Dee oswaja Włochy

CODICE FISCALE - PODSTAWA!

2026-10-15T20:00:46.113+02:00

Ostatnia aktualizacja: 15.10.2026 r.

Włoski codice fiscale to coś w rodzaju naszego numeru PESEL – jeszcze kilka lat temu pisałam, że to połączenie PESEL-u z NIP-em, ale ponieważ w Polsce został zniesiony obowiązek posiadania NIP-u w przypadku osób fizycznych, można śmiało stwierdzić, że pod względem spełnianej roli codice fiscale = PESEL. Jest to numer identyfikacyjny, bez którego we Włoszech trudno jest żyć, gdyż wymagany jest dosłownie wszędzie: przy podejmowaniu pracy, przy zakupie karty SIM, przy zakładaniu konta w banku, przy wynajmowaniu mieszkania, podpisywaniu umowy o pracę i tak dalej.Jego wyrobienie jest dziecinnie proste, jest to jedna z niewielu spraw, które można załatwić w pięć minut (nie licząc oczywiście stania w kolejce).

Wniosek i potrzebne dokumenty

Druk wniosku (AA4/8) znajdziecie tutaj.

Codice fiscale jest nadawany przez włoski urząd skarbowy, czyli Agenzia delle Entrate. W zależności od Waszej sytuacji, wygląda to następująco:

Dzieci urodzone na terytorium Włoch - numer identyfikacyjny zostaje nadany automatycznie w momencie rejestracji aktu urodzenia w urzędzie gminy, jeśli więc Wasze dziecko urodziło się we Włoszech, nie musicie zawracać sobie głowy składaniem wniosku, zrobi to za Was urzędnik.
Obywatele UE mieszkający we Włoszech - wystarczy udać się do któregokolwiek oddziału urzędu skarbowego i złożyć wniosek o nadanie codice fiscale, okazując ważny dowód tożsamości (polski dowód osobisty lub paszport) oraz podając adres zamieszkania na terytorium Włoch (bez codice fiscale nie możecie się zameldować, podajcie więc adres korespondencyjny).
Osoby mieszkające na stałe za granicą - możecie złożyć wniosek zarówno w oddziale urzędu skarbowego we Włoszech, jak i za pośrednictwem ambasady włoskiej w Warszawie (ambasada nie pośredniczy w nadawaniu codice fiscale osobom potrzebującym go do zakupu nieruchomości na terytorium Włoch, studentom oraz osobom mającym zamiar przenieść się do Włoch - konieczne jest wystąpienie o jego nadanie we Włoszech).

Wniosek może zostać też złożony w Waszym imieniu przez osobę trzecią, wystarczy wypełnić i podpisać upoważnienie na dole wniosku (rubryka "DELEGA") oraz załączyć ksero Waszego dowodu tożsamości.

Urzędnik w trybie natychmiastowym wydaje papierowe zaświadczenie o nadaniu codice fiscale (na wszelki wypadek zaznaczcie we wniosku opcję "4 - RICHIESTA CERTIFICATO DI CODICE FISCALE), a jeśli zaznaczyliście we wniosku, że chcecie otrzymać zieloną, plastikową kartę z numerem identyfikacyjnym, zostanie Wam ona przesłana pocztą na podany we wniosku adres. Nie jest ona wysyłana automatycznie, gdyż w przypadku obywateli włoskich oraz osób mających prawo do korzystania z włoskiej służby zdrowia otrzymują oni Europejską Kartą Ubezpieczenia Zdrowotnego (TEAM), zwaną popularnie tessera sanitaria, dlatego też konieczne jest zaznaczenie odpowiedniej opcji ("RICHIESTA TESSERINO CODICE FISCALE").

Nadanie codice fiscale członkom rodziny mieszkającym w Polsce

Zdarza się, że dowiadujecie się o konieczności podania codice fiscale małżonka czy dzieci mieszkających w Polsce, którzy nigdy nie mieszkali we Włoszech, więc go nie posiadają. Wymagane jest to np. w momencie składania zeznania podatkowego - jeśli chcecie skorzystać z ulgi rodzinnej, bez podania numeru identyfikacyjnego osób, na które Wam się ona należy nie możecie jej otrzymać, a dodatkowo osoby zamężne muszą podać w rozliczeniu codice fiscale małżonka bez względu na to, czy pozostaje on na Waszym utrzymaniu, czy nie.

Nie bójcie żaby, to żaden problem - możecie wystąpić o nadanie codice fiscale członkom Waszej rodziny, używając w tym celu tego samego druku, wystarczy zaznaczyć odpowiednie rubryki. Najczęstsze przypadki to:

NIELETNIE DZIECKO

zaznaczcie pole "T" (RICHIESTA PER SOGGETTO TERZO)
wpiszcie "10" (rodzic lub opiekun prawny) w rubryce CODICE TIPOLOGIA RICHIEDENTE
wpiszcie swój codice fiscale w polu SOTTOSCRIZIONE - CODICE FISCALE SOTTOSCRITTORE i podpiszcie się
załączcie do wniosku ksero dokumentu tożsamości dziecka i ewentualnie dokument, z którego wynika pokrewieństwo, jeśli nie widnieje ono na Waszych dokumentach tożsamości - załączniki muszą być wymienione w rubryce ALLEGATI

DOROSŁY CZŁONEK RODZINY

zaznaczcie pole "T" (RICHIESTA PER SOGGETTO TERZO)
wpiszcie "12" (podatnik zobowiązany do wpisania do zeznania podatkowego numeru identyfikacyjnego członków rodziny) w rubryce CODICE TIPOLOGIA RICHIEDENTE
wpiszcie swój codice fiscale w polu SOTTOSCRIZIONE - CODICE FISCALE SOTTOSCRITTORE i podpiszcie się
załączcie do wniosku ksero dokumentu tożsamości członka rodziny i ewentualnie dokument, z którego wynika pokrewieństwo - załączniki muszą być wymienione w rubryce ALLEGATI

Może okazać się konieczne przedstawienie oświadczenia, w którym dodatkowo motywujecie wniosek, jednak to zależy od danego urzędu czy ambasady.

Zmiana danych osobowych i aktualizacja codice fiscale

Ponieważ pierwsze sześć liter codice fiscale związane jest z Waszym imieniem i nazwiskiem, co wyjaśniłam tutaj, w przypadku ich zmiany np. po zawarciu związku małżeńskiego czy z innego powodu musicie zadbać o aktualizację numeru identyfikacyjnego. Radzę zająć się tym przez aktualizacą danych w urzędzie gminy czy innych instytucjach - używa się tu tego samego druku AA4/8:

zaznaczcie "D", jeśli składacie wniosek o zmianę osobiście lub "T", jeśli robi to upoważniona przez Was osoba (w rubryce CODICE TIPOLOGIA RICHIEDENTE nic nie wpisujcie, dotyczy ona wyłącznie wniosków o nadanie codice fiscale)
w rubryce TIPO RICHIESTA wybierzcie opcję "2 - variazione dati" i wpiszcie dotychczasowy codice fiscale
wpiszcie aktualne dane osobowe, na podstawie których zostanie Wam nadany nowy numer

UWAGA! Nie wpisujcie do wniosku polskich znaków (ą, ę, ć, ł, ń, ó, ś, ż, ź) - muszą one być zastąpione literami włoskiego afabetu (a, e, c, l, n, o, s, z), więc Łukasz Mędarzyński stanie się Lukaszem Medarzynskim.

REZYDENCJA PODATKOWA WE WŁOSZECH

2024-07-10T16:53:00.001+02:00

Temat rezydencji podatkowej pojawia się coraz częściej w Waszych wiadomościach, co wiąże się głównie z faktem, że Polacy chętnie kupują ostatnio nieruchomości we Włoszech. O ile w przypadku osób przenoszących się na stałe do Włoch nie ma wątpliwości co do ich statusu rezydenta podatkowego, o tyle pojawiają się one, gdy zakupione mieszkanie ma służyć Wam od czasu do czasu i w sumie nie wiecie, czy włoski fiskus może czegoś od Was chcieć. A może chcecie zaoszczędzić i skorzystać z ulgi na zakup nieruchomości będącej głównym miejscem zamieszkania, zwanej prima casa, lub też nie macie ochoty płacić podatku od nieruchomości i wyższych opłat za prąd czy wywóz śmieci i zastanawiacie się, jakie to ma konsekwencje?

Postaram się wyjaśnić przepisy regulujące kwestię włoskiej rezydencji podatkowej, jednak uprzedzam, że nie jestem ekspertem podatkowym – jeżeli macie pytania związane z Waszą konkretną sytuacją, zwróćcie się do kogoś, kto ma odpowiednie kompetencje, by ją przeanalizować i w sposób wiarygodny doradzić.

Czym jest rezydencja podatkowa w rozumieniu włoskich przepisów?

Kwestię rezydencji podatkowej reguluje art. 2 ujednoliconej ustawy o opodatkowaniu dochodów, w skrócie TUIR (Testo Unico delle Imposte sui Redditi). Został on niedawno nieco zmieniony przez ustawę nr 209/23 i począwszy od 01.01.2024 r. za rezydenta podatkowego uważa się osobę, która w ciągu danego roku podatkowego przez co najmniej 183 dni (lub 184 dni w przypadku lat przestępnych) spełnia bądź spełniała choć jeden z poniższych warunków:

posiada stałe miejsce zamieszkania we Włoszech (residenza) – ponieważ potocznie używa się słowa residenza w odniesieniu do zameldowania, często mylicie te dwa pojęcia, a tu chodzi o miejsce, w którym się osiedliliście z zamiarem pozostania na dłuższy okres;
Włochy są miejscem, gdzie posiada główne więzi osobiste i rodzinne (domicilio) – przed wprowadzeniem zmian mowa była o „ośrodku interesów życiowych i zawodowych” , obecnie natomiast podkreślone są kwestie osobiste;
przebywa na terytorium Włoch przez większą część roku – liczą się również części dni, więc fiskus będzie czepiał się dosłownie godzin;
jest zameldowana we Włoszech (iscrizione anagrafica) – ustawa nr 209/23 wprowadziła możliwość udowodnienia, że mimo zameldowania nie mieliście przez większą część roku we Włoszech stałego miejsca zamieszkania, głównych więzi osobistych ani nie przebywaliście tu fizycznie, jednak pamiętajcie, że musi to być odpowiednio i wiarygodnie udokumentowane. Dotyczy to sytuacji od 01.01.2024 roku, wcześniejsze lata podlegają poprzednim przepisom, a gdy sam fakt zameldowania czynił z Was włoskich rezydentów podatkowych.

Jak wspomniałam wyżej, wystarczy spełnić jeden z powyższych warunków, by włoski urząd skarbowy uznał Was za rezydentów podatkowych.

Konsekwencje posiadania włoskiej rezydencji podatkowej

Najważniejszy aspekt to fakt, że każdy rezydent podatkowy podlega opodatkowaniu od wszelkich uzyskiwanych przez siebie dochodów, w tym dochodów zagranicznych. Oznacza to, że za rok podatkowy, w którym byliście włoskimi rezydentami musicie wypełnić włoskie zeznanie podatkowe i wpisać do niego wszystkie uzyskane dochody, bez względu na kraj ich uzyskania.

Jeśli chodzi o opodatkowanie tychże dochodów, to zawsze warto sprawdzić zasady zawarte w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania podpisanej przez Polskę i Włochy. Nie jestem oczywiście w stanie wymienić wszystkich obowiązujących reguł, więc podam Wam tylko kilka przykładów dochodów zagranicznych mogących podlegać opodatkowaniu we Włoszech:

dochody z pracy
dochody z emerytury i podobnych świadczeń, z wyjątkiem emerytur państwowych – podlegają one opodatkowaniu wyłącznie w kraju stałego zamieszkania, wiec pamiętajcie, by zadbać o zwolnienie z opodatkowania polskiej emerytury w Polsce
zyski z działalności gospodarczej i dywidend
dochody z najmu nieruchomości
nieruchomości posiadane za granicą – podlegają one opodatkowaniu IVIE
oszczędności, w tym konta bankowe – podlegają one opodatkowaniu IVAFE

W wielu przypadkach istnieje możliwość odliczenia od należnego we Włoszech podatku podobnego podatku uiszczonego za granicą. Jeśli macie jakiekolwiek wątpliwości, radzę skonsultować Waszą sytuację z doradcą podatkowym znającym się na opodatkowaniu transgranicznym i potrafiącym interpretować umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania – niestety nie jest powiedziane, że każdy pracownik CAF czy księgowy posiada odpowiednią wiedzę.

Kontrole urzędu skarbowego

Osobiście przestrzegam przed myśleniem w stylu „przecież Włosi niczego nie kontrolują” czy też „znam dziesiątki osób we Włoszech, które nie płacą podatków/nie przestrzegają przepisów/mają zameldowanie nie tam, gdzie mieszkają”, bo z urzędem skarbowym nie ma żartów. Dziewięćdziesięciu dziewięciu osobom może się udać, a setnej już nie, a wówczas konsekwencje mogą być bolesne. Przypominam też, że istnieje dość intensywna współpraca międzynarodowa pomiędzy instytucjami skarbowymi i finansowymi (tzw. CRS), co ułatwia fiskusowi na wykrycie zagranicznych dochodów, jeśli bardzo mu na tym zależy.

Nie mogę Wam powiedzieć, jakie czynniki wpływają na możliwe poddanie kogoś kontroli, gdyż urząd skarbowy korzysta z sobie tylko znanych algorytmów służących wykrywaniu osób, w przypadku których rośnie ryzyko unikania płacenia podatków i popełniania oszustw podatkowych. W przypadku kwestii dotyczących rezydencji podatkowej, fiskus bierze pod uwagę m. in. takie wskaźniki jak posiadanie nieruchomości we Włoszech, otrzymywanie rachunków za media, obecność rodziny na terytorium Włoch czy też otrzymywanie wynagrodzenia czy innych dochodów na włoskie konta bankowe. To oczywiście tylko przykłady, a jeśli będziecie mieli pecha i zdarzy Wam się kontrola, to pamiętajcie, że to Wy musicie udowodnić, że urząd się myli.

KARY ZA BRAK ZAMELDOWANIA I WYMELDOWANIA Z WŁOCH OD 2024 R.

2024-05-24T19:48:00.005+02:00

(post opublikowany na Facebooku w dniu 24.05.2024 r.)

Zawsze sobie powtarzaliśmy, że za brak zameldowania czy wymeldowania państwo włoskie nie przewiduje żadnych kar, to znaczy niby są, ale przepisy są z lat zamierzchłych i te kary to w lirach jeszcze, jakieś 10 euro czy coś to by było, nikt ich nie nalicza, pfff, więc spoko, można się zameldowaniem czy wymeldowaniem nie przejmować.

A tu niespodzianka – ustawą budżetową z końca 2023 roku kary zwiększyli! I to z rozmachem, bo począwszy od tego roku wygląda to następująco:

🔴 od 100 do 500 euro, jeśli w ciągu 20 dni nie poinformujecie urzędu meldunkowego o:

przeprowadzce z innej włoskiej gminy;
zmianie miejsca zamieszkania na terenie tej samej gminy;
zmianach, które muszą być zarejestrowane w AIRE (rejestrze obywateli włoskich zamieszkałych za granicą), np. o zmianie miejsca zamieszkania w danym kraju;
ustanowieniu nowej rodziny (formalnej bądź nie) – nie pytajcie mnie, co ustawodawca ma tu na myśli, bo nie mam pojęcia, w jaki sposób należy tego typu wydarzenie komunikować urzędowi;
zmianach w składzie rodziny.

🔴 od 200 do 1000 euro za każdy rok, w którym żyliście niezgodnie z przepisami meldunkowymi, jeśli nie poinformujecie urzędu o przeprowadzce do Włoch z zagranicy lub o wyprowadzce na stałe za granicę. Terminy są w tym przypadku następujące:

po 20 dniach od przeprowadzki/wyprowadzki dla obcokrajowców - tu zaznaczę, że ustawa pobytowa nr 30/2007 pozwala obywatelom UE na przebywanie we Włoszech bez konieczności zameldowania przez 90 dni od przybycia tutaj, więc moim zdaniem w przypadku Polaków ogólny termin 20 dni nie może mieć zastosowania;
po 90 dniach od ustanowienia stałego miejsca zamieszkania za granicą dla obywateli Włoch mających obowiązek rejestracji w AIRE (czyli 12 miesięcy + 90 dni).

Kara grzywny zostanie zmniejszona do 1/10 kary minimalnej, jeżeli zrobicie to w ciągu 90 dni od upłynięcia terminu, ale pod warunkiem, że urząd sam się nie zorientował o fakcie i nie rozpoczął procedury administracyjnej.

A na zorientowanie się i nałożenie kary ma w uproszczeniu pięć lat, gdyż grzywna przedawnia się po pięciu latach – “mandat” musi zostać wystawiony do 31 grudnia piątego roku, licząc od kolejnego roku po popełnieniu przez Was wykroczenia, no i nie można nałożyć kary przed zakończeniem procedury zameldowania, przemeldowania czy też wymeldowania.

I ostatnia już rzecz – nowe przepisy nakładają na wszelkie urzędy włoskiej administracji publicznej obowiązek informowania urzędów meldunkowych oraz konsulatów włoskich o obywatelach Włoch, którzy według ich oceny mieszkają na stałe za granicą, choć nadal zameldowani są we Włoszech. A urzędy meldunkowe i konsulaty muszą przekazywać urzędowi skarbowemu informacje na temat zmian w rejestrach meldunkowych, co zresztą już robią od dość dawna.

Pewnie się teraz zastanawiacie, czy rzeczywiście ktoś będzie to sprawdzał i nakładał kary – to są Włochy, więc też się zastanawiam, no ale pożyjemy, zobaczymy.