ورای یک ذهن منطقی

سینمای تنهاها - یادداشت پنجم

2012-02-19T21:24:00.001-05:00

موش گیر - ۱۹۹۹- انگلستان

جیمز در یکی ار محله های نچندان خوب گلاسکو، در یکی از همان خانواده هایی که برای همه آشناست، زندگی می کند. پدر دائم الخمر، مادری که همه مسئولیت های خانه را دارد و خواهری که برای خودش مستقل است. از همان خانواده هایی که همه با هم زندگی می کنند ولی بسیار با هم غریبه اند. ولی چیزی بنیادی درون جیمز جابجا می ود زمانی که پسر همسایه شان موقع بازی در کانال آب غرق می شود و عذاب وجدانش برای جیمز می ماند. انگار دیگر چیزی نمی تواند جیمز را به زندگی پیوند دهد. چنان دنیای تنهایش بزرگ می شود که دیگر تحمل زندگی کردنش را ندارد. برای همین است که تلاشش را می کند تا تنهاییش را با محافظت از دوست عحیبش در برابر پسرهای بزرگتر محله بگذارد و با صحبت با دختری که دوست می دارد، پر کند. ولی تنها چیزی که واقعاً برایش کمی آرامش می آورد این است که در خانه نمیه کارشان در جایی خارج از شهر بنشیند و از پنجره بی قابش به علفزار خیره شود. ولی با همه این ها، در نهایت فشار زندگی برایش بیشتر از این هاست که جلویش را برای غرق کردن خودش در همان کانال آب بگیرد .

پ.ن.: صحنه پایانی فیلم را که رویای جیمز است و همچنیمن موسیقی پایانی فیلم را بسیار دوست می دارم

سینمای تنهاها - یادداشت چهارم

2012-02-18T18:25:00.000-05:00

زندگی دیگران - ۲۰۰۶ - آلمان

هاپوتمن یا همان مامور HGW XX/7 افسر پلیس مخفی آلمان شرقی است. آدمی است که با اصولش زندگی می کند. اصول خودش را دارد ولی سال هاست که آنچنان اصولش با اصول حزب همسان بوده اند که نیازی برای تفکر پیدا نکرده است. سال هاست که از اجرا کردن دستور های حزب راضی است. برنامه شنود از خانه دریمن است که او را بعد از مدت ها یاد اصول شخصی اش می اندازد. ماجراهای کریستا-ماریا همسر دریمن است که باعث می شود او بعد از مدت ها خودش را در برابر حزب ببیند. هاپوتمن آدم تنهایی است، سال هاست این تنهایی را در خدمت حزبش گذاشته تا در براورده شدن اهداف آن نقشی داشته باشد. ولی زمانی که آن را پس می گیرد دیگر انگار در هیچ جا جایش نیست، در هیچ طرفی از دعوا جایش نیست. ولی او آدمی نیست که جا بزند، دیگر برایش مهم نیست که چه بلایی سرش می آید و یا اینکه چه کسی دیگر قدر کارش را می داند. عمل کردن به آنچه که بهش باور دارد تنها چیزی است که برایش اهمیت دارد.

پ.ن.: هنوز هم از یادآوری آن شوخی کوچک پایان فیلم دلم شاد می شود. آنجا که هاپوتمن دارد خیابان را تمیز می کند و کتاب جدید دریمن را پشت ویترین مغازه می بیند. کتاب را ورق می زند می بیند که کتاب را به او تقدیم کرده اند بدون آن که بدانند کیست و یا چه کسی است تنها به مامورHGW XX/7 تقدیم کرده اند. صندوق دار که دارد کتاب را حساب می کند ازش می پرسد ایا کتاب را می خواهد هدیه بدهد و هاپوتمن با یک لحن خوشحالی، با یک نگاه که پر از شادی و قدر شناسی از اینکه یکی قدرش را دانسته، جواب می دهد که نه مال خودمه.

سینمای تنهاها - یادداشت سوم

2012-02-17T20:30:00.000-05:00

به همین سادگی - ۱۳۸۶ - ایران

طاهره یک مادر است به همین سادگی. حداقل این بهترین تعریفی است که برایش سراغ دارم. از همان آدم هایی است که خودم با یکیشان زندگی کرده ام. از همان آدم هایی است که معمولاً تنهایییش و کم کم خودش پشت هزاران کار کوچک روزانه گم می شود، فراموش می شود. ولی طاهره یک مادر معمولی نیست، شاید هیچوقت هم نبوده، فقط به ما گفته اند که از یک جایی طاهره خودش و تنهاییش را از پشت آن توده انبوه کار روزانه بیرون کشیده است. شاید از ابتدا هم بیرون بوده ولی چه فرقی می کند، مهم این است که آدم خودش را برای طولانی مدت یادش نرود. می خواست برود تا دیگر مجبور نباشد پنهان شود، گم شود. ولی از آن آدم هایی نبود که با خراب کردن گذشته اش آینده ای بسازد. خواست بماند تا آن چیزی را که هنوز فکر می کرد جایی برای بهتر شدن دارد ترمیم کند، ماند تا آن روند آدم های ضعیفی را که یا می روند یا تسلیم می شوند را از یک جایی بشکند.

سینمای تنهاها - یادداشت دوم

2012-02-16T17:15:00.000-05:00

روزهای وحشی بودن - ۱۹۹۰ - هنگ کنگ

بیشتر از بیست سال است که سینمای ونگ کاروای را آدم های گمشده شکل داده اند، آدم هایی با دوستی های یک روزه، روزهای بی حوصله و گذشته های پر اندوه. ولی با همه این ها آقای کاروای امیدوار است که روزی این آدم ها پیدا می شوند و راهی در پیش می گیرند که در آن محبور نباشند که از دیگر آدم ها تنها به عنوان پرکننده وقت استفاده کنند. در میان همه آن آدم های گمشده تید پلیس جوان روزهای وحشی بودن چیز دیگری است. تید از معدود آدم های دنیای ونگ کاروای است که گم نشده است. او که مسئول گشت شبانه است، تنهایی ای دارد به بزرگی شب و دلی دارد به بزرگی دریا. برای همین است که تنها راه رفتن در شب برایش کار کسل کننده ای نیست و تنها آرزویش این است که این شغل اش را رها کند و ملوان بشود. ولی لی-ژن که شروع می کند با تید دردل کند، دلش وابسته می شود. در آن دل دریاییش یک جزیره کوچک پیدا می شود. موقع خداحافظی تلفنی را نشان لی-ژن و بهش می گوید که هر شب در همین ساعت اینجاست و می توانند باز با هم حرف بزنند، اگر دلش خواست. تید می داند که او هیچ وقت تلفن نمی کند ولی هر بار که به آن کیوسک تلفن می زند، چند دقیقی در مسیرش تاخیر می اندازد تا مطمئن شود تلفن زنگ نمی خورد*.

* I never dream that she would call me, but I always stop in front of the telephone booth.

سینمای تنهاها - یادداشت اول

2012-02-15T16:45:00.001-05:00

شیرِ غم - ۲۰۰۹ - پرو

تنهایی همیشه ترسناک نیست، ولی ترس تنهایی می آورد و تنهایی که با ترس آمده باشد ترسناک است. ترس و ناامیدی چیزی است که از کودکی همراه با لالایی به فائوستا داده اند و انگار جزئی جدایی ناپذیز اوست. این تنها راهی است که مادرِ آسیب دیده اش برای محافظت از او می شناسد و برای همین آنها را همچون بن مایه ای در تمام ترانه هایی که درطول سالیان مختلف برای فائوستا خوانده، آمیخته است. وقتی مادر می میرد انگار آن بعدی از دختر که توانایی زندگی کردن داشته و به دنیا اعتماد داشته نیز می میرد و تنها چیزی که می ماند یک موجود تنهای ترسوست که می خواهد مادرش را آن جور که دوست دارد خاک کند. داستان این گونه نمی ماند، بالاخره ریشه ترس را هم می شود کند و فائوستا قدمی به آزادی نزدیک تر می شود.

پ.ن.: این داستانک کوتاه یکی از ترانه های فیلم است که پیش از این اینجا گذاشته بودم. دوستش دارم ولی مملو از ناامیدی و ترس است

سینمای تنهاها - یادداشت صفرم

2012-02-14T17:01:00.000-05:00

چند وقتی هست که دوباره مسئله خشونت در میان آدم ها ذهنم را به طور زیادی مشغول کرده. بعضی وقت ها داستان ها یا موقعیت هایی از خشونت و شقاوت های انسان های معمولی یادم می آید که نفسم همان جا می گیرد و انگار دیگر توانایی زندگی را ندارم. بگذریم، هدفم از این نوشته چیز دیگری است. چند روز پیش تر ها با دوستی راجع به فیلمی حرف می زدم، من از جریان عجیب خشونت در فیلم می گفتم و او از تنهایی عجیب آدم های فیلم. برای هر دو مان یک هو سوال شد که چگونه است که هر کداممان یک بعد از فیلم را خیلی گسترش داده ایم و حول آن فیلم را تفسیر کرده ایم. برایش گفتم که این روزها دیگر تنهایی آدم ها برایم یک پیش فرض است، همه تنهاییند. چیزی که برایش نگفتم این بود که این روزها چیزی که برایم مهم این است که این آدم های تنها وقتی کنار هم زندگی می کنند ، چه می کنند با همدیگر. چگونه تنهایی هاشان، غم ها شان و شادی هایشان بر روی زندگی دیگران تاثیر می گذارد. در همین فکر ها بودم این چند روز که به نظرم آمد یک تکانی به خاطراتم بدهم و یک مشت از آن شخصیت های تنهایی را که فقط تنها بودند را بیرون بکشم. آنهایی را که فقط در تمام داستان برای ما تنهایی می کردند. همین شد قصه این یادداشت، قرار گذاشتم با خودم که یک مجموعه از آدم های تنهای دوست داشتنی را که ته صتدوقچه ذهنم گذاشته بودم را بیاورم و به صورت روزانه یا با یک فاصله کم اینجا بنویسم. تلاشم این است که تا آنجا که می شود از همه جای دنیا باشند، (پیشاپیش شرمنده، چیزی از افریقا الان در ذهن ندارم) تا یادم بماند همه جا آسمان همین رنگ است

اسب تورین را بنگر

2012-02-11T07:49:00.001-05:00

بیشتر از هر چیز دیگری، پدر و دختر اسب تورین برای من یاد آور سوزن بان و همسرش در طبیعت بی جان بود. ولی نه تنها آن ته مانده امیدی که در طبیعت بی جان بود اینجا به چشم نمی خورد بلکه استمرار زمان در اسب تورین چنان شکل رادیکالی به خود می گیرد که حتی از فیلم های پیشین خود تار هم سبقت می گیرد و جایی بالاتر می ایستد. اگر همسر سوزن بان چشم به راه بود تا از آن کوره راهی که به خانه شان می رسید چیزی یا کسی برسد. پیرمرد و دخترش منتظر چیزی جز نابودی نیستند. کارشان این است که از پنجره به بیرون زل بزنند و منتظر بمانند. ولی آنها منتظر آدمی نیستند. همان دو باری که آدمی وارد داستان می شود تلاششان را می کنند تا هر چه سریعتر از شرش خلاص شوند. حتی وقتی خانه شان را عوض می کنند هم در فضای جدیدشان یک پنجره ای هست که آنها پشتش به انتظار بنشینند. پیرمرد و اسبش را واقعاً نمی توان مفاهیمی جداگانه تصور کرد، هر دو یک چیزند، تنها تفاوتشان این است که اسب راحتتر تسلیم سیل تباهی طبیعت می شود و از همان روز اول در انتظار مرگ است. حتی در این کار تعجیل هم می کند، بی قرار است و این برقراری را می شود در افتتاحیه ۶ دقیقه ایی فیلم به خوبی دید. اسب است دیگر حیوان نجیبی است، بر خلاف پیرمرد که نمی خواهد به این راحتی ها نابودی را بپزیرد.اگر چه در درون تسلیم امر طیبعی است، ولی سرشت انسانی اش بهش اجازه نمی دهد که به این راحتی تسلیم شود، و تار همان شش روزی را که خدا صرف خلقا بشر کرده را به کار می گیرد تا پیرمرد و دخترش را تا نابودی خودخواسته شان پیش برد.

شاید بیشتر از هرچیز دیگری در اسب تورین، غذا خوردن است که اهمیت دارد و نماد زندگی است. بیش از نیمی از زمان فیلم را ما شاهد آن هستیم که چطور پدر و دختر داستان سیب زمینی شان را می خورند. بلا تار زمان کافی را به ما می دهد تا ما رفتار آن دو را به دقت ببنیم. با آنها زندگی کنیم، ذره ذره جزئیات رفتارشان را حس کنیم و از تغییر عادت های غذا خوردنشان روند نابودی شان را حس کنیم. پیرمرد و دخترش هر روز سیب زمینی می خورند. دختر هر روز سیب زمینی ها را به یک شیوه ثابت می پزد. روز اول، غذا خوردن پیرمرد را می بینیم که با چنان ولع و سرعتی غذایش را می خورد. در تمام مدت اثری ازغذا خوردن دختر نیست. در نمای پاینی غذا خوردن پیرمرد تنها بشقاب دختر را می بینیم که تفاوت قابل توجهی با پدرش دارد. روز دوم که می رسد دوربین به سمت دختر می چرخد تا این بار شاهد غذا خوردن دختر باشیم، که چطور با آرامشی که در پدرش ندیدیم، غذا می خورد. روز سوم دوربین نما را باز می کند و کل صحنه نهار خوری را نشان مان می دهد. پدر و دختری که ما اکنون با شیوه غذا خوردن هر کدامشان به خوبی آشنا شده ایم، را در کنار هم می بینیم. می بینمشان که چه حد با هم غریبه به نظر می آیند. روز چهارم که می شود، یک مشت غریبه از راه می رسند و پدر و دختر که حضور انسان دیگری را مانع روند طبیعی نابودی شان می دانند، شروع به دور کردن شان می کنند. غریبه ها چیزی جز آب نمی خواهند ولی پیرمرد حتی همین قدر ارتباط را هم نمی خواهد. همین است که درگیری با غربیه ها و گم شدن سطل آب چیزی را درون پیرمرد می شکند، آن اراده به حیات را از بین می برد. همین است که به روز پنجم که می رسیم پیرمرد غذایش را آرامتر می خورد و حتی آن را در نیمه راه رها می کند و روز ششم دیگر هیچ نمی خورد. ترجیح می دهد که پشت پنجره بنشیند و همانند اسبش منتظر بماند، منتظر نابودی. البته همه این تصاویر و مفاهیم را باید در قالب زمان بندی تار تصور کرد و دید که چگونه استمرار زمان به او کمک می کند که مفاهیمش را ذره ذره به بیننده اش منتقل کند. چگونه استفاده استادنه اش از زمان سبب مب شود تا بیننده همراه شخصیت فیلم به درون فیلم کشیده شود و راهی برای گریز نیابد.

پ.ن.: عنوان برداشت ازادی است ازعنوان فیلم اسب کهر را بنگر ساخته فرد زینه مان

2012-02-07T22:59:00.000-05:00

هنک گروتوفسکیِ باله هیولا ها آدم تنهاییست. کلاً باله هیولاها دنیای آدم های تنهاست، دنیای آدم های خالی است، دنیای آدم های خالی تنهاست. در کل شاید هنک اینقدرها شخصیت خاصی نباشد که آدم بخواهد یک گوشه ای از ذهنش را برای به خاطر سپردنش اختصاص دهد، خود بیلی باب تورنتون شخصیت های تنهای بسیار به یاد ماندنی تر دارد. ولی آدمی مثل هنک را که حاضر است کلی رانندگی کند تا شبش را با چند قاشق بستنی شکلانی به پایان ببرد را آدم دلش می خواهد یک جایی گوشه ذهنش نگه دارد.

2012-02-01T12:55:00.001-05:00

Sometimes you look very alone, like you just got here.

Beginners (2010)

مردی که آنجا نبود

2012-01-30T04:17:00.000-05:00

اینگمار برگمان کارگردان بزرگی است، یا اگر بخواهم درست تر بگویم نام بزرگی است. از آن نام ها که به گوشه هر کاری که سنجاق شده باشد، برای هر کسی که آشنایی کمی هم با سینما داشته باشد جنبه تقدس پیدا می کند. چند باری شده که خواسته ام چیزی راجع به فیلم های مختلفش بنویسم ولی هر بار که شروع به نوشتنم کرده ام، چیزی بزرگ مانع از این کار می شده، اینگمار برگمان واقعا کیست. می توان فیلم هایش را یک به یک نقد کرد. می شود مفهوم مرگ را در مهر هفتم، خشم را در چشمه باکرگی، امید را در نور زمستانی و یا رویا های از دست رفته را در توت فرنگی های وحشی دید. ولی اینکه خود برگمان چه جور آدمی است که توانسته این گونه برای ما این مفاهیم را به طور جاودانه به تصویر بکشد، برایم همیشه مسئله بوده. آدمی که بیش از شصت فیلم دارد و چیزی بیشتر از یک سوم آنها آثاری هستند که دیدن حداقل یک بارشان خالی از فایده نیست. چند وقتی است که با خودم فکر می کنم که شروع کنم به دیدن فیلم هایش تا بلکه بتوانم از پشت آنهمه تصویر بفهمم برگمان چگونه موجودی است. بیشترشان را در سال های دور و نزدیک، جسته و گریخته دیده ام. ولی تجربه ام نشان داده که بهتریم راه شناختن یک آدم دنبال کردن آثاراش است، پیوسته، از دور تا نزدیک. از دیروز شروع کردم به دیدن، فعلا از فیلم های بسیار اولیه شروع کرده ام از مخمصه ها و تشنگی از آنهایی که برگمانشان هنوزخیلی برگمان نیست. فکر کنم در مجموع چیزی حدودی بیست تا سی فیلم خواهم دید همه آنهایی که به راحتی و با یک کیفیت قابل قبول در دسترسم قرار می گیرد. تا ببینم که چه چیزی از این نام بزرگ در ذهنم من تبدیل به یک آدم می شود. شاید که چند نوشته ای هم نصیب اینجا شد

پ.ن.: عنوان فیلمی است از برادران کوئن

2012-01-29T03:19:00.000-05:00

I’m more a workhorse than a racehorse.



What I Talk About When I Talk About Running - Haruki Murakami

2012-01-26T20:42:00.000-05:00

مقاله می نویسم، چند روزی هست که مقاله می نویسم. مقاله ای قرار بود چند ماه پیش نوشته شود و هر بار بی حوصلگی اجازه نمی داده که شروعش کنم. حالا هم که خودم را مجبور کرده ام به نوشتنش می توانم به حوصلگی را در کلمه کلمه اش ببینم. جوان تر که بودم این کاری بود که دوست داشتم، کاری بود برای بهتر ساختن زندگی، برای بهتر دیدن دنیا. ولی این روزها دنیای اطرافم را خوب نمی بینم. چشم هایم خراب شده وگرنه دنیا قبلا هم همینطور بود، با همه بدی و خوبی هایش. این چند وقت انگار در داخل یک تابوت گیر کرده بودم. تابوت که نبود، چیزی بود شبیه ژل . می شد دنیا را دید، با آدم ها حرف زد ولی موقع حرکت که می شد، تکان خوردن برایم کاری بود عذاب آور. ماجرا مثل کفشی است که خوب است، توی پا هم راحت است ولی از قالب پا یک مقداری بزرگ تر است. ایستاده که هستی همه چیز خوب است، ولی به محض اینکه آدم شروع می کند به حرکت، در همان کسری از ثانیه که پایت را بلند می کنی ولی هنوز پایت به سقف کقش نرسیده تا ان را با خود بلند کند، چنان آزاد است که وقتی بار کفش می افتد رویش انگار سال هاست که در غل و زنجیر است. انگار که دلش حرکت نمی خواهد. می خواهد برگردد روی زمین.
در این مدت یک دوست سرخپوستی هم پیدا کرده بودم. هر بار که می دیدمش می گفت من همچون باد آزاد و رها بودم ولی بعد خودم را اسیر کردم، مردمم را اسیر کردم، باید مبارزه می کردم، نباید تسلیم می شدم. من هم مدام با خودم فکر می کردم که نباید تسلیم شد. دنیا که جای این جور تابوت ها نیست. آدم های مرده را هم حتی نباید در تابوت گذاشت. آدم باید برود، باید حرکت کند. تابوت را باید رها کرد، باید از میله ها بیرون رفت همان طور که جک نیکلسون رفت. برای بیرون رفتن تغلا می کردم، تلاش می کردم. ولی خوب که نگاه می کردم میله ها واقعی نبودند، تابوت هم میخی نداشت، هر طور که حساب می کنی همه چیز انگار واقعیتی بود پیچیده شد در هزار لایه خیال. خیال هایی در هم تنیده که با ترس محکم شده است. لایه هایی که خودشان برای توجیه یک دیگر به وجود آمده اند و همه شان انگار برای مقابله و یا حتی همراهی با واقعیت در کنار هم قرار گرفته اند. بعد خوب معلوم است که این ترکیب چه بر سر آدم می آورد، آدم گم می شود. نمی داند با امیدهایش چه کند، نمی داند کجا ببردشان. می ماند که امید هایش را روی خیال بسته و یا واقعیت. می شود مثل آن پرنده گرفتار آهنگ فریدون فروغی، هم او که آسمون براش فرقی با قفس نداشت. انگار که این تابوت رو گذاشته بودم اینجا وسط دنیا تا ترس روبرو شدن با خارج را از یاد ببرم. دنیای کوچک داخل تابوت را می شود راحت دید، شناخت و به آن عادت کرد. می شود راجع بهش غر زد و یا حتی فخر فروخت. ولی نمی شود که تا ابد انجا ماند. واقعیت و یا که خیال باید رفت. ولی ترس چیز بدی است آدم را می گیرد. خیال و واقعیت را می آمیزد تا پای آدم را ببندد، که آدم نرود. اما بالاخره ان لحظه هم می رسد، همان لحظه که مرغ قصه رها شد میون بیم و امید تا به یک افقی برسد، سفید و سیاهی افقش بماند برای بعدها ولی.

2012-01-23T12:58:00.001-05:00

یک وقتی هست که می بینی وسط همه بالا و پایین های روز، وسط همه کارها، داری با خودت این ترانه را می خوانی و یک هو به خودت می آیی که من کی به این جا رسیدم

2012-01-15T16:16:00.000-05:00

Alan: Yes dear we care in a hysterical way, not like heroic figures of a social movement. I saw your friend Jane Fonda on TV the other day. Made me want to run out and buy a Ku Klux Klan poster.

Penelope: My friend Jane Fonda? What the hell does that mean?

Alan: You're the same breed. You're the same kind of involved, problem-solver woman. Those are not the women we like. The women we like are sensual, crazy, shot full of hormones. The gatekeepers of the world, the ones who want to show off how perceptive they are, We don't give a shit about what women you like!

2012-01-07T23:16:00.001-05:00

The last few weeks, I really did think I would die, I’m not saying this to threaten you. It’s a fact. That’s how lonely and sad I was. Dying is not that hard. Like the air being sucked slowly out of a room, the will to live was slowly seeping out of me. When you feel like that, dying doesn’t seem like such a big deal. I never even thought of the children. What would happen to them after I died didn’t enter my mind. That’s how lonely I felt.

South of the Border, West of the Sun - Haruki Murakami

2012-01-06T06:40:00.002-05:00

شب آنقدر ها هم طولانی نیست، ولی وقتی آدم قرار است از نیمه شب تا دم دم های صبح را در یک اتوبوس بین شهری بگذراند و تنها یک یک دستگاه پخش موسیقی ساده دارد و از خواب هم خبری نباشد، یک ذره طولانی می شود.آدم می ترسد. بعد با خودش حساب می کند که در این مدت فقط می شود ۵۰ بار آهنگ ۴:۴۵ را که دوست دارد گوش دهد و یک لبخند محو می نشیند روی لبش. هر بار که آهنگ از اول شروع می شود فکری جدید می آورد با خودش قبلی ها را می شوید و چیزهای جدید را جایگزنش می کند. بعد آدم با خودش فکر می کند که کاش چیزی داشت که این حرف هایش، این فکر هایش را می نوشت، برای خودش یا برای نوشته شدن در اینجا. ولی چیزی نیست در آن تاریکی شب. پس می نشیند و باز می رود در همان عالم فکر و خیال، کلمه ها را می گذارد کنار هم، جمله می سازد ، خط می زند، پاک می کند و جمله هایش را با نقطه تمام می کند. بعد برای اینکه دلش آرام شود تمام آن نوشته هایش را با انگشت بر روی هوا می نویسد، شاید که برای کسری از ثانیه جایی ثبت شوند و بعد ها یادش بیایید که شب نیز می گذرد

Meet Me At The Museum [Flickr]

2012-01-03T03:07:26-08:00

Diary of a Shinjuku Thief posted a photo:

2012-01-02T21:09:00.000-05:00

I never dream that she would call me, but I always stop in front of the telephone booth.

Days of Being Wild

2011-12-31T18:39:00.001-05:00

از احوال این روزها (+)

و این فقط یک عکس نیست

2011-12-29T08:30:00.000-05:00

۱. اینکه روزگارِ ما میلِ به نوستالژی دارد؛ میلِ به گذشته‌ای دور از دست؛ میلِ به یادآوریِ مُدامِ این گذشته‌‌ای که حالا خاطره‌ای‌ست دوردست. عکس ها نقشِ مهمّی در این نوستالژی دارند؛ یعنی میلِ به نوستالژی را در وجودِ مردمانِ این روزگار دوچندان می کنند. اصلاً، انگار، عکّاسی هنری‌ست که رو به مرثیه دارد؛ از چیزی می گوید (تصویر می کند؟ تفسیر میکند؟) که نیست و، انگار، چیزهایی که عکّاسی شده‌اند، صرفاً، به همین دلیل که عکّاسی شده‌اند، اندوه‌ بارند و غمی از گذشته را به امروز منتقل میکنند. «عکس ها یادآورِ مرگند.» عکس را، انگار، به نیّتِ ماناکردنِ چیزها می گیرند؛ سدّی در برابرِ فنا، محافظی در برابرِ آسیب پذیری‌، امّا، درعین حال، عکّاسی از چیزها مشارکتِ عکّاس است در میراییِ چیزها، در آسیب پذیریِ چیزها، در بی ثباتی و ناپایداری‌شان. و کارِ عکس ها چیست؟ لحظه ها را «بُرش می زنند» و بعد این لحظه‌ها را «ثابت می کنند» تا «گواهِ تبخیرِ بی وقفهی زمان» باشد.

۲. چند سال پیش یک مسافرتی رفته بودیم که در نوع خودش تجربه جدیدی بود ولی درانتهای سفر یک سری دلخوری های ماند بین افراد که تا همین الان هم برقرار است. آن وقت ها تازه دوربین خریده بودم و همین طور فقط دوست داشتم که عکس بگیرم، بدون آنکه چیزی خاصی از تنظیماتش بدانم. نتیجه اش شد یک تعداد زیادی عکس که آنچنان جریان خاطره دردناکی برایم زنده می کردند که حتی تحمل دیدن شان را نداشتم. نه دلم می آمد همه شان را یک جا از بین ببرم، نه توانایی اینکه بتوانم یک به یک بررسی شان کنم تا آنها که شاید اثری از زیبایی داشتند را نگه دارم. یک روزی در یک اتوبوس بین شهری در حالی که از دیدن دوستی بر می گشتم، خودم را محاصره کردم. در آن ناکجا آباد وسط جاده هیچ راه فراری هم نداشتم برای گریز از روبه رو شدن با گذشته. اول از پاک کردن عکس های معمول شروع کردم. آنهایی که هیچ ارزشی دیگر نداشتند، جا باز می شد برای صحنه های جدیدتر. بعد دیدم نه حالم خوب است. قوی تر از آنم که خاطرات قدیمی از پا درم آورد . شروع کردم به دین عکس های آن سفر. از هر ده تا یکی را نگه داشتن. خاطرات را دست چین کردن، تصاویر را آراستن، و نتیجه اش شد چیزی که نوای مرثیه اش دیگر از دور به بلندی شنیده نمی شد.

۳. قدیم تر ها که دوربین نداشتم هیچ علاقه ای نداشتم که در عکس های دسته جمعی و یا حتی دوستانه شرکت کنم. سالیان درازی است که ذهنم تمام جزئیات ریز و درشت، و خوب و بد وقایعی را که برایم افتاده را هر روز جلوی چشم هایم می آورد. بعد از حدود سه دهه زندگی تنها چیزی که دلم را تقریبا خوش می کند این است که یاد گرفته ام ناراحتی را در پس و پشت های ذهنم مخفی کنم، مهار حافظه را در دست بگیرم و آن چیزی که در نهایت یادم می آید خیلی آزار دهنده نباشد. ولی وقتی به عکس ها نگاه می کنم، دیگر نمی توانم چیزی را مخفی کنم . برایم می شوند فراتر از یک تصویر، می شوند واقعیتِ مطلقِ تمام وقایع ماجرا به طور زنده و کامل. برای همین است که وقتی عکس می گیرم قاب هارا بسته تر می کنم، نور و رنگ تصویر را تنظیم می کنم، تا آدم ها و اشیاء را از مکان و زمانشان جدا کنم. برایم بشوند یک تصویر فراتر از زمان و مکان. تقریباً مطلق.

۴. همین است که عکس، در عینِ هستی نشانی از نیستیست. چیزی را که نیست می بینیم. چیزی را که بوده است. و چیزی که نیست، چیزی که فقط در عکس هست، انگار، بیشتر هست؛ انگار هستی اش مضاعف است. تصویری‌ست که درجا بَدَل می شود به تصوّری در خیالِ آن‌که این تصویر را دیده. عالمِ خیال، انگار، نیستی را بیشتر پسند می کند. در طلبِ چیزی‌ست که نیست؛ که پیشِ چشم است، امّا دور از دسترس است. حضور است در عینِ غیاب و غیابی ست در عینِ حضور. برانگیزاننده‌ی احساسات است و نشانِ جادوی عکس: نشسته‌ایم و خیره‌ی عکسی شده‌ایم که واقعیتی دیگر است؛ واقعیتی که آشناست در عینِ غریبگی؛ واقعیتی که ترجیحش می دهیم به واقعیتِ آشنای همیشگی.

۵. عکاسی از آدم های غریبه توی خیابان، توی پارک، توی موزه و یا هر جای دیگر را دوست دارم. قاب را لازم نیست برایشان تنگ کرد، همه آن چیزی که برایم دارند همان قاب است. همان می شود گذشته و آینده شان. می شود مدخلی برای ورود به دنیا خیال، برای ساختن زندگی های جدید، دنیایی بدون ترس.

پ.ن.۱: نقل قول ها از کتاب درباره‌ی عکاسی نوشته سوزان سانتاگ

پ.ن.۲: با تشکر از آقای آزرم بابت معرفی کتاب و این نوشته که باعث نوشته شدن این متن شد

2011-12-22T08:20:00.001-05:00

یکی باید باشد که یک روز یک داستانی بنویسد راجع به یک فانوس دریایی که یک روز یک سری تخته پاره جمع کرد و خودش را از خشکی کند و سوار آن تخته ها به دریا رفت

2011-12-18T22:33:00.002-05:00

She lies back and pulls the blanket over herself. Ohlsdorfer turns on his side and fixes his eyes stopped on the window. The girl stares at the ceiling, her father at the window.

Landscape in Mist [Flickr]

2011-12-16T06:58:16-08:00

Diary of a Shinjuku Thief posted a photo:

You get to me

2011-12-12T23:55:00.003-05:00

تا همین چند ماه پیش جان کاساواتیس برای من تنها نامی بود در کنار دیگر نام های بزرگ سینما که حتی نمی دانستم چقدر بزرگ است و بزرگی اش برای چیست. پانزده دقیقهِ اول زنی تحت تاثیز را که دیدم احساسی داشتم که بعد تر های جینی رپِ فیلم صورت ها برایم به کلام در آورد، احساسی بود که بعد ترها فهمیدم آدم بعد از دیدن هر کدام از پنج فیلم مهم (سایه ها، صورت ها، زنی تحت تاثیر، کشتن حسابدار چینی و شب افتتاح) کاساواتیس پیدا می کند. جایی هست در صورت ها بعد از اولین شبی که جینی و ریچارد با هم گذرانده اند. جینی یک حالت عجیبی از خوشحالی دارد ولی در حال به خاطر سن و سالش نمی خواهد حاشیه اطمینان را هم رها کن برای همین رو ریچاردمی گوید You're a son of a bitch. Do you know that? Because you get to me.

جان کاساواتیس بازیگر بود، بازیگر تلویزیون و نقش های دوم سینما. ولی کاساواتیس چیزی بیشتر از این می خواست. چیزی که او می خواست از رابطه های انسانی و اثرات اجتماع بر آن نشان دهد، احتیاجی به تجحیزات پیچیده و بازیگران درجه یک سینما نداشت. برای همین بود که کاساواتیس کارش را با یک گروه کوچک شروع کرد. داستان هایش را خودش می نوشت، بازیگرانش که اغلب به طور مانداگاری با هم همکاری داشتند را از تلویزون آورد و کارش را شروع کرد. سبک خاصش در فیلم برداری شامل استفاده از نماهای بسته فراوان و فیلمبرداری های داخلی باعث می شد که روند فیلم برداری سریع و کم هزینه باشد و این گونه بود که اولین فیلم های سینمای مستقل آمریکا را تولید کرد. نماهای بسته یکی از مهمترین ترفتدهایش برای نشان دادن روحیات شخصیت هایش بود. نماهای صورت های خندانی که هر لحظه آماده گریه هستند یا نزدیک جنون انند یا اینکه در دنیا گیج شده اند. شاید چیزی حدود ۵۰ درصد صحنه های فیلم صورت ها را کاساواتیس با این شیوه فیلم برداری کرد تا بتواند آن تاثیر عمیقی را که می خواهد بر ببیننده بگذارد. ولی این استفاده بی محابا باعث شد تا کارهای بعدی اش را با پختگی بیشتری بسازد که نمونه اش در زنی تخت تاثیر کاملاً هویدا بود.

داستان آدم های کاساواتیس داستان آدم هایی است که می خواهند از آن غالبی که در محیط دارند خارج شوند و محیط جدید بسازند پیرامون خود. همانطور که خودش از قالب بازیگری در آمد تا بتواند فیلم هایش را بسازد و آدم هایش را به دنیا معرفی کند و در این راه شاید بیشتر از هر چیزی روی ارتباطی که می توانست با بینندگانش برقرار کند حساب می کرد. به قول خودش که "مردم کم کم دیگر فراموش کرده اند که چطور واکنش نشان دهند. چیزی که من سعی دارم با فیلم های بسازم، چیزی است که تماشاگران بتوانند به آن واکنش نشان دهند." برای همین است که شخصیت های فیلم هایش به طور دایم در تلاشند تا مسیری را که بر خلاف حرکت رودخانه دارند را به پیش ببرند و از فیلمی به فیلمی دیگر بر انجام این کار موفق تر می شوند. انگار که کاساواتیس از فیلمی به فیلمی دیگر تماشاگرانش را آموزش می دهد که چگونه واکنش نشان دهند و همین به قهرمان داستانش کمک می کند که بشتر به پیش رود. از هیو خواننده بلوز سایه ها اولین فیلم کاساواتیس که مردم ترجیح می دهند تا برایشان لطیفه بگوید تا اینکه آواز بخواند، میپل لانگِتی قهرمان حساس زنی تحت تاثیر که آدم های اطرافش نمی توانند شیوه های ارتباطی او با را در قالب رفتارهای شناخته شده شان بگذارند و او را تا حد جنون می برند تا بلکه طبیعی شود. و در آخر میرتل گوردن ستاره تئاتر و آخرین شخصیت مهم کاساواتیس که به نوعی بالاخره موفق می شود بر این چرخه بی وقفه جایگاه اجتماعی و مسئولیت پایان دهد و نقشش را آنگونه که دوست دارد و فکر می کند درست است اجرا کند و در آخر هم این تماشاگران هستند که ارزش واقعی کار را درک می کنند و در کمال عصبانبیتِ کارگردان و تهیه کننده از کار استقبال می کنند.

همه این ها را که بگذاریم کنار هم می بینیم که چگونه کاساواتیس در دهه ۶۰ و ۷۰ که از مهمترین دوران های سینمای آمریکا بودند توانست با روش هایی ساده راهی برای خودش باز کند که امروزه بسیاری به عنوان سینمای مستقل آمریکا می شناسندش و هر سال تعداد زیادی فیلم را در حیطه خود در بر می گیرد.

پ.ن.: پیش تر ها راجع به زنی تحت تاثیر و شب افتتاح (اینجا و اینجا) نوشته ام نخواستم که توضیح دوباره شود

2011-12-08T17:47:00.001-05:00

یک روزهایی هست که آدم دارد صفحه های اینترنت را بالا و پایین می کند که یکهو می بیند بعد از چند کلیک یکی از نوشته های قدیمییش جلویش باز می شود. نوشته ای که دوستش داشته، برای نوشتن کلمه کلمه اش فکر کرده ولی حالا انگار یک جور معذبی است در برابرش. انگار که با آدمی که آن را نوشته یک رودروایستی پیدا کرده. بعد دستش می رود تا صفحه را ببندد و به این دیدار ناگهانی ناخوشایند زودتر خاتمه دهد که به یاد ویدوئو می افتد که در پایان متن است و دلش یکهو هوای آن را می کند. تصویرها را نمی خواد فقط نوای ملودی اش را می خواهد. موسیقی را می گذارد تا یک بار برای خودش پخش شود، بعد یک بار دیگر، بعد با خودش می گوید چرا که نه. موسیقی را می گذارد روی تکرار دائم تا همین طور برای خودش بنوازذ و در هوای نسبتا سر خانه خودش را زیر پتو مچاله می کند به این امید که ساعتی دیگر که از خواب بیدار می شود فضای تاریک خانه پراز آن نوا شده باشد.

2011-12-07T20:51:00.001-05:00

I will remember the kisses
our lips raw with love
and how you gave me
everything you had
and how I
offered you what was left of
me,
and I will remember your small room
the feel of you
the light in the window
your records
your books
our morning coffee
our noons our nights
our bodies spilled together
sleeping
the tiny flowing currents
immediate and forever
your leg my leg
your arm my arm
your smile and the warmth
of you
who made me laugh
again.

Charles Bukowski

2011-12-01T07:30:00.000-05:00

Ode a l'oubli - Louise Bourgeois

In a Network of Lines That Intersect - 4th Intersect [Flickr]

2011-11-19T02:04:28-08:00

Diary of a Shinjuku Thief posted a photo:

ورای یک ذهن منطقی

سینمای تنهاها - یادداشت پنجم

سینمای تنهاها - یادداشت چهارم

سینمای تنهاها - یادداشت سوم

سینمای تنهاها - یادداشت دوم

سینمای تنهاها - یادداشت اول

سینمای تنهاها - یادداشت صفرم

اسب تورین را بنگر

مردی که آنجا نبود

What I Talk About When I Talk About Running - Haruki Murakami

Carnage (2011)

Meet Me At The Museum [Flickr]

و این فقط یک عکس نیست

The Turin Horse - Bela Tarr

Landscape in Mist [Flickr]

You get to me

Charles Bukowski

In a Network of Lines That Intersect - 4th Intersect [Flickr]