शुशांवि...!

सनी देओल - आमच्या पिढीचा अँग्री यंग मॅन

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Mon, 19 Oct 2020 20:37:00 +0530

जवळपास अर्धा सिनेमा झालेला आहे. हतबल झालेली नायिका, तिची लढाई, तिला दिला गेलेला त्रास, खलनायकाचं काम करणारी "सिस्टीम". प्रेक्षक म्हणून आपण हे पाहत असतो. कोणीतरी येऊन नायिकेला या सगळ्यातून वाचवायला हवं असं मनोमन वाटत असतं. पण नायिकेवरचा अत्याचार हा वाढत जातो. इतका कि ती वेडी झालीय हे न्यायालयात सिद्ध करून तिला वेड्यांच्या इस्पितळात दाखल केले जाते. अशातच, दुर्गोत्सवाची मिरवणूक सुरु असताना नायिका इस्पितळातून पळ काढते. तिच्या मागे गुंड लागलेत. जिवाच्या आकांताने ती पळतेय आणि एका बेसावध क्षणी ती एका दारुड्याला धडकते आणि.....

विस्कटलेले केस, अस्त्याव्यस्त झालेले कपडे, लाल झालेले तारवटलेले डोळे, हातात पकडलेला ओल्ड मंक चा खंबा आणि एका हातात असलेली सिगारेट. बस्स, आता तो आलेला असतो. त्याला बघून आपल्याला वाटतं कि अरे फेक ती बाटली आणि वाचव तिला, पण तो बाजूला होतो. गुंडाना तिला घेऊन जायचा इशारा करतो. दोन जण तिच्या दिशेने यायला लागतात पण हा ढिम्म काही हालत नाही. त्याचा कमालीचा थंडपणा बघत इकडे तिच्या बरोबरच आपणही बैचेन झालेलो असतो. ते दोघे जण जसे तिच्या अंगावर हात टाकायला येतात तेव्हा एका क्षणात तो एक पंच पहिल्याला आणि एक बॅकहॅन्ड दुसऱ्याला ताकदीने लगवतो इतका कि दोघे उठतच नाही. त्या दोघींची हालत बघून इतर तिघे जागेवरच गार झालेले असतात. तो सिगारेट पेटवायला जातो तेव्हा त्याचं लक्ष त्याच्या पंजावर लागलेल्या रक्ताकडे जातं. तेव्हाच आसमंतात वीज कडाडते आणि "दामिनी" सिनेमात सनीबाबाची दमदार एंट्री होते. जवळपास १ तास ४० मिनिटांनंतर सनीबाबा आपलं रूप सिनेमात दाखवतो आणि उत्कृष्ट सहायक अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार आपल्या नावावर करून सिनेमासहित प्रेक्षकांना तिथेच खिशात टाकतो.

खरतर आज सनी देओल चा वाढदिवस त्यानिमित्ताने त्याच्याबद्दल खूप काही लिहायची इच्छा होती. माझ्यावर असलेला त्याचा "इम्पॅक्ट" मी कधीच विसरू शकत नाही आणि त्यातही दामिनी मधला सनिबाबाने साकारलेला "गोविंद"चा प्रभाव हा आयुष्यभर कायम राहील. त्यामुळे फक्त त्याच्या दामिनीतल्या एंट्री सिन बद्दल लिहिलंय कारण सनी देओल बद्दल लिहायचं म्हणजे काळ, वेळ, लांबी, शब्द या सगळ्या गोष्टी खुज्या पडतात त्यामुळे तूर्तास इतकंच...

वाढदिवसाच्या आभाळभर शुभेच्छा सनीबाबा....

शुभम शांताराम विसपुते

तुंबाड - हव्यासाची पिढ्यानपिढ्या संक्रमित होणारी गोष्ट

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Tue, 13 Oct 2020 19:46:00 +0530

"मला असा सिनेमा बनवायला आवडतो जो संपूर्ण जगात कुणीही बघू शकेल, एखाद्या देश किंवा राज्यापुरता मर्यादित राहणाऱ्या विषयात सिनेमा बनवण्याची मला आवड नाही." तुंबाड बघितल्यावर दिग्दर्शक राही अनिल बर्वेच हे वाक्य अगदी शंभर टक्के पटतं. आज "तुंबाड" प्रदर्शित होऊन बरोबर दोन वर्षे होत आहे. तुंबाड बघितल्यावर खरंच असं वाटत होतं की, हा सिनेमा भारतीय नव्हेच. भारतीय पार्श्वभूमी असलेला एखादा जागतिक दर्जाचा सिनेमा आपण बघतोय हीच भावना तुंबाड बघताना होती. माझ्यासारख्या अनेकांना सिनेमा प्रचंड आवडला होता तर बहुतेकांना फक्त पहिला अर्धा तास भीतीदायक वाटला. अर्थात प्रत्येकाची आवड हि वेगळी असते. मी एकट्याने हा सिनेमा थिएटरला बघितला होता. बघून झाल्यावर अनेकांना सांगितलं होतं की, हा सिनेमा थिएटरला जरूर बघा कारण असे सिनेमे पुन्हा पुन्हा नाही येत. तुंबाड हा अनुभवायचा विषय आहे ते ही मोठ्यात मोठ्या पडद्यावर टीव्ही, लॅपटॉप, मोबाइल मध्ये बघण्यासाठीचा हा सिनेमा नव्हे.

कथा आहे साधारणतः १९०० च्या दरम्यानची तुंबाड नावाचं ओसाड गाव. तिथे सतत पडणारा पाऊस. भलामोठा चिरेबंदी वाडा. तिथला पगडी घातलेला घाऱ्या डोळ्यांचा वाड्याचा मालक. गूढ वाड्यामधल्या सोन्याच्या मोहरा. त्याच गावातील एका उंच ओसाड डोंगरावर पडक्या झोपडी सारख्या घरामध्ये राहणारी एक विधवा बाई, तिचा मुलगा विनायक, त्याचा छोटा भाऊ आणि आतल्या खोलीत साखळ्यांनी बांधलेली आणि बिभत्स म्हातारी…!! चित्रपटाची सुरवात ह्या दृश्यांपासून होते.

कथा तीन भागात असल्यामुळे ती थोडी सुटी सुटी वाटते. सुरुवातीला लहानग्या विनायक अन त्याच्या आजीच्या भयानक सीन्स मुळे प्रेक्षकांच्या अंगावर जो काटा येतो तो शेवटपर्यंत उतरत नाही. लहान भावाच्या मृत्यूनंतर विनायक आणि त्याची आई तुंबाड सोडते. विनायकाचा लालची स्वभाव माहिती असल्याने त्याची आई पुन्हा तुंबाड मध्ये परत न येण्याचे त्याच्याकडून वचन घेते. पण विनायक पंधरा वर्षांनी सोन्याच्या लालसेने तुंबाड मध्ये परत येतो. त्या पडक्या घरात जाऊन आजीचा शोध घेतो. तिच्याकडून तो वाड्यातल्या खजिन्याची, देवीची अन तिच्या गर्भात लपलेला मुलगा हस्तरची माहिती मिळवतो आणि शोध सुरू होतो वाड्यातल्या खजिन्याचा. त्याला तिथे सोन्याच्या मोहरा मिळतात. तो तुंबाडला येत जातो अन खजिना मिळवत जातो आणि त्याच राहणीमान सुधारत जातं. त्याची बायको, त्याचा मुलगा पांडुरंग यांच्यासोबत कथा पुढे सरकते. हस्तर कडून सोनं लुटण्याची "कला" विनायक त्याच्या मुलाला पण शिकवतो. बाप से बेटा सवाई या उक्तीप्रमाणे त्याचा मुलगा हा त्याच्यापेक्षा एक पाऊल पुढे असतो. सोन्याचा हव्यासाची कथा अनेक वळणं घेत दोघी बापलेकांना कुठवर घेऊन जाते हे सिनेमातच बघण्यासारखे आहे.

तुंबाड जरी "भयपट" (हॉरर) वाटत असला तरी तो भयपटापेक्षा "गूढपट" जास्त आहे. आपल्याकडच्या भयपटाचा जो प्रकार आहे त्या प्रकारात बसणारा हा सिनेमा नाही. सिनेमातल्या म्हातारी किंवा हस्तर पेक्षा विनायक, पांडुरंग यांच्या डोळ्यातील हाव, त्यांची लालसा हि जास्त भीतीदायक आहे. परिस्थिती बदलली तरी माणसाच्या हावरेपणाची प्रवृत्ती तशीच पिढ्यानपिढ्या संक्रमित होत जाते. चित्रपटात खरंतर ज्याची जास्त भीती वाटायला हवी त्या सीन्स ला प्रेक्षकांकडून "लाफ्टर" येत होता. कारण पडद्यावर दिसणारा हवस, लालसेचा नंगानाच हा कुणाला खुपत नव्हता, हे जास्त भीतीदायक होतं.

एकाच सिन बद्दल सांगतो, विनायकाचा लहानगा मुलगा पांडुरंग आपली पहिली मुद्रा बापाने घरात "ठेवलेल्या" बाईला दाखवत तिला मस्का लावत असतो. 'बाबा ने तो सिर्फ तुम्हें रखा है, मैं तो तुमसे शादी करूँगा' अशी लालच दाखवतो. तिच्या 'उमर क्या है तुम्हारी' ह्या प्रश्नावर हा पट्ठ्या सोन्याची मुद्रा हातात देतो. 'अब से मैं रहूंगा और कुछ साल बाद तो सिर्फ मैं ही रहूंगा' हे तो जेव्हा तिला म्हणतो तेव्हा ती हवस, लालच याची परिसीमा होती आणि प्रेक्षकांचा त्या सिन ला असणारा लाफ्टर हा खरा "हॉरर" होता.

दिग्दर्शक राही बर्वे यांचं अभिनंदन करावं तितकं कमी आहे. त्याच्या धाडसामुळेच प्रेक्षकांना तुंबाड सारखा अद्भुत सिनेमा पाहायला मिळाला आणि सोबतच सिनेमात विनायकाची भूमिका साकारणाऱ्या सोहम शहा सारख्या निर्मात्याला देखील सलाम, त्याचा अभिनय तगडा आहेच यात वादच नाही, पण ह्या अशा सिनेमावर पैसे लावायला आणि तेवढयाच आत्मविश्वासाने लोकांसमोर आणायला देखील धाडस लागतं. त्यांना उत्तम साथ दिलीये पांडुरंगाच्या भूमिकेतील मोहम्मद समद या बालकलाकाराने त्याचा अभिनय सुद्धा अप्रतिम आहे. महत्वाची गोष्ट म्हणजे सिनेमातील जी जख्ख म्हातारी आहे तिची भूमिकाही मोहम्मद समदनेच साकारली आहे. हॅट्स ऑफ. इतर कलाकारांची कामेही उत्तम झाली आहे.

तुंबाड मध्ये दाखवलेले लोकेशन्स ही चित्रपटाची सर्वोत्तम बाजू आहे. त्यातील वाडे, अंधाऱ्या खोल्या, विहीर, दरवाजे, कुलुपं, देवीचा शाप असल्याने सतत पडणारा पाऊस या सर्वांचा एकत्रित परिणाम बघताना आपल्यावर होतो. पंकज कुमारच्या कॅमेराची कमाल पूर्ण चित्रपटात दिसते. निव्वळ अफलातून सिनेमॅटोग्राफी आहे. VFX, स्पेशल इफेक्ट्स दर्जेदार झाले आहे. जॅस्पर कीड ने अफलातून असा बॅकग्राऊंड स्कोर दिलाय. सिनेमाच्या गूढतेमध्ये त्याचा बॅकग्राऊंड स्कोर मोलाची भर घालणारा आहे. द अजय-अतुल यांचं केवळ एक गाणं आहे. त्यातही त्यांनी आपलं नाणं चोख वाजवलं आहे. आनंदाची गोष्ट म्हणजे गाण्याला पहिल्यांदाच अतुल ने आवाज दिला आहे.

ज्या दिग्दर्शकांच्या सिनेमांची आवर्जून वाट बघावी अश्या दिग्दर्शकांच्या यादीत राही बर्वे ने स्थान मिळवलं आहे. त्याच्या आगामी "रक्तब्रह्मांड" आणि "मयसभा" या दोघी सिनेमांबद्दल उत्सुकता आहे, त्यासाठी त्याला मनपूर्वक शुभेच्छा. तुंबाड बघितल्यानंतर थेटरमधून बाहेर पडताना अंगावर काटा होता. पुढचे अनेक दिवस चित्रपट डोक्यात होता. एवढा त्या सिनेमाचा माझ्यावर आणि अल्मोस्ट सगळ्यांवर परिणाम झाला. खरच ज्यांना असे वेगळे सिनेमे पाहायला आवडतात त्यांनी आणि प्रत्येक सिनेप्रेमींनी हा तुंबाड बघावाच.

शुभम शांताराम विसपुते

बंदिश बँडीट्स- संगीताच्या प्रेमात पाडणारी प्रेमकथा

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Thu, 10 Sep 2020 20:41:00 +0530

सध्याचा जमाना वेब सिरीजचा आहे. सस्पेन्स, क्राईम थ्रिलर या पठडीतल्या सिरीज तर दर महिन्याला प्रदर्शित होत आहे. गेल्या पाच सहा महिन्यांच्या कालावधीत तर वेब सिरीज हे उत्तम प्रतिसाद मिळवलेलं, मनोरंजनाचं माध्यम ठरलंय. वेळ आणि विषय कशाचीही मर्यादा नसल्याने निर्मात्यांच्या दृष्टीनेही संपूर्ण सार्वभौमत्व. पण या सर्वांहून वेगळा विषय घेऊन गेल्या महिन्यात एक नवीन सिरीज प्रदर्शित झाली आहे. अभिजाततेचा दर्जा असलेलं भारतीय शास्त्रीय संगीत याच्या भोवती पूर्ण कथानक असलेली सिरीज आहे "बंदिश बँडिट्स".

सिरीजच ट्रेलर पहाताना, 'शास्त्रीय संगीतावर आधारित मालिका' असं प्रथमच ऐकण्यात आलं आणि उत्सुकता निर्माण झाली. अर्थात मला शास्त्रीय संगीतातील ज्ञान शून्य पण सर्वप्रकारचे खूप उत्तम संगीत ऐकत असल्याने संगीताबद्दल आवड निर्माण झाली आणि चांगलं संगीत ऐकणारा कानसेन होण्याइतपत समज आलीये.

सिरीजची कथा थोडक्यात अशी आहे, जोधपुरमधील राठोड घराण्याचे संगीत सम्राट पंडित राधे मोहन राठोड (नसीरुद्दीन शाह) यांच्या घराण्यांवर या मालिकेचं कथानक बेतलेलं आहे. त्यांचा मोठा मुलगा राजेंद्र (राजेश तैलंग), सून मोहिनी (शीबा चढ्ढा), धाकटा मुलगा देवेंद्र (अमित मिस्त्री) आणि नातू राधे (ऋत्विक भौमिक) असा त्यांच्या परिवार त्यांच्या पूर्वजांच्या हवेलीत रहात असतात. पंडितजी जोधपूरचे गेल्या पंचवीस वर्षांपासून "स्वर सम्राट" असल्याने त्यांना तिथल्या राजघराण्याकडून राजाश्रय (ग्रांट) मिळत असते. हाच त्यांचा उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत. शिस्तप्रिय आणि कठोर असल्याने इतर कुटुंबीय त्यांच्याच अधिपत्याखाली, दबावाखाली वावरत असतात. आपण पंडितजींचे उत्तराधिकारी व्हावे असं स्वप्न मनीषा राधे बाळगून असतो. परंतु अजूनही तो अपरिपक्व असल्याने पंडितजींनी त्याला गंडा बांधलेला नसतो.

याच दरम्यान 'पॉप संगीत' गाणारी तमन्ना(श्रेया चौधरी) आणि राधे यांची भेट जोधपूरमध्ये तिच्याच कॉन्सर्ट मध्ये होते. जेथे अभिजात संगीताची होणारी चेष्टा सहन न झाल्याने राधे शास्त्रीय संगीताची एक झलक पेश करतो. त्याच्या गायकीने तमन्ना प्रभावित होते. एका म्युझिक कंपनीशी झालेल्या करारानुसार, तमन्नाला नवीन गाणं तयार करायचे असते. राधेच्या भेटीमुळे "शास्त्रीय आणि पॉप संगीत फ्युजन" याची कल्पना तिच्या डोक्यात येते. राधेचा परिवारही आर्थिक अडचणींचा सामना करत असल्याने आणि तमन्नाला देखील आपलं गाणं उत्तम व्हावं म्हणून ते सोबत काम करण्याचं ठरवतात. कामानिमित्त त्यांच्या होणाऱ्या गाठी-भेटी, सांगीतिक चर्चा, गीतलेखन, गाण्यांच्या चाली या साऱ्यामुळे हळूहळू त्यांचं प्रेमही फुलायला लागतं.

याच दरम्यान पंडित राधे मोहन राठोड, यांच्या पहिल्या बायकोचा मुलगा दिग्विजय (अतुल कुलकर्णी), जो एक प्रसिद्ध गायक आहे, अचानक जोधपुरमधे दाखल होतो आणि आपणच राठोड संगीत घराण्याचे खरे वारसदार असल्याचा दावा करतो. त्याच्या या आगमनाने राठोड घराण्याची अनेक रहस्ये हळूहळू उलगडत जातात. किंबहुना बिकानेर संगीत घराण्याची गायकी चोरून पंडितजींनी राठोड घराण्याची स्थापना केल्याचा आरोपही दिग्विजय करतो.

या घराणेशाहीचा खरा वारसदार निवडीसाठी जोधपुर राजघराण्याच्या राजांच्या उपस्थितीत "संगीत सम्राट" चे आयोजन केले जाते. प्रकृतीच्या कारणामुळे या स्पर्धेत पंडितजी स्वत: भाग न घेता, आपला नातू राधेला प्रतिनिधित्व करायला सांगतात आणि त्यानुसार त्याच्या तयारीलाही लागतात. या स्पर्धेत राधेला, आपला काका दिग्विजयशी मुकाबला करायचा असतो. पुढे तयारी करताना काय अडचणी येतात? राठोड घराण्यातील कुठले राज बाहेर येतात? राधे आणि तमन्ना च्या प्रेमाचं काय होत? संगीत सम्राट कोण जिंकत? यासोबतच अनेक ट्विस्ट आणि टर्न घेऊन सिरीज पुढच्या सिझनची हिंट देऊन निरोप घेते.

सिरीजमध्ये तब्बल ११ गाणी असून सुरुवातीच्या थीम सॉन्ग पासून शेवटच्या जुगलबंदी पर्यंतची ही एकाहून एक सरस अशीच आहेत. शंकर-एहसान-लॉय या गुणी संगीतकार त्रिकुटाचं संगीत आहे. जावेद अलीने गायलेली ठुमरी 'लब पार आयी', शंकर महादेवनच्या आवाजातील 'पधारो म्हारे देस' आणि 'धारा होगी' ही गाणी विशेष लक्षात रहातात. क्लायमॅक्सला पंडित अजय चक्रवर्ती आणि जावेद अली यांनी गायलेली 'गरज गरज' जुगलबंदी. फ्युजन मधलं 'सजन बिन आये ना' हे गाणं पण छान झालंय. शंकर महादेवनच्या आवाजातील विरहगीत 'एरी सखी' तर केवळ अप्रतिम आहे.

कथेपेक्षाही यातील कलाकारांची निवड हि या सिरीजचा सर्वात मोठा प्लस पॉईंट आहे. राधे आणि तमन्नाच्या मुख्य भूमिकेत असलेले ऋत्विक आणि श्रेया नावेदित असून दिग्गज कलाकारांपुढे समर्थपणे उभे राहिले आहे. राधेचं गाण्यांवरील लीप सिंक अप्रतिम असं आहे. श्रेयाचा परफॉर्मन्स पण उत्तम आहे. राधेच्या आईच्या भूमिकेतील शीबा चढ्ढा भाव खाऊन गेलीय सुरुवातीला साइड कॅरॅक्टर वाटणारी ती पुढे मेन ट्रॅकमध्ये येते. तिचं शांतपणे बोलणं, टिपिकल खानदानी राजस्थानी स्त्री प्रमाणे तीच वागणं सगळंच सुरेख आहे. राधेचा मित्र आणि श्रेयाचा मित्र पण मस्त दाखवला आहे. त्याच्या वडिलांच्या भूमिकेतील राजेश तेलंग यांचंही काम चॅन झालंय. मला राधेचा काका हे जास्त न बोलणारं पात्र खूप आवडलं. त्याची तळमळ, असहाय्य असणं, आपल्या कलेचा जड काळजाने सौदा करणे, पंडितजींसोबतचा खीर खातानाचा सिन अमित मिस्त्री या कलाकाराने शानदार केलाय. अतुल कुलकर्णीची एंट्री जरी उशिरा असली तरी तो आल्यानंतरची सिरीजवरची त्याची पकड बघण्यासारखी आहे. अतुल गायकाच्या भूमिकेत खूप देखणा दिसला आहे आणि नासिरुद्दीन शाह यांच्याबद्दल काय बोलणार, या वयातही इतका कमालीचा अभिनय करणं खायचं काम नाहीये. साक्षात अभिनयाचं विद्यापीठ असलेला हा कलाकार, कमी डायलॉग असताना निव्वळ एक्सप्रेशन्सच्या जोरावर आपल्या श्रेष्ठ अभिनयाचं प्रदर्शन करतो.

सिरीज नक्कीच उत्तम आहे. नेहमीपेक्षा वेगळ्या विषयावर आहे. काही त्रुटी पण नक्कीच आहे. पण केवळ संगीतावर असलेल्या प्रेमापोटी बघितली आणि आवडली सुद्धा, त्यामुळे हा संगीताचा आस्वाद किमान एकदा तरी आवर्जून घेण्यासारखा नक्कीच आहे.

शुभम शांताराम विसपुते

खयाली पुलाव - स्वातंत्र्याच इवलसं स्वप्न

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Sat, 15 Aug 2020 18:56:00 +0530

लक्ष्मण रेखाएँ खींचने से पहले अपने आप से पूछिए, क्या आप लक्ष्मण है ?

-मनोज मुंतशीर

स्क्रीनवरील या ओळीने फिल्मची सुरुवात होते. या ओळींतून आपल्याला थोडीफार कल्पना आलेली असते कि फिल्म नेमकी कशाबद्दल असणार आहे. हरियाणातल्या एका खेड्यातली मुलींची शाळा. त्यातली अभ्यासात हुशार असणारी मुलगी आशा (प्राजक्ता कोळी) तिची हि गोष्ट आहे. तिच्या घरातलं वातावरण कर्मठ आहे, मुलीला शिकायची परवानगी तर आहे पण जीन्स वैगेरे असे मॉडर्न कपडे घालण्याची परवानगी नाहीये. गावातल्याच तिच्या मैत्रिणीने शहरात जीन्स घालून फिरल्याने उडालेला गहजब तिने बघितला आहे. अश्यातच प्रजासत्ताक दिनानिमित्त आंतरशालेय हँडबॉलची स्पर्धा असल्याची सूचना देण्यासाठी शाळेच्या टीम मधली एक खेळाडू "शॉर्ट्स" घालून वर्गात येते आणि सांगते की ज्यांना कोणाला स्पर्धेत भाग घ्यायचा असल्यास त्यांनी मैदानावर यावं, तिच्या बोलण्यापेक्षा आशाच लक्ष तिच्या शॉर्ट्स कडे जास्त असतं स्पर्धेत भाग घेतला तर आपल्यालाही शॉर्ट्स घालायला मिळेल इतकंच तिला समजतं. तिच्यासाठी तेच जास्त महत्त्वाचं असतं. आपल्याकडे मुलींनी शॉर्ट्स घालणं ही गोष्ट अगदीच सामान्य आहे पण हरियाणातील लहानश्या गावातील आशासाठी ते स्वप्न आहे आणि तीचा या स्वप्नपूर्तीचा प्रवास म्हणजेच हा "खयाली पुलाव"

शाळेच्या संघामध्ये भाग घेण्यासाठी आशा मोठ्या उत्सहाने मैदानावर जाते. पण तिला लवकरच लक्षात येतं कि हँडबॉल खेळणं इतकं सोपं नाहीये आणि तिच्याही आधी हे टीम च्या कोच सरांच्या (यशपाल शर्मा) लक्षात आलेलं असतं. पण येनकेनप्रकारे तिची संघात निवड होते ती कशी होते ते बघितल्यावर कळेलच, अर्थात त्यात सस्पेंस ठेवण्यासारखं काही नाहीये पण तरीही तिचा संघातला प्रवास हा स्क्रीनवर बघण्यासारखा आहे.

खयाली पुलावची गोष्ट तशी खूप काही वेगळी नाहीये, पण खरी मजा ती ज्या प्रकारे मांडण्यात आली आहे त्यात आहे. लक्षात राहतील असे फिल्म मध्ये सीन्स आहेत त्या सीन्सच्या माध्यमातून दिग्दर्शक योग्य तो संदेशही दिला आहे. संवादही उत्तम आहेत. बॅकग्राउंडला वाजणार गाणं हि सुंदर आहे. यातील लक्षात राहिलेले सीन्स बद्दल थोडक्यात सांगतो.

१) अगदी पहिलाच सीन ज्यात शाळेतल्या भिंतीवरच्या कोऱ्या फळ्याकडे बघत आशा उभी असते आणि शेवटी जेव्हा तिचं स्वप्न पूर्ण होत तेव्हाही ती त्या फळ्यासमोर उभी असते फरक इतकाच की तेव्हा फळ्यावर मजकूर लिहिलेला असतो, "हमसे कोई पूछे बच्चो आजादी क्या होती है हम कह देंगे उस दिन सबकी पुरी छुट्टी होती है.

२) फिल्म मध्ये एक कबाडीवला आहे. "किस्मत" त्याच नाव. जो पूर्ण फिल्म मध्ये झोपलेला दाखवलेला आहे. आशा दररोज शाळेत जाताना त्याला उठवण्याचा प्रयत्न करते पण तो कधीच नाही उठत. तो कबडीवाला म्हणजे तिचं नशीब असतं जे नेहमी झोपलेलं दाखवलेलं आहे. फक्त तो एकाच वेळी उठलेला दाखवलेला आहे आणि तेव्हा खरोरच तिच्या आयुष्यात चमत्कार घडतो.

३) आशा गावातल्या मित्राची वाट बघत बसलेली असते. तिच्या समोरून एक पूर्ण घुंगट ओढलेली स्त्री जाते, तेव्हा त्या भिंतीवर निळ्या अक्षरात लिहिलेलं दिसतं, लडका-लडकी एक समान...

४) फिल्ममधला प्रजासत्ताक दिनाचा वापर देखील खुप रुपक आहे. ती स्वतंत्र तर असते पण तिला अधिकार प्राप्त झालेले नाहीत. स्वप्न पाहत असताना शिक्षिका भानावर आणतात (स्त्री च तिच्या स्वपनान्ना लगाम घालते)...

असे अनेक सीन्स आहेत कि ज्यातून डायरेक्टर ने काही सांगण्याचा प्रयन्त केलाय. हे सर्व फिल्म मध्ये बघण्यासारखं आहे. अवघ्या २६ मिनिटांची हि शॉर्ट फिल्म आहे. भाषा हरियाणवी हिंदीत असल्याने समजायलाही सोपीच आहे.

आपली मराठमोळी प्रसिद्ध यूटुबर प्राजक्ता कोळी (मोस्टलीसेन) हिने या फिल्मच्या माध्यमातून दमदार पदार्पण केलंय. टिपिकल हरियाणवी भाषेचं बेअरींग तिने उत्तम पकडलं आहे. तिची आश्वासक सुरुवात झाली आहे. यशपाल शर्मा यांचा कडक शिस्तीचा पण आतून दुखावलेला क्रीडाशिक्षक मस्त. इतर लहान भुमिकेत असलेले कलाकारांची कामे ही छान झाली आहे.

हा "खयाली पुलाव" एकदा आवर्जून खाण्यासारखा आय मीन बघण्यासारखा नक्की आहे.

फिल्मची लिंक : https://youtu.be/8cMDYZUfW-A

शुभम शांताराम विसपुते

श्रीराम मंदिर - भारतीयांच्या अस्मितेचा सुवर्णक्षण

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Tue, 4 Aug 2020 21:49:00 +0530

श्रीराम मंदिराच्या निर्मितीला सुरुवात होत आहे. इतका अमूल्य दिवस आपल्याला पहायला मिळतोय म्हणून आपण सगळे नक्कीच खूप भाग्यवान आहोत. अजरामर असणाऱ्या ह्या गोष्टीचे आपण साक्षीदार असणार आहोत. भुमिपूजनाची तारीख घोषीत झाल्यापासून वातावरण भारावून गेलय. मन उल्हासित झालंय.

५०० वर्षांचा कलंक मिटण्याचा शुभ दिवस आलेला आहे. गेल्या पाचशे वर्षांपासून आपल्या संस्कृतीचा आद्य पुरुष, आपल्या राष्ट्राची ओळख , आपल्या समाजाचा आदर्श, आपल्या अस्मितेच प्रतिक, कोट्यवधी हिंदूंचे श्रद्धास्थान मर्यादा पुरुषोत्तम प्रभू श्रीरामाच्या जन्मभूमीचा वाद, त्यामुळे झालेला संघर्ष, रक्तपात, अपमान या सर्व घटनांची नोंद मनात साठवून ठेवली होती. या सगळ्या गोष्टींचा बीमोड करुन श्रीराम मंदिर भूमिपूजनाचा ऐतिहासिक दिवस आला आहे.

अयोध्येत राम जन्मभूमीवर भव्य मंदिराचा शंखनाद होतो आहे. युगानुयुगे ज्या क्षणांची प्रतीक्षा समस्त हिंदू समाज करत होता तो क्षण जवळ आलेला आहे. जर का कोरोनाचे संकट नसते तर हा सोहळा आणखीन अभूतपूर्व झालेला असता आपल्यापैकी अनेकजण अयोध्येला गेले असते पण आपण आपल्या घरीच हा सोहळा अनुभवणार आहोत, आयुष्यभरासाठी हृदयात साठवून ठेवणार आहोत.

अर्थात काही विघ्नसंतोषी मंडळींच म्हणणं आहेच की, कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर भूमिपूजनाचा कार्यक्रम करणं हे योग्य आहे का त्यांना एकच सांगणे आहे की, कोरोना आहे म्हणून आपण श्वास घ्यायचा थांबवला नाहीये आणि राममंदिर आमच्यासाठी श्वासापेक्षा कमी नाहीये.

अतीव श्रद्धा आणि आपला अधिकार सिद्ध करावे लागतात. प्रसंगी प्राणाची आहुती देऊन हक्क साबित करावे लागतात. आणि "हिंदू" यात कधी मागे रहात नाही. फक्त "हे आमचं" म्हणायला अजिबात गुणवत्तेची गरज लागत नाही, गरज लागते ती "हे आमचंच" आहे आणि ते डंके की चोट पर सिद्ध करण्याची.

५ ऑगस्ट २०२० ही तारीख एक यादगार बनून राहील येणाऱ्या असंख्य पिढ्यांसाठी आणि शिकवण देत राहील आपले हक्क अबाधित रहावे यासाठी गुणवत्तेच्या जोरावर अखंड संघर्ष करण्याची आणि गेलेल्या हक्कांवर विजय मिळवण्याची. मुळात इथे राममंदिर होते हे सिद्ध करण्यासाठी आवश्यक पुरावे होतेच आणि ते ठासून मांडून सिद्ध करण्याची गुणवत्ताही होती हिंदूंमध्ये आणि सिद्ध केलीही. पाच तारखेला रामलल्लाच्या भव्य मंदिराच्या पायाभरणीचा भव्य समारंभ हिंदुस्थानचे लाडके कर्तव्यदक्ष पंतप्रधान माननीय श्री नरेंद्र दामोदरदास मोदीजी यांचे शुभहस्ते होत आहे. करोडो हिंदूंच्या वतीने मोदीजी भूमिपूजन करणार आहे.

भूमिपूजनाच्या या मंगल प्रसंगी रामजन्मभूमी आंदोलनात सहभागी सर्व ज्ञात-अज्ञात मंडळींच्या चरणी साष्टांग नमस्कार.

जय श्रीराम 🚩

शुभम शांताराम विसपुते

सुशांत - जो परिस्थिती नुसार बदलायला शिकेल तोच विपरित परिस्थितीतही टीकेल

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Mon, 22 Jun 2020 23:32:00 +0530

अभिनयाचा बादशाह अमिताभ बच्चन ची गोष्ट आठवली. अभिताभ उतार वयात खुप कठीण प्रसंगातून गेला होता. ABC (Amitabh Bachchan Corporation) बुडाली. वाढलेल्या वयामुळे चित्रपटात हिरोचं काम कोणी देत नव्हतं. अमिताभ पुरता कंगाल झाला होता. आजवर कधीही टीव्ही वर न आलेल्या अमिताभला टीव्ही वर जाण्याची संधी स्टारकडून चालून आली. अमिताभने ती स्विकारली, कारण दुसरा पर्याय ही नव्हता. यामुळे त्याच्यावर टीकाही झाली, सगळ्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करून अमिताभ छोट्या पडद्यावर आला आणि KBC च्या रूपाने त्याने इतिहास घडवला. अगोदर आर्थिक परिस्थिती अगदी व्यवस्थित केली. पुढे चित्रपटात परत संधी चालून आल्या. त्याने कभी खुशी कभी गम, बागबान, पा, सरकार, निशब्ध, चीनी कम, पिकू असे अनेक हिट सिनेमे दिले. भरगोस अश्या जाहिराती केल्या आणि उतारवयात परत तोच बादशाहाचा स्टेटस मिळवला.

अमिताभची गोष्ट आठवण्याचं कारण म्हणजे गेल्या आठवड्यात अचानक आत्महत्या करून देवाघरी गेलेला सुशांतसिंग राजपूत. सुशांतसिंग लाखो फॅन्सच्या जीवाला चटका लावून गेला. सगळे पर्याय संपले की लोक शेवटचा आत्महत्येचा पर्याय निवडतात. इंडस्ट्रीतील लोक आणि त्याच्या जवळचे सांगतात की सुशांत सिंगला सध्या बिग बॅनरचे चित्रपट मिळत नव्हते म्हणून तो डिप्रेशनमध्ये होता. सर्व लोकांना त्याच्याविषयी सहानुभूती वाटते आहे. त्याला चित्रपट मिळू नये म्हणून ज्यांनी प्रयत्न केले त्यांच्यावर टिका होते आहे. मी काही सुशांतचा फॅन वैगेरे नव्हतो, पण त्याचा पदार्पणाचा "काई पो छे" सिनेमा थिएटर ला बघितला होता. अर्थात त्याच कारण सिनेमा चेतन भगतच्या पुस्तकावरून घेतलेला असल्याने हे होत. पण सुशांत लक्षात राहिला. शुद्ध देसी रोमान्स परिणीती साठी बघितला तर तिथेही हा भाव खाऊन गेला. PK मधेही तो असाच लक्षात राहिला. MS DHONI तर त्याच्या कारकिर्दीतला माईलस्टोन सिनेमा, त्याने फक्त धोनी हा एकमेव सिनेमा केला असता तरी तो कायमचा लक्षात राहिला असता. इतकं अप्रतिम काम त्याने या सिनेमात केलंय. सुशांत गेल्यानंतर व्योमकेश बक्षी, सोनचिरिया आणि छीचोरे बघितला. बरेच लोक म्हणत होते कि त्याने छीचोरे सारखा आत्महत्येच्या विरोधात मत मांडणाऱ्या सिनेमात काम करूनही आत्महत्या का केली. हे जरी खर असलं तरी छीचोरे पेक्षाही मोटिव्हेशनल काम त्याने धोनीच्या रोल मध्ये केलंय. जग जिकणाऱ्या धोनीचा रोल करणारा सुशांत स्वतः सोबत मात्र जिंकू शकला नाही.
सुशांत गेला. तो नेमकं कश्यामुळे गेला याच कारण कदाचित कधीच बाहेर येणार नाही. अशी हाय प्रोफाइल पेज थ्री प्रकरणं दाबली जातात. आठवा या अगोदरची दिव्या भारती, जिया खान प्रकरणं. डिप्रेशन, नेपोटिझम अशी अनेक वेगवेगळी कारण ऐकायला मिळताय. सिनेइंडस्ट्री किंवा कुठलेही क्षेत्र घेतले कि तिथे थोड्यमोठ्या प्रमाणात या गोष्टी घडतच असतात. पण यामुळे आपला अमूल्य जीव द्यावा हे मला तरी नाही पटत. प्रॅक्टिकली विचार केला नेपोटीझम हे स्वाभाविकपणे येणारी गोष्ट आहे. दुकानाचा मालक गल्ल्यावर मुलालाच बसवतो ना की दुकानातल्या नोकराला, तसेच राजकीय पुढारी त्याचा उत्तराधिकारीसाठी त्याच्या मुलाला किंवा मुलीलाच निवडतो कार्यकर्त्याला नाही. असंही ऐकण्यात आलं कि त्याला मोठ्या बॅनर्स चे सिनेमे देत नव्हते. पण मोठ्या बॅनर्सचे सिनेमे हवेतच कशाला, आयुष्मान खुराणा, विकी कौशल, राजकुमार राव, कंगना राणावत हे सुशांत सारखेच "आऊटसाईडर्स" ते देखील लो बजेट सिनेमे करून पुढे आले. किंबहुना ते अजूनही अश्याच सिनेमात काम करताय. सुशांत सारख्या अभिनेत्यांना आता उलट इंडस्ट्रीत "अच्छे दिन" आले आहे. कारण आता पब्लिक केवळ हिरो ला बघून सिनेमाला येत नाही त्यांना चांगल्या अभिनयासोबत चांगली स्टोरी पण बघायची असते. यामुळेच आयुष्मान सारखा अभिनेता स्क्रीनवर ऍक्शन न करता केवळ अभिनयाच्या बळावर सलग सात सिनेमे हिट देतो. निदान ह्या गोष्टीचा सुशांतने आवर्जून विचार करायला हवा होता.

एकवेळ आपण मान्यही केलं कि त्याला अजिबात कोणी काम देत नव्हतं तरी तो साउथ इंडियन वा इतर प्रादेशिक भाषेतील चित्रपट सहज करू शकला असता. तो आधीसारखा छोट्या पडद्यावर परत आला असता तर सुपरडुपर हिट सिरिअल करू शकला असता. उत्तम डान्सर असल्याने डान्स रिऍलिटी शो करू शकला असता. शाॅर्ट फिल्म करू शकला असता. Netflix/Amazon prime वर काम करू शकला असता. OTT प्लॅटफॉर्मला तर आता सोन्याचे दिवस आले आहेत. रंगभूमीवर नाटक करू शकला असता. डान्स अकादमी सुरु करू शकला असता. साठ कोटींचा मालक असल्याने चांगल्या सिनेमांचा निर्माता बनून त्यात स्वतःही काम करू शकला असता. पण आता जा सर्व जर-तर च्या गोष्टी आहेत. तो निघून गेल्याने या गोष्टींना आता किंमत राहिली नाही.

सुशांत गेला हे वाईटच झालं. पण त्याने स्वतःच्या मुक्तीसाठी जो मार्ग निवडला तो पटला नाही. सिनेमात काम करणारा अभिनेता म्हणून लाखो लोकांवर तुमचा प्रभाव पडत असतो. लोकं तुम्ही दाखवलेलं खरं मानत असतात. तुम्हाला फॉलो करत असतात. त्यामुळे तुम्हीच असा मार्ग निवडाल तर त्याचा लोकांवर निगेटिव्ह प्रभाव निश्चितच पडणार. सुशांत गेल्यानंतर जर आठवड्याभरातील वर्तमान पत्रातील बातम्या बघितल्या असतील तर एक लक्षात लक्षात येईल की कोरोनामुळे हातात काम नसल्यामुळे नैराश्य आलेल्यांच्या आत्महत्येत वाढ झालेली दिसून आली आहे. वाईट प्रभाव पडतो तो असा. आपल्याकडे पब्लिक चांगल्या गोष्टींपेक्षा वाईट गोष्टी लवकर घेते हे त्याचंच एक उदाहरण आहे. मग छीचोरे सारख्या सिनेमाचा उपयोग काय हाच प्रश्न पडतो.

डिप्रेशन अनेक प्रकारचं असतं आणि त्याची कारणही असंख्य असतात, व्यक्तिसापेक्ष. ती प्रत्येक माणसाला कधी ना कधीतरी गाठतातच आणि सांगतात लढण्यापेक्षा तू मरून का जात नाहीस? हि भावना वारंवार मनात येते. अश्यावेळी या भावनेला फाट्यावर मारून जगण्यावर विजय मिळवायचा असतो, ना की त्या भावनेच्या आहारी जाऊन स्वतःला संपवायचं असतं. इरफान गेल्यावर जितकं दुःख झालं तितकं सुशांत गेल्यावर नाही याला हेच कारण आहे.

सुशांत, तू फक्त एक चांगला अभिनेता म्हणून आठवणीत राहशील. कारण जीव देण्याची कारणं कितीही पटणारी असली तरीही आत्महत्या करणाऱ्या व्यक्तीची किंमत माझ्या नजरेत शून्य आहे. जिथं कुठं असंशील तिथं सुखी राहा. भावा....!!!

शुभम शांताराम विसपुते

फस गये रे ओबामा - हटके सिनेमा

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Tue, 16 Jun 2020 23:51:00 +0530

अगोदरपासूनच आपल्या भारतीय लोकांना NRI लोकांबद्दल खूप आकर्षण आहे. खासकरून छोट्या शहरात राहणाऱ्यांमध्ये याच प्रमाण जास्त आहे. त्यातही NRI जर अमेरिकन असेल तर विषयच नाही. विदेशात जाणं म्हणजे अमेरिकेत जाणं असं समीकरण आजही येथे बघायला मिळत. दिग्दर्शक सुभाष कपूर ने NRI आणि अमेरिका हाच धागा पकडून त्याला २००८ साली अमेरिकेतून सुरुवात झालेली जागतिक मंदी याची जोड देऊन एक अप्रतिम सिनेमा बनवलाय. उत्तर भारतीय अंडरवर्ल्ड मधली किडनॅपिंगची कथा तो आपल्या नेहमीच्या विनोदी शैलीने मांडतो. उत्कृष्ट कथा त्याची चांगली मांडणी सोबत कलाकारांचा उत्तम परफॉर्मन्सने सिनेमा खूप सुंदर झालाय.

सिनेमाची संपूर्ण कथा NRI ओम शास्त्री (रजत कपूर) याच्या भोवती फिरते. अमेरिकेतील यशस्वी उद्योजक आर्थिक मंदी आल्यामुळे हवालदिल झाला आहे. त्याचा बिझनेस, गाडी, बँक बॅलन्स सगळंच मंदीमुळे संपलय आता केवळ अमेरिकेतील घर त्याच्याजवळ राहिलय. बँकेच्या कर्जामुळे ते ही विकण्याची वेळ आली आहे. त्यापासून वाचण्यासाठी तो त्याच्या वडिलांची हवेली विकण्यासाठी भारतात येतो. इथून खरा सिनेमा सुरु होतो. इकडे लहानमोठ्या गॅंग कार्यरत असतात. त्यात भाईसाब (संजय मिश्रा) ची गॅंग सगळ्यात अतरंगी असते. मंदी चा परिणाम या गँगवरही पुरेपूर झालेला असतो. इतका की, त्यांच्याकडे बंदुकी असतात पण त्यात गोळ्या नसतात. गाडी मध्ये पेट्रोल नसते. अशी सगळी उपासमार सुरु असते. त्या गॅंग मधला अन्नी (मनू ऋषी) सगळ्यात हुशार आणि भाईसाब चा लाडका असतो. अन्नी ओबामा यांचा फॅन आणि अमेरिकेत जाण्यासाठी उतावळा असतो. अन्नी कडून भाईसाबला ओम शास्त्रीबद्दल समजतं. भाईसाबला वाटत शास्त्री NRI असल्याने मोठी असामी असेल, या एकाच किडनॅपिंग मुळे आपला पैशांचा आणि इज्जतीचा कायमचा प्रश्न मिटेल. भाईसाब शास्त्रीला किडनॅप करतात आणि २ कोटी खंडणी मागतात. शास्त्री जेव्हा त्याची करुण कहाणी त्यांना ऐकवतो तेव्हा त्यांना कपाळावर हात मारण्याशिवाय पर्याय राहत नाही.

भाईसाबच्या गॅंगमधला अन्नी मुळातच हुशार असतो तो भाईसाब ला पटवून देतो की शास्त्री कंगाल आहे हे आपल्याला माहिती आहे. इतर गँग्स ना थोडी माहित आहे. आपण शास्त्रीला अली भाई ला ऍडव्हान्स घेऊन विकू आलेल्या पैशातून आपला खर्चही निघेल आणि बंदुकीसाठी गोळ्याही येतील. शस्त्र तयार असले तर अली भाईला आपण धडाही शिकवू शकतो. हि चर्चा ओम शास्त्री ऐकतो तो उलट भाईसाबला ऑफर देतो की अलीकडून जे पैसे येतील त्यातले ५० टक्के माझ्या अकाउंट ला टाकायचे नाहीतर अली ला खरं काय ते सांगून देईन. डील पक्की होते. अली कडे शास्त्रीला सोपवल्यावर अली अट टाकतो की गॅरंटी म्हणून अन्नी पण माझ्याकडे राहील. पुढे अलीला खरं काय ते समजतं. जो खेळ शास्त्रीने अली सोबत खेळला तोच खेळ शास्त्री अलीला मुन्नी मॅडम (नेहा धुपिया) या लेडी गँगस्टर सोबत खेळायला लावतो. अली आणि शास्त्री मध्ये ५० टक्के वाली तीच डील परत फायनल होते. मुन्नी कडे शास्त्रीला सोपवल्यानंतर मुन्नीला देखील शास्त्रींची खरी परिस्थिती कळते. फसवले गेल्याचा राग म्हणून ती भाईसाब, अली यांना धरून आणते आणि त्यांना मारणार तेवढ्यात ओम शास्त्री मुन्नीला परत तीच ऑफर देतो. आता या सगळ्या गँग्स पेक्षा सगळ्यात मोठी गॅंग असते मंत्री धनंजय सिंग (अमोल गुप्ते) ची मुन्नी शास्त्रीला धनंजय सिंग ला विकते. जीवावर बेतलेलं असताना ओम शास्त्री प्रत्येक वेळेला सहीसलामत कसा सुटतो. धनंजय सिंग च्या तावडीतुन पण तो शिताफीने निसटून सिनेमाचा शेवट गोड होतो. फक्त तो कसा निसटतो हे स्पॉइलर इथे देणार नाही ते सिनेमात बघण्यासारखं आहे.

सिनेमा स्ट्रेस रिलीफ करणारा आहे. हटके स्क्रिप्ट सोबत आपला जॉली LLB चा सुभाष कपूर सारखा गुणी दिग्दर्शक असल्याने सिनेमा मस्त झालाय. खासकरून यातील डायलॉग खूप भारी आहे. अमेरिकेला मारलेले टोमणे असो की भाईसाबच MLA होऊन विधानसभेत खुर्च्या तोडण्याचं स्वप्न असो. हे सगळं खुमासदार डायलॉग मधून समोर येतं. एका इंग्लिश स्पिकींगच्या क्लास मधल्या शिक्षकाचा "English Speaking like a Rice Plate Eating" हा खूप व्हायरल झालेला सिन याच सिनेमातला आहे. ओबामांच्या "Yes We Can" चा संदर्भ घेऊन भाईसाब आणि त्याच्या गॅंगमधला सिन पण असाच अफलातून आहे.

संजय मिश्रा आणि रजत कपूर सारखे तगडे कलाकार असल्यावर चांगला अभिनय बघायला मिळतोच. संजय मिश्राचा परिस्थितीने हतबल झालेला भाईसाब कमाल आहे. त्याची हतबलता बघताना कीव येते इतकं सुरेख काम संजय मिश्राच आहे. रजत कपूर मुळात दिसतोच NRI सारखा त्यामुळे त्याच असणं हीच सिनेमाची खरी ताकत आहे. या दोघींव्यतिरिक्त लक्षात राहतो मनु ऋषीचा अन्नी. ओबामांचा फॅन असलेला अन्नी त्याने झोकात सादर केलाय. नेहा धुपिया आणि अमोल गुप्ते यांचं काम कमी वेळासाठी आहे पण छान आहे.

मला खूप आवड आहे असे सिनेमे बघण्याची. चांगले सिनेमे थिएटरला मी आवर्जून बघतो. या पठडीतल्या सिनेमांना थिएटर मध्ये हवा तसा प्रतिसाद मिळत नाही याची खंत आहेच. पण असं असूनही असे सिनेमे तयार होत असतात यासाठी या सिनेमांच्या मागे उभं राहणाऱ्या प्रत्येकाला सलाम.

शुभम शांताराम विसपुते

हरिहरन - ग्रेट गायक

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Mon, 8 Jun 2020 20:56:00 +0530

कॉलेजला असताना एका मैत्रिणीने "स्लॅम बुक" दिलं होत भरायला, त्यात जागा खूप कमी होती. आपल्या आवडत्या व्यक्ती, गोष्टी एक-दोन शब्दात लिहायच्या होत्या. मी आवडतं गाणं "तू हि रे" तर आवडता गायक म्हणून "हरिहरन" लिहिल होतं. हरिहरन आवडतो तो यासाठीच कि तो एक परफेक्ट "ऑल राऊंडर" गायक आहे. सगळ्या प्रकारच्या गाण्यात फक्त गायकी नव्हे तर हुकूमत असलेला गायक. मी उदित, सोनू, लकी अली, केके यांचा डाय हार्ड फॅन आहे, पण हरिहरन या लिस्टच्या पलीकडे आहे. हृदयाच्या एका हळव्या कोपऱ्यात खास स्थान असलेला. जशी आदरयुक्त भीती असते तशी या माणसाबद्दल मला आदरयुक्त आवड आहे. केके आणि हरिहरन दोघींमध्ये एक साम्य आहे, दोघांचा आवाज आपल्यातल्याच एखाद्याचा वाटावा इतका साधा सिम्पल आहे, पण त्यामुळेच तो थेट भिडतो.

हरिहरन ला पहिल्यांदा टीव्हीवर कॉलोनिअल कझिन च्या "काय झालं" या गाण्यात बघितलं. तेव्हापासून आजपर्यंत त्याच जेव्हाही दर्शन झालंय तेव्हा प्रत्येक वेळेला तो नवनवीन लुक मध्ये दिसतो. केसांची पोनीटेल घातलेली किंवा मोकळे सोडलेले, कधी कोरून दाढी ठेवलेली तर कधी फक्त मिशी, चष्म्याच्या बदलत्या फ्रेम्स या सर्वानी तो लक्ष वेधून घेतो अर्थात वेगवेगळे लूक्स फक्त तो आवड म्हणून करतो. अतरंगी लुक मध्ये दिसत असला तरी त्याची गायकी खूप महान आहे. माचो पर्सनॅलिटी असलेला गायक.

केरळ मध्ये जन्मलेला मल्याळी माणूस उर्दू अलफाज मधली गज़ल इतकी सफाईदारपणे पेश करतो की ऐकताना जराही वाटत नाही कि हा गायक दक्षिण भारतीय आहे. मला तो गज़ल गायक म्हणून खूप श्रेष्ठ वाटतो. योगायोगाने मला त्याच्या काश, जश्न, गुल्फाम अश्या सगळ्या गज़ल अल्बमच कलेक्शन मिळालंय जे की मौल्यवान खजिन्यापेक्षा कमी नाहीए. त्यात काश ऐसा कोई मंझर होता, मैकदे बंद करे, जब कभी बोलना सारख्या क्लासिक गज़ल्स आहेत. माझी पर्सनल फेव्हरेट दिलनशी अल्बम मधली "आज भी है मेरे कदमो के निशाण आवरा" ही आहे. ही गझल ऐकताना मन लगेच वर्तमानाची साथ सोडून भूतकाळात धाव घेतं.

९० च्या दशकात जेव्हा इंडिपॉप ला सोन्याचे दिवस होते तेव्हा त्या मधेही लेस्ले लुईस बरोबर हरिहरन ने जबरदस्त गाणी दिली. त्यांचा कॉलोनिअल कझिन अल्बम होता. हरिहरनच इंडियन क्लासिकल आणि लेस्ले लुईसच वेस्टर्न मुसिक यांची अशी काही सुरेख गुंफण केली होती कि त्यामुळे तो परफेक्ट फ्युजन अल्बम झालाय. त्यातील "कृष्णा नी बेगने...बारो" हे याच ठळक उदाहरण. यातील इंग्लिश आणि हिंदी शब्द आजच्या काळातही लागू पडतील असे आहे. जर कधी डाऊन वाटत असेल तर तेव्हा हे गाणं नक्की ऐकावं असं आहे. याच अल्बमच 'सा नी ध प' आणि 'इट्स ऑल राईट' पण खूप मस्त गाणी आहेत. "आत्मा" हा या जोडीचा पुढचा अल्बम त्यातील "ओहो काय झालं, काय पाव्हणं" हे गाणं तेव्हा किती गाजलं हे सांगण्याची गरज नाही. सोबतच "सुंदर बलमा" सारखं नितांत सुंदर गाणं ही त्यात होत.

हरिहरनच्या नावातच हरी आहे कदाचित त्यामुळे त्याची भक्तीगीत देवाला साद घालणारी आहेत. त्याच्या आवाजातली हनुमान चालीसा लूप वर ऐकण्यासारखी आहे. गुलशन कुमार सोबतचे भगवान शंकरासाठीचे भक्तिगीते पण आहेत. "आयो रे आयो नंदलाल बिरजमा" हे कृष्णाच उत्कृष्ट क्लासिकल भजन आहे. साध्या चालीतलं शिव तांडव स्तोत्रं हि तितकंच खास आहे. अगदीच प्युअर असलेलं "मोहें अपने ही रंग मे रंग दे" हे सुफी गाणं ऐकताना वर बसलेल्याशी कनेक्ट करतं. गुरु मधलं "ऐ हैरते आशिकी" हे ही असच एक छान सुफी आहे.

हिंदी सिनेमातील किती गाण्यांबद्दल लिहिणार. प्रत्येक गाण्यातुन ठळकपणे दिसलेलं त्याच वेगळेपण, त्यातून त्याने दिलेला निर्भेळ आनंद याच तरी किती वर्णन करायच. हरिहरन चा उपयोग दोन संगीतकारांनी योग्य प्रकारे केला. एक रहमान आणि दुसरा विशाल भारद्वाज. दोघीनी खूप सुंदर आणि त्याला परफेक्ट सूट होतील अशी गाणी दिली. रहमानसोबतचा त्याची जोडी रोझा पासून जमली आहे. "रोजा जानेमन" हे रहमानच्या पहिल्या हिंदी सिनेमाचं गाणं रहमानने हरिहरनला दिलं. हिंदी बरोबर साऊथ मध्ये खूप गाणी दोघांनी दिलीय. विशाल भारद्वाजने संगीत दिलेल्या बहुसंख्य गाण्यांचे शब्द हे गुलझार यांचे असतात. गीतकार-संगीतकारच्या क्लासिक जोडीला हरिहरन सारख्या अव्वल दर्जाच्या गायकाची जोड लागली तर गाणं कमाल होणारच.

लताजींबरोबरचे लम्हेच "कभी मै कहू", डर मधलं "लिखा है इन हवाओ ने", दिल तो पागल है च "एक दुजे के वास्ते", सत्या मधलं "तू मेरे पास भी हे" आणि हू तू तू मधलं "छाई छाप छाई" हि पाच ही गाणी अप्रतिम आहे. सुरेश वाडकर यांच्या सोबतच माचीस मधलं "चप्प्पा चप्पा चरखा चले" सारखं अजरामर गाणं. माझं अगदी लहानपणापासूनच आवडतं आहे. याच सिनेमातलं "छोड आये हम वो गलिया" हे अजून एक हिडन जेम. काजोल च्या सपने मधलं "चंदा रे" या गाण्यातील त्याची चंदा या शब्दावरची तान, अजूबा गाण्यातील ऐश्वर्याचा सौंदर्याचं वर्णन करायला हरिहरनचाच आवाज पाहिजे. हरिहरन किती मोठा गायक आहे हे दिसलं ते रंगीलाच्या "हाय रामा" या गाण्यातून. प्युअर क्लासिकल टच असलेलं गाणं, सोबत स्वर्णलथा आणि पडद्यावरची मादक उर्मिला परफेक्ट मॉकटेल ज्याला म्हणतात ते असं असत. १९४७ - अर्थ यातलं "धीमी धीमी" हे रोमांचित करणारं गाणं. बॉर्डर सिनेमातलं "संदेसे आते है" हे जास्त लक्षात राहतं, पण हरिहरन ने गायलेलं "मेरे दुश्मन मेरे भाई" हे गाणं त्याला राष्ट्रीय पुरस्कार देऊन गेलं. हरिहरन ने पूर्ण इमोशन्स ने गायलेलं ताल या म्युझिकल सिनेमातलं काहीस अंडररेटेड राहिलेलं "नही सामने तू" हे गाणं. लकीर मधलं उदित सोबतच "सदिया" हे पूर्ण सिनेमापेक्षा चांगल गाणं आहे.

हम दिल दे चुके सनम मधलं "झोका हवा का आज भी" मेहबूब चे शब्द आणि त्यावर कडी करणारा हरिहरन चा आवाज. बस्स. यासारखंच आणखी एक गाणं आहे ते लक्ष्य मधलं "कितनी बाते" हे गाणं, न बोलता "दोनो के दिलो मे सवाल हे फीर भी है खामोशी" अश्या शब्दातून व्यक्त होणारी त्यांची वेदना हरिहरनच्या आवाजात आणखी तीव्रतेने जाणवते. यादे चा टायटल ट्रॅक, दहेक मधलं पावसातील "सावन बरसे तरसे दिल", "कुछ मेरे दिल ने कहा" हे तेरे मेरे सपने मधलं गाणं. अनुरागच्या पांच मधलं अतिशय वेगळं असं "पका मत" हे गाणं. त्यातलं हरिहरनचं एक्सप्रेशन ऐकताना देखील जाणवतं. आणखी एक आवडतं गाणं म्हणजे भूतनाथ मधलं "समय का पहिया चलता है" हरिहरनच्या सोबतच गाण्यात येणारे अमिताभजींचे डायलॉग खूप काही सांगून जातात.

दिल विल प्यार वार हा या सिनेमात आर डी बर्मन यांची गाणी रिक्रिएट केली होती. त्यात सर्वात जास्त गाणी हरिहरनने गायली आहेत. गुम है किसी के प्यार में, ओ हंसिली, तुम बिन जाऊ कहा, तेरे बिना जिंदगी से कोई शिकवा, ये जो मोहब्बत है अशी सगळी ओल्ड क्लासिक्स मस्त रिक्रिएट केली आहेत. हरिहरनच्या आवाजाने त्याला चार चांद लागलेत.

"तू हि रे" ते "जीव रंगला" हा प्रवास समृद्ध करणारा आहे. या दोन्ही गाण्यांमुळे रहमान आणि अजय-अतुल ला देशभरात ओळख मिळाली. कविता आणि श्रेयाचा तो तरल आवाज. पाऊस पडून गेल्यावर ऊन पडतं तेव्हा सभोवतालचं सगळं नवीन वाटायला लागतं, सुंदर दिसायला लागतं. हि गाणी म्हणजे ते पाउसानंतर पडणारं ऊन आहे. दोन्ही गाणी मला सारखीच वाटतात. त्यांचं आऊटडोअर पिक्चरायझेशन, त्यात वाजणारी बासरी, गाण्यातील आर्तता, ओढ सगळंच एकरूप झाल्यासारखं वाटतं. आणि या दोन्हीं गाण्यांना जोडणारा महत्वाचा धागा अर्थातच हरिहरन आहे.

मौत और जिंदगी तेरे हाथों में दे दिया रे...खूण काळीज हे माझं तुला दिलं मी आंदण...

शुभम शांताराम विसपुते

तात्याराव सावरकर - धगधगता क्रांतिसूर्य

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Thu, 28 May 2020 17:37:00 +0530

तुम्ही मुसलमान आहात असं म्हटले तर मी हिंदू आहे असे तुम्हाला म्हणेन, नाहीतर मी विश्व मानव आहे असे म्हणणारे सावरकर. विनायक दामोदर सावरकर नाशिक मधील "भगूर" येथे आजच्याच दिवशी त्यांचा जन्म झाला. आज त्यांच्या जयंती निमित्त त्यांना मी विनम्र अभिवादन करतो.

ह्या देहाकडून देवाकडे जाताना मध्ये देश लागतो आणि आपण त्या देशाचे देणे लागतो म्हणणारे सावरकर मला भावतात, जाती प्रथा आणि आंधश्रद्धे ला विरोध करणारे सावरकर मला भावतात.मनु पासून व्यासा पर्यंत सर्वाना बाजूला ठेऊन भारतमातेला देवी आणि शिवाजी महाराजांना समोर ठेऊन हिंदू धर्म मांडणारे सावरकर मला भावतात. वय वाढेल तसे मनुष्य प्रगल्भ होत जातो. एक क्रांतिकारी ते एक समाज आणि धर्म सुधारक हा तात्यारावांचा प्रवास उल्लेखनीय आहे.

वयाच्या तिसाव्या वर्षी त्यांना ५० वर्षे काळ्यापाण्याची शिक्षा झाली. शिक्षेचा कालावधी १९११ ते १९६० असा होता. कोर्टात शिक्षा जाहीर झाल्यावर तात्यारावांनी तिथेच इंग्रज सरकारला झोंबेल असा प्रश्न विचारला होता. Are you sure that British will rule India upto 1960? तात्यारावांचं वेगळेपण होत ते असं.

तात्यारावांना काळ्यापाण्याची शिक्षा ही शहीद अनंत कान्हेरे ह्यांनी नाशिकचा जिल्हाधिकारी जॅक्सन ह्याला गोळ्या घालून ठार केले. नाशिकच्या ह्या प्रकरणात वापरण्यात आलेली ब्राउनिंग जातीची पिस्तुले सावरकरांनी त्यांचा लंडन इथल्या निवास्थानातील आचारी चतुर्भुज ह्याच्याकरवी भारतात पाठवली होती. ब्रिटिश सरकारला याचा तपास लागताच त्यांनी सावरकरांना तात्काळ अटक केली. समुद्रमार्गाने त्यांना भारतात आणले जात असताना सावरकरांनी फ्रांन्सच्या मॉर्सेलिस बेटाजवळ बोटीतून उडी मारली. ब्रिटिशांच्या कैदेतून सुटून त्यांनी पोहत फ्रान्सचा समुद्रकिनारा गाठला. किनाऱ्यावर आल्यावर ते पळत सुटले, पण किनाऱ्यावरील फ्रेंच रक्षकांना भाषेच्या समस्येमुळे सावरकरांचे म्हणणे कळले नाही आणि ब्रिटिशांनी त्यांना फ्रांसच्या धर्तीवरून अटक केली. यामुळे फ्रांस सरकार हैराण झालं, इंग्रजांनी आपल्या किना-यावरून माणूस पकडून नेलाच कसा असा त्यांचा सवाल होता. फ्रांस सरकारने हे प्रकरण आंतरराष्ट्रीय कोर्टात नेलं. तिथल्या निर्णयानुसार सगळ्यांसमोर, इंग्लंडच्या पंतप्रधानांनी जाहीररीत्या उभं राहून सावरकरांना फ्रांस मध्ये अटक केली याबद्दल माफी मागितली. अटकेत असताना देखील सावरकर ब्रिटिशांसाठी डोकेदुखी ठरले होते. फ्रांस सरकारचे समाधान झाले नव्हते. तात्यारावांना जेव्हा परत इंग्लड वरून अंदमानला आणले जात होते तेव्हा फ्रांस सरकारने स्वतःची डिफेन्स मधली एक पाणबुडी कैद्याचा बोटीमागून पाठवली होती. कदाचित सावरकरांनी पुन्हा उडी मारली तर त्यांना सुखरूप वाचविण्यासाठी, पण दुर्दैवाने हे घडले नाही. बोट अंदमानात पोहचली आणि सावरकरांची काळ्या पाण्याची शिक्षा सुरु झाली.

तात्याराचा अंदमानातील दिनक्रम रोज नारळाच्या काथ्या कुटायच्या, त्याचे दोर वळायचे. नंतर ८ तास लोखंडाचा "कोलू" फिरवायचा. हे सगळी अंगमेहनत झाल्यावर हा माणूस तिथं संध्याकाळी कैद्यांचे साक्षरता वर्ग घ्यायचा. रात्री तुरुंगात परत गेल्यावर भिंतींवर कविता लिहून काढायच्या. सावरकर हे इतकं विलक्षण असं व्यक्तिमत्व होतं.

तात्याराव अंदमान मध्ये तुरुंगात असताना त्यांनी सरकारला पत्र लिहिलं "मी काही राजकारणात पडणार नाही. मला माफ करा. पण इथून सुटका करा."
सरकारने ह्यावर विश्वास ठेवला. त्यांना भारतात परत पाठवलं, पण स्थानबद्धतेत ठेवलं, रत्नागिरीत. तात्यारावांनी रत्नागिरीत जातीभेद निर्मुलनासारखी राजकीय नसलेली पण समाजोपयोगी कामं विरोध पत्करून केली नंतर स्थानबद्धतेतून सुटका झाल्यावर सक्रीय राजकारणात पडून इंग्रज सरकारचा विश्वासघात केला. आज जे सावरकरांना "माफीवीर" म्हणतात त्यांना एकच सांगतो अंदमानात बंदिस्त जीवन जगण्यापेक्षा बाहेर येऊन समाजोपयोगी कार्य करण्यासाठी सावरकरांनी माफी मागण्याचा डाव खेळला होता. आज सिग्नल ला हवालदाराने पकडल्यावर त्याच्यासमोर हात जोडणार्यानी सावरकरांच्या माफीनाम्यावर प्रश्न उपस्थित करणे म्हणजे कमाल आहे.

तात्यारावांनी रत्नागिरीत जातीभेद कमी करण्यासाठी पतितपावन मंदिर उभारलं, तिथली पहिली पूजा नालेसफाई करणाऱ्याच्या हातून करवली ती ही थेट गाभा-यात जाऊन, तात्यारावांची जातिभेत निर्मूलनता अशी थेट होती.

स्वातंत्र्य मिळाल्यावर सावरकरांना चांगले दिवस दिसतील अशी अपेक्षा होती. पण त्यांचं नशीबच वेगळं होतं. इंग्रज सरकारने त्यांना काळ्या पाण्याची शिक्षा देऊन तुरुंगात टाकलं आणि स्वातंत्र्य मिळाल्यावर सुद्धा भारतातील कोंग्रेस सरकारने त्यांना गांधी-वधाच्या आरोपाखाली तुरुंगात टाकलं. रत्नागिरीत तुरुंगात ठेवले असताना त्यांना ज्या हातकड्या घातल्या होत्या त्या अक्षरशः आपण उचलूही शकत नाही. पुराव्या अभावी तात्याराव निर्दोष सुटले, सुटणारच होते. नथुरामला ह्यांनी कटात मदत करण्याची काय गरज होती? आपण पूर्ण जबाबदारीने गांधींचा वध केला असं स्वतः त्यानेच कोर्टात सांगितलं होत तरीही वैयक्तिक द्वेषापायी सावरकरांना यात गोवण्यात आलं. तर स्वातंत्र्यानंतरही स्वातंत्र्यासाठी लढणा-या त्यासाठी आयुष्य वेचणा-या या महापुरुषाला तुरुंगवास भोगावा लागला. याहून दुर्दैव ते काय.

नियती मोठी विचित्र असते. ज्या गांधीजींनी आयुष्यभर अहिंसा जपली त्यांना गोळ्या घालून हिंसकपणे मारण्यात आले आणि जे सावरकर ज्यांनी सशस्त्र क्रांतीचा पुरस्कार केला त्यांना आजारामुळे उपोषण स्वीकारून मृत्यू पत्करावा लागला.

असं कुठलंही क्षेत्र नव्हतं जिथं तात्यारावांनी मुक्त संचार केला नाही. लेखन, वक्तृत्व, जातीभेद निर्मूलन, विज्ञानवाद, भाषाशुद्धी चळवळ, कविता, कथा, कादंबरी, पोवाडा, फटका, आरत्या अश्या प्रत्येक क्षेत्रात त्यांनी आपलं अमूल्य असं योगदान दिल. पण, दुर्दैवाने आजही आपल्याला सावरकर पूर्ण कळले आहेत असं आपण म्हणू शकत नाही. केवळ ते ब्राह्मण असल्याने त्यांच्यावर आजही जातीवाचक टीका केली जाते हे बघून खरंच वेदना होते.

हे हिंदू नृसिहा प्रभो विनायक राजा, तुम्हाला मनाचा मुजरा....!!!

शुभम शांताराम विसपुते

चलो दिल्ली - जगणं शिकवून जाणारी जर्नी

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Tue, 26 May 2020 20:25:00 +0530

पहिल्यांदा बघितला तेव्हाच मला हा सिनेमा खूप आवडला होता. चलो दिल्ली "जर्नी मूवी" आहे. ज्यात परिस्थितीने एकत्र प्रवास करण्याची वेळ दोन अनोळखी व्यक्तींवर येते. त्यांच्या प्रवासातील गमतीजमती, ट्विस्ट अँड टर्न सगळं अतिशय साध्या सोप्या पद्धतीने दिग्दर्शक शशांक शाह आपल्या समोर मांडतो. निखळ मनोरंजनासाठी हा सिनेमा एक छान चॉईस आहे.

मुंबईत इन्व्हेस्टमेंट बँकर असणारी मिहिका मुखर्जी (लारा दत्ता) तिच्या नवऱ्याला भेटण्यासाठी विमानाने दिल्लीला जात असते. ट्राफिक सिग्नलला लाराची कार उभी असताना तिच्या कार समोर मनू गुप्ता (विनय पाठक) रिक्षात बसताना त्याची सुटकेस उघडते आणि सगळं सामान रस्त्यावर अस्ताव्यस्त होत. त्यामुळे तिला विमानतळावर पोहचण्यास उशीर होतो आणि तिचं विमान निघून जात. नाईलाजाने तिला बजेट फ्लाईट घेऊन दिल्ली साठी निघावं लागत. योगायोगाने विनय पाठक पण त्याच विमानात असतो. त्याच्या नॉनस्टॉप बडबडीने वैतागून ती झोपून जाते, रात्री विमान लँड झाल्यावर तिला कळत की विमान काही तांत्रिक अडचणीमुळे दिल्लीला न उतरता जयपूर ला उतरलं आहे. ती जयपूरहून दिल्लीला जाण्यासाठी टॅक्सी घेते, सोबत रस्त्यात भेटलेला विनय पाठकही असतोच. दुर्दैवाने त्यांची टॅक्सी खराब होते. त्यामुळे एका ढाब्यावर त्यांना रात्रभर राहावं लागत. सकाळी उठून नुआ स्टेशन वरून ते दिल्लीला जाणाऱ्या रेल्वेत बसतात. मध्ये झुंझुनू गावाला त्यांना टीसी त्यांना उतरवून देतो. झुंझुनू गावातील गुंडांच्या तावडीत सापडून त्यातून सहीसलामत सुटून शेवटी ते एकदाचे दिल्ली ला पोहचतात. अशी सिनेमाची कथा आहे. अर्थात हि स्टोरी मी अगदीच शॉर्ट मध्ये सांगितली. या सर्व प्रवासातील त्यांच्या गमतीजमती, त्यांच्यावर ओढवलेले प्रसंग सिनेमात बघण्याची मजा आहे. विमानतळावरील बुक शॉप मधला प्रसंग, झोपाळू टॅक्सी ड्राइवर, रात्रीच ढाब्यावरील जेवण, त्यानंतरच त्यांचं भांडण, सकाळी खूप वर्षांनी तिने अनुभवलेला सूर्योदय, मग उंट गाडीतील सफारी, रेल्वे ची चैन खेचून रेल्वे थांबवणे, टीसी ला घेवर खाऊ घालून तिकीट मिळवणं, झुंझुनू गावातील हॉटेल टोमॅटो, तिथे टोळीयुद्धामुळे उसळलेली दंगल आणि शेवटी इमोशनल करणारा दिल्लीच्या चांदणी चौक मधल्या मनू गुप्ताच्या घरातला प्रसंग. असं सगळं सिनेमात घडतं.

लारा दत्ता स्वतः या सिनेमाची निर्माती आहे. बहुतेक त्यामुळेच ती मुख्य भूमिकेत आहे. पण तिने काम मात्र उत्तम केलंय. मोठ्या कंपनीच्या बॉसचा असलेला ऍटिट्यूड ती बरोबर दाखवते. सामान्य जीवन ती जगलेलीच नसते. त्यामुळे तिला ज्या अडचणींचा सामना करावा लागतो ते तिने तिच्या भूमिकेद्वारे छान प्रकारे दाखवलं आहे. आणि विनय पाठक या गुणी अभिनेत्याबद्दल काय बोलणार, भेजा फ्राय पासून मी त्याचा फॅन आहे. जबरदस्त टायमिंग आहे त्याच. पूर्ण सिनेमा त्याने त्याच्या खांद्यावर पेलून धरलाय असं म्हटलं तरी चालेल, इतकं सुरेख काम त्याने केलय. ही भूमिका तशी त्याला अवघड नव्हती, त्याच्या नेहमीच्या स्टाईल मध्ये त्याने तुफान बॅटिंग केलीय. मला त्याची भूमिका कायम पुलंच्या व्यक्ती आणि वल्ली मधल्या व्यक्तींसारखी वाटते, त्याचा प्रसंगानुसार असलेला भोळेपणा, चतुराई, निरागसता, हसतखेळत जगण्याचं तत्वज्ञान सांगणारी त्याची शैली हे सगळं पुलं यांच्या लेखणीची आठवण करून देत. व्यक्ती आणि वल्ली मध्ये ज्या प्रकारे नारायण, चितळे मास्तर यांच्या कथेचा शेवट इमोशनल टच देऊन केलाय तसंच इथेही मनू गुप्ता आपल्याला शेवटी भावूक करून जातो.

चलो दिल्ली हा काही खूप ग्रेट सिनेमा नाही. पण एकदा आवर्जून बघण्यासारखा मात्र नक्कीच आहे.

शुभम शांताराम विसपुते

पाताल लोक - सनसनाटी वेब सिरीज

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Sat, 16 May 2020 21:10:00 +0530

"सबसे उपर है स्वर्गलोक उसमे भगवान बसते है, उसके नीचे आता है धरतीलोक जहाँ हम इन्सान बसते है और सबसे नीचे आता है पाताल लोक जहाँ किडे रहते है और जब ये पाताल लोक के किडे धरतीलोक पर आते है तब होता है कांड!" याच डायलॉग पासून अमेझॉन प्राईम ची नवी कोरी "पाताल लोक" ह्या सिरीजची सुरुवात होते. कालच ही सिरीज रिलीझ झाली. पहिल्याच दिवशी ती बघूनही झाली. क्राईम थ्रिलर या आवडत्या प्रकारातील एक अत्यंत वेगळा विषय, त्याची नेहमीपेक्षा वेगळी मांडणी असल्याने सिरीज मुळातच खूप एंगेजिंग आहे त्यामुळे सलगपणे बघून काढली. अनुष्का शर्माने आपल्या पहिल्याच वेब सिरीज मध्ये निर्माती म्हणून "NH10" या आपल्या हार्ड हीटिंग सिनेमाप्रमाणे दमदार पदार्पण केलंय.

एका मोठ्या न्यूज चॅनेल चा फेमस अँकर संजीव मेहरा (नीरज काबी) च्या हत्येसाठी ४ जणांची टोळी (हातोडा त्यागी, कबीर एम., टोप सिंग आणि मेरी) दिल्लीत येते. हत्या होण्याअगोदरच यमुना नदीच्या पुलावर ते पोलिसांद्वारे पकडले जातात. या सर्व प्रकरणाचा तपास आऊटर जमुना पार्क पोलीस स्टेशनचा इन्स्पेक्टर हाथिराम सिंग (जयदीप अहलावत) कडे येतो. त्याच्या साथीला त्याचा यूपीएससीची तयारी करत असणारा जुनिअर इम्रान अन्सारी (ईश्वाक सिंग) असतो. या मुख्य प्लॉट वर कथा सुरु होते. पुढची कहाणी खूप गुंतागुंतीची आणि खूप वेगळेवेगळे लेयर असलेली आहे. घडणाऱ्या गोष्टींना सामाजिक, राजकीय, वैयक्तिक असे अँगल आहे. चारही आरोपींची थेट बालपणापासून दाखवलेली बॅकग्राऊंड स्टोरी, त्यांची ट्रॅजेडी, त्यांच्यातील गुन्हेगारी प्रवृत्तीचा फायदा घेणारे राजकारणी, पुराण शास्त्रात प्राण्यांप्रती असलेला वेगळा दृष्टिकोनही यात दिसतो याबरोबरच धर्म, जात यावरून देशात माजलेली दुफळी ही प्रभावीपणे दिसते. सोबत हाथिराम सिंगच पारिवारिक जीवन त्याची कहाणीही आहे. त्याची बायको रेणू (गुल पनाग) आणि मुलगा सिद्धार्थ यांसोबतचे त्याचे संबंध, त्यांच्यातील भांडणं सगळं या कहाणीत येत. तपासाची हि कहाणी दिल्ली, चित्रकूट, पंजाब, नेपाळ आणि थेट ISI पाकिस्तान या लेवल पर्यंत फिरते. अनेक ट्विस्ट अँड टर्न घेऊन ती शेवटाकडे येते.

ही सिरीज संयमाची परीक्षा घेते. काहीवेळा खूप संथ तर काहीठिकाणी खूप वेगवान बनते. एकूण ९ एपिसोड आहे. प्रत्येक एपिसोड जवळपास ४० मिनिटांचा आहे. एकाच बैठकीत सलग बघायची असल्यास साधारणतः ७ तास लागतील. पहिल्या एपिसोड नंतर थोडी स्लो होते पण नंतर जी ग्रीप पकडते ती शेवटपर्यंत कायम राहते. कथेचा शानदार प्लॉट, चाबूक डायलॉग, रिअल लोकेशन्स वरचं शूट, चांगलं बॅकग्राऊंड म्युझिक या सगळ्या उत्तम बाजू असल्याने सिरीज उत्तम झालीय. न्यूडिटी, इंटिमेट सीन्स भरपूर आहे आणि शिव्या या प्रमाणापेक्षा खूपच जास्त आहे. इतक्या की आजवरच्या कुठल्याही सीरिजपेक्षा जास्त. पण शिव्यांचा काही अडथळा येत नाही.

सर्वोत्तम जर अशी कुठली गोष्ट यात असेल तर ती म्हणजे यातील कास्टिंग. एकदम परफेक्ट कास्टिंग. कुठलाही नावाजलेला स्टार यात नाही. सर्व अभिनेते अशे कि ज्यांनी आजवर फक्त सहायक रोल केलेत. हाथिराम सिंगच्या मुख्य भूमिकेतील जयदीप अहलावात ने बाप काम केलंय. प्रत्येक इमोशन्स तो जबरदस्त दाखवतो. आजवर त्याला इतका मोठा रोल कधी मिळाला नाही. पण या सिरीजमुळे त्याचे ड्यूज त्याला मिळाले आहे असं म्हणता येईल, इतकं जीव ओतून त्याने काम केलंय. नीरज काबी नेहमीप्रमाणे भाव खाऊन जातो. स्टार अँकर असल्याचा माज तो बरोबर दाखवतो. मुख्य आरोपी असलेला हातोडा त्यागीच्या भूमिकेतील अभिषेक बॅनर्जी जबरदस्त आहे. फार कमी डायलॉग त्याला आहे पण निव्वळ डोळ्यांनी तो आपली दहशत बसवतो. या तिघी मुख्य भूमिकांव्यतिरिक्त सिरीज मध्ये खूप पात्र आहे. पण प्रत्येक पात्राला व्यवस्थित स्क्रीन टाइम आहे. त्या पात्राची स्वतःची अशी कहाणी आहे. यात भूमिका केलेल्या लहानात लहान ऍक्टर ने आपल्या रोल ला पुरेपूर न्याय दिलाय. आवर्जून उल्लेख करावा असा हाथिरामचा असिस्टंट असलेला इम्रान अन्सारी, ईश्वाक सिंग ने कमाल केलीय या रोल मध्ये एकदम शांत, संयत तितकाच हुशार असा पोलीस सब इन्स्पेक्टर त्याने छान रंगविला आहे.

ज्यांना वेब सिरीज मधला क्राईम थ्रिलर हा प्रकार आवडतो, त्यांच्यासाठी ही सिरीज मस्ट वॉच आहे. एकदा आवर्जून बघायलाच हवी अशी "पाताल लोक"

शुभम शांताराम विसपुते

छत्रपती संभाजी महाराज

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Thu, 14 May 2020 19:26:00 +0530

वढू तुळापूर गावातील औरंगजेबाच्या सैन्य छावणी मध्ये एका कैद खान्यात खांबाला टेकून बसलेेेेले एक युवराज. अंगावर अशी एकही जागा नाही कि जिथे जखम झालेली नसेल. झालेल्या जखमा डोळ्यांनी दिसायला नको म्हणून निर्दयी पणे त्यांचे डोळेही फोडून टाकलेले आहेत. होणाऱ्या प्रचंड त्रासाचा आवाज होऊ नये म्हणून जीभही हासडून टाकली आहे. पूर्ण शरीराची चामडी सोलवटल्याने ठिकठिकाणाहून रक्त बाहेर पडून, सुकून गेलंय. पण युवराज या सर्व त्रासाच्या पलीकडे गेलेय. त्यांना आता त्याचा काही त्रासही वाटेनासा झालाय. ते फक्त मनातून एकच प्रार्थना करताय की, आता या क्षणी थोरल्या छत्रपतींशी म्हणजेच त्यांच्या लाडक्या आबासाहेबांशी त्यांना बोलायचंय, त्यांना भेटायचंय. आणि अचानक खोलीच्या कोपऱ्यात तेजस्वी प्रकाश चमकला, हळूहळू तो मानवी आकार घेऊ लागला, आणि त्या तेजस्वी प्रकाशापेक्षाही तेजस्वी अशी मानवी आकृती तिथे प्रकट झाली. साक्षात शिवप्रभुंची. त्यांनी आपल्या लाडक्या युवराजाला बघितलं त्यांच्या काळजात चर्रर्रर्र झालं. हलकेच त्याच्याजवळ गेले आणि त्याला मायेने हाक घातली. शंभूबाळ...!!! या हाकेसरशी युवराजांचं मन एकदम भूतकाळात गेलं.

किल्ले पुरंदर वर युवराजांचा जन्म झाला. जिजाऊ माँसाहेबांनी आपल्या थोरल्या मुलाची आठवण म्हणून त्यांचे नाव "संभाजी" असे ठेवले. पण अवघ्या दोन वर्षांचे असताना त्यांच्या मातोश्री सईबाई यांचे आजारपणामुळे निधन झाले. आपल्या आईचा चेहराही त्यांना कधी आठवला नाही. थोरले छत्रपती सतत मोहिमेवर असल्याने त्यांनाही युवराजांना कधी जास्त समय देता आला नाही. युवराज वाढत होते त्यांच्या आजी म्हणजेच जिजाऊ माँसाहेबांच्या छत्रछायेखाली. जिजाऊंचा त्यांच्यावर खूप जीव होता. त्या त्यांना रामायण-महाभारतातल्या गोष्टींसोबतच राजकारण आणि धर्मकारणाचे धडे देत होत्या. मातोश्री सई बाई जरी नसल्या तरी युवराजांना सावत्र अश्या सात मातोश्री होत्या. त्यातल्या पुतळाबाई मासाहेबांचा युवराजांवर खास जीव होता. युवराजांचं बालपण अशापद्धतीने सुरु होत.

पण एके दिवशी थोरल्या छत्रपतींनी त्यांच्या आजवरच्या इतिहासातील सर्वात जोखमीची आणि लांब पल्ल्याची मोहीम आखली. साक्षात औरंगजेबाला त्याच्याच दरबारात आग्र्याला जाऊन भेटण्याची. त्यांनी युवराजांना पण सोबत घ्यायचं ठरवलं. युवराजांचं वय त्यावेळी केवळ ९ वर्षांचे होते. आग्रा मोहिमेला सुरुवात झाली. जवळपास ७० दिवसांचा प्रवास करून महाराज आग्र्यात पोहचले. बादशाहच्या दरबारात राजांचा झालेला अपमान आणि त्या अपमानाला राजांनी करारीपानाने दिलेले उत्तर हे सर्व युवराजांच्या बालमनावर कोरले गेले. पुढे राजांना कैद झाली आणि कैदेतून निसटताना त्यांनी अजून एक जोखिमीने भरलेला निर्णय घेतला. त्यांनी युवराजांना मथुरेत पेशवा मोरोपंत पिंगळे यांच्या मेहुण्याकडे ठेवले. अनोळखी ठिकाणी, अनोळखी प्रदेशात युवराज राहिले. इथेच त्यांनी संस्कृत चे धडे गिरवले. पुढे वर्षभराने अत्यंत थरारक प्रवास करत युवराज स्वराज्यात परत आले. युवराजांच्या आयुष्यावर जर सगळ्यात जास्त कुठल्या मोहिमेचा परिणाम झाला असेल तर ती हीच आग्रा मोहीम. या मोहिमेतून त्यांना खूप काही शिकायला मिळाले.

संस्कृत मध्ये गोडी निर्माण झाल्यामुळे युवराजांनी संस्कृत पंडितांकडून संस्कृत शिकून घेतली. पुढे संस्कृत या भाषेवर त्यांनी इतके प्रभुत्व मिळवले की वयाच्या अवघ्या चौदाव्या वर्षी त्यांनी "बुधभुषणम" हा पूर्ण संस्कृत मध्ये ग्रंथ लिहिला. शिकण्याबरोबरच त्यांचं लहानमोठ्या मोहिमेवर जाऊन युद्ध कलेमध्ये प्रभुत्व मिळवण्याचे प्रयत्न देखील सुरु होते. तलवारबाजी, दांडपट्टा, घोडेस्वारी यात ते प्रभुत्व मिळवत होते. अशातच काशी वरून आलेला त्यांच्याच वयाचा एक शाक्तपंथीय साधुशी त्यांची भेट झाली. ह्या एका भेटीमुळे दोघींमध्ये जन्मांतरीचे नाते तयार झाले. जे मरेपर्यंत टिकले. अत्यंत जिवलग मित्र त्यांना त्या साधूच्या रूपात मिळाला. त्याच नाव होतं. "कवी कलश"

संभाजीराजे हे अत्यंत कुशाग्र बुद्धीचे व अभ्यासू व्यक्ती होते. बाहेरून कितीही करारी दिसत असले तरी राजे मुळातच खूप हळव्या मनाचे होते. शंभूराजे हे अत्यंत धार्मिक होते. त्यांचा मित्रवर्ग धर्म उपासक असल्याने धर्मशास्त्रात त्यांना विशेष आवड होती. शिवरायांच्या साठी संभाजीराजे म्हणजे आपल्या प्रिय पत्नीने दिलेला एकमेव अमूल्य ठेवा होते.गृहकलह कुणाला चुकले आहेत, शिवाजी महाराज ही त्याला अपवाद नव्हते. छत्रपती संभाजी महाराज हे अत्यंत निपुण सेनानी होते आणि आपल्या सैन्यात अत्यंत लोकप्रिय होते.

कवी कलश उपरा असल्याने आणि सतत युवराजांच्या सोबतीला असल्याने त्याच्याबद्दल दरबारात एक अढी होती. त्याचा फटका युवराजांना ही बसत होता. पण यासाऱ्यामुळे त्यांना फरक पडणारा नव्हता. त्यांचं आणि कवी कलश यांचं आजच्या भाषेत सांगायचं तर एकदम उत्तम असं बॉण्डिंग होत. शंभूराजांचा स्वभाव हा तापट असल्याने समोर कुणीही असेल तरी त्याचा मुलाहिजा न ठेवता ते त्याला सुनवायचे. यामुळे दरबारातील बहुतांश मंडळी त्यांच्या विरोधात होती.

पुढे थोरल्या महाराजांच्या मृत्यू नंतर युवराजांचा छत्रपती म्हणून अभिषेक झाला. आता ते स्वराज्याचे दुसरे छत्रपती संभाजीराजे शिवाजीराजे भोसले म्हणून ओळखले जाऊ लागले. शंभू राजेंचा राज्याभिषेक झाला नसता तर हिंदवी स्वराज्य दोनच वर्षात संपले असते. आधी शिवरायांची इच्छा ,नंतर राज्याभिषेकास घेऊन प्रचंड कलह आणि थोरल्या छत्रपतींच्या मरणोपरांत त्यांनी घडवलेले हिंदवी स्वराज्य जपायचे म्हणून राजकर्तव्य म्हणून सर्व सूत्रे आपल्या हाती घेऊन स्वतःस राज्याभिषेक करून घेतला. राज्यभिषेकानंतर ९ वर्षे ते छत्रपती म्हणून राहिले. ही ९ वर्षे त्यांच्या जीवनात वादळासारखी ठरली. एकाच वेळेला अजस्त्र सैन्य घेऊन आलेला औरंगजेबाशी लढताना त्यांना घरातच स्वकियांशीदेखील लढावे लागले. यासर्वांमधे त्यांची पत्नी महाराणी येसूबाई यांची त्यांना समर्थ साथ होती. शंभूराजांनी ते गडावर नसताना सर्व निर्णय घेण्याचे अधिकार येसूबाईंना दिले होते. यासाठी त्यांना स्वराज्याच्या कुलमुखत्यार करून "श्री सखी राज्ञी जयती" हा किताब दिला. स्त्री सक्षमीकरणाचे हे त्याकाळचे सर्वश्रेष्ठ उदाहरण होते. परकीयांशी समर्थपणे लढताना स्वकीयांनीच शेवटी घात केला, आणि स्वराज्याचा हा पोलादी राजा मुघलांच्या कैदेत सापडला. केवळ विचार करूनही अंगावर सरसरून भीतीने काटा येईल अश्या मरणयातना त्यांना कैदेत भोगाव्या लागल्या. कमालीच्या हालअपेष्टा सहन करून त्यांनी आपला देह ठेवला.

इतिहासातील मला जर भुरळ घालणार कुठलं व्यक्तिमत्व असेल तर ते हेच. जगावे कसे तर शिवछत्रपतींच्या सारखे आणि मरणाला सामोरे जावे कसे तर शंभू छत्रपतींच्या सारखे, त्यामुळं शिवराय कसे व कुणासाठी जगले आणि शंभूराजे का व कुणासाठी मरणाला सामोरे गेले ह्याचा अभ्यास नक्की करा. गेल्या जन्मात काही थोर पुण्य केलेलं असल्याने आपल्याला या पवित्र मराठी भूमीत जन्म मिळाला याचा सार्थ अभिमान वाटेल. जयोस्तु मराठा...!!!

छत्रपती शिवाजी महाराज की जय
छत्रपती संभाजी महाराज की जय
हर हर महादेव

शुभम शांताराम विसपुते

मर्दानी - राणी इस बॅक विथ अ बूम!

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Mon, 11 May 2020 18:21:00 +0530

नुकतेच प्राईम वर "मर्दानी" चे दोन्ही भाग पहिले. मुळात हिंदी मेनस्ट्रीम सिनेमानं तुलनेनं स्त्रीप्रधान व्यक्तिरेखांकडं दुर्लक्ष केलं असताना अशा प्रकारे ‘मर्दानी’ नावाची फ्रँचाइझ तयार करणं हे विशेष आहेच. पण पहिल्या चित्रपटात मानवी तस्करीचा विषय मांडल्यावर दुसऱ्या चित्रपटात तितक्याच भेदकपणे लैंगिक अत्याचार हा विषय मांडणं हेही तसं धाडसाचंच. गाणी नसणं, विषयाचा फापटपसारा न मांडणं, व्यक्तिरेखांचा सूक्ष्म अभ्यास आणि उत्तम कलाकार या दोन्ही भागाच्या जमेच्या बाजू आहेत. सर्वानी आवर्जून बघायला हवे असे हे दोन्ही सिनेमे आहेत. खासकरून मुलींनी तर जरूर बघायला हवेत. दोघी भागांबद्दल सविस्तर सांगतो.

मर्दानी - "मर्दानी" हा ह्यूमन आणि ड्रग्स ट्रॅफिकिंग वर आधारित थ्रिलर आहे. खरं तर ही कहाणी आजपर्यंत अनेक सिनेमांत येऊन गेली आहे. टीव्हीवर, गुन्हेगारी सत्यघटनांवरील डॉक्युमेंटरी सिरियल्समध्येही अश्या प्रकरणांना पाहून झाले आहे. पण तरी डोळ्यांचं पातं लवू न देता पाहावंसं वाटतं, मर्दानी च खर यश हेच आहे.

शिवानी शिवाजी रॉय (राणी मुखर्जी) इन्स्पेक्टर, मुंबई क्राईम ब्रांच. पती डॉ. बिक्रम रॉय व लहानग्या भाचीसह राहत असते. अनाथालयात राहणाऱ्या व फुलं विकणाऱ्या कुमारवयीन 'प्यारी'वर तिचा फार जीव असतो. मुलीसारखीच असते. एके दिवशी अचानक 'प्यारी' गायब होते आणि तिचा शोध घेताना शिवानीला अल्पवयीन मुलींची तस्करी करणाऱ्या एका मोठ्या रॅकेटचाच शोध लागतो. एका मोठ्या रॅकेटला उघड करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या अधिकाऱ्यास ज्या किंमती मोजायला लागतात, त्या ती मोजते. धक्के पचवते, पुन्हा उभारी घेते, लढते, भिडते, हार मानत नाही. पुढे तिला मुंबईहून दिल्लीला जावं लागत. खूप संघर्ष करून शेवटी ती खलनायकापर्यन्त कशी पोहचते आणि त्याला धडा कशी शिकवते हे बघायलाच हवं. यातील खलनायक नवोदित 'ताहीर भसीन'. सेक्स रॅकेटच्या मास्टर माइंडच्या भूमिकेतला ताहीर भसीन अत्यंत संयतपणे अंगावर येणारा खलनायक साकार करतो. त्याच्या जवळजवळ प्रत्येक दृश्यात तो छाप सोडतो. इतक्या शांतपणे क्वचितच कुणी थरकाप उडवला असेल किंवा संताप आणला असेल. ताहीर ला बघताना "मर्डर २" मधील खलनायक प्रशांत नारायणन ची आठवण येते

मर्दानी-२ : "मर्दानी - २" हा डार्क, सायकॉलॉजिकल थ्रिलर आहे. त्यातल्या काही गोष्टी काही वेळा तर्कांना न पटणाऱ्या आहेत, एखाद्या ठिकाणी तो लाऊड झाला आहे, काही ठिकाणी तो अधिक चांगला व्हायच्या शक्यता आहेत, या सगळ्या गोष्टी खऱ्याच; पण तरीसुद्धा पावणेदोन तास गुंतवून ठेवण्यात आणि विषयाचं गांभीर्य नेमकेपणानं, भेदक पद्धतीनं आपल्यापर्यंत पोहचवण्यात तो यशस्वी होतो. राणी मुखर्जीच्या तडफदार, प्रगल्भ अभिनयासमोर विशाल जेठवा या तरुण अभिनेत्यानं साकारलेल्या विकृत खलनायकानंही तितकाच प्रभाव पाडणं हे विशेष आहे. ‘मर्दानी २’ हा काही सस्पेन्स ड्रामा नाही. उलट तो अगदी पहिल्याच प्रसंगात थेट खलनायकच दाखवतो आणि तो खलनायक काय काय करत जाणार हेही सांगतो. त्यामुळं या दोन व्यक्तिरेखांमध्ये साप-मुंगसासारखा खेळ कसा रंगत जातो हे हा चित्रपट दाखवतो. तो अंगावर येतो, धक्का देतो आणि त्याच वेळी स्त्रीसुरक्षा हा विषयही गांभीर्यानं अधोरेखित करतो.

राजस्थानमधल्या कोटा शहरात सनी (विशाल जेठवा) हा एक विकृत तरुण आहे हे तो स्वतःच पहिल्याच प्रसंगात सांगतो. लैंगिक अत्याचार करणारा आणि खून करणारा हा क्रूर तरुण. तो एका तरुणीवर अत्याचार करून तिला बीभत्स पद्धतीनं मारतो आणि त्यानंतर एसीपी शिवानी शिवाजी रॉयकडे (राणी मुखर्जी) हे प्रकरण येतं. त्यातून होत जाणाऱ्या एकेक घडामोडी आणि शिवानी या सनीपर्यंत कशी पोहचते हे थ्रिलर पद्धतीनं हा चित्रपट दाखवतो. एकीकडं दिग्दर्शक गुन्हा होतानाच दाखवतो, एवढंच नव्हे तर तो गुन्हा करताना खलनायकही एक प्रकारे प्रेक्षकांना ‘विश्वासा’त घेतो. त्यामुळं नायिका त्या गोष्टीशी कशी झुंज देणार याबद्दल उत्सुकता वाढते आणि त्यातून तिच्याबद्दलचा आदरही वाढतो. एकीकडं सध्याच्या वेब सिरीजच्या जमान्यात अत्याचारांचे आणि हिंसेचे बीभत्स तपशील दाखवण्याचा ट्रेंड असताना चित्रपटात ते कटाक्षानं टाळले आहेत, मात्र त्याच वेळी त्यांचा परिणाम सखोल राहील याची काळजी घेतली आहे. कथा कुठंही न हलत नाही. विशालचा खलनायक हे बॉलिवूडमधलं मोठं ‘फाइंड’ आहे. त्याचा खलनायक खरंच भीतीदायक वाटतो. इतर कलाकारही त्या त्या व्यक्तिरेखांमध्ये विलक्षण फिट बसल्यानं या चित्रपटाचा परिणाम गहिरा होतो. या चित्रपटात गाणी नाहीत; मात्र पार्श्वसंगीत उत्तम आहे.

राणी मुखर्जीची "शिवानी शिवाजी रॉय" या दोन्ही चित्रपटात संपूर्णपणे व्यापून राहिली आहे. देहबोली, डोळ्यांचा वापर, करारी बोलणं आणि त्याच वेळी संवेदनशील असणं हे सगळं राणीनं कमालीच्या नेमकेपणानं दाखवलं आहे. राणीने दाखवलेली एनर्जी 'मर्दानी'ची जान आहे. खरं तर ह्या भूमिकेला साकार करताना तिची देहयष्टी आड येऊ शकली असती, पण केवळ जबरदस्त एनर्जीच्या जोरावर तिने ही उणीव भरून काढली आहे. आक्रमक देहबोली व अचूक संवादफेक, जोडीला खमकी नजर व जबरदस्त आत्मविश्वास अशी ही 'मर्दानी' राणीची आजवरची सर्वोत्कृष्ट भूमिका नक्कीच आहे. तिच्या व्यक्तिरेखेच्या निमित्तानं स्त्रीबद्दलची पुरुषांची मानसिकता हा विषयही समोर येतो. राणीनं सगळ्या गोष्टींना खरोखर न्याय दिला आहे.

शुभम शांताराम विसपुते

पद्मश्री साहबजादे इरफान अली खान - युगांत...!!!

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Wed, 29 Apr 2020 22:09:00 +0530

फार कमी असे लोक असतात, जे आपल्या मनात खास घर करून असतात. त्यात मग मित्र असेल, शिक्षक असेल, खेळाडू असेल पण जर गोष्ट अभिनयाची असेल तर इरफान खान चे नाव त्यासोबत जोडलं जात नसेल तर मला वाटत हे ह्या जगात तरी शक्य नाही. ही गोष्ट खरी आहे की, आयुष्य चालतं राहत लोकं येतात, जातात. पण आपल्या मनात एक खास जागा नेहमी रिकामी राहून जाते त्या जागेला भरून काढणं कधीही शक्य नाही होत. इरफान च्या जाण्याने ती जागा आजपासून कायमची रिक्त झाली आहे. सालं, आपल्या आतील काहीतरी संपून गेलंय हे फिलिंग फार वाईट असतं. नेमकं हेच फिलिंग आज येतंय.

मी गेल्यावर्षीपासून ब्लॉग लिहायला लागलो. मला पहिलाच ब्लॉग माझ्या अत्यंत आवडीच्या इरफान किंवा के के मेनन वर लिहायचा होता. मी के के वर लिहिला, म्हटलं इरफान वर त्याच्या वाढदिवसाच्या दिवशी लिहू कारण माझ्यासारखाच तोही जानेवारीतला असल्याने (७ जानेवारी) थोडा जास्त जवळचा आहे. पण काही कारणास्तव ते राहून गेलं. पण कधी स्वप्नातही वाटलं नव्हतं इरफान गेल्यावर त्याच्यावर ब्लॉग लिहावा लागेल. जे स्वप्नात वाटलं नव्हतं दुर्दैवाने ते आज प्रत्यक्षात घडलय. मन अजूनही मानायला तयार नाहीये. इरफान गेला. खरं म्हणजे तो जाणार होताच, हे त्याला आणि त्याच्यावर जीव असणाऱ्या प्रत्येकाला ठाऊक होतं. काही गोष्टी निश्चित असतात. आपल्यालाही त्या ठाऊक असतात. फक्त आपण त्या मान्य करत नसतो. फरक असतो तो हाच. इरफानला जेव्हा कॅन्सर झाला तेव्हा त्याने जे पत्र लिहिलं होतं त्यावरून ठाऊक होत शेवट काय होणार आहे पण तरीही दरवेळी जसा युवराज सिंग, मनीषा कोईराला बरे झाले तसा तो बरा होईल आणि दमदार पुनरागमन करेल हा विश्वास वाटत होता. अंग्रेजी मिडीयमच्या ट्रेलरच्या शेवटी "वेट फॉर मी" असं बोलून स्वतः कधीही परत येऊ शकणार नाही अश्या ठिकाणी निघून गेलाय.

"साहबजादे इरफान अली खान" असं भारदस्त नाव घेऊन जयपूरच्या राजघराण्यात जन्माला आलेला हा मुलगा. पण राजघराणे फक्त नावाचे राजघराणे होते. घरात गरिबी होती. त्याच्या वडिलांचा टायरचा व्यवसाय होता. त्याची लहानपणापासून क्रिकेटर व्हायची जबरदस्त इच्छा होती. फक्त इच्छाच नाही तर तशी त्याची मेहनत देखील होती. प्रतिष्ठेच्या सी के नायडू स्पर्धेत त्याची निवड झाली होती. पण काही आर्थिक कारणांमुळे तो भाग घेऊ शकला नाही. काहीवेळा वाईटातून चांगलं होतं असं म्हणतात ते खरंही होत. क्रिकेटर न झाल्यामुळे तो अभिनयाकडे वळला आणि पुढचा इतिहास सगळ्यांना ठाऊकच आहे. इरफान स्वतः इतका डाउन टू अर्थ माणूस होता की राजघराण्याची निशाणी दाखवणारं नावातील "साहबजादे" काढून तो आपला साधा इरफान खान झाला. आणि नंतर नावापुढे धर्माचं लेबल नको म्हणून खान काढून फक्त "इरफान" म्हणून राहिला. शेवटपर्यंत.

मी इरफान ला सर्वात अगोदर पाहिलं होत ते "आन - मॅन ऍट वर्क" सिनेमात पठाणवाडीत राहणारा युसूफ पठाण हा व्हिलन त्याने जबरी रंगवला होता. त्या सिनेमात अक्षय कुमार, सुनील शेट्टी दोघी ऍक्शन करत असताना हा मात्र वेगळ्याच स्टाईल मध्ये फक्त डायलॉग बोलतोय आणि आपले मोठे डोळे गरगर फिरवतोय. तेव्हापासून कायमचा लक्षात राहिलाय. त्यानंतर स्टार टीव्ही ला "मानो या ना मानो" नावाचा अफलातून शो लागायचा, त्याच अँकरिंग तो करायचा. बस या दोन गोष्टी लहानपणापासून त्याच्यासोबत जोडल्या गेल्या. यासोबतच त्याची हच ची "छोटा रिचार्ज" वाली जबरी जाहिरात. खुर्ची वर बसून तीस-चाळीस सेकेंड्सचा त्याचा डायलॉग आज पण लक्ख आठवणीत आहे.

इरफान हा एकच खान असा होता की ज्याच्या अभिनयाच्या दर्जाबद्दल कोणालाही शंका नव्हती, इतकी वर्ष काम करूनही तो कोणत्याही वादात नव्हता, फिल्म कशीही असली, तरी जो कायमच संस्मरणीय काम करुन दाखवायचा. पडद्यावर आणि पडद्यामागे लोकांना तेवढाच प्रिय असलेला अभिनेता. सिनेमाने कायम लोकांना जोडण्याचं काम केलेलं आहे आणि "इरफान" म्हणजे सिनेमांमुळे लोकांशी जोडलं जाण्याचं उत्तम उदाहरण आहे. आज त्याच्या जाण्याने त्याच्या असंख्य चाहत्यांप्रमाणे ज्यांना सिनेमाची इतकी आवड नाहीये त्यांनीही त्याच्यासाठी श्रद्धांजली चे स्टेटस ठेवलेय, पोस्ट लिहिल्या आहे. आज त्याच्यासाठी लिहिल्या जाणाऱ्या प्रत्येक पोस्ट मध्ये, मेसेज मध्ये जी आत्मीयता आहे ती या आधी कुणा अभिनेत्यासाठी किंवा नेत्यांसाठी दिसली नाही. भविष्यात दिसेल की नाही माहित नाही पण आज तरी ती वेगळी आहे, मनापासून आलेली आहे आणि इरफान ने आयुष्यात कमावलेली सगळ्यात मोठी गोष्ट कुठली तर हीच.

इरफान ने काम केलेले बहुतांश सिनेमे मी पाहिलेय. प्रत्येक सिनेमातल्या फक्त त्याच्या रोल बद्दल जरी लिहायचं झालं तर कित्येक ब्लॉग लिहावे लागतील. इतकं उत्तुंग काम त्याने करून ठेवलय. अभिनय आवडणाऱ्या आणि अभिनय शिकण्याची इच्छा असणाऱ्यासाठी तो अमूल्य असा ठेवा ठेऊन गेलाय. त्याने काम केलेल्या सगळ्या सिनेमाचं कलेक्शन करून ठेवायचं आहे. या अस्सल सुपरस्टारच्या काळात आम्ही जन्मलो, त्याच काम आम्ही पाहिलं हे येणाऱ्या पिढीला दाखवायचं आहे.

इरफान ने केलेल्या ज्या कामामुळे मी त्याचा आयुष्यभरासाठी फॅन झालो. ते थोडक्यात सांगतो.

हासील मधला कॉलेजमधील युवादलित नेता "रणविजय सिंग" समोर आशुतोष राणा सारखा मुरलेला ऍक्टर असताना त्याच्यासोबतची इरफानची जुगलबंदी अविस्मरणीय अशी होती. कॉलेज पॉलिटिक्स वर असणारी हि क्लासिक फिल्म होती.

मकबूल मधला स्वतः "मकबूल उर्फ मियाँ". इरफान काय चीझ आहे हे बॉलीवूड ला या सिनेमातून कळलं. अतिशय पॉवरफुल परफॉर्मन्स होता त्याचा या सिनेमात. पंकज कपूर, नासिरुद्दीन, ओम पुरी, पियुष मिश्रा आणि साक्षात तब्बू इतकी कसलेली कास्ट असताना देखील इरफान चा अभिनय या सर्वांवर कडी करणारा होता. शेक्सपिअरच्या 'मॅकबेथ' च मकबूल हे हिंदी रूपांतरण होत. दोन प्रसंग यातले लक्षात आहे, पहिला पंकज कपूरच्या मुलीच्या साखरपुड्यासाठी
इरफान स्वतः बिर्याणी बनवत असतो, तेव्हा पंकज कपूर त्याला जवळ घेऊन पाठीवर हात ठेवून म्हणतो, "यारा, कितनी मोहब्बत से पका रहा हे, दिल कर रहा हे मेरा भी गोश्त पकवालू" बस्स हीच तर त्याची आपल्या कामाप्रती असणारी मोहब्बत होती. आणि दुसरा होता, प्रेयसी तब्बू गरोदर असताना त्याचा हात आपल्या पोटावर ठेवते आणि म्हणते "तुम्हाराही हें, मियाँ" पण इरफान च्या मनात संशय असल्याने तो तिच्याशी नजर देखील भिडवत नाही. हा सिन फक्त डोळ्यांनी त्याने असा काही केलाय की शब्दात वर्णन नाही करता यायचं.

लाईफ इन या मेट्रो या मल्टिस्टारर सिनेमातला त्याचा "मॉन्टी" एक हरहुन्नरी अस पात्र आहे. जो प्रत्येक गोष्ट गमतीत करतोय, पण गमतीगमतीत जगण्याचं खूप मोठं सार तो यात सांगून गेलाय. कोंकणा सेन ला समजवताना तो शहराबद्दल खूप छान बोलला आहे. "ये शहर जितना हमे देता है, बडलेमे उससे कई ज्यादा हमसे ले लेता है" कुठल्याही मेट्रो सिटीची वर्णन या एका ओळीत त्याने चपखलरित्या केलं आहे.

बिल्लू मधला त्याचा सिनेस्टार साहिर खान आपला मित्र आहे असं गावात सांगणारा आणि शेवटी आपल्या मित्राला प्रेमानं मिठी मारणारा गरीब बिल्लू मस्तच आहे.

रोग सिनेमातला त्याचा अंडररेटेड परफॉर्मन्स असलेला त्याचा इन्स्पेक्टर जबरदस्त आहे. खासकरून "मै आत्महत्या करणे वाला था" हा सीन जमून आलेला आहे. या सीन मधील इरफानचा पॉझ घेत आवाज वरखाली करत असलेला डायलॉग अविस्मरणीय आहे. के के च काळजाला हात घालणारं "मैने दिल से कहा" हे गाणं याच सिनेमाचं.

पान सिंग तोमर इरफानचा सर्वश्रेष्ठ अविष्कार ज्यासाठी त्याला बेस्ट ऍक्टर च नॅशनल अवॉर्ड मिळालं. भूमिका जगणं म्हणजे काय असत हे बघायचं असेल तर या सिनेमातील इरफान ला बघा. एक जागतिक स्तरावरचा धावपटू ते चंबळ मधला अव्वल डाकू हा प्रवास त्याने जबरदस्त दाखवला आहे. "जब देश के लिये दौडे तो किसीने ना पुछीयो, अब बागी बन गये तो सब पूछ रहे है" आणि "बिहाड मै बागी होते है, डकैत मिलते है पार्लमेंट मै" असे क्लासिक डायलॉग त्याला या सिनेमात होते. सिनेमात गरमागरम गुलाबजामून मध्ये त्याच वॅनिला आइसक्रीम टाकून खाणं लक्षात राहून जात.

मुंबई मेरी जान यामध्ये तो रात्री रस्त्यावर कॉफी विकणारा "थॉमस" म्हणून आपल्याला भेटतो. अत्यंत गरीब असूनही समाधानी असणारा, आणि शेवटी गमतीत मॉल मध्ये बॉम्ब असल्याची अफवा ठोकून देणारा इरफान मॉल मध्ये जेव्हा पळापळ सुरु होते, आणि एक म्हातारे बाबा धडपडताना त्याला दिसतात. तेव्हा त्याला होणार पच्छाताप त्याने खूप सुंदर दाखवलाय.

लाईफ ऑफ पाय या ऑस्कर विजेत्या हॉलिवूड पटात तो मोठेपणाच्या "पाय पटेल" मध्ये दिसतो. जो पूर्ण कथा सांगत असतो. आज माझ्यासहित बऱ्याच जणांनी जो स्टेटसला विडिओ ठेवलाय, The whole of life becomes an act of letting go. But what always hurts the most is not taking a moment to say goodbye. हा डायलॉग याच सिनेमातला आहे.

साहेब बीवी और गँगस्टर मध्ये "हमारी तो गाली पे भी ताली पडती है" म्हणत एन्ट्री घेणारा इंद्रजीत सिंग. इरफान या सिनेमात खूप राजबिंडा दिसलाय. यातला माझा आवडता अजून एक डायलॉग, "चांद पर बाद मै जाना जमानेवालो, पहले धरती पर तो रेहना सिख लो"

द लंचबॉक्स मधला रिटायमेन्टला आलेला "साजन फर्नांडिस" इरफानच्या संयत अभिनयाचं उदाहरण आहे. बायको, मुलं नसल्याने आलेलं एकटेपण, प्रेमासाठी आतुर असलेला साजन जेव्हा अचानक भेटलेल्या (फक्त पत्रा मार्फत) इला मध्ये गुंतत जातो. पण एका महत्वाच्या क्षणी आपल्या वयाच भान ठेऊन बाजूला होतो. इला ला तो जे शेवटचं पत्र पाठवतो ते इरफान च्या आवाजात ऐकणं म्हणजे सोहळा आहे.

पिकू मधला "राणा चौधरी" अमिताभ बच्चन आणि दीपिका पदुकोण सारखे सुपरस्टार असताना आपल नाणं चोख वाजवतो. बाप-मुलीला एकत्र आणण्यात महत्वाची भूमिका बजावतो.

हैदर मधला काळा चष्मा लावून लंगडत चालणारा "रुहदार" कोण विसरेल.

तलवार या क्राईम थ्रिलर मधला सिबीआय ऑफिसर "अश्विन कुमार" हा इरफान चा माझा आवडता वन ऑफ बेस्ट रोल आहे.

जज्बा हा सिनेमा खरंतर ऐश्वर्या रॉय ला समोर ठेऊन बनवला गेलेला सिनेमा पण यात भाव खाऊन जातो तो इरफानचा इंस्टपेक्टर "योहान". एक से एक भारी डायलॉग त्याला या सिनेमात दिले आहे. आणि ते फक्त त्याच्याच आवाजात सूट झाले असते. "मोहब्बत थी इसलिये जाणे दिया, जिद होती तो बाहोमे होती" बस्स हा एकच डायलॉग सगळी गोष्ट सांगायला पुरा आहे.

बाजीराव मस्तानी मधल्या आपल्या खर्जातल्या आवाजातल त्याच नॅरेशन लक्षात राहतं. क्लायमॅक्स ला दोघी गेल्यावर "उसदिन अपनी बेहरहमी पे सबसे ज्यादा वक्त रोया था" हे इरफान च्या आवाजात एकूण अंगावर काटा येतो.

मदारी हा स्वतः इरफान ने प्रोड्युस केलेला सिनेमा. आपल्या मुलावर नितांत प्रेम करणारा "निर्मल कुमार" इरफान ताकदीने उभा करतो. त्याची गुन्हा करण्याची पद्धत जरी चुकीची असली तरी सहानभूती मात्र तो मिळवून जातो.

जंगल बुक या मोगलीच्या सिनेमात पंजाबी मध्ये बोलणाऱ्या "बल्लू" या अस्वलाला त्याने झकास आवाज दिला आहे.

हिंदी मेडीयम मध्ये आपल्या मुलीची इंग्रजी शाळेत ऍडमिशन घेण्यासाठी धडपड करणारा साडी दुकानदार "राज बत्रा" आपल्या अफलातून कॉमिक टाईमिंग ने खूप हसवतो. दीपक डोब्रियाल सोबतची त्याची जुगलबंदी धमाल आहे. यातलं क्लायमॅक्सच शाळेच्या स्टेज वरचं त्याचं भाषण कमाल आहे.

कारवा हा इरफान चा माझा खूप आवडीचा पिक्चर. दोन नवीन कलाकारांना सांभाळून घेत त्याच्या "शौकत" ने या सिनेमात जी बॅटिंग केलीय. ती जबरदस्त आहे. खासकरून सिनेमात असलेले त्याचे "वन लायनर" इरफान किती एफर्टलेस कॉमेडी करू शकतो याचे उदाहरण आहे.

करीब करीब सिंगल यातला त्याचा फुल्ल ऑन "योगी" भारी आहे. साऊथची अभिनेत्री पार्वती आणि इरफान हे दोनच कलाकारांचा हा सिनेमा. अजिबात सिरिअस नसणारा आणि अतिशय पांचट जोक्स करणारा योगी धमाल आणतो. यात पार्वती जेव्हा त्याला विचारते तुमने कभी इश्क किया है, त्यावर इरफान म्हणतो, "जी तीन बार किया है और तिनो हि बार एकदम घनघोर, जाणलेवा मतलब हद पार इश्क" इरफान तुझ्यावर आमचं असच इश्क आहे.

ब्लॅकमेल मधला पत्नीकडून फसवला गेलेला भोळा पती "देव" नंतर सिनेमात काय धुमाकूळ घालतो हे बघण्यासारखं आहे.

अंग्रेजी मेडीयम खूप इच्छा होती हा सिनेमा थिएटर ला बघण्याची तसं सर्वाना सांगूनही ठेवलं होत. कारण दोन वर्षांनंतर तुझा सिनेमा येत होता. आणि तो थिएटरलाच बघायचा होता. पण लोकडॉउन मुले थिएटर बंद झाली, आणि बघायचा राहून गेला. हे शल्य आयुष्यभर कायम राहील. अर्थात नंतर तो मी बघितला, खर सांगायचं तर थकलेला इरफान बघवत नव्हता. हा आमचा इरफान नव्हताच, आमचा इरफान असा एनर्जी ने भरलेला तुफान काम करणारा होता. याच ट्रेलर मधलं तुझा आमच्याशी साधलेला संवाद रडवून गेला होता.

आजवर मला कोणीही विचारलं तुझा आवडता हिरो कुठला, तर मी प्रत्येक वेळेला तुझंच नाव घेतलय, यापुढेही घेत राहिलंच. माझ्यासारख्या असंख्य चाहत्यांनी तुझ्यावर इतकं जीवापाड प्रेम केलंय आणि तू हा असा डाव अर्ध्यावर टाकून निघून गेलास. आम्हाला तू हवाहवासा वाटत होतास आणि म्हणूनच आम्हाला वाटत की तू जायला नको होतास. मनोज बाजपेयी, के के मेनन आणि इरफान या त्रिमूर्ती मधली तुझ्या जाण्याने एक मूर्ती कायमची देवघरात विसावली आहे. तुझ्या जाण्याने आज एका युगाचा अंत झालाय. युगांत...!!!

"कहाणी खत्म हुई और ऐसी खत्म हुई कि लोग रोने लगे तालिया बजाते हुए...!!!"

शुभम शांताराम विसपुते

बाजीराव पेशवे

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Tue, 28 Apr 2020 21:33:00 +0530

एकही लढाई न हारता मराठा साम्राज्याची पताका भारतभर फडकवणारा जिगरबाज रणमर्द बाजीराव बाळाजी भट म्हणजेच थोरले बाजीराव पेशवे.

औरंगजेबाच्या मृत्यूनंतर (१७०७) हिंदवी स्वराज्याचे कोल्हापूर आणि सातारा असे दोन भाग झाले. कोल्हापूरच्या गादीवर शिवाजी महाराजांचे सुपुत्र राजाराम महाराज यांच्या पत्नी महाराणी ताराराणी यांनी हक्क प्रस्थापित केला तर साताऱ्याच्या गादीवर संभाजी महाराज यांचे औरंगजेबाच्या कैदेतून सुटून आलेले सुपुत्र "शाहू महाराज" यांनी मांड ठोकली. शाहू महाराजांनी स्वतः मैदानात उतारण्यापेक्षा आपल्या अष्ठप्रधानातील पंतप्रधान (पेशवा) याला राज्याचे सर्वाधिकार दिले. म्हणजेच आताच्या लोकशाही मध्ये जसे राष्ट्रपती हे नामधारी असतात आणि सर्व कार्य पंतप्रधानांच्या मार्फत चालते अगदी हेच शाहू महाराजांनी ४५० वर्षांपूर्वी यशस्वी करून दाखवले. शाहू महाराजांनी "बाळाजी विश्वनाथ भट" यांना आपले पेशवे म्हणून संधी दिली. १७२० मध्ये बाळाजींच्या मृत्यूनंतर अनेक जेष्ठ मंत्री आणि सरदार यांना डावलून महाराजांनी बाळाजींचे थोरले सुपुत्र "बाजीराव" यांना पेशवे पदी नेमले. बाजीराव तेव्हा अगदीच तरुण म्हणजे अवघे २० वर्षाचे होते.

बाजीराव यांचा जन्म कोकणस्थ चित्पावन ब्राह्मण कुटुंबात वडील बाळाजी विशवनाथ आणि आई राधाबाई यांच्या पोटी २७ ऑगस्ट १७०० मध्ये झाला. त्यांना लहान भाऊ देखील होता. जो पुढे आयुष्यभर अगदी सावली सारखा त्यांच्या सोबत राहिला त्याच नाव होतं "चिमाजी आप्पा". बाजीराव वडिलांसोबत लहानपणापासूनच युद्ध मोहिमेवर जात. युद्धाचे बाळकडू त्यांना प्रत्यक्ष रणांगणावर मिळाले होते. बाजीराव आणि चिमाजी आप्पा ही जोडी अगदी राम-लक्ष्मणसारखी होती.

१७२० मध्ये पेशवेपदी आल्यावर बाजीरावांनी आपले एकच ध्येय ठेवले. ते म्हणजे दिल्लीसह पूर्ण भारतभर आपल्या मराठी साम्राज्याचा विस्तार करायचा. यासाठी शाहू महाराजांचा त्यांना पूर्ण पाठिंबा होता. तर भाऊ चिमाजी आप्पाची अखंड साथ होती. बाजीरावांना उत्तरेत कूच करायचे असल्यास दक्षिणेत शांतता हवी होती. आणि दक्षिणेत मराठ्यांचा एकच शत्रू होता "निझाम". त्याला शांत करण्यासाठी बाजीरावांनी निझामाचा मुलुख असलेला खान्देश, बुऱ्हाणपूर, जालना हे प्रांत उध्वस्त केले, त्यामुळे चिडून निझाम बाजीरावांवर चालून आला. पालखेड येथे दोघी सैन्य आमनेसामने आले. निझामाचा पराभव करून बाजीरावांनी त्याच्यासोबत शांततेचा करार केला, सोबतच मराठ्यांना दक्षिणेत कर वसूल करण्याचा हक्क देखील मिळाला.

बाजीराव आपला कारभार पुण्याजवळील सासवड या गावी राहून करत होते. पण जसा कार्यभार वाढला तशी जागेची कमतरता भासू लागली. त्यामुळे त्यांनी पुणे शहरात आपले बस्तान बसवण्याचा निर्णय घेतला. वाडा बांधण्यासाठी जागेचा शोध सुरु असताना एके दिवशी एक विलक्षण घटना त्यांच्या डोळ्यासमोर घडली. मुठा नदीच्या काठावर त्यांना एका जागेवर एक कुत्रा घाबरून पळताना दिसला आणि त्या कुत्र्याचा पाठलाग चक्क एक ससा करत होता. बाजीरावांना याच मोठं आश्चर्य वाटलं, त्यांनी तेव्हाच ठरवलं कि आपला वाडा याच जागेवर बांधला जाईल कारण ही जागा पराक्रमाची साक्ष देतेय. आणि अश्याप्रकारे पुण्याचं वैभव असलेला बाजीरावांचा जगप्रसिद्ध असा "शनिवार वाडा" त्या जागेवर बांधला गेला. येणाऱ्या काळात हाच शनिवार वाडा हिंदुस्तानातील सर्वात मोठे राजकीय केंद्र ठरला.

बाजीराव माळवा (आताच ग्वाल्हेर) वरील मोहीम यशस्वी करून परतत असतानाच त्यांना राजस्थानातून राजा छत्रसाल बुंदेला याचा मदतीसाठी खलिता मिळाला. मोघलांनी बुंदेलखंडच्या किल्ल्याला वेढा घातला होता आणि लवकरच ते किल्ल्यावर चढाई करणार होते. त्यामुळे राजा छत्रसालने बाजीरावांना लवकरात लवकर मदतीसाठी येण्याचे आवाहन केले. बाजीरावांनीही विलंब न करता चढ्या घोड्यानिशी बुंदेलखंडाकडे धाव घेतली. दिवसरात्र प्रवास करून अवघ्या दोन दिवसात ते बुंदेलखंडात दाखल झाले, आणि त्यांनी मोघलांचा वेढा मोडीत काढून राजा छत्रसालाची सुटका केली. याबद्दल खुश होऊन राजा छत्रसालाने बाजीरावांबरोबर मैत्रीचे संबंध प्रस्थापित करतानाच मोठी वतनदारी बाजीरावांच्या नावावर केली. तसेच आपली दासीकन्या "मस्तानी" सोबत बाजीरावांचा विवाह लावून दिला.

राऊंचे पहिले लग्न काशीबाई यांच्यासोबत झाले. काशीबाईंपासून त्यांना तीन मुले झाली. बाळाजी (नानासाहेब), रघुनाथराव आणि जनार्दनराव. आणि मस्तानी पासून त्यांना "समशेरबहाद्दर" नावाचा मुलगा झाला. मस्तानी यांच्या मृत्युच्यावेळी समशेर अवघा सहा वर्षांचा होता. त्यानंतर आपल्या तिन्ही मुलांबरोबर काशीबाईंनी त्याला वाढवले. पुढे पानिपतच्या लढाईत १७६१ मध्ये समशेरचा मृत्यू झाला.

माळवा आणि बुंदेलखंड यांच्यानंतर बाजीरावांनी आपले लक्ष गुजरात कडे वळवले. चिमाजी आप्पा ना गुजरातेत पाठवून त्यांनी तिथला कर वसुलीचा अधिकार मिळवला. चिमाजी अप्पानी पुढे वसई चा किल्ला देखील जिंकून त्याला स्वराज्यात सामील करून घेतले. महापराक्रमी चिमाजी आप्पा यांचा मुलगा देखील त्यांच्यासारखाच होता. "सदाशिवराव भाऊ". मराठ्यांचा अस्तित्वासाठी ज्याने पानिपतचे महायुद्ध लढले. आणि इतिहासात अजरामर झाला.

बाजीराव पेशवे पदी २० वर्षे होते. शिवाजी महाराजांनी स्थापन केलेल्या स्वराज्याचा विस्तार हे एकमेव ध्येय ठेऊन त्यांनी वीस वर्ष अहोरात मेहनत घेतली. याकाळात झालेल्या एकही लढाईत त्यांनी पराभवाचे तोंड पहिले नाही. फक्त मिळविला तो विजय आणि विजयच. दक्षिणेपासून ते पार गुजरात, राजस्थान, पंजाब मध्ये माळवा, बुंदेलखंड, ओरिसा पर्यंत त्यांनी मराठा साम्राज्य वाढवलं. दिल्लीवरही जरब बसवला.

सगळीकडे विजय मिळत असताना देखील राऊंचं वैयक्तिक जीवन हे इतके सुखावह नव्हते. खासकरून मस्तानीशी विवाहानंतर. कारण पुण्यातील सनातनी ब्राह्मणांना एका मुस्लिम महिलेचा शनिवार वाड्यातील प्रवेश आणि तो ही पेशव्यांची पत्नी म्हणून पटणारा नव्हताच. त्यामुळे त्यांचा मस्तानीचा स्वीकार मान्य नव्हता. राउंना याची पर्वा नव्हती पण राऊंच्या दुर्दैवाने राऊंच्या मातोश्रींचा देखील मस्तानी ला विरोध होता. आणि राऊंच्या पाठीशी सावली बनून राहणारा चिमाजी अप्पा देखील याबाबतीत त्यांच्या विरोधात होता. आपल्या पतीवरील प्रेमापोटी काशीबाईंचा मस्तानीला इतका विरोध नव्हता, अर्थात त्यांना वाईट मात्र वाटतच होत. सगळीकडून राउंना विरोधाचा सामना करावा लागत होता. रणांगनावर अजिंक्य असलेला हा योद्धा घरातल्या आपल्या माणसांसोबतच्या लढाईत मात्र पराभूत झाला होता. याच विरोधातून राऊंनी मस्तानी साठी पाषाण गावी एक महाल बांधून दिला, मस्तानी समशेरबहाद्दर सोबत तिथे राहू लागली. काशीबाईंप्रमाणे मस्तानी वर राऊंचे नितांत प्रेम होते. युद्धावरून आल्यावर राऊ देखील आपला जास्तीत जास्त वेळ मस्तानी बरोबर घालवू लागले. कारण मस्तानीला विरोध करणाऱ्या शनिवार वाड्यातल्या आपल्या माणसांसोबत त्यांचे मन रमत नव्हते.

घरातील अडचणींना तोंड देत बाजीरावांच्या मोहीम जोरदार सुरु होत्या. मराठ्यांचा सगळीकडे मुक्त संचार सुरु होता. अवघ्या भारतभरातून मराठ्यांना कर वसूली करायला मिळत होती. अश्यातच एकदा मोहिमेवर असताना बाजीरावांना विषमज्वराचा त्रास व्हायला लागला. तब्येत दिवसेंदिवस खालावत चालली होती. वैद्य, औषधांचा गुण लागत नव्हता. कारण यावेळी त्यांना आपल्या प्राणप्रिय काशीबाई आणि मस्तानीची सोबत हवी होती. पण मोहिमेवर असल्याने त्या दोघीही त्यांच्यासोबत नव्हत्या. अखेरीस आजच्याच दिवशी दि २८ एप्रिल १७४० रोजी या महान योध्याने बुर्हाणपूरजवळील नर्मदा नदीच्या किनारी रावेरखेडी या गावी कायमची झोप घेतली.

प्रत्येक क्षत्रियाची इच्छा असते की रणांगणात लढताना आपल्याला मृत्यू यायला हवा. पण इथे मृत्यू ही बाजीरावांना रणांगणात गाठायला घाबरला कारण या अजिंक्य योध्याने रणांगणात मृत्युवरही विजय मिळविला असता.

जय भवानी! जयोस्तु मराठा!

शुभम शांताराम विसपुते

सचिन तेंडुलकर - क्रिकेटमधला द्रोणाचार्य

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Fri, 24 Apr 2020 19:13:00 +0530

आज देवाचा वाढदिवस. जरी क्रिकेटमधला असला तरी तो देवच आहे ना. जसा एकलव्य गुरु द्रोणाचार्य यांच्या मूर्तीला गुरु मानून धनुर्धारी झाला, तसेच माझ्यासारखे असंख्य लोक आमच्या या क्रिकेटमधल्या देवाच्या फोटोला जवळ ठेऊन किंवा टीव्ही वर त्याला पाहून बॅट धरू लागलो, क्रिकेट खेळायला शिकलो. असे कितीतरी क्रिकेटर्स या देवाने नकळत घडविले आहेत. तो मैदानावर असायचा तेव्हा साक्षात वेळ हि थांबलेली असायची. मी स्वतःला नशीबवान मानतो की मी हा आमचा देव खेळत असलेल्या कालखंडात जन्माला आलो.

सचिन आज ४८ व्या वर्षात पदार्पण करतोय. पण वय हा केवळ त्याच्यासाठी आकडा आहे. खरंतर काही गोष्टींना वय नसतंच. रामायण-महाभारताला नाही, बुद्धाच्या मानवतेला नाही, मीरेच्या कृष्णवरच्या प्रेमाला नाही, रामाच्या संयमाला नाही, शिवाजी महाराजांच्या शौर्याला नाही, बाजीप्रभू-तानाजी यांच्या त्यागाला नाही, लतादीदींच्या गाण्याला नाही, रहमानच्या संगीताला नाही. या गोष्टी वयात नाही मोजू शकत, त्या अजरामर असतात, पिढ्यानपिढ्या पुढे त्या चालत असतात, प्रत्येक पिढीवर संस्कार करत असतात. सचिनची फलंदाजी ही अशी अजरामर आहे.

सचिनच्या फलंदाजीबद्दल लिहायचं झालं तर, त्याचा अर्जुनाच्या बाणाप्रमाणे सरळ जाणारा स्ट्रेट ड्राइव्ह. एखादा सर्जन ऑपरेशन करताना ज्या सफाईने शरीरावर ब्लेड चालवतो तेवढ्याच सफाईने मारलेला ऑन ड्राईव्ह, बॅकफूट वर मारलेला कव्हर ड्राइव्ह, एखाद्या मुर्तीकाराने कोरून काढावा असा लेट कट. लहानपणी कागदी विमान हवेत उडवायचो तसा किपर च्या डोक्यावरून उडवलेला अप्पर कट. त्याने आपल्या दोन्ही हातांनी मैदानात चौफेर उधळलेल्या फुलांसारखे त्याचे फटके. अजून काय लिहिणार त्याच्या फलंदाजीबद्दल.

सचिनच्या कारकिर्दीबद्दल लिहायचं झालं तर वेळ, जागा, वय, अनुभव सगळंच कमी पडेल. त्यामुळे त्याच्या ज्या खास इंनिग्स आहेत किंवा जे आयुष्यभर लक्षात राहतील असे क्षण आहेत. त्याबद्दलच सांगतो.

विश्वचषक २००३. हा मी पाहिलेला पहिला वर्ल्ड कप. त्यातलं जर आजही काही लक्षात राहिली असेल तर ती म्हणजे पाकिस्तान विरुद्धची त्याची तडाखेबंद इनिंग. १ मार्च २००३ चा साक्षात महाशिवरात्रीचा दिवस. गणपती बाप्पांचे पप्पा सचिनला आशीर्वाद देऊन गेलेले. त्याने त्यादिवशी मैदानावर भोलेच्या भक्ताला शोभेल असे तांडवच केले. समोर साक्षात वसीम अक्रम, वकार युनूस आणि शोएब अख्तर हे त्यावेळेच जगातल सर्वोत्कृष्ट गोलंदाजीतलं त्रिकुट. त्यांच्यासमोर "Attack is Best Defence" ही उक्ती प्रत्यक्षात आणून त्यांच्यावर तुफान हल्ला चढवला होता. त्या मॅच मधली त्याची सेन्चुरी जरी हुकली असली तरी ७५ चेंडूतल्या ९८ धावा हि कदाचित त्याची वन ऑफ द बेस्ट इंनिग आहे. याच सामन्यात अख्तरला पॉइंटवरून मारलेला "तो" अजरामर षटकार विसरणं शक्यच नाही आणि या वर्ल्ड कप मध्ये इंग्लंड विरुद्धच्या सामन्यात समोर साडेसहा फुटी अँड्रू कॅडिकच्या तशी १४५ किमी च्या चेंडूला सचिनने पूल चा शॉट मारून थेट मैदानाबाहेर फेकले होते. हे सगळे अगदीचं फ्रिक्शन ऑफ सेकेंड्स मध्ये झालं होत. ह्या शॉट ची क्लिप मी आज ही यूट्यूब ला बघतो.

२००४ ऑस्ट्रेलिया टूर. सचिनचा खराब फॉर्म सुरु होता. ठरवून ऑफ साईडला बॉल टाकून त्याला ऑस्ट्रेलियन बॉलर्स त्याला बाद करत होते. या सगळ्या विरुद्ध शेवटी तिसऱ्या कसोटीत ऑफ साईडला एकही फटका न मारता त्याने केलेल्या तब्बल नाबाद २४१ धावा. हे त्याच श्रेष्ठत्व सिद्ध करतं.

२००५ ते २००७ ही तीन वर्ष तशी त्याच्यासाठी खास नव्हती. कारण टेनिस एल्बोची कदाचित क्रिकेट कारकीर्द संपवणारी दुखापत याच काळात झाली. त्यावर त्याने ज्या प्रकारे मात केलीय. ती प्रेरणादायी आहे. २००७ च्या वर्ल्ड कप मध्ये ग्रुप स्टेज मधूनच भारत बाद झाल्यामुळे त्याच्यासहित सर्व देशाला नैराश्य आलं होत.

२०१० ग्वाल्हेर. समोर साऊथ आफ्रिका. सचिनचे जगातले पाहिलेवाहिले एकदिवसीय द्विशतक. गेली कित्येक वर्ष पाक च्या सईद अनवरच्या १९४ रन्स चा रेकॉर्ड खरतर खुपत होता. सचिनने वयाच्या ३७ व्या वर्षी नाबाद २०० ठोकून तिथं आपला झेंडा रोवला. द ग्रेटेस्ट ऑफ ऑल टाइम!

विश्वचषक २०११. सचिन गेली कित्येक वर्ष जे स्वप्न जगत होता ते सत्यात उतरणार होतं. त्याचा हा सहावा वर्ल्ड कप होता. संघातला सर्वात अनुभवी खेळाडू म्हणून त्याने दोन शतकांसह ४८२ धावा करून निभावलेली मार्गदर्शकाची भूमिका. आणि विश्वचषक विजय, गेली कित्येक वर्ष हुलकावणी देत हातात आलेला विश्वचषक!

आणि २०१३. वानखेडे स्टेडियम. सचिनची कसोटी सामन्यातून निवृत्ती. त्याचा तो खेळपट्टीचा केलेला नमस्कार आणि नंतर त्याच भावुक स्पीच. आजही हा क्षण आठवला की अंगावर काटा येतो. त्याने निवृत्ती घेतलीस आणि तो आऊट झाल्यावर जसे देशातले टीव्ही बंद व्हायचे तसं माझं क्रिकेट बंद झालं. आता रोहित साठी बघतो, पण बघण्यात सातत्य नाही.

सचिनने एकूण १०० शतकं ठोकलीय. आता फक्त एक इच्छा आहे, अजुन त्याचं एक वयाचं शतक शिल्लक आहे. वयाची शंभर वर्षे पूर्ण करून त्याने त्याच्या आयुष्यातलं १०१वं शतक ठोकावं असं मनापासून वाटतं. वाढदिवसाच्या असंख्य शुभेच्छा देवा...!!!

शुभम शांताराम विसपुते

सचिनचे काही रेकॉर्डस्

1 Man
24 Years
664 Matches
782 Innings
74 Not Outs
34357 Runs
48.52 Average
50816 Ball Faced
67.58 Strike Rate
248* High Score
164 50s
28 90s
3 99s
100 100s
25 150s
1 200s
76 Man of the Match
20 Man of the Series
4076 4s
264 6s
201 Wickts
6300 Balls Bowled
107 Maidens
2 5wckt Haul

तू ही तो मेरी दोस्त है....!!!

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Tue, 14 Apr 2020 23:41:00 +0530

प्रिय काजोल,

प्रत्येक पुरुषाच्या आयुष्यात निदान एक तरी मैत्रीण असतेच. ज्यांच्या कडे नाहीये, त्यांनी लवकरात लवकर एक मैत्रीण बनवायला हवी. अन्यथा, असे पुरुष खूप मोठ्या सुखापासून स्वतःला वंचित ठेवत आहेत असं माझं स्पष्ट मत आहे. सुदैवाने माझ्या आजवरच्या आयुष्यात मला मैत्रिणींची कमी कधीच भासली नाही. शाळेत असतानाच मैत्रीण या नात्याशी ओळख झाली. पुढे कॉलेजला गेल्यावर तर मैत्रिणींची संख्या वाढणे हे तर स्पष्टच होत. मी तीन वेगवेगळ्या कॉलेजमध्ये शिकलोय त्यामुळे तिघी कॉलेजमध्ये मैत्रिणी या होत्याच. कॉलेज नंतर जॉब केला, तेव्हा ऑफिस ला अजून नव्या मैत्रिणी मिळाल्या. पण वरीलपैकी कुठेही न भेटलेली अशी फेव्हरेट मैत्रीण म्हणजे "काजोल" (तुझं खरं नाव जरी काजल असलं तरी मी तुला काजोलचं म्हणतो, फोन मध्ये हि तसंच नाव सेव केलय)

आपल्या आयुष्यात आलेली माणसं ही काही उगाच आलेली नसतात. प्रत्येक गोष्टीमागे काहीतरी कारण असतं. कुणाशी तरी काहीतरी ऋणानुबंध जुळलेले असतात. नाहीतर सव्वाशे करोड लोकसंख्येच्या देशात नेमक्या याच व्यक्तींशी आपली ओळख का होते? हे तुझ्या बाबतीत मात्र तंतोतंत लागू पडतं. म्हणजे बघ ना तू जवळपास चार वर्षे माझ्या घराच्या अगदीच जवळ राहत असताना देखील तुझ्याबाबत मला काहीच माहित नव्हतं. तू आमच्या कॉलेजच्या शेजारीच असलेल्या कॉलेजला होती तेव्हा देखील काही माहित नाही. अर्थात तू जुनिअर असल्यामुळे तुझ्याशी ओळख असण्याचं काही कारण नव्हतं. पण वर म्हटल्याप्रमाणे जर ओळख होणार हे जर निश्चित असेल तर ती कधीनाकधी होणार असतेच. आपलंही असच झालं, ध्यानीमनी नसताना मी ग्रुप मध्ये जॉईन झालो आणि फायनली इतक्या वर्षांपासून राहून गेलेली आपली ओळख शेवटी झालीच.

कुठल्यातरी पुस्तकाच्या कार्यक्रमात पहिल्यांदा तुला पाहिलं. त्या अगोदर मला फक्त माहित होत कि काजल नावाची एक मुलगी आहे, आणि ती गणेश ची बहीण आहे. हे मला राकेश ने सांगितलं असल्यामुळे तुला बघण्याची उत्सुकता होतीच. त्या कार्यक्रमात तुला पाहिलं. ती भेट तशी अगदीच फॉर्मल अशी होती. त्यामुळे त्याबद्दल आवर्जून लक्षात ठेवण्यासारखं असं काही नाहीय. पुढे रोझ गार्डन ला आपला सगळा ग्रुप जेव्हा नियमित भेटायचा. तेव्हा हळूहळू तुझ्याबद्दल कळायला लागलं. तेव्हा गार्डन मधल्या दोन गोष्टी होत्या की ज्या लक्षात राहिल्या, त्यात पहिली म्हणजे तुझा लॅपटॉप. मला खरच नवल वाटायचं कि पोरगी एमपीएससी करतेय आणि डायरेक्ट लॅपटॉप घेऊन येते. असंही नाही की, इंजिनीरिंग वैगेरे ला आहे. पण तो लॅपटॉप भारी होता म्हणजे आहेच. आणि दुसरी गोष्ट होती तुझी नॉनस्टॉप चालणारी बडबड. म्हटलं यार ही पोरगी कित्ती बोलतेय, थांबत पण नाही बोलताना. पेट्रोल भरायला गाड्या थांबतात तशी फक्त पाणी प्यायला थांबते बस्स.

पुढे आपली खऱ्या अर्थाने ओळख झाली ती मेहरूण ट्रॅक वर वाढदिवस सेलिब्रेट करताना. पण आपल्यातला डायलॉग हा नेहाच्या बर्थडे पासून सुरु झाला. या गोष्टीला साधारणतः ७-८ महिने झाले असतील. तेव्हाच बोलताना तू बोलली होतीस की अजयने मला तू "दामिनी" सिनेमा बद्दल लिहिलेली पोस्ट दाखवली. तू खूप छान लिहितोस. मग मी तुला म्हटलं की, मी रेग्युलरली नाही लिहीत असंच कधीतरी लिहितो. तेव्हा तूच सल्ला दिला होता की, जे काय लिहिशील ते ब्लॉग वर पोस्ट करत जा. मस्त ब्लॉग वैगेरे लिही. तुझा तोच सल्ल्ला मनावर घेऊन मी शिस्तीत ब्लॉग लिहायला लागलो, आणि तेव्हापासूनचा आज हा माझा ४२ वा ब्लॉग आहे. जो की तुझ्याबद्दलच आहे. मला वाटत हे एक प्रकारचं सर्कलच पूर्ण होतंय.

ओळखीचं रूपांतर खऱ्या अर्थाने मैत्रीत तेव्हा झालं, जेव्हा सरदार सरोवर ला ट्रिप ला जायचं आपलं ठरलं. तेव्हापासून आपला डिजिटली कॉन्टॅक्ट पण वाढला. ट्रिप ची तयारी करतानाचा तुझा उत्साह म्हणजे हाईट होती. त्या काळात तुझा रोज दिवसभर एकच मॅसेज किंवा कॉल असायचा तो म्हणजे तयारी कशी चाल्लीय, काय घ्यायचंय आणि काय नाही घ्यायचंय ते सांगण्यासाठी आणि सर्वात महत्वाच म्हणजे तिथलं राहण्याचं बुकिंग झाल का? रेल्वे स्टेशन वर पोहचेपर्यंत आपलं हेच बोलणं होत होत. पण ट्रिप यशस्वी होण्यात जर सगळ्यात महत्वाचं क्रेडिट कोणाचं असेल तर ते तुझंच आहे. हे मी उगाच तुझ्याबद्दल लिहितोय म्हणून असं म्हणतोय असं नाही. आपले बाकीचे मेम्बर्स मलापण क्रेडिट देतात, पण माझं काम फक्त सरदार सरोवरचे तिकीट बुक करणं आणि तिथं आपल्या मुक्कामाची चांगली व्यवस्था करणं इतकंच होत. त्यामुळे या व्यतिरिक्त ट्रिप मध्ये तू, तुझ्या ममी-पपांना (एकदम गोडं माणसं) सोबत घेऊन जी काही सर्व व्यवस्था केली होतीस. मग त्यात तुझ्या घरचा मुक्काम असो, आयुष्यभर चव लक्षात राहील असं तुझ्याघरच जेवण आणि नाश्ता असो, की गाडीची बुकिंग करणे असो. प्रत्येक गोष्ट तू एकदम परफेक्ट केली. त्यातलं एक काम जे की अजूनही सुरूय आणि यापुढेही सुरु राहील ते म्हणजे, सर्वाना अगोदर जेवायला वाढणं, आग्रह करू करू खाऊ घालणं. हे तुझ्या स्वभाव आणि संस्कारातच असल्याने ते कधी बदलणारही नाही. ट्रिप मध्ये प्रत्येकाला काय हवं नको ते बघताना स्वतः कडे दुर्लक्ष करत होतीस. सगळे ट्रिप चा आनंद लुटत असताना स्वतः मात्र डोळे लाल करून फिरत होतीस. पण असो ते बोलण्याची आता ही जागा नाही. पण ट्रिप मेमोरेबल होण्यासाठी तू जे काही कष्ट घेतलेस त्याबद्दल मनापासून सलाम...!

ट्रिप नंतर तर बॉण्डिंग खूप स्ट्रॉन्ग झालं. तुझ्यासारख्या दांडिया क्वीन सोबत दांडिया खेळण्याचा गोल्डन चान्स पण याच काळात मिळाला. प्रॉपर खेळता येत नसताना देखील त्यादिवशी तो चान्स गमवायला नको म्हणून मस्त दांडिया खेळला गेला. बाकी नंतर तर मग भेटणं, बोलणं हे तर नेहमीच व्हायला लागलं. डिसेंबरच्या काळात अजय आणि मी आमच्या जगप्रसिद्ध "मॉर्निंग वॉल्क" ला जायचो. त्यात ज्या प्रकारे तू मला "ए आयटम पलट" असं बोलून आमच्या मॉर्निंग वॉल्क ला जॉईन झालीस, ते मी विसरलो नाहीये. त्याचा बदला योग्य वेळ आली कि नक्कीच घेतला जाईल. नंतर नवीन वर्षात जानेवारी च्या पहिलीच आठवड्यात तुझा बर्थडे आला. अर्थात तो सेलिब्रेट पण मस्त झाला. "लिजंड्स बॉर्न इन जानेवारी" या क्लब मध्ये एका खऱ्या लिजंड्स चा समावेश झाला.

काजोल, मला कायम असं वाटत की, तू तुझ्या वक्तृत्व, लेखन या गोष्टींकडे दुर्लक्ष नको करायला. या दोघी गोष्टींसाठी लागणारं, म्हणजे वक्तृत्व साठीचा एकदम स्पष्ट असा आवाज आणि लेखनासाठीचा असणारा सेन्स तुझ्याकडे उपजतच आहे. मान्य आहे की, तुला एमपीएससी मध्ये करिअर करायचं आहे. ते महत्वाचं आहेच. फक्त या दोघी गोष्टींकडे दुर्लक्ष करू नकोस हे सांगणं आहे. अरे तु आमच्याच कॉलेज ला येऊन आमच्याच नाकाखालून अकरा हजाराचं बक्षिस घेऊन गेलीय, साधी पोरगी आहे का तू. आता लॉकडाऊन च्या काळातली तुझी चित्रकला पण बघायला मिळतेय. जी उत्तमच आहे. तुझ्या एकंदरीत पर्सनॅलिटीला सूट होणारा जॉब हा माझ्या मते तरी "रेडिओ जॉकी" हा आहे. जिथं तुझी नॉनस्टॉप चालणारी बडबड पण ऐकली जाईल आणि सर्वात महत्वाचं म्हणजे त्याचे तुला पैसे पण मिळतील. यापेक्षा अजून काय हवं.

आमच्या पेक्षा लहान असूनही तू खूपच समजूतदार आहेस. हे आपल्या गृप मधलं कोणीही मान्य करेल. प्रत्येक गोष्टीतला तुझा विचार, ती गोष्ट पूर्ण करण्याचा तुझा उत्साह हा नक्कीच शिकण्यासारखा आहे. सर्वांना समजून घेतेस. जरा कोणी ऑफ वाटलं कि त्याला "तुला काय झालय?", "कसला राग आलाय?" "नॉर्मल का बोलत नाहीये?" असं विचारू विचारू त्याला परत ऑन करतेस. तुझ्यात असणारी पॉसिटीव्हिटी अशीच कायम राहू दे. आताच्या आपल्या संघर्षाच्या काळात फक्त हीच पॉसिटीव्हिटी आपल्याला तरुन नेऊ शकते. हे लक्षात असू दे.

अजूनही अनेक अश्या गोष्टी आहेत कि ज्या बोलायच्या आहेत. मी नेहमी तुला म्हणतो की, आपलं लॉन्ग डिस्कशन बाकीय, ते आपण लवकरच करू. बाकी, तुला इर्रिटेट करणारे माझे पीजे असेच सुरु राहतील कदाचित तू जोवर माझे हक्काचे पन्नास रुपये मला देत नाही तोवर तर ते थांबणार नाही. खरं सांगायचं तर, फक्त तू असतानाच मला असे जोक्स करायची लहर येते. टोमॅटो सूप सारखे जे फोटो आहेत, जे फक्त तुला पाठ्वण्यासाठीच मी डाउनलोड करून ठेवतो.

बाकी, तुझा रथ चौकात राहणारा शुभम नावाचा मित्र आहे. जो तुझ्यासाठी २४*७ उपलब्ध आहे. कधीही काही लागलं तर मी नेहमीच आहे. अजून खूप लिहावंसं वाटतंय, पण सिरीअसली आता मला सुचत नाहीये काय लिहू ते त्यामुळे मी इथं थांबतो. फक्त जाता जाता महत्वाचं असं एकच सांगतो.

आपल्या जगण्यासाठी ज्या प्राणवायूची गरज असते तो प्राणवायू असतात आपली जवळची माणसं. काजोल तु अशीच माझ्यासाठी माझ्या जवळच्या माणसांपैकी एक आहेस. यापेक्षा वेगळं काय सांगणार. आता लॉकडाऊन संपलं की सगळे मिळून मस्त मोठठी पार्टी करू. तोवर काळजी घे, आणि लिस्ट बनवून ठेव की काय काय करायचं आहे ते. बाय.

तुझाच,
सोना चांदी चवनप्राश (असली)

बाबासाहेब - The Revolutionist

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Tue, 14 Apr 2020 18:26:00 +0530

बाबासाहेबांवर लिहिणे हे फार कठीण आहे. याच मुख्य कारण म्हणजे, त्यांच्यावर आपण काही लिहिणे इतकी आपली लायकी नाही आणि तितकासा अभ्यास देखील नाही. त्यामुळे त्यांनी केलेल्या महान कार्यांबद्दल काही लिहिणार नाही. कारण ते जवळपास सगळ्यांना माहितीच आहे किंवा लिहिलेही तरी ते डॉक्यूमेन्ट्री टाईप वाटेल. त्यामुळे डॉक्टरांबद्दल मला काय वाटतं तेच लिहिणं जास्त योग्य राहील. एखाद्या चित्रपटाची कथा शोभेल असं धगधगतं असणार त्यांचं जीवन हा खरंच अभ्यासाचा विषय आहे. येत्या काळात बाबासाहेबांबद्दलचा अभ्यास वाढवून ज्ञानात भर टाकायची आहे.

बाबासाहेबांनी हिंदू धर्म सोडला. एक हिंदू म्हणून माझ्यासाठी ही शरमेची गोष्ट आहे. पण ज्या परिस्थितीत त्यांनी धर्म सोडला, ती परिस्थिती त्यांच्यावर आणायला माझ्याच धर्मातले काही लोक कारणीभूत होते. हे नाकारून चालणार नाही. त्यांनी मी हिंदू आहे त्यामुळे मला हिंदू म्हणून माझे असणारे अधिकार, हक्क मला मिळालेच पाहिजे, इतकी साधी मागणी केली होती पण ती सुद्धा नाकारली गेली. त्यामुळे त्यांच्या समोर धर्म सोडण्याशिवाय पर्याय नव्हता. त्यामुळे याबाबतीत त्यांना अजिबात दोष दिला जाऊ शकत नाही, उलट जो काय दोष असेल तो आपल्याच धर्मातल्या बाबासाहेबांना त्यांचं धार्मिक स्वातंत्र आणि अधिकार नाकारणाऱ्या वर्गाचा आहे.

मी एक हिंदू आहे. फक्त हिंदूच नाही तर हिंदुत्वादी देखील आहे. पण मी जात वैगेरे मानत नाही. शिवाशिव, उच-नीच तर दूरची गोष्ट आहे. पण हा संस्कार, हा विचार माझ्यामध्ये आणि माझ्यासारख्या असंख्य लोकांमध्ये रुजवण्याचं श्रेय निःसंशय बाबासाहेबांना जात. कारण, त्यांनी तेव्हा दलितांच्या हक्कासाठी उठाव केला नसता तर आजही आमच्यामध्ये शिवाशिव, उच-नीच असले फालतू प्रकार सुरूच राहिले असते.

बाबासाहेबाना केवळ दलितांचे नेते असं म्हणून आपण त्यांच कार्य, प्रतिमा मर्यादित स्वरूपाची करून ठेवलीय. अर्थात आपल्या देशात हे नवीन नाही, शिवाजी महाराज मराठ्यांचे, टिळक-सावरकर ब्राह्मणांचे अशी जातीय विभागणी आपण अगोदरच करून ठेवलीय. हे सर्व महापुरुष जेव्हा त्यांच्या काळात कार्यरत असतील तेव्हा असा जातीय विचार त्यांच्या स्वप्नात देखील आला नसेल.

स्वतंत्र भारतात किंवा त्याही अगोदर पासून बाबासाहेबांना "राजकीयदृष्ट्या" दुर्लक्षित करण्याचं काम तत्कालीन नेतेमंडळींकडून झालं. याला सर्वात मोठं कारण त्यांच्या समकालीन नेत्यांमध्ये सर्वात जास्त निष्ठावान अनुयायी हे बाबासाहेबांच्या मागे होते. इतके निष्ठावान की त्या अनुयायांसाठी बाबासाहेब हे कुठल्याही धार्मिक प्रतिकापेक्षा मोठे होते. आज बाबासाहेबांच्या महानिर्वाणानंतरही त्यांच्या अनुयायांची त्यांच्या बद्दलची ही भावना तसूभरही बदलली नाहीये. बाबासाहेबांची हीच खरी जादू आहे.

डॉ. आंबेडकर हा माणूस फार फार मोठा आहे. त्यांनी खरी क्रांती घडवलीय. त्यांनी दाखवलेल्या रस्त्यावरून द्वेषाने नाही पण डोकं थंड ठेवून कोणताही पूर्वग्रह न ठेवता (दोन्ही बाजूच्या वर्गांनी) खऱ्या समानतेकडे जाणं हे आपल्या हातात आहे. तसेच, आंबेडकरांना एका विशिष्ट समाजात किंवा वर्गात बंदिस्त ठेवणं चूकच आहे. खऱ्या अर्थाने समस्त भारतीयांचा विचार कुणी केला असेल तर तो आंबेडकरानीच. राष्ट्रपिता ह्या पदवीचे खरे मानकरी बाबासाहेबच आहेत. काँग्रेसने आणि इतर दलित पक्षांनी त्यांच्या विचारांचं आणि त्यांच्या उत्तुंग नावाचं फक्त राजकारण केल. हीच खेदाची बाब आहे. आजही दलित समाजासाठी त्यांचा हक्काचा असा पूर्ण भारतभर विस्तारलेला असा पक्ष नाहीये. निवडणुकीच्या वेळी एखादा स्थानिक पक्ष, गट हे मोठ्या राष्ट्रीय पक्षांसोबत डील करून निवडणूक लढवून स्वतः मोठे होतात. पण समाज आहे तिथेच आहे. समाजाने जी काही प्रगती केलीय ती स्वतःच्या जीवावर कारण दलित पक्षांनी समाजासाठी काही तळमळीने काम केल्याचं त्यांच्या कृतीमधून कधी दिसत नाही.

आपल्यासाठी बाबासाहेब हे एक घटनाकार, अर्थशास्त्रज्ञ, एक महान माणूस एवढेच असतील. पण या दलित/बहुजन समाजासाठी तर ते एक ईश्वरी अवतारच होते, आहेत आणि राहतील. साहजिकच आहे, आपल्या देवाची जयंती जर साजरी करता नाही आली तर दु:ख वाटणारच. मी अगदी चांगल्या प्रकारे हे समजू शकतो, जसं मी यंदा रामनवमीच्या मिरवणुकीला मिस केलं तसंच आंबेडकर जयंतीच्या मिरवणुकीलाही मिस केलं. यंदा जयंती जरी रस्त्यावर मिरवणूक काढून साजरी नाही करता आली तरी हरकत नाही, पुढच्या वर्षी दणक्यात साजरी करणार. जय भीम...

शुभम शांताराम विसपुते

लक्ष्य - आयुष्याला दिशा देणारा सिनेमा

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Mon, 13 Apr 2020 19:47:00 +0530

ही कथा करण (हृतिक रोशन) ची आहे जो खूप हुशार आहे पण आपल्या भविष्याबद्दल पूर्णपणे गोंधळलेला आहे. त्याची गर्लफ्रेंड रोमिला (प्रीती झिंटा) पहिल्यापासूनच न्यूज चॅनेलचा बातमीदार होण्याची महत्वाकांक्षा बाळगून असते आणि ती करण ला सतत आयुष्यात कसलं तरी लक्ष्य बाळगण्याचा सल्ला देत असते. करणच्या वडिलांचा (बोमन इराणी) बिझनेस असतो व आपल्या मुलाने आपला बिझनेस पुढे वाढवावा ही त्यांची इच्छा असते. पण करण च्या आयुष्यातील अनिश्चितते मुळे त्यांच्यातील अंतर आणखी वाढले जाते. घरच्यांच्या विरोधात जाऊन तो इंडियन मिलिटरी अकॅडमी ची परीक्षा देतो आणि तिथे सैन्य शिक्षणासाठी त्याची निवड होते. परंतु आळशीपणा, निष्काळजीपणामुळे त्याला शिक्षा होते आणि वैतागून तो घरी पळून येतो.आपल्या आयुष्यातील महत्त्वाचा स्वतः घेतलेला निर्णय असल्याने रोमिला त्याला निघून आल्याबद्दल कठोर शब्दात बोलते आणि त्याचे रोमिला सोबत ब्रेकअप होते. यामुळे करणचे आयुष्य बदलते आणि तो सैन्यात भरती होण्याचा पुन्हा निश्चय करतो आणि आयएमए मधून अत्यंत चांगल्या मार्कांसोबत तो बाहेर पडतो. त्याच वेळी रोमिला देखील एक यशस्वी न्यूज चॅनेलची बातमीदार बनते.

सुट्टीत घरी आल्यावर रोमिला ची एंगेजमेंट झाल्याचं करण ला कळतं. पण त्यामुळे त्याच्या ध्येयापासून तो विचलित होत नाही.कारगिल मध्ये पाकिस्तानी सैन्याने घुसखोरी केल्यावर करणला तेथे सैन्य अधिकारी म्हणून नेमण्यात येतं आणि पाकिस्तानी सैन्याकडून पीक क्रमांक ५१७९ परत मिळवण्याची जबाबदारी त्याच्यावर सोपवण्यात येते. हेच आपल्या आयुष्यातील "लक्ष्य" आहे ह्याची जाणीव करण ला होते आणि अत्युच्च शौर्य पराक्रम दाखवून तो पाकिस्तानी सैन्याकडून पीक ५१७९ पुन्हा मिळवतो. कारगिलचे युद्ध कव्हर करायला आलेली रोमिला त्याला भेटते, तो युद्ध जिंकून येइपर्यंत वाट बघते आणि शेवटी दोघे पुन्हा एकत्र येतात.

चित्रपटात काही सिन जबरदस्त आहेत. करण आय एम ए मध्ये आल्यावर खेतरपाल च्या प्रांगणातलं भाषण, आयएमए मध्ये पुन्हा आल्यावर "लक्ष्य को हर हाल में पाना है" गाण्यात त्याचं होणारं ट्रान्सफॉर्मेशन, जवान शहीद झाल्यावर रोमिलाच्या "क्यो होती है जंग" ह्या वाक्यावर चिडणारा एक जवान. करण घरी फोन करतो तेव्हा त्याचे वडील म्हणतात तुझी आई घरी नाहीये तेव्हा करण त्यांना म्हणतो की."ये फोन मैने आपको किया हे डॅड" याच्या नंतरच करण आणि त्याच्या वडिलांचं फोनवरील निव्वळ अप्रतिम म्हणता येईल असं संभाषण, तसेच प्रीतमसिंग (ओम पुरी) चा करण ला दिलेला "मुझे पाकिस्तानियो का तजुर्बा है। पाकिस्तानी हारे तो एक बार पलटके फिर आते है।जीत जाओ तो लापरवाह मत हो जाना।" सल्ला शेवटी उपयोगी पडतो. हे सगळे सीन चित्रपटावर आपली छाप सोडून जातात.

"दिल चाहता है" च्या जबरदस्त यशानंतर हा दिग्दर्शक फरहान अख्तरचा "लक्ष" हा आणखी एक उत्कृष्ट नमुना होता. जावेद अख्तर यांनी हा सिनेमा खूप उत्तम प्रकारे लिहिलाय. गाणी आणि डायलॉग्स उत्कृष्ट आहेत. शिवाय नृत्यदिग्दर्शन (प्रभु देवा) ला "मै ऐसा क्यू हू" या गाण्यासाठी नॅशनल अवॉर्ड देखील मिळालंय.

अभिनयाच्या बाबतीत हृतिक रोशनने कमाल करताना एक उत्कृष्ट अभिनयाचा नमुना दाखवला आहे. कॉलेज लाईफमधील गोंधळलेला आणि लक्ष निश्चित झाल्यावर गंभीर झालेला करन त्याने कमालीचा रंगवलेला आहे. ह्रितिक चा करिअर मधील बेस्ट परफॉर्मन्स मधला एक आहे. कर्नल सुनील दामले (अमिताभ बच्चन) हे आणखी एक आकर्षण आहे. अमिताभ बच्चन च्या भारी आवाजातील डायलॉग्स ऐकायची मजा आहे. प्रीती झिंटाची भूमिका मस्त आहे. ह्रितिक आणि प्रीती त्याच्या नव्या हेअरस्टाईल मध्ये मस्तच दिसतात. बोमन इराणी, ओम पुरी, आदित्य श्रीवास्तव तिघांचही काम उत्तम झालय.

शंकर-एहसान-लॉय यांचं संगीत आहे. एक कम्प्लिट अलबम त्यांनी दिलाय. उदित-अलका या एव्हरग्रीन जोडीचं "अगर मै कहू", शान च्या आवाजातील "मै ऐसा क्यू हू", स्वतः शंकर महादेवनच "लक्ष" चा टायटल ट्रॅक आणि माझ सर्वात आवडत "कंधो से मिलते हें कंधे" सारखं पॉसिटीव्हिटी तयार करणार एनर्जेटिक गाणं. सर्वच गाणी टॉप क्लास.

हा चित्रपट म्हणजे आपल्या जीवनात काहीतरी "लक्ष्य" असणे होय. या चित्रपटाने एक प्रकारे आजच्या तरुणांकडे लक्ष वेधले आहे जे आपल्या जीवनात काय करणार आहेत याविषयी त्यांना काहीच माहिती नाही आणि फोकस सतत बदलणे हा आहे. त्यांनी एकदा तरी हा सिनेमा नक्की पाहावा.

शुभम शांताराम विसपुते

इंडिपॉप (90s) - पॉप गाण्यांचा गोल्डन इरा

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Mon, 13 Apr 2020 18:40:00 +0530

इंडिपॉप साधारण ९०च्या दशकात सुरु झालं. इंडिपॉपच मी ऐकलेलं पहिलं गाणं ते हसन जहांगीर चं "हवा हवा ए हवा खुशबू लुटा दे". लहानपणी त्या गाण्याने भुरळ घातली होती. तेव्हा ते गाणं पाकिस्तानी गायकाने गायलंय हेही माहिती नव्हतं. त्यावेळच्या "M tv" आणि चॅनेल "V" वर हे सगळे अल्बम लागायचे. चित्रपटांपेक्षा वेगळी गाणी आणि ती सगळी गाणी शूट सुद्धा खूप भारी केलेली असायची. त्यावेळेस त्या अल्बमच्या व्हिडीओ ला कथानक असायचं किंवा कथानक नसलं तरी ती गाणी फार सुंदर चित्रित केलेली असायची.

त्यावेळेच्या बॉलीवूड फिल्मी संगीताला टक्कर देत तब्बल एक दशकाहूनही अधिककाळ इंडिपॉप टिकले. वेगवेगळ्या चाली,गाणी मुख्य प्रवाहात आली. रॉक,पॉप,फ्युजन असे निरनिराळे प्रकार लोकांसमोर आले. संगीत क्षेत्रातल्या कलाकारांना प्लॅटफॉर्म मिळाला. त्यांना त्यांच्या मनासारखं संगीत देता आले. निरनिराळे प्रयोग करता आले. जे चित्रपटात करता आले नसते.

इंडिपॉपच्या गायकांमध्ये लकी अली, सोनू निगम, आलिशा चिनॉय, शान, केके, हरिहरन, लेस्ले लेविस, बाबा सैगल, पंकज उधास, शंकर महादेवन, सुनीता राव, आशा भोसले, नीरज श्रीधर, मोहित चौहान, कैलास खेर, अदनान सामी, अल्ताफ राजा, दलेर मेहंदी, शुभा मुद्गल, फाल्गुनी पाठक या सारखे नावाजलेले गायक तर आर्यन्स बँड, युफोरिया बँड यासारखे बँड्स होते.

इंडिपॉप च अजून एक वैशिट्य म्हणजे या गाण्यांच्या व्हिडियो मधे पहिल्यांदाच काम केलेले कलाकार नंतर पुढे बॉलीवूडमधे मोठे स्टारही झाले. जॉन अब्राहम (यु मेरे खत का-पंकज उधास), विद्या बालन (कभी आना तू मेरी गली-युफोरिआ), शाहिद कपूर (आँखों में तेरा ही चेहरा-आर्यन्स),
बिपाशा बासु (मुझे मेरे यार से मतलब). साऊथ ची सुपरस्टार तमन्नाही पहिल्यांदा अल्बम मधेच झळकली होती, ती अभिजीत सावंत बरोबर.
"लफ्जों में कह ना सकू.. बिन तेरे रह ना सकूं" या गाण्यात.

इंडिपॉप अलबम हा माझा अत्यंत आवडता विषय आहे. खूप क्लासिक गाणी त्या काळात तयार झालीत. जी आज ही तितकीच फ्रेश वाटतात. आत्ताच्या काळातील हनी सिंग, नेहा कक्कर, अरमान मलिक, बादशाह यांचे अल्बम ऐकवत नाही. जरी कधी चुकून ऐकले गेलेच, तर परत नाईंटीझ मध्ये जाऊन इंडिपॉप अलबम ऐकून स्वतःच समाधान करता येत.

पुढे गाजलेल्या इंडिपॉप गाणी आणि अलबम ची यादी देतोय, जे सर्व आज युट्युब वर उपलब्ध आहेत.एकदा जरूर ऐका.

ए.आर.रहमानचा "वंदे मातरम्" हा देशभक्ती ने पुरेपूर अलबम.
लकी अली चा "सुनोह" अल्बम. त्यात "ओ सनम मोहब्बत की कसम" हे पिरॅमिड जवळ शूट झालेलं गाणं.
आशा भोसलें चा "जानम समझा करो" हा मस्त अल्बम होता.
अलिशा चिनॉयच "मेड इन इंडिया". यात मिलिंद सोमण होता. एकदम कडक गाणं आणि विडिओची थिम पण भारी.
अल्ताफ राजा च्या "तुम तो ठहरे परदेसी ने" अक्षरशः कहर केलेला. त्या एका गाण्याने अल्ताफ राजा घराघरात पोहोचला.
पलाश सेन चा 'धूम' अल्बम रिलीज झाला. "धूम पिचक धूम" हे गाणं सगळ्यात जास्त हिट झालं.
सोनू निगम चा "दिवाना". सोनू चा आवाज आणि साजिद वाजीद चं संगीत हे उच्च दर्जाचं होतं. त्यामुळे हा अल्बम एकच नंबर आहे
दलेर मेहंदी ची पंजाबी गाणी तर तुफान लोकप्रिय होती. "बोलो ता रा रा रा" आणि "तुनकतुनकतून" वर अजूनही पाय थिरकतात.
शान चं "तनहा दिल तनहा सफर" हे गाणं म्हणजे आपल्या स्वतःबद्दलच आहे असं वाटतं.
डुबा डुबा रहता हूँ- मोहित चौहान (सिल्क रुट)
जवाब नही गोरी उसका- हंस राज हंस आणि त्याचा चोरनी अल्बम.
सोनू निगम चा दिवाना नंतरचा अलबम "जान".
ले जा ले जा - श्रेया आणि उस्ताद सुल्तान खान (उस्ताद एन्ड दिवाज)
सुनीता राव च "परी हूँ मैं" आज ही दांडिया या गाण्याशिवाय पूर्ण होत नाही.
फाल्गुनी पाठक तर दांडिया क्वीन झाली. "मैने पायल है छानकायी" "ओ पिया" ही तिची गाणी दांडियात आजही वाजवली जातात.
गझल किंग पंकज उधास यांची "आहिस्ता", "चांदी जैसा रंग", "चुपके चुपके"
शंकर महादेवनचं वर्ल्ड रेकॉर्ड गाणं "ब्रेथलेस"
बॉम्बे विकलिंगच माझं आवडतं रिमिक्स "क्या सुरत है.. क्या सुरत है.."
के के च "यारो दोस्ती" आणि "पल" हा अप्रतिम अलबम
अदनान सामी चे..." मुझको भी तू लिफ्ट करा दे "
कैलाश खेर चे..." दिवानी... तेरी दिवानी..."
शुभा मुदगल यांचे.."अब के सावन..ऐसे बरसे" आणि "रंगिलो मारो ढोलना"
वैशाली सामंत व अवधुत गुप्ते यांचा अल्बम "ऐका दाजिबा" हा हिट झाला.
आर्यन्स, कलोनियल कझीन्स ह्या बँड्स ची जवळपास सर्वच गाणी
मराठीत मिलिंद इंगळे ने गारवा प्रत्येक घरात पोहोचवला. आजही पाऊस आला की गारवा ची गाणी ऐकावीशीच वाटतात.

शुभम शांताराम विसपुते

रामाधीर सिंग - शांत डोक्याचा व्हिलन

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Sat, 11 Apr 2020 22:53:00 +0530

अगणित वेळा "गँग्स ऑफ वासेपूर" बघून झालाय. ही कथा जरी बदल्याची वाटत असली तरी यात बदल्यापेक्षाही महत्वाचं आहे ते "वास्सेपूर" वर वर्चस्व. आणि हेच वर्चस्व राखण्यात शेवटपर्यंत यशस्वी होतो तो "रामाधीर सिंग"(तिगमांशू धुलिया). तस या सिनेमात सगळ्याच व्यक्तिरेखा या ग्रे शेड च्या आहेत. पण सिनेमा सरदार खान (मनोज बाजपेयी) आणि त्याच्या कुटुंबियांच्या POV ने दिसत असल्यामुळे यातील रामाधीर सिंग हा व्हिलन वाटू शकतो.

रामाधीर सिंग हे माझं या सिनेमातलं सर्वात आवडीचं पात्र. कारण पूर्ण सिनेमात तोच एक व्यवहारी, विचार करून काम करणारा, शांत, संयमी असा आहे. याउलट सरदार खान असो की फैझल (नवाझुद्दीन) ह्यांच्या डोक्यात सदासर्वकाळ खूनखराबा, बदला हेच सुरु असतं. वर्चस्वाच्या या लढाईत रामाधीर शांत डोक्याने यांच्या कुटुंबातील एकेका व्यक्तीला संपवतो. रामाधीर च्या तरुणपणात त्याला त्याच्या कोळश्याच्या खाणीतल्या मजुरांवर त्याचा वचक राहावा म्हणून तो सरदार खानच्या वडिलांना म्हणजेच शाहिद खान (जयदीप अहलावत) ला पैलवान म्हणून नेमतो. शाहिद खान ची पुढची खाण ताब्यात घेण्याची महत्वकांक्षा पाहून तो अगोदर त्याला संपवतो. नंतर वडिलांच्या हत्येचा बदला म्हणून सरदार खान रामाधीर च्या मुलाच्या एका चुकीमुळे एकदम त्याच्या बरोबरीने उभा ठाकतो. इथं आपल्या मुलाला रामधीर एकदम कॅव्हेन्शिअली म्हणतो, "बेटा, तुमसे ना हो पायेगा" या मुळातच डायलॉग नसलेल्या वाक्याला अजरामर करून टाकलंय ते फक्त रामाधीरनेच. पुढे सरदार खान च वाढलेलं प्रस्थ कमी करण्यासाठी रामाधीर पठाण-कुरेशी यांच्यातील जातीय वादाचा फायदा उचलून पठाण असलेल्या सरदार खान च्या विरोधात सुलतान कुरेशी (पंकज त्रिपाठी) ला ताकत देऊन. रामाधीर पद्धतशीर पणे सरदार ला आपल्या मार्गातून बाजूला करतो. सरदारच्या मोठ्या मुलाला देखील संपवतो. सरदार नंतर त्याचा मुलगा फैझल परत रामाधीर विरुद्ध बदला आपल्या बापका, दादाका, भाईका बदला घेण्यासाठी उभा राहतो. शेवटी रामाधीर ला मारून तो यशस्वी देखील होतो. पण फैझल ला ते सुख जास्त काळ नाही मिळत. कारण चतुर रामाधीर ने फैझल आणि त्याच्या सावत्र भावात फूट पाडून, स्वतः मेल्यानंतरही तो फैझलला देखील संपवतो.

तिगमांशु धुलिया खूप चांगला दिग्दर्शक असला तरी रामाधीर सिंग ची भूमीका ही त्याच्यातल्या अभिनेत्याचं पडद्यावरच पदार्पण होत. आपल्या पहिल्याच सिनेमात समोर मनोज बाजपेयी, नवाझ सारखे कसलेले अभिनेते असताना देखील तो आपली छाप सोडून जातो. एक मुरब्बी राजकारणी तसेच कोल्ड ब्लडेड बाहुबली चा रोल तिगमांशूच बरोबर करू शकतो असा विश्वास ठेवल्याबद्दल अनुराग कश्यपचे पण कौतुक करावेसे वाटते.

गँग्स ऑफ वासेपूर एकदा रामाधीर च्या POV बघितल्यास त्याची प्रत्येक कृती आपल्याला पटायला लागते आणि शेवटी रामाधीरच या वर्चस्वाच्या लढाईत जिंकायला हवा हे देखील मनोमन वाटते. असा हा आपल्या दुष्मनाच्या तीन पिढ्या संपवून स्वतः ही संपणारा माझा आवडता खलनायक कम नायक रामाधीर सिंग.....

शुभम शांताराम विसपुते

सोनू निगम - आवाजातून एक्सप्रेशन्स देणारा गायक

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Fri, 10 Apr 2020 23:14:00 +0530

सोनू निगम म्हणजे अफाट रेंज असलेला गायक. अगदी कुठल्याही प्रकारचं गाणं तितक्याच कॅव्हेन्शिअली गाणारा. हाय पीच मध्ये गाण्याच्या बाबतीत त्याच्या समवयस्क असलेला कोणताही गायक त्याच्या जवळपासही येऊ शकत नाही. इतका तो एफर्टलेस हाय पीच मध्ये गातो. ऐकताना आपल्याला वाटत कि किती सहज हा इतक्या वरच्या आवाजात गातोय, अर्थात हे त्याच्या इतक्या वर्षांच्या मेहनतीमुळे शक्य झालय. गेल्या २४-२५ वर्षांपासून तो सातत्याने गातोय, पण त्याचा आवाज आजही तितकाच गोड आहे. रोमँटिक, क्लासिकल, क्लब सॉंग्स, डान्स नंबर, दर्दभरे, देशभक्तीपर, सुफी, भजन, गज़ल गाण्यातला असा एक हि फॉर्म नाहीए ज्यात सोनू गेला नसेल. अजून एक खास गोष्ट म्हणजे, भजन आणि सुफी गाण्यांबरोबरच "बुद्ध हि बुद्ध है" या अल्बम मध्ये बुद्धासाठी सुद्धा गाणं गायलंय. कदाचित बॉलीवूड मधला एकमेव कि ज्याने बुद्धिस्ट गाणं गायलंय.

३० जुलै १९७३ ला फरिदाबाद मध्ये त्याचा जन्म झाला. वडील ऑर्केस्ट्रा सिंगर असल्याने त्याच्या घरातच गाणं होत. अश्यातच ४ वर्षांचा असताना एकदा हौस म्हणून वडिलांच्या ऑर्केस्ट्रा मध्ये मोहम्मद रफी यांचं "क्या हुआ तेरा वादा" हे गाणं त्याने सादर केलेलं. हा त्याचा पहिला स्टेज परफॉर्मन्स. त्याच्यावर रफी यांचा जो प्रभाव आहे त्याच मूळ हे आहे. लहानपणीच मुलाची गाण्यातील आवड पाहून त्याच्या वडिलांनी त्याला उस्ताद गुलाम मुस्तफा खान यांच्याकडे शिकायला ठेवलं. पुढे वयाच्या १८ व्या वर्षी तो गाण्यात करिअर करण्यासाठी मुंबईत आला.

९० च्या दशकातील "बेवफा-सनम" या सिनेमापासून तो नावारूपाला आला. यातलं 'अच्छा सिला दिया तुने' हे प्रेमात धोका खाल्लेल्यांचं राष्ट्रीय गाणं सोनू निगमच्या नावावर आहे. नंतरच्या काळात बऱ्याच वेळी सिनेमात उदित च्या आवाजातल गाण्याचं हॅपी व्हर्जन तर सोनू च्या आवाजातल सॅड व्हर्जन असायचं. उदा. बेवफा मधील "एक दिलरुबा है" उदित च्या आवाजात तर "एक बेवफा है" सोनू च्या आवाजात आहे. आता तो बऱ्यापैकी स्थिरावला होता. "एक लडकी को देखा तो ऐसा लगा" हे कुमार सानूचं सिग्नेचर गाणं अगोदर सोनू गाणार होता पण काही कारणास्तव ते शक्य झालं नाही. सोनू च्या आवाजातील हे गाणं इमॅजिन करूनच गूसबम्प येतो. त्याच काळात त्याने झी टीव्हीवर "सा रे ग म पा" च सुत्रसंचलन केलं. ज्याची विजेती "श्रेया घोषाल" होती. सोनू निगम ने नंतर स्वतःचे पॉप अल्बम पण केले. त्यात दिवाना, याद, परियो सी, चंदा कि डोली अशे बरेच अल्बम आहेत. या सगळ्यात "दिवाना" बेस्ट. मोहम्मद रफी याना ट्रीबुट म्हणून त्यांच्याच गाण्यांचा "रफी कि यादे" नावाचा अलबम पण त्याने केला.

१९९७ साल हे सोनू निगम साठी आयुष्यभर लक्षात राहील असं होत. या वर्षी त्याच्या करिअर मधील दोन माईलस्टोन गाणी त्याला मिळाली. पाहिलं होत "बॉर्डर" मधील अनु मलिक ने संगीत दिलेलं "संदेसे आते हे". रूप कुमार राठोड सोबतच त्याच हे डुएट गाणं अजरामर आहे. जवळपास १० मिनिटांचं हे गाणं आहे. यात रूप कुमार जरी असला तरी लक्षात राहतो तो सोनूचं. यातील 'ए गुजरने वाली हवा बता, मेरा इतना काम करेगी क्या' हे सोनू ने ज्या फीलिंग्स ने म्हटलंय, ते एकूण वाटतं की त्या हवेने त्याच काम खरंच अगदी आवडीने केलं असेल.अनु मलिकचे या गण्यासाठी खरंच आभार मानायला हवे. म्हणूनच असेल कदाचित पुढच्या काळात या दोघांनी मिळून खूप उत्तम गाणी दिलीत. अनु मलिक ने नंतर सगळी खास गाणी सोनू ला दिली. दुसरं गाणं होत, "परदेस" मधील "ये दिल दिवाना". माझं ऑल टाइम फेव्हरेट. शाहरुख-सोनू ची जोडी या गाण्यापासूनच जमली. "दिल पे मेरा जोर नही है, में क्या करू" हे ज्या वेदनेने तो गातो. कदाचित स्क्रीनवर तितकी वेदना शाहरुखला ही झाली नसेल. अगोदर म्हटल्याप्रमाणे जबरदस्त कॅव्हेन्शिअली गाणारा.

सोनू निगम हा अस्सल हिरा रहमान सारख्या अव्वल जोहरी च्या नजरेत आला. रहमान ने त्याला दिल से मधलं "सतरंगी रे" हे जबरदस्त गाणं दिलं. रहमान ने नंतर सोनू सोबत खूप छान छान गाणी दिलीत. त्यात "साथिया" सारखं प्युअर रोमँटिक गाणं आहे. पुकार मधील अनुराधा सोबतच "किस्मत से तुम" सारखं क्लासिकल टच असलेलं गाणं, जोधा अकबर मधलं रोमँटिक सुफी गाणं "इन लहमो के दामन में". ताल मधील "इश्क बिना" या गाण्यातील सोनूची "तुमने इश्क का नाम सुना है, हमने इश्क किया है" ही ओळ म्हणजे हृदयावरून फिरवलेलं मोराचं पीस आहे. रहमान-सोनू जोडीचं माझं पर्सनल फेव्हरेट द लिजंड ऑफ भगतसिंग मधील क्लायमॅक्स ला असलेलं "मेरा रंग दे बसंती चोला". भगतसिंग, राजगुरू, सुखदेव तिघेही फाशीवर चढण्यासाठी एकदम ख़ुशी ख़ुशी निघालेय, सोबत हे गाणं म्हणत ते त्यांचं शेवटचं मार्गक्रमण करताय. "महकेंगे तेरी फिज़ा में हम बन के हवा का झोंका, किस्मत वालों को मिलता ऐसे मरने का मौका" सोनू च्या आवाजातल्या या ओळी ऐकताना आजही एक सरसरून काटा जरूर येतो.

संघर्ष सिनेमातील "मुझे रात दिन" सारखं तरल गाणं, रिफ्युजीची सोनूची सर्वच गाणी, वास्तव सारख्या हार्ड हीटिंग सिनेमातलं कविता सोबतच "मेरी दुनिया है" सारखं सिनेमातील रक्तपातापासून जरा वेळ रिलीफ देणार गाणं, इस्माईल दरबार सारख्या गुणी म्युझिक डायरेक्टर ने दिलेले अतिशय हाय पीच मधलं "तेरा जादू चल गया" हे फुल्ल आवाज करून ऐकण्यासारखं गाणं आहे. RHTDM चा टायटल ट्रॅक, सलमानच्या लकी सिनेमातील "चोरी चोरी" आणि "सुन जरा" हि कल्ट गाणी, ओम शांती ओम मधील "तुमको पाया तो जेसे खोया हूं" आणि स्ट्राईकर नावाच्या सिनेमातील "चम चम" सारखी छान हळुवार रोमँटिक गाणी, अशी कितीतरी सुंदर गाणी त्याची आहे.

काही गाण्यांमधला सोनू चा गेस्ट अपिअरन्स पण भारी आहे. गजनीच्या "गुझारिश" गाण्यातला त्याचा हुमिंग साऊंड मधला आलाप असो की, जगजीत साहेबांच्या "कोई फरियाद" मधला आलाप, दोघी गाण्यात त्याचा आवाज उठून दिसतो. सोनूचे काही अंडररेटेड गाणी आहे. जी फारशी गाजली नाहीत, पण खूप भारी होती. तो बात पक्की या सिनेमातील "फिर से" नावाचं खूप मस्त गाणं होत. तसंच तनु वेड्स मनू च्या अल्बम मध्ये असलेलं पण सिनेमात नसलेलं "ओ साथी मेरे" हे गाणं. सिनेमात नसल्यामुळे इतक्या सुंदर गाण्याला हवी तितकी प्रसिद्धी मिळाली नाही.

सोनू कुठल्याही मूडच गाणं तितक्याच कॅव्हेन्शिअली गातो. पण जेव्हा तो विरह गीत गातो, तेव्हा मात्र तो आपल्याला त्या वेदनेसोबत जोडतो. कल हो ना हो मधील "हर घडी बदल रही है" सारखं वेदनेच गाणं, आता हळूहळू सगळं संपणार आहे, त्यामुळे जितका वेळ शिल्लक आहे तोवर पुरेपूर जगून घ्या. हे सांगायला स्क्रीनवरच्या कॅन्सर पेशंट शाहरुखला सोनू चा आवाज परफेक्ट मॅच होतो. तसच दुसरं गाणं हे अग्निपथ मधलं "अभि मुझ में कही" सारखं ओतप्रोत दुःख भरलेलं गाणं. सोनू ने इतकं आतून गायलंय की, हे गाणं ह्रितिक च न राहता सोनू च होऊन जातं.

सोनू निगम च्या गाण्यांबद्दल लिहायला जागा आणि शब्द कमी पडतील इतकं मोठं काम त्याने केलंय. आता मात्र तो फार सिलेक्टिव्ह काम करतो. त्यामुळे जास्त गाणी त्याची येत नाही. सोनू ने ज्या वयाच्या चौथ्या वर्षापासून सुरुवात केली तशीच सुरुवात त्याचा मुलानेही केलीय. "कोलावेरी डी" गाणं त्याने गायलंय. आपल्या जनरेशन ला सोनू ने खूप दिलंय, अगदी तसंच त्याच्या मुलाने येणाऱ्या जनरेशनसाठी असच छान छान काम करावं इतकीच इच्छा...

शुभम शांताराम विसपुते

जळगाव - फूड सफारी (भाग - २)

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Wed, 8 Apr 2020 20:06:00 +0530

कालच्या भागात आपण शहरातील मध्यवर्ती एरियात आणि शॉपिंग मार्केट्स च्या परिसरात असलेल्या खाण्यासाठीच्या गाड्यांची माहिती घेतली. आज या भागात उर्वरित शहरातील वेगवेगळ्या खाण्याच्या स्पॉट्स बद्दल सांगणार आहे. "खवैयेगिरी" हा माणसामध्ये असलेला एक सर्वोच्च गुण आहे आणि तो आत्मसात करण्यासाठी काही खास वयाची, शिक्षणाची अट नाही. फक्त खिशात थोडे पैसे आणि बरोबर बराचसा वेळ असला कि तुम्ही हवी तशी खवैयेगिरी करू शकतात. अर्थातच तुम्हाला खाण्याचा तितका इंटरेस्ट देखील असायला हवा.

१७ मजली कडून रेल्वे स्टेशनच्या रोड वर दोन महत्वाचे स्पॉट आहे. पहिला भुसावळच्या प्रसिद्ध "घाशीलाल" वडे यांचा. ही जळगाव मध्ये असलेली त्यांची दुसरी शाखा, पहिली शाखा बाजार समिती मध्ये आहे. टोकन घेऊन इथं वडा घ्यावा लागतो. एक गरम वडा सोबत दोन पाव आणि हवी तितकी मिरची कटोरीमधून घेऊन इथं वडापाव खाता येतो. वडा तयार करतानाचा मसाला हि यांची 'सिक्रेट रेसिपी' आहे. त्यामुळे इथला वडा इतरांपेक्षा वेगळा ठरतो. शक्यतो, रेल्वे स्टेशन किंवा बस स्टॅन्ड परिसरात असलेल्या खाद्यपदार्थांच्या गाड्या चवीसाठी इतक्या प्रसिद्ध नसतात. कारण इथला ग्राहक हा नेहमी बदलता असतो म्हणून हे दोन्ही स्पॉट याला अपवाद आहे. स्टेशन परिसरातला दुसरा स्पॉट आहे, "रवी" अंडाभुर्जी ची गाडी. इथे संध्याकाळ पासून ते रात्री पर्यंत कायम गर्दी असते. डबल बॉईल भुर्जी, हिरव्या मिर्चीतलं आम्लेट हे इथलं खास. ऑर्डर दिल्यानंतर डिश समोर यायला वेळ लागतो. पण आपण दिलेला वेळ वसूल मात्र पूर्ण होतो. गोविंदा रिक्षा स्टॉप कडून रेल्वे गेट कडे जाताना "काळूबाई" म्हणून एक भारी नाष्ट्यासाठीच ठिकाण आहे. इथे पोहे, भजी, कचोरी, समोसा सगळंच मिळत. अभ्यासिकेमध्ये अभ्यास करणाऱ्या मुलांचा हा खास स्पॉट आहे.

नूतन मराठा कॉलेज च्या परिसरात गेल्यास, खूप लहानमोठे स्टॉल्स आहेत. या भागात बाहेरून येऊन राहणारे विद्यार्थी राहतात. तसेच जिल्हा न्यायालय पण असल्याने गर्दी हि नेहमीच असते. कोर्टच्या समोरच "गोली" वडापाव च आउटलेट होत. आता तिथे बरेच वेगवेगळ्या ब्रँड चे आउटलेट येऊन गेलेत, पण पाहिलं गोली च असल्याने कुठल्याही आउटलेट ला गोली वडापावच म्हटलं जात. तिथेच बाजूला अंडा रोल्स च नवीन आउटलेट आलेलं आहे. अंडा रोल किंवा इतर व्हेज रोल हा प्रकार जळगाव मध्ये तसा नवीनच आहे. पण त्याला प्रतिसाद चांगला मिळतोय. नूतन कॉलेज कडून शाहू मार्केटकडे जाताना, राजूभाऊ यांची अंडाभुर्जीची गाडी आहे. विद्यार्थी मंडळींची संख्या जास्त असल्याने इथे "बेंजो" हा प्रकार खूप चालतो. पुढे गणेश कॉलनी कडे जाताना, ट्रॅफिक गार्डन च्या मोकळ्या जागेवर शहरातील दुसरी "खाऊगल्ली" आहे. नॉनव्हेज आणि चायनीज खाण्यासाठीचे विविध स्टॉल इथे आहे. चिकन बिर्याणी, अंडा भुर्जी, कबाब, मन्चुरिअन, सोयाबीन चिल्ली असे सगळेच प्रकार इथं मुबलक उपलब्ध असतात. पण ते फक्त संध्यकाळ नंतर.

कोर्ट चौक ते स्वातंत्र्य चौक या रस्त्यावर खाण्यासाठीचे खूप सारे ऑप्शन आहेत. जीएस ग्राउंड ला लागून संध्याकाळी खूप साऱ्या चायनीजच्या गाड्या असतात. "शेळके" म्हणून एक पावभाजी ची गाडी पण त्या गर्दीत असते. पुढे बेंडाळे कॉलेज च्या समोरच्या "मधुरम" मधला कोकोनट समोसा टेस्ट करावा असा आहे. आम्ही नूतन कॉलेज ला होतो तेव्हा आवर्जून जायचो खाण्यासाठी. बेंडाळे कॉलेज हे मुलींचं असल्याने तिथं पाणीपुरी वाला असणं स्वाभाविकच आहे. कॉलेज च्या बाजूला स्टेडियम जवळ एक छोटी पाणीपुरी ची गाडी लागते. जी नेहमी मुलींनी घेरलेली असते. स्टेडियमच्याच बाजूने बस स्टॅन्ड कडे जाताना पोलीस हॉल च्या बाहेर संध्यकाळी शेवपुरी, दहीपुरी, पाणीपुरी ची एक गाडी लागते. इथली शेवपुरी हा एक जबरी असा प्रकार आहे. याच्या बाजूलाच बर्फ गोळ्याची गाडी आहे. सिजनल नाही तर वर्षभर ती असते. इथून रोड क्रॉस केला कि समोर, महाराष्ट्र बँकेच्या अंगणात महिला मंडळाच "पराठा हाऊस" आहे. पालक पराठा, आलू पराठा यांच्या सोबतच वरण भात, शेवभाजी, पोळी असं पार्सल पण मिळतं. तिथे बसूनही खाऊ शकतो. या परिसरातील अनेकांसाठी दुपारच्या जेवणाचं हे हक्काचं ठिकाण आहे. याच्या बाजूलाच नवीन उघडलेला साऊथ इंडियन पदार्थांचा स्टॉल आहे. पुढे बस स्टॅन्डच्या बाहेर आणि बाजूच्या भजेगल्लीत खूप खाण्याचे स्टॉल्स आहेत. पण चवीच्या बाबतीत ते ओके टाईप चे आहेत. पुढच्या स्वातंत्र्य चौकात गांधी उद्यान असल्याने उद्यानाबाहेर खाण्याच्या गाड्यांची अजिबातच कमी नाहीये. आमचा मित्रांचा ग्रुप गेला कि मी सोडून बाकीचे तिथला ब्रेडवडा आणि पाणीपुरी नेहमी खातात.

पांडे चौकात पोस्ट ऑफिस च्या बाहेर सकाळी नानांची पोह्याची गाडी लागते. पोहे, त्यावर मटकी च्या रस्सा, झणझणीत तर्री, शेव, कांदा, लिंबू असं सगळं व्यवस्थित एका प्लेट मध्ये दिल जात. अर्थात रस्सा हा अनलिमिटेड असतो. कॉलेज ला असतानाच आमचा मित्रांचा हा फेव्हरेट स्पॉट होता. या गाडीच्या समोरच सिविल हॉस्पिटलच्या रस्त्यावर "गुप्ताजी" म्हणून फक्त चणे मिळणारी गाडी आहे. कदाचित शहरातील एकमेव. एका प्लेट मध्ये चणे, त्यावर बटाटा, चण्याचा रस्सा, खटाई, कांदा लिंबू मारून मस्त खाता येते. सकाळच्या वेळात ही गाडी असते. याच गाडीच्या बाजूला एका लहान गाडीवर "मठ्ठा" मिळतो, उन्हाळ्यात जर मठ्ठा प्यायचा असेल तर हा बेस्ट चॉईस आहे.

बहिणाबाई उद्यानाच्या मागे असणाऱ्या गाड्यांपैकी "गोल्डन" आम्लेट हि अंडा भुर्जीसाठीची मस्त गाडी आहे. "राजा" कोल्ड्रिंक्स ही बर्फ गोळ्याची गाडी आहे. बाकीच्या चायनीज, भेळ, पाणीपुरी च्या गाड्या आहेत. या सगळ्या मध्ये प्रसिद्ध कोणती गाडी असेल तर ती, "फेमस" नावाची गाडी. या गाडीवर त्यांचा स्पेशल फेमस रगडा मिळतो. सोबतच भेळ, शेवपुरी वैगेरे पण मिळतात. पण रगडा सगळ्यात बेस्ट.

सागर पार्कच्या बाहेर च्या सगळ्या खाद्यपदार्थांच्या गाड्या या हायवेला आय टी आय च्या बाहेर शिफ्ट केल्या आहे. हीच जळगाव मधली तिसरी खाऊगल्ली. ज्या चायनीज साठी सागर पार्क प्रसिद्ध होत. ते आता या ठिकाणी मिळत. थोडं आऊटसाईड ला झाल्यामुळे सागर पार्क ला व्हायची तितकी गर्दी आता इथे होत नाही. पण ज्यांना खास चायनीज खायचं असत, ते आवर्जून इथं येत असतात. या सारखंच भुसावळ हायवेला कालिकामाता स्टॉप जवळ पण आता खाऊ गल्ली तयार झालीय, संध्याकाळी इथं तुफान गर्दी होत असते.

या सगळ्या व्यतिरिक ही अनेक ठिकाणं शहरात आहे. त्यात महाबळ स्टॉप जवळ सकाळी मिळणारे रस्सा पोहे, मिसळ आहे. आकाशवाणी चौकात राष्ट्रवादीच्या कार्यालयासमोर झाडाखाली पोहे, खमण, ब्रेडवाडा, रस्सावडा असं सगळंच ए वन क्वालिटीच मिळत. सराफ बाजार मध्ये भवानी मंदिरासमोर अस्सल गावरानी तुपात शिकलेली दाबेली मिळते. मेहरूण भागात अक्सा नगर मध्ये चिकन बिर्याणी साठीची खास गाडी आहे. एम आय डी सी परिसरात बाजार समितीच्या बाहेर अव्वल दर्जाची पाणीपुरी मिळते. गणेश कॉलनी चौकात "हिंदवी स्वराज" कडे उत्कृष्ठ पोहे, मिसळ मिळतात. ख्वाजामिया दर्गा समोर एक लहानसा कॅफे आहे. त्याच्याकडे पिझ्झा, ग्रिल सँडविच, बन मस्का अशे नेहमीपेक्षा वेगळे पण छान क्वालिटी चे पदार्थ मिळतात.

मुळात जळगाव शहरामधील खाण्याचा गाड्या, स्टॉल, हॉटेल्स हा काही दोन ब्लॉग मध्ये पूर्ण होणार विषय नाहीये. पण हे दोन ब्लॉग फक्त स्ट्रीट फूड साठी लिहिलेय. लॉकडाऊन संपल्यावर या सर्व ठिकाणांना आवर्जून भेट द्या. आता पुढच्या ब्लॉग मध्ये शहरातील व शहराच्या आजूबाजूच्या परिसरातील जेवणाच्या हॉटेल्स बद्दल माहिती देईन.

क्रमश:

शुभम शांताराम विसपुते

जळगाव - फूड सफारी (भाग - १)

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Tue, 7 Apr 2020 20:57:00 +0530

सध्या लॉकडाऊन असल्याने बाहेर पडणं टोटल बंद आहे. त्यामुळे रोज बाहेर जाऊन आपल्या नेहमीच्या ठिकाणी जाऊन मनसोक्त खाण्याची खूप इच्छा होते. पण लॉकडाऊन असल्याने ती तशीच दाबून ठेऊन घरातचं काहीतरी खाऊन वेळ मारून न्यावी लागते. खाण्यावर माझं नितांत प्रेम आहे. माझ्यासोबतच्या असणाऱ्या मित्रपरिवाराला हे चांगलच ठाऊक आहे. रेगुलर हॉटेल मध्ये जेवणासाठी जाणं होत नसलं, तरी नाष्टा मात्र बाहेर नेहमीच होतो. असंही कुठल्या शहरात जाण्याचं काम पडलंच तर मी आधीच माहिती घेऊन जातो कि तिथली खाण्याची स्पेशॅलिटी काय आहे. बऱ्याचदा पदार्थ एकच असतो पण नावे वेगळी असतात. हे तिथल्या स्थानिक भाषेमुळे होतं. जसे की जळगाव मधल्या बटाटेवड्याला अमरावती मध्ये "आलू-बोन्डा" असं वड्याला शोभेल असं मस्त नाव आहे. बहुतांश काळ जळगाव मध्ये काढला असल्याने आणि इथला स्थानिक असल्यामुळे मला जळगाव मधलीच जेवणाची आणि नाष्ट्याची हॉटेल्स, गाड्या आवडतात. जिथे मी नेहमीच भेट देत असतो, अश्या सगळ्यांची माहिती थोडक्यात देतो.

जळगाव शहरात मी रथ चौकात राहतो. जिथं सकाळी नाश्ता करण्यासाठीच विविध प्रकार अगदी सहज उपलब्ध आहे. त्यात पंडित कडचा झणझणीत असा आलूवडा जो अगदीच तिखटजाळ असल्याने त्याच्याचकडे वाफेवर तयार होणाऱ्या पोह्यांसोबत खावा लागतो. इथले पोहे हा एक निव्वळ अप्रतिम असा प्रकार आहे. कारण ते कन्टीन्यु वाफेवर ठेवले असल्याने गरमच असतात आणि तितकेच मऊ देखील. इथे फक्त पोहे मिळतात, म्हणजे बाहेर मिळतात तशे प्लेट मध्ये कांदा, शेव, रस्सा टाकून नाही तर केवळ कागदावर पोहे मिळतात आणि सोबत तळलेली मिरची बस्स. इथला पाववडा (ब्रेडवडा) देखील तितकाच भारी आहे. याच गाडीच्या पाठीमागे, मधूभाऊंची भज्यांची प्रसिद्ध गाडी आहे. पालक भजी जी इथं मिळतात ती मला नाही वाटत कि जळगाव मध्ये कुठं मिळत असतील. उकळत्या तेलात तळलेली कडक पालक भजी इथली खासियत आहे. सोबतच कांदा भजी पण बेस्टच. सुरुवातीला इथं फक्त भजी मिळायची, पण आता भज्यांसोबतच कचोरी, ब्रेडवडा, खमण, रस्सा-पोहे इतकं सगळं मिळत. खूप गर्दी असून देखील जास्त वाट बघावी लागत नाही. कारण स्टाफ तितका तत्पर आहे.

रथ चौकातून पुढे गेलं कि सुभाष चौक लागतो. दिवसभर वर्दळीचा असा चौक. वर्दळ खूप असल्याने खाण्यासाठी पर्याय देखील खूप आहेत. दिवसभरात खाण्यासाठी कधीही आलात तरी तुम्हाला रिकाम्या हाती जाण्याची वेळ येणार नाही. चौकातच जिलेबी सेन्टर आहे. जिथं नेहमीच्या साखरेच्या जिलेबीसोबतच स्पेशल अशी मावा जिलेबी मिळते. तुपात तळलेली सावळ्या रंगाची ही जिलेबी म्हणजे स्वर्ग आहे. त्याच सेन्टर वर दहीवडा मिळतो. कदाचित दहीवडा मिळण्याचं हे शहरातील एकमेव ठिकाण आहे. उडदाच्या डाळीच्या वड्याला एका कटोरी मध्ये चुरून त्यावर भरगोस पातळ दही, त्यावर शेव, चटणी आणि चाटमसाल्या सोबत दिलं जात. या सेण्टरच्या बाजूलाच पाणीपुरी वाला देखील आहे. तो पण दिवसभर असतो. तिथली पाणीपुरी देखील छानच आहे. बाजूला "स्वदेशी" म्हणून एका छोटया मालवाहतुकीच्या गाडीवरचा स्टॉल बनवला आहे. प्लास्टिकच्या छोट्या बाटलीमध्ये इथं बदाम शेक, लस्सी, फ्रुट सलार्ड मिळत. थोडं पुढे भाजी बाजाराकडे गेलं कि उजव्या बाजूला सकाळी गोपीची पोह्यांची गाडी लागते. तिथल्या गर्दीत जरा वेळ वाट बघितल्यानंतर आपल्यासमोर एका प्लेट मध्ये पोहे, त्यावर मटकी, रस्सा, लिंबू-कांदा, आणि इथली जी स्पेशल आहे ती खास इंदोरी शेव टाकून स्वतः गोपीशेठ च्या हस्ते आपल्या हातात ती प्लेट दिली जाते. याच्याच पाठीमागे असलेली चेतन ची गाडी, जिथे शुद्ध शेंगदाणा तेलातील कचोरी आणि ब्रेडवडा मिळतो. महागाई असून देखील दर्जा सोबत इथं तडजोड केली जात नाही. पुढे ब्रिजविलासच्या गल्लीत सकाळी फाफडा खाण्यासाठीची गाडी आहे. इथे खूप वाट बघण्याची तयारी असेल तरच फाफडा खाता येतो. घाई केली तर फाफडा मिळणार नाही असं डायरेक्ट सांगितलं जातं. पण इथला फाफडाच इतका क्लासिक असतो कि त्यासाठी वाट बघण्याची प्रसंगी अपमान झेलण्याची पण तयारी असते.

सुभाष चौकापासून पुढे फुले मार्केटच्या एल पट्ट्यात सिंधी कडे दाल पकवान हा अस्सल सिंधी पदार्थ खायला मिळतो. तळहाताएवढ्या पापडीवर घट्ट दाल टाकून त्यावर खाताय, मसाला, तिखट, शेव, कांदा टाकून दिली जाते. अप्रतिम असा पदार्थ आहे. मार्केटमधून या स्टॉल च्या बाजूने बाहेर मेन रोड वर आले कि, बाजूलाच पाहिला गाळा हा "सायंतारा" नावाचा आहे. महिला बचत गट तो चालवतो. साबुदाणा वडे आणि साबुदाणा खिचडी हि इथली स्पेशालिटी, रोज जरी गर्दी असली तरी उपवासाच्या दिवशी मात्र वेळेच्या अगोदर हा स्टॉल बंद होतो. इथूनच मेन रोडने थोडं मागे गांधी मार्केट च्या दिशेने आलं कि बळीराम पेठेच्या चौकात छान दाबेली मिळते. दाबेलीच्या गाडीपासून समोर रॉड क्रॉस केला कि, कॉर्नरलाच सावता माळी म्हणून प्रसिद्ध गाडी आहे. कचोरी, सामोसा, भाजी, ब्रेडवडा असं सगळंच इथं मिळतं. याच्या अगदी समोर प्रकाश मेडिकल च्या बाजूला "बाबा वडापाव" आहे. तो पण चांगलाच आहे पण तितकासा झणझणीत नसतो. त्यासाठी इथूनच पुढं टॉवर चौकाच्या दिशेने गेले कि बाजूलाच ओपन स्पेस च्या बाहेर "मुंबईचा प्रसिद्ध वडापाव" नावाची गाडी आहे. नावाप्रमाणेच मुंबईचा वडापाव जळगाव मध्ये खायचा असेल तर हे बेस्ट चॉईस आहे. गरमागरम वड्यासोबत ताजे पाव, त्यात ओली आणि सुक्की अश्या दोन्ही चटण्या लावलेल्या असतात आणि सोबत तळलेली मिरची. सगळं कस एकच नंबर असतं. याच्याच पाठीमागच्या केळकर मार्केट परिसरात मग पाणीपुरी, दहीपुरी चे खूप स्टॉल्स आहेत. पुढच्या टॉवर चौकात मग खूप जुनं असं खास फक्त कचोरी-समोस्यासाठीच "जोगळेकर" आहे. अगोदर खूप प्रसिद्ध होत, पण आता त्याच इतकं नाव नाहीये.

नेहरू चौकाच्या दिशेने जाताना उजव्या बाजूला आर्यनिवास च्या शेजारी "प्रभात" सोडा फाउंटन आहे. लहानपणापासून इथं येणंजाणं आहे. इथला बदाम शेक खासचं आहे. बाकी पण खूप व्हरायटी आहे. बदाम शेक सोबतच इथला लेमन सोडा भारी आहे. बाहेर सोड्याचा गाडीवर मिळणाऱ्या गोड लिंबू सोड्यासारखा बकवास प्रकारापेक्षा इथला प्युअर स्ट्रॉंग लिंबू सोडा मस्त आहे. अगदीच डोक्यात पार झिणझिण्या आणेल असा. सरळ जाऊन मद्रास बेकरी कडून डावीकडे वळून नवी पेठेत आले कि, समोरच "गणेश दर्शन" म्हणून अस्सल साऊथ इंडियन पदार्थ मिळणारी हातगाडी आहे. जी संध्याकाळच्या वेळेत असते. अव्वल दर्जाचा डोसा आणि इडली इथे मिळते. रात्री दुकान बंद झाली कि तिथेच ओट्यावर बसून इथल्या दक्षिणी पदार्थांचा मस्त आस्वाद घेता येतो. पुढच्या नवीपेठेच्या मधल्या मुख्य चौकात दाना बाजार कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर सुरुवातीलाच "भैरवनाथ" म्हणून सकाळी गाडी लागते. जिथे खास राजस्थानी पद्धतीचे चना-पोहे मिळतात. सोबतच खमण देखील असतात. पण इथले चना पोहे बेस्ट आहेत. याच ठिकाणी रात्री शहरातील प्रसिद्ध "कृष्णा" पावभाजीची गाडी लागते. बसण्यासाठी मस्त रस्त्यावर टेबल खुर्ची टाकलेली असते. पूर्ण फॅमिली सोबत येऊन पावभाजी खाण्याची हि एक उत्तम जागा आहे. इथला तवा पुलाव पण छान असतो. खूप बटर घातलेली आणि आपल्याला हवी तशी भाजी लगेच बनवली जाते. इथली हि गोष्ट खूप चांगली आहे. पावभाजीच्या पार्सल साठीचा माझ्यासाठी हा एकमेव चॉईस आहे.

नवीपेठेच्या याच चौकातून इच्छापूर्ती गणेश मंदिराकडे गेले की, मंदिराच्या बाजूलाच "ओपन हाऊस" आहे. जळगाव मध्ये कांदाकचोरी मिळण्याची सुरुवातच इथून झालीय. इथली फक्त कांदा कचोरी छान आहे. याच्या समोरच "महावीर आईस्क्रिम" आहे. जिथं खूप साऱ्या फ्लेवर चे आईस्क्रिम मिळतात. पण मला तिथली मलाई कुल्फी खूप आवडते. थोडं पुढं गेलं की येत जळगाव मधलं सगळ्यात जुनं आणि प्रसिद्ध "लोकप्रिय" हॉटेल. छोटेसेच हॉटेल आहे. बाहेरून बघितल्यावर कळत कि सगळ्यात जून का आहे आणि आत गेल्यावर कळत कि इतकं जून असूनही लोकप्रिय का आहे ते. अगदी बसायला सुद्धा मोकळी जागा नसते, व्यवस्थित स्वछता नसते. पण अस्सल खवैय्या ला या गोष्टींनी फरक नाही पडत. इथं मध्ये जाऊन मिळेल त्या जागी बसून फक्त एक झणझणीत मिसळ आणि जिलेबी ची ऑर्डर करायची आणि बाकी सर्व विसरून त्याचा आस्वाद घायचा. इथल्या मिसळीमध्ये भजी टाकलेली असतात. जी इथली खासियत म्हणायला हवी.

लोकप्रिय पासून पुढे जाऊन हनुमान मंदिराच्या बाजूने गोलाणी मार्केट च्या बाजूने थेट १७ मजली कडे पोहचलो की, समोरच व वा च्या गल्लीत सुरुवातीला गोलाणीचा प्रसिद्ध रगडा "अमर रगडा" च दुकान आहे. नावाप्रमाणे गोलाणी मध्ये ही त्यांचा जुना स्टॉल आहे. जळगाव मध्ये शोधला गेलेला हा रगडा जळगाव ची ओळख बनलेला आहे. प्लेट मध्ये सामोसा कुस्करून त्यावर गरमागरम रगडा टाकला जातो. सोबतच रस्सा मिळतो, जो की कितीही वेळा घेऊ शकतो. आता यातपण अनेक प्रकार आहे. चीझ रगडा, पनीर रगडा, दही रगडा असे पर्याय असले तरी आपला नेहमीचाच रेगुलर रगडा बेस्ट लागतो. याच्याच बाहेरच्या मेन रोड वर एक छोटीशी लस्सी ची गाडी लागते. त्या गाडीवर साधी लस्सी, बदाम लस्सी आणि मँगो लस्सी मिळते. गाडी लहान असली तरी लस्सी मात्र खूप मस्त मिळते. या गाडीच्या समोरच १७ मजली शेजारीच "खाऊ गल्ली" आहे. नावच खाऊ गल्ली असल्याने पाणीपुरी पासून ते भल्ला पर्यंत सगळे पर्याय इथे उपलब्ध असतात.

क्रमश:

शुभम शांताराम विसपुते

भाजप - ४० वा वर्धापन दिन

noreply@blogger.com (Shubham Vispute) — Mon, 6 Apr 2020 17:56:00 +0530

आज भारतीय जनता पक्षाचा ४० वा वर्धापन दिन. १९५२ साली स्थापन झालेल्या जनसंघातून पुढे १९८० साली आजच्याच दिवशी भारतीय जनता पक्षाची स्थापना झाली. जन्माला येऊन धुळीस मिळालेला आणि धुळीतून उठून पुन्हा आकाशात गगनभरारी घेतलेला हा पक्ष आहे. पक्षाची विचारधारा राष्ट्र विकास व राष्ट्रप्रेमी हिंदुत्वाभोवती फिरत राहिली असली तरी पक्षातील शिस्त ,राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ ,बजरंग दल आणि अशा अनेक संघटनांचे संपूर्ण सहकार्य आणि कसलीही भिड न बाळगता घेतलेले निर्णय राबवायच्या वृत्ती मुळे भाजप वाढत चालेलला पक्ष आहे. राजकारणात व राजकीय पक्षांच्या मध्ये विचार धारांचे काम फक्त नावा पुरते असते. तुम्ही जनते पर्यंत कोणता चेहरा आणि कोणते उद्देश्य घेऊन पोहोचता ह्यावर तुमचे यशापयश ठरत असते. शिस्तबद्ध संघटन व जोडीला नेतृत्व करायला जर एखादा लोकनेता असेल तर यश निश्चित असते.

आजचा भाजप घडवण्यात सर्वात मोठे योगदान असलेले दोन महानेते लालकृष्ण अडवाणी आणि स्वर्गीय अटलबिहारी वाजपेई होय. दोघांनी ही आपल्या आपल्या पद्धतीने भारतीय जनता पक्षाला उभारी दिली. लालकृष्ण अडवाणी पक्षाचे पडद्यामागचे हिरो होते आणि अटलबिहारी वाजपेयी सर्वाना घेऊन चालणारा देशव्यापी चेहरा. ९० च्या दशकातील अयोध्या प्रकरणानंतर १९९८ साली केंद्रात या दोघींमुळेच पक्षाची सत्ता आली. अटलबिहारी वाजपेयी हे पंतप्रधान झालेत, तर अडवाणीजी गृहमंत्री. २००४ पर्यंत पक्ष सत्तेत होता. नंतरच्या दोघी निवडणुकीत (२००४ आणि २००९) फक्त आदर्श आणि शिस्तीवर लढून पराभव स्वीकारावा लागला.

पक्षाने नंतर गुजरातचे मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदींना आपला चेहरा म्हणून राष्ट्रीय स्तरावर प्रोजेक्ट करायला सुरुवात केली (२०१३) आणि आपल्या आक्रमक अंदाजात नरेंद्र मोदी वर्ष सहा महिन्यात देशभर पोहचले, घरा घरात पोहचले. पक्षाच्या अध्यक्ष पदी अमित शाह ह्यांच्या सारख्या संघटन कौशल्य असलेल्या धुरीण नेत्याला नेमून आपल्या टिम मध्ये निर्मला सितरामन ,किरण रिजिजू सारखे नवीन चेहरे तसेच स्वर्गीय सुषमा स्वराज ,राजनाथ सिंह ,नितीन गडकरी सरांच्या सारखे अनुभवी चेहरे ही घेतले. पक्षातील वय झालेल्या अडवाणी, मुरली मनोहर जोशी सारख्या नेत्यांना विनंती करून व प्रसंगी त्यांची इच्छा नसताना ही घरी बसवले. काहींनी थोडी कुरबुर केली पण भारतीय जनता पक्ष हे शिस्तीवर चालणारे संघटन असल्याने तिथं नाराजीचे रूपांतर विद्रोहात झाले नाही.

नरेंद्र मोदी आता देशाचे लोकप्रिय पंतप्रधान म्हणून आपली दुसरी टर्म सांभाळत आहेत. एका विचारधारेचा पक्ष म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या भारतीय जनता पक्षाला मोदींनी राष्ट्रप्रेम व राष्ट्र प्रथम चा विचार प्रखरतेने देऊन भाजप ला अगदी घरा घरात नेऊन अलगद पोचवले आहे.जिथं मोदी पोचले नाहीत तिथं मोदींच्या विरोधकांनी मोदींना न्यायचे काम स्वहस्ते कळत नकळत रित्या केलेले आहे. नरेंद्र मोदींच्या कृतींना अनुकूल असणाऱ्या सर्व लोकांना विरोधक सरळ सरळ भाजपप्रेमी किंवा भक्त असा शिक्का मारून दिवसेंदिवस भारतीय जनता पक्षाचे समर्थक स्वतःहून वाढवत चालले आहेत.

घराणेशाही. हि एक अशी गोष्ट कि जी जवळपास सर्वच राजकीय पक्षांमध्ये आढळते. पण भाजप त्याला लख्ख अपवाद आहे. तुरळक एक-दोन ठिकाण सोडली तर आज हि कोणत्याही मोठ्या पदावर घराणेशाहीतून आलेली व्यक्ती आरूढ झालेली नाही. गडकरी नेहमी सांगतात तसं पक्षात मुखमंत्राच्या पोटी मुख्यमंत्री, किंवा मंत्राच्या पोटी मंत्री नाही चालत. तुमचं कर्तृत्व हीच तुमची पक्षात पुढे जाण्यासाठीची पायरी आहे. आज एक साधा स्वयंसेवक, कार्यकर्ता ज्याच्या ७ पिढ्यांमध्ये कोणी राजकारणात नव्हतं तो माणूस आज देशाचा पंतप्रधान आहे. हीच पक्षाची खरी ताकत आहे.

जर तुम्हाला राजकारणात करिअर करायचे असेल किंवा एका शिस्तबद्ध संघटन मध्ये काम करायचे असेल तर कुणाचे ही भारतीय जनता पक्षात स्वागत आहे. इथं फक्त तुमचे कर्तृत्व बोलेल. तुमच्यात ती क्षमता असेल तर तुम्हाला मुख्यमंत्री किंवा पंतप्रधान बनायचे व्यासपीठ ह्या देशात फक्त नि फक्त भारतीय जनता पक्ष देईल.

भाजप आज तळागाळात किती खोलवर पोचला आहे त्याच उदाहरण नुकतंच मिळालं. सध्या सुरु असलेल्या लोकडाउन मध्ये पंतप्रधान मोदींनी जनतेला थाळीनाद आणि लाईट बंद करून दिवे लावण्याचे आवाहन केले होते. त्याला जो अभूतपूर्व प्रतिसाद मिळालाय ते बघून निश्चित झालं कि २०२४ ची निवडून देखील पक्ष आरामात जिंकेल.

देशावर आलेलं कोरोना च संकट लवकरात लवकर निपटून. देश पुन्हा प्रगतीच्या मार्गावर सुसाट पळो हीच आज माझ्या पक्षाच्या वर्धापनदिनानिमित्त प्रभू रामराया चरणी प्रार्थना. जय श्रीराम...!!!

शुभम शांताराम विसपुते.