Jan Klerk

Een 'wedje' rond Digitaal Lezen in 2012

2012-01-06T19:00:00.000+01:00

In m'n vorige post schreef ik dat de doorbraak van het eBook er ook in 2012 niet van komen. 'Stuurgroep eBooks'-lid Lotte Sluyser en Aad van Tongeren, beleidsadviseur bij OCW, daagden me vervolgens via Twitter uit tot een wedje dat die doorbraak er wél gaat komen. Persoonlijk zou ik het bijzonder toejuichen als die doorbraak er zou komen maar ik geloof er nog niet in omdat digitaal lezen in Nederland deels nog steeds zo'n enorm getob is. Ik zeg deels, omdat bepaalde vormen van digitaal lezen inmiddels gewoon wel goed werken.

Dankzij de iPad bijvoorbeeld lees ik NRC en Volkskrant dagelijks digitaal en raak ik de papieren krant bijna niet meer aan. De kranten-apps zijn weliswaar geen wonder van vernuft (bijvoorbeeld artikelen delen is, in tegenstelling tot bijv. bij New York Times en The Guardian, niet mogelijk) maar ze werken simpel en het lezen van de krant op de iPad is prettig en gaat veel sneller dan op papier. Ik heb inmiddels ook een digitaal abonnement op Wired voor de iPad. Wired is in de digitale versie (via de Kiosk-app) gewoon een stuk beter dan het papieren tijdschrift en heeft allerlei grappige functionele toevoegingen. Ik kan het iedereen aanbevelen. Daar is digitaal werkelijk van toegevoegde waarde.

Het 'grote tobben' begint met de eBooks. Het is bekend dat ik een fan ben van de Amazon Kindle. Enorm aanbod van eBooks, lage prijzen en veel functionaliteit maken lezen op de Kindle een feest. De Kindle zelf ligt fijn in de hand en steek je zo in je binnenzak of tas. Dankzij de Kindle-apps voor iPhone, iPad, PC en Android kun je bij Amazon gekochte eBooks op alle devices lezen en Amazon houdt bij waar je gebleven bent. Allemaal probleemloos. Er zijn slechts twee problemen, één: er is geen Nederlandstalig aanbod en twee: ik ben niet bereid nóg een ereader aan te schaffen om Nederlandstalige titels te lezen. Kortom als ik nu een Nederlandstalige titel koop moet ik de DRM slopen met een speciaal programma, het boek met een ander programma converteren van ePub naar Mobi-format en het vervolgens op de Kindle zetten. Kost je na succesvolle installatie van de programma's ongeveer 5 minuten als je handig bent. Voor wie wil weten hoe dat werkt verwijs ik naar een eerdere post. Op dit front is weinig nieuws te melden.

Of toch wel? Nederlandstalige titels kun je bij een aantal winkels bestellen. Zo kocht ik gisteren bij eBooks.nl voor €10,- de titel 'Snel Geld' van Jens Lapidus. eBook in winkelmandje gedaan, betaald via iDeal, gedownload, verplicht geopend in Adobe Digital Editions, die versie vervolgens gemaild naar m'n Gmail, titel geopend in Adobe DE op m'n andere laptop, DRM gesloopt via ePub DRM-removal, geopend in Calibre, geconverteerd naar Mobi en vervolgens op de Kindle gezet. Gekkenwerk!

Die titel had ik natuurlijk gewoon bij Bol.com moeten bestellen! Is wel € 2,50 duurder dan bij eBooks.nl (en € 2,50 duurder dan het papieren exemplaar!) maar daarvoor krijg je inmiddels ook wat. Bol heeft de 'oude' Boekenbol-app vervangen door de 'digitaal lezen'-app en daar stilletjes functionaliteit aan toegevoegd. Jammer alleen dat de app alleen voor Android volledig ontwikkeld is. Bij iPad en iPhone ontbreekt de Bol-winkel en kun je alleen lezen (zal wel iets met door Apple minder gewenste concurrentie met Apple's iBookstore te maken hebben). Bij Android is de winkel gelukkig wel geïntegreerd in de app. Ook bij deze apps worden je titels én je leesgedrag in de cloud bewaard en kun je device-onafhankelijk lezen. Je kunt dus altijd met al je devices bij al je in het verleden aangekochte titels! Bestellen en betalen gaat iets minder simpel dan bij Amazon's '1-click systeem' maar is best te doen. Hulde aan Bol tot zo ver. Maar ik weiger dus ook nog eens voor € 149,- de Sony PRS-T1-reader aan te schaffen, de enige ereader waarop de Bol-winkel is geïnstalleerd. Als alternatief naast de Kindle lees ik m'n (bij Bol gekochte) Nederlandstalige titels dus soms ook op de iPad en de Samsung GSII. Omdat het kan. Titels die ik bij andere aanbieders heb gekocht kan ik dus niet lezen met de Bol-app! Dan hebben we natuurlijk de iBook-store nog van Apple. Daar had ik 'Snel Geld' voor € 14,99 kunnen kopen en met de iBook-app op m'n iPad of iPhone lezen.

Je kunt ook streaming digitaal lezen. Bijvoorbeeld bij Yindo. Eigenlijk koop je alleen toegang tot een titel maar krijg je nooit een bestand in je bezit. De eerste pagina's kun je altijd gratis lezen. Je kunt alleen lezen, niet downloaden en een internetverbinding is noodzakelijk. Lezen kan op pc, iPad of smartphone maar dus weer niet op een eReader. Verder vind ik de leeservaring drie keer niks, maar dat kan persoonlijk zijn. Ook 24Symbols biedt zo'n streaming-service die vergelijkbaar werkt met Yindo. Lijkt qua businessmodel nog meer op Spotify. En sinds vandaag ook verkrijgbaar als 'White Label' oplossing. Dus wellicht ook wat voor bibliotheken?

Dan zijn er nog de verschillende manieren om aan rechtenvrij spul te komen. Dat kan ook bij Amazon en de iBookstore. Dat kan natuurlijk bij DBNL en er zijn ook handige apps die zoeken in de verschillende bronnen voor rechtenvrije eBooks zoals de 'eBook Search'-app. Werkt heel gemakkelijk én perfect en levert resultaten op in verschillende formats. Lezen van gevonden titels kan direct via de iBook-app maar je kunt gevonden titels (mits beschikbaar in Mobi) ook naar je Kindle versturen. In de App-store en de Android Market zijn verder nog een hele zooi reader-apps verkrijgbaar die betaalde en onbetaalde eBooks ontsluiten. De Aldiko-reader voor Android bijvoorbeeld is dan best mooi. Rechtenvrij spul lezen (rechtendragend kan nog steeds niet in Nederland) met de 'Google Books-Chrome-app' van Google gebeurt trouwens ook streaming. Deze app levert wat mij betreft de beste ervaring qua streaming.

En de openbare bibliotheek. We hadden natuurlijk al de eBook eregalerij met 25 klassiekers. Bijzonder leuk initiatief maar de klassiekers zijn grotendeels onverteerbare titels voor een moderne lezer. Gelukkig komt er binnenkort nog veel meer leuk oud eSpul beschikbaar in de eregalerij. Dan gaan de bibliotheken dit voorjaar met de Public Library Online van Bloomsbury aan de slag. Werkt vergelijkbaar met Yindo en 24 symbols. Verschil is dat je geen toegang koopt uit een min of meer volledig titelaanbod maar tijdelijk toegang krijgt tot een beperkt aantal titels via je bibliotheeklidmaatschap. Het titelaanbod maakt me in ieder geval nieuwsgierig evenals de leeservaring bij PLO. Het begin is er, maar een 'killer-app' is die PLO niet natuurlijk.

En de (potentiële) Nederlandse gebruiker van eBooks? Die wordt natuurlijk nog steeds gierend gek van de totale versnippering, de vele mogelijkheden en onmogelijkheden en de 'nerderige' complicaties die ik hierboven al beschreef. In 2012 komen er nog meer spelers op de Nederlandse markt en neemt het aantal mogelijkheden dus toe. Even terug naar de Kindle. Ik had het over het Kindle-succes dankzij groot aanbod, lage prijzen, groot gebruikersgemak en device-onafhankelijkheid. In de VS heb je de Grote Vier, Amazon, B&N, Apple en Google, die alle vier voldoen aan de randvoorwaarden. Wat mij betreft komt een doorbraak er in Nederland alleen als aan deze randvoorwaarden is voldaan. Het grote aanbod vind je nu alleen bij Bol. De prijzen zijn overal te hoog. Het gebruikersgemak varieert van oplossing tot oplossing evenals de device-onafhankelijkheid. Kortom, hopelijk ontstaat er door een toenemende druk op de markt ook een shake-out in het aantal aanbieders en oplossingen en komen er goede afspraken met uitgevers en betere wetgeving. Dus die grote doorbraak van eBooks in Nederland komt er volgens mij absoluut niet eerder dan 2013, of 2014 of 2015 of ... ? Wedje?

Foto: Sick Day-Daily Image 2011-December 13 door Rochelle

Koffiedik kijken

2012-01-03T10:00:00.000+01:00

Vorig jaar schreef ik een berichtje waarin ik al orakelend wat vooruitblikte op het nieuwe jaar. Volgens mij sloeg ik nergens de plank echt mis behalve daar waar het innovatie in bibliotheken betrof. Die ontwikkeling verliep nog langzamer dan ik toen verwachtte. De aansluiting op de landelijke digitale infrastructuur is vanwege overigens heel plausibele redenen nog wat langer uitgesteld en moet nu in twee 'tranches' plaatsvinden in 2012. Inmiddels zou je kunnen zeggen dat 2012 voor bibliotheken op meerdere manieren het jaar van de waarheid wordt. Er komen nog veel meer bezuinigingen aan en een mooie digitale bibliotheek is een slechts een schrale troost als je wijkfiliaal dichtgegooid wordt.

Te midden van de talloze voorspellingen voor 2012 zijn er een paar zaken die je volgens mij in 2012 goed in de gaten moet blijven houden:

De opmars van de contentplatforms. Amazon, Facebook, Google, Apple etc. zijn ieder op hun eigen manier bezig om hun contentplatform verder uit te bouwen en daar grote gebruikersgroepen aan te verbinden. Ieder met specifieke toegevoegde waarde. Amazon doet dat bijzonder succesvol door denkend vanuit hun enorme contentaanbod goede en goedkope hardware te verkopen die louter content uit de Amazonwinkel kan 'afspelen'. Bij Apple staat de hardware meer centraal maar ook daar is de combinatie van hardware met een gekoppelde contentwinkel (iTunes) zeer succesvol. Bij Google staan vooral de webservices centraal en zijn de winkels voor content (Google Music, Google ebooks) nog niet zo succesvol. Met een enorme integratiebeweging van individuele Googlediensten naar Google+ probeert Google een grote inhaalslag te maken. Bij Facebook staat sociaal natuurlijk centraal maar ook Facebook is zeer actief én succesvol met het integreren van content (games, muziek) binnen het sociale netwerk. Het zijn allemaal manieren om de aandacht van de gebruiker te trekken en de gebruiker aan het platform te binden. Dit binnen de immer schaarser wordende vrije tijd en te midden van de waanzinnige mediafragmentatie die er plaats vindt. Zou de ontwikkeling van een eigen contentplatform wellicht ook iets voor bibliotheken kunnen zijn?
Appificatie: de verdere versnippering van de media-ervaring. Deze ontwikkeling is er een om gek van te worden. Er komen bijvoorbeeld bijna dagelijks nieuwe manieren bij om muziek tot je te nemen en ze blijven ook nog eens van streaming t/m vintage vinyl allemaal naast elkaar bestaan. Ook video kun je op eindeloos veel manieren tot je nemen en nu is het lezen aan de beurt. Streaming lezen op verschillende platforms, ebooks legaal of illegaal downloaden in verschillende formaten, ebook-apps en ook nog eens een toenemend aantal manieren om aan een ouderwets p-boek te komen. Ook wat betreft lezen zal het vooralsnog én, én, én zijn met alle versnippering van aandacht van dien. Hoe bereik je nog de aandacht van de lezer is dan de vraag? Je zal maar uitgever zijn! En over de appificatie ben ik het eens met Edwin: hoeveel apps kan een mens aan? Ik gebruik er zelf ook hooguit 20. Het gaat om de kunst van keuzes maken.
Nog minder vrije tijd? Het officiële nieuwe SCP rapport over tijdsbesteding komt helaas pas eind 2012 uit. Dus daar moeten we nog even op wachten. Over het vorige, 'De Tijd als Spiegel' berichtte ik vier jaar geleden al. De toen gesignaleerde trends: sterke verschuiving van papier richting digitaal en internet en televisiekijken blijft constant, zullen ongetwijfeld doorzetten zoals een ander recent onderzoek van SPOT al liet zien. Dat er van mensen een toenemend beroep op de eigen verantwoordelijkheid wordt gevraagd en we voortdurend met allerlei digitale keuzewijzers in de weer moeten zijn, vergroot zeker nog eens het aantal op het internet doorgebrachte uren (ook door ouderen dus), maar zal beslist niet gunstig zijn voor de steeds schaarser wordende tijd die aan lezen kan worden besteed.
Televisie. Ook in 2012 gaan we gewoon weer met z'n allen tv kijken. Nog lang niet alle boeren hebben een vrouw. Mensen blijven achtelijk veel tijd voor het almaar groter wordende scherm hangen. De traditionele kabelproviders hebben hun 'on demand'-aanbod op digitale televisie in het afgelopen jaar enorm vergroot en geïnvesteerd in meer gebruikersgemak. Er wordt al jaren gesproken over integratie van televisie en internet. Televisie kijken, en dan met name uitgesteld televisie kijken op internet is sterk verbeterd en maakt een enorme groei door mede dankzij de iPad. Internet in je nieuwe toestel wordt standaardfunctionaliteit, gaan we ongetwijfeld massaal youtube-filmpjes kijken op televisie. TV is ook een belangrijk speerpunt bij de contentplatforms. Je kunt ook eindeloos TV-series kijken op de Kindle Fire (straks ook in Nederland). Of via Apple TV. Of via Google TV. Er zal vast ook wel Facebook-TV gaan komen voor het sociale tv-kijken watikjebrom. En we gaan ook nog eens allemaal televisiekijken op onze smartphones.
Ebooks? Wellicht openen Amazon en Google hun ebookwinkels in onze omgeving en gaan bibliotheken voorzichtig met rechtenvrij spul aan de slag. De doorbraak van het ebook gaat er ook in 2012 zeker niet van komen.

En hoe moet het met de bibliotheken? Ondanks alle crisisdreiging en gebrek aan tijd vindt een grote groep mensen dagelijks de weg naar hun bibliotheek. In toenemende mate om er gewoon te zitten, kopje koffie, huiswerk te maken en af te spreken. Voor het bullshitbingo-woord 'de ontmoetingsfunctie' dus. Zolang de overheid ontmoeting een subsidiabele activiteit vindt geen vuiltje aan de lucht dus. En voor de beleidsmakers in bibliotheekland valt het wellicht te overwegen om een cursus 'cappuccinomaken' in het curriculum deskundigheidsbevordering op te nemen;)

Ik wens jullie allen een bijzonder rijk en interessant 2012 toe!

Foto: 'last cappuccino standing' door Nimishgogri

Plenair terugkoppelen #netwerkMW

2011-12-15T16:56:00.001+01:00

De gespreksleiders van de brainstorms over 'de praktijk' en 'evidence based' proberen de gevoerde discussies samen te vatten. Ik raad de lezer hier aan gewoon even m'n vorige post te lezen voor 'evidence based'. Nogmaals de vaststelling dat het belangrijk is om te inventariseren en te bundelen en op basis daarvan het gesprek met elkaar aan te gaan. Vervolgens een discussie over wiki's etc. (daar heb je 'm weer, de kennisbank). Over regie. Wie moet er regie voeren vraagt H-P Köhler, wie wil er in een regiegroep zitten? Een paar voorzichtige vingers. De zaal roept Mediawijzer.net op om hier de regie te nemen. Mediawijzer.net wil dit eigenlijk niet omdat zij een netwerkorganisatie is. Wel faciliteren (ook in uren) en de regie bij een werkgroep beleggen en het netwerk stimuleren om mee te denken. Er worden gelijk spijkers met koppen geslagen en er wordt een groepje vrijwillige deelnemers gevonden.

De andere brainstormgroep over 'praktijk' maakte sterk onderscheid tussen onderwijs en burgers. Bij het onderwijs kun je mediawijsheid in het curriculum van het onderwijs inpassen. Bij burgers moet je vooral goed aannemelijk kunnen maken wat de burger wijzer wordt van mediawijs te zijn. Belangrijk ook om te vertellen wat je allemaal mist als je niet mediawijs bent (belastingaangifte doen online etc.) en dat je wordt beloond als je daar aan werkt.

Verder over wat we met het model kunnen doen voor de doelgroep docenten. Kun je het model normatief of sturend gebruiken in een leerlijn. Kun je niveau's vaststellen bij de competentiegroepen. Ook bij deze stormgroep is uitvoerig gesproken over afbakenen en inkaderen. Bijvoorbeeld beginnen met één doelgroep. H-P vraagt waar dan de meeste behoefte aan is: volgens iemand in de zaal kinderen vanaf kleuter en de vijfenzestigplussers. Volgens een ander juist de professionals. Maar ook daar zijn verschillende type professionals te benoemen. Vervolgens wordt vastgesteld dat binnen de netwerkorganisatie Mediawijzer.net de partners zich op zeer uiteenlopende doelgroepen richten. 'Think big, start small' roept een andere aanwezige. En laat vooral de regiegroep de afbakening doen en afvinken wat wél en wat niet bruikbaar is op basis van de in 'G!ds' beschreven producten en diensten.

Ik raak helaas een beetje de concentratie kwijt. De borrel roept.

Maar nog even de prijsuitreiking voor de meest mediawijze deelnemer aan de workshop. Ex aequo: Rob en Vanessa die nog een shoot-out van drie vragen krijgen voorgeschoteld. En de winnaar is...Vanessa

Foto: Jan Klerk

De Brainstorm: evidence based #netwerkMW

2011-12-15T15:35:00.001+01:00

Nu met een iPadje op schoot proberen wat impressies van de brainstorm weer te geven. In de kring zit een groep van 16 mensen vanuit zeer diverse disciplines waaronder wel vijf vertegenwoordigers uit de sector openbare bibliotheken.

Eerst een uitgebreide voorstelronde waarin iedereen mag vertellen over zijn/haar ervaringen met onderzoek en meten (sowieso al zeer interessant waar iedereen mee bezig is!) en wat er van de bijeenkomst wordt verwacht.
De discussie moet zich nu gaan toespitsen maar daar wraakt zich de uiteenlopende achtergrond van de deelnemers een beetje.

Het voorstel van één van de aanwezigen is om nu toe te spitsen op docenten PO. Iemand anders wil juist op de competenties toespitsen. Hoe kun je de juiste indicatoren benoemen? Over hoe je op de juiste manier kunt inperken en afbakenen. Over welke volgorde je moet aanhouden (doelgroep, context, inhoud, medium, etc.) voordat je tot iets meetbaars komt. Voorstel om je daarbij te beperken tot alleen aan eindtermen en kerndoelen PO gerelateerde competenties.

De gespreksleider vindt dat je docenten PO en VO niet uit elkaar hoeft te trekken. De zaal is even kwijt wat het doel ook al weer was van deze sessie. Het gaat dus over informatie verzamelen voor Mediawijzer.net om mediawijsheid evidence based te kunnen bevorderen. We weten het weer:)

Er zit wat meningsverschil over het verschil tussen het vaardig zijn gewoon op basis van aangeleerd gedrag en het bewustzijn bij de doelgroep van deze vaardigheid. Ben je in het eerste geval wel mediawijs? Ja zegt bijvoorbeeld Justine Pardoen. Het is dus veel belangrijker om te meten wat mensen qua mediagedrag doen dan te meten wat ze weten. Voorstel om eerst te inventariseren wat er al gedaan wordt op het gebied van onderzoek en metingen bij mediawijsheid, daar de overlap uit te halen en vervolgens geregisseerde vervolgstappen te zetten. Hoor ik daar voorstellen om weer een kennisbank in te richten....? De tijd zit erop, het wordt weer tijd voor de plenaire terugkoppeling. Was dit zinvol? Nog even over nadenken;)

Ivo Wouters en Saskia Brand-Gruwel #netwerkMW

2011-12-15T14:14:00.002+01:00

Ivo Wouters stelt de vraag of je mediawijs moet zijn om het anderen te kunnen leren. Hoewel mediawijsheid niet voorkomt in de leerdoelen is het wel mogelijk om het onderwerp op te hangen aan de begrippen 'burgerschapsvorming' en 'sociale integratie'. Over staatssecretaris Zijlstra die wil dat leraren elkaar gaan beoordelen. Wederom over de vier competentiegroepen. Over de zes stappen die je moet doorlopen voordat je jezelf 'social media guru' mag noemen. Over de doelgroepen, voor wie doen we het eigenlijk.

Vervolgens komt Saskia Brand-Gruwel aan het woord die al een aantal jaren onderzoek doet naar informatievaardigheden en de manier waarop je dat zou kunnen meten. Over het belang van precies te weten wat je wilt meten en bij wie je dat gaat meten. Over de vier competentiegroepen en de criteria en indicatoren voor niveaubepaling van de deelcompetenties. Over het belang van een goede doelgroepanalyse. Over kennistoetsen met open en gesloten vragen. Over vaardigheidstoetsen waar het gaat om observaties, zelfreports en het uitvoeren van taken. Voorbeelden: taakanalyse door gebruik van codeerschema's, de 'first/next step method' en de 'Likert scale'-vragenlijst (vragen naar gedrag).
Over de validiteit: meet wat je wilt meten en over de betrouwbaarheid van je metingen: de maat voor de kans dat een gemeten waarde representatief is voor de werkelijke waarde. Volgens Saskia is een goed meetinstrument belangrijk voor evidence-based onderzoek. De brainstorm van vanmiddag moet ideeën genereren over hoe we dat meetinstrument het beste kunnen opzetten.

Daniël Lechner doet nog even een mediawijsheidscompetentiescore-spel waarbij we elkaar moeten scoren. Leuk, straks de winnaar!

Nu even pauze. Straks verdelen we ons voor de brainstorm in twee groepen: 'de praktijk' en 'evidence based'.

foto: Jan Klerk

Brainstorm 'Meten van Mediawijsheid' #NetwerkMW

2011-12-15T13:38:00.000+01:00

Vanmiddag aanwezig in een luidruchtig 'Beeld en Geluid' voor een expertmeeting rondom het verder verduidelijken van het begrip mediawijsheid en nog concreter: het meten van mediawijsheid. Dagvoorzitter is H-P Köhler van Kennisnet. De eerste spreker is Mary Berkhout van het Mediawijsheid Expertisecentrum die iets vertelt over de ontstaansgeschiedenis van Mediawijsheid. We beginnen natuurlijk in 2005 met de zeer uitgebreide definitie van de Raad van Cultuur. Mediawijsheid is ontstaan uit de begrippen media-educatie en mediageletterdheid die als te defensief en te formeel en te talig werden beschouwd. Verder was er de behoefte om het element 'mentaliteit' in te brengen waarmee de activiteit en het bewustzijn op en van internet gedekt konden worden. Vanaf 2005 ontstond een periode van verwarring met heel veel verschillende interpretaties van het begrip. Er was ook veel verschil van mening over de aanpak. Moest die vooral 'hands-on' zijn of juist meer 'reflectief'. Er was ook verschil van mening over het wereldbeeld waarbij zowel sprake kan zijn van angst als van utopie. In 2009 kwam er een eerste regeling die is opgesteld door TNO en SCP. Dat voorstel behelsde een groot raamwerk rondom Mediawijsheid. Dit voorstel kwam er niet door omdat het te kostbaar werd gevonden. In 2010 kwam er een tweede regeling die meer voortkwam uit onderzoek. Een zestal partijen werkte projectmatig via het project 'Meten van Mediawijsheid' aan een definitie. Helaas behoorde de bibliotheeksector niet tot de zes partijen. Mary heeft vooral behoefte aan een checklist waaraan je alle plannen etc. kunt toetsen.

Volgende spreker is Florine Wiebenga van Eye-filminstituut die dieper inzoomt op de definitie, de doelgroepen en het competentiemodel en de uitgangspunten beschrijft. De criteria moeten media-onafhankelijk zijn en het liefst tijdsonafhankelijk. Ze vertelt over de toenemende complexiteit bij het streven naar een dekkend model, een trechtermodel dat van abstract (de vier competentiegroepen) naar concreet en specifiek loopt (de doelgroepen en het gebruik). Over de competentiegroep 'gebruik': bedienen van media-appraratuur, oriënteren binnen media-apparaten en risico's kunnen beperken. De volgende groep is 'kritisch begrip'. Daarin gaat qua subcompetenties over het begrijpen van media-inhoud, de rol van wetgeving en overheid, de rol van taal en betekenis, de rol van representaties bij media-inhoud kunnen begrijpen en begrijpen hoe media-inhoud op specifieke doelgroepen wordt afgestemd. De volgende groep is 'strategie'. Deze groep is nog niet goed uitgewerkt. De subcompetenties 'Het eigen mediamenu kennen' en 'media effectief toepassen' zijn al wel uitgewerkt.
De resultaten van de projectpilots zijn wel relevant voor de ontwikkeling van het raamwerk maar zijn niet wetenschappelijk valide. Al met al is gebleken dat mediawijsheid als geheel niet meetbaar is omdat het te complex is. Raamwerk is de paraplu, de pilots zijn voorbeeld. Qua follow up wil Florine werken aan meetmethodes, het aanbrengen van relaties tussen competenties, de afhankelijkheid van voorwaardelijke competenties beschrijven etc.

Maaike Toonen van SIOB vertelt over de manier waarop het raamwerk in de bibliotheeksector is besproken. Voor bibliotheken is het belangrijk dat het onderdeel informatievaardigheden goed in het raamwerk terecht gaat komen. Eerst een filmpje over het begrip 'informatievaardigheden' waaruit blijkt dat kinderen het moeilijk vinden om te zoeken, vinden en beoordelen op internet. Maaike legt uit wat iemand moet kennen en kunnen om zichzelf informatievaardig te kunnen noemen. Maaike vindt dat het onderdeel informatievaardigheden onder de competentiegroep 'strategie' thuishoort en dat er in deze groep een 'S3'groep van 'informatie zoeken, vinden, selecteren en presenteren' moet worden toegevoegd. Er komt een aparte publicatie 'informatievaardigheden en de bibliotheken' van SIOB dat als beleidsstuk voor bibliotheken moet gelden en waarin ook de didactische aanpak wordt beschreven en hoe je mediawijsheid in de dienstverlening kunt onderbrengen. Maaike zoemt extra in op het project 'de Bibliotheek op school' waarvoor ik maar even verwijs naar een ander bericht van mij hierover. Over de 'derde pijler' binnen de Bibliotheek op school, mediawijsheid, die op dit moment nog ontwikkeld wordt door Cubiss in opdracht van SIOB. Over het meetinstrument dat in het kader van 'opbrengstgericht werken' binnen het project moet worden ontwikkeld en dat zich qua mediawijsheid dus vooral op het meten van informatievaardigheid zal richten.

volgende sprekers in volgende post

foto: Jan Klerk

De afsluitende lunch met drie directeuren en slotact Jan Mulder #b2d11

2011-12-09T13:36:00.001+01:00

M'n eigen sessies kon ik helaas niet bloggen. Wel een uitdaging trouwens, presenteren en live-bloggen. Na de Martinikerklezingen én de ochtendsessies gaan we naar de afsluitende rituelen. Eerst natuurlijk dé film met een resumé van alle sessies omlijst met interviews met deelnemers. Leuk om nog even te zien. Vervolgens een interview met de drie organiserende directeuren Maria Heijne, Ap de Vries en Diederik van Leeuwen. Over de leukste momenten, de directeuren danspaartjes tijdens het feest. Over de meest spannende momenten, de VOB ledenvergadering: hoe vallen de voorstellen van de inkoopcommissie, over de bereidheid om werkelijk samen dingen te ontwikkelen, de eenheid te bewaren, hoe met de drie organisaties gezamenlijk op te trekken. Over de belangrijkste dingen om mee te nemen naar het volgende jaar: hoe voeling te houden met het veld, hoe te luisteren, hoe contact te organiseren, hoe met de aanpalende bibliotheeksoorten goede gezamenlijke en praktische projecten op te zetten. Over de hartverwarmende betrokkenheid van alle deelnemers. Over het goede gevoel dat mee wordt genomen. Over het belang om achter de Digitale Bibliotheek een goede organisatie neer te zetten. Ap de Vries krijgt het laatste woord namens de drie directeuren die iedereen bedankt voor alle inzet en betrokkenheid bij de organisatie van het congres.
Vervolgens het woord aan beroepschagrijn Jan Mulder die voorleest uit eigen werk en die ik niet ga bloggen.

De bieb is een electronisch trappenhuis geworden:)

Alle lezers van mijn postjes over de #b2d11 van harte bedankt voor de belangstelling!

Ernst-Jan Pfauth #b2d11

2011-12-09T10:00:00.001+01:00

De volgende Martinikerklezing is van Ernst-Jan Pfauth (chef internet bij NRC en Next). Hij wijst op de enorme rotzooi op het internet. Over z'n opdracht om het bezoek aan NRC.nl substantieel te vergroten. Website moet midden in het web staan. Over het online brengen van experts en hun kennis deelbaar maken. Hij leerde in de VS dat NRC nog veel te veel aan het zenden is. hij wil dat NRC ook de lezer/expert een podium geeft. Experts op bijvoorbeeld Facebook en Twitter zien hun expertise snel verloren gaan. Sociale media zijn veel te vluchtig als kennisplatform. Dus gaat Pfauth een eigen platform bouwen waar experts hun kennis kunnen publiceren en delen. Doet mij trouwens aan het geflopte 'Google Knol' denken. De site moet ook als 'smoelenboek' voor experts dienen. Verder werkt de site met allerlei lijstjes en rankingsprincipes. Zo kun je zien door wie de expert het meest beïnvloed is. Leuk concept! Laten we als bibliotheek dus samenwerken met dit initiatief. Maar dat heb ik al eens gemeld.

foto: cnreviews.com

Ontbijten in de Martinikerk: Cees Langeveld #b2d

2011-12-09T09:32:00.001+01:00

Denk je rustig te kunnen ontbijten met leuke collega's krijgen we een college van hoogleraar Cees Langeveld over cultureel ondernemerschap. Over de verschuiving van intern naar extern georganiseerde organisatie. Over de drives van de ware culturele ondernemer. Over de 'markt'. Over creativiteit en over de waarde van een positief imago. Over zegeltjes en klantenbinding. Over prijsstrategieën en over andersom denken over 'sirenekorting'. Over de 'Derde Sfeer': vriend zijn van de bibliotheek.
Cultuur is verdwenen uit de wereld van de goede doelen. Over warmte uitstralen en de klant als vriend durven zien. Verder over de toverwoorden samenwerking en verbinding. Bij samenwerken worden vaak de transactiekosten vergeten. De kosten die bijvoorbeeld met al dat vergaderen gepaard gaan. Over verschillende vormen van samenwerking, over de schaalvoordelen die je kunt halen. Gelukkig is dit verhaal vol open deuren afgelopen want de lezing was bijna al niet meer te volgen in het ontbijtrumoer.
Geblogd op de iPhone zonder bril.

De uitreiking: Biblioservice Gelderland met de Verhalencoach! #b2d11

2011-12-08T17:20:00.001+01:00

Thomas van Dalen peilt de zaal en trekt op basis van opgestoken handen de conclusie dat het Project 'Reliable Data' de winnaar zou moeten zijn. Onbegrijpelijk wat mij betreft maar zo werkt democratie meestal. Tijd voor de uitreiking die natuurlijk zo lang mogelijk wordt uitgesteld dus krijgt iedereen eerst z'n bloemetje en een certificaat. De jury was niet unaniem en kiest met de kleinst mogelijke meerderheid voor het project 'De Verhalencoach'. Wat mij betreft de enig mogelijke keuze dus. Gefeliciteerd Gelderland!

Uitreiking Bibliotheek Innovatieprijs 2011 #b2d11

2011-12-08T17:19:00.000+01:00

We pakken de draad op bij de uitreiking van de Bibliotheekinnovatieprijs. Aan het woord juryvoorzitter Frans Meijer die de juryleden interviewend voorstelt: Maarten Asscher, Abdelkader Benali, Medy van der Laan, Bert van Meggelen. Er valt een bedrag van € 65.000 toe te kennen aan de winnaar. De verschillende kandidaten krijgen zo vijf minuten per genomineerde om hun project te pitchen:

We beginnen met de 'Digitale Canon van Laaggeletterden' van OBA. De bekende 1,5 miljoen laaggeletterden worden weer eens van stal gehaald. Even terzijde: moeten we wat mij betreft mee stoppen want de groep waar je werkelijk iets mee kunt doen is vele malen kleiner. Bij dit project gaan laaggeletterden aan de slag met elkaars verhalen om die vervolgens vast te gaan leggen in beeld en geluid. De Amsterdamse projectleiders worden door de jury aan de tand gevoeld maar slagen er niet zo heel goed in om duidelijk te maken hoeveel mensen ze eigenlijk met het project willen bereiken. Wat mij betreft betreft gaat het hier om oude koek in een nieuw jasje en is het weer zo'n naar de subsidie toegeschreven project.
Verder met de 'Flitsbibliotheek' uit West Achterhoek die de zaal proberen te imponeren met een James Bond/Hanny Schaft-act. De kneep zit 'm in een mobiele bibliotheekvoorziening die op onverwachte plaatsen en tijden naar de mensen toegaat. Bijvoorbeeld bij Gamma. Mensen kunnen daar kennismaken met 'verhalen', ook digitaal en in de vorm van apps en ebooks. Hopelijk helpt de jury bij de projectverduidelijking. Is geen ander soort bibliobus dus. Er wordt iets gedaan met het ensceneren van verhalen in de vorm van theater. Ongelooflijk vaag dit zeg! Na 10 minuten weet ik nog steeds niet waar het over gaat.
Vervolgens de 'Literatuurkijkwijzer' uit Venlo. Gaat over samenwerking tussen bibliotheek Venlo en de Venlose cultuureducatieclub 'Kunst uit het Vuistje'. Beoogt CKV-leerlingen te boeien voor de o.a. bibliotheek door cultuur en kunst in context te plaatsen. Literatuurkijkwijzer wil leerlingen duidelijk maken wat je precies van een bibliotheek kunt verwachten. Boeken zijn niet langer louter boeken maar culturele producten die je in een bepaalde context moet zien. Er worden buitenschoolse activiteiten georganiseerd die toeleidend naar de bibliotheek moeten werken. Kijkwijzers moeten kinderen hierbij verder helpen. Mmm.. vooral moderne lijstjes dus. Ben ik wel voorstander van. Maar een erg sexy verhaal vind ik het niet. Ik geloof er dus helemaal niets van dat kinderen dit leuk gaan vinden.
Dan 'Reliable data' uit Bibliotheek Midden Brabant. 'Zelfspot als stijlmiddel in een imagocampagne'. Jeetje nog zo'n vaag project! De bedoeling van het project is dat jongeren door de zelfspotcampagne gaan nadenken over het verschil tussen feit en fictie, betrouwbare en onbetrouwbare informatie. De presentatie is totaal gestoord. Zelfs de zaal snapt niet waar dit over gaat. Maar grappig is het zeker.
Tot slot 'De Verhalencoach' van Biblioservice Gelderland. De verhalencoach organiseert consults in de bibliotheek waar je tijdens een persoonlijk gesprek met de verhalencoach op nieuwe ideeën wordt gebracht. Grappig idee dat goed past in de tijdgeest en zelfs inpasbaar in de Digitale Bibliotheek. De jury vraagt zich af of het vooral voor lezers is of voor mensen die nog niet zoveel lezen. De projectleiders vinden het geschikt voor alle doelgroepen, oud en jong, veellezers en weinig lezers. Is overigens een crossmediaal project. Gaat ook over film en muziek. Moet aansluiten bij de emotionele belevingswereld van mensen. Moet ook lijstjes opleveren die verder aangevuld en gedeeld kunnen worden via social media. Jurylid Bert van Meggelen is bang voor de therapeutisering van het lezen.

Errug beleefde jury trouwens die errug beleefde vragen stelt. Beetje meer 'Voice of Holland' spirit zou er wat mij betreft wel in mogen. Alleen de Verhalencoach vind ik een serieus vernieuwend en goed toepasbaar project. De overige projectpresentaties maakten toch vooral duidelijk dat het met het innovatief vermogen van de branche bijzonder slecht gesteld is. Alleen al het vrijwel ontbreken van informatie op het internet over de projecten vind ik veelzeggend.
De jury moet nu aan de slag. Ik maak even een break en ga zo verder in een ander stuk.

Foto: Jan Klerk

Minisessie Leesmonitor #b2d11

2011-12-08T14:09:00.001+01:00

Ik ben gaan zitten bij de minisessie Leesmonitor van Roos Wolters. Roos leidt ons met petjeop petjeaf door een aantal vragen over de invloeden op leesattitude. Vervolgens nog een uitleg van de Leesmonitor website van Stichting Lezen en wat daar allemaal aan onderzoeksinformatie beschikbaar is. Het verschil met de Bibliotheekmonitor van SIOB wordt uitgelegd, die minder breed van opzet is. Wat mij betreft is de Leesmonitor prima geschikt om dichter bij het project 'de Bibliotheek op school' te betrekken. Er wordt nog even ingegaan op de recente PISA en PIRLS onderzoeken naar leesvaardigheid waar verschillende resultaten uit naar voren komen. Deze minisessie vindt overigens gelijktijdig plaats pal naast de sessie over Boekstart. Qua rumoer iig goed te doen. Roos vertelt vervolgens over het belang van een goede leesomgeving. Een goede leesomgeving maakt de kans op lezende kinderen een stuk groter en is ook van grote invloed op latere schoolkeuze.
Nog even over het verschil tussen jongens en meisjes. Roos vraagt waarom meisjes betere lezers zijn en lezen leuker vinden? Kan volgens de zaal aan beter invoelend vermogen bij meisjes liggen. Iemand anders denkt weer dat jongens minder goed stil kunnen zitten. PISA doet nu onderzoek naar het leesgedrag van de jongensachtige meisjes en meisjesachtige jongens. Vervolgens nog wat over digitaal leesgedrag. Drie van de tien Nederlanders schijnt wel eens literatuur via het scherm te genieten. Over de waardering van digitale lezers voor de ereader. Vervolgens nog wat persoonlijke praat over schermpjes.

Foto: Jan Klerk

Vervolg opening Bibliotheektweedaagse #b2d11

2011-12-08T11:54:00.001+01:00

Wethouder Ton Schroor van Gemeente Groningen schuift aan bij het podiumgesprek met van Kranendonk en van Dalen. Schroor ziet ondanks het toenemende aantal gadgets toch het bezoek aan de lokale bibliotheken stijgen. Hij wijst op de belangrijke culturele cross-over rol die de bibliotheek lokaal kan vervullen. Schroor vertelt vol trots over de bibliotheekplannen in het Groningse Forum die volgens hemzelf nog mooier zullen uitpakken dan bij OBA. Over de last die bibliotheken onderling ondervinden door bezuinigingen. De stad Groningen kan in die zin last krijgen van bezuinigingen die er in de provincie plaats vinden. Van Kranenborg hoopt dat de investeringen in de infrastructuur en de totstandkoming van een succesvol netwerk door de lokale bibliotheken als steun in de rug worden ervaren. Schroor merkt hierbij op dat er dan wel attent moet worden gereageerd op momenten dat het netwerk bedreigd wordt door bezuinigingen. Ook Schroor gelooft heilig in de fysieke bibliotheek en ondersteunt van harte de centrale Digitale Bibliotheek. Hij is echter geen voorstander van de uitname uit het gemeentefonds omdat dat ongetwijfeld tot meer lokale bezuinigingen zal leiden.

Vervolgens mag Maria Heijne namens SIOB, Bibliotheek.nl én VOB het woord voeren. Zij vertelt over de dilemma's. We moeten immers kiezen om te kunnen delen. Heijne heeft veel vertrouwen in de toekomst maar die kan alleen succesvol zijn als we inderdaad duidelijke keuzes maken anders delven we het onderspit in het geweld van andere partijen die zich op hetzelfde gebied gaan bewegen. Over wat nu eigenlijk onze belangrijkste functie is? Zijn dat nog steeds dezelfde vijf kernfuncties (lezen, informatie, educatie, cultuur en ontmoeting) van een aantal jaren terug? Heijne zegt dat de persoonlijke ontwikkeling van de gebruiker centraal moet staan in lezen, leren en mediawijsheid. Over participatie van de burger in de samenleving. Over het centraal stellen van de burger in de bibliotheek. Over het belang om de effecten van het bibliotheekwerk voor de samenleving ook echt te kunnen meten. Over het belang om bij de tijd te blijven. Volgens Heijne moeten bibliotheken zich gaan richten op het verrijken van informatie, het in context zetten van de informatie en het betrekken van burgers daarbij.

Over het belang van open standaarden en de manier waarop Bibliotheek.nl deze wil gebruiken in de nieuwe infrastructuur. De bibliotheek kan dan dimensies gaan creëren waar ander partijen niet toe in staat zijn. Nogmaals over de participerende burger die ook mee moet kunnen bouwen aan de bibliotheek. Over de mogelijkheden voor lokale bibliotheken om ook lokale bronnen toe te voegen aan de digitale bibliotheek. Over het belang om je als bibliotheek als lokale 'magneet' te positioneren. Ook Heijne vindt dat digitaal en fysiek complementair zijn. Helaas kan ik het plaatje dat Heijne nu toont niet kan bloggen. Het laat zien hoe klanten op allerlei manieren, van stadsbibliotheek tot servicepunt tot thuisbezorging op een gemakkelijke manier toegang tot informatie kan krijgen. De landelijke samenwerking is volgens Heijne cruciaal voor de kracht van de lokale bibliotheek. Heijne benadrukt tot slot de goede samenwerking tussen VOB, SIOB en Bibliotheek.nl

Foto: Boekblad

Opening Bibliotheektweedaagse 2011 #b2d11

2011-12-08T11:10:00.001+01:00

Duisternis en dramatisch vioolspel omlijsten de start van het programma. Duisternis en drama, hopelijk niet illustratief voor de toekomst van de bibliotheekbranche. De openingswoorden zijn van Maaike Aerden, die met ons een kennismakingsspel wil doen: maak kennis met uw buurman. Ok, als je al zo lang in de branche meedraait ken je bijna al je buurmannen en -vrouwen. Dus de volgende opdracht: kijk elkaar 10 seconden lang in de ogen is een mooie aanleiding om elkaar intiemer te leren kennen.
Vervolgens een bewegingoefening. Beschrijf gelijktijdig een zes met je voet én je hand. Daarna een jongleeract mét ballen die alle kansen en uitdagingen voor de bedrijfstak illustreert. Dichter Sander Koolwijk doet een gedicht. Zinloos voor mij, ik begrijp namelijk helemaal niets van live gelezen gedichten evenals van onverstaanbare bibliotheekraps.

Het woord is aan Thomas van Dalen, die dagvoorzitter mag zijn die vrolijk wordt van alle opgewekte bibliotheekdirecteuren die zich in crisistijden met opgestroopte mouwen willen bewijzen.

Vervolgens de DG van OCW, Judith van Kranendonk, komt in plaats van Halbe Zijlstra om zijn speech voor te lezen. Kranendonk vertelt over de enorme veranderingen op informatiegebied die in de laatste decennia hebben plaatsgevonden. Ze vertelt over de bibliotheekwet die al weer uit 1994 dateert. Zijlstra heeft een brief naar de 2e Kamer gestuurd waarin een vernieuwing van de wet wordt voorgesteld. De huidige wet gaat volledig over de fysieke bibliotheek. De nieuwe wet gaat ook over de digitale bibliotheek. Sterker nog, fysiek en digitaal gaan in de nieuwe wet hand in hand. De burger moet zich via de bibliotheek op de hoogte kunnen stellen van alle informatie. De digitale bibliotheek wordt centraal aangepakt omdat deze plaats en tijdsonafhankelijk is. Van Kranendonk verwijst naar de verbrokkeling die er nu heerst, die slecht is voor de publieke zaak en die moet worden aangepakt. Het ministerie wil alle bibliotheken samenbrengen in één digitale bibliotheek.

Verder over de infrastructuur en over Enschede die als eerste mocht deelnemen aan de infrastructuur. OCW wil de infrastructuur wettelijk gaan vastleggen. De content blijft verantwoordelijkheid van de branche zelf maar de overheid wil op het gebied van content wel ondersteuning bieden. Van Kranendonk heeft het hier over de 'uitname' uit het Gemeentefonds waarmee de landelijke collectie kan worden opgebouwd en waar later ook de collecties van aanpalende instellingen aan kan worden toegevoegd.

Van Kranendonk wijst op de concurrentiepositie van het nieuwe ebookplatform van de uitgevers en boekverkopers (met wellicht ook mogelijkheden tot tijdelijke beschikbaarstelling) waar ik in m'n vorige bericht al over schreef. Volgens van Kranendonk kan deze concurrentie ook tot mooie dingen leiden. Verder over het feit dat de gemeenten en provincies zich niet met de Digitale bibliotheek mogen bezighouden. Tot slot nog over de berichtgeving van Halbe Zijlstra over de landelijke bibliotheek voor ebooks. Daar moet ik me nog even in verdiepen.

In het vervolginterviewtje met Thomas van Dalen belijdt Judith van Kranendonk nog haar liefde voor bibliotheken en het boek. Volgens van Kranendonk staat de bibliotheek helemaal niet ter discussie en is deze nog altijd even relevant in de samenleving. De digitale bibliotheek is ondersteunend aan de fysieke bibliotheek en deze hebben elkaar bikkelhard nodig (volgens van Dalen). Volgens van Kranendonk is er helemaal geen bestuurlijke drukte gaande in de bibliotheekbranche (zoals geconstateerd door Raad voor Cultuur) en wordt er consequent niet meer dan door twee overheden tegelijk aan een taakgebied gewerkt. Van Kranenborg verwacht dat alle bibliotheken enthousiast meewerken aan de nieuwe ontwikkelingen. Volgens haar blijft de lokale bibliotheek de belangrijkste spil waar alles om draait.

Dit postje sluit ik even af vanwege de lengte.

Foto: 123People

Tijd besparen #b2d11

2011-12-08T08:34:00.000+01:00

Onderweg naar de 'Bibliotheek Tweedaagse' bedenk ik me dat het begrip informatieovervloed eigenlijk onzin is. Althans, ik vind het onzin. We worden namelijk helemaal niet overspoeld met informatie. Je moet immers altijd zelf nog de kraan open zetten. Er is wel sprake van een enorme keuzerijkdom. Keuzes kunnen maken is een van de belangrijkste kerncompetenties van de moderne mens geworden. Verder speelt tijd een allesoverheersende rol. Tijd hebben we niet langer. Tijd moet je creëren in een nooit meer stoppend proces van afwegingen maken. Tijd is de vijand van iedereen die niet met de tijd meegaat. Tijd is het centrale thema bij innovatie.

Wie er in slaagt om dingen te maken die én tijd besparen én gemakkelijk in het gebruik zijn heeft het meeste kans van slagen. De cd bespaarde je een hoop tijd aan grammofoonnaaldenschoonmakerijk, platenpoetsen en platen omdraaien. De iPod bespaarde je het wisselen van en zoeken naar cd's in je eigen collectie. Spotify bespaart je de aanschaf van cd's, het rippen van cd's, het overzetten van bestanden van de computer naar je iPod en het ordenen van de tracks. En laten we de content niet vergeten. Wie het grootste aanbod heeft en dat met gemak en tijdsbesparing weet te combineren, wint uiteindelijk de wedstrijd. Prijs is ook belangrijk, maar iets minder belangrijk. Mensen hebben best geld over voor gemak en tijdsbesparing. Apple had dat goed begrepen met de combinatie van iTunes en iPods maar gaat het nu afleggen tegen Spotify. Ook Amazon heeft dat goed begrepen. Amazon's pas uitgespeelde troef de 'Kindle Fire' speelt in op alle bovengenoemde aspecten: gigantisch aanbod, gebruiksgemak en tijdsbesparing gecombineerd in één apparaat dat bovendien goedkoop is. De Fire is nu nog niet te koop in Europa. Een geluk bij een ongeluk voor de bibliotheken.

Bibliotheken richten zich vooral op lezen en lezen is één van de grootste tijdverslinders. Als je wilt lezen kun je een hoop andere leuke dingen niet doen. Voor bibliotheken is de Kindle Fire met het enorme aanbod aan films, muziek, tijdschriften, etc. een enorme bedreiging, net zoals de iPad dat al was. Waarom? Omdat mensen bij de enorme keuzerijkdom sneller zullen kiezen voor gemak. Wie kan immers de verleiding van een pas binnenkomende email of tweet weerstaan als hij op z'n iPad of Kindle Fire een boek aan het lezen is? Wie kiest op de Kindle Fire voor een e-book als er 10.000 televisieshows of films klaar staan om te kijken?

Als bibliotheken in de toekomst succesvol willen zijn moet er nog het nodige gebeuren. Ten eerste kost alles wat met bibliotheken te maken heeft zeeën van tijd. Boeken kiezen, afhalen, vervelende procedures, boetes etc. kunnen het bibliotheekbezoek behoorlijk bederven en kosten zeeën van tijd. Het aanbod is beperkt door gebrek aan actualiteit, bestelprocedures en gebrek aan afspraken in de branche. Hét 'unique selling point' van bibliotheken is nu de prijs. Je neemt veel van het gedoe voor lief omdat de abonnementsprijs zo laag is. Abonnementsprijzen verhogen is dus killing. Bibliotheken gaan nu steeds meer in de weer met ebooks. Het schijnt zelfs dat het ministerie van OCW tijdens de Bibliotheek Tweedaagse met goed nieuws wil komen op dit gebied. Dat maakt mij in ieder geval nieuwsgierig.

Bibliotheken gaan in ieder geval alleen succesvol worden met e-books als aan eerdergenoemde voorwaarden wordt voldaan: de zoek-, vind-, en download- of streamingprocedure moet eenvoudig en gemakkelijk zijn. Verder moeten de e-books 'device-onafhankelijk' gelezen kunnen worden en het aanbod moet enorm zijn. Dát wordt de uitdaging in 2012. 2012 wordt ook het jaar dat Amazon en Google hun winkels gaan openen in Nederland. En in 2012 wordt het e-bookplatform van de Nederlandse uitgevers en boekverkopers gelanceerd. Ook Hema en de Slegte gaan met e-books aan de slag. Kortom 2012 wordt een dynamisch jaartje voor bibliotheken!

Foto: 'in search of lost time' door Bogenfreund

Jeroen de Boer over muziek in de bibliotheekcontext #nvb11

2011-11-17T16:42:00.001+01:00

Jeroen de Boer begint zijn verhaal, waarin 'content curation' centraal staat, over de zoektocht naar de song "you are so beautiful" die 15 resultaten opleverde in de eigen bibliotheekcatalogus. Een zoektocht op Spotify leverde 100 beluisterbare treffers op! De cijfers over muziekdragers en muziek op internet zijn veelzeggend. De verkoop van geluidsdragers daalt dramatisch ten gunste van muziekbeleving op of via internet. Bibliotheken doen niet zoveel met deze ontwikkeling. Daarom heeft Jeroen het initiatief genomen om samen met Rob Coers een cursus 'muziekdingen' te ontwikkelen waarbij de insteek 'content curator' centraal staat. Het gaat bij de cursus om 'luisteren' en om 'algoritme' (geautomatiseerd advies) versus 'persoonlijk advies'.

Jeroen haalt Clay Shirky aan die het volgende statement deed over curation: “Curation comes up when people realise that it isn't just about information seeking". Vervolgens over de manier waarop je Spotify naar je hand kunt zetten en 'gecureerde' lijsten te maken van bijzondere muziek. Over Scoop It, een tool waarmee Jeroen op eenvoudige manier informatie kan selecteren, aggregeren en presenteren waar de gebruiker zich vervolgens weer op kan abonneren. Nog een paar voorbeelden van content curatie bij muziek: '22 Tracks' dat onlangs nog een prijs verdiende.

Over een paar Nederlandse startups die zich bezig houden met curatie: 'Shuffler.FM' waar diverse muziekbronnen (vooral blogs) op genre aan elkaar gelinkt worden.
Nog een paar platforms op het web waar nog veel meer mogelijkheden zijn om muziek te delen: Soundcloud en Bandcamp. Bij Soundcloud wordt er ook veel nieuwe muziek gratis aangeboden.
Bandcamp biedt ook een mengeling van debutanten en professionele artiesten. Je kunt daar muziek beluisteren, downloaden en je kunt direct contact leggen met de artiest.

Jeroen stelt terecht dat er op het gebied van kennisdeling onder collega's veel te ingewikkeld wordt gedacht. Je kunt beter gebruik maken van bekende diensten als Twitter. Waarom geen vragen of tips uitzetten met hashtag #muziekbieb ?

Wilma van de Brink #nvb11

2011-11-17T16:02:00.001+01:00

Van de linked data naar de social media bij de 'Happening'-track #hap7. Wilma v.d. Brink is zeer actief met video. Ze start met YouTube. De gemiddelde kijker op Youtube kijkt een kwartier per dag. Hoe kun je als bibliotheek met jouw video's er voor zorgen dat je bekeken wordt op Youtube. Volgens Wilma is emotie het sleutelwoord en gaat het er om om de kernwaarden van je organisatie te koppelen aan een bepaalde prikkelende emotie. Voorbeeld onderstaand filmpje over Tobias en de bibliotheek:

Vervolgens over succesvolle voorbeelden van instructiefilmpjes. Parent Tech van Google is een goed voorbeeld waarbij 51 filmpjes zijn gemaakt waar aansprekende mensen uitleggen hoe bepaalde tools werken:

Een volgend goed voorbeeld is een serie van filmpjes van ASU: The Library Minute:

Het gaat erom dat je kort en krachtig op de persoon gericht in korte statements duidelijk maakt wat de bedoeling is. Vervolgens over de 'embedded librarian'. Instructiefilms van de Hogeschool van Amsterdam waarin docenten aan het woord zijn over sociale media. De filmpjes werkten enthousiasmerend en zelfs viraal onder docenten en studenten.

Daarna laat Wilma een interview met Marc Barteling zelf zien dat ze deze ochtend vers heeft geschoten:

Tot slot nog een filmpje over de manier waarop Sultana aan klantenbinding doet:

Volgens Wilma is het van belang om filmpjes direct op de klant te richten en verder zo kort, bondig en persoonlijk mogelijk te maken. Verder is regie op het filmpje heel belangrijk. Gebruik verder korte zinnen en vergeet de humor niet!

Lukas Koster over linked data #nvb11

2011-11-17T15:26:00.001+01:00

Dit is een heel aparte sessie. Lukas Koster zou nu aan het woord moeten komen maar de crew grijpt in op het programma: we moeten namelijk wel in sync blijven met het programma in de andere zalen. Dus Lukas moet wachten tot 15.00. Verder is de perceptie van wat het semantisch web, of web 3.0 of Linked Data nu eigenlijk is bij de zaal geheel anders dan bij de sprekers. De zaal heeft eigenlijk het idee dat het semantisch web al veel verder is dan het eigenlijk is. De presentatoren spreken dat tegen. De zaal verwacht eigenlijk veel meer uitleg aan de hand van voorbeelden maar krijgt in plaats daarvan veel theorie te verwerken. Lukas Koster vertelt eerst over de aankondiging dat Library of Congress gaat werken met linked data om de klanten beter te kunnen bedienen. Volgens hem is die beslissing van wellicht de belangrijkste bibliotheek ter wereld grote betekenis. Vervolgens zoomt hij verder in op de bijzonder lastig blogbare theorie van Linked Data en gaat het verder over URI's, RDF, Triples etc. en krijgen we nog een verzameling schema's te zien.

Ik denk eigenlijk dat voor een beter begrip van linked data het goed zou zijn om niet de theorie centraal te stellen maar uitlsuitend uit te gaan van gerealiseerde toepassingen, die live te tonen en daar waar nodig nog wat theoretische uitleg aan te koppelen. Linked data wordt nu zo abstract gepresenteerd dat de zaal grote problemen heeft om het te volgen. Het hoge abstractieniveau staat volgens mij bredere toepassing van Linked Data in de weg wat ik bijzonder jammer vind. Gewone mensen, waaronder ik ook maar even de beslissers in de bibliotheekbranche reken, moet je de lastige koste van Linked Data op een veel eenvoudigere manier uit kunnen leggen.

De slides van Lukas:

Linked Open Data for Libraries

View more presentations from Lukas Koster

Track Web 3.0 #nvb11

2011-11-17T14:03:00.001+01:00

Het kostte me wat moeite om een keuze te maken tussen alle paralleltracks maar uiteindelijk toch maar neergestreken bij de Web3.0 track. Het zal onvermijdelijk over 'linked data' gaan vanmiddag. Yvo Zandhuis is de immer charmante trackleider die in eerste instantie de zaal probeert te peilen, wie zitten er eigenlijk in de zaal? De bijeenkomst begint met een stelling: 'Web 3.0 hebben we op het web niet nodig. Het huidige web is prima'. Dit levert weinig discussie op eigenlijk. De zaal lijkt behoefte te hebben aan een uitleg over het onderwerp van vandaag. Dus Yvo Zandhuis improviseert eerst maar een inleiding van 10 zinnen over de betekenis van linked data. Na wat doorvragen blijken zelfs de 'techneuten' in de zaal het een moeilijk onderwerp te vinden zodra het wat dieper op de materie ingaat. De zaal pleit ervoor om de volgorde van het programma aan te passen. Dus we gaan eerst maar eens de inleidingen doen en zien daarna wel of er nog behoefte aan discussie is. Rommelig maar wel lekker vraaggericht.

Edgar Meij start met een inleiding op het onderwerp 'semantic search'. De motivatie voor semantic search is dat het zoeken van de huidige zoekmachines niet zo slim verloopt. Over voorbeelden van onslim zoeken: bijvoorbeeld Paris Hilton. Of George Bush. Of 'plaatjes van sterke avontuur personen'. Vragen met meerdere zoektermen worden steeds minder gebruikt. Vervolgens de zoekwoorden vienna, austria ingetikt in Yahoo waarbij de resultaten op een semantische manier worden getoond. Het nieuwe semantische zoeken gaat om een combinatie van documentzoeken en datazoeken. Over 'rich snippets', een manier van verrijking van informatie, met name het verrijken van metadata waardoor het zoeken gemakker wordt. Dit wordt ook door Google toegepast. Vervolgens toont hij wat schema's. Vervolgens over 'Informatie Extractie' dat hij uitlegt aan de hand van het project 'Fietstas'. Fietstas is door UvA ontwikkelde software die herkent wat personen, landen etc. zijn in een stuk tekst.
Ondertussen maak ik me zorgen over de stroomvoorziening. Er is slechts één reeds gevuld stopcontact in de zaal en mijn mac is vrijwel leeg. Kortom ik sluit hier dit bericht af en ga verder bloggen op de telefoon.

Debat met Jensen, Stikker en Lovink #nvb11

2011-11-17T11:30:00.001+01:00

Het vervolgdebat met de drie inleiders zou langs drie lijnen moeten lopen: 'zoeken naar informatie', 'sociale netwerken', 'zoeken in de toekomst'. Verder staat het vak 'informatieprofessional' centraal in de discussie. Met Stine Jensen is een echte crack in huis gehaald die het helaas met slechts 10 minuten moet doen. Wat mij betreft een misser van de organisatie. Deze dame heeft namelijk meer te vertellen. Jensen vindt dat je bij het zoeken vooral de data uit het stof moet opdiepen. Lovink zoekt vooral in Wikipedia. Hij vind dat mensen moeten worden opgevoed in vertrouwen op internet. Gek genoeg gaat het debat verder vooral over wantrouwen. Marleen Stikker is wantrouwig omdat ze weet dat er veel informatie niet klopt bij de informatie die ze vindt. Jensen heeft het over het brede wantrouwen dat er vanwege alle commerciële belangen in de samenleving is ontstaan t.a.v. informatie, zij pleit voor meer onderricht in informatievaardigheden op scholen (hear, hear). Marleen Stikker stelt dat het wantrouwen ook wordt veroorzaakt door het brede gebrek aan technisch inzicht. De debaters hebben problemen met de tailormade informatie die Google tegenwoordig dankzij de voortschrijdende personalisatie biedt na een zoekgang. Iedereen krijgt daardoor andere resultaten te zien.

Een spreker in de zaal wijst er wat mij betreft terecht op dat de geschiedenisles die wij vroeger kregen ook niet objectief was. Een boze spreker in de zaal moppert op de inleiders die dingen vertellen die we als informatieprofessionals in de zaal allemaal al weten. Nu wordt Jensen ook pissig: wat voegt u zelf dan toe? Verder over de 'nieuwe' rol van de informatieprofessional: die zou zich vooral moeten richten op het schiften van informatie te midden van de informatieovervloed. Jensen vindt dat de de informatieprofessional minder neutraal moet zijn, hij moet veel scherper opereren en stelling nemen. Iemand uit de zaal zegt dat er al jaren wordt gezegd dat de informatieprofessional zich technisch meer moet ontwikkelen maar dat dat in de praktijk onvoldoende gebeurt. Hij vindt dat de discussie veel meer moet gaan over het menselijke asplect, bijvoorbeeld over waarom mensen op een bepaalde manier zoeken. Een volgende spreker vertelt over z'n eigen gebrekkige kennis van moderne ontwikkelingen: hij doet maar wat (als informatieprofessional). Luid applaus (maar waarom klappen we in godsnaam voor deze man??).

We gaan verder op het onderwerp social media. Over het worstelen van bedrijven met hoe om te gaan met social media binnen het bedrijf. Iemand in de zaal wijst erop dat het nu heel gemakkelijk is geworden om verbindingen aan te gaan. Over het nieuwe zoeken: 'vragen stellen aan je sociale omgeving'. Stine Jensen wijst er nogmaals op dat het belangrijk is dat je je sociale contacten moet kunnen 'lezen'. Je moet echte vrienden van niet echte vrienden kunnen onderscheiden. Ze stelt dat de 'weak ties', de verre 'vrienden', bij sociale netwerken eigenlijk het meest interessant zijn. Lovink stelt dat mensen moeten leren om sociale netwerken naar hun hand te zetten. Stikker stelt dat er onder het mom van transparantie steeds bewuster met de identiteit wordt gemanipuleerd door bedrijven op internet.

Waar spreken we wat betreft internet over 20 jaar over: Jensen over de onmogelijkheid om op het internet te verdwijnen. Volgens haar zou een nieuwe rol kunnen zijn om 'informatie te kunnen laten verdwijnen'. Volgens Stikker praat men over 20 jaar niet meer over internet omdat het dan onlosmakelijk is verbonden aan onze samenleving.

Wat ik persoonlijk heel vreemd vind aan de discussie is dat er enorm gefocust wordt op wantrouwen terwijl er toch ook enorm veel vooruitgang is geboekt door bijvoorbeeld Google. Willen we nog steeds de irrelevante berg informatie terugkrijgen na een zoekactie zoals 10 jaar geleden? Willen we een leven zonder social media? De vraag stellen is hem beantwoorden. Het debat zou eigenlijk moeten gaan over het gegeven dat zoeksystemen als Google zo goed zijn geworden en ook zo goed rekening houden met de gebrekkige informatievaardigheden van de doorsnee burger dat burgers in het geheel geen behoefte meer voelen aan een gids of een curator.

Marleen Stikker #nvb11

2011-11-17T11:15:00.001+01:00

Marleen Stikker (Waag Society) vertelt over open source, open content, open design, open data. Over de behoefte om inzicht te hebben in de werking van programma's en daar ook zelf invloed op uit te kunnen oefenen. We willen hergebruiken, remixen. Voorbeeld de data van de brandweer. Data worden pas relevant als je ze interpreteert, visualiseert, zichtbaar maakt en in context plaatst. Over de motieven voor open data: democratie, efficiency, innovatie, leefklimaat. Over het samen betekenis toevoegen aan data. Over het belang dat iedereen ook toegang heeft tot data. Over de behoefte aan 'Open by default': data alleen gesloten houden als er echt reden toe is. Obama heeft hierin het voortouw genomen. Over de 'appsvoornederland.nl'-beweging waar mensen worden opgeroepen om gezamenlijk, interdisciplinair, op basis van open data toepassingen te ontwikkelen. Over het transparant maken van de overheid door data op betekenisvolle manier openbaar te maken. Marleen roept op om mee te doen aan deze beweging. Ze loopt langs een aantal projecten zoals 'arts holland open data platform'. Centraal staat dat je zoveel mogelijk ontwikkelingen in verbinding met anderen moet doen. Brrr. niet te bloggen al die 10 minuten-presentaties als het alleen al 10 minuten duurt om de beroerde internetverbinding in de lucht te houden.

Geert Lovink #nvb11

2011-11-17T11:03:00.001+01:00

Door gedoe met de wifi mis ik de eerste zinnen van Geert Lovink, o.a. 'lector interactieve media' bij de Universiteit van Amsterdam. Hij vertelt iets over het project 'Video Vortex' dat niet alleen gaat over kennisdeling maar ook over content curation. Over zijn Wikipedia onderzoek (waar in zijn ogen te weinig vrouwen aan meewerken). Over zijn onderzoek naar eBooks en eReading, over de conferentie 'The Unbound Book' (heb ik trouwens eerder over geschreven). Over de enorme proliferatie van e-reading. Over de volgende editie van de conferentie. Over het programma van de conferentie 'The Society of the Query'. Het programma van de conferentie schiet volgens Lovink niet op omdat er eigenlijk te weinig informatie is over de culturele impact van het zoeken. Hij roept op om daar meer energie in te gaan steken. Lovink's betoog hopt eigenlijk alleen maar langs een aantal onderzoeksprogramma's waarbij hij en passant wat kritiek uit op de vrijblijvendheid van sociale netwerken. Maar wat is Lovink's punt hier nou eigenlijk? Ging deze presentatie ergens over?

Stine Jensen #nvb11

2011-11-17T10:44:00.001+01:00

We gaan door met een 10-minuten presentatie van Stine Jensen. Die vind ik leuk maar 10 minuten is wel erg weinig voor zo'n goede en slimme spreker! Stine zegt dat mensen inderdaad straks uitsluitend nog voor de koffie naar de bibliotheek gaan. Goede koffie is dus het devies! Over het boekje 'Echte Vrienden', dat gaat over onze tijd waarin we omkomen in de informatie en de vrienden. Over de 'prostitutie metafoor', zie mij! koop mij! Klopt de representatie van de werkelijkheid nog wel met de echt werkelijkheid? Over haar boekje (met Rob Wijnberg) 'Dus ik Ben': twaalf definities van wie zij zijn. Over al onze identiteiten. Hoe moet ik informatie inschatten maar vooral ook, moet je alle contacten inschatten? Informatie raakt verstrikt met gepersonificeerde informatie. Persoonlijke informatie wordt zeer gewaardeerd. Over reageren - delen - 'vind ik leuk'. Je kunt niet langer iets níet leuk vinden. Stine laat een foto van een kindje in bad zien waarbij de zaal op het verkeerde spoor wordt gezet (vanwege het authentieke bosje basilicum achter de baby?). De foto is dus helemaal niet Stine Jensen's dochter. Over 'Ik lek aan de lopende band informatie, dus ik ben'. Serieuze informatie staat op facebook naast persoonlijke informatie zonder enkele hiërarchie. Over het nieuwe 'Intieme kapitaal' naast de gebruikelijke vormen zoals economisch, cultureel, sociaal en symbolisch kapitaal (niet materiele onderscheiding van anderen). Het draait tegenwoordig vooral om 'intiem kapitaal': verhandelbare persoonlijke informatie.

Iedereen leest alleen nog maar tailormade informatie. De informatieprofessional kan daar een rol in spelen door ook andere informatie boven water te halen. Over anonieme en transparante vrijheid. Veel mensen willen niets en niemand delen met anderen. Deze informatie kan soms ook goud waard zijn in de handen van een uitgever. Een type als Peter R. de Vries kiest juist voor transparante vrijheid. We weten alles van hem waardoor zijn intieme kapitaal eigenlijk niet verhandelbaar is. Stine suggereert de informatieprofessional om net als Peter R. de Vries te kiezen voor de transparante vrijheid en mensen te begeleiden als een 'meesterkok in de keuken van de informatie'. Over de het gebrek aan passende bijvoegelijke namen bij de vele nieuwe vormen van vrienden. Volgens Jensen is er een veel rijker jargon nodig om informatie te duiden inclusief vrienden en contacten op social media.
Erg jammer dat het bij deze 10 minuten moet blijven!

Opening NVB Jaarcongres #nvb11

2011-11-17T10:30:00.001+01:00

De batterijen zijn geladen, de gadgets liggen klaar voor gebruik, en de wifi werkt (min of meer). Ik ben klaar voor het NVB Congres met 1100 andere aanwezigen. We starten met de openingswoorden van voorzitter Michel Wesseling. De openingsstatement is van Louis CK met het inmiddels beroemde hate-filmpje over Twitter:

Kortom de missie van vandaag is telefoons uit of op stil. Is hiermee een restauratiebeweging ingezet? We zullen het zien. Waarom begint een congres met mededeling over ledenadministratie en het vaststellen van de boeken? Ook de het afhaken van afdeling LWSVO bij de NVB boeit mij niet. Leuk voor afdelingskrant. "NVB 2015 een beroep met impact" wordt het nieuwe beleidsplan waarbij gestreefd wordt naar een flinke ledengroei naar 5000. Verder mogen we gaan genieten van een paar deals die Michel heeft afgesloten met Brouwer Trainingen en Ingressus. NVB gaat intensiever samenwerken met andere koepels zoals NVBA, SOD, FOBID en VPOD en wil zich vooral gaan focussen op de overeenkomsten en niet op de narcistische verschillen (Freud). Informatieprofessionals moeten zich gaan concentreren op het op maat leveren van gewenste informatie en op het informatievaardig maken van de burgers. Daar zullen we op worden afgerekend.
Michel verwijst naar alle bezuinigingen die er op dit moment worden opgelegd en waar bijna geen tijd is om op voor te bereiden. Er is aandacht voor het manifest 'We Are More', van een Europees brede campagne voor belangenbehartiging van de kunst- en cultuursector. Verder ook aandacht voor de enorme bezuinigingen die het KIT treffen. Michel roept op om de petitie te tekenen tegen de bezuinigingen op het KIT. Verder nog informatie over het komende 100-jarige bestaan.
Michel vertelt over de vele zgn. IT-blunders die eigenlijk veroorzaakt worden door het gebrek aan informatievaardigheden van de blunderaars.
Het thema is dus: Informatieprofessionals zijn nodig!

Casus Capelle a/d IJssel #bos11

2011-11-10T12:47:00.001+01:00

Conny Reijngoudt en Wil Kouwenhoven uit Capelle aan de IJssel over de praktijk in Capelle die samen op 'een trein met onbekende bestemming' stapten om beter vorm te geven aan de samenwerking tussen bibliotheek en school. Wil geeft eerlijk aan dat de subsidiestroom het project extra aantrekkelijk maakte. De belangrijkste sleutel tot succes is volgens Wil blijven geloven in de resultaten die je wilt bereiken. Volgens Conny was Kunst van Lezen het juiste project op het juiste tijdstip. De school werkte al intensief aan het 'opbrengstgericht werken', Kunst van Lezen paste hier perfect bij. De school was ook bereid om structureel te investeren (€10,- per leerling) in een goede collectie op school. Uit het verhaal van Conny en Wil blijkt wel dat ondanks het feit dat je op basis van de inhoud bij de school binnenkomt, enthousiaste trekkers met daadkracht randvoorwaardelijk zijn voor het project. De financiën blijven een zorgpunt waardoor bibliotheek Capelle wat extra druk heeft gezet op de gemeente om extra bij te dragen aan dit project. Ook Conny stelt vast dat in gemeente Capelle de afstand tussen kind en school heel groot is waardoor het extra waardevol is om de bibliotheek in de school te brengen.
Ook Jellie Tiemersma die in opdracht van SIOB samen met Marleen Wijnen verantwoordelijk is voor het landelijk projectmanagement, benadrukt nogmaals het belang van 'De Bibliotheek Op School'. Schooldirecteur Wil Kouwenhoven vertelt nog dat het belangrijk is om de ouders goed te betrekken bij het project. Jellie heeft een heel praktisch doel: de Nationale Bibliotheek Conferentie in 2013. Dan moet er een kant-en-klaar-pakket worden gepresenteerd. Verder verwijst ze nog naar het hogere doel van dit project: gelijke kansen voor kinderen.
Thomas van Dalen denkt dat we vandaag aan het begin staan van een grote omwenteling!
Maar eerst is er de lunch!!