kshtukal info

به‌هارات و كاری ده‌تپارێزێت له‌نه‌خۆشی شه‌كره‌

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 22 Jan 2014 20:15:00 +0000

له‌ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌یه‌ك ده‌ركه‌وتوه‌ خواردنی به‌هارات و كاری ده‌تپارێزێت له‌توشبون به‌ نه‌خۆشی شه‌كره‌ به‌تایبه‌ت ئه‌و كه‌سانه‌ی پێشبینی ئه‌وه‌یان لێده‌كردێت ڕوبه‌ڕوی ئه‌و نه‌خۆشیه‌ ببنه‌وه‌.

به‌گوێره‌ی لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ كه‌ ماوه‌ی 9 مانگی خایاندوه‌ ده‌ركه‌وتوه‌ كه‌ ڕۆژانه‌ خواردنی ژه‌مێك له‌كاری به‌سه‌ بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی مه‌ترسی توشبون به‌ شه‌كره‌،
زانایانی تایلاند پێیان وایه‌ ئه‌و خۆراكه‌ سه‌ركه‌وتوو بوه‌ له‌باشكردنی كاره‌كانی خانه‌كانی بیتا له‌په‌نكریاس كه‌ به‌ به‌رپرس داده‌نرێت له‌ده‌رهاویشتنی هۆرمۆنی ئه‌نسۆلینی ڕێكخه‌ری ڕێژه‌ی شه‌كره‌ له‌خوێن، هه‌روه‌ك توێژه‌ران پێیان وایه‌ كه‌ركه‌مین ڕۆڵی دژه‌ هه‌وكردن ده‌گێرێت و هاوكاره‌ له‌سه‌ر پاراستنی خانه‌كانی بیتا له‌تێكچون.
توێژینه‌وه‌كانی ڕابردو له‌سه‌ر كه‌ركه‌مین ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌كات كه‌ هه‌وكردن و تێكچونی ئۆكسان له‌خانه‌كانی له‌ش ناهێڵێت،
به‌رپرسی توێژینه‌وه‌كه‌ ده‌ڵێت وێرای ئه‌وه‌ی كاری و به‌هارات سه‌ركه‌وتون له‌پاراستن له‌و نه‌خۆشیه‌ به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا وه‌رزش و گۆڕینی باری ژیان له‌لایه‌ن خۆیه‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆی كه‌مكردنه‌وه‌ی وزه‌ی گه‌رمیه‌كانی لای ئه‌و كه‌سانه‌ی شه‌كره‌یان هه‌یه.

پرتەقاڵ بۆ چارەسەركردنی چەندین نەخۆشی

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 22 Jan 2014 20:14:00 +0000

زۆرینەمان ئەوە دەزانین كە لیمۆ و پرتەقاڵ بڕێكی زۆری ڤیتامین C یان تێدایە، لە كاتێكدا زۆرینەمان نازانین ئەو دوو میوەیە چەند ڤیتامینی تری تێدایە كە رۆڵی هەیە لە چارەسەركردنی زۆر نەخۆشیدا یان پاراستنی لەش لێیان وەك سەرمابوون و نەخۆشی ئەسقەربووت كە دەبێتە هۆی لاوازبوونی لەش و شیبوونەوەی مادەی جیری لە ئێسكدا.

زۆرینەمان ئەوە دەزانین كە لیمۆ و پرتەقاڵ بڕێكی زۆری ڤیتامین C یان تێدایە، لە كاتێكدا زۆرینەمان نازانین ئەو دوو میوەیە چەند ڤیتامینی تری تێدایە كە رۆڵی هەیە لە چارەسەركردنی زۆر نەخۆشیدا یان پاراستنی لەش لێیان وەك سەرمابوون و نەخۆشی ئەسقەربووت كە دەبێتە هۆی لاوازبوونی لەش و شیبوونەوەی مادەی جیری لە ئێسكدا.

خواردنی پرتەقاڵ یارمەتیدەرە بۆ سنوورداركردنی دەركەوتنی پەڵەی قاوەیی لە لەش و بە تایبەت لە قاچەكاندا جیا لە كاریگەریی پۆزەتیڤی ئەم میوەیە بۆ چارەسەركردنی زۆر نەخۆشی‌تر كە پەیوەندییان بە خراپ هەرسكردنی خۆراك و نەبوونی ویستی خواردن و بەرگری بەدەستهاتوو و هەڵئاوسانەوە هەیە.
لەش دەتوانێ هەموو ئەم سوودانە لە رێگەی خواردنی یەك پرتەقاڵەوە لە رۆژێكدا بەدەست بێنێت.
پرتەقاڵ هەروەها مادەی چەور و پرۆتین و مادەی كانزایی تێدایە وەك كالسیۆم و پۆتاسیۆم و مەوادی شەكر، ئەمە جیا لەوەی كە هەر یەك پرتەقاڵ 55 كالۆری بەلەش دەبەخشێت.

پسپۆرانی بواری خۆراك ئامۆژگاری منداڵان و قوتابییان دەكەن لەگەڵ هەر كەسێكی تردا كە پشت بە توانا عەقڵییەكانی دەبەستێت، رۆژانە پۆتەقاڵێك بخۆن لەبەرئەوەی هەستكردن بە ماندوویەتی كەم دەكاتەوە و هەروەها ئامۆژگاری دەكەن كە دایكان رۆژانە كەمێك لە شەربەتی پرتەقاڵ بدەنە منداڵەكانیان لەبەرئەوەی بەشێكی زۆری ئەو ماددانەی تێدایە كە لە شیری دایك و شیری دەستكردا هەن

شووتى فشارى خوێن داده‌به‌زێنێت

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 22 Jan 2014 20:12:00 +0000

به‌پێى توێژینه‌وه‌یه‌ك كه‌تازه‌ ئه‌نجامدراوه‌و ئه‌وه‌ى ده‌رخستووه‌ خواردنى شووتى ده‌بێته‌ هۆى دابه‌زاندنى فشارى خوێن.

هه‌ردوو توێژه‌ر (ئارتۆرۆ ڤیگۆیروا و بێهرام ئه‌رگه‌مه‌ندى) له‌زانكۆى فلۆریداى ئه‌مریكا له‌میانه‌ى ئه‌نجامدانى توێژینه‌وه‌یه‌ك ئه‌وه‌یان ده‌رخستووه‌ كه‌خواردنى شووتى كاریگه‌رى هه‌یه‌ له‌سه‌ر دابه‌زاندنى فشارى خوێن، ئه‌وه‌ش به‌هۆى ئه‌وه‌ى شووتى ترشى ئه‌مینى (ئارگینین) و (سیترۆلین) ى تێدایه‌ كه‌كاریگه‌ریان هه‌یه‌ له‌سه‌ر دابه‌زاندنى فشارى خوێن.هه‌روه‌ها ئه‌و توێژه‌رانه‌ باسیشیان له‌وه‌كردووه‌، شووتى باشترین سه‌رچاوه‌ى سروشتییه‌ بۆ ترشى سیترۆلین و رِێكخستنى كارى خوێنبه‌ره‌كان و سروشتى ئاسایى فشارى خوێن.

بۆ ڕزگاربوون له‌ بۆنی ده‌م

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 22 Jan 2014 20:10:00 +0000

له‌ مانگی ڕه‌مه‌زانی پیرۆزدا زۆربه‌ی خه‌ڵک له‌ بۆنی ده‌میان بێزارده‌بن، به‌هۆی ئه‌وه‌ی که‌ بۆماوه‌ی چه‌ند کاتژمێرێک خواردن ناخۆن. بۆ رزگاربوون له‌ بۆنی ده‌م له‌ کاتی
به‌ڕۆژووبووندا ئه‌م ڕێنماییانه‌ ده‌بنه‌ هۆی بنه‌بڕکردنی بۆنی ده‌م:-

- هه‌وڵبده‌ له‌ کاتی پارشێودا یه‌ک کوپ چای سه‌وز بخۆی، چونکه‌ چه‌ند ماده‌یه‌کی تێدایه‌ ده‌بێته‌ هۆی لابردنی ئه‌و به‌کتریایانه‌ی که‌ بۆنی ده‌م ناخۆش ده‌که‌ن. ده‌شتوانی بۆ زیاتر کارابوونی دارچینی بکه‌یته‌ ناو چاکه‌وه‌.

- دانانی چه‌ند گه‌ڵایه‌ک له‌ مه‌عده‌نووس و نه‌عنا له‌ ده‌مدا دوای ته‌واوبوونی پارشێو، ئه‌مه‌ش به‌هۆی بوونی چه‌ند پێکهاته‌یه‌که‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی بۆنی ده‌م به‌ فرێشی بهێڵێته‌وه‌، چونکه‌ گه‌ڵای ئه‌م رووه‌کانه‌ ماده‌ی مونوتیربینزی تێدایه‌ ئه‌م ماده‌یه‌ش به‌ ئاسانی به‌ سییه‌کاندا بڵاوده‌بێته‌وه‌و ده‌بێته‌ هۆی پاکڕاگرتنی هه‌ناسه‌دان.

- کێوی میوه‌یه‌کی زۆرباشه‌و ده‌وڵه‌مه‌نده‌ به‌ ڤیتامین C، هه‌روه‌ها پووک له‌ خراپبوون ده‌پارێزێت و ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ به‌کتریای له‌سه‌ر کۆنه‌بێته‌وه.

رێبه‌ری خۆراک بۆ دووگیان

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 22 Jan 2014 20:08:00 +0000

ئه‌و جۆره‌ خواردنه‌ی که‌ هه‌ڵده‌بژێریت و ده‌یخۆیت له‌ کاتی دووگیانیت، کاریگه‌ری هه‌یه‌ له‌سه‌ر ته‌ندروستی خۆت و مناڵه‌که‌ت له‌ ئێستا و له‌ داهاتوو.
- دووگیانی کاتێکی باشه‌ بۆ چاو خشاندنه‌وه‌ به‌ خۆراکت.
- زیاد بوونی کێش به‌ شێوه‌یه‌کی رێک و ورده‌ ورده‌، به‌ خواردنی خۆراکی هاوسه‌نگ و ته‌ندروست، زۆر باشه‌ بۆ خۆت و کۆرپه‌له‌که‌ت.
- ماوه‌ی دووگیانی کاتی دابه‌زاندنی کێش و پارێزی خۆراک نییه‌.
- راوێژی له‌گه‌ڵ پزیشک بکه‌ هه‌ر کاتێک هێڵنج و رشانه‌وه‌ و که‌مبوونه‌وه‌ی ئاره‌زووت بۆ خواردن هه‌بوو. یان ئه‌گه‌ر هه‌ستت کرد کێشت داده‌به‌زێت.
چه‌ند رێنووماییه‌ک:
- به‌رده‌وام هه‌وڵبده‌ له‌و په‌ڕی توانا دابیت، به‌ خواردنی خۆراکی ده‌وڵه‌مه‌ند له‌‌ پڕۆتین (وه‌ک هێلکه‌، گۆشتی باڵنده‌ و ماسی)، خۆراکی ده‌وڵه‌مه‌ند له‌‌ کاربۆهایدات و ڤیتامین (وه‌ک میوه‌، سه‌وزه‌، دانه‌وێڵه‌ و وه‌رگیراوه‌کانی)، خۆراکی ده‌وڵه‌مه‌ند له‌‌ چه‌وری ته‌ندروست (وه‌ک رۆنی زه‌یتون، باوی)، له‌ هه‌موو ژه‌مێک و پاروێکدا (له‌ نێوان ژه‌مه‌کاندا).
- کاتێک نه‌خه‌وتوویت (به‌ ئاگایت)، هه‌وڵبده‌ خواردن بخۆیت هه‌ر 3 کاتژمێرێک.
- ئاو زۆر بخۆره‌وه‌ (8 په‌رداخ له‌ رۆژێکدا یان زیاتر)، خواردنه‌وه‌ گازییه‌کان و قاوه‌ و شه‌ربه‌تی گیراوه‌ی ئاماده‌کراو، که‌م بکه‌ره‌وه‌.
- هه‌وڵ بده‌ له‌ جووڵه‌ دابیت (وه‌رزش)‌، به‌ لایه‌نی که‌م 30 خوله‌ک‌ له‌ رۆژێکدا. ئه‌و وه‌رزشانه‌ مه‌که‌ که‌ کاریگه‌ریان هه‌یه‌ له‌سه‌ر پشتت.
هه‌ر دووگیانییه‌ک تایبه‌تمه‌ندی خۆی هه‌یه‌، هه‌وڵ بده‌ راوێژی به‌ پزیشکی پسپۆڕ بکه‌یت بۆ هه‌ڵبژاردنی خواردنی ته‌ندروست و پێویست

كه‌م خوێنى له‌ كاتى سكپرِیدا

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 22 Jan 2014 20:06:00 +0000

كه‌م خوێنى به‌ هۆى كه‌مى رِێژه‌ى ئاسن له‌ له‌شدا، نه‌خۆشى یه‌كى باوه‌ له‌ ناو ژنانى سكپرِ و شیرده‌ردا. له‌به‌ر ئه‌وه‌ى هه‌موو ئه‌و ئاسنه‌ى كه‌ پێویسته‌ بۆ دروست بوون و گه‌شه‌ى كۆرپه‌له‌ و وێڵداش له‌ دایكه‌كه‌وه‌ وه‌رده‌گیرێت، هه‌روه‌ها له‌ ده‌ستدانى ئاسن له‌ كاتى شیردانیشدا هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بێت. زۆربه‌ى كات كه‌مى فۆلیك ئه‌سید شان به‌شانى كه‌مى ئاسن، ئه‌بێته‌ هۆى كه‌م خوێنى.

هۆیه‌كانى كه‌مى ئاسن

1- كه‌مى رِێژه‌ى ئاسن له‌ خواردندا، یان به‌د مژینى له‌ رِیخۆڵه‌كانه‌وه‌.
2- منداڵبوونى یه‌ك له‌ دواى یه‌ك (هه‌موو ساڵێك).
3- هه‌ندێ جۆرى مشه‌خۆر و كرم وه‌كو مه‌لاریا و كرمى قولاپى.
4- خواردنه‌وه‌ى چا و قاوه‌ى زۆر رِێگه‌ له‌ مژینى ئاسن ئه‌گرێت له‌ رِیخۆڵه‌وه‌ باشتر وایه‌ تا ماوه‌یه‌ك دواى خواردن نه‌خورێنه‌وه‌.
5- خوێنرێژى له‌ كاتى سكپرِى و منداڵبووندا.

نیشانه‌ و مه‌ترسى یه‌كانى كه‌م خوێنى

1- بێ رِه‌نگى (رِه‌نگ هه‌ڵبزركان) و بێ هێزى و زوو ماندووبوون و نه‌خۆش كه‌وتنى به‌رده‌وام.

2- سكپرِى كه‌م خوێن مه‌ترسى مردنى به‌ هۆى خوێنرِێژیه‌وه‌ زیاتره‌.

3- منداڵه‌كه‌ى له‌وانه‌یه‌ كێش و ته‌ندروستى باش نه‌بێت.

شیر بۆ نەخۆشیه‌كانی دڵ

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 22 Jan 2014 20:05:00 +0000

شیر Milk خۆراكێكی تەواوە، چونكە زۆربەی ماددە خۆراكییە گرنگەكان لەخۆدەگرێت وەكو
پرۆتین، كاربۆهییدرات، چەوری، ڤیامینەكان، كانزایەكان. شیر جۆرێك پرۆتینی تێدایە كە
هەرسكردنی زۆر ئاسانە بە بەراورد لەگەڵ جۆرەكانی تری پرۆتیندا. شیر بڕێكی باشی لەڤیتامین A، ڤیتامین D، ڤیتامین E و كۆمەڵەی ڤیتامین B تێدایە كە گرنگن بۆ تەندروستییەكی باش، هەروەها ڤیتامین B12 و فۆلیك ئەسید كە گرنگن بۆ دروستبوونی خڕۆكە سوورەكانی خوێن. شیر گەلێك كانز لەخۆدەگرێت وەكو كالسیۆم و فۆسفۆر و زینك، گرنگترین كانزا كە بەڕێژەیەكی بەرز لەشیردایە كانزای كالسیۆمە كە پێویستە بۆ پاراستنی پتەویی ئێسكەكان. شیر یان بەرهەمەكانی باشترین و دەوڵەمەنترین سەرچاوەن بۆ كالسیۆم، بەڵام لەبەر ئەوەی كە شیری تەواو Whole milk ڕێژەیەكی بەرزی لەچەورییە تێرەكان تێدایە، هەرگیز گونجاو نییە بۆ تووشبووان بەنەخۆشی دڵ، نەخۆشی شەكرە، بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن، بەزبوونەوەی ئاستی كۆلیستیرۆلی خوێن. نەخۆشانی دڵ پێویستە كە خۆیان لەم خۆراكانە بپارێزن كە چەوری خراپ یان كۆلیستیرۆل لەخۆدەگرن، بۆیە تووشبووان دەتوانن كە تەنیا شیری بێ چەوری بۆ دابینكردنی كالسیۆم وەربگرن. خۆشبەختانە لەكارگەكانی ئەلباندا توانراوە كە ڕێژەی چەوری شیر تا نزیكەی 0.1% كەم بكرێتەوە، ئەگەر ڕێژەی چەوری شیر لە1% كەمتر بێت، ئەوا بەشیری بێ چەوری Skimmed milk دادەنرێت. شیری بێ چەوری بۆ ڕیجیمكردنیش گونجاوە لەبەر ئەوەی كە وزەیەكی كەمتر لەشیری فول كرێم لەخۆدەگرێت.

ئاوی‌ سارد دوای‌ نانخواردن خراپه

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 22 Jan 2014 20:03:00 +0000

خواردنه‌وه‌ی‌ یه‌ك په‌رداخ ئاوی‌ سارد له‌دوای‌ نانخواردن، له‌وانه‌یه‌ لای‌ هه‌ندێك كه‌س زۆر خۆش بێت, به‌لاَم كاتێك كه‌ ئاوی‌ سارد ده‌خۆێته‌وه‌ دوای‌ نانخواردن، ئه‌و ئاوه‌ سارده‌ واده‌كات ئه‌و چه‌ورییانه‌ی‌ كه‌ له‌گه‌ڵ خواردنه‌كه‌دا خواردووته‌ بمه‌یه‌نێت.

به‌م كاره‌ش پرۆسه‌ی‌ هه‌رسكردن له‌گه‌ده‌دا دواده‌خات‌و كاتێكیش له‌گه‌ڵ ترشه‌ڵۆكی‌ گه‌ده‌دا یه‌كده‌گرن، داده‌ڕزێت‌و به‌خێرایی له‌لایه‌ن ڕیخۆڵه‌كانه‌وه‌ ده‌مژرێت, ته‌نانه‌ت خێراتر له‌خواردنی‌ وشك, هه‌روه‌ها ئه‌م ماده‌یه‌ ڕووی‌ ڕیخۆڵه‌كان داده‌پۆشێت‌و ئه‌مه‌ش هۆكارێكی‌ به‌هێز ده‌بێت بۆ نه‌خۆشیی‌ شێرپه‌نجه‌, هه‌ربۆیه‌ باشتروایه‌ كه‌ دوای‌ نانخواردن له‌جیاتی‌ ئاوی‌ سارد , شله‌ یان خواردنه‌وه‌یه‌كی‌ گه‌رم بخۆینه‌وه‌

خاوێنكردنه‌وه‌ی ددان ، دڵ به‌هێزده‌كات

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 22 Jan 2014 20:00:00 +0000

لەسەمەرەکانی زانست ئەوەیە، ده‌ستی كردووه‌ به‌ به‌ستنه‌وه‌ی ته‌ندروستی ددانه‌كان
به‌ده‌مه‌وه‌ له‌لایه‌ك‌و به‌ ته‌ندروستی جه‌سته‌وه‌ له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ ، ئایا هیچ ئاماژەیەکی پێغەمبەر بۆ ئەم دۆزینەوەیە هەیە ؟.......

خۆشەویستان، حەزمکرد ئەم هەواڵە زانستییەتان بۆ بگوازمەوە بۆ ئەوەی تێی ڕابمێنین و خۆمان سوودمەند بکەین لەم جۆرە لێکۆلینەوانە. بزانین چۆن پێغەمبەری پایە بەرز

( صلی الله علیه‌وسلم) ئاماژەی بەم کارەکردووە، کە لێکۆلینەوەیەکی بەریتانی دەڵێت پشتگوێخستنی شووشتنی ددان دووجار لە ڕۆژێکدا، تەنها کار لە تەندروستی ددان، یان پووك ناکات، بەڵکو کاریگەرییەکی یەکجار زۆری لەسەر تەندروستی دڵيش هەیە.

لەو لێکۆلینەوە زانستییەی کە لە گۆڤارێكی تەندروستی بەریتانی بڵاوکراوەتەوە هاتووە، کە بەرزبوونەوەی رێژەی 70 لەسەد بە مەترسیەکانی تووشبوون بە نەخۆشیەکانی دڵ لە نێوان تاکەکاندا بریتیيە لەو کەسانەی کە گرنگی بە پاکوخاوێنی دەمو ددان نادەن. بە جیاوازی له‌ ئەو کەسانەی کە رۆژانە دووجار ددانەکانیان دەشۆن.

چەند لێکۆلینەوەیەکی تر دەریانخستووە، کە پشتگوێخستنی خاوێنکردنەوەی ئەم بەشەی لاشە (دەمو ددان ) بەرەو كێشه‌ی تەندروستیت دەبات.

ئەم لێکۆلینەوە جه‌ختدەکاتەوە لەسەر ئەوەی کە پشتگوێخستنی خاوێنکردنەوەی ددانەکان هۆکارە بۆ تووشبوون بە نەخۆشی زۆر ترسناک و ئەنجامی خراپ. هەروەها شارەزایانی بواری پزیشکی دەڵێن ڕۆژانە خاوێنکردنەوەی ددان بە ڕێکی دەبێتە هۆی بەهێزکردنی یادگه‌ (ذاكرة) و پارێزگاریکردنی مێشک لە جەڵتە.

پزیشکی ئەمریکی ( بیل دورفمان ) دەڵێت: ئەوەی کە لە دەمتدا ڕوودەدات کاریگەریەکی ڕاستەوخۆی بە تەواوی له‌سه‌ر جه‌سته‌ت هەیە. لەبەر ئەوە تەندروستی دەم و خاوێنکردنەوەی زۆر گرنگە بۆ تەندروستی ته‌واوی لاشەت. هه‌روه‌ها چەندان لێکۆلینەوەی تری زانستی نوێ جه‌ختده‌كه‌نه‌وه‌، کە خاوێنکردنەوەی دەمو ددان کاریگەریەکی تەواوی لەسەر زۆربەری ئەندامەکانی لاشەت هەیە، لەسەرووی هەمووشیانەوە دڵ و مێشک.

ئێستاش خۆشەویستانم: ئایا دەبێت پێغەمبەری سەروەر (صلی الله علیه وسلم) ئەم جۆرە لایه‌نه‌ ترسناکەی پشتگوێخستبێت؟ ئایا بێئاگابووە له‌ فه‌رمانپێكردنمان به‌ گرنیپێدانی ده‌م به‌ڕێكوپێكی؟

پێغەمبەر ( صلی الله علیه وسلم ) دەفەرموێت : ( لولا أن أشقّ على أمتي لأمرتهم بالسواك عند كل صلاة) ‌!! واتە:( گەر ناخۆشی و بارگرانی نەبوایە بۆ ئوممەتەکەم، ئەوا فرمانم پێدەکردن بە سیواککردن لە دوای هەموو نوێژێکه‌وه‌ )

ئەم فەرموودەیە بەڵگەیە لەسەر چەندیەتی گرنگیدانی پێغەمبەرمان بە خاوێن راگرتنی دەمو ددانمان. هه‌روه‌ها ئاماژەیەکی ڕوون و ئاشکراشی تێدایە بۆ خاوێنکردنەوەی ددانەکانمان ڕۆژانە پێنج جار. واتە زیاتر لەوەی کە پزیشکەکان ئامۆژگاریمان دەکەن. چونکە ئەم پێغەمبەرە بەبەزەییە چاکە و سوود و تەندروستيیەکی باشی بۆ ئوممەتەکەی دەوێت.

ئێمەش دەڵێین براکانمان: ئایا ئەم فەرموودە جوانە معجزەیەک نییە بۆ ئەم سەردەمەی ئێستا؟ چونکە لە کاتی نەزانیدا ( جاهلی ) کەس گرنگی بەم بابەتە نەداوە. هیچ کەسێک لەسەر زەوی درکی بە سوودەکانی سیواک نەکردووە..... لێرەدا دەمانەوێت ئاماژە بدەین بەوەی کە لێکۆلینەوەکان چەندان سوودی پزیشکی بەکارهێنانی سیواکیان ڕوونکردووه‌تەوە. کاتێک سیواک نابێت ئەوکات دەبێت پشت بە فڵچەی ددان ببەستیت... چونکە مەبەست لە فەرموودەکە خاوێنکردنەوەی دەمو ددانە، نەک ئەو ماددەی کە پێی خاوێن دەکەیتەوە.

خودای گەورە ئەم دارەی بۆ فەراهەمهێناوین کە داری ( الاراك )ە. کە لێیەوە سێواکی لێ درووست دەکەین، باشترین فڵچەیە بەهۆی ئەو ماددانەی کە زاناکان دۆزیویانه‌ته‌وه‌ لەناو ئەم دارە، ئەم ماددانەش بکوژی بەکتریا و خاوێنکه‌ره‌وه‌ن بۆ دەم. لەگەڵ ئەمەش شێوەی ئەم دارە دوای لێکردنەوەی کەمێک لە دیواری دەرەوەی ، وەکو فلچەی لێدێت. هەروەها فلچەی ئاسایی لە پلاستیک درووست دەکرێت بەڵام سیواک لە ماددەی سروشتیە و زیان بە ددان ناگەیەنێت.

لە کۆتاییدا پرسیارێک بۆ هەموو ئەو کەسانەی کە تا ئێستا بڕوایان بە پەیامی ئیسلام نەهێناوە: ئایا زانیاریەکانی ئەم پێغه‌مبه‌ره‌ بەرێزە چی فێرکردوون، جگە لە چاکە و سوودگەیاندن؟ کاتێک مەی حەرامکردووە ئەی بۆ ئەوە نییە، کە لاشە و تەندروستیتان بپارێزێت؟ کاتێک جوتبوونی ناشەرعی (زینا)ی حەرام کردووە..... ئەی بۆ ئەوە نییە کە خراپەی نەخۆشیە جنسی و کوژەرەکانتان لێ دووربخاتەوە؟ کاتێک فرمانی کردووە بە سیواک، ئەی بۆ ئەوە نییە کە پارێزگاری لە تەندروستی لاشەتان بکات و نەخۆشییە نۆرە دڵێکان و مێشکییەکانتان لێ دووربخاتەوە؟ ئەی ئەم نێردراوە بە بەزەییە شایستەی رێز شوێنكه‌وتن نییه‌؟ ئێستاش لەگەڵم گوێ لەم بانگکردنە خوداییە بگرن :( قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ فَآَمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ) [الأعراف: 158].

--------------------------

بە پێنووسی : عبد الدائم الکحیل

'خوێن' کورتەیەک لەسەر خوێن بەگشتی

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 01 Jan 2014 22:01:00 +0000

- خوێن شلەیە و بە بەردەوامی بەناو لەشدا ھاتوچۆ دەکات و لەڕێگەی خوێنەوە خۆراک و ئۆکسجین دەگەیەنرێت بەلەش و لەشیش لە پاشەڕۆ و پاشماوەی کارلێک و زیندەچالاکیەکان ڕزگار دەکات و لەڕێگەی ئەندامە دەرکەرەکانەوە دەکاتە دەرەوە.
- زۆربەی خوێن شلەیە و لەگەڵ کۆمەڵێک خانە و گەردی پرۆتینی کە تێیایدا مەلەدەکات و ئەمەش وای کردوە کە خوێن تێرتر (خەستر) بێت لە ئاوی ئاسایی.
- کەسی ئاسایی نزیکەی (٥ لیتر) خوێن لەلەشیدا ھەیە (زیاتر لە گاڵۆنێک).

پێکھاتە سەرەکیەکانی خوێن :-

1- شلەی خوێن بەزۆری لە پلازما پێکھاتوە، پلازما کۆمەڵێک گەردی پرۆتینی تێدایە کە ھاوکاری کرداری مەینی خوێن دەدات لەکاتی خوێن بەربوندا و ھاوکاری گواستنەوەی مادەکان دەکات بەناو خوێندا و کۆمەڵێک فرمانی تر. ھەروەھا پلازما کۆمەڵێک مادەی تری تێدایە وەک شەکری گلوکۆز و کۆمەڵێک مادەی تری تواوە.

2- خانەکانی خوێن :- خوێن کۆمەڵێک خانەی تێدایە کە پێیان دەگوترێت خانەکانی خوێن و بریتین لە : -
١- خڕۆکە سورەکانی خوێن :- فرمانی گواستنەوەی ئۆکسجینە بۆ شانە و خانەکانی لەش.
٢- خڕۆکە سپیەکان : - فرمانیان بەرگری کردنە لەلەش دژ بە ئەو تەنە بێگانانە و نەناسراوەنەی کە دێنە لەشەوە.
٣- پەڕەکانی خوێن : - ھاوکاری کرداری خوێن مەین دەدات لە کاتی خوێن بەربوندا.

- خوێن لەڕێگەی خوێنبەر و خوێن ھێنەر و ملولەکانی خوێنەوە بەناو لەشدا ھاتن و چون دەکات.
- خوێن لەناو لەشدا نامەیەت بەھۆی جۆری ماسولکەکانی خوێنبەرەکان و خوێن ھێنەرەکان کە لە جۆری لوسە ماسولکەیە و ھەندێکیشیان پەیوەستن بە دڵە ماسولکەوە و چۆنیەتی یا بەردەوامی جوڵە و کۆمەڵێک ھۆکاری ھۆرمۆنی و فیسیۆلۆجی و کیمیاوی لەلەشدا.

ئا/ تەیمور حسن ھەڵەبجەیی

لە چیای جودی ڕاوکردنی ئاژەڵی کێوی پەرەدەستێنێت

noreply@blogger.com (Anonymous) — Wed, 01 Jan 2014 21:59:00 +0000

ئەوە بۆماوەی دووساڵ زیاتر دەبێت خەڵکێکی زۆری ناوچەی سلۆپی و دەوروبەری لەسەر چیای جودی خەریکی ڕاوکردنی ئاژەڵە کێویەکانن و حکوتی تورکیاش ھیچ ڕێگریەکیان لێناکات و ھەتا ئێستا بە دەیان بزن و ئاسک و کەروێش و ڕێوی و باڵندە و ئاژەڵەکانی تر ڕاوکراون.
وەک خەڵکی ناوچەکە دەڵێن ئەم ڕاوکردنە لەلایەن خەڵکانی نەناسراوەوەیە و لەدەرەوەی سلۆپی و لە ئەستەنبوڵ و ناوچەکانی ترەوە بۆگەشت دێنە ئەو ناوچەیە و ڕاودەکەن و ھەندێکیشیان بەرپرسە سەربازی و حکومیەکانن و دەستیانکردوە بە ڕاوی ھەڕەمەکی و ژینگەی ناوچەکەیان بەتەواوەتی شێواندیوە و خەڵکی ناوچەکە ناتوانن ڕێگریان لێبکەن چونکە ئەو بەرپرسو سەربازانە بە بیانوی جیاواز تەقەدەکەن و دواتر دەبینین کە پاشماوەی ئاژەڵەکان لەشوێنی تەقەکردنەکە بەجێماون.
ئەم وێنەیەش کە دەیبینن یەکێکە لەو ئاژەڵانەی کە دوای تەقە لێکردنی ونبوە و لەجێگایەک کەوتوە و لەلایەن ڕاوکەرەکانەوە نەدۆزراوەتەوە و پاشان دوای تەقەکە خەڵکی گوندەکانی نزیک چونەتە جێگای ڕوداوەکە و ئەم بزنە کێویەیان بینیوە .

مێژووی كشتوكاڵ له‌ كوردستان

noreply@blogger.com (Anonymous) — Mon, 30 Dec 2013 20:08:00 +0000

له‌ چاخی به‌سته‌ڵه‌كدا كه‌ نێزیكه‌ی نیو میلیۆن ساڵ پێش له‌ ئێسته‌ ڕووی دا و نزیكه‌ی 20.000 ساڵ پێش له‌ زایین كۆتایی هات زۆربه‌ی ناوچه‌كانی ئه‌ورووپا و ئه‌مریكای باكووری داپۆشرابوون له‌ سه‌هۆڵ. ئه‌و ده‌مه‌ ناوچه‌ بیابانی و چۆڵه‌وانییه‌كانی ئه‌فریقا و مه‌ڵبه‌نده‌ وشكه‌ عه‌ره‌بییه‌كان كه‌شێكی مامناوه‌ندییان هه‌بوو. كوردستانیش كه‌ش و ئاووهه‌وایه‌كی بارانی و مامناوه‌ندیی هه‌بوو.

ئاده‌میزادی دێرین په‌نای ده‌برده‌ به‌ر ئه‌شكه‌وته‌كان بۆ زنج و ده‌شته‌كان بۆ ڕاوگه‌ و له‌ ڕێی ڕاوه‌وه‌ ژیانی خۆی ده‌برده‌ سه‌ر. بۆیه‌ ناچار ده‌بێ ئامێری له‌بار دروست بكا كه‌ له‌ كاتی ڕاودا به‌كاری بێنێ. له‌ پێشدا به‌ردی تیژ و پاشان ئێسقانی به‌كار ده‌هێنا و به‌ره‌به‌ره‌ ئامێری نوێی ساز كرد.
به‌م قۆناغه‌ی مێژوو ده‌وترێ شارستانییه‌تی به‌ردی كۆن.
شارستانییه‌تی به‌ردی كۆن.
1 ـ به‌ردی كۆن: ئه‌م چاخه‌ نزیكه‌ی 350 هه‌زار ساڵی خایاند. له‌م سه‌رده‌مه‌دا ته‌وری به‌ردین و به‌ردی تیژ ساز كرا. له‌م چاخه‌یه‌ كه‌ ده‌وترێ مرۆڤ شێوازی له‌ مه‌یموون ده‌چوو. پاشماوه‌ی ئه‌م شارستانییه‌ته‌ له‌ یه‌ك كیلۆمه‌تریی شاری چه‌مچه‌ماڵ (له‌ ساڵی 1949دا) له‌ ناوچه‌یه‌ك به‌ ناوی «به‌رده‌به‌ڵه‌ك» دۆزراوه‌ته‌وه‌.

2 ـ به‌ردی ناوه‌ڕاست: له‌م ده‌ورانه‌دا مرۆڤی «نیانده‌رتال» به‌دی هات كه‌ له‌ ئه‌شكه‌وته‌كاندا ده‌ژیان. پاشماوه‌ی ئه‌م مرۆڤ و شارستانییه‌ته‌ له‌ چیاكانی كوردستان له‌ ئه‌شكه‌وتی «شانه‌ده‌ر» دۆزراوه‌ته‌وه‌ كه‌ ده‌كه‌وێته‌ باشووری چیای «برادۆست»ه‌وه‌ كه‌ زاڵه‌ به‌سه‌ر ڕووباری «زابی گه‌وره‌» و زۆر له‌ شاری «ڕه‌واندز»ه‌وه‌ دوور نییه‌. ئه‌و ئه‌شكه‌وته‌ چوار قات بوو.

3 ـ به‌ردی نوێ: ده‌ستپێكی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ 35.000 ساڵ پێش. له‌م چاخه‌دا، له‌ به‌رد و ئێسقانی قۆچ و عاجی فیل هه‌ندێ ئامێری پێشكه‌وتووتر ساز كرا. به‌ مرۆڤی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ ده‌وترێ «هوموساپینس» و به‌ شارستانییه‌ته‌كه‌ی ده‌ڵێن «كرومانیۆن».
لێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌ی مێژینه‌ناسی پیشانیان داوه‌ كه‌ ناوچه‌ی كوردستان له‌ چاخی به‌رددا جێگه‌ی ژیانی مرۆڤه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان بووه‌.

كشتوكاڵ
مرۆڤی دانیشتووی كوردستان 3500 ساڵ زووتر له‌ ئه‌ورووپا بۆ یه‌كه‌م جار قۆناغی ڕاوی تێپه‌ڕاند و هاته‌ قۆناغی كشتوكاڵه‌وه‌.

له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ كوردستان كه‌شێكی له‌باری بۆ سه‌وزبوونی گه‌نمی خۆڕسك هه‌بووه‌ ئاده‌میزاد نزیكه‌ی10.000 ساڵ پێش له‌ كوردستاندا هاتووه‌ته‌ قۆناغی كشتوكاڵه‌وه‌. هه‌ندێ شوێنه‌وار و به‌تایبه‌ت چوار شوێنی گرنگی مێژینه‌یی كه‌ له‌ كوردستاندا دۆزراونه‌ته‌وه‌ ئه‌م ڕاستییه‌ ده‌سه‌لمێنن:

1ـ شانه‌ده‌ر :له‌ نزیكی ڕه‌واندز. ته‌ور و به‌ردی تیژ، ئامێری پێش له‌ كشتوكاڵی تیا دۆزراوه‌ته‌وه‌.
2 ـ كه‌ریم شار: له‌ نزیكی چه‌مچه‌ماڵ. قوڵنگی به‌ردین، ته‌ور و به‌ردی داتاشراو، ئامێری پێش له‌ كشتوكاڵ.
3 ـ مه‌لفات: له‌ نێوان ڕێگه‌ی كه‌ركووك ـ هه‌ولێر. هه‌ندێ ئامێری له‌ به‌رد داتاشراو و داس دۆزراوه‌ته‌وه‌. لێره‌ ئه‌و ئامێرانه‌ ده‌ستپێكی قۆناغی كشتوكاڵ نیشان ده‌ده‌ن.
4ـ چه‌رمۆ :له‌ نزیكی چه‌مچه‌ماڵ له‌ باشووری كوردستاندا. دوانزه‌ قات شارستانییه‌ت دۆزراوه‌ته‌وه‌ بۆ نموونه‌: جامۆڵكه‌ی له‌ قوڕ برژاو، په‌یكه‌ری گڵیی گیانله‌به‌ران و سه‌ره‌تاییترین ئامێری چنین، ڕاده‌یه‌ك گه‌نم و جۆی ڕه‌ق بووه‌وه‌، ئێسقانی ئاژه‌ڵ كه‌ نیشانده‌ری ئاژه‌ڵداریی مرۆڤه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ بووه‌، په‌یكه‌ری گڵینی ژنێكی دووگیان.
به‌ پێی زانیاریی و ئاگاداریی شوێنه‌وارناسان گوندی چه‌رمۆ 6700 ساڵ پێش له‌ زایین ئاوا كراوه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ كۆنترین گونده‌ كه‌ له‌ جیهاندا ئاوا كراوه‌ته‌وه‌. هه‌روه‌ها شوێنه‌وارناسانی ئه‌مریكی و ئه‌ڵمانی و تورك له‌ ساڵی 1985دا له‌ ده‌وروبه‌ری ناوچه‌ی ئه‌رخه‌نی، له‌ دیاربه‌كر ماڵێكیان له‌ بنی زه‌وی دۆزییه‌وه‌ كه‌ 9000 ساڵ كۆنه‌.
به‌مجۆره‌ به‌ڵگه‌كان پیشانده‌ری ئه‌وه‌ن كه‌ ئاده‌میزادی دێرین كوردستانی بۆ ژیان هه‌ڵبژاردووه‌ و له‌ كاتی سه‌رما و سۆڵه‌دا په‌نای بردووه‌ته‌ ئه‌شكه‌وته‌كانی و له‌ وه‌رزه‌ له‌باره‌كاندا داوێنی چیا و ده‌شته‌كانی هه‌ڵبژاردووه‌ و هه‌ر له‌وێش فێری كشتوكاڵ بوو و ئاژه‌ڵداریی كرد و ئامێری له‌ به‌رد و ئێسقان و چێو به‌كار برد و له‌سه‌ر دیواری ئه‌شكه‌وته‌كان نه‌خش و نیگاری كێشا و په‌یكه‌ری گڵینی ساز كرد و به‌ ئاگر برژاندی و به‌و جۆره‌ ده‌روازه‌ی شارستانییه‌تی بۆ مرۆڤ كرده‌وه‌ له‌م به‌شه‌ی جیهانه‌دا. . . .

جوگرافیای كشتوكاڵ له‌ كوردستان

پێناسه‌ی جوگرافیای كشتوكاڵ :
جو‌گرافیای كشتوكاڵ بریتییه‌ له‌خوێندنه‌وه‌ی چالاكییی كشتوكاڵییه‌كان له‌ ڕوانگه‌ی شوێنه‌وه‌ ، ئه‌مه‌ش واده‌گیه‌نێت دراسه‌كردنی كشتوكاڵ به‌ تێڕایی وئه‌و چالاكیانه‌ی كه‌ كشتوكاڵ ده‌یانگرێته‌وه‌ له‌ چاندنی ڕووه‌ك وبه‌خێوكردنی ئاژه‌ڵ ، دابه‌شكردنی به‌روبوومی كێڵگه‌ هه‌روه‌ها كرێكارو ئامێر وهه‌موو كه‌ره‌سته‌كانی تری كشته‌كاڵ.

جوگرافیای كشتوكاڵ دادنرێ به‌ یه‌كێك له‌ لقه‌كانی زانستی جوگرافیا كه‌ بایه‌خ ده‌دات به‌ دیراسه‌ی شێوازه‌كانی شوێن بۆ دیارده‌ مرۆڤایه‌تییه‌كان وسروشتییه‌كان وپه‌یوه‌ندییه‌ ناوخۆییه‌كان بۆ شێوازه‌كان .
جوگرافیای كشتوكال داده‌نرێ به‌ به‌شێك له‌ جوگرافیای سروشتی به‌ڵكو داده‌نرێ به‌ به‌شێك له‌ جوگرافیای ئابووری به‌مه‌ش جوگرافیای كشتوكاڵ مه‌فهومێكی فراوانتر وه‌رده‌گرێت ، ده‌ێته‌ به‌شێك له‌به‌شه‌كانی جوگرافیای مرۆیی .

گرنگی پێدان به‌ كشتوكاڵ وه‌ك داهاتێكی گرنگ بۆ خۆراكی مرۆڤ وایكرد گرنگییه‌كی باشر بدرێته‌ جوگرافیای كشتوكاڵ له‌ نێوان لقه‌كانی جه‌گرافیای مرۆییدا ، به‌ جۆرێك ببێته‌ یه‌كێك له‌ بابه‌ته‌ زیندوه‌كانی سه‌رده‌م .

گرنگی جوگرافیای كشتوكاڵ چڕده‌كرێته‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی له‌ دراسه‌كردنی جیاوازییه‌كانی شوێنی كشتوكاڵ له‌سه‌ر ڕووی زه‌وی ، وه‌ له‌سه‌ر لێكدانه‌وه‌ی ئه‌و جیاوازیانه‌ وئشكراكردنی هۆكاره‌كانیان .

لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی ڕێخكراوی هابیتان له‌ باره‌ی نشینگه‌ی گوندنشینه‌كانی
كوردستان له‌ ڕووی جوگرافیه‌وه‌‌ و بارودۆخی كشتوكاڵ تێیاندا :
. . . . فێربوون له‌ باره‌ی دیزاینی خۆماڵی خانوه‌كانی گوند . . ) ئه‌مه‌ ناونیشانی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن ڕێخراوی هابیتاتی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ باره‌ی خانوو ونیشینگه‌ی گونده‌كانی كوردستان ئاماده‌كراوه‌ ، لێكۆڵیه‌وه‌كه‌ به‌به‌شداری تیمێكی پسپۆری بیانی له‌ رێخراوی هابیتات و به‌هاوكاری له‌گه‌ڵ به‌شه‌كانی بیناسازی له‌ زنكۆكانی كوردستان له‌ هه‌ولێر ، سلێمانی ودهۆك ئه‌نجام دراوه‌ .
لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ له‌سه‌ر گونده‌كانی پارێزگاكانی هه‌ولێر ، سلێمانی ودهۆك كراوه‌ ، تیمه‌كانی به‌شداربوو له‌م لێكۆلینه‌وه‌یه‌دا ھه‌ستاون به‌ ئه‌نجامدانی روپێویی و كۆكردنه‌وه‌ی زانیاری مه‌یدانی له‌ گونده‌كان وپاشان زانیاریه‌كانی له‌ لایه‌ن پسپۆره‌كانی لێكۆلینه‌وه‌كه‌ تاوتوێكراوه‌ .
ته‌واوه‌ی لێكۆلینه‌وه‌كه‌ به‌ زمانی ئینگلیزی یه‌ و له‌ دووتوێی 56 لاپه‌ڕه‌ پێكهاتووه‌ ، له‌سه‌ره‌تادا باس له‌چۆنیه‌تی دیزاینی خانووه‌كانی گوند ده‌كات له‌ڕووی ئه‌ندازه‌ی بیناسازی یه‌وه‌ وهه‌ڵده‌ستیت به‌به‌راورد كردنی جۆری خانووه‌كان له‌ هه‌ردوو ناوچه‌ی‌ شاخاوی وده‌شته‌كانی كوردستان وخاڵه‌ جیاوازه‌كانی نێوانیان دیاری ده‌كات له‌ رووی جۆری خانوو وكه‌ره‌سه‌ی بیناسازی و هه‌روه‌ها چۆنیه‌تی به‌خێوكردنی ئاژه‌ڵ وپه‌له‌وه‌ر وجۆره‌كانیان ، هه‌روه‌ها باس له‌ جیاوازی چۆه‌كانی شوینی حه‌وانه‌وه‌ی ئاژه‌ڵ و ‌په‌له‌وه‌ر ده‌كات له‌ گونده‌مانی كوردستان و پاشانیش دێته‌ سه‌ر باسی به‌رهه‌می كشتوكاڵ وگیانداران چۆنیه‌نی به‌خێوكردنیان له‌ لایه‌ن گوند نشینه‌كان ئه‌و جیاوازیانه‌ی كه‌ به‌رچاو ده‌كه‌وێت له‌ هه‌ردوو ناوچه‌ی شاخاوی و ده‌شت له‌ كوردستاندا .
ئه‌وه‌ی زۆر گرنگه‌ له‌ لێكۆلێنه‌وه‌كه‌دا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پسپۆرانی لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ باس له‌ خاڵه‌ جیاوازه‌كانی ژیان ونشینگه‌ی گونده‌كا كوردستان ده‌كه‌ن و له‌ لێكۆلینه‌وه‌كه‌ باس له‌ نه‌بوونی مه‌رجی ته‌ندروستی خانووه‌كانی گوند ده‌كه‌ن له‌ لایه‌نی ئاوه‌شۆر و پاك وخاوێنی و شوینی نان خواردن وناندین . . . وتا دوایی .
هه‌روه‌ها باس له‌ چۆنیه‌تی به‌خێوكردنی ئاژه‌ڵه‌كان و په‌له‌وه‌ره‌كان ده‌كه‌ن له‌ شوێنی زۆر نزیكی حه‌وانه‌وه‌ی گوندنشینه‌كان خۆیان . كه‌ ئه‌مه‌ش به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی به‌ ناته‌ندروست داده‌نرێت .
له‌ كۆتایدا ئه‌گه‌ر هه‌ركه‌سێك ئه‌م لێكۆلینه‌وه‌یه‌ به‌ ووردی بخوێنێته‌وه ئه‌وه‌ تێده‌گات كه‌ ژیانی گونده‌كانی ئێمه‌ له‌ ڕووی گه‌شه‌كردنه‌وه‌ چه‌ند لاوازه‌ و به‌رهه‌مه‌كانی كشتوكاڵیش به‌ گشتی له‌ رووی چه‌ندایه‌تی وجۆرایه‌تی زۆر له‌ دواوه‌یه‌ .
له‌ كۆتایدا ده‌ڵێن خۆزگه چ له‌ لای تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌و چ له‌ لای ده‌وڵه‌ته‌وه‌ كشتوكاڵ وه‌ك كه‌رتێكی ستراتیژ ‌ دابنرابا و كاربكرابا بۆ سود وه‌رگرتن له‌م سامانه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ وه‌ك بنه‌مایه‌كی گرنگی ئابووری وبه‌شێوه‌یه‌كی خۆماڵی خۆمان بتوانرابا ئه‌م كه‌رته‌ گرنگه‌ی وڵاته‌كه‌مان فه‌راهه‌م بێنین .

كشتوكاڵ‌؛ كه‌رته‌ فه‌رامۆشكراوه‌كه‌ی‌ كوردستان

جیاواز له‌و پێشكه‌وتنانه‌ی‌ كه‌رتی‌ بازرگانی‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان به‌خۆوه‌ی‌ دیوه‌، كه‌رتی‌ كشتوكاڵی‌ نه‌ك هه‌ر هیچ پێشكه‌وتنێكی‌ به‌خۆوه‌ نه‌دیوه‌، بگره‌ له‌دوای‌ راپه‌ڕینه‌وه‌ ئاوڕێكی‌ ئه‌وتۆی‌ لێنه‌دراوه‌ته‌وه‌، به‌وه‌ی‌ تا ئێستا هیچ پرۆژه‌یه‌ك بۆ بوژانه‌وه‌ی‌ ئه‌و كه‌رته‌ ئابورییه‌ له‌لایه‌ن حكومه‌ت‌و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه‌ پێشكه‌ش نه‌كراوه‌، شاره‌زایانی‌ بواری‌ ئابوریش جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ پێشكه‌وتنی‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌، پێشكه‌وتنی‌ كه‌رتی‌ ئابورییه‌ له‌ كوردستاندا.

خاكێكی‌ به‌پیت، به‌ڵام بێبه‌رهه‌م:
ئه‌وه‌ی‌ ئه‌مڕۆ له‌ كوردستاندا تێبینی‌ ده‌كرێت، له‌ڕوی‌ جوگرافییه‌وه‌ خاكێكی‌ ده‌وڵه‌مه‌ندی‌ بۆ كشتوكاڵ‌ هه‌یه‌، به‌ڵام به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ كشتوكاڵ‌ له‌ زه‌وییه‌ كشتوكاڵییه‌كاندا ناكرێت، خاكه‌ به‌پیته‌كه‌ بێبه‌رهه‌م ماوه‌ته‌وه‌.
شاره‌زایانی‌ بواری‌ جوگرافیای‌ كوردستان روبه‌ری‌ زه‌وییه‌ كشتوكاڵییه‌كانی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان به‌ روبه‌رێكی‌ به‌رفراوان ده‌خه‌مڵێنن، به‌ وته‌ی‌ ئابوریناسانیش ئه‌گه‌ر ته‌واوی‌ روبه‌ری‌ كشتوكاڵی‌ كوردستان بچنرێت، یه‌كێك ده‌بێت له‌ سه‌رچاوه‌ ئابورییه‌ هه‌ره‌ گرنگ‌و گه‌وره‌كانی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان.
د. عه‌بدوڵڵا غه‌فور، پسپۆڕ له‌ جوگرافیای‌ كوردستان، له‌میانه‌ی‌ لێكۆڵینه‌وه‌كانیدا بۆ دیاریكردنی‌ سنوری‌ جوگرافی‌‌و روبه‌ری‌ زه‌وییه‌ كشتوكاڵییه‌كانی‌ كوردستان، بۆی‌ ده‌ركه‌وتوه‌ كه‌ باشوری‌ كوردستان زه‌وییه‌كی‌ به‌پیتی‌ كشتوكاڵی‌ هه‌یه‌و ئاوهه‌وای‌ ئه‌و هه‌رێمه‌ش بۆ كستوكاڵكردن گونجاوییه‌كی‌ تایبه‌تی‌ هه‌یه‌، ناوبراو باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ زه‌وییه‌ كشتوكاڵییه‌كان ده‌رفه‌تێكی‌ گه‌وره‌ به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌ده‌ن بۆ داچاندنی‌ به‌رهه‌مه‌ كشتوكاڵییه‌كان له‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا به‌تایبه‌ت كه‌ ئاوهه‌وای‌ ناوچه‌كه‌ گونجاوییه‌كی‌ باشی‌ هه‌یه‌.

په‌ككه‌وتنی‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌:
تا به‌ر له‌ راپه‌ڕینی‌ 1991ی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان، رژێمی‌ پێشوی‌ عێراق به‌ هه‌زاران له‌ گونده‌كانی‌ كوردستانی‌ ته‌خت كردو گوندییه‌كانی‌ به‌ره‌و مه‌ڵبه‌ندی‌ شاره‌كان راگواست، ئه‌مه‌ش كه‌رتی‌ كشتوكاڵی‌ به‌ته‌واوه‌تی‌ په‌كخست، به‌وه‌ی‌ دانیشتوانی‌ گونده‌كان زه‌وییه‌ كشتوكاڵییه‌كانی‌ خۆیان جێهێشت‌و له‌ شاره‌كان نیشته‌جێبون.

دوای‌ راپه‌ڕینی‌ 1991 ئه‌وه‌ی‌ پێویست بو حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان بیكات، ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی‌ گونده‌كانی‌ كوردستان‌و بوژاندنه‌وه‌ی‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌ بو، به‌ڵام به‌هۆی‌ ئاڵۆزبونی‌ بارودۆخی‌ سیاسیی‌ كوردستان‌و دروستبونی‌ شه‌إی‌ ناوخۆی‌ نێوان یه‌كێتی‌‌و پارتی‌‌و لایه‌نه‌كانی‌ دیكه‌، نه‌توانرا كار له‌سه‌ر كه‌رتی‌ كشتوكاڵدا بكرێت، ئه‌مه‌ش وایكرد گوندییه‌كان كه‌ له‌ سه‌رده‌مانی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ به‌عسدا له‌ گونده‌كانیان دورخرابونه‌وه‌، یارمه‌تیان نه‌درێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ گونده‌كانی‌ خۆیان‌و كار له‌سه‌ر زه‌وییه‌ كشتوكاڵییه‌كانیاندا بكه‌ن.

ته‌ها عه‌زیز، ئابوریناس‌و شاره‌زا له‌بواری‌ ئابوری‌، جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم یان ده‌سه‌ڵاتی‌ سیاسیی‌ كوردستان نه‌ك هه‌ر ئاوڕی‌ له‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌ نه‌داوه‌ته‌وه‌، بگره‌ كاریگه‌ری‌ خراپیشی‌ هه‌بوه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ گوندییه‌كان جارێكی‌ تر بۆ گونده‌كانی‌ خۆیان بگه‌ڕێنه‌وه‌و ده‌ست به‌ كاری‌ كشتوكاڵیی‌ بكه‌ن. ئه‌و شاره‌زایه‌ی‌ بواری‌ ئابوری‌ ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ سیاسیی‌ كوردستانی‌ به‌تایبه‌ت یه‌كێتی‌‌و پارتی‌، رۆڵێكی‌ خراپیان هه‌بو له‌ دامه‌زراندنی‌ ئه‌و گوندیانه‌ی‌ رویان له‌ شاره‌ گه‌وره‌كانی‌ كوردستان كردبو، چونكه‌ هه‌ر لایه‌نێك‌و له‌ رێگه‌ی‌ دامه‌زراندنی‌ ناپێویستی‌ خه‌ڵكه‌وه‌ هه‌وڵی‌ كێشكردنی‌ جه‌ماوه‌ری‌ به‌ره‌ولای‌ خۆی‌ ده‌دا، ئه‌مه‌ش به‌ وته‌ی‌ ناوبراو كاریگه‌ری‌ زۆری‌ دروستكردوه‌ له‌سه‌ر ئه‌و رێژه‌ زۆره‌ی‌ فه‌رمانبه‌رانی‌ حكومه‌ت له‌ ئێستادا، جگه‌ له‌وه‌ی‌ كه‌ لایه‌نه‌ شه‌ڕكه‌ره‌كان له‌ ساڵانی‌ دوای‌ راپه‌ڕیندا ژماره‌یه‌كی‌ زۆر له‌ گوندییه‌ ده‌ركراوه‌كانیان دژ به‌یه‌ك چه‌كدار كردو چه‌كداربون، دامه‌زرانی‌ گوندییه‌كانیش هۆكارێكه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ سه‌رچاوه‌ ئابورییه‌كانی‌ ئه‌وان له‌ گونده‌كانه‌وه‌ بۆ مه‌ڵبه‌ندی‌ شاره‌كان بگوازرێته‌وه‌‌و چیتر پێویستیان به‌ كشتوكاڵكردن نه‌بێت.

كشتوكاڵ‌ چاره‌سه‌ری‌ بێكاریی‌ ده‌كات:
به‌پێچه‌وانه‌ی‌ كه‌رته‌كانی‌ بازرگانی‌‌و پیشه‌سازییه‌وه‌، كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌ به‌وه‌ ده‌ناسرێته‌وه‌ كه‌ ده‌توانێت به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رفراوان ده‌رفه‌تی‌ كار دابین بكات.

پێشكه‌وتنی‌ كه‌رتی‌ بازرگانی‌‌و پیشه‌سازیی‌ ناتوانن ژماره‌یه‌كی‌ به‌رفراوانی‌ ده‌ستی‌ كار رابكێشن، چونكه‌ پێویستیان به‌ كرێكاری‌ كه‌م هه‌یه‌ له‌ راپه‌ڕاندنی‌ كاره‌كانیاندا، به‌ڵام یه‌كێك له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌ زه‌قه‌كانی‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ توانایدا هه‌یه‌ ژماره‌یه‌كی‌ به‌رفراوان له‌ ده‌ستی‌ كار بۆ خۆی‌ رابكێشێت. ئه‌و باس له‌وه‌ش ده‌كات كه‌ گرنگیی‌ پێشكه‌وتنی‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا هه‌ر له‌وه‌دا نییه‌ كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ سه‌رچاوه‌ ئابورییه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانی‌ كوردستان، به‌ڵكو ده‌توانێت به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رفراوان ده‌ستی‌ كار رابكێشێت‌و تا راده‌یه‌كی‌ باش كۆتایی‌ به‌ قه‌یرانی‌ بێكاریی‌ بهێنێت كه‌ ئه‌مڕۆ كوردستان به‌ده‌ستییه‌وه‌ گیرۆده‌ بوه‌. شه‌ماڵ‌ عه‌لی‌ ئه‌و بۆچونه‌ش ده‌خاته‌ڕو كه‌ ئه‌گه‌ر ئاوڕ له‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌ بدرێته‌وه‌، به‌دڵنیاییه‌وه‌ چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌ی‌ دامه‌زراندنی‌ فه‌رمانبه‌ران ده‌كات، به‌تایبه‌ت كه‌ ئێستا یه‌كێك له‌ كێشه‌ هه‌ره‌ گه‌وره‌كانی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم دامه‌زراندنی‌ ئه‌و رێژه‌ زۆره‌ی‌ فه‌رمانبه‌رانه‌ له‌ فه‌رمانگه‌كاندا، به‌ڵام پێشكه‌وتنی‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌ واده‌كات كه‌ حكومه‌ت بتوانێت رێژه‌یه‌كی‌ زۆر له‌و كادیرانه‌ی‌ پێویستی‌ نین، له‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵدا جێگایان بكاته‌وه‌، به‌مه‌ش رێژه‌یه‌كی‌ زۆری‌ داهاتی‌ كوردستان كه‌ ئێستا وه‌ك موچه‌ دابه‌ش ده‌كرێت، بۆ سندوقی‌ دارایی‌ حكومه‌ت ده‌گه‌ڕێته‌وه‌و ده‌توانرێت له‌ كاره‌ خزمه‌تگوزارییه‌كاندا به‌كاربهێنرێت

بەم پێنج جۆره‌ سەوزەیە کێشت دابەزێنە

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Oct 2013 16:02:00 +0000

رەنگە زۆربەی زۆرمان کاتێک دەمانەوێت کێشمان کەم بکەینەوە زۆربەی خواردنە بەسوودەکان نەخۆین، لەگەڵ ئەمەشدا زۆربەی خواردنەکان سوودیان هەیە بۆ ئەم دیاردەیە کە دەبنە هۆی دابەزاندنی کێش و ئێمەش لەم زانیاریە بێ ئاگاین، بۆیە دەتوانیت ئەم سەوزانە بخۆیت کاتێک دەتەوێت کێشت دابەزێنیت.
1. برۆکلی: ئەم سەوزیە سوودێکی زۆری هەیە بەوەی کە دەبێتە هۆی تواندنەوەی چەوری لەش و بەمەش کێشی لەش کەم دەکات و هەروەها دەوڵەمەندە بە ڤیتامەنەکان، بۆیە دەبێت بە بەردەوامی بخورێت.

2. سپێناخ: رێژەیەکی زۆر مادەی کلۆریهاتی تێدایە، کە دەبێتە هۆی دابەزاندنی کێش و هەروەها دەوڵەمەندە بە ڤیتامین C کە سوودێکی زۆری هەیە بۆ جەستە.

3. بیبەر: هەموو رەنگەکانی بیبەر سوودیان هەیە بۆ دابەزاندنی کێش و بەتایبەتی بیبەری تون کە سوودێکی زۆری هەیەو دەبێت بخورێت.

4. خەیار: ئەم سەوزەیە هەمیشە وادەکات هەست بە تێر بوون بکەیت و ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی کەمتر نان بخۆیت و کێشت دابەزێت.

5. گێزەر: ئەم سەوزەیە دەوڵەمەندە بە ڤیتامینشA کە دەبێتە هۆی تواندنەوەی چەوری زیادەی لەش و هەروەها تامێكی خۆشە و سوودیتری زۆرە.
خەندان ـ
وەرگێڕانی: راز سیروان
سەرچاوە:yasmina.com

لەمەودوا ئاوی لیمۆ زۆر بخۆ

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Oct 2013 15:57:00 +0000

رەنگە زۆرجار ئاماژەمان بە سوودەکانی لیمۆ دابێت و چەندین جار روونکردنەوەمان لەسەر داوە، بەڵام ئەم جارە سوودە سەڕسورهێنەرەکانی ئاوی لیمۆ دەخەینە بەرچاو تاکو تۆش بیخۆیت و سوودی لێوەربگریت.

1. دەبێتە هۆی چالاککردنی کۆئەندامی بەرگری بۆ ئەمەش ئەگەری توشبوونمان بە زۆربەی نەخۆشیەکان کەم دەکاتەوە.

2. بەهۆی ئەوەی ریَژەیەکی زۆر مادەی پۆتاسێۆمی تێدایە، دەبێتە هۆی چالاککردنی مێشک و دەمارەکان و هەروەها لە نەخۆشیە درێژخایەنەکان دەمانپارێزیت.

3. سوودێکی زۆری هەیە بۆ کۆئەندامی هەرسکردن و کاری گەدە رێکدەخات.

4. چارەسەری دیارەدەی ژەهراوی بوون لە جەستەدا دەکات کە زۆرجار بەهۆی خواردنە بەسەرچوەکانەوە تووشمان دەبێت.

5. دەبێتە هۆی پاک کردنەوەی ناو دەم و ددانەکان چونکە دەبێتە هۆی کوشتنی میکرۆبەکان و بەمەش یارمەتی کرداری هەناسەدان دەدات.

6. هەروەها خوێن پاک دەکاتەوەو بەمەش وادەکات خوێنێکی پاک بچێت بۆ دڵ و ئەگەری تووشبوون بە زۆربەی نەخۆشیەکانی وەک شەکرەو کۆلسترۆڵ کەم دەکاتەوە.

7. دەبێتە هۆی دابەزاندنی کێش.

8. رێژەی ترشی لە لەشدا زیاد دەکات و ئەمەش دەبێتە هۆی چالاککردنی کۆ ئەندامی میز و میزەڕۆ.

9. وزەیەکی زۆر دەدات بە لەش.

10.مادەی کافاین کە زیانێکی زۆری هەیە بۆ جەستەو لە چاو قاوەدا هەیە ئەم ئاوی لیمۆیە دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی ئەم مادەیە لە جەستەدا.
خەندان
وەرگێڕانی: راز سیروان
سەرچاوە:eyepop.com

تێكه‌ڵه‌یه‌ك بۆ چاره‌سه‌ری مێخه‌كه‌

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Oct 2013 15:54:00 +0000

زۆرجار له‌كاتی له‌ پێكردنی پێڵاودا بۆ كاتێكی زۆر، ئه‌گه‌ر پێڵاوه‌كه‌ پێیه‌كانت بگوشێت یان بچوك بێت، مێخه‌كه‌یه‌ك له‌ قاچ وله‌ نێوان په‌نجه‌كانتدا دروست ده‌بێت، هه‌روها زۆربه‌ی چار له‌ نێوانی په‌نجه‌ی ده‌ستیشه‌وه‌ ده‌رده‌چێت، بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م كێشه‌یه‌ د. هنه‌ری شێبان، كه‌ پزێشكێكی لوبنانییه‌ باس له‌ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و كێشه‌یه‌ ده‌كات له‌ رێگه‌ی ره‌شكه‌ و سركه‌-وه‌.

به‌شێك له‌ ره‌شكه‌كه‌ بێنه‌و وردی بكه‌ تا وه‌ك ئاردی لێ دێت، پاشان له‌گه‌ڵ سركه‌ تێكه‌ڵی بكه‌، پاشان له‌سه‌ر مێخه‌كه‌كه‌ دایبنێ و شوێنی مێخه‌كه‌كه‌ بپێچه‌ره‌وه‌، یان له‌زگه‌ی برینداری لێی بده‌ بۆ ماوه‌ 12 سه‌عات، پاش لابردنی له‌زگه‌كه‌ ئه‌نجامێكی سه‌ركه‌وتوو ده‌بینیت، به‌لاَم ئه‌گه‌ر به‌ یه‌كجار لانه‌برا دووباره‌ی بكه‌ره‌وه‌.

سوده‌كانی جه‌رجیر بزانه‌

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Oct 2013 15:51:00 +0000

جەرجیر رووه‌كێكه‌ سوودێكی زۆری هه‌یه‌ بۆ مرۆڤ و كار له‌سه‌ر ئه‌م خاڵانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كات:

1. جه‌رجیر ده‌وڵه‌مه‌نده‌ به‌ ڤیتامینH كه‌ ئاره‌زووی سێكسی به‌رز ده‌كاته‌وه‌.
2. میزكردن ئاسان ده‌كات.
3. نه‌هێشتن و چاره‌سه‌ری به‌ڵه‌كبوون و ره‌نگبوونی پێست.
4. كار له‌سه‌ر پاككردنه‌وه‌ی خوێن له‌ له‌شدا ده‌كات.
5. كار له‌سه‌ر به‌هێزكردنی پووك و ددان ده‌كات.
6. كار له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی ئازاری جومگه‌ و ئێسقان ده‌كات.
7. ئاسانكاری بۆ هه‌رسكردن ده‌كات.
8. چاره‌سه‌ری په‌تای ئه‌نفلۆنزا ده‌كات.

ئاماده‌كردن: فه‌ره‌ح به‌هیج
سه‌رچاوه‌: موقع انا كیف

خه‌ندان

بەزالیای سارد و شێرپەنجە

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Oct 2013 15:49:00 +0000

بەزالیا یاخود پۆڵکە، یەکێکە لەبەرهەمە پاقلەمەنیەکان کە "مەندڵ" بەکاریهێنا بۆ ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکەی و توانی سەکەوتنێکی باش بەدەست بهێنیت لە بۆماوەدا، بەهۆی بەکارهێنانی ئەم رووەکەوە.

ئەوەی شایەنی باسە ئەم رووەکە سوودێکی زۆری هەیە بۆ تەندوستی مرۆڤ وچارەسەری زۆربەی نەخۆشیەکان دەکات بەتایبەتی شێرپەنجە.

زانایان ئەوه‌یانڕاگەیاندووە: ئەم رووەکە ئەگەر لە پلەیەکی گەرمی نزمدا دابنرێت و پاشان بخورێت دەبێتە هۆی لەناوبردنی خانە شێرپەنجەییەکان و گەشەیان دەوەستێنێت، بۆ ئەمەش پێشبینی دەکرێت کە بە کاڵی بخورێت یاخود ماوەیەکی کەم بکوڵێنرێت تاکو ئەم سوودەی بمێنێت.
خەندان
وەرگێرانی:ڕاز سیروان
سەرچاوە:laha magazine.com

بەم رێگا ئاسانە خۆت لە هەڵامەت بپارێزە

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Oct 2013 15:48:00 +0000

وەک ئاشکرایە ئەم وەرزە زۆر لەبارە بۆ ئەوڤایرۆسانەی کە مرۆڤ تووشی نەخۆشی هەڵامەت دەکەن، هەروەها ئەمەش دەگوێزرێتەوە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکیتر.

ئەوەی شایەنی باسە لەم وەرزەدا ئەم پەتایە تەواو بڵاو بوه‌تەوەو هەروەها چارەسەرکردنی کارێکی ئاسان نیە، چونکە ئەم ڤایرۆسە هەموو کاتێک شێوازی خۆی دەگۆڕێت، بۆیە ئەنتی بایۆتیکەکان ناتوانن بە ئاسانی لە ناوی ببەن، بۆ ئەمەش دەتوانیت خۆت لەم پەتایە بپارێزیت بەم ریَگا ئاسانە
کەرەسەکان:
یەک لیمۆ
هەنگوین
زەنجەفیل (بە شیَوەی تۆز) یاخود دەتوانیت خۆت ورد وردی بکەیت.

ئامادەکردن وبەکارهێنانی:
شوشەیەکی سەرداخراو یاخود بوتڵێک دەهێنین و پاشان لێمۆکە قاش دەکەین و لەناویدا دایدەنێن و زەنجەفیل و هەنگوینەکەش دەکەین بە سەریدا، پاشان سەرەکەی دادەخەین و لە ئامێری بەفرگردا دەیدەنێن بۆ ماوەی دوو رۆژ، پاشان بەیانیان دوای نان خواردن کەوچێک لەم تێکەڵەیە دەکەینە ناو یەک کوپ ئاوەوە دەیخۆینەوە سوودی زۆری دەبێت و بەتەواوی بەرگری لەش زیاد دەکات.

تێبینی: ڕێژەکان دەتوانیت بە پێێ ئارەزوی خۆت زیاد و کەم بکەیت.
وەرگێڕانی: راز سیروانخەندان
سەرچاوە:about.com

ناوکی ترێ لە چارەسەری کیمیاوی باشترە

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Oct 2013 15:46:00 +0000

ترێ یەکێکە لە میوە بەسوودەکان کە پێویستە بەردەوام بخورێت، بەڵام لە ترێ کە گرنگتر ناوکەکەیەتی کە سوودێکی زۆری هەیە بۆ کەم کردنەوەی نەخۆشی شێرپەنجە بەتایبەتی شێرپەنجەی کۆلۆن.

لێکۆڵینەوەکان ئاشکرایان کردووە کە ئەوانەی ناوکی ترێ دەخۆن تەندروستیەکی باشتریان هەیە و هەروەها ئەگەری تووشبوونیان بە شێرپەنجە کەمترە.

بۆ ئەمەش توێژینەوەیەکی زانستی لە یەکێک لە زانکۆ بەناوبانگەکانی بەریتانیا لەسەر چەند کەسێک ئەنجامدرا، هەندێکیان بەردەوام ناوکی ترێیان دەخوارد و هەندێکی دیكه‌شیان لە کاتی خواردنی ترێکەدا ناوکەکەیان دەردەهێنا.

سه‌رپه‌رشتیارانی توێژینه‌وه‌كه‌ گەیشتنە ئەو ئەنجامەی کە ئەوانەی ناوکی ترێ دەخۆن کۆئەندامی هەرس و کۆلۆنیان باشتر کاردەکات.

ئەوەشیان ڕاگەیاند کە ناوکی ترێ دەبێتە هۆی لابردنی ئەو خانانەی کە دەبنەهۆی توشبوون بە نەخۆشیی شێرپەنجە و ئەو کەسانەی کە تووشی ئەم نەخۆشیە دەبن دەتوانن ناوکی ترێ بخۆن، چونکە زۆر لە چارەسەری کیمیاوی باشترە.

یه‌كێك له‌ سووده‌كانی دیكه‌ی ناوكی ترێ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بەکتریای ناوچەی کۆم لەناودەبات و هۆكارێكیشه‌ بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی هه‌وكردن.
خەندان
وەرگێڕانی:ڕاز سیروان
سەرچاوە:Laha magazine.com

بۆچی میوەکانی بە نرخی ئاڵتون فرۆشت

noreply@blogger.com (Anonymous) — Tue, 22 Oct 2013 15:33:00 +0000

لە وڵاتی ژاپۆن ئەگەر یەکێکی بیانی بیەوێت میوە بکڕێت و بچێتە لای بەقاڵەکان کە دووکانەکانیان بە شێوەیەکی جوان و سەرنجڕاکێش ڕازاندۆتەوە، هیچ کات هەست ناکات میوەی کڕیوە بەڵکو هەست دەکات هاتووە بۆ کڕینی ئاڵتون.

لە فرۆشگاکانی وڵاتی ژاپۆن بە تایبەتی گرانبەهاکان میوە زۆر بە گران دەفرۆشرێت کە نرخەکەی دەگاتە نرخی ئاڵتون، بۆ یە دانیشتوانی شارەکە ناتوانن بە کیلۆ بیکڕن بەڵکو تەنها بە دانە ئەیکڕن واتە یەک سێو یان یەک هێشوو ترێ.

لەگەڵ ئەمەشدا میوەکە بە نایلۆن دەپێچرێتەوە دەشکرێتە قاپێكی پلاستیکەوە تا ئەگەر میوە کەوت ئەوکاتە تێک نەچێت و بەکەڵکی خواردن بێت.

هەروەها کێشەکەی دەور دەبینیێت واتە ئەگەر سێوێک کێشەکەی گەورەتربێت گرانتر دەبێت و جۆرەکەشی دەوردەبینێت بۆ نمونە نرخی یەک هێشو ترێ دەکاتە ٥٥ ئێرو بەڵام یەک قۆخ دەکاتە ٢٠ ئێرۆ.

بۆ ئەمەش ئێستا لەم وڵاتە لە زۆربەی ئاهەنگ و بۆنەکاندا میوە دەبەن بە دیاری و بە شێوازێکی جوان دەیپێچنەوە.

"یوشینوبو ایشیاما"کە سەرۆکی بەشی بەرهەمهێنانی خۆراکە لە وڵاتەدا دەڵێت: "بەهۆی ئەوەی کە زۆربەی کەسەکان وەک دیاری بەکاریدەهێنن ئێمە هەوڵمان داوە بە باشترین و جوانترین شێوە میوەکان دروست بکرێن".

هۆکاری ئەم نرخەش دەگەرێتەوە بۆ زۆر خواردنی میوە لەلایەن دانیشتوانی ئەم ووڵاتەو هەروەها کەمی میوەکان و ئەم نرخەش زیاتر بۆ ئەوە دانراوە تاکو بەهای میوەکان بزانرێت.

بۆیە تاکو میوە زۆرەو گران نەبووە هەموو ڕۆژێک بیخۆ تاکو شارەزای تامەکانیان ببێت.
خەندان
وەرگێڕانی:راز سیروان
سەرچاوە:maktoob.com

داواكاری گشتی لیستێك خواردنی مەترسیدار بڵاودەكاتەوە

noreply@blogger.com (Anonymous) — Sun, 13 Oct 2013 21:00:00 +0000

داواكاری گشتیی هەرێمی كوردستان لیستێك ناوی خواردەمەنی مەترسیدار بڵاودەكاتەوەو داوا دەكات لە هەرشوێنێك هاووڵاتییان ئەو جۆرە خۆراكانەیان بەدیكرد، داواكاری گشتی لێ ئاگادار بكەنەوە.

سودەكانى هه نگوین

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 11 Oct 2013 20:30:00 +0000

هەنگوین ده‌رمانه‌ شیفابه‌خشه‌ كۆمه‌ڵێك سوودی زۆری هه‌یه‌، له‌وانه‌:
1) زۆر باشه‌ بۆ برین ئه‌گه‌ر ڕۆژی (3)جار چه‌وری بكه‌ی بۆ ماوه‌ی (41) ڕۆژ.
2) له‌شی مرۆڤ زۆر به‌هێز ده‌كات و ئه‌عسابی هێمن ده‌كاته‌وه‌.
3) گه‌ده‌ زۆر به‌ ئاسانی و خێرایی وه‌ری ده‌گرێ‌.
4) زۆر یارمه‌تی گه‌ده‌ ئه‌دات بۆ هه‌رس كردن.
5) بۆ حه‌ساسیه‌تی چاو زۆر به‌سووده‌ ئه‌گه‌ر وه‌ك مه‌ڵهه‌م به‌كاربهێنرێت.

6) وه‌ك شیرینییه‌كانی تر زیان به‌ ددان ناگه‌یه‌نێت.
7)ژانی جومگه‌كان كه‌م ده‌كاته‌وه‌ و، ئه‌گه‌ر پێشی چه‌وور بكرێت هه‌وكردنه‌كانی ناهێڵێت.
بۆ قژ كارگه‌ریی زۆری ده‌بێت ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ ئاو تێكه‌ڵ بكرێت و لێی بدرێت.
9) ره‌نگی ده‌م‌وچاو جوان ده‌كات، ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ زه‌یتی زیتون تێكه‌ڵا بكرێت و پێی چه‌ور بكرێت.
10) زۆر كاریگه‌ره‌ بۆ (دا‌و الصدف) ئه‌گه‌ر بۆ ماوه‌ی دوو مانگ به‌شێوه‌ی چه‌ور كردن به‌كار بهێنرێت.
بۆ ئه‌وه‌ی كارگه‌رییه‌كه‌ی زیاتر بێت، پێویسته‌ له‌ ژێر ڕێنمایی پزیشكێكی (گبّ النّبوی)دا ئه‌م ده‌رمانه‌ به‌كار بهێنرێت.
11) زۆر باشه‌ بۆ (جیوبی ئه‌نفی) ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر لوت دابنرێت و به‌ لۆكه‌ ببه‌سترێت تا به‌یانی بۆ ماوه‌ی (31) ڕۆژ.
12)هه‌ر نه‌خۆشییه‌كت هه‌بێت به‌یارمه‌تیی خوای گه‌وره‌ چاره‌سه‌ری ده‌كات.
13) بۆ (وشكه‌ بیرۆ) به‌كار ده‌هێنرێت و ڕۆژێ‌ (3) جار پێی چه‌ور بكرێت.
14) له‌گه‌ڵ ئاوی گێزه‌ر تێكه‌ڵ بكرێت بۆ زیپكه‌ی ده‌م‌وچاو زۆر سوودی ده‌بێت، كه‌پێی ده‌ڵێن (حه‌ب‌وشه‌باب).

سووده‌كانی‌ گوێز

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 11 Oct 2013 20:25:00 +0000

له‌سه‌رده‌می ئیغریقییه‌كانه‌وه‌ گوێز ره‌مزی زیره‌كی بووه‌، بۆیه‌ به‌ڕێكه‌وت نییه‌ كه‌ له‌ مێشكێكی بچوك ده‌چێت، به‌ڵكو گوێز زۆر سودمه‌نده‌ بۆ خانه‌كانی مێشێك ‌و له‌گه‌ڵیشدا له‌ش ساغی، ئه‌مه‌ش هه‌ر له‌خۆڕا نه‌هاتووه‌.

دواترین لێكۆڵینه‌وه‌ی زانكۆی به‌رشلۆنه‌ له‌سه‌ر گوێز ده‌ریخست كه‌ رۆژانه‌ خواردنی‌ بڕی حه‌وت گوێز رێژه‌ی چه‌وری له‌خوێندا كه‌مده‌كاته‌وه‌ و په‌ستانی خوێن نزم ده‌كاته‌وه‌ ‌و رێژه‌ی شه‌كریش له‌خوێندا ڕاده‌گرێت.

هه‌روه‌ها لێكۆڵینه‌وه‌كان ئه‌وه‌شیان ده‌رخستووه‌ كاتێك كه‌ كه‌سێك ده‌یه‌وێت كێشی كه‌مبكاته‌وه‌، گوێز یاریده‌ده‌رێكی باشه‌ بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی هه‌ستی برسێتی، چونكه‌ گوێز پڕه‌ له‌جۆره‌ها چه‌وری به‌سود.

زاناكانی زانكۆی به‌رشلۆنه‌، 22 كه‌سیان خسته‌ ژێر تاقیكردنه‌وه‌وه‌، له‌كاتێكدا ئه‌و كه‌سانه‌ 22 نه‌خۆشی جیاوازیان هه‌بووه‌، وه‌كو شه‌كره‌ و په‌ستانی خوێن و قه‌ڵه‌وی.

ئه‌م كه‌سانه‌ بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ رۆژانه‌ 30 گرام گوێزیان ده‌خوارد. پاش ئه‌و ماوه‌یه‌ ده‌ركه‌وت ئه‌و كه‌سانه‌ پێكهاته‌ی "سه‌یروتین"یان كه‌متر بۆته‌وه‌ به‌ به‌راود به‌و كه‌سانه‌ی گوێز ناخۆن.

پێكهاته‌ی "سه‌یروتین" كێش راده‌گرێت ‌و رێژه‌ی چه‌وری ‌و شه‌كر له‌خوێندا راده‌گرێت، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ راگرتنی كۆلستروڵ له‌ خوێندا.

ڤیتامین و ماده‌ گرنگه‌كان كه‌ له‌ گوێزدا هه‌ن:

ئۆمیگا ٣
مه‌گنیسیۆم
ڤیتامین E
پرۆتین
پۆتاسیۆم
مه‌گنیسیۆم
كوبه‌ر
زینك
میلاتونین
دژه‌ئۆكسید

سوده‌كانی‌ هه‌نجیر

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 11 Oct 2013 20:17:00 +0000

به‌گوێره‌ی‌ هه‌واڵێكی‌ سایتی‌ (ماشی‌) لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی‌ نوێی‌ پزیشكی‌ ده‌ریخستووه‌، هه‌نجیر ڕیشاڵی‌ (بیكیتین)ی‌ تێدایه‌، كه‌ سودی‌ بۆ كۆ ئه‌ندامی‌ هه‌رس هه‌یه‌، هاوكات یارمه‌تیده‌ریشه‌ بۆ له‌ناوبردنی‌ كۆڵستڕۆڵی‌ زیان به‌خشی‌ له‌شی‌ مرۆڤ ‌و كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ په‌ستانی‌ خوێن له‌یه‌ك كاتدا، ئه‌گه‌ر هه‌نجیر زۆر بخۆرێت ده‌بێته‌ هۆی‌ كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ په‌ستانی‌ خوێن‌و دابه‌زاندنی‌ سۆدیۆم‌و پۆتاسیۆم له‌له‌شدا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌نجیر له‌پێكهاته‌كه‌یدا بڕێكی‌ زۆر سۆدیۆم‌و پۆتاسیۆم هه‌یه‌، كه‌ ده‌بێته‌ هۆی‌
پارێزگاریكردنی‌ په‌ستانی‌ خوێن به‌تایبه‌ت بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ دووچاریان ده‌بێت.

هه‌ر له‌لێكۆڵینه‌وه‌ نوێیه‌كه‌دا ده‌ركه‌وتووه‌، هه‌نجیری‌ وشككراوه‌، بڕێكی‌ زۆر له‌ترشه‌ چه‌ورییه‌كانی‌ (ئۆمیگا 3 ئۆمیگا 6)ی‌ تێدایه‌، ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆی‌ پارێزگاریكردن توشبوون به‌نه‌خۆشییه‌كانی‌ دڵ.

لەپاش خواردنی بیبەری تیژ، ئاو مەخۆرەوە

noreply@blogger.com (Anonymous) — Fri, 20 Sep 2013 12:36:00 +0000

بیبەری تیژ مادەیەكی كیمیایی تێدایە بەناوی كابستین، كە لەگەڵ ئاو كارلێك ناكات. بۆیە هەركاتێك بیبەری تیژت خواردو گەرم بوو، ئەوا یەك لەمانە بخۆ، شیر، ماست، ئایس كرێم، بۆئەوەی تیژیەكە نەمێنێت. بەتایبەت شیر كە مادەی كازایینی تێدایە، كە هەڵدەستێت بەشكاندنی كابستین و وادەكات تیژیەكە نەمێنێت، یان كەم بێتەوە