฒนธรรมประเพณีให้ชาวพุทธมีโอกาสบำเพ็ญบุญกุศลรับฟังการเทศน์มหาชาติ ตามคตินิยมความเชื่อที่มีมาแต่โบราณที่ว่า

"บุคคลใดที่ตั้งใจฟังธรรมมหาชาติจนจบ 13 กัณฑ์ ภายในวันหนึ่งคืนหนึ่ง ผู้นั้นจะวุฒิจำเริญด้วยสมบัตินานาประการในปัจจุบัน และจะได้เกิดร่วมศาสนาพระศรีอาริยเมตไตรย ในอนาคต"

ซึ่งพระศรีอาริยเมตไตรยทรงตรัสว่า พระองค์จะเสด็จมาอุบัติเมื่อสิ้นพุทธกาลคือ พ.ศ.5000 อีกทั้งเพื่อเป็นการสร้างความสมานสามัคคีของคนในชุมชน ให้รู้จักการทำงานเป็นหมู่คณะ รู้จักแบ่งหน้าที่และความรับผิดชอบร่วมกัน ตลอดจนเพื่อเป็นการรักษา อนุรักษ์ขนบธรรมเนียมประเพณี วัฒนธรรมล้านนาและภูมิปัญญาของบรรพชนให้เป็นแบบอย่างแก่ อนุชนรุ่นหลังไว้สืบต่อไป

ประเพณีไทยเดือนสิบสอง เทศน์มหาชาติ

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Thu, 13 Dec 2012 16:21:00 +0700

ตามประเพณีไทยทีสืบต่อกันมายาวนานมาแต่โบราณกาล งานเอาบุญหรืองานบุญเทศมหาชาติจะมีขึ้นในเดือนสิบสอง การเทศน์มหาชาติของล้านนานั้นปรากฏในรูปของประเพณี คือ ประเพณีตั้งธรรมและประเพณีตั้งธรรมหลวง

สำหรับประเพณีตั้งธรรม หมายถึง การเทศน์เรื่องทั่วไป พระนักเทศน์อาจจะเทศน์เรื่องชาดกทั้งในนิบาตและนอกนิบาตตามแต่โอกาสของงาน เช่น การเทศน์เรื่องพระมาลัยทรงโปรด อาจจะใช้เทศน์ทั้งงานแต่งงานและงานศพ การเทศน์เรื่องพรหมจักร หรมานและลังกาสิบโหอาจจะใช้ในงานขึ้นปีใหม่ รวมทั้งการเทศน์มหาชาติตามประเพณีต่างๆ เช่น วันสงกรานต์ วันขึ้นปีใหม่ และในพิธีสืบชะตา การเทศน์เรื่องมหาชาติในล้านนานับว่าเป็นเรื่องใหญ่สำหรับชาวล้านนา เพราะเรื่องมหาชาตินั้นได้ผนวกเข้าไปกับประเพณีตั้งธรรมหลวงอีกด้วย

ประเพณีไทยภาคอีสานและเอกลักษณ์ทางประเพณีวัฒนธรรมที่โดดเด่น

sor.2524@gmail.com (ส.รวมช่าง) — Thu, 6 Dec 2012 11:12:00 +0700

ภาคอีสานมีเอกลักษณ์ทางประเพณีวัฒนธรรมที่โดดเด่น เช่น อาหาร ภาษา ดนตรีหมอลำ และศิลปะการฟ้อนรำที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เป็นต้น

ภาคอีสาน หรือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นเขตหรือภาคหนึ่งทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย อยู่บนที่ราบสูงโคราช มีแม่น้ำโขงกั้นเขตทางตอนเหนือและตะวันออกของภาค ทางด้านใต้จรดชายแดนกัมพูชา ทางตะวันตกมีเทือกเขาเพชรบูรณ์และเทือกเขาดงพญาเย็นเป็นแนวกั้นแยกจากภาคเหนือและภาคกลางการเกษตรนับเป็นอาชีพหลักของภาค

แต่ด้วยสภาพอากาศที่ร้อนและแห้งแล้ง รวมถึงปัจจัยอื่นๆ ทางด้านสังคมเศรษฐกิจ ทำให้มีผลผลิตที่น้อยกว่าภาคอื่นๆภาษาหลักของภาคนี้ คือ ภาษาอีสาน แต่ภาษาไทยกลางก็นิยมใช้กันแพร่หลายโดยเฉพาะในเมืองใหญ่ ขณะเดียวกันยังมีภาษาเขมร ที่ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ นอกจากนี้ยังมีภาษาถิ่นอื่นๆ อีกมาก เช่น ภาษาผู้ไท ภาษาโส้ ภาษาไทยโคราช เป็นต้น