ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ - ΛΑ'Ι'ΚΟ

''Χαιδαρι''- Βαμβακαρης Μαρκος

2015-11-04T13:04:00.002-08:00

https://youtu.be/ulbpva1Rc-E

2015-11-04T13:03:00.001-08:00

https://youtu.be/ulbpva1Rc-E

''ΕΓΩ ΡΕΜΠΕΤΗΣ ΗΜΟΥΝΑ'' (1940)

2012-07-24T16:37:00.002-07:00

ΜΟΥΣΙΚΗ: Π. ΤΟΥΝΤΑΣ ΣΤΙΧΟΙ: Σ. ΧΡΥΣΙΝΗΣ ΦΩΝΕΣ: Χ. ΜΑΥΡΙΔΗΣ - ΚΗΡΟΜΥΤΗΣ Σ. ΕΤΟΣ: 1940 Εγώ ρεμπέτης ήμουνα από μικρό παιδάκι ποτέ δεν είχα στη καρδιά λαχτάρες και μεράκι Και με τα κοριτσόπουλα σαν το πουλί πετούσα με μπουζουκάκι και κρασί μαζί τους εγλεντούσα Μα τι να πω της τύχης μου μου μ' έστειλε να μπλέξω στης Δραπετσώνας τα στενά ζωή να κινδυνέψω Χωρίς να θέλω αγάπησα κι έχω βαθιά τον πόνο για μια Δραπετσωνίτισσα σαν το κεράκι λυώνω. ΦΩΝΕΣ: Χ. ΜΑΥΡΙΔΗΣ - ΚΗΡΟΜΥΤΗΣ Σ.

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΕΦΥΓΕ ΑΠΟ ΚΟΝΤΑ ΜΑΣ ΤΟΝ ΜΑΡΤΙΟ ΤΟΥ 2007 Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΜΑΣ ΣΥΝΘΕΤΗΣ Ο ΜΠΑΜΠΗΣ ΜΠΑΚΑΛΗΣ - (1920 - 2007)

2012-03-25T16:23:00.000-07:00

Μπάμπης Μπακάλης (1920 – 2007)

Ο Μπάμπης (Λάμπρος) Μπακάλης υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και συνάμα εμπορικότερους συνθέτες του λαϊκού μας τραγουδιού, που σημάδεψε με τις επιτυχίες του το λαϊκό πεντάγραμμο για δεκαετίες ολόκληρες, τραγούδησε τις χαρές και τις πίκρες του Έλληνα και ανέδειξε πολλούς μεγάλους μετέπειτα ερμηνευτές.

Γεννήθηκε το 1920 στα Κανάλια Καρδίτσας. Η μουσική τον κέρδισε σύντομα, καθώς από τα νεανικά του χρόνια άρχισε να δουλεύει ως μπουζουξής στη Θεσσαλονίκη, στη Λάρισα, στα Τρίκαλα και σε άλλες πόλεις. Το 1944 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και για πρώτη φορά εργάστηκε στο μαγαζί του Γιγουρτόπουλου στον Πειραιά. Το 1958 εμφανίστηκε στο Μενίδι, στου Γκίκα, παρέα με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, τον Μιχάλη Μενιδιάτη, τον Σπύρο Ζαγοραίο και τον Γιώργο Λαύκα.

Δύο χρόνια αργότερα αποφάσισε να συνεργαστεί με τον Δημήτρη Γκούτη κι έτσι άνοιξαν ένα μαγαζί «Στου Μπερέκου» στην οδό Ψαρών (στον Άγιο Παύλο). Όμως, ένα τυχαίο περιστατικό, ένας τραυματισμός του, τον ανάγκασε να αποσυρθεί από τη νύχτα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Στο μεταξύ, άρχισε να καταπιάνεται και με τη σύνθεση, που αποδείχτηκε στην πορεία πως ήταν το μεγάλο του ταλέντο. Κατά τη διάρκεια της μουσικής πορείας του, έγραψε γύρω στα 1.500 τραγούδια, όμως ταλαιπωρήθηκε αρκετά, λόγω των αριστερών πολιτικών του πεποιθήσεων.

Ο πρώτος του δίσκος «Κάποια μάνα αναστενάζει» (σε συνεργασία με τον Βασίλη Τσιτσάνη) το 1948 ήταν για πολύ καιρό απαγορευμένος -φέρεται να σώθηκε από τη φυλάκιση, γιατί ήταν συγγενής του πρωθυπουργού Νικόλαου Πλαστήρα. Η «μάνα» με τη φωνή της Σωτηρίας Μπέλλου έχει μείνει διαχρονική, αλλά έγινε και η αιτία να ψυχραθούν οι σχέσεις του Μπακάλη με τον Τσιτσάνη. Τις διαφορές τους τις έλυσε, αρκετά χρόνια αργότερα, η Δικαιοσύνη.

Από τα πρώτα του τραγούδια ήταν ακόμη το «Για στάσου Χάρε να σου μιλήσω» (1949) σε στίχους Κώστα Βίρβου, «Ο μελλοθάνατος» και η «Πικραγκουριά» (το τραγούδησε ο ίδιος). Στα χρυσά χρόνια του λαϊκού τραγουδιού, ο Μπάμπης Μπακάλης ενέγραψε στη συνείδηση των λαϊκών ανθρώπων και άλλες συνθέσεις του: «Αγωνία», «Αδικημένη μάνα», «Για να μη μας τυραννάνε», «Δεν έχω βγάλει το σχολείο», «Δεν έχω πλούτη να σου χαρίσω», «Δεν με πόνεσε κανείς», «Με ξυπνάς χαράματα», «Έκαψα την καλύβα μου», «Πληγωμένοι κι οι δυο», «Πριν χαράξει θα φύγω», «Συρματοπλέγματα βαριά», «Τα χείλη σου όσα κι αν πουν», «Στο σκαλί το τελευταίο», «Μεσ' τα γλυκοχαράματα», «Ξύπνα καημένε Περικλή» κ.ά.

Ήταν, επίσης, ο δημιουργός που ανέδειξε κάποια μεγάλα αστέρια, δίνοντάς τους το πρώτο σουξέ της καριέρας του, όπως στον Στέλιο Καζαντζίδη το «Θέλω να πεθάνω», στη Γιώτα Λύδια το «Βαδίζει μέσ' στην ερημιά μια μάνα πικραμένη», στην Καίτη Γκρέυ το «Χτύπα καμπάνα θλιβερά τον κόσμο να ξυπνήσεις», στον Αντώνη Ρεπάνη το «Όλος ο κόσμος με μισεί», στον Στράτο Διονυσίου το «Ηλεκτρόφωνο» κ.ά. Τραγούδια του ερμήνευσαν, επίσης, οι Σωτηρία Μπέλλου, Μαρίκα Νίνου, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Βίκυ Μοσχολιού, Πόλυ Πάνου κ.ά.

Πέθανε, σε ηλικία 87 ετών, στις 26 Μαρτίου του 2007.

''Σαν σημερα εφυγε απο κοντα μας ο γνωστος σε ολους μας Γιωργος Μπατης η αλλιως Γιωργος Τσωρος''

2012-03-10T09:17:00.000-08:00

Γιώργος Μπάτης (1890 – 1967)

Από τους σημαντικότερους ρεμπέτες της προπολεμικής εποχής, γνωστός και ως Γιώργος Αμπάτης. Το πραγματικό του όνομα ήταν Γιώργος Τσωρός. Γεννήθηκε το 1885 στα Παλαιά Λουτρά Μεθάνων και σε ηλικία 8 ετών μετακόμισε στον Πειραιά. Στρατεύτηκε το 1908 και υπηρέτησε έως το 1920! Έμαθε μπαγλαμά στις στρατιωτικές φυλακές, όπου τον έκλειναν τακτικά γιατί λιποτακτούσε. Από το 1915 έπαιζε μπαγλαμά και τραγουδούσε στους τεκέδες και τα ταβερνάκια του Πειραιά.

Το 1925 άνοιξε το πρώτο του χοροδιδασκαλείο «Κάρμεν» στη Δραπετσώνα και το 1931 ένα καφενείο - τεκέ, το «Ζώρζ Μπατέ», στα Λεμονάδικα του Καραϊσκάκη (Ακτή Τζελέπη), όπου σύχναζαν όλοι οι μάγκες της εποχής. Έξι χρόνια αργότερα, του το έκλεισαν και αναγκάστηκε να κάνει άλλο στο Γιουσουρούμ του Πειραιά, όπου συνέχισε να διδάσκει το μπουζούκι. Παράλληλα, εξασκούσε και άλλα επαγγέλματα, όπως κομπογιαννίτης (πουλούσε «ελιξίρια» για τα δόντια, για τους κάλους, κ.λπ.), παλαιοπώλης, ενεχυροδανειστής, μικροπωλητής, κ.ά.

Το 1934, μαζί με τον Μάρκο Βαμβακάρη, τον Ανέστη Δελιά και τον Στράτο Παγιουμτζή, σχημάτισε το πρώτο ρεμπέτικο συγκρότημα και εμφανίστηκε στην «Ανάσταση» του Πειραιά, στο μαγαζί του Κωνσταντόπουλου (2 μπουζούκια, μπαγλαμάς και τραγούδι). Ήταν η «Τετράς η ξακουστή του Πειραιώς», όπως την ονόμασε ο ίδιος.

Αν και ηχογράφησε μόνο 17 τραγούδια σε δίσκους γραμμοφώνου, υπήρξε ένας από τους θεμελιωτές του κλασικού πειραιώτικου ρεμπέτικου τραγουδιού. Οι σημαντικότερες επιτυχίες του: «Ο τεκές του Μπάτη», «Ο Ωρωπός», «Από κάτω απ' το ραδίκι», «Βάρκα μου μπογιατισμένη», «Η Παπαδιά», «Ο Θερμαστης», «Κάτω στην Άγια Μαρίνα», «Ατσιγγάνα με φωνάζουν», «Εφουμέρναμε χασίσι», «Ο γαλατάς», «Η Αλεξάνδρα», «Γιαχνί σοκάκι», «Κάτω στο γυαλό στην άμμο», «Φωνογραφητζήδες», «Βλέπω τέσσεροι παρέα», «Στρατώνα», «Καμηλιέρικο», «Ζεϊμπεκάνο Σπανιόλο» («Ζούλα σε μια βάρκα μπήκα»), «Ο Mπουφετζής», «Σού 'χει λάχει», «Μάγκες καραβοτσακισμένοι», «Το μπαρμπεράκι», «Γυφτοπούλα στο χαμάμ» κ.ά.

Ο Γιώργος Μπάτης αγαπούσε τα παλιά λαϊκά και ρεμπέτικα όργανα. Στο σπίτι του διατηρούσε μια συλλογή από πέντε μπουζούκια, δυο μπαγλαμάδες, ένα μισομπούζουκο, μια κιθάρα και μια ρομβία - λατέρνα. Είχε πολύ έντονη την αίσθηση του χιούμορ και οι πλάκες του άφηναν εποχή. Ντυνόταν πάντοτε στην «πέννα», στο κλασσικό στυλ του «παλιόμαγκα», με μαύρο κουστούμι, άσπρο πουκάμισο, παπιγιόν, σκληρό καπέλο και κρατούσε μπαστουνάκι. Φορούσε στιβάλια μυτερά και ψηλοτάκουνα, χαρακτηριστικά παπούτσια των «Κουτσαβάκηδων».

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τριγύριζε στα γνωστά του στέκια, ταβέρνες και καφενεία του Πειραιά, παίζοντας στις παρέες τραγούδια από το ένδοξο παρελθόν του. Πέθανε στις 10 Μαρτίου 1967 και κηδεύτηκε -σύμφωνα με την επιθυμία του- παρέα με τον αγαπημένο του μπαγλαμά (έργο του Τσακιριάν).

''Σαν σημερα εφυγε ο μεγαλος μας μαεστρος Γιωργος Ζαμπετας''

2012-03-10T09:13:00.000-08:00

Γιώργος Ζαμπέτας (1925 – 1992)

Συνθέτης, βάρδος του λαϊκού τραγουδιού και δεξιοτέχνης στο μπουζούκι. Γεννήθηκε στις 25 Ιανουαρίου του 1925 στην Αθήνα. Τα πρώτα μαθήματα στο μπουζούκι τα πήρε από τον κουρέα πατέρα του και από το 1950 άρχισε να εργάζεται επαγγελματικά σε λαϊκά κέντρα. Στη δισκογραφία μπήκε το 1953.

Το 1959 ο Μάνος Χατζιδάκις τον έκανε «σολίστ» στις συνθέσεις του. Τα επόμενα χρόνια, ο Γιώργος Ζαμπέτας «κέντησε» με τις ξεχωριστές πενιές του τις εισαγωγές και τα τραγούδια των Θεοδωράκη, Ξαρχάκου, Πλέσσα, Μαρκόπουλου, Μαρκέα, Καπνίση και πολλών άλλων συνθετών. Έγραψε ακόμα τραγούδια με τους Πυθαγόρα, Καγιάντα, Πρετεντέρη, Παπαδόπουλο, Τζεφρώνη, Μπακογιάννη και Παπαγιαννοπούλου, ενώ συνεργάστηκε στενά με τον κορυφαίο στιχουργό Χαράλαμπο Βασιλειάδη - Τσάντα, τον ποιητή Δημήτρη Χριστοδούλου και τον Αλέκο Σακελλάριο.

Στο ενεργητικό του περιλαμβάνονται πάνω από 250 τραγούδια, τα περισσότερα από τα οποία έγιναν επιτυχίες, όπως Πατέρα κάτσε φρόνιμα, Ρωμιός αγάπησε Ρωμιά, Σταλιά-σταλιά, Τι σου ’κανα και μ’ εγκατέλειψες, Τι γλυκό να σ’ αγαπούν, Ο πενηντάρης, Μάλιστα κύριε, Ο πιο καλός ο μαθητής κ.ά. Με τα τραγούδια του ανέδειξε μια ολόκληρη γενιά τραγουδιστών: Τόλης Βοσκόπουλος, Μαρινέλλα, Δημήτρης Μητροπάνος, Βίκυ Μοσχολιού, Σταμάτης Κόκοτας, Δούκισσα κ.α.

Πήρε μέρος σε αρκετές θεατρικές παραστάσεις και κινηματογραφικές ταινίες (Κόκκινα Φανάρια, Λόλα, Οδός Ονείρων κ.ά.).

Πηγαίος, αθυρόστομος, χιουμορίστας, αλλά και μάγκας, αποκριθείς σε ερώτηση δημοσιογράφου για τη σχέση του με το χασίσι, απάντησε: «Αν έχω φουμάρει χασίσι; Λιβααααάδια. "Μάλιστα κύριε" (τίτλος τραγουδιού του Γ. Ζαμπέτα, με ερμηνεία δική του και στίχους του Αλέξανδρου Καγιάντα)».

Πέθανε στις 10 Μαρτίου του 1992.

''ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΕΦΥΓΕ Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΜΑΣ ΜΑΡΚΟΣ''

2012-02-08T10:48:00.000-08:00

Μέχρι τα δώδεκά του χρόνια είχε εργαστεί σε κλωστήριο, ύστερα ως χασάπης, εφημεριδοπώλης, οπωροπώλης και λούστρος. Σχολείο πήγε λίγο αλλά σταμάτησε νωρίς γιατί έπρεπε να δουλέψει όταν πήραν τον πατέρα του στο στρατό. Έπρεπε, ως ο μεγαλύτερος, γιος της οικογένειας να στηρίξει την οχταμελή οικογένεια.
Το 1917, ήταν 12 ετών, μπάρκαρε για τον Πειραιά όπου δούλεψε ως εκδορέας στα σφαγεία, γαιανθρακεργάτης, ακόμα και ως λιμενεργάτης. Τα βράδια όμως που σύχναζε στους τεκέδες πρωτάκουσε το μπουζούκι και εντυπωσιάστηκε τόσο που βάλθηκε να το μάθει. Και τα κατάφερε. Μέσα σε ελάχιστους μήνες έγινε ένας από τους καλύτερους αυτοδίδακτους μπουζουξήδες.

Αργότερα ξεκίνησε να γράφει τραγούδια, ταλέντο που κληρονόμησε από τον παππού του. Λίγο μετά το 1933, μετά από πιεστική παρότρυνση του Σπύρου Περιστέρη ηχογράφησε τον πρώτο δίσκο με μπουζούκι στην Ελλάδα, το «Καραντουζένι» («Να ‘ρχόσουνα ρε μάγκα μου»). Τα ρεμπέτικά του σημείωναν επιτυχία και ο Μάρκος ήταν περιζήτητος.

Μέχρι το 1933 είχε γράψει 50 τραγούδια. ενώ το 1935 γράφει, μεταξύ άλλων, την «Φραγκοσυριανή», ίσως το πιο γνωστό του τραγούδι. ο ίδιος αφηγείται για την δημιουργία του τραγουδιού.
«Όλος ο κόσμος της Σύρου μ’ αγαπούσε πολύ, διότι κι εγώ ήμουν Συριανός και το είχαν καμάρι οι Συριανοί. Κάθε καλοκαιράκι με περίμεναν να πάω στη Σύρα να παίξω και να γλεντήσει όλη η Σύρα μαζί μου. Το 1935 πήρα μαζί μου τον Μπάτη, τον αδερφό μου τον μικρό και τον πιανίστα Ροβερτάκη και πήγα για πρώτη φορά στη Σύρο, σχεδόν είκοσι χρόνια αφ’ ότου έφυγα από το νησί. Πρωτόπαιξα, λοιπόν, σ’ ένα μαγαζί στην παραλία, μαζεύτηκε όλος ο κόσμος. Κάθε βράδυ γέμιζε ο κόσμος το μαγαζί κι έκατσα περίπου δύο μήνες. Εγώ, όταν έπαιζα και τραγουδούσα, κοίταζα πάντα κάτω, αδύνατο να κοιτάξω τον κόσμο, τα έχανα. Εκεί όμως που έπαιζα, σηκώνω μια στιγμή το κεφάλι και βλέπω μια ωραία κοπέλα. Τα μάτια της ήταν μαύρα. Δεν ξανασήκωσα το κεφάλι, μόνο το βράδυ την σκεφτόμουν, την σκεφτόμουν….. Πήρα, λοιπόν, μολύβι κι έγραψα πρόχειρα:

Μία φούντωση, μια φλόγα
έχω μέσα στην καρδιά
Λες και μάγια μου΄χεις κάνει
Φραγκοσυριανή γλυκιά…

Ούτε και ξέρω πως την λέγανε ούτε κι εκείνη ξέρει πως γι ‘ αυτήν μιλάει το τραγούδι. Όταν γύρισα στον Πειραιά, έγραψα τη Φραγκοσυριανή».
Αναγκάστηκε όμως να διακόψει πάλι την μουσική. Γύρισε στην ιδιαίτερη πατρίδα του την Σύρο. Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν δύσκολα καθώς η έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο θάνατος του αδερφού του Λεονάρδου και της μητέρας του Ελπίδας.

Τότε παντρεύτηκε και την δεύτερη σύζυγό του, την Βαγγελιώ, με τη οποία απέκτησε 4 παιδιά από τα οποία τα δύο πέθαναν πρόωρα. Ο ορθόδοξος γάμος του μαζί της υπήρξε ο λόγος που η καθολική εκκλησία τον αφόρισε μέχρι το 1966. Πριν όμως από την Βαγγελιώ ήταν παντρεμένος, με την Ζιγκοάλα, την οποία μίσησε όσο τίποτα άλλο στον κόσμο.

Η κατάσταση καλυτέρεψε μετά τον πόλεμο όταν ο Μάρκος επέστρεψε στο τραγούδι κυκλοφορώντας πολλές επιτυχίες. Μέχρι που αρρώστησε βαριά, από αρθρίτιδα και σταμάτησε να παίζει. Όταν ήταν έτοιμος να επιστρέψει τα πράγματα δεν ήταν πλέον ίδια. Τον είχαν ξεχάσει. Και κανείς δεν το έπαιρνε σε κάποιο μαγαζί μέχρι που, το 1960, καλλιτέχνες όπως ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, η Καίτη Γκρέι και ο Στράτος Διονυσίου ξεκίνησαν να τραγουδούν παλιά και καινούργια τραγούδια του Βαμβακάρη.

Το εγχείρημα σημείωσε επιτυχία και ο Μάρκος Βαμβακάρης επανήλθε ξανά στο μουσικό προσκήνιο μέχρι τον θάνατό του, στις 08 Φεβρουαρίου του 1972.

''ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΥ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟΥ''

2012-01-24T15:39:00.000-08:00

ΡΕΜΠΕΤΕΣ ΚΑΙ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ

Ολοι οι ειδήμονες συμφωνούν ότι το επονομασθέν ρεμπέτικο τραγούδι είναι το ελληνικό αστικό τραγούδι που αναπτύχθηκε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα στα μεγάλα εμπορικά και κοινωνικά κέντρα, εκφράζοντας τους καημούς, τους πόθους και τις αντιλήψεις των περιθωριακών ατόμων, τα οποία είχαν αποκληθεί ή αυτοαποκληθεί, ρεμπέτες.
H ίδια η λέξη ρεμπέτης έχει κατά καιρούς επιδεχθεί ποικίλες ερμηνείες. Άλλοι χαρακτηρίζουν με αυτήν τον απείθαρχο, άλλοι τον παράνομο (ιδιότητα που περιλαμβάνει τον αλήτη, τον μάγκα, τον νταή, τον κουτσαβάκη) κι άλλοι τον γλεντζέ, τον ξενύχτη. H λέξη ρεμπέτης και ρεμπέτικο προέρχονται πιθανότατα από την τουρκική γλώσσα (ρεμπέτ = ανυπότακτος) ή από τη σερβική (ρεμπέτ = με την έννοια του αντάρτη) ή ίσως από τη βενετική rebelo (αντάρτης) και την ισπανική rebelde (αντάρτης, επαναστάτης). Πρώτος συστηματικός μελετητής του φαινομένου υπήρξε ο ερασιτέχνης λαογράφος Hλίας Πετρόπουλος, ο οποίος την άνοιξη του 1968 εξέδωσε το βιβλίο "Pεμπέτικα τραγούδια", το οποίο του δημιούργησε πολλά προβλήματα με την τότε εξουσία εξαιτίας της δημοσίευσης σε αυτό λέξεων και φράσεων που θεωρήθηκαν άσεμνες. O Πετρόπουλος άρχιζε τα προλεγόμενα της λαογραφικής έρευνάς του ως εξής: "Tα ρεμπέτικα είναι μικρά απλά τραγούδια που τραγουδάνε απλοί άνθρωποι".
Και συνέχιζε: "Αν και κατ' αρχήν ερωτικά, τα ρεμπέτικα είναι στο βάθος μάλλον κοινωνικού περιεχομένου τραγούδια". Λιμάνια της Μεσογείου, η Eρμούπολη, το Ναύπλιο, ο Πειραιάς, η Σμύρνη, η Πόλη, η Αλεξάνδρεια, η Θεσσαλονίκη είναι οι χώροι που γεννήθηκε το ρεμπέτικο τραγούδι. O Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στο διήγημα "O γείτονας με το λαγούτο" (1900) μιλάει για έναν Τουρκομερίτη που ζούσε σε αθηναϊκή γειτονιά και τραγουδούσε μάγκικα (κουτσαβάκικα) τραγούδια.

Ενώ οι περισσότεροι μελετητές του ρεμπέτικου τραγουδιού συμφωνούν για το πότε περίπου εμφανίστηκε, για το πού αναπτύχθηκε, για το ότι τα κύρια όργανά του είναι το μπουζούκι και ο μπαγλαμάς, για το ότι είναι καθαρά αστικό τραγούδι, όλοι διαφωνούν για τον ορισμό του ρεμπέτη, ακόμη κι εκείνοι που θεωρούνται πρωτοπόροι του είδους και τους ανήκει δικαιωματικά ο χαρακτηρισμός. H Γκαίηλ Xολστ, Αυστραλή μουσικολόγος και φιλόλογος, που ήρθε στην Ελλάδα το 1966, ταξίδεψε στην επαρχία, έζησε αρκετό καιρό στην Κρήτη και ανακάλυψε τη δημοτική μουσική και τους αντίστοιχους χορούς. Στο βιβλίο της "Δρόμος για το ρεμπέτικο", μια σημαντική μελέτη γι' αυτό το είδος της ελληνικής μουσικής, ρώτησε πλήθος ανθρώπων σχετικών με το θέμα και δεν κατόρθωσε να σχηματίσει σαφή ιδέα πάνω στην έννοια της λέξης. "Pεμπέτες και μάγκες είναι το ίδιο πράγμα, αλλά διαφορετικό", απάντησε κάποιος. "Πρέπει να 'σαι χασικλής για να 'σαι ρεμπέτης", είπε άλλος. Επίσης: "Oι αληθινοί ρεμπέτες ήταν όλοι του υποκόσμου", "Oι αληθινοί ρεμπέτες είναι όλοι καλά ανθρωπάκια που αγαπάνε τους φίλους τους, που δεν δοκιμάζουν το χασίσι και σπάνια μεθάνε". "Oι πραγματικοί ρεμπέτες ήταν καλοί νοικοκύρηδες" κ.λπ., κ.λπ. Eν πάση περιπτώσει, "τα ρεμπέτικα τραγούδια είναι τα τραγούδια του ελληνικού υποκόσμου. Ακριβέστερα, ρεμπέτικα τραγούδια είναι τα τραγούδια των ρεμπέτηδων. Tους ρεμπέτες τους λένε και μάγκες", γράφει ο Πετρόπουλος.
Tο αυθεντικό ρεμπέτικο τραγούδι αναπτύχθηκε στον Πειραιά, τη δεκαετία του 1920, όπου διάφοροι μάγκες μαζεύονταν σε κάποιο στέκι, καφενείο ή τεκέ, κι εκεί καθισμένοι σε καρέκλες ή στο πάτωμα, γύρω από ένα μαγκάλι, κάπνιζαν ναργιλέ με τούρκικο χασίσι. Mε μπουζούκια και μπαγλαμάδες τραγουδούσαν τους καημούς τους, αυτοσχεδιάζοντας στίχους και νότες, προσέχοντας να μη γίνονται κατανοητοί (γι' αυτό χρησιμοποιούσαν δική τους διάλεκτο με συνθηματικές λέξεις). Ενίοτε, κάποιοι από τους θαμώνες του στεκιού σηκώνονταν κι έφερναν μερικές χορευτικές βόλτες: χόρευαν ζεϊμπέκικο ή χασάπικο. O ζεϊμπέκικος ήταν χορός των ζεϊμπέκηδων, που ήταν σώμα ειδικών δυνάμεων του τουρκικού στρατού (ίσως εξισλαμισθέντες Έλληνες της Mικράς Ασίας) και χορεύεται με αυτοσχεδιασμούς από έναν μόνο χορευτή. O χασάπικος χορεύεται με βήματα από δύο τουλάχιστον χορευτές, ενίοτε από τρεις και από τέσσερις. Ωστόσο, ρεμπέτικα τραγούδια, ζεϊμπέκικα και χασάπικα, τραγουδημένα από Έλληνες ακούγονταν από τις αρχές του εικοστού αιώνα στην Aμερική, και μάλιστα κυκλοφορούσαν σε δίσκους - η πιο γνωστή ερμηνεύτριά τους ήταν η Mαρίκα Παπαγκίκα.

Στα πρώτα ελληνικά καφέ-αμάν εμφανίζονταν περιπλανώμενοι μουσικοί, πολλοί από αυτούς Τσιγγάνοι, που έπαιζαν παραδοσιακά όργανα, κυρίως βιολί, φλογέρα, λαούτο, ούτι. Ενίοτε στις παραστάσεις έπαιρναν μέρος και γυναίκες καλλιτέχνιδες που τραγουδούσαν, χόρευαν τσιφτετέλι -προέρχεται από τον αραβικό και τουρκικό χορό της κοιλιάς- και χρησιμοποιούσαν ντέφια για να τονίσουν το ρυθμό της μουσικής. Tους ήχους αυτών των τραγουδιών πήραν οι φυλακισμένοι στις ελληνικές φυλακές (από την εποχή του Όθωνα, του πρώτου βασιλιά της Ελλάδας, οι φυλακές ήταν γεμάτες από πολιτικούς και ποινικούς κρατουμένους), του Aναπλιού, της Παλιάς Στρατώνας, του Επταπυργίου (Γεντί Kουλέ), οι οποίοι έφτιαξαν τις δικές τους μουσικές, αλλά και τα δικά τους μουσικά όργανα.
Ένα από τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων του υποκόσμου, είτε ζούσαν στο περιθώριο της κοινωνίας είτε στα σωφρονιστικά ιδρύματα, ήταν το κάπνισμα του χασισιού, κάτι πολύδιαδεδομένο στις τούρκικες πόλεις, όπου η χρήση του ήταν νόμιμη. Στην Ελλάδα, το 1890, ψηφίστηκαν νόμοι που απαγόρευαν το συγκεκριμένο ναρκωτικό -τα άλλα, εκείνα που μαστίζουν τις σημερινές κοινωνίες ήταν σχεδόν άγνωστα- αλλά δεν εφαρμόστηκαν αυστηρά παρά μόνο μετά το 1930. Επομένως ήταν πολύ ευεργετικό για τη ζωή των περιθωριακών ατόμων να συγκεντρώνονται σε δικούς τους χώρους για να τραγουδήσουν τους καημούς τους. Tο 1922, η Μικρασιατική καταστροφή και η ανταλλαγή των πληθυσμών που οδήγησε πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες από την Τουρκία στην Ελλάδα, συνετέλεσε στην ενίσχυση και τον εμπλουτισμό των τραγουδιών των απόκληρων με καινούργιους ήχους. Διότι οι πρόσφυγες που σκορπίστηκαν στα μεγάλα αστικά κέντρα, φτιάχνοντας καινούργιους συνοικισμούς (για να θυμούνται τις γενέθλιες πόλεις τους), όπως Nέα Σμύρνη, Nέα Iωνία, Nέα Φιλαδέλφεια, έφεραν μαζί με τα ήθη, τα έθιμα, τη γενικότερη κουλτούρα τους και τη μουσική τους, αυτήν που αποκλήθηκε σμυρναίικη.

H αλληλεπίδραση των ήχων των περιθωριακών, αυτοχθόνων και των προσφύγων, η αφομοίωση ρυθμικών στοιχείων, μελωδιών, ακόμη και φωνητικού στυλ, συνέβαλε τα μέγιστα στη δημιουργία του ρεμπέτικου, έστω κι αν το σμυρναίικο στυλ δεν ενσωματώθηκε στο κύριο ρεύμα του.
Oι προσμείξεις των διαφορετικών ήχων μέσα σε δέκα χρόνια -με δεδομένη την εισαγωγή των Mικρασιατών δεξιοτεχνών των μουσικών οργάνων στον κόσμο της μαγκιάς- δημιούργησε το μεγάλο "μπουμ", την έκρηξη που ονομάστηκε ρεμπέτικο τραγούδι, του οποίου ως έτος γεννήσεως θεωρείται το 1930 και αντίστοιχος τόπος ο Πειραιάς. Aυτή η εποχή συμπίπτει χρονικά με τις πρώτες εμπορικές ηχογραφήσεις που έγιναν στην Eλλάδα από εταιρείες δίσκων, όπως η Columbia, η His Master's Voice, η Odeon (ωστόσο κάποιες ηχογραφήσεις ελληνικών τραγουδιών είχαν γίνει έξω από την Eλλάδα, στις HΠA και στην Τουρκία από το 1904). Ως αποτέλεσμα της δισκογραφίας ήταν το ρεμπέτικο τραγούδι -όπως και τα άλλα είδη τραγουδιών- να φτάσει σε όλη την επικράτεια και συνεπώς να αποκτήσει το δικό του πιστό κοινό.
Tο 1930, το κάπνισμα του χασισιού έγινε αξιόποινο αδίκημα, πράγμα που ανάγκασε τους χρήστες του να βρίσκουν παράνομους τρόπους αγοράς του προϊόντος, μα και χρήσης του. Oρμώμενοι από το ένστικτο της επιβίωσης και την ανάγκη της μεταξύ τους αλληλεγγύης, δημιούργησαν τις τρόπον τινά κοινότητές τους, όπου συνυπήρχαν και συνδιασκέδαζαν. Όταν δεν μαζεύονταν σε σπίτια, κατέφευγαν σε σπηλιές ή σε τεκέδες. Xαρακτηριστικά αναφέρεται ένας τεκές κοντά στο λιμάνι, ανάμεσα σε χαμόσπιτα: μια μικρή ξύλινη καλύβα αποτελούμενη από δύο τρία πρόχειρα δωμάτια. Στα πίσω δωμάτια έμενε η οικογένεια του τεκετζή, στο μπροστινό δωμάτιο, που ήταν χωρίς έπιπλα, μαζεύονταν οι άντρες με τους ναργιλέδες και τα μπουζούκια. Σύμφωνα με τον ρεμπέτη στιχουργό Nίκο Mάθεση, ο Mπάτης ήταν ο πιο παλιός από τους μπουζουξήδες, "βασιλιάς στους χασικλήδες, βασιλιάς στους ρεμπέτες" - αυτός ήταν ο δάσκαλος του Mάρκου Βαμβακάρη. Tο μπουζούκι, έγχορδο όργανο παραγνωρισμένο για μεγάλο διάστημα, έλκει την καταγωγή του από το Βυζάντιο - μια παραλλαγή του ονομαζόταν πανδούρα ή πανδουρίς.
Πρόκειται για τον σημερινό ταμπουρά που μνημονεύεται από τον στρατηγό Μακρυγιάννη στα Aπομνημονεύματά του. Αρκετοί Έλληνες ζωγράφοι του 19ου αιώνα απεικονίζουν παρόμοια έγχορδα στους πίνακές τους, με πιο γνωστή τη φιγούρα του Pήγα Φεραίου ο οποίος σε κάποιο έργο κρατάει ένα μπουζούκι.

Αργοσβήνεις Μόνη (1947)

2012-01-24T15:29:00.000-08:00

Δίσκος 78 στροφών
Ηχογράφηση 1947
Β.Τσιτσάνη

Ο ΤΡΕΛΛΟΣ ΤΣΙΓΓΑΝΟΣ

2012-01-24T15:24:00.000-08:00

Ρίξε Τσιγγάνα Τα Χαρτιά (1938)

2012-01-24T15:21:00.000-08:00

ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ. Ζεϊμπέκικο του Μάρκου. Ηχογραφήθηκε το 1938. Είναι βιωματικό τραγούδι. Ο ίδιος ο Μάρκος έχει πει πως το έγραψε για μία θαυμάστριά του που ερχόταν στο κέντρο που τραγουδούσε και συνήψαν σχέση και η οποία εξαφανίστηκε ξαφνικά από τη ζωή όπως ξαφνικά είχε "εισβάλει".

''ΟΙ ΜΠΑΓΛΑΜΑΔΕΣ'' (1920)

2012-01-24T15:19:00.000-08:00

Η πρώτη ηχογράφηση του σπουδαίου αυτού μικρασιάτικου ρεμπέτικου. Ηχογραφήθηκε στην Αμερική, το 1920 από την κα Κούλα Αντωνοπούλου.
Αξιοπερίεργο το κλαρίνο ως κύριο όργανο σε ζεϊμπέκικο.

''ΜΑΝΤΟΥΜΠΑΛΑ'' (1959)

2012-01-24T15:17:00.000-08:00

Στίχοι-μουσική
Στέλιος Καζαντζίδης

Μαντουμπάλα, αγάπη γλυκιά μου
καρτερώ να 'ρθεις πάλι κοντά μου
Από τότε που σ' έχασα λιώνω
Τ' όνομά σου φωνάζω με πόνο
Μαντουμπά-λα, Μαντουμπά-λα

Με μάτια κλαμένα στους δρόμους γυρνώ
Μια χαμένη αγάπη ζητάω να βρω
Μια χαμένη αγάπη ζητάω να βρω

Να σε δω κι ας πεθάνω, καλή μου
Αυτό μόνο ζητάει η ψυχή μου
Από τότε που σ' έχασα λιώνω
Τ' όνομά σου φωνάζω με πόνο
Μαντουμπάλα, Μαντουμπάλα

Με μάτια κλαμένα στους δρόμους γυρνώ
Μια χαμένη αγάπη ζητάω να βρω.

ΜΑΓΙΣΣΑ ΤΗΣ ΑΡΑΠΙΑΣ

2012-01-24T15:14:00.001-08:00

Μάγισσα της Βαγδάτης (1946)

2012-01-24T15:13:00.000-08:00

Μάγισσα της Βαγδάτης

Χασάπικο.
Μουσική & στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης
Πρώτη φωνογράφηση: 18 Νοεμβρίου 1946 [COLUMBIA D.G. 6619]
Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης & Βασίλης Τσιτσάνης

''Κατσιβέλα'' (1948)

2012-01-24T15:11:00.000-08:00

Συνθέτης Μητσάκης Έτος ηχογρ. 1948

χω δει πολλές σουλτάνες ξακουστές στην ομορφιά
μα εσύ σκλαβώνεις κόσμο, κατσιβέλα μου γλυκιά.

Ω ω ω ω ω!

Όταν βάζεις το τσεμπέρι, το γαρύφαλλο στ' αφτί,
τρέμει ο ουρανός να πέσει με τ' αστέρια του μαζί,

όταν βάζεις το τσεμπέρι, το γαρύφαλλο στ' αφτί.
Έλα, έλα, έλα, έλα όμορφή μου κατσιβέλα

Όμορφή μου κατσιβέλα, στο τσαντίρι σου μην πας,
να σε χάσει, να σε χάσει ο τσιγγάνος π' αγαπάς.

Ω ω ω ω ω!

Το ταγάρι να πετάξεις και μαζί μου να' ρθεις πια
και τα ρούχα σου ν' αλλάξεις για να γίνεις πια ρωμιά,

το ταγάρι να πετάξεις και μαζί μου να' ρθεις πια.
[Έλα, έλα, έλα, έλα όμορφή μου κατσιβέλα.

ΖΑΧΑΡΕΝΙΟ ΧΑΝΟΥΜΑΚΙ (1937)

2012-01-24T15:08:00.000-08:00

(Πορτ Σάιντ και Σκεντερία)
Συνθέτης Τούντας Έτος ηχογρ. 1937
Σκεντερία=Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

Εταξίδευα Συρία Πορτ Σαϊντ και Σκεντερία
κι έμπλεξα με μια μικρούλα , καστανή φελαχοπούλα

ζαχαρένιο χανουμάκι, σαν μικρό μελανουράκι
το φιλώ και πάλι θέλει , χανουμάκι μου γιαλέλι

χανουμάκι μου γιαλέλι , το φιλώ και πάλι θέλει.
Μια βραδιά που το φιλούσα και γλυκά του τραγουδούσα

πέντε μαύροι θυμωμένοι και με ξύλα αρματωμένοι
μου το πήραν με το ζόρι και με βάλαν στο βαπόρι

κι έφυγα απ' τη Σκεντερία , να μην έχω φασαρία
να μην έχω φασαρία , έφυγα απ' τη Σκεντερία.

Τώρα είμαι στην Αθήνα κι αγαπάω μια τσαχπίνα
μια κουκλίτσα με βραβείο και περνάω μεγαλείο

μα όσο κι αν καλοπερνάω , μέρα νύχτα δεν ξεχνάω
το μικρό μου χανουμάκι , το γλυκό μελανουράκι

το γλυκό μελανουράκι , το μικρό μου χανουμάκι.
Ζαχαρένιο χανουμάκι, σαν μικρό μελανουράκι

το φιλώ και πάλι θέλει , χανουμάκι μου γιαλέλι
χανουμάκι μου γιαλέλι , το φιλώ και πάλι θέλει.

''Γκιουλμπαχαρ'' (1955)

2012-01-24T15:05:00.000-08:00

Γκιουλμπαχάρ

Μουσική: Τσιτσάνης Βασίλης
Στίχοι: Τσιτσάνης Βασίλης

Κάποια βραδιά μαγική
μέσα στο Μισερή την είδα
Ήταν ξωτική ομορφιά,
η Γκιουλμπαχάρ η γλυκιά

Γιαραμπίν το γιαχαμπί,
γιαραμπίν το γιαχαβάχ
Αχ λουλούδι μου, Γκιουλμπαχάρ
Αράπ-χαβάς, γιαβάς-γιαβάς
Μου το χες πει με φιλιά,
σαν σε κρατούσα αγκαλιά

Σκλάβος στο γλυκό της φιλί,
είμαι στο σεβντά της δεμένος
Κλαίω, νοσταλγώ και πονώ,
την Γκιουλμπαχάρ δεν ξεχνώ

Γιαραμπίμ το γιαχαμπί, γιαραμπίμ το γιαχαβάχ
Αχ λουλούδι μου, Γκιουλμπαχάρ
Αράπ-χαβάς, γιαβάς-γιαβάς
Μου το χες πει με φιλιά,
σαν σε κρατούσα αγκαλιά.

''Γαρύφαλλο στ' αυτί''

2012-01-24T14:48:00.000-08:00

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ -ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ ''ΓΑΡΥΦΑΛΛΟ ΣΤ' ΑΥΤΙ''. ΣΤΙΧΟΙ ΑΛΕΚΟΥ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ ''ΛΑΤΕΡΝΑ ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΦΙΛΌΤΙΜΟ'' υπήρξε και δικαίως μεγάλη επιτυχία διεθνώς.
Την ίδια μουσική ο Χατζιδάκις χρησιμοποίησε στο ''Ο ΠΛΟΥΤΟΣ'' του ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ.

''H ΑΤΣΙΓΓΑΝΑ'' (1933)

2012-01-24T14:45:00.000-08:00

Ατσιγγάνα με φωνάζουν
γυφτοπούλα μ' ονομάζουν.

Μόλις φύγω απ' το τσαντίρι
βρίσκω μάγγα μουσαφίρη.

Και μου λέει για να με πάρει
να πετάξω το ταγάρι.

Να με πάει στην έπαυλή του
να φουμάρουμ' στο τσαρδί του.

Για να σπάσουμε κεφάκι
κέφι και μπαγλαμαδάκι.

Βλέπω γύφτισσες κοπάδια
όλες είχανε ταγάρια.

Στέκω μια και την κοιτάω
τ' όνομά της αρωτάω.

''Μπιρ Μαβιλι'' - (Bir Mavili)

2012-01-12T05:36:00.000-08:00

Ο Σμυρνιός Κώστας Νούρος....στο Bir Mavili
Aman aman
Rast geldim iki tane
Biri al giyer
Biri mavili
Al giyen aldı aklımı
İlle mavili he mavili
Gel gel gel gel gel gel....

''ΜΕΜΟ'' (1930)

2012-01-12T05:31:00.000-08:00

Ο Μέμο φυλακισμένος για χρόνια, επιστρέφει απροειδοποίητα σπίτι του που μένουν η γυναίκα του και η μητέρα του. Το άλλο πρωί η μητέρα του βλέπει τη νύφη της να κοιμάται μ'έναν άντρα και για να ξεπλύνει την ντροπή τον σκοτώνει, μη γνωρίζοντας οτι είναι ο γιός της.

''ΕΙΜΑΙ ΠΡΕΖΑΚΙΑΣ'' - (ΠΡΕΖΑ ΟΤΑΝ ΠΙΕΙΣ)

2012-01-09T13:53:00.000-08:00

''ΠΟΥ ΝΑ ΒΡΩ ΓΥΝΑΙΚΑ ΝΑ ΣΟΥ ΜΟΙΑΖΕΙ''

2012-01-09T13:51:00.000-08:00

Η μουσικη της μικρας ασιας κατεξοχην ερωτικη,οι δημιουργοι της, εξω καρδια, βελουδινες φωνες ,αποκοσμες, θεικες.Ο Αντωνης Νταλκας, απλα μοναδικος.

ΚΑΗΜΟ ΜΕΣ ΤΗΝ ΚΑΡΔΟΥΛΑ ΜΟΥ (1938)

2012-01-09T13:48:00.001-08:00