KijkOpOnderwijs Edublog

vakantie

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Tue, 05 Jul 2011 14:37:00 +0000

Met de vakantie voor de deur kijken we al weer uit naar wat volgend jaar brengen gaat.

In ieder geval is de wetgeving rondom Passend Onderwijs met een jaar uitgesteld en krijgen we de bezuinigingen niet in één keer op ons dak.

Dat scheelt.

Aan de andere kant komen er miljoenen vrij om te gaan investeren in scholing. Scholing van leerkrachten om hun handelingsbekwaamheid ten aanzien van de kwaliteit van het onderwijs (lees: het beter kunnen begeleiden van kinderen die speciale onderwijsbehoefte(n) hebben) te verbeteren.

Scholing, bezuinigingen, krimp, schaalvergroting, ontwikkelingsperspectief, de zorgroutes, medezeggenschap, ouders, referentiekaders, kortom er gebeurt weer van alles.

Wie ziet door de vele bomen het bos nog?

Maar laten we eerst maar even die welverdiende vakantie houden ;-)

Blogs!

8276

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Fri, 07 Aug 2009 15:02:00 +0000

Achtduizend tweehonderd en zevenenzestig. achtduizend tweehonderd en zevenenzestig aanmeldingen voor de Pabo's het komende studiejaar.
Een ongekende stijging van het aantal aanmeldingen.
Management en docenten gaan handenwrijvend aan hun voorbereidingen beginnen. Want dit bewijst toch wel dat...... Ja wat bewijst dit eigenlijk?

Bewijst dit dat het vak van groepsleerkracht nu eindelijk een vak, een beroep is? Een leven lang leren en ontwikkelen, want je bent verantwoordelijk voor onze toekomstige generatie(s)?
Bewijst dit dat ons aankomend leertalent (ik vermijd opzettelijk het woord 'onderwijstalent' in deze) de professionele kladden bij elkaar heeft en ervoor durft te gáán!!??
Bewijst dit dat onderwijs inderdaad geen ondergeschoven kindje is, maar juist 'leading' dient te zijn in onze economie, onze geweldige op-gebakken-lucht-gebaseerde 24-uurs economie?

Of bewijst dit, dat wanneer het economisch wat slechter gaat, de 'veilige' baantjes als eerste gekozen gaan worden.
Ben trouwens benieuwd naar de aantallen jongens die zich hebben aangemeld. Heb daar niet zoveel vertrouwen in, geloof ook niet dat dat er veel zullen zijn.

Straks, let maar op, straks als de economie wat aan gaat trekken, zullen er velen afhaken, op zoek naar de realisatie van hun dromen.
En die liggen voor minimaal 5512 van die aanmeldingen NIET in het onderwijs.

Let maar op. Onthoud het getal. ;-)

Don Quichote

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Wed, 29 Jul 2009 15:58:00 +0000

Okay het is wat stil geweest. Om niet te zeggen, erg rustig en radiostil.
Heeft enkele redenen. Een daarvan is dat uw schrijver van deze edublog in een lichte identiteitscrisis terecht is gekomen. Zowel privé als professioneel.

In het huidige werk wat ik nu doe, sinds enkele maanden, kom ik op zeer verschillende scholen in het land. Ik ben schoolleider af.
En wat ik daar zie en tegenkom is enerzijds erg mooi, anderzijds bekruipen mij erg angstige gevoelens. Gevoelens van onmacht, onkunde, onbewust en onbekwaamheid.

En dat brengt mij in een lastige positie. Want de lezer van mijn blog kent mij als een kritisch, wellicht provocerend schrijver. En dat was vanuit de positie als schoolleider erg veilig.

Maar nu is dat anders. Nu wordt van mij verwacht dat ik stelling neem, visie toon en deze door het hele land ten toon spreid.
Graag zelfs.
Maar het bereik is zo klein.

Oh onderwijzend Nederland. Stap er toch van af. Geen onderwijs meer, maar leer het ze leren. Wees niet zo bang om los te laten, de schizofrenie van onze politiek, inspectie, besturen ten spijt. Kijk nou toch eens hoe het ook anders, beter (?) kan.

Volgens mij zijn kinderen niet veranderd. Wij zijn veranderd. De Grote Mensen.
Wij kunnen niet meer kijken zoals zij, wij kunnen niet meer leren zoals zij.
Maar we denken van wel.

Okay. Op weg nu en aan de slag. Heb inmiddels mijn passie hervonden, trek mijn harnas aan en trek ten strijde. Op naar Beter Onderwijs.

LosLaten

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 23 May 2009 05:24:00 +0000

Aan de ene kant zijn er de scholen die kiezen voor een standaard aanpak. Even grofweg gezegd, de scholen die roepen dat de methodes die zij gebruiken een leidraad zijn voor het gegeven onderwijs. Maar met leidraad bedoelen ze in feite leidend. Het zijn de methodes die aan de hand van de kerndoelen geschreven zijn door de uitgeverijen. De kerndoelen vormen weer de indicatoren van het bijna enige leerlingvolgsysteem dat in ons onderwijsland als geldig beschouwd wordt. En de onderwijsinspectie deze als uitgangspunt neemt in haar onderzoek en certificering.
Een planning- en controlecyclus in een notendop.

Aan de andere kant zijn er scholen die het aandurven alle soorten van aanpak los te laten. Nemen het kind en de ontwikkeling als uitgangspunt. Soms kom ik een dergelijke school tegen. Niet een van de traditionele vernieuwers, Montessori, Dalton of het Vrije onderwijs, ook geen ateliers, maar een onderwijsvorm die zich niet laat vangen.

Van de week trof ik zo’n school. Kinderen mogen al met 3 jaar naar het gebouw, in een vorm van peuterspeelzaal en stromen door wanneer ouders, kind en leerkracht van mening zijn dat het er aan toe is. En zo gaat dat dan tot ze een jaar of 12 zijn.

Maar aangezien het een onderwijsinstelling is, wil de onderwijsinspectie daar ook iets over te zeggen hebben. Je raadt het al, de eindbeoordeling is onvoldoende. Aan de hand van de indicatorenlijst was de inspecteur tot de conclusie gekomen dat er veel niet te meten was en aangezien dit het tweede jaar op rij was, is het een onvoldoende geworden.
Halen ze volgend jaar weer een onvoldoende, krijgt deze school het stempel ‘zeer zwak’.

De directie van de school had al verzuchtend geconcludeerd dat de Eindtoets maar ingevoerd moest worden, de Entreetoets nog maar eens bekeken moest worden en er een paar methodes aangeschaft. Het idealisme was een kopje kleiner gemaakt.

Dubbel

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sun, 19 Apr 2009 05:37:00 +0000

"Zij kennen het woord 'of' niet", hoorde ik van de week een leerkracht mopperen. Met "Zij" werd de directie van de school en en passant ook de interne begeleiders bedoeld. "Het is alleen maar 'en' 'en' !! ", ging haar felle betoog verder.

Op mijn vraag of ze daarover al in gesprek was gegaan keek ze me verontwaardigd aan, stootte de collega links van haar aan, wees met haar wijsvinger naar haar voorhoofd en vroeg zich hardop af of ik wel goed snik was. Ze was namelijk als éérste op het management afgestapt en had toch in klare taal duidelijk gemaakt dat het nu voor eens en voor altijd afgelopen moest zijn met steeds maar meer dingen erbij te moeten doen.

Ik liet het daar maar bij.

's Middags, tijdens een plenair rondje, uitte een andere leerkracht zijn zorg over de tendens dat ouders steeds minder de verantwoordelijkheid willen dragen voor de opvoeding van hun kinderen. Hij nam een ontwikkeling waar, waarbij meer en meer opvoedingstaken bij de school (hij bedoelde: bij mij) gelegd werden. En daar was hij het niet zo mee eens.

"Als we ons rijbewijs halen, kopen we een auto en dan gaan we leren rijden", hield een collega van mij eens een groep docenten voor. "Als we van de PABO, PA of kweekschool zijn gekomen, gaan we aan de slag en lijkt het wel alsof het leren stopt", betoogde hij verder.

Loop eens een willekeurige personeelskamer binnen van een willekeurige basisschool. Hoeveel vakbladen liggen daar? Ongelezen?

Okay, in de afgelopen twee decennia is er in ons vak nog nooit zoveel veranderd als in die hele 150 jaar dat er georganiseerd onderwijs plaatsvindt.

Maar als je toch meent dat het in het onderwijs steeds maar 'en' 'en' is en je vindt dat ouders zich minder verantwoordelijk zijn gaan gedragen, dan heb je de afgelopen 10 jaar toch écht onder een steen gelegen, dunkt me.

vandenBerg

Het Beste

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sun, 22 Mar 2009 06:38:00 +0000

Wie bepaalt nu eigenlijk wat goed is voor onze kinderen? Doen wij dat, de volwassen wereld, of doen zij dat zelf? Is het een combinatie van beide vragen en zo ja, wat is leidend?
Wordt het tijd om ons concept ‘school’ te gaan herzien?
Je zou het denken, want her en der ontstaan allerlei ‘nieuwe’ schoolvormen, iederwijs, leonardo, sterrenschool, noem ze maar op.
Maar telkens lijkt het alsof de kern niet geraakt wordt.

Ik was vorige week aan het werk met een schoolteam en tijdens een plenaire discussie vroeg ik hen naar één van de kernwaarden van waaruit zij hun werk doen.
“Voor mij is van belang dat ouders en kinderen mij vertrouwen”, gaf één van de leerkrachten aan.
Dat is een mooi uitgangspunt, beaamde ik en vroeg naar de wederkerigheid hierin.
“Wederkerigheid?’, antwoordde hij. “Ja”, zei ik, “waar zit het onvoorwaardelijke vertrouwen dat jij als professional hebt in de ouders én het kind?”.
Er ontstond enige commotie, want de vertrouwensvraag was nooit expliciet aan de orde geweest. Men vond dat de ouders en het kind er maar van uit moesten gaan dat dat wat de school deed, ook goed voor hen was.

Maar het uitgangspunt is voor mij duidelijk. Onvoorwaardelijk vertrouwen in elkaar, leerkracht, schoolleider, kind en ouder en aan de slag. Onvoorwaardelijk vertrouwen tot het tegendeel bewezen is.

Mijn zoon, hij wordt straks 16, sprak ik gisteren aan de telefoon. Hij zit niet zo lekker in zijn vel momenteel en zit in een moeilijke fase op school. Hij heeft het idee dat hij er niet zo bij hoort en het gevoel dat hij niet opgemerkt wordt. Niet door zijn klasgenootjes, niet door de docenten.
“Weet je, pap”, sprak hij,”ik geloof wel dat die mensen die doorgeleerd hebben veel kennis hebben. Dat willen ze mij steeds maar weer laten zien, door te vertellen hoeveel ze wel niet weten. Maar ik wil geen leraar die steeds laat zien hoeveel hij weet. Ik wil een leraar die míj kent, die wil weten wie ik ben en hoe doe en leer”.

Stil en trots staarde ik voor me uit. Ze weten écht wel wat het beste voor ze is, hoor. Die kinderen.

Passie

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Thu, 12 Feb 2009 18:14:00 +0000

“We doen het voor de kinderen!”, is een veelgehoorde uitspraak in ons vak.
Vaak hoor je dit zeggen door een vertwijfelde leerkracht, meestentijds een part-timer die met 20 uur in de week het gevoel heeft voor 40 uur te werken.
De uitspraak moet blijk geven van betrokkenheid en passie en dientengevolge aangeven dat er met hart voor de zaak gemakkelijk te veel uren gemaakt worden.

En dat is tevens ook het alibi. Een alibi om geen keuzes te hoeven maken. Niet na te denken waarom we dit vak ook alweer doen, en waarom we dat op deze school of in dit gebouw doen en met deze mensen.

Niet na te hoeven denken of de dingen die we dan doen, ook de goede dingen zijn om te doen en vooral waarom we juist deze dingen bedacht hadden om te gaan doen. Met de kinderen.
En dan is het erg gemakkelijk om al die dingen die er dan ‘moeten’ gebeuren aan te wijzen als complicerende factor, werkdrukverhogend, stressbevorderend. De ouders, de inspectie, het bestuur, het moeilijke kind, die lastige groep, het vervelende jaar, noem ze maar op.

Want als we doen wat we doen allemaal voor de kinderen is, dan kan ik écht voor nog eens 1010 uur per jaar aan werk bedenken dat we dan óók voor de kinderen zouden moeten doen.

Maar dat zal niet de bedoeling zijn.

Trein

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sun, 11 Jan 2009 07:32:00 +0000

Sinds kort reis ik regelmatig met de trein naar mijn werk.
En dan gebeurt er iets vreemds, in mijn ogen.
Als ik opstap, stappen met mij nog vele andere mensen op de trein. Allemaal op weg naar hun werk.
Drie stations later, stappen ál deze mensen uit en stappen er weer evenzovele ándere mensen weer in de trein om enkele stations later uit te stappen. Allemaal op weg naar hun werk.
Als ál dat werk nou eens drie stations terug, verhuizen zou, dan hoeft toch niemand meer op de trein te stappen en is ie ook niet zo druk meer?

Passend Onderwijs betekent dat er voor ieder kind een passend onderwijsarrangement aangeboden kan worden. Een bestuurlijke verplichting, die de scholen verder uit moeten werken. In gezamenlijkheid.
Maar betekent Passend Onderwijs ook thuisnabij onderwijs?
Met andere woorden, als ik mijn kind aanmeldt op de school bij mij in de wijk, krijgt ‘ie dan ook het passende onderwijsaanbod waar ik als ouder recht op heb?

Waar voorheen allerlei indicatoren een rol speelden in aannamebeleid van scholen, verwijzingscriteria en alle onderliggende toets-, test- en bewijslasten doet Passend Onderwijs vermoeden dat dit in één veeg van tafel geroetsjt wordt. Je meldt je kind aan en de school (lees: bestuur) regelt de rest.

Maar als die school nou eens besluit dat mijn kind geen passend onderwijsaanbod geven kan? Op basis van schoolprofiel, kaders en ambities? Als mijn kind nou niet naar die school in mijn wijk zou kunnen, om redenen die ik als ouder niet volgen kan?
Er is toch zoiets als recht op onderwijs? En recht op een ontwikkeling in een veilige, misschien wel thuisnabije omgeving?
Moet ik dan met mijn kind naar die andere school, drie wijken of dorpen verderop?

PLop

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 03 Jan 2009 13:40:00 +0000

Mijn nichtje is een schat. Daar zal het niet aan liggen.
Ze zit nu in groep 5 en heeft een ‘achterstand’ van zo’n 11 maanden.
In groep 3 al kondigde mijn zus aan dat de letterherkenning niet zo lekker op gang kwam. En zoals het dan in de gemiddelde basisschool gaat, kregen zij en haar man te horen dat ze ‘rustig moesten afwachten’. Het zou wel loslopen.

Nou, dat deed het dus niet.
Inmiddels zijn we bijna twee jaar verder en in het eerste rapportgesprek (ook zoiets) kregen de ouders te horen dat hun kind voor remedial teaching aangemeld zal worden en groep 5 nog een keer over zal doen. Overigens was dit nieuws ook aan het kind zelf medegedeeld.
Goed voor je motivatie, denk ik dan. Eérst word je verteld dat je het best wel kan, beter je best moet doen (want het ligt altijd aan het kind, niet de omstandigheden), en dan ben je twee jaar ploeteren verder, krijg je in december al te horen dat je straks in juni van dit schooljaar niet over zal gaan.

“Ze is waarschijnlijk dyslectisch”, zei mijn zus. “Ze maakt van die omdraaiingen, spellend lezen, rekenen en spellen gaan ook niet lekker”.
En dan moet je weten dat mijn zus géén onderwijsprofessional is, maar gewoon een ouder die bij haar kind betrokken is.
Afgeserveerd werd ze, mijn zus. Door de leerkrachten van de school.
Er was niets aan de hand, volgens hen. Het kind stelde zich aan en bovendien was een dyslexieonderzoek veel te kostbaar. Er was budgettaire ruimte voor twee onderzoeken per jaar (op een totaal aantal kinderen van 200). En zij kwam er per definitie niet voor in aanmerking.
Bovendien, zo betoogde een van die onderwijsmammoeten aldaar, wat zou het opleveren, zo’n etiketje en dan weten dat ze dyslectisch is.

Ja, wat zou het opleveren. Wat zou het opleveren als je je eens zou verdiepen in hoe kinderen tot leren kunnen komen, zich vaardigheden, kennis en attitudes eigen maken die hen tot een volwaardig volwassendom brengen. Volgens mij is dat een kernopdracht van het werk dat je bent aangegaan als leerkracht. Een opdracht waaraan je je verbonden hebt met en door de werkgevers in je vak: die ouders met hun kinderen.

Want laten we eerlijk zijn, als ouders geen kinderen zouden hebben, zat je zonder werk.

KOOB gaat door

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Tue, 30 Dec 2008 07:29:00 +0000

Blog vrienden en (trouwe) lezers.
Kijk Op Onderwijs Blog zal vanaf februari niet helemaal verdwijnen, zoals eerder aangekondigd.
Het writers-block en de afweging van een nieuwe betrekking hebben na lang nadenken een ándere vorm gekregen.
(Tja, éérst denken, dan doen!!).

KOOB zal in een andere vorm doorgaan. Niet de wekelijkse artikeltjes zoals ik die immer gedaan heb, maar incidenteel een kritische blik op de ontwikkeling, een vraag, een kijkje in het onderwijs. Vanuit een ándere positie, dat wel.
Sinds december van dit jaar ben ik niet meer werkzaam als schoolleider en dus niet meer in staat vanuit de werkvloer de ontwikkelingen te bezien.

Door mijn nieuwe baan ben ik wél in staat vanuit een breder perspectief te kijken.
We zullen zien hoe het loopt.

Alvast veel leesplezier.

vandenBerg

Citoficaat

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 13 Dec 2008 09:12:00 +0000

Decennialang is onze overheid bezig om de lappendeken die onderwijs heet, bij elkaar te houden. Deregulering, autonomievergroting, met als gevolg lumpsum. Veranderende medezeggenschap, passend onderwijs en 1 zorgroute, afstemming en andere verantwoording. Niet de inspectie, maar de (overige) stakeholders dienen geïnformeerd te worden over het reilen en zeilen en de kwaliteit.

Daarvoor is samenwerking nodig, ofwel een investering in het leren van kinderen, professioneel onderwijzen, slimme verantwoording, relaties en netwerken (D.Hopkins/Hagens, 2007/2008).
En hoe nu samenwerking, systeemdenken, die relaties en netwerken een impuls te geven?
Lang is daar over nagedacht, miljoenen zijn er aan besteed, de ene goeroe (Fullan) volgt de andere op (vul zelf maar in) en niemand heeft dé sleutel tot het samenwerkingssucces weten te vinden.

Tot die ene zonnige vrijdagochtend in december. Een beleidsambtenaar van de staatssecretaris zit in de trein naar zijn werk en wordt gebeld door zijn 12-jarige zoon.
Hij heeft de resultaten van de oefentoetsen teruggekregen en blijkt een tegenvallende score te hebben behaald. De ambtenaar baalt hier vreselijk, hij had een glorieuze carrière voor zijn zoon in gedachten, welke afdwalen naar het vervolg. Hoe nu verder?

Ineens heeft hij de oplossing.
“Weet je wát we moeten doen!”, roept hij als hij de kantoortuin van het ministerie binnenstapt. “De Cito-eindtoets moet niet meer in februari, maar in juni van ieder schooljaar gedaan worden!”. Het idee belandt op het bureau van de staatssecretaris en deze springt juichend op. “Eureka!!”, scandeert ze door de gangen van het gebouw.
De ambtenaar wordt ontboden en kijkt verdwaasd naar het enthousiasme van de staatssecretaris, niet begrijpende welke gevolgen zijn briljante ingeving hebben zal.

Door een einde te maken aan de ‘citoficering’ van ons primair en voortgezet onderwijs worden scholen gedwongen echt na te gaan denken over de brug die tussen PO en VO geslagen moet worden. Niet meer de resultaten van de eindtoets, maar de werkelijke, al dan niet objectieve, opbrengsten gaan tellen. Scholen zullen met elkaar in gesprek gaan en afspreken hoe de doorgaande lijn van PO naar VO op maat gemaakt zal worden voor ieder kind. Scholen zullen ouders meer en meer betrekken in ontwikkelingsprognoses en voortgang. Ook zij zullen een stem krijgen in het vraaggestuurde onderwijsaanbod (?) en kunnen de kwaliteit beter in de gaten houden en hun kind er beter in kunnen begeleiden.

Kortom, de oplossing voor al onze onderwijsproblemen is gevonden! De eindtoets zal alleen nog maar gaan bevestigen wat we allang wisten, toetsen is meten en meteen weer vergeten.
Zou het echt zó eenvoudig zijn?

Regie

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 11 Oct 2008 09:38:00 +0000

Afgelopen week was het weer zover: gehuil in de koffiekamer. Eén van de leerkrachten zag het allemaal niet meer zitten, de groep was zó moeilijk en die ouders bleven maar zeuren. Al die zorgleerlingen, ál die handelingsplannen en ál dat overleg. Ze werd er doodmoe, boos, verdrietig en gefrustreerd van.
Deze frustratie werd rijkelijk gevoed door het luisterend oor en instemming van haar collega-leerkrachten.
“Je moet naar het management gaan, DIE moeten je helpen!!”, werd er geroepen. En een andere leerkracht kwam met betraand gezicht het kantoor van mij en mijn teamleider binnenlopen. “Ik denk nu toch écht dat één van jullie haar nu moeten komen helpen, hoor”, sprak ze met gebroken stem en vochtige ogen.

“Ik ga wel”, zei ik tegen de teamleider.
Terwijl ik de koffiekamer inliep zag ik het beeld opdoemen van een ineengedoken leerkracht, met haar hoofd in haar handen en een zestal collega’s die lijdzaam om haar heen stonden.
Mijn gedachten dwaalden af naar de tijd dat ik nog groepsleerkracht was en tijdens één van de surveillances op het speelplein gehaald werd door een kind. “Meester, kunt u snel even komen, Rita is gevallen en je moet haar snel komen helpen…”. Op de plek des onheils aangekomen stond een schare kinderen om Rita heen de rampspoed te aanschouwen.
“Waarom heeft niemand Rita even overeind geholpen?”, vroeg ik toen.

Deze vraag brandde nu ook op mijn lippen, maar liet hem achterwege.
Ik bevrijdde de betreffende leerkracht uit deze poel van medelijden en nodigde haar uit even elders met elkaar te praten.

Aangekomen in het klaslokaal begon ze uit te vallen over de zwakke groep, hoe dol ze werd van de vragen van ouders, hoe eenzaam ze zich voelde, want niemand, niemand (lees: management) wilde haar helpen. Ze strooide met voorbeelden en tuimelde in een vijver vol zelfbeklag en schuldvragen.

“Waarom heb je dit dan allemaal gedaan?”, vroeg ik haar. Ze zei: “Omdat dat moet en verwacht wordt”. ”Maar, wie verwacht dit en van wie moet dit dan?”.
Ze schetste het beeld van de begeleiders van de kinderen met speciale zorg, zo’n drie verschillende in totaal. Ouders die geregeld met vragen en verzoekjes kwamen, collega’s die net deden of ze van niks wisten, telefoontjes, e-mails, noem maar op.
“Het is zo’n moeilijke groep”, zuchtte ze.
“Nee, zei ik. De groep is niet moeilijk, de complexiteit ervan gaat over de grenzen van jouw competenties”. Want ik denk echt dat het zo werkt. Ons onderwijssysteem is erop gericht dat kinderen met een beperking, van deze beperking “genezen” kunnen worden. Maar als die beperking niet over gaat, wat kunnen we dan wel veranderen? Het systeem, lijkt mij.

“Wat me treft in je verhaal, is dat je worstelt met verwachtingen en dingen die moeten van iemand anders. Althans, dat denk je. Want je wilt het zo graag goed doen. Maar je mag ook nee zeggen, of nu even niet. Als je dat maar onderbouwt met argumenten waarom je iets wel of iets niet doet. Dán is er een basis om te praten en te handelen. Maar ja, dan moet je je grenzen wel kennen en kwetsbaar durven zijn. En dat laatste is levensgevaarlijk in ons vak. Want kwetsbaarheid wordt gezien als incompetent”.

Toch?

Neem regie.

Hart

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 20 Sep 2008 09:42:00 +0000

Een collega heeft gisteren afscheid genomen. Dertig jaar geleden werd hij als jonge, ambitieuze onderwijzer gevraagd om Hoofd der School te worden van een nieuwe school in een te bouwen wijk van een middelgrote stad in het zuiden van ons land. En nu, dertig jaar later staat hij tegenover ons om, zoals ze dat zeggen, met welverdiend pensioen te gaan.

Nadat reeds drie toespraken geweest waren, trad hij naar voren om de afgelopen decennia eens jaar voor jaar met ons door te nemen. En naarmate in zijn verhaal de jaren vorderden, nam ook zijn frustratie zichtbaar toe. “En het is uiteindelijk gelukt om het in die laatste jaren te overleven”, vertelde hij ons. Alsof hij bezig geweest was met een marathon en voor die laatste kilometers de energie ontbeerde om de finish te halen.

Had dan beter voor jezelf gezorgd, denk ik op zo’n moment, in plaats van te gaan lopen klagen.

De dag ervoor had ik aangekondigd dat ik, na vijfenhalfjaar op deze school werkzaam te zijn geweest, een nieuwe betrekking gevonden heb. Een baan die na een lange periode van onderzoek en opleiding een nieuwe impuls geven zal aan mijn ontwikkeling en professionaliteit. Maar vooral een baan die bij mij past, hoe ik ben, mijn dynamiek, competenties en beperkingen.

“Hoe kun je ons dit áándoen!!”, was een veel gehoorde reactie. “Je verlaat ons!”, kreeg ik van allerlei kanten. Teleurstelling, boosheid en verdriet. Er was een sfeer van onbegrip en machteloosheid. Sommigen gunnen het mij van harte, maar het overgrote deel voelt zich zwaar in de steek gelaten.
Op mijn vraag waarom hen dit zo zwaar viel, kreeg ik als antwoord dat het net nu niet goed uitkwam. “Waarom dan niet, want volgens mij is geen enkel moment een ‘goed’ moment?”, gaf ik terug. Ze vertelden me dat veel collega’s ontevreden waren, er veel gemopperd werd en ze niet lekker in hun vel zaten.
Op mijn vervolgvraag wie daar verbetering in zou moeten brengen, werd verbaasd mijn kant op gekeken. “Ja, JIJ natuurlijk, JIJ bent de directeur!”.

Ik vertelde dat ik na ruim vijf jaar tot de conclusie was gekomen dat mijn werk er op zat. De organisatie heeft veel gehad aan de dingen waar ik goed in ben en die ik goed kan, maar nu, jaren later, is het tijd dat iemand anders de nieuwe ontwikkelingen en wat daarin gevraagd wordt gaat begeleiden. Dat vraagt ándere competenties en dat zijn competenties die ik niet bezit, dus is voor mij de keus simpel.

Bovendien, zo vertelde ik, begon bij mij óók een gevoel van ontevredenheid op te komen. Ontevredenheid over de organisatieontwikkeling die niet meer parallel liep met mijn eigen, professionele ambities. En door de tijd te nemen en te onderzoeken waar en hoe ik die ambities vorm kan geven, is het besluit gevallen om weg te gaan en iets te gaan doen wat mij veel meer goed doet.
Je zou kunnen zeggen dat ik mijn hart volg.

En dat zouden eigenlijk eens meer onderwijsprofessionals moeten doen.

Praten

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sun, 07 Sep 2008 06:34:00 +0000

Advies: laat ouders meer met andere ouders praten
Ouders moeten meer met andere ouders praten. De overheid moet initiatieven waardoor ouders met elkaar in contact komen stimuleren. Dat stelt de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) in een advies dat volgende week wordt aangeboden aan minister voor Jeugd en Gezin André Rouvoet (ChristenUnie).*

De bedoeling is dat ouders meer met elkaar gaan praten. Door meer te praten kunnen ze elkaar helpen in de opvoeding van hun kinderen. Dat is beter voor onze maatschappij.
Beter voor onze veiligheid, beter voor onze economie. Kinderen zijn immers de volwassenen van de toekomst. De managers, arbeiders, dieven en klaplopers. Maar ja, welke vader of moeder gaat tegen een andere ouder zeggen dat ‘ie zijn kind voor galg en rad ziet opgroeien?
Vorig jaar augustus, misschien kun je je het nog herinneren, is er een onderzoek geweest van maandblad J/M waaruit bleek dat ouders zichzelf wel goeie opvoeders vinden. Driekwart van de ouders is tevreden over de kwaliteit van het onderwijs dat hun kroost krijgt, hoewel ze zich wel zorgen maken over de effecten van het toenemend aantal zorgleerlingen in de school. Vier van de vijf ouders is van mening dat de samenleving aan het verloederen is. Ze maken zich zorgen over de onveiligheid op straat, moslimproblematiek en milieuvervuiling.
Tweederde van de ouders pleit dan ook voor een straffere hand van opvoeden, ze vinden kinderen brutaal, asociaal, stiekem en ongehoorzaam. Althans, kinderen van een ander, zelf zijn zij van mening dat zij het prima doen.
Fijne basis voor een goed gesprek, lijkt mij.

Ouders moeten meer met elkaar in gesprek, dat ondersteun ik wel. Op peuterspeelzaal, opvang en op school. Misschien moeten we net als vroeger van die clubjes als de KVO oprichten, samenkomsten organiseren met als gemeenschappelijk doel “leren van en met elkaar”.
En dan niet alleen ouders, maar ook álle bij de opvoeding en ontwikkeling betrokken professionals, via horizontale- en dwarsverbanden kennis en expertise uitwisselen, één grote kenniskring creëren.

Maar ja, als ik dan, zoals afgelopen week, in discussie moet met een aantal leerkrachten of we nu wel of niet gymtasjes moeten aanschaffen, het aantal te maken kleurkopieën bepalen, of nu wel of geen Engels karton ten behoeve van een verjaardagskalender gebruiken, is die kenniskring bij mij nog een punthoofd.

* Bron: Depers.nl

Fabriek

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sun, 31 Aug 2008 06:36:00 +0000

Bij ons in de omgeving is een nieuw initiatief geopend met de originele naam: De Fabriek. Dit initiatief voorziet in dagvoorzieningsactiviteiten voor ouderen (thuiszorg) en mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking.
Vanaf volgende week trekt daar ook de kinder- en naschoolse opvang bij in, om de hele range van mogelijkheden compleet te maken.
Daar komt dan nog bij dat er een café achtige gelegenheid zal zijn, een conferentiezaal en er worden allerlei cursussen op gebied van koken, schilderen en andere creatieve uitingsvormen gegeven. Binnen in een grote hal staat een reusachtige binnenspeeltuin en ook op het educatieve vlak zijn er mogelijkheden. Je kun er een kleine verkeerstuin inrichten, maar ook deelnemen aan de workshops.

Die workshops worden begeleid door de deelnemers van de thuiszorg of door de minder bedeelde medemens. Op deze manier ontmoet jong oud, beperkt gezond, klein en groot elkaar op een bijzondere manier.

Natuurlijk. Het idee is niet uniek, wel bijzonder. Maar het meest bijzondere eraan voor mij is dat dit is opgezet door een ondernemer in hart en nieren. Een man die zijn wortels in de autobranche heeft, en decennialang voor keihard commercieel succes is gegaan.
Hij heeft moeite genomen zich te verdiepen in maatschappelijk ondernemen en nu, na ruim 4 jaar van hard werken en voorbereiden, heeft hij het zover gebracht. Die droom die staat.

En ja, er zal geld mee verdiend moeten worden, het moet exploitabel zijn en blijven, maar financieel gewin is niet het eerste. Dit initiatief moet naam krijgen, een naam waarvan duidelijk wordt dat het hele leven één doorgaande lijn is en door álle lagen heen gaat.

Samen wordt het beter.

Op maat

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Fri, 08 Aug 2008 11:27:00 +0000

Vandaag ben ik bezig geweest met een stukje voorbereiding. Voorbereiding van wat Passend Onderwijs heten gaat en wat wij daar als school mee te maken zullen krijgen.
Toeval wil dat ik ook kennis heb mogen maken met een prachtig simulatietool, dat je als team in staat stelt om uit te vogelen waar je als schoolorganisatie nu precies staat in de specifieke zorg voor de leerling.

Die tool, Kind op de Gang © genaamd, brengt inzicht in de specifieke competenties en vaardigheden van iedere afzonderlijke onderwijsprofessional en van het team als geheel. In een dag heb je inzicht in wat je wel en wat je (nog) niet kunt als school.

Allemaal prachtig natuurlijk. Passend Onderwijs, zorgplicht, geen uitval meer, álle kinderen een kans in het maatschappelijke leven, en met zijn allen een diploma vóór je 23e.
Het werken met Kind op de Gang ©, Passend Onderwijs, verbeteren van de zorgstructuur in de school, vereist natuurlijk meer dan een studiedag of een gelezen boek.
Het vraagt samenwerking, openheid en kwetsbaarheid. Want laat maar zien wat jij denkt wel te kunnen en vooral, wat niet. Geef maar aan wat jij, de onderwijsprofessional, dan nodig hebt om dat te leren, te weten en te handelen, zodat je beter in staat bent om álle kinderen het juiste aanbod te geven.

En aan de andere kant willen we graag dat het kennisniveau opgeschroefd wordt, moeten Cito eindresultaten in de marge scoren die “van de omgeving verwacht mogen worden’. Maar hoe dan? Hoe als je aan de ene kant wilt dat het reguliere onderwijs voor álle kinderen haalbaar moet zijn, maar aan de andere kant de wens uit om de gemiddelde kennisscores te verhogen? Ik kan me er wel iets bij voorstellen, maar ik zie in ons veld de versnippering toenemen. De verdichting op de S(B)O scholen, scholen voor hoogbegaafden, ondersteuningsklasjes, een begeleider voor dit en een begeleider voor dat. Is dat de zorg op maat? Of is dat de zorg opmaat?

Alpo

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sun, 03 Aug 2008 06:58:00 +0000

Alpo. Het woord klinkt als een nieuw 30+ kaasje, zo eentje in stukjes gesneden met een handig uitlekbakje. Of is het een nieuw model Nissan, of Audi. Het kan ook een vakantiebestemming zijn.
Ik zal nog moeten wennen aan het woord, de afkorting. Academische Lerarenopleiding Primair Onderwijs. De redder in nood.

Veel jonge mensen met de ambitie om in het PO te gaan werken haken blijkbaar af, omdat het niveau van de huidige Pabo te licht, te laag en te makkelijk zou zijn.
Om dat nog eens te onderstrepen las ik een bericht dat het basisonderwijs nog slechter in het geven van rekenen is, dan in het onderwijzen van taal. Met name in Noord Holland zou het rekenniveau van de kinderen beneden de maat zijn.
En daar waar het wel van voldoende niveau zou zijn, staan voornamelijk oudere mannen voor een klas.

En zo is het cirkeltje weer rond. We moeten iets doen aan onze kenniseconomie, de scholen moeten meer kennisoverdracht verzorgen (en dat kunnen alleen de oudere mannen), mannen zijn meer gericht op kennis (er zijn geen mannen meer te bekennen in het basisonderwijs), dus maken we een “wetenschappelijke” Pabo, waardoor mannen deze opleiding zullen doen en het basisonderwijs naar het veronderstelde niveau geduwd zal worden.

Collins(2002) meldt: “eerst wie en dan wat”. Het zoeken van mensen is niet zo’n probleem. Het vinden van de juiste mensen, dáár gaat het om. Fullan (2001) heeft het over kenniscreatie. Er is veel stilzwijgende kennis aanwezig. Kennis die wél aanwezig is, maar niet gedeeld wordt, die komt pas aan de oppervlakte als de mensen in een organisatie zich gewaardeerd voelen en kunnen waarderen.
Daarbij, zo stelt hij, is het aanleggen van directe relaties ten behoeve van die kenniscreatie, van essentieel belang.

Ik denk dat het niet zozeer van belang is een wetenschappelijke opleiding in te richten, maar veel meer te richten op wat de huidige professionals nu écht belangrijk vinden. Dat zij niet gehoord worden in deze hele procesgang en impliciet afgeschilderd worden als ‘kenniskneuzen’, waarbij onze oudere, mannelijke collega’s een aai over de bol krijgen, doet afbreuk aan de welwillendheid, bereidheid en motivatie van complete onderwijsteams.

Iedere onderwijsprofessional zou minimaal één dag in de week moeten kunnen besteden aan het eigen leerproces en dat van de organisatie, Reflecteren op eigen waarden en (morele) doelen, in gesprek gaan met elkaar en vragen stellen. Andere scholen consulteren, kenniskringen bezoeken en het geleerde verwerven in de eigen professionele situatie. Samen met ouders en kinderen kijken naar wat er gebeurt, wat er had moeten gebeuren en je afvragen hoe dat komt. Dát zijn de ingrediënten die nodig zijn om professionalisme naar een hoger niveau te tillen.

Misschien dat dat ooit komt, als de Alpo uitgelekt is.

PaBo

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 28 Jun 2008 07:47:00 +0000

Volgens de voorzitter van de belangenvereniging moeten de Pabo’s dicht. Sluiten, opdoeken en dichttimmeren die handel.
“Het is tijd dat er een streep gezet wordt onder dat wat niet beter wordt in twintig jaar”, aldus deze voorman. Logisch, deze opwinding. Nu blijkt dat na twee decennia in het werkveld nauwelijks een kwaliteitsslag is te maken en deze beroepsgroep moeilijk te bewegen valt, denk maar aan het hele IPB verhaal, wet BIO en de SBL lijsten, richten we ons op de bron: de opleiding. Afschaffen die handel.

In de provincie waar ik werk wordt dit proces op natuurlijke wijze een handje geholpen. Door het sterk dalende aantal aanmeldingen zullen van de vijf beschikbare opleidingen, er minimaal twee, misschien wel drie moeten sluiten komend schooljaar. Dat schiet lekker op.

De leerkracht meer een academicus laten zijn, die zich naast de pedagogische bekwaamheden ook zaken als onderzoeksvaardigheden en verdieping in onderwijskundige processen eigen moet maken. Met daarnaast de MBO-er die de kinderen begeleidt naar gymzaal en toilet, want daar is de eerstgenoemde groep véél te duur voor.
Maar ik mis de samenhang, ik ga dan een groep daartussen missen. Of is het zo dat de academicus zich bemoeit met het hoofd van de kinderen en de assistent met het hart?
Leg het mij uit, want ik raak de draad een beetje kwijt.
De integrale benadering, dáár gaat het toch om? We zijn nu een beetje die integraliteit aan het kwijtraken door het verlies van alle generalisten? Jonge leerkrachten mogen geen bewegingsonderwijs geven, want daar zijn ze niet bevoegd voor. Oudere leerkrachten mogen het wel, maar kunnen het vaak niet meer. En dan nog: is het vogelnestje nog steeds één van de kerndoelen?

Niks inzicht in didactische bekwaamheden. Communicatievaardigheden, inlevingsvermogen, informatie, koppelingen en verbindingen kunnen leggen, dáár gaat het om, volgens mij. Dát gecombineerd met een stevige morele verankering, is voor mij de basis van goed leerkrachtschap. Daarna zien we wel weer verder.
Kinderen zitten echt niet te wachten op een doorgeschoten HBO-er die ze de beginselen van de kernfusie zit uit te leggen om daarna met het hulpje naar de gymzaal gebracht te worden. En natuurlijk, ook aan de docentenzijde moeten we gebruik maken van ieders talenten. Erkende ongelijkheid noemen we dat. Maar zolang er op scholen de heersende moraal van het maaiveld blijft bestaan, zal deze ontwikkeling geen wortel schieten. Laat staan die van de academisch gevormde.

Markt

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 21 Jun 2008 05:38:00 +0000

Een lokale stichting die een school in Zuid Oost Azië helpt, was van de week op bezoek om een woordje te doen over hun werk en hoe wij als school daar mee zouden kunnen helpen. “Doelgroepen verbinden” was de leus, een bewonderenswaardig streven.
Bij navraag bleek dat er binnen het (kleine) dorp waar ik werk, nog eens drie andere stichtingen zijn die allemaal nobele doelen nastreven in dat werelddeel aan de andere kant van onze aardbol. Drie.

De dag ervoor zaten we in vergadering met de medewerker kwaliteitszorg. Hij heeft als taak de ontwikkeling van de onderwijskwaliteit van de scholen binnen de stichting te volgen en te ondersteunen. Na een vergadering van bijna twee uur hebben we afspraken gemaakt hoe wij in een aantal plenaire bijeenkomsten een pedagogisch denkmodel gaan inzetten en implementeren in het team.

De bovenschoolse ICT coördinator was een beetje boos, omdat de uitnodiging naar alle leerkrachten niet goed was doorgecommuniceerd. De leerkrachten zouden een demonstratie krijgen van het nieuwe ICT-netwerk en er een beetje mee kunnen oefenen, zodat zij in augustus niet onbeslagen ten ijs komen als de nieuwe apparatuur geïnstalleerd is. Dus maakten we nieuwe afspraken, zodat hij komend schooljaar met het team aan de slag kan.

De projectleider ‘dagarrangementen’ wil graag dat wij onze declarabele uren, de uren die wij besteed hebben aan het ontwikkelen of het denken aan dagarrangementen, verantwoorden in een urenlijst. Op deze manier kan de Europese subsidie dekkend zijn voor het hele project. Daarna wil hij graag met ons aan tafel om te kijken hoe de ontwikkeling van de dagarrangementen nu vorm gaat krijgen en hoe de lijn opvang-onderwijs-sport ingevuld kan worden.

In mijn mailbox staat een uitnodiging van de medewerker personeelszaken om eens bij te praten over de mogelijkheden voor interne mobiliteit en loopbaanbeziningsdagen van het personeel. Ook het competentiegerichte werken van de ondersteuners moeten we niet uit het oog verliezen, dus daar moeten loopbaantrajecten voor ontwikkeld worden.

In samenwerking met twee andere stichtingen is de coördinator cultuureducatie druk bezig om ons team tot een ‘visie op cultuureducatie’ te bewegen. Zij heeft hiervoor een leuke spelvorm (zoals dat hoort bij deze tak van sport) ontdekt en heeft nu twee bijeenkomsten gepland waarin wij ‘aan de slag’ zullen gaan. Uiteindelijk is de bedoeling dat cultuur, kunst en erfgoed een vaste plek krijgen in ons onderwijsaanbod.

Het visiedocument ‘identiteit’, laat op zich wachten. Onze kerkelijk leiders, verenigd in een organisatie die de identiteitsontwikkeling van scholen in onze denominatie op de voet volgt, willen graag weten en zien hoe wij daar vorm aan geven. Meer dan de feestjes en partijen doen we eigenlijk niet, maar de identiteitskwestie moet eens goed doorgelicht worden.

Sinds februari hebben wij een coördinator verkeerseducatie. Ook hij is druk doende zijn werkzaamheden onmisbaar te maken, want verkeersveiligheid is een groot goed en essentieel voor het inzicht van kinderen in onze drukke infrastructuur.

Omdat het aantal kinderen met een rugzak absoluut gezien, op onze school vrij hoog is, is de ‘rugzakcoördinator’ toch twee dagen in de week druk bezig met plannen, bespreken, monitoren, verslaglegging en dossiervoering.
Dat de ‘rugzakkinderen’ ook op onze school een eerlijke (onderwijs-)kans verdienen behoeft geen uitleg. En daarom stuurt en begeleidt hij leerkrachten in het werken met deze doelgroep. Handelingsplannen, procesevaluaties, overleg met ouders en instanties, iedereen wordt er bij betrokken.

Eigenlijk geldt ditzelfde voor de ambulant begeleiders. Zowel die van een expertisecentrum, als de begeleiders die wij vanuit onze eigen ambulante dienst hebben. Hun werk bestaat bij de gratie van de rugzakleerling, dus die verdient álle aandacht die ze maar geven kunnen. In dat proces worden leerkrachten niet gespaard, want niet de leerkracht, maar zij zijn het die de expertise in huis hebben en is hun wil ook wet.

Iedereen die wat doet, wil wat. Of dat nou een goed doel is, of één van die vele specialisten die in en rond de organisatie rondlopen. Al die afzonderlijke instanties en instituten werken en vechten voor hun bestaansrecht, het is narennen en uithollen. Je wordt er doodmoe van en het is nooit af.
Een ‘dynamische’ omgeving wordt het ook wel genoemd. En dat ondernemerschap wordt alleen maar gestimuleerd. Stel je je op als onderwijskundig ondernemer, wordt je bedolven onder de specialisten die allemaal iets van je willen en iets hebben dat je absoluut nog niet had. Het lijkt af en toe wel een markt op woensdag.

McJob

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 07 Jun 2008 11:45:00 +0000

Ik werk nog op zo’n school waar van oudsher alles onderling geregeld werd. De interieurverzorgsters waren in dienst van het bestuur, het bestuur zelf bestond nog uit de notabelen van het dorp (inclusief mijnheer pastoor), de dagelijkse was werd gedaan door enkele oma’s van de leerlingen, de tuin werd geharkt door de aanverwante opa’s en de vaders en moeders waren geregeld van de partij bij uitstapjes, excursies, knutsel- en spelletjesdagen en wat al niet meer zij.
Verjaardagsmutsen ten behoeve van de kinderen werden routinematig iedere dinsdag door enkele hand- en spanmoeders gedaan en tijdens het werken waren OP-ers en OOP-ers niet te beroerd wat extra tijd te steken in het reilen en zeilen van de schoolorganisatie. Met liefde werden gebouw, kinderen, cultuur en elkaar gekoesterd.
Het heeft een hoog dagboek-van-een-herdershond-gehalte, zoals een vriend van mij ooit eens de onderwijscultuur in deze regionen omschreef.

Met lichte paniek in de ogen kwamen ze achter elkaar mijn kantoor binnen stuiven. De conciërges, de poetsvrouwen en de administratief medewerker. Ze waren te gast geweest bij een bijeenkomst voor onderwijs ondersteunend personeel en hadden gehoord dat ook zij een portfolio konden gaan opstellen. Gewapend met een dikke map en een lijst van competenties, werd mij vriendelijk verzocht om een beeld te schetsen (schriftelijk dan wel) vanuit mijn standpunt als leidinggevende, van het niveau van de competenties.
Oh ja, dat moest wel snel gebeuren, want uiterlijk halverwege volgende week moest hun map ingevuld en wel afgeleverd worden aan de assessor. Anders waren we niet op tijd.
Op mijn vraag: “Op tijd? Waarvoor..?”, werd iets gemompeld over Europese subsidietrajecten, deadlines en projectgeld en werden de door mij geachte lijsten één voor één op tafel gedropt.
Zes lijsten, met een bulk aan omschrijvingen die ik, eerlijk en wel, binnen 4 dagen gereed moest hebben. Geen probleem.

Het EVC traject, zo heet het. Een traject voor OOP-ers om, geheel in de stijl van deze tijd, bewijzen aan te kunnen leveren voor hun competent-zijn. Niks nieuws, met leerkrachten zijn we al een tijdje aan het worstelen, maar ook dit echelon is in de greep gekomen van metingen, bekwaamheidseisen, competentiegericht werken en leren. En vooral: doe waar je goed in bent en wat je leuk vindt. En uiteraard zijn wij, schoolleiders, daar mede verantwoordelijk voor.
Toegegeven, ik heb wat moeite om die oudere poetsvrouw te moeten beoordelen op haar sociale competenties. Zeker wanneer zij met de voeten op een bureau uitgebreid zit te kletsen met haar poetscollegaatjes, want ze moet nu écht even een pauze hebben. En als zij mij dan ook nog aangeeft dat ze eigenlijk wel “iets in de kinderopvang” wil gaan doen, dan doemt bij mij het beeld op van die ene middag dat zij, de school ging net uit, over het kleuterplein fietste en op een haar na met haar voorwiel enkele kinderen miste. Als ze gevallen zouden zijn, had zij ze waarschijnlijk opgevangen. Dat zal ze wel bedoeld hebben.
Het zijn de ‘Mcjobs’ van de organisatie, die aan de onderkant bungelen en waarvan niemand eigenlijk echte toegevoegde waarde wil zien. Zij die het doen vaak ook niet.
En hoewel zij uitstervende zijn, is er toch wel wat voor te zeggen. Nou hoeft voor mij de dagelijkse was niet meteen weer naar de overbuurvrouw, maar ergens is die mate van betrokkenheid zo afkeuringswaardig nog niet. Ze zijn toch onderdeel van het systeem en verzorgen zeker een mate van sociale samenhang. En die glijdt nu langzaam maar zeker weg.

Onthechting

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 10 May 2008 12:20:00 +0000

Die 1659 uur per jaar, die wij moeten draaien zijn natuurlijk in arbeidsproductief opzicht een wenkbrauwfronsend verschijnsel. Het is dan ook zeer waarschijnlijk dat iedereen die in het onderwijs werkzaam is op feestjes en verjaardagen steevast te horen krijgt dat het “best een zware baan is, maar wél lekker veel vakantie!”.
En dat is natuurlijk ook zo, laten we elkaar nou niks wijsmaken. Ik ben ook gestopt met uitleggen en beaam zulks alleen nog maar.
Dat geeft rust en gelegenheid om zo af en toe eens goed te kunnen nadenken, of lekker in de zon te zitten. Of allebei.

Het was deze week weer intervisieweek. Al meer dan 10 jaar komen wij een paar keer per jaar met een aantal schoolleiders bijeen om de koppen bij elkaar te steken en de ontwikkelingen in ons vak een stevig door te nemen. In de maand mei gaan we altijd naar het uiterste zuidwesten van ons land, naar de zee. En ook dit jaar was het weer, gezelschap én de onderwerpen weer van een prima kwaliteit.
Dit clubje, we kennen elkaar van de schoolleidersopleiding, 12 jaar geleden, is inmiddels zó hecht en we kennen elkaar al door en door dat we in álle rust en vrijheid onze stellingen poneren, vragen neerleggen en gezamenlijk onderzoeken hoe het toch allemaal zover heeft kunnen komen. In ons vak, wel te verstaan.

Ditmaal was Henk degene die de voorzet gaf. In de aanloop naar een lezing die hij geven gaat tipte hij mij een aardig bakje leesvoer. Ontregelen, van Jos van der Lans.
Anders dan de titel doet vermoeden, gaat het hier niet om een anarchistisch pamflet of een oproep van de vrije radicalen, maar wordt een licht geworpen op de massale hoeveelheid regels, wetten en afspraken die wij hebben opgebouwd en hanteren tot op de dag van vandaag. Hoe het komt dat door de theorie van Carl Rogers, het begin van het einde (?) van het vak van onderwijzer/leraar op gang is gekomen, want in onderwijsland is de professional al sinds begin jaren ’70 de weg kwijt. Door onzekerheid geteisterd banen zij zich een weg door hun school en carriére om dan op 62 jarige leeftijd opgelucht adem te kunnen halen en om te zien. “Ik heb het gered”, klinkt dan op een manier alsof ze na één lange aanloop de sprong over de sloot gewaagd hebben.
Het door ons ontwikkelde bolwerk van besluiten, procedures, afspraken en vooral regels heeft ertoe geleid dat niemand meer iemand om verantwoording vraagt. Recente maatschappelijke gebeurtenissen zijn hiervan het voorbeeld. De afwachtende politieman die, door toedoen van de regels niet mag,kan of durft in te grijpen, terwijl achter een voordeur in het Rotterdamse havengebied hoorbaar iemand afgeslacht wordt. Jeugdhulpverlening die tekort schiet waar dringend ingrijpen gewenst is, of dichter bij huis, de leerkracht die zich krampachtig verantwoord op de vraag “hoe is het met mijn kind?”, met wagonladingen aan toets- en testresultaten en in onnavolgbaar jargon de ouders uitlegt wáár de ontwikkeling op de curve zit.

ONTwikkelen, ONTmoeten, ONTregelen ONTvlechten en ONThechten. We moeten ons ontegenzeggenlijk zien te ontdoen van al onwaarschijnlijk ontmoedigende en onterechte onzin. Regels zijn er om tussen te schrijven.

KUNST

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Mon, 05 May 2008 06:07:00 +0000

We betalen vanaf deze week een verpakkingstax. Een belasting op de wijze waarop en met welke materialen onze consumptieartikelen verpakt zijn. Plastic verpakkingen zullen hoger belast worden dan papieren of kartonnen. Zal wel met de recyclebaarheid te maken hebben en het moet producenten ontmoedigen “dure” verpakkingen te blijven gebruiken. Maar die producenten verhalen de extra kosten weer op de klant en zo blijft alles in stand.
Je gelooft toch écht niet dat door een dergelijke heffing het productie- en consumptiegedrag veranderen gaat? Ook duurzaamheid is maar tijdelijk en zeker niet goedkoop.

In de Managementteam van april staat een aardige column van Joep Schrijvers, auteur en werkzaam bij De Baak. Schrijvers is een, voor mij, inspirerende managementfilosoof, die met zijn “down to earth” benadering vaak een verrassende invalshoek weet te openen. En het is nog lachen ook.
In mijn queeste naar mijn ambities, ben ik aan het onderzoeken wat voor soort en type werkzaamheden nu bij mij zouden passen. Noem het een loopbaanonderzoekje, zelfassessment, of dito analyse. Ingewikkelde termen voor een proces dat nu eenmaal heel sterk bij mij past. Ik ben constant op zoek naar nieuwe ideeën en nieuwe kansen, vooral in mijn werk. Instappen in lastige klussen is leuk, maar als de tent eenmaal draait mag een ander voor de, ook zo’n managementwoord, borging gaan zorgen.
Vaak heb ik gedacht dat het een grote tekortkoming van mij was, ik bleek niet in staat om langer dan een bepaalde periode bij één werkgever te blijven. Vier of vijf jaar was toch wel het hoogst haalbare. Schuldcomplexen ten spijt, groeide bij mij het besef dat ik gewoonweg niet in staat bleek om ingezette veranderingen en kantelingen te implementeren, checken, bijstellen en vastzetten. En daarin voelde ik mij vaak falen, zeker omdat in het onderwijswereldje de zekerheid en langdurigheid van een vaste aanstelling binnen en op één en dezelfde school of stichting de norm is. Vaak ben ik met scheve ogen aangekeken als ik na zoveel jaar aankondigde weer op zoek te gaan naar iets nieuws, een nieuwe school, een nieuwe omgeving. De laatste jaren ben ik er zelfs niet meer over begonnen, want als je eenmaal je plannen voor vertrek hebt aangekondigd, hebben de meeste mensen al afscheid van je genomen. Sterker nog, er wordt niet meer in je geïnvesteerd (logisch) en er wordt minder met je gecommuniceerd (niet zo logisch).
Dat heeft heel sterk geknaagd aan een stuk zingeving, de zin van het werk en de resultaten ervan. Pas de laatste jaren ben ik dat meer gaan zien en mijn (vermoede) talenten gaan ontwikkelen.

Interimmen.

Zoals Schrijvers in zijn artikel verwoordt, zo ís het inderdaad ook. Voor mij. Het is mijn overtuiging dat iedere manager, leider of medewerker, wie dan ook, voor een bepaalde tijd geschikt en competent is in zijn werk in díe fase van de organisatie en de ontwikkeling ervan.
Vanuit dat standpunt bekeken is iedere functie, taak of rol een interimklus. Het is tijdelijk, ook al duurt ‘íe vijf jaar. Maar we noemen het mobiliteit.

Zo heb ik voor mijzelf ontdekt dat daarin iets ligt dat ook onderwijs ten dienste kan zijn. Hoewel stug en lastig, leerkrachten houden niet zo van snelle, nieuwe ideeën en kantelingen, komen we terecht in een ontwikkelingsstroom die ons zal laten zien dat effectief en efficiënt meebewegen met de maatschappelijke ontwikkelingen een must is. Anders lopen we in ons vak (nog meer) achterstand op. Daar zijn mensen met ideeën voor nodig.
En voor mij? Eindelijk een inzicht gevonden dat richting geeft. Maar daarover een andere keer meer.

Boeiend vermoeiend

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 26 Apr 2008 09:52:00 +0000

Al vijf jaar lang ben ik met hem in gesprek. De voormalig teamleider, die in onze schoolorganisatie een andere taak en rol heeft gekregen, sinds de fusie. Informatie en Communicatie Technologie ligt hem wel, hij vindt het leuk om met computers bezig te zijn en nóg leuker om met computers en kinderen bezig te zijn.
Dus kreeg hij een nieuwe kans vijf jaar geleden. Aangezien hij een leidinggevende rol niet ambieerde, koos hij voor een taak als ICT coördinator. Een taak die inhield dat hij zich kon storten op zijn passie, de digitale (r) evolutie binnen de school.
Aanvankelijk zag het er naar uit dat zijn kennis en expertise menig leerling en leerkracht verder kon helpen in de digitale wereld. Hoewel, meer leerkrachten, dan leerlingen, want laatstgenoemden zijn in hun digitale ontwikkeling al mijlen verder dan een gemiddelde groepsleerkracht.
Maar gaandeweg werd zijn ambitie een beetje sleets. Hij bekommerde zich minder om de inhoud en ging steeds meer voor de vorm. Hield de ontwikkelingen niet meer bij en vond dat dit hem allemaal aangedaan was. Meer en meer werd hij slachtoffer van zijn omgeving en zijn zelfbeklag.
In de gesprekken die ik met hem had, kwam steeds weer naar voren dat hij in een hoek gedrukt werd en er op zijn leeftijd toch niets meer te kiezen viel. Als aangeschoten wild strompelde hij dan naar andere collega’s om zijn klaagzang te doen en telkens weer werd hij in dit gevoel bekrachtigd.

Zo verging het onze vrijwilliger.Hij was bij ons binnengekomen en wilde een functie als OOP-er. Na een jaar was het zover en nadat duidelijk was dat hij die rol krijgen kon en wat er van hem verwacht werd, ging hij aan de slag.
Al gauw bleek dat de klussen te veel waren, de coördinatie ervan broodnodig.
Ook dát wilde hij wel op zich nemen. Maar toen eenmaal de tweede OOP-er binnen was, ontbraken een aantal vaardigheden om hier een structuur in aan te brengen.
Telkens als er in overleg naar gevraagd werd, kreeg ik steevast het antwoord dat alles “liep”, het allemaal “goed ging” en op de voorbeelden die ik noemde kwam steevast “geen idee wat je bedoelt”.

Ik sprak enkele dagen geleden een leerkracht die het, zoals gewoonlijk, erg druk had. Op mijn vraag wat het dan allemaal zo druk maakte, gaf hij aan: “We moeten zo ontzettend veel, dan is het dit weer, dan is het dat weer..”.
Als een invoelende coach trachtte ik door te vragen. “Van wie en waarom moét je dan zoveel?”, vroeg ik hem. Ik had verwacht dat hij mij, als directeur, daar de schuld van zou geven, maar het antwoord was verrassend. “We moeten die rapporten, we moeten die documenten, aanvragen én het boek van rekenen moet uit, én we moeten ook nog die tekeningen maken en schilderijen maken voor ons lustrumfeestje…”.
“Maar waarom zeg je dan niet eens “doe ik niet nu’’ , tegen een aantal van die dingen. En leg je uit waarom je het nu niet doet en geef je aan wanneer je het wél gaat doen. Gewoon een beetje geven en nemen, beetje onderhandelen…?”, gaf ik hem mee.

Het is het aloude verhaal. In der beschränkung zeigt sich erst der meister, is de uitspraak van Goethe. Vrij vertaald: zeg ook eens nee!.
Maar ja, dát durven wij niet zo goed, want anders vind die ander mij misschien niet meer zo aardig. Dus wringen wij ons in allerlei haast onmogelijke bochten om communicatie, relatie en status hoog te houden, opdat de wereld ziet welk een fantastische arbeidsmoraal wij hebben. Niets is ons te gek.
Ach, onderwijs is en blijft boeiend vermoeiend.

Werelds

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 19 Apr 2008 11:37:00 +0000

Ik moest ’s avonds invallen voor iemand en had de opdracht om álle medezeggenschapsraden, directies, bestuur én algemeen directeur van een kleine scholenstichting in het westen van het land het Hoorns Model te introduceren. Het Hoorns Model is een gevolg, zo zou je kunnen stellen, van de wet wijziging onderwijstijden uit 2006. Een wet die het mogelijk maakt om de onderwijstijden, les- en vakantieroosters beter op “maat” te maken. Zoals tegenwoordig op “maat” maken gevleugelde woorden zijn.
Na mijn inleiding en toelichting, antwoorden op meest heikele vragen, gingen we met de groepen in dialoog. En uit die dialoog kwam een interessant gegeven naar voren, namelijk de vraag of kinderen (met name jonge kinderen) het wel aankunnen om langer dan 880 uur per jaar naar school te gaan.
Er waren ouders en leerkrachten die zich serieus afvroegen of hiermee de kinderen geen leed werd aangedaan.
Nog los van de suggestie die het bij mij opriep dat school een soort straftijd zou zijn, een periode van noodzakelijk kwaad, besefte ik weer eens te meer hoezeer een dergelijke ingreep dicht bij de emotie zit.
Bij ouders, want die hebben allemaal op school gezeten en hebben dientengevolge verstand van onderwijs. Bij leerkrachten, want die zien dat ze de jonge kinderen langer bezig moeten houden (wel anderhalf uur per week langer), de methodes daar niet op ingericht zijn (paniek) en de oudere kinderen zich sneller gaan vervelen, want die gaan evenredig omgekeerd korter naar school.

Bestuur en directies hielden zich in deze ietwat afzijdig, want zij zien de voordelen. Minder compensatievervanging, eenvoudiger vakantierooster en meer mogelijkheden voor gerichte inzet van personeel. Bovendien zaten zij waarschijnlijk met hun gedachten bij de Cao-onderhandelingen, die als het goed is hen een maandelijkse toelage opleveren gaat. De vakanties waren al gepland.

Vorige week zat ik bij een workshop over ICT in ons onderwijs. Een heel algemeen verhaal met allerlei statistieken en cijfers die aantoonden dat onderwijs in de hele digitale revolutie erg achteraan hobbelt en de slag maar niet maken kan. Of wil.
Dat dit voortkomt uit de persoonlijke competenties, interesses en vaardigheden van de individuele leerkracht behoeft geen betoog, maar dat dit ernstige consequenties hebben kan in aanbod en begeleiding van kinderen is wel degelijk een aandachtspunt!
Onze workshopleider schetste ons een beeld. Het beeld van het kind in zijn of haar situatie, waar het na schooltijd naar huis gaat. Op school braaf de rijtjes geoefend op de computer en eenmaal thuisgekomen naar de kamer om daar in te loggen in Hyves of weet ik veel wat voor vriendensite. Want dáár speelt het zich af, hield hij ons voor. Niet buiten, in de speeltuin of bij het buurjongetje, dáár, achter dat beeldscherm dát is hun wereld. En dat houden ze uren vol.

En het lijkt steeds meer of de grote mensen zich tegen dit soort ontwikkelingen verzetten. Of het nou 940 uur naar school gaan is als vierjarige, tijdens een Hyvesontmoeting terecht komen op een obscure site, de godsganse dag binnen zitten en te dik worden, we vinden het allemaal steeds zorgelijker worden.
En dan kan men in de media stellen dat onderwijs de weg kwijt is, met allerlei conceptvormingen, profilering en heuse concurrentiestrijd aangaan met elkaar, maar dat komt toch omdat we onze eigen normen een beetje kwijt zijn. Natuurlijk, opvoeden is normatief, maar dan moet je je eigen normen wél scherp kennen. Kinderen moeten deze wereld toch íngeleid worden? Dat is toch onze taak?
Een wereld die wij overigens zélf zo gemaakt hebben, toch?

vandenBerg

Fusie is ruzie?

noreply@blogger.com (vandenBerg) — Sat, 29 Mar 2008 12:58:00 +0000

Onze stichting gaat hoogstwaarschijnlijk fuseren met een andere onderwijsstichting. Tezamen komen we dan uit op een organisatie met zo’n 6000 leerlingen, iets meer dan 650 man personeel, verdeeld over 20 scholen.
Groot? Ik ken ze groter, zeker in onze provincie.
Ter voorbereiding op het aanstaande huwelijk zijn er de klassieke stuur- en projectgroep ingericht, waarvan ik bij de laatstgenoemde onderdeel van mag uitmaken.
Schaalvergroting in ons vak is al langer aan de gang, de redenen waarom worden steeds onduidelijker. Efficiency, inkoopvoordeel, meer “armslag”, omdat ons personeelsbestand ontgroent en vergrijst. Het zal allemaal wel, maar een zeker bestuurdersegocentrisme is toch niet helemaal vreemd. Uiteindelijk gaat het om de inhoud, maar óók om de poppetjes. Zou toch raar zijn. In de complete commerciële sector gaat het om namen van namen, wordt de vraag gesteld of de overname van merk A, door merk B, ook marketingtechnisch wel lekker ligt, toch? Dus waarom zou dat bij ons niet anders zijn.

Zittende in die projectgroep zit je wel lekker dicht bij het vuur. En zo kun je je een prima beeld vormen van wat de twee stichtingen elkaar hebben toe te voegen.
Al snel werd mij duidelijk dat het hier om échte meerwaarde kan gaan. Meerwaarde op inhoud en, jazeker, de mensen die erin werken.
Cultuur versus structuur, hiërarchie contra nivellering. Inhoud en vorm. Nadenkende over kernwaarden en competenties zou het samengaan van onze twee stichtingen een keisterke organisatie opleveren. Sterk in ontwikkeling, sterk in visie op onderwijs en dit uit kunnen dragen naar de regio. Wauw. De voorwaarden zijn er, de gesprekken verlopen vlot en warempel, álle directies van alle 20 scholen zitten écht waar, op één lijn.
Hoe ze dat voor elkaar krijgen, wonderbaarlijk.

Het is namelijk nog geen jaar geleden dat wij met diezelfde directies in een debat geraakt waren over de mogelijkheden van intensievere samenwerking. De directeuren van stichting 1 waren niet zo overtuigd dat de bestuurders van stichting 2 met zuivere bedoelingen bezig waren. Directeuren van stichting 2 zaten met verwondering te kijken naar de zeer omslachtige handelwijze van de bestuurders van stichting 1. Enzovoorts.
Dat lijkt nu allemaal weg. Opgelost, verdampt.
Het is nu de beurt aan medezeggenschapsraden, leerkrachten en ouders, die menen er ook iets van te moeten zeggen. Tja, zó plat is onze branche dan weer wél, maar ook die raken overtuigd.

En hoe ze het doen? Ik weet het niet. In tijden waarin het motto “fusie is ruzie” hoogtij viert, lijken wij er in te slagen er een dubbelslag in te slaan. En dan hebben we straks een stevige organisatie die álle komende ontwikkelingen aankan. Passend Onderwijs, Digitale leeromgevingen, groei van het leerlingaantal in een ontgroenende regio, we zijn er hartstikke klaar voor.
Nee, zo slecht gaat al met al nog niet.
Hoop ik.