Autorretratos

Kale itsua

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Sat, 06 Jan 2018 11:13:00 +0000

Kataluniako hauteskundeek 2015eko irailekoen argazki soziala berretsi dute orohar, baina partehartze handiagoarekin. Bertako gizartearen borondatearen isla argia dira, beraz; eta emaitza horiek konponbiderako tresna bihurtu behar dituzte orain arduradun politikoek.
Lehenengo, abenduaren 21eko zenbaki hotzak: partehartzea historikoa izan zen, sekulakoa, %81,94koa (duela bi urte, %74,95). Ciutadans gailendu zen, 1.102.099 boto eta 36 parlamentarirekin (aurreko autonomikoetan, 736.364 eta 25). Jarraian, JuntsxCAT eta ERC, hurrenez hurren; 2015ean JxSí osatu zutenak. Elkarrekin, 1.628.714 boz eta 62 ordezkari jaso zituzten; eta banaka, 940.602 eta 34 lehenek, eta 929.407 eta 32 bigarrenek. Orotara, oraingoan, 1.870.009 eta 66. Ostean geratu ziren PSC, 602.969 eta 17rekin (523.283 eta 16, lehen); CatComú-Podem, 323.695 eta 8rekin (367.613 eta 11); CUP, 193.352 eta 4rekin (337.794 eta 10); eta, azkenik, PP, 184.108 eta 4rekin (349.193 eta 11). Datuok aski ezagunak dira jada baina, horien irakurketa zuzen eta ahalik eta zehatzena egitekotan, garrantzitsua da elkarren segidan jarri eta gogoratzea, ordezkari politikoek aparteko abilezia baitute azken kontaketari oso arrotz zaizkion balorazioak egin eta gizarteratzeko.
Kataluniako gobernuan esku hartu ostean Mariano Rajoyk deitutako hauteskundeok ez dute sakoneko ezer aldatu, independentziaren aldekoek gehiengo osoari eutsiko baitiote Parlament-ean eta blokeen arteko portzentaietan ez dagoelako bestelako gorabeherarik. Ezer zehaztekotan, horietako bakoitzaren baitakoak argitu ditu. PDeCAT eta ERCren arteko lehian, esaterako, Puigdemont presidentearen zerrenda gailendu zaio Junqueras-enari, duela aste gutxi inkestek azken honen garaipena segurutzat jotzen zuten arren.

Sekulako lana egin dute erbestean dagoen buruzagiaren jarraitzaileek, karguaren sinbolismoak eta gobernuburuaren muturreko egoerak elikatuta. Primeran jakin dute hori baliatzen, euren erakunde nazionalen aldeko deien eraginkortasunari esker. Esquerrak, aldiz, garesti ordaindu ditu bere hautagai nagusia preso egotea eta horren ordezko legez aritu denaren hankasartzeak eta inolako karisma eza. Hala, azken legealdiko momentu gogor ugarien ostean, prozesuaren katalizatzaile eta ardatz izan direnak C’s-PSC-PPri argi gailendu zaizkie beste behin: 66-57. Aurrerantzean, gainera, ez zaie ezinbestekoa CUPen babes aktiboa, 57 horiei CatComú-Podem-en 8ak gehituta ere, orotara 65 direlako. Prozesuaren abangoardian kokatu nahi izan duten antisistemek, Artur Mas bazter utzi eta bultzaka zurrun aritu direnek, porrot egin dute nabarmen, eta eragiteko euren ahalmena askoz txikiagoa izango da aurrerantzean. Onerako, oso ziur.

Bloke konstituzionalista edo unionista deitutakoan, aldiz, Inés Arrimadas-en hautagaitza izan da alde handiz sostengu zabalena lortu duena, hor kokatzen diren kataluniar hautesle gehienen ikusmoldearen seinale gisa. Gizartea josteko sozialistek egin dituzten deiak, aldiz, 155. artikulua indarrean jartzeari eman dioten babesak baldintzatu ditu. Ia ezertan zehatza ez denak nekez lor ditzake benetako jauziak, egoera politikoa hain tentsio handikoa denean hanka biak alde batean jarri eta aldi berean erdibidean dagoen itxura ematea ezinezkoa delako. Alderdi Popularrak, ostera, beti Madrilera begira egotea ordaindu du, eta luzaroan kataluniarren gehiengoari aldioro ezezkoa ematea.

Kataluniako auzia nekearen nekez bideratuko da, agian. Alde bien indarra aski ondo neurtua dagoelako, behin eta berriz eta herritarren partehartze handiarekin. Eta ez bakarrik horregatik. Baita euren egitasmoak jada bururaino eraman dituztelako eta horrek ezer konpondu ez duelako ere. Ez zaie errekamaran ezer geratzen. Independentistek Errepublika aldarrikatu zuten, eta ezin izan dute gorpuztu, gehiengo sozial zabal eta zeharkako nahikorik ezean. Eta beste aldekoek Konstituzioaren 155. artikuluaren bidezko esku hartzea bultzatu eta gauzatu zuten; hauteskundeotan argi geratu den legez, porrot egin eta legitimitate nahikorik ez lortzeko. Egoera horretan, beraz, hitz egitea da irtenbide bakarra, berdinketa infinituak hainbat frustrazioren osteko asperraldia eragin baino lehen, etengabeko tirabirari euts diezakiokeen gizarterik ez dagoelako.

Alderdi soberanistak erabaki eskubidearen defentsa lehenestetik saia daitezke granitikoak ematen duten blokeetan zirrikituak sortzen. Independentziarena baino babes askoz handiagokoa delako galdeketa itunduaren eskaera Katalunian, eta zeharkakoagoa. Hala, eztabaida politikoa independentziaren ingurukoa soilik denean sozialistak eta Colau-Iglesias buru dituztenak eroso sentitzen dira ezezkoan, baina ardatza erabaki eskubidea bada zatituago eta lekuz kanpoago ari dira.

JuntsxCAT eta ERCren beste aukera Parlament-ean duten gehiengo zabaletik aldebakartasunari uko egin eta Rajoyren gobernuarekin negoziatzen ahalegintzea da, Estatuaren lurralde egituran landu beharreko aldaketen testuinguruan Kataluniako autogobernua berregin eta preso edo erbestean daudenei irtenbideren bat eskaintzeko. Honek, jakina, aldarrikatu berri duten Errepublikari oraingoz uko egitea lekarke, praktikan jazo dena aitortuta. Izan ere, independentzia onartu eta hilabete gutxira berriz erkidego autonomo bateko ganbera modura osatuko da osteguneko hauteskundeen ostekoa, halako kutsu surrealista eta guzti.

Mariano Rajoy orain arte elkarrizketarako eta akordioetarako arazo nagusietakoa izan da, baina badu aurrerantzean onerako eragile izaterik. Estatut berriaren aurka oldarkor ekin zionetik honakoek guztiz bestelakoa adieraz dezaketen arren, gaur gaurkoz PPren baitan Gobernuko presidentea da alde bien arteko nolabaiteko hurbilketa prozesu baterako aukera bakarretakoa, bere alderdian alternatiba izan dakizkiokeen guztiak bera baino are gor eta itsuagoak direlako. Ciudadanos, aldiz, muturreko uniformetasunaren aldekoa da eta autogobernu eredua bera jartzen du ezbaian. PPri, hain emaitza negargarrien ondoren, Kataluniako gizarteari begira eragile baliagarri gisa agertzea komeni zaio, bere ohiko ikuspegiari uko egin gabe hitz egin eta negoziatzen saiatzea, nolabaiteko lidergoa berreskuratzea, beharbada Pedro Sánchez-en konplizitatea bilatuta. Bestela, ikuspegi demokratikotik Kataluniako auzia kale itsuan dago, bata besteari gailendu ezin zaizkion bi alderen etengabeko talkarenean. Eta hori gainditzeko, osteguneko emaitzak tresna eta aukera izan behar dira, ez elkarri jaurtitzeko munizio.

2017ko abenduaren 26an www.elcorreo-en argitaratua

Balea, belea

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Sat, 30 Dec 2017 16:46:00 +0000

-->

Osteguneko hauteskundeen ostean izango da zer josi Katalunian, azken urteotako haustura anitzek zauri sakonak utzi baitituzte. Eta horrek bestelako hizkera eskatuko die arduradun politikoei, baliatzen ari direnetik oso urrunekoa.

‘Balea esan, belea izan’, dio esaerak. Jatorriz gezurra zena aipa dezake, baina baita adierazi ostean irentsi eta aldatu behar izandakoa ere. Kataluniak bestelako aro bat hasiko du 21eko bozetatik aurrera, gutxieneko hainbat adostasun berregitekoa, tentsioa baretzekoa, aurkariarengana hurbiltzen saiatzekoa, adierazpenak goxotzekoa. Hemerotekak gordeko ditu orain arteko guztiak, behin baino gehiagotan aurrera begirakoei kontrajarriko zaizkienak. Arduradun politikoen ondare preziatuena sinesgarritasuna da, garaian garaikoei erantzuteko eboluzioarekin bateragarri bai badena, baina bat-bateko burutazio, inorenganako menpekotasun eta errotiko aldaketekin nekez babes daitekeena.

Oraindik horretaz bete-betean jabetzeko goiz den arren, ziurrenik Katalunian bestelakoak izango dira etorkizun hurbileko protagonistak. Ez eragileak, ondo zehaztu eta errotuta daudelako. Baina bai horien ildo politikoak, lehentasunak, buruzagiak eta egiteko moduak. Norbere azken helburuei uko egin gabe askotan, baina horiek luzaroan emango ez diren baldintza sozial jakinekin lotuta. Izan ere, indar beretsuko bi bloke agertzen dira aurrez aurre parte-hartze historikozkoak ematen duten bozotan, bertako gizartearen benetako erradiografia behingoan finkatzeko oso egoki izan daitezkeenotan.

Laster hasiko dira zuzenketak, hausnartzeko eta errealitatera egokitzeko ahalmena dutenen artean, behintzat. Gehiengo sozialak biltzeko bokazioz ari direnek osotasuneko ikuspegiak behar dituzte, kezka nagusiak antzeman eta horiei erantzun eraginkorrak emateko, zeharkako gutxieneko sentsibilitateari esker bestearen lekuan jartzen saiatzeko. Azken finean, euren gizartea ahalik eta osoen ordezkatzeko, dagokien ildo hori ñabardurez zipriztintzeko.

Alderdi Popularrak, esaterako, badu zer zuritu Estatut berriaren aurrean izan zuen jokabidearen inguruan. Muturreko irrazionaltasun politikotik ekin zion, Zapateroren aurka jotzeko edozerk balio zion sasoi batean. Interes propioak lehenetsi zituen bete-betean, kataluniar gehienen eta euren gobernuaren aurkako kanpaina zitala abiatu eta horiek jomugan jarrita. Orduko dinamika gaizto hark sekulako kaltea eragin zuen, gaurdainokoa, eta independentziaren aldeko mugimendua gizentzeko funtsezko katalizatzaile izan zen.

Gerora, egoera horren ondoriozko auzi politiko sakonari erantzuteko fiskaltza baliatu du, eta Konstituzioaren 155. artikulua indarrean jarri. Geroko gerotan geratuta ez da inolako ekimen politikorik mahai gainera eraman, egoera usteltzen utzi eta egungora heldu arte. PPk bazeukan askoz arduratsuago jokatzerik, askoz proaktiboago ekiterik, kataluniar asko eta askoren gurariei beste modu batean erantzuterik. Horregatik, Rajoyk hain gogoko dituen ariketa tautologikoez gaindi, datorren egueneko emaitza txarren ostean izango du muineko zertaz hausnartu.

PSCk hobera egingo duela dirudien arren, aspaldi bateko bere lekua galdu du. Autonomiaren esku hartzearen aurrean agertutako jarrerak zeharo zailtzen ditu zeharkakotasunerako eta zubigintzarako bere gogoak. Etorkizunera begirako bere proiektuaren zirriborroak baino ez dira ezagutzen, eta hauek ere egun batetik bestera alda daitezke. Ez dago sakoneko apustu zehatzik, erabaki eskubidearen inguruko euren jarrera aldaketek adierazten duten lez. Sozialistek ezin deserosoago eta zatituago egin zioten aurre horri buruzko eztabaidari eta, ostean, ardatza independentzia bai ala ez izateak mesede egin die arnasa hartzeko. Azken urteotako parametroetatik kostako zaie garai bateko eragile nagusietakoa berriz izatea. Areago, katalanismo integratzailearen ikurretako gisa jardun nahi badute.

Independentziaren aldeko prozesuaren bultzatzaile nagusiak hasi dira zertan asmatu ez duten aitortzen. Aldebakarreko bideak ez du ohikoan inora eramaten, ustezko helmuga parean frustrazioa elikatzera ez bada. Sekulako babes soziala behar da hortik abiatzeko: munduari begira ezbaian jarri ezinezkoa; sektore politiko, ekonomiko eta sozialetan guztiz zeharkakoa dena. Eta ez dute hori lortu PDeCAT eta ERCko buruzagiek. Aurreko hauteskunde autonomikoek, kutsu plebiszitariokoek, nabarmen adierazi zuten hori. Indar batuketak Parlament-ean gehiengo osoa eman zien, CUP gehituta. Baina bozetan erditik behera jaso zuten, oso gutxigatik izan arren. Ezker muturreko alderdi horrek prozesua baldintzatzeko uneoro izan duen aukera, berriz, sekulako zama bihurtu da; eta, ziurrenik, ez du lagundu Errepublika berriaren asmoa gizarteratzen, ezinbesteko diren sektore berrietara zabaltzen.

Horregatik, negoziazioa bilatu beharko dute Esquerrak eta JxCat-ek eguenetik aurrera, lortzen duten indarraren araberakoa. Bai Kataluniako autogobernua berrezarri eta horretan ahalik eta gehien sakontzeko, bai preso edo ihesean dauden buruzagi politikoak askatzeko, bai bertako gizartean dagoen tentsioa baretzeko, bai egoera ekonomikoa berbideratzeko. Hauteskunde autonomikootan parte hartzeak berak adierazten du ez dutela Estatu izateko adinako indarrik, bestelako dinamiketatik heldu beharko diotela burujabetza osorainoko estrategiari. Lotune berriak bilatzeari ekinez etorriko dira bestelako agertoki politikoak, ‘dena ala ezer ez’ eta gisakoak baztertu eta gehiengo zabalen bidez sendotuko direnak. Erabaki eskubidearen defentsak, finantziazio berri batenak edo hizkuntza eta hezkuntzarenak, lotuta zein aleka, badute babes zabal hori, esaterako. Eta En Comú-Podem aliatu garrantzitsua izan daiteke horrelakoetan, erabakigarria. Azken berrogei urteotakoa galdu ez eta, areago, lortutakoan sakontzeko.

Hortik aurrera badira ezer eraikitzeko barik erresistentziarako sortutakoak, beste inoren aurka joatekoak. Hori da Ciutadans-en kasua. Muturretik ekitea errentagarri zaio nonbait, erreakzio modura jardutea. Katalunian oso aspaldi lortutako oinarrizko hainbat adostasunen aurkakoa da. Horregatik, Rivera eta Arrimadas-ena alderdi bozkatuena izatea porrot sinbolikoa litzateke prozesua bultzatu dutenentzat, eragindako kontrako olatuaren indarraren seinale, eta zaildu egingo luke gerora begirakoa. Espainiar homogeneizazioaren abangoardia dira laranjak, ukazioa goiburu Estatuaren lurralde egitura kolapsora eraman dezaketenak.

Hala, nahitaezkoa da bozen kontaketatik aurrera elkarrizketarako borondatea nagusitzea, aspaldi honetako hutsak aintzat hartu eta bestelako jokamoldeetatik ekitea. Bertako gizartearen gehiengo ahalik eta zabalenaren borondatea balantzaren orratz hartuta, Kataluniari zor zaion aitortza nazionala eman dakion, ahalik eta burujabetza mailarik handiena izan dezan. Churchillek esan zuen: “Nire hitzak jan behar izan ditut sarritan eta dieta orekatua zirela jabetu naiz”. Ondo gogoan izango dituzte hitz horiek Katalunian hurrengo hilabeteetan.

2017ko abenduaren 17an elcorreo.com-en argitaratua

Nora goaz

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Tue, 26 Dec 2017 19:55:00 +0000

Autogobernuari buruzko Eusko Legebiltzarreko lantaldea papaldion dabil ekinean etrkizuneko estatusa zehatz landu aurreko hainbat hausnarketa biltzen. Eta erabaki eskubidea ezinbesteko osagaia izango da bide horretan.

Gernikako Estatutuak oraindik eman ditzakeenak jasotzeko ahalegina bazter utzi gabe, euskal erakundeak buru-belarri ari dira lanean aurrera begirako autogobernu esparruaren nondik norakoak finkatzen. Lan handia egin da orain arte Eusko Legebiltzarrean, hainbat adituren esperientziak eta iritziak jaso eta gutxieneko adostasunak ehundu guran. Bertako alderdi guztiek dakite ez dela erraza izango, funtsezko zenbait konturen inguruko jarrerak oso urrun daudelako. Datozen hilabeteotan berriz eutsiko zaie saiakerei, azaroaren 13ko bileran erabaki eskubidea jorratzea erabaki eta gero. Abenduko egun berean egingo dute topo berriz, hilabeteon estatus politikoaren erreformari buruz oinarri-oinarrizko bat egiterik somatu ote duten aztertu eta gero.

Zaila izango da, zinez. Ez horrenbeste eskumen baten edo bestearen inguruko ezadostasun sakonengatik, baizik eta horiek guztiak bildu behar dituen muineko estalkia dela eta. Erabaki eskubidea da eragile politikoak gehien urruntzen dituena; EAJ, EH Bildu eta Ahal Dugu, bakoitza bere erara, erritmo eta baldintza propioekin, orohar horrekin bat datozen bitartean, PSE-EEk eta PPk aurre egiten diotelako guztiz. Kontua da euskal gizarteari ote dagokion bere etorkizuna mugarik gabe erabakitzeko eskubidea, aurretiaz adostutako bermeekin baina urrats oro egiteko ahalmenarekin. Abertzaleek eta Ahal Duguk burujabetzaren alde egiten dute, azkenok independentziaren hautuaren aurka egiteko izan arren. Sozialistek eta popularrek, aldiz, ez diote euskal gizarteari azkeneraino joateko eskubiderik aitortzen, ezta horretarako gehiengo zabal bat balego ere.

Kataluniako prozesuak bertoko eztabaidan eragingo du, nahitaez. Nahasi samarra izan da han jazotakoa, batik bat azkenengo txanpan. Errepublika aldarrikatu ostean Govern-a Konstituzioaren 155. artikuluaren bidez indargabetu eta bere kideak erbestean edo kartzelan daudela, Rajoyk deitutako hauteskunde autonomikoetan parte hartuko dute alderdi guztiek, CUP barne. Praktikan ezerezean geratu da politikoki hain indartsu eta erabakigarria izan beharko litzatekeena, eta dagoeneko bultzatzaileetako batzuek esana dute Estatu berrirako ustezko jauzi hori 'keinua' besterik ez zela izan, negoziazio bat behartzeko edo. Hala, kolokan geratzen da independentziara begirako Kataluniako bidea, ez delako batere eraginkorra izan, Europan ez duelako behar besteko gutxieneko babesik jaso eta, batez ere, horren atzean egon diren eragile nagusiak aldebakartasunari uko egitekotan daudelako.

Egungo Europan independentzia kontzeptua dezente aldatu da duela zenbait hamarkada eta, zer esanik ez, duela mende bete zuen esangura aintzat hartzen bada. Elkarren arteko loturak zein horien araberako lankidetza maila inoizko estuenak dira, eta hainbat arlotan, monetarenean besteak beste, batasun proiektua bururaino eraman da. Baina gabezien artean Estatu ez diren nazio izaerako eremuen ezinegona dago, bigarren mailako sentitzen direlako. Eta badira dagokien Estatuan bereziki gustora ez daudenak ere, besteen pareko izateko aukerari eutsi nahi izango lioketenak. Eta horrek ez du esan nahi horietan Europako baloreen alde sutsu egiten ez denik edo-ta beste inor gutxiesteko edo menpean hartzeko euren zilborrei begira ari direnik. Nazionalismo erabat demokratikoak dira, gizabanakoa ardatz hartzen dutenak, munduari begirako ikuspegi guztiz homologatudunak. Horiei ezin zaie bizkarra eman, ez dagozkien ezaugarri gaiztoak eransten saiatuta; demokrazia orotan elkarrizketarekin bideratu beharreko arazo sakon baten adierazgarri direlako.

Zilegizkoa da nazio izaerako herrialdeetan independentziaren alde dihardutenek euren egitasmoa azkeneraino eraman nahi izatea. Horrek gizarte bakoitzean izango duen indarra eta, beraz, gehiengo zabal zeharkakoak biltzeko aukera, dagokion Estatuaren jarreraren araberakoa izango da. Horien gutxieneko eskakizunak asetu eta nolabaiteko oreka harmoniotsu bat lortzekotan izango da elkarlanerako modurik. Bestela, bide politikoek porrot egindakoan, gatazka demokratikoki konpontzeko mugarik gabeko erabaki eskubideari eutsi beharko zaio. Estatuen baitako nazio txiki horietako asko demokraziarekin zerikusirik ez zuten prozesu historikoen bidez bildu zituzten gerora corpus nazional banaezin bihurtutakoetara, maiz indarra, zatiketa eta ukazioa baliatuta. Horregatik da ezinbestekoa Europa demokratikoan dagokien aitortza eskaintzea, Estatuen baitan gizarte horietako bakoitzaren anbizioen araberako autogobernurako akordio politikoak erdiestea. Hortik aurrerako 'tentsio' modukoak erabakiko du nahikoa den ala ez, zenbat belaunaldiro egokitu behar den. Euskal Herriari dagokionez, Europa topagune izan daiteke, EAE, Nafarroa eta Iparraldearen arteko lankidetza ahalbidetu eta estutzeko, Estatuen errealitatearen pareko bestelako bat osatu ahal izateko.

Dinamika politiko horretan, salbaguardia bihur daiteke erabaki eskubidea. Ez erasokor edo zatikatzaile baliatzekoa, baizik eta bere burua naziotzat duena babestekoa. Aldebikotasunak oreka esan nahi du, elkarren arteko errespetua, bestea aitortu eta norbere burua aitortua ikustekoa. Eta gizarteek erabakitzen dute harreman horretan muga non jartzen den, zein tresna diren beharrezko aldikako testuinguru politiko jakinei aurre egiteko. Hala, euskal herritarren gehiengo zabal batek eskubide horren jabe izan nahi du, nahiz eta sozialistek eta popularrek aurkakoa iritzi. Eta nekez adostuko da osagai hori bete-betean bere egiten ez duen estatus berririk. Badago horretarako formularik, gura izanda egungo legedian traumarik gabe txerta daitekeenik.

Euskal autogobernuaren muinekoak Ciudadanos buru duen erasoaldia jasaten ari direnean, ezinbestekoa da Gernikako Estatutuaren eta ondotik letorkeenaren defentsa irmoa egitea. Eta bultzatu gura den homogeneotasunaren aurka jotzea. Azken honek ez duelako zerikusirik bateko zein besteko herritarren arteko elkartasunarekin, ikuspegi nazional jakin bat gainerakooi inposatu nahi izatearekin baizik. Zuhur jokatzeko ordua da, lortutako guztia ondo babestekoa, elkarrizketa eta negoziazioa goiburu izatekoa; baina, besteen jokabidearen arabera, norbere buruari mugarik ez jartzekoa.

2017ko abenduaren 3an elcorreo.com-en argitaratua

Agur Aralar

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Thu, 23 Nov 2017 20:28:00 +0000

Abenduan egitekoa duen biltzarrean alderdia desegiteko proposamena luzatu die Aralarreko zuzendaritzak militanteei. Hamabos urte pasatxoko ibilbidea amaituko dute horrela, euskal politikagintzan eragin handikoa izan dutena.

Ezker abertzaleak itsu jokatu zuen luzaroan, euskal herritarrek behin eta berriz arbuiatutako ekinbide armatua zilegizkoa zelakoan. ETAren jardunak 829 lagun erail zituen 43 urtetan, eta unadura hutsez amaitu zen 2011ko urriaren 20an. Aljerreko elkarrizketen eta Lizarrako Hitzarmenaren osteko su-etenek ez zuten azken helbururik lortu, ezta Zapateroren garaiko saiakerek ere. Alperrik galdu zituzten aukerok, bai erakunde armatuak berak zein horren inguruko egitura politikoak. Ez zen modurik izan mahai baten inguruan indarkeriaren aroari amaiera eman eta gaur egun hain ozen eskatzen dituztenetakoak —presoekin zerikusia duten horiek, batik bat— zentzuz bideratzen hasteko. ‘Dena ala ezer ez’ zen orduko goiburua, antza, eta ezerezean gelditu ziren.

Ikuspegi zabal falta ez zen, baina, maila berean denen gabezia izan. Bakarren batzuk aspaldi jabetu ziren zetorrenaz, bide politiko eta demokratikoak lehenetsi beharraz. Diktadura bati aurre egiteko aspaldi abiatutako dinamika herritarrek euren borondate librearen arabera aukeratutako hautetsien zein erakundeen aurka zuzentzeak hainbat mamu askatu zituen urteen joan-etorrian, nahiz eta ezker abertzalea beti saiatu zen itxura monolitikoa azaltzen, zirrikituak agertzen zirenero kritikoak zeharo baztertuta izan arren.

Oihartzun handiko zenbait atentatuk higatze prozesu hori areagotu zuten, Yoyesenak (1986an), Hipercorrekoak (1987an) edo-ta Miguel Ángel Blancorenak (1997an), esaterako. Herri Batasunak 1994an ontzat jotako ‘Oldartzen’ txostena, presio bide modura sufrimenduaren sozializazioari egoki irizten ziona, urrats berri bat izan zen bere degradazio politiko eta etikoan. Eta barruko kontraesanak gero eta nabarmenagoak izaten hasi ziren.

Egoera horretan, Lizarrako Hitzarmenak halako espektatiba berri bat ahalbidetu zuen ezker abertzalearen baitan, Herri Batasunatik haratagoko zenbait alderdi ere Euskal Herritarrok zeritzan koalizioan biltzeraino. Bakea bururaino eramateko ahaleginaren porrotak, haatik, hankazgora jarri zuen hori guztia urtebete luze beranduago; eta, mundu horretan, estrainekoz, jende multzo batek publikoki eutsi zion bide politikoen lehentasuna aldarrikatu eta ETAren aroa amaitua zela esateari.

Batasuna prozesuak erakutsi zuenez, hamarretik bat-edo zen ezker abertzalearen barruan uste hori jada errotua zuena. Horiek sortuko zuten Aralar 2001ean alderdi modura, etorkizuneko apustua hamarkada batez aurreratuta. Urte horretako hauteskunde autonomikoetan Ibarretxe lehendakaria gailendu zitzaion Mayor Oreja-Redondo Terreros bikoteari, legebiltzarkideen erdia (14tik 7ra) eta 80.000 boto galdu ondoren Otegi eta bere ingurukoen ortodoxiak porrot egiten zuen bitartean.

Batasuna eta ondorengoen ilegalizazioak helduko ziren gero, eta baita Aralarrekoen aurka euren kide izandakoek baliatutako pintada, mehatxu eta bestelakoak ere. Baina horrek ez zituen gerarazi Patxi Zabaletaren ingurukoak, eta aurrera jarraitu zuten. Ezker abertzale klasikoaren alternatiba modura ekin zioten, horren baitako egituraren barruan lortu ezin izan zutena gizarteari begira gauzatzen hasi guran. Ordezkari bat lortu zuten Eusko Legebiltzarrean 2005ean, eta lau 2009an. Nafarroan, aldiz, lau 2003an eta 12 2007an, azken horretan Nafarroa Bai koalizioko kide modura. Bakarka ez zen, bada, lehen mailako eragilea izan, baina bere itzala boto kopuruak adierazten duena baino askoz handiagoa izan zedin erdietsi zuen Aralarrek. ETAren indarkeriaren makurkerietatik at ezker abertzalerik izan zitekeela erakustearekin batera, Batasuna prozesuan zein Zapateroren garaiko saiakeretan inmobilismo gaiztoenarekin lerratu zirenak politikoki are biluztuago utzi zituen.

Halako batean oso argi geratu zen 1978an Altsasun abian jarritakoaren enbor nagusiak ez zuela etorkizunik bide demokratiko soilen alde egitetik ez bazen. Nolabaiteko kolapso arriskuak hondora zezakeen behingoan, bai legez kanpo zegoelako zein euskal gizartearen gehiengo gero eta zabalagoak estrategia politiko-militarrak zeharo arbuiatzen zituelako. Faktore exogenoek ere ez zioten batere lagundu, ez IRAren amaierak eta ezta nazioarteko terrorismo molde basati eta indiskriminatu berrien agerpenak ere.

ETAren behin betiko su-etenera eraman zuen guzti horrek eta, ondorioz, aliantza politiko berrietara. Amaiur eta Euskal Herria Bildu izan dira topagune azken urteotan, Sortu eta Aralar, EA eta Alternatibarekin batera, modu egonkorrean elkartzeko. Ez dute lortu EAJ gailendu eta euskal abertzaletasunaren barruan nagusi izatea. Hala, bide berriak jorratzen dabiltza euren proiektu politikoa trinkotze aldera, eta horren erakusgarri dira EH Bilduk azken hilabeteotan burututako aldaketak.

Batek daki Aralar ez ote den goizegi desagertuko. ETAren osteko agertokia atzeraezinezkoa da dagoeneko, baina oraindik ezinbestekoa da berea bezalako ikuspegi argi eta zorrotza ezker abertzalearen baitan. Denborak arrazoia eman die bete-betean, eta ez da gutxi. Hala eta guztiz, beharbada, aukera gehiago lituzkete epe jakin batean eragiten jarraitzeko alderdi modura iraunda; ikusteke baitago Sortuk daborduko zenbaiteraino barneratu dituen Aralarrek ohikoan bere egindako jokabide eta moldeetako asko.

Patxi Zabaleta, Iñaki Aldekoa, Julen Madariaga, Aintzane Ezenarro eta beste askok hainbat zailtasun eta inertziari aurre egin eta ezker abertzalea mugiarazten asmatu zuten. Ezinbestekoa zen horrelako zerbait Aralar sortu zen abagune historikoan. Baita lehenago ere. Euren alea jarri zuten oraingora heldu ahal izateko, hain errotutako militarismo sutsuena indargabetzeko. Euskal gizarteak, orain, bestelako aukerak ditu. Estatus politiko berri bati begirakoak, eta osatzen duten egiturak neurriren batean elkarlanean jarri eta norabide berean abiaraztekoak. Ideologien gainetik, agurraren orduan badago Aralarri zer eskertu. Eta hori da edozein eragile politikori aitor dakiokeen ondarerik baliotsuena.

2017ko irailaren 25ean elcorreo-com-en argitaratua

La avanzadilla hacia la paz

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Tue, 14 Nov 2017 14:38:00 +0000

Aralar, que marcó el camino al resto de la izquierda abertzale, se disolverá tras su congreso de diciembre si prospera la propuesta de la dirección.

Patxi Zabaleta es un hombre curtido en mil batallas. Y una de las más definitorias fue la que desembocó en el alumbramiento de Aralar en 2001. Lo que parecía una simple muesca para una izquierda abertzale tradicionalmente sólida terminó convirtiéndose en avanzadilla de lo que, tarde o temprano, debería asumir el conjunto de la misma. A saber: la preponderancia de la acción política y el consiguiente rechazo al mantenimiento de la actividad violenta de ETA.

Cuando dio el paso, nadie en ese mundo podía tildar al dirigente navarro de advenedizo u oportunista, ya que su compromiso con Herri Batasuna databa del momento mismo en que se constituyó la Mesa de Alsasua en 1978, siendo desde entonces referente indiscutible y figura respetada, siempre leal al sentir mayoritario de la organización a pesar de mantener un perfil político propio puesto de manifiesto en numerosas ocasiones. Como cuando se mostraba crítico ante los constantes atentados de ETA.

El anuncio por parte de la banda de la tregua indefinida que entró en vigor el 18 de septiembre de 1998 llegó pocos días después de la firma del Acuerdo de Lizarra y propició la suma de fuerzas soberanistas de izquierda en la coalición Euskal Herritarrok, suavizando además las aristas internas provocadas por la persistencia del terrorismo. En un contexto de ausencia de violencia, Herri Batasuna, marca histórica de la izquierda abertzale, se rodeó de pequeñas formaciones que tradicionalmente se habían mostrado críticas con ETA. Y la apuesta le resultó rentable electoralmente. En las autonómicas de ese año se hizo con más del 25% de los votos en Gipuzkoa y 14 parlamentarios en el conjunto de Euskadi. Pero ese escenario saltó por los aires con la ruptura de la tregua el 3 de diciembre del año siguiente y el posterior asesinato, el 21 de enero de 2000, del militar Pedro Antonio Blanco al estallar un coche bomba en Madrid.

Proceso Batasuna

Euskal Herritarrok se mantuvo formalmente durante un tiempo, aunque ya sin el concurso de Batzarre y Zutik. Pero, con el nuevo reguero de asesinatos provocados por ETA, el del ex vicelehendakari y dirigente socialista vasco Fernando Buesa y su escolta Jorge Díez entre ellos, también en el seno de la aparentemente monolítica Herri Batasuna comenzaron a bajar las aguas cada vez más revueltas. Así quedó reflejado en el proceso Batasuna, llamado a refundar la izquierda abertzale. Fue el momento elegido por una treintena de militantes encabezados por Patxi Zabaleta para impulsar la constitución de una corriente interna agrupada en torno a una ponencia que se formalizaría poco después.

En mayo de 2000, sus impulsores se presentaron públicamente a través de un artículo titulado ‘Aportación a la izquierda abertzale’, que adelantaba los ejes básicos de lo que pretendían defender en el seno de la futura Batasuna, sustanciados en la necesidad de “organizarse, estructurar sus fuerzas y actuar exclusivamente en torno a la acción política”, rechazando tanto la violencia de ETA como la kale borroka. No obstante, lo que pretendía encarnar la sensibilidad civil y política de la izquierda abertzale no caló en las bases radicales y apenas un exiguo 9% de la militancia apoyó sus enmiendas a la ponencia oficial ‘Bateginez’ en la que se plasmaba el corpus ideológico de la nueva formación.

Con la expectativa de que la realidad social no coincidiera con la orgánica, Aralar decidió dar un paso al frente en septiembre de 2001 y convertirse en partido político. Así, tras la reunión que sus dirigentes celebraron en la emblemática localidad navarra de Alsasua, cuna de la izquierda abertzale, dieron a conocer su intención de convocar un congreso constituyente. A Zabaleta lo acompañaban en el nuevo proyecto históricos como Iñaki Aldekoa o Julen Madariaga. Poco antes, en mayo, se habían celebrado unas decisivas elecciones autónomicas, las de los casi 600.000 votos cosechados por la coalición PNV-EA con Ibarretxe a la cabeza, en las que Euskal Herritarrok había perdido 80.000 votos y la mitad de sus representantes parlamentarios. En el seno de la izquierda abertzale muchos dedos acusadores se dirigieron hacia Aralar, que vio en aquellos resultados un claro divorcio entre la ortodoxia de Batasuna y el sentir de una parte de sus bases tradicionales.

El cónclave que estructuró a la nueva organización tuvo lugar en Vitoria los días 22 y 23 de junio de 2002, bajo el lema Ehkotopia. La ponencia política aprobada establecía los principios de Aralar fundamentados en su carácter independentista y socialista, rechazando a su vez cualquier condicionamiento impuesto por grupo armado alguno. Patxi Zabaleta fue elegido coordinador general y en la intervención con la que cerró el congreso advirtió a ETA de que su tiempo se había agotado, haciendo asimismo un llamamiento a recuperar el “orgullo de la política”. Este tipo de posicionamientos acarrearon consecuencias. Ya para entonces se hacía sentir la presión y el acoso de parte de sus antiguos correligionarios, que trataron de coartar su iniciativa política. Pintadas y carteles acusándoles de traidores, e incluso ataques a furgonetas y propaganda electoral, serían casi una constante en los meses siguientes.

Comparecencia electoral

Aralar concurrió por primera vez a unas elecciones el 25 de mayo de 2003, con ocasión de las forales y municipales, además de autonómicas en Navarra. La aplicación de la Ley de Partidos y la consiguiente ilegalización de las marcas de la izquierda abertzale oficial enrarecieron al máximo el ambiente. En ese escenario, la nueva formación logró 36.000 votos en Euskadi y 24.000 en Navarra, convirtiéndose en la cuarta fuerza política de la comunidad foral. Dos años más tarde, en las autónomicas vascas se hizo con una única representante, Aintzane Ezenarro —actual directora del Instituto Gogora—, que sumaría tres actas más en los comicios de 2009.

El histórico anuncio del cese definitivo de su actividad terrorista por parte de ETA el 20 de octubre de 2011 condicionaría, lógicamente, el futuro de Aralar. Un mes antes había celebrado su quinto congreso en Derio, donde se aprobó concurrir a las elecciones generales del 20 de noviembre junto a la recién constituida Bildu, bajo la denominación de Amaiur. La aproximación a la izquierda abertzale generó un intenso debate entre los delegados del partido, y la ponencia política únicamente contó con el aval del 71%.

Las disensiones en su seno se fueron acrecentando de forma paulatina a partir de entonces, llegando a fracturar el grupo parlamentario en la Cámara vasca.

En mayo de 2012, la portavoz Aintzane Ezenarro y sus compañeros Mikel Basabe y Oxel Erostarbe fueron expulsados del partido y entregaron sus actas por votar a favor de la ponencia de paz y convivencia en contra del criterio de la dirección, que consideraba que dicho grupo de trabajo no ofrecía garantías para la presencia permanente de la antigua Batasuna, excluida de las elecciones de 2009 como consecuencia de su ilegalización.
Aralar se integró de forma permanente en Euskal Herria Bildu a partir de ese mismo año, participando en el reciente proceso de reorganización interna de la coalición que ha culminado en junio con la elección de Arnaldo Otegi como coordinador general. Con la nueva estructura de partido político de la que se ha dotado lo que era la suma de Sortu, EA, Aralar y Alternatiba, las siglas de esas cuatro formaciones quedan cada vez más difuminadas. Consciente de ello, Patxi Zabaleta ha dado otro paso al frente anunciando que, por unanimidad, la dirección de Aralar apuesta por la disolución del partido y el trasvase de militantes a EH Bildu en la ponencia política del congreso que celebrará en diciembre. Así, de aprobarse, se dará por concluida la historia de un partido que, a pesar de ser siempre minoritario, supo ver antes que nadie en la izquierda abertzale el agotamiento de la vía armada de ETA y condicionó positivamente a quienes tardaron años aún en sumarse al principio básico que establece la primacía de la acción política y democrática sobre cualquier otra.

Artículo publicado en El Correo el 24 de septiembre de 2017

Alderdi bakarra

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Fri, 29 Sep 2017 17:53:00 +0000

Arnaldo Otegi izango da EH Bilduko lehen koordinatzaile nagusia, koalizioak alderdien batuketaz haragoko nortasun propioa izatea erabaki eta gero. Aniztasunaren kaltetan, urrats honek inoiz baino nabarmenago uzten du ezker abertzalearen esku.

Argazkietako irribarreen eta hitzaldietako berba handiosoen atzean EH Bilduren I. kongresuak askoz ere garratzagoa den errealitatea estali du. Bertan parte hartzeko izena emanda zeuden 4.901 lagunetatik 2.652k baino ez zuten bozkatu, %54k. Eta horien artetik %84ren babesa jaso zuten Otegik eta bere zuzendaritza taldeak, txosten politikoak eta estatutuek baino bederatzi puntu gutxiago. Izan ere, askotxo dira buruzagitza berria osatzeko irizpideak Sorturen lerroetan irentsezintzat jo dituztenak; edo-ta ezker abertzalea koalizioaz jabetzeko urratsaren aurrean kritiko agertu direnak, batik bat Eusko Alkartasunako kideen artean. Prozesua, baina, ez da malgutu, moldatu ez zabaldu, eta Otegiren oso ingurukoak izango dira EH Bildu berria kudeatuko dutenak. Koordinatzaile nagusi berriak proiektuaren izaera abertzale eta ezkerrekoa nabarmendu du behin eta berriz, eta Euskal Herrian abian omen den “iraultza kontserbadorearen aurrean iraultza demokratikoa” ahalbidetuko dutela gaineratu. EAJ behin ere ez du aipatu bere hitzaldian Otegik, baina jeltzaleei zuzendutako zeharkako aipamenak zenbatnahi errepikatu dira.

Aurrera begira funtsezko aktibo politiko modura agertzeko ahaleginetan dabil aspaldion EH Bilduko burua, baina alperrik. Dagoeneko, aspalditxotik, Otegi gehiago da iraganeko eragilea etorkizunekoa baino. 2012an koalizioa sortu zenean, aniztasunaren aldeko ariketa legez plazaratu zuten, gehiengo berriak sortzeko ahalegin eskuzabal modura. Baina egoera dezente aldatu da geroztik. Hasierako olatuak emaitzak borobiltzera bultzatu zituen 2011n, eta orduko Bilduk —egungoaren aurrekoak, bozetarako propio gorpuztutako koalizioak— emaitza ikusgarriak lortu zituen, Gipuzkoako Aldundia eta Donostiako Udala gobernatzerainokoak. Lau urte beranduago, ordea, EH Bilduk bi horiek eta beste hainbat erakunde galdu zituen, kudeatzeko modu jakin baten eraginez nonbait. Eta geroztik atzeraka aritu izan dira, iraileko hauteskunde autonomikoetan hiru legebiltzarkideren galera arrakastatzat jotzeraino.

ETAren aroaren amaieran, ezker abertzalearen zati bat —Aralar, ez— legez kanpo zegoen eta babes sozialari zegokionez, oso ahulduta. Euskal Herrian gero eta zabalagoa zen erakunde horrek armak uztea eta desagertzea eskatzen zuen gehiengoa; eta, berandu, gaizki eta autokritika sakonik gabe, euren burua jauzi hori egitera behartuta ikusi zuten hamarkada luzetan bide politikoa eta militarra konbinatzearen alde agertutakoek. Halako batean, ‘Jo ta ke, irabazi arte’ hainbestetan deiadar egindakoak garaile eta garaiturik gabeko bakearen aldeko militante sutsu bihurtu ziren, eduki metafisikozko ziklo berri bat hasi zelakoan. Aralar-eko ‘traidoreak’, EAko ‘erregionalistak’ eta Alternatibako ‘espainolistak’ bazkide hartuta ekin zioten, galdutako espazio politikoa berreskuratu guran. Ortodoxiaren jagoleak aniztasunaren predikatzaile egin ziren, ohi bezain grinatsu; eta bide horretan sortu zen EH Bildu, alde guztien ekarpenetatik EAJren benetako alternatiba osatze aldera. Urteak joandakoan, baina, ez du helburu hori lortu —gero eta urrunago dago, egia esan— eta ezker abertzaleak gainerako eragileen esku galdutako protagonismoa beretzat nahi du berriz.

Horretaz jabetuta, EAko sektore zabal bat, alderdi horren jatorrizkotik geratzen denaren erdi inguru, EH Bilduren trinkotze prozesuaren aurka agertu berri da, Carlos Garaikoetxea lehendakari ohia tarteko. Baina Pello Urizarren ildoa gailendu zaio oso gutxigatik, eta ikusteke dago zer jazoko den galtzaileekin. Ezker abertzaleari lagungarri izan zaizkio koalizioko kideak, iragana zuritzeko, galdutakoa berreskuratzen saiatzeko eta sektore berrietara zabaltzeko; baina dagoeneko ez ditu horrenbeste behar, elkarrekin ere ezin izan dutelako EAJ garaitu eta, bere birsortze prozesua bururaino eraman ostean, joko birtualetatik errealitate politiko gordinera itzultzeko sasoia dela iritzi diolako. Orain, independenteei lekua egiteko aitzakia baliatuta, piezak berregokitu dituzte, pertsona eta interes politiko oso jakin batzuen mesedetan eta EAn galdu duten horien eta beste askoren kaltetan.
Hala, Otegiren asteburuko hitzaldia ohi bezain findu gabea izan da, errealitatearekin bateraezina. Kontserbadore eta demokraten arteko asmatutako lehiaren berri eman die bere jarraitzaileei, osatu ezinik dabiltzan alternatiba nonbaitetik zintzilikatzearren edo. Baina egunerokoak ez dio laguntzen, beti jazo zaion legez, eta ez dator bat berak esandakoekin. Beharbada, horregatik ari da ezinean, beste behin. Bere estrategiaren osagaiak ez direlako egiazkoak, eta okerreko oinarrietatik ez dagoelako alternatiba errealik eraikitzerik. EAJren ildoa aurrerakoia da, sozialdemokraziatik oso gertukoa, eta maila nazionalean helburuak argi izanda egunerokoari eragiten diona. Iñigo Urkullu lehendakariaren Jaurlaritza giza ongizatean eta elkartasunean oinarritutako politikekin ari da, krisi ekonomikoa gainditu eta langabezia murriztera bideratutakoekin, eta herritarrek hauteskundeetan babesten dituzte.

Ez dago, beraz, jardunbide ‘kontserbadorerik’, Otegiren irudimenean ez bada. Eta are gutxiago da berea balizko horri kontrajartzeko alternatiba ‘demokratikoa’, arlo horretan jeltzaleak distantzia handira izango dituelako beti. Horregatik ekin behar dio muturretik, esaldi borobil bezain hutsaletatik. Azkenean, EH Bilduko koordinatzaile berriaren errezeta oso zaharra delako: gidoi eskaseko fikzioa euskal gizartearentzat eta errealismo baztertzaileena bere inguruan aniztasunaren eta ñabarduren aldeko apustua egin zutenentzat.

elcorreo.com-en argitaratua

Lekutan dago

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Wed, 27 Sep 2017 12:53:00 +0000

Diada heldutakoan Kataluniako egoera politikoa ezin gatazkatsuagoa da, independentziaren aldekoen eta aurkakoen artean. Eta urriaren leheneko galdeketa galarazteko ezarritako debekuaren ondorioz, artez edo moldez egitekotan ere, ezin izango du behar lukeena egoki neurtu.

Aspaldi urratutakoaren ondorioak ari dira azaleratzen egunotan. Askok ez zuten sinetsi nahi haustura bururaino eramango zenik, baina Kataluniako Parlamentuak asteon onartu ditu Erreferendum Legea, urriaren bateko galdeketara deitzekoa, eta Trantsizio Juridikorako Legea, baiezkoa gailentzekotan estatu independente berriaren lehen urratsak arautzen dituena. Giroa zeharo zalapartatsua izan da ganberan, eta bi horien aurkakoek gogor gaitzetsi dute gehiengoaren jokamoldea, talde parlamentario kritikoen oinarrizko eskubideak errespetatu ez direlakoan. Catalunya Sí que es Pot iritzi hori dutenekin lerratu izanak erabaki eskubidearen aldekoen zatiketa eragin du, eta baita koalizio horren barrukoa ere. Horrek islatzen du zenbaterainokoa den gatazka uneon, eta zein zaila zaien erdibidean-edo kokatu nahi dutenei euren ahotsa entzunaraztea.

Katalunian onartutakoei Espainiako Gobernuak helegitea jarri die ziztu bizian, eta Auzitegi Konstituzionalak ezohikoa zaion abiadurarekin baliogabetu ditu behin behinekoan. Pedro Sánchez eta Albert Riveraren babesarekin, Mariano Rajoy erreferenduma egingo ez dela azpimarratzera agertu da hedabideen aurrean, orain arte bezala inolako proposamen politikorik egin gabe. Egoera honetan, Goardia Zibila bidali du botopaperak bilatzera, nola edo hala galdeketa eragozteko asmoz. Egoerak gatazka zuzenera bideratutakoa ematen du ezinbestean, alde bien arteko elkarrizketa aspalditxo eten eta gero.

Elkarri lepoa emanda, batzuk eta besteak datozen hiru asteetako mugimenduak neurtzen eta prestatzen ari dira. Diadak ehunka mila lagun aterako ditu kaleetara, bozkatu guran. Eta argazki horrek ezinbestean kalte politikoa egingo die erabaki eskubidea ukatzen dutenei, areago honelako prozesuen bideragarritasunaren zati handi bat mediatikoki erabakitzen den garai honetan.

Ezezkoaren blokean bada zirrikiturik, gainera. Sí que es Pot erabaki eskubidearen aldekoa da nahiz eta galdeketa egungo baldintzetan ontzat jo ez eta PSCn hitzartutako erreferenduma lehenetsi dute behin eta berriz, sarri askotan euren jarrera nahasi samarra izan den arren. Hala, C’s eta PP dira ezezko borobilari eusten diotenak. Beraz, laukote hori ez da homogeneoa inondik inora, nahiz eta aurreko egunetako momenturen batean itxura hori eman duen. Areago, Ada Colau eta Podem-ekoen erabakiek honako prozesu politikoa erabat baldintza dezakete, euren indarren barne batasunari eusteko gai izatekotan. Horregatik, indar subiranisten aldetik lehen mailako hanka-sartzea litzateke horiek aintzat hartu ez eta elkarren arteko gutxieneko lankidetza eragoztea. Ezbairik gabe, Bartzelonan jazotzen dena sekulako indar eragilea izango da galdeketari begira eta, oraingoz, bertako udaleko buruek espainiar legedia betetzeko asmo antzekoa agertu dute.

Konstituzioaren 155. artikulua indarrean jartzea baztertuta, Mariano Rajoyk botere judiziala baliatu du Kataluniako prozesua ezinezko egiten saiatzeko. Isunak, inhabilitazioak eta kartzela zigorren arriskua nahikoa izango direla iritzita jokatu du gertakari politiko bati erantzuteko. Eta Estatu kolpeaz gordin aritu dira behin eta berriz bere Gobernuko eta alderdiko hainbat ordezkari, 1936ko benetakoaren aurrean epel jokatzen dutenetako bat baino gehiago tartean. Jazotzen ari dena, baina, oso bestelakoa da, ondo ezagutzen den abiapuntua duena. Estatut berria hondoratzeko PPk egin zituen ahaleginak eta horren aurkako neurribako histerismoa ez dira oharkabean joateko modukoak egungo testuinguruan, halako haustura bat eragin eta Kataluniako gizartearen zati handi bat autonomismotik haratagokora bultzatu zutelako. Orduko zauri sakona sendatzen saiatzeko, gainera, Espainiako Gobernuak ezer gutxi egin du geroztik eta auzi honi dagokionez bere geldotasuna erabatekoa izan da.

Eredu autonomikoaren erreforma proposatzen dutenak berandu dabiltza, alde horretatik. Urriaren leheneko galdeketa eragotzita ere, lehen mailako sakoneko arazo politikoak hor iraungo du. Katalunian asko dira dagoeneko Espainiarekin hainbat mailatan hautsi dutenak, baita afektiboan ere, eta horren aurrean begiak itxi eta Estatuaren hautsezintasuna etengabe aldarrikatzeak ez du deus konpontzen. Horrelako zerbaiti parametro demokratikoetatik aurre egiteak oso bestelako irtenbideak eskatzen ditu, proposamen zehatzen bidezko elkarrizketarena batik bat. Sortu den gatazka politikoa erraldoia da, atzeraezinezkoa beharbada, baina alde biei berba egitea dagokie dena gehiago larritu aurretik, mehatxuen dinamika beste maila batera eraman baino lehen. Eta, nahitaez, erabaki eskubidearen alde Katalunian dagoen gehiengo zabala kontuan hartu beharko da aurrera begirakoetan. Horren inguruan badagoelako bertan adostasun maila nahikoa, zeharkakoa, anitza. Akordioren bat nahi duen edonork hortik jo beharko du ezinbestean, hori aintzat hartu eta aitortzaren ildoan sakonduta. Baina ikusteke dago Estatu autonomikoa oinarritik eraldatzeko eta nazioaniztasuna onartzeko inon benetako borondaterik dagoen, eta egitekotan garaiz izango ote den.
Edonork daki galdeketa egiteko baldintzak ez direla batere egokiak izango, eta berme demokratiko nahiko eza salatuko dutela aldi berean berori eragotzi nahian dabiltzanek. Baina trikimailuez harago, prozesuaren bultzatzaileek oso kontuan hartu beharko lituzkete hainbaten iritzi kritikoak, hirugarren bide baten bila dabiltzanenak bereziki. Urriaren lehena heldu eta joango delako; eta egun horretakoa guztiz argigarria ez bada, sortu gura den Errepublika berriaren aldarrikapenak indar nahikorik izango ez duelako, ez delako errealitatean egingarria izango. Eta ez bakarrik kanpoko faktoreen eraginez. Ataka honetan elkarrizketa eta konpromiso historikoa eskatzeak epela izatea eman lezake, baina jarrera arduratsua besterik ez da. Ahalik eta modurik inklusiboenean bertako gizarteak adierazitako borondatearen arabera Kataluniari dagokiona aitortzea ezinbestekoa izango da, eta Espainiako Gobernuak ausart jokatu beharko du horri begira. Errealitate printzipiotik baino ezingo baita egungoa gainditu. Orain, lekutan dago aukera hori baina, goizago ala beranduago, alde guztiek onartu beharko dute.

2017ko irailaren 11n elcorreo.com-en argitaratua

Galdera ikurrak

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Fri, 30 Jun 2017 12:04:00 +0000

Gure Esku Dago plataformak milaka lagun bildu zituen zapatuan Bilbon, erabaki eskubidea gauzatzeko balizko galdeketa baten aldeko ekitaldian. Orain arte, baina, hainbat herritan egin dituen saiakeretan parte hartzea ez da behar adinakoa izan.

Jendetsua izan zen galdera ikur itxurako mosaiko erraldoia osatzeko Gure Esku Dagok (GED) deitutako mobilizazioa. Bilboko Euskadi plaza eta Eliptikoa elkartu zituzten parte hartzaileek irudi horren bitartez, milaka puxika eta elastiko gorri baliatuta; ostean Herritarron Ituna deritzana aurkeztu aurretik. Ez da lehen aldia, baina, 2013an sortuz geroztik herritarren atxikimendu zabala jasotzen duena. Oso gogoratzekoa da erabakitzeko eskubidearen alde 2014ko ekainaren 8an Durangotik Iruñera bitartean 123 kilometroz Euskal Herria zeharkatu zuen giza kate erraldoia, sakoneko arazo politiko baten isla izandakoa. Dezente apalagoa izan zen hurrengo urtean hiriburuetan egindako ekitaldiek lortutako erantzuna, inondik inora gutxiestekoa izan ez arren. Mobilizazio handiekin batera, duela hiru urteko apirilerik hona 142 galdeketa bultzatu dituzte, eta orotako errolda 549.057 lagunekoa izanda 146.590 herritarrek bozkatu dute, %26,7ko bataz bestekoa lortzeraino. Datorren domekan, berriz, beste 24 udalerritan dira galdeketak egitekoak.

GED-k Katalunia hartu du erreferentetzat hasiera-hasietatik. Hango prozesu subiranista izan da eredu, bertan jazotakoak Euskal Herrirako ere balio duelakoan. Ez bakarrik horrek, jakina; baita Eskozia edo Quebec-ekoek ere. Baina aktibaziorako funtsezko bultzagarria lehena izan da, horri babesa agertzeko zein bertoko urratsak maila kualitatibo eta kuantitatiboan neurtzeko. Kataluniako azken bost urteotako dinamika politikoa, baina, berezkoa da erabat. Estatut berriak jasandako mozketek eta oinarrizko zenbait ezaugarri propioren aurkako aspaldiko jokabide ezin onartuzkoek eragin zuten esparru sozialetik aro autonomista gainditzeko mobilizazioetara deitzea, arrakasta handiz. Azken urteotako Diadak dira horren erakusgarri —batik bat 2014koa, 1,8 milioi lagun inguru bildu zituena—. Artur Mas eta Carles Puigdemont Generalitat-eko presidenteek hartu dute gerora eskaera horri erakundeetatik egokiro erantzuteko ardura, eta azkenak datorren urriaren 1erako iragarri du independentziaren inguruan erabakitzeko galdeketa.

Euskal Herriko egoera oso bestelakoa da, ordea. Bai Hegoaldekoa zein Iparraldekoa. Euskal Autonomia Erkidegoan Iñigo Urkullu lehendakariak, aldarrikapen nazionalak oso gogoan, ekonomia eta ongizate soziala hartu ditu lehentasuntzat, azken urteotako krisi latza gainditu, langabezia murriztu eta herritarren egunerokoa hobetu asmoz. Apustu horrek saria jaso zuen ordainetan iraileko hauteskunde autonomikoetan, ezarritako norabidea egokia den seinale. Nafarroan, Uxue Barkosen gobernua UPNren urte luzetako sektarismoa gainditu, aniztasuna lehenetsi eta 2015etik honako aldaketa kudeaketa lan on baten eskutik egonkortzeko zereginean ari da buru-belarri. Iparraldean, azkenik, Euskal Elkargoaren sorrera luzaroko berri garrantzitsuena da, bertako lurraldeei gutxieneko egitura bateratua eskaintzen dien neurrian. Elkarlana eta hainbat orekari eustea eskatuko du guzti hori hiru eremuetan bururaino eramateak, eta horrek ematen du premiazkoena gaur egun.

Hala ulertu dute, antza denez, hainbat herritarrek ere, GED-ren galdeketak ondo aukeratutako udalerrietan egin arren, laurdena baino ez delako bozkatzera gerturatu. Erabaki eskubidea eta independentzia gehiegi nahastea izan daiteke arrazoietako beste bat, lehenari buruzkoa ei den dinamikak bigarrenari buruz galdetu duelako hainbatetan. Lekuan lekuko egoera soziologikoa eta hauteskundeetako emaitzak aintzat hartuta, ez dago zalantzan jartzerik herri horietan guztietan gehiengo oso zabala erabaki eskubidearen aldekoa dela. Baina beste kontu bat da galdeketon bitartez proposatzen zaiena uneon orekatu, probetxuzko, behar bezain anitz eta Euskal Herri osoko errealitatearekin bateragarri iruditzen zaien. Beharbada, hain momentu erabakigarrian, Nafarroan eta Iparraldean esaterako, honelakoek euskal nazio izaeraren aurka bete-betean ari direnak elika ditzaketelako.

Bere etorkizunaz erabakitzeko eskubidea euskal gizarteari dagokio, gehiengo ahalik eta zabalenak adostu eta bideratutako eran. Eta horra heldu ahal izateko, badago zer egin nazio eraikuntzari dagokionez, orain arteko moduan autogobernua eta ongizatea pareko izan daitezen, lehena bigarrenaren berme izan dadin, edo-ta lurraldeen arteko loturak estutzeko. Abiapuntua kontuan hartuta, prozesu historiko luzea da honakoa, gizaldietako errealitatea ezin baita lau hamarkadatan zeharo aldatu. Asko egin da 1979az geroztik, maila ekonomikoan, sozialean, hizkuntzarenean eta bestelakoetan; baina beste horrenbeste dago egiteko, gutxienez. Erabaki eskubideak berak ere hainbatetan zehaztasuna falta du zenbait buruzagi politikoren ahotan; oinarrizkora jota, subjektua edo subjektuak argitzerakoan, adibidez. Edozelango gaia ez denez, bestelako sakontasuna eman behar zaio, ikuspegi demokratikotik zeharo landu eta sozializatu. Bat batekoek ez dute balio, testuinguruaren araberakoek. Eta, bien nazio izaeraz gain, Katalunia eta Euskal Herriko errealitate politikoek eta abagune historikoek ez dute antzik, ezta azalekorik ere.
Nazio eraikuntzan aurrera egin ahala, egun hauskorra dena sendotutakoan, gehiengo zabalak osatutakoan, euskal gizartea izango da momentuan momentuko bere jomugak erabakiko dituena. Horra heltzeko zilegizkoak dira estrategia demokratiko eta inklusibo guztiak, eta epeak. Gernikako Estatutua onartuz geroztikoek asko egin dute bide horretan, zenbaitzuk luzaroan gutxietsi arren. Erabaki eskubidea, berori modu jakin batean praktikara eraman nahi izatea, ezin da aurkari politikoa astintzeko ikur modura baliatu; abertzaletasunaren barruan, eta baita kanpoan ere, oinarrizko adostasunak eskatzen dituelako, eta ez taktizismo hutsalezko jokabideak, albokoa aldioro higatzen saiatzekoak. Prozesu horretan inor ez dagoelako sobera, eta oraindik jende asko falta delako.

2017ko ekainaren 12an elcorreo.com-en argitaratua

Lorpen betekoa

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Fri, 26 May 2017 18:52:00 +0000

Akordio borobila lortu du EAJk Rajoyren gobernuaren aurtengo aurrekontuak babestearen truke. Euskadin kritikoen azaldu direnek ere jakin badakite hori, nahiz eta hala moduz euren gabeziak estali guran ari diren.

Zeharo harrotu ditu hautsak asteon jazotakoak, jeltzaleek Kupoaren inguruan Madrilen erdietsitakoak. Akordioa, baina, dezente zabalagoa da, 36 puntutan aletutakoa. Hala, asko izango dira horren ondoriozko onurak jasoko dituzten erakundeak zein herritarrak. Kongresuko bere bost diputatuak erabakigarri dira legealdion hainbatetan, aurrekontuak onartzerakoan esaterako. Eta EAJk egoera hori ondo baliatzen jakin du, konplexurik gabe negoziatzen, luzaroan konpon ezinik ia usteldutako gaiei irtenbidea ematen. Azpimarragarriena Kupoari dagokiona da, zalantzarik gabe. 2007-2016 epeko likidazioa eta hurrengo urteetako ordainketak adostu dituzte alde biek. Lehenarekin lotuta, hamar urteko epe horretakoak kitatzeko, Rajoyren exekutiboak 1.400 milioi euro emango dizkio Gasteizkoari. 2017ko Kupoa, aldiz, 1.300 milioi eurotan zehaztu dute eta, enplegu politika aktiboen zenbatekoa kenduta, azkenean Iñigo Urkullu lehendakariaren gobernuak 956 milioi euroko ordainketa egingo du. Gainera, aurtengorako ezarritako Kupoari 2017-2021 epeko legearen oinarri izateari egokituko zaio, eta hala onartuko da Kontzertu Ekonomikoaren Batzorde Mistoan lehenik eta Gorteetan azkenik. ‘Bake fiskala ahalbidetuko duen akordio historikoa’ dela iritzi diote jeltzaleek, aldebikotasun fiskala bermatzen duena.

Rajoyren gobernuak guztiz ahulduta ekin dio negoziazioari, aurrekontuak onartu ezinik eta Madrilgo ustelkeria kasu berrien zamapean. PSOEk eta Podemosek izan zuten aukerarik iaz bestelako alternatiba bat osatzeko, euren artean gutxienekoetan elkar ulertzeko, baina ez ziren bat etorri. Lehenek PPri abstentzioa oparitu zioten azkenean, eta bigarrenek euren interes alderdikoiak beste edozeren gainetik lehenetsi zituzten uneoro. Ez dira jeltzaleak izan PPk boterean jarrai dezan ahalbidetu dutenak, oposizioko gainerako eragile nagusiak baizik. Eta, hortik aurrera, EAJk testuingua baliatu du, bere programa mahai gainean jarri eta ahalik eta lorpen handienak eskuratzeko. Hitz batean esanda, goi mailako politika egiteko. Akordioa Euskadirentzat ona dela ukatzera ausartzen denik ez dago, eta bestelako edozeri eutsi behar izan diote EH Bilduk eta Podemosek haserre antzean agertzeko. Hitzartzea, baina, ez da maitemintzea, ez da amore ematea, ez da bestearena norbere egitea: kasuon, agintean estu dagoen aurkari politikoarengandik ahal adina jasotzea da; norberak botoemaileekin itxitako konpromisoa edukiz betetzen saiatzea; testimonialismotik askoz haratagoko ekarpena egitea.

Deigarriena Kupoari buruzkoa den arren, bestelakorik ere badu jeltzaleek lortutakoak: 2023rako Abiadura Handiko Trenaren lanak amaitzeko azken bultzada, trenbideekin lotutako hainbat hobekuntza, Ertzaintzak polizia integral modura jarduteko zenbait neurri erabakigarri, tarifa elektrikoak bateratzeari esker hainbat euskal enpresaren lehiakortasuna hobetzeko aukera, I+G+b (Ikerketa+Garapena+berrikuntza) mailako onurak eta beste hainbat urrats zehatz. Ez da ahuntzaren gauerdiko eztula, beraz; euskal herritarren eta hainbat erakunde zein enpresaren onerako zerrenda luzea baizik.

Gainera, aurrerago besterik ere ekar lezakeen akordioa da, potentzialitatez betetakoa, gutxieneko elkar ulertzetik badagoelako funtsezko beste hainbat esparrutan aurrera egiterik. Sabin Etxearen aurrean jarduera koaktiboak behin betiko bazter ezin utzita-edo bildu direnek, eurentzat lehentasunezkoak diren gaietan PPrekin hitz egin, negoziatu eta hitzartzeko ia erreguka dabiltzanek, ohiko ume-jokoa baliatu dute, honako solaskideak bat eginda agertaraztekoa, politikoki oso urrun daudenen konpromisorako gaitasuna gaitzestekoa. Haatik, beharbada laster itzuliko dira jeltzaleen egoitzara, baina diskretuago, horrenbesteko zalapartarik gabe; gairen batzuei buruzko bitartekaritza eskatzera, EAJren eragina beste behin baliatzen saiatzera.

Nolabaiteko konfiantza politikozko giroa beti izan ohi da emankorra. Gehiengo osoko urteetan PPren gobernuak lepoa eman zien euskal erakundeei, bertotik jasotako eskaerei behin eta berriz muzin eginda, jarrera arduragabea erakutsita, ia mespretxurainokoa. Egoera asko aldatu da, baina. PPren kalterako. EAEko iraileko hauteskunde autonomikoetan emaitza ia dramatikoak jaso zituen, EAJren azken orduko eskainu galera batek dotoretutakoak. Kataluniakotik ikasi beharko lukete popularrek, lurralde egiturari eta nazio izaerako erkidegoen mihiztadurari dagokienez. Izan ere, helegiteak neurrigabe baliatuta, birzentralizazio asmoei eutsita edo homogeneotasuna goiburu izanda eredua bera jar dezakete azkenean kolokan, bideraezin egiteraino.

Euskadiren estatus politiko berriaren inguruko eztabaida aukera ezin hobea izan daiteke irudimenez aurrera egiteko, nazio aitortzaren eta horren ondoriozko eduki politiko zehatzen inguruan jarduteko eta 1979ko adostasunak zabaltzeko. Jarrera horretatik urrun ematen du PPk oraindik, baina bertoko berezitasunak bete-betean aintzat hartu gabe badaki ez dagoela elkar topo egiteko modurik. Horretarako gakoetakoa aldebikotasuna izango da, Kupoari dagozkionetan ezezik maila politikoan landu beharrekoa.

Aste honetako akordioa ona da Euskadirentzat, bikaina. Eta antzeko beste batzuren abiapuntua balitz, hobe. EAJk ezin eraginkorrago jokatu du Madrilen, egoera politikoaren irakurketa zuzena egin eta berau baliatuta. Horretarako daude alderdi politikoak, ordezkatzen duten gizartearen ongizatea bilatzeko, egitasmoak emaitza bihurtzeko. Aldeko zein aurkakoek, publikoki edo pribatuan, aitortzen dute jeltzaleak bizkar gainean itzuli direla Madrildik, arrakastaz dihardutenen antzera. Besteen ezintasunen, gabezien edo mugen gainetik, lorpen beteko akordioa erdietsi dute, euskal herritarrengan zuzen eragingo duena, Eusko Jaurlaritzari aukera gehiago emango dizkiona. Bakoitzari berea aitortu behar zaio. Baina itsuarena egiten duen asko dago bertoko politikan. Eta hala dabiltza: galduta.

2017ko maiatzaren 8an elcorreo.com-en argitaratua

Gernika gogoan

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Mon, 22 May 2017 14:15:00 +0000

Urtemuga borobilek askoren arreta norbereganatzeko balio ohi dute, besterik ez. Sakoneko mezua, gogoratzen den horri dagokiona, ez delako zenbakien arabera pizten ala itzaltzen. Hala, nahiz eta aurten Gernikako bondardaketaren ingurukoek aurrekoetan baino oihartzun zabalagoa izan, aspaldikoari eutsi behar zaio beste behin, funtsezkoari, aldatzen ez den horri.

1937ko apirilaren 26ak herriaren historia erdibitu zuen betiko. Ez soilik eremu fisikoari dagokionez. Ezta egun hartan memoria lapurtu zitzaiolako ere. Jazotakoak orduko eta gaurko gernikarrengan errotik eragin zuelako baizik, zirenaren kontzientzia aldarazteraino, osatzeraino beharbada. Ordura arte sinbolismoz betetakoa zen Gernika, bere nortasuna eta besteenganako harremana ulertzeko modu zehatz bati lotutakoa, baina duela 80 urtekoak bestelako jauzia bultzatu zuen, mundu guztira zabaltzerainokoa, bakearen aldarri unibertsalaren sinonimo bihurtzerainokoa.

Europan zetorrena iragarri zuen Gernikak: populazio babesgabea jomugatzat hartzea, herri osoa zimenduetaraino birrintzea, izua modurik gordinenean baliatzea, eragindako txikizioa gezurrez estaltzen saiatzea. Bere izenak eraman zuen mundu zabaleko hedabideen azaletara, eta Picassok hartu zuen salaketaren lekukoa. Gizaki itxurako basapiztiei, giza eskubideen urratzaile sistematikoei, hurkoarekiko dialektika bakartzat horiek akabatzea baliatzen dutenei aurre egiteko tresnen artean apartekoa baita artea. Biluzik utzi eta egin dituztenak bete-betean agerian jartzen dituelako. Eta betiko, belaunaldiz belaunaldiko kate luzea guzti horren lekuko izateraino.
Gernikak, bere txikitasunean, badu halako lidergo moral bat munduan, eta ezin dio horri uko egin. Ezin da bere mugetan itxi, ezin dio bakarrik bereari erreparatu. Dagoeneko ez delako soilik gernikarren euren ondare, ez euskal herritarrena. Mugaz gaindikoa delako. Gernika gaur egun Sirian dagoelako, eta Afganistanen, eta Iraken. Eta beste hainbat herrialdetan. Halakoetan sufritzen duten guztiak direlako gernikar, Picassoren margolanak euren samina ere islatzen duelako. Horiei, 1937ko gernikarrei legez, egia, babesa, aitortza, elkartasuna, justizia eta oroimena zor zaie, inoiz benetako bakea loratuko bada, berradiskidetzea edukiz betetzekotan. Baina horra heldu arteko bidea ezin gogorragoa da. Gernikarrek ondo dakite.

2017ko apirilaren 25ean El Correo egunkarian argitaratua

Bi Aberri Egun

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Wed, 03 May 2017 12:05:00 +0000

Bilbon eta Gernika-Lumon egin ziren atzo Aberri Eguneko ekitaldi nagusiak, euskal nazioa eta beronen eraikuntza ulertzeko bi modu ezberdin islatzen dituztenak. Gaur egunerainokoa lortu duena, bata; lau hamarkada alperrik galdu dituena, bestea.

Berpizkunde Igandea jai egun handia da urtero euskal herritar asko eta askorentzat, abertzale ororentzat Aberri Eguna bereziki delako garrantzitsua. Norbere burua munduan kokatzeko modua adierazteko balio du, nortasun politikoa aldarrikatzeko. Oinarrizkotik haratago, baina, alderdi bakoitzak bere ibilbide eta egitasmo propioak ditu. Errealitatean eta herritarren borondatean oinarritutakoa da EAJren estrategia, diktaduraz geroztik euskal erakundetze prozesua abian jarri ostean berori indartzearen aldekoa, ahalik eta autogobernu sakonenaren eskutik ongizatea lantzekoa. Ezker abertzaleak, aldiz, ustezko abangoardia armatu bati eman zion ardura eta babes guztia, abstrakzio hutsalenetik abiatuta halako batean dena lortu artekoa. Emaitzak ezin nabarmenagoak dira: inoizko burujabetza eta ongizate mailarik handiena du Euskadik lehenari esker, zortziehun hildako beranduago saminik gordin eta antzuena besterik ez bigarrenaren ondorioz. Zirt edo zartekoek huts egin ohi dute, inora eraman gabe. Eta orain bakegiletzat agertu guran dabiltzanak ere jabetuko dira horretaz, Euskal Herriaren konplexutasunaz, aniztasunaz. Ez dago euskal nazioa nortasun politikoz bururaino eraikitzerik hori aintzat hartu gabe, hainbat oreka gorde barik, lekuan lekukoak ulertu ezean. Eusko Jaurlaritza, Nafarroako Gobernua eta zorioneko Euskal Elkargoaren arteko lankidetza da horren isla, momentu historiko honek ahalbidetzen duenarena. Esparru ezberdinetako egungo errealitatean badago zer zaindu eta indartu ikuspegi abertzaletik, bereziki hauskorra delako Nafarroan eta Iparraldean, eta tiraka ibilita badagoelako dagoena ere urratzerik.

Aberri Eguna egindakoa eta egiteke dagoena gogoratzeko da. Perspektiba historikoz etorkizunari aurre egiteko bultzada hartzekoa. EAJk eta ezker abertzaleak urtero ospatzen dute, jeltzaleek deituta estrainekoz 1932tik egin den legez. Sasoi batean Alderdi Sozialista ere batu zitzaien, nahiz eta orain egun hori erreferentzia historiko traketsak baliatuta gutxiesten saiatzen den. Ez dute ulertu, akaso, Euskal Autonomia Erkidegotik haratago badagoela euskal herritarrik eta, politikoki bakoitzak eman nahi dion esangurarekin, horiek guztiak aintzat hartzekoa ere badela atzokoa. Nekez muga lezake inork euskal nazioa Araba, Bizkai eta Gipuzkoara, eremu administratiboez gaindiko bestelako errealitaterik badagoelako. Horri uko egin eta Estatutuan ez dagoena existituko ez bailitzan jardutea ezin zurrunagoa eta alperrikakoa da politikoki, auzi nazionalean norbere hautua edozein delarik ere. Erdibidean dago Podemos, lotsakor antzera, esaldi dotoreen bidez agerikoa baliatu eta egon gabe egoten saiatuta, edo alderantziz.

EAJk, aldiz, oso momentu gozoan ekin dio aurtengo Aberri Egunari; non dagoen argi izatearen ondorioz, besteak beste. Hauteskunde autonomikoetan hain emaitza ona lortu eta itun ororen ardatz izateak adierazi zuen zentraltasuna berea dela, euskal herritargoaren gehiengoa bere bide beretik doala. Iñigo Urkullu lehendakariak ‘EAJ ereduaren balioa’ aipatu zuen atzoko bere hitzaldian, eta ez da gutxiagorako. “Ziur gaude norabide zuzenean goazela eta egunen batean helmugara iritsiko garela”, gaineratu zuen. Horri begira honakoa ez da edozein abagune politiko, ETA behin betiko desagertzeak bestelako aukerak eskaintzen dituelako, bai akordioak zabaltzeko zein lurralde eremu ezberdinen arteko lankidetzarako.

Estatus berri batek hartu beharko du Gernikako Estatutuaren lekukoa, euskal gizarteak gaur egun dituen erronka eta gurariei erantzuteko, XXI. mendeko beharrei aurre egiteko. Jeltzaleak oinarrizko izango dira horretan, ardatz. Solaskidetzarako beste inork baino ahalmen eta gaitasun handiagoa erakutsia dutelako, eta euskal gizarteak euren eskuetan ardura berezia jarria duelako. EBBko presidente Andoni Ortuzarrek esan bezala, akordio horrek “Euskadi nazio gisa aintzatetsi eta Estatuarekiko aldebiko harremana finkatu” beharko du ezinbestean. Horiek dira datorren jauzirako jeltzaleek dituzten helburu nagusiak, pausuz pausuko nazio eraikuntzaren baitakoak. Eragile politikoen arteko elkarrizketa laster da abiatzekoa, eta PP da gutxien mugitzeko prest ematen duena. Dena den, Rajoyk argi izan behar luke Euskadiri eta Kataluniari dagokienean ausart jokatu beharko duela, biak direlako nazio aitortza eskatzen duten gehiengo zabalak dituztenak, eta euren berezitasunak aintzat har daitezen aldarrikatzen dutenak.
Agertoki honetan EH Bilduren ekarpena beharrezkoa da, errealitate printzipiotik ekiten dion neurrian. Bere inguruko zenbait taldek antolatutako Aberri Egunean hartu zuen parte atzo koalizioak Gernika-Lumon, batik bat independentzia aldarrikatzeko. Haatik, jakin badaki ez dela horrelakorik epe labur eta ertainean lortuko, eta ez bakarrik Espainiak eta Frantziak eragozten dutelako, Euskal Herrian bertan horretarako babes nahikorik ez dagoelako baizik. Zilegizkoa da oso independentzia gura izatea, baina antzua erabat bultzada politikorako norbere gaitasuna hori berehala lortzeko baino ez baliatzea. Herritargoak ondo bereizten du zer nahi duen eta zer den posible momentu bakoitzean, zein den lehentasuna eta zein ez. Beste hainbat herritan legez, Gernika-Lumon oraintsu gertatutakotik badute zer ikasi, adibidez. Zinegotzi guztiak abertzaleak izan eta, beraz, erabaki eskubidearen aldeko herritarrak gehien-gehienak diren arren, Gure Esku Dagok antolatutako galdeketan —Estatu independente bati buruzkoan— 16 urtetik gorakoen %27k baino ez zuen parte hartu hil honen 2an. Beharbada, benetako nazio eraikuntza keinu hutsaletatik eta norbere zilborrari begiratzetik haratagokoek ahalbidetzen dutela uste duenik badagoelako; dinamika efektistek, eragileren baten estrategia politiko zehatzak elikatzeko itxura dutenek, inora ez daramatela uste duten abertzaleak asko direlako.

2017ko apirilaren 16an elcorreo.com-en argitaratua

Aro beltza

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Tue, 11 Apr 2017 12:26:00 +0000

ETAren armagabetzeak etapa luze bati behin betiko amaiera ematen dio, erakunde hori noiz desegingo zain. Indarkeria hain gordin baliatu zuena iraganeko itzala da zorionez; baina ezinbestekoa da oroimenari sendo eustea, totalitarismoaren aurkako antidoto legez.

Larunbatean jazotakoa berri pozgarria da euskal gizartearentzat, auzi politikoak eremu horretan eztabaidatu eta erabaki nahi dituen edonorentzat. Azkenean, ETAk armak eman ditu, ezeren truke. Urratsa zenbait eragile zibilen bitartez gauzatu da, Espainia eta Frantziako gobernuek aspaldi egin baitzioten uko horretarako ekitaldi formal batean parte hartzeari. Ate joka agertu den bakoitzean, erakunde horrek ez du beste aldean inolako erantzunik jaso, bere porrot erabatekoaren seinale gisa. Bitartekarien bidez Frantziako Poliziaren esku geratu dira 118 pistola, errifle eta arma automatiko, 2.875 kilo lehergai eta eztanda egiteko zein munizio gisa baliatzeko 25.700 gailu, guztiak zortzi zulotan banatutakoak. Jasotako horiek aztertu beharko dituzte orain, arma bakoitzeko akta bana eginez. Aktibo eta manipulatu gabe omen daude guztiak, armagabetzea ontzat hartzeko oinarrizko baldintzetakoa baitzen hori. Hortik aurrera, atentaturen bat argitzeko baliagarri izan daitezkeen ikertzea dagokie poliziei eta epaileei. Eta ETAren esku zeuden arma guzti-guztiak eman diren zalantza izpirik gabe jakitea.

Eusko Jaurlaritzak, Nafarroako Gobernuak eta Euskal Elkargoak zuhur eta zuzen jokatu dute asteburu honetakoaren aurrean. Funtsean, armagabetzea babestu dute —osoa, egiaztagarria eta egiaztatua izan dadin eskatuta— eta ez diote ETAri propagandarako aukerarik eman nahi izan. Jarrera serio eta arduratsu hori erabakigarria da erakundeek prozesu honetan hainbat ikuspuntutatik egin dezaketenari orain arteko sinesgarritasunik eta hainbat eragileren aurreko solaskidetzarako ahalmenik ez kentzeko. Izan ere, armagabetzea oso mugarri garrantzitsua da, etorriko diren bestelako urratsak ahalbidetzeko nahitaezkoa; baina, bururaino heltzeko, ETA desegitea falta zaio zapatukoari. Ostean etorriko dira hamarkada luzetako aro beltz honek utzitako bestelako ondorioei eman beharreko irtenbideak. Alde horretatik, bereziki azpimarratzekoa da Eusko Jaurlaritzak luzaroan egin duen lana, eragile zorrotz, ausart eta proaktibo modura arituz, giza eskubideekin estu lotutako oinarrizko eskaerei eutsiz eta alde bateko zein besteko erakunde, alderdi eta talde ezberdinen aurrean prozesuaren onerako eraginez.

Armagabetzea ez da ETAk berez euskal gizarteari eskaini dion zerbait. Ez da bere eskuzabaltasunaren isla. Erakunde hori arrastaka heldu da egungo agertokira, luzaroan herritarren gehiengo zabalaren borondateari muzin eginez indarkeria baliatu ondoren. Etsigarria da, erabat, utzi duen arrastoa, bere aro beltzean nonahi eragin duen samina, atsekabea. Eta hori gogoan izatea ez doa bake-bidearen aurka, alde baizik. Zortziehundik gora pertsona erail ditu, lanbide, jatorri, adin eta pentsamolde ezberdinetakoak. Baita herritarrek demokratikoki aukeratutako hautetsiak ere. Sekulakoa izan da ikuspuntu guztietatik ETAk egindako kaltea. Euskal gizarteari berari jazarri zaio, indarkeria baliatzeari uzteko egindako hainbat eskaeraren aurrean behin eta berriz gorrarena eginez. Erailez erantzun du hamarkadotan. Eta mehatxatuz. Eta xantaiatuz. Milaka dira isilarazi nahi izan dituenak, kazetariak tarteko. Hamaikatxo, dirua lortzeko izutu dituen enpresariak eta bestelakoak. Giza eskubideen eta adierazpen askatasunaren borrero legez aritu da. Hori da bere ondarea, hori baino ez du utziko. Oso zorretan dago Euskal Herriarekin, baina inor ez berarekin. Oxigeno sozial faltak eraman du armagabetzera, hondoa jotzera. Gero eta gutxiengoago zirenen babesa baino ez duelako izan, horien lotsarako.

Aro berri bat hasten da orain. ETA jada iragana delako, eta horrek aukera berriak zabaltzen dituelako, bizikidetza ahalbidetzen duelako. Sektore sozial oso zabalenarentzat aspalditik egindakoan askatasunez jarduten jarraitzekoa da honako agertoki berria. Izan ere, zenbaitzuk dena suntsitu nahian ibili diren artean, euskal gizarteak bestelako bide baten aldeko apustua egin zuen aspaldi. Bere autogobernua berreskuratu eta ongizaterako baliatzekoa, hainbat erronka berriri heltzekoa, munduan bere burua kokatzekoa, kalitatea eta ezagutza goiburutzat hartzekoa… Egoerarik txarrenetan ere ez du amore eman, ez da gelditu. Aurrera jarraitu du etengabe, inoiz makurtu gabe. Eta herritar eta eragile gehienek eurena izan duten ekinbide horri eutsiko diote aurrerantzean ere, gizarte anitz eta askotarikoarenari, naziogintzan egunerokotik aritzearenari, euskal lurralde ezberdinen arteko lankidetza ahalbidetu eta bultzatzearenari.
Oroimen ariketa ezinbestekoa da beti, iraganeko hutsak aintzat hartu eta gizarte hobe bat osatzeko. Ezin pozgarriagoa da ETAren armagabetzea, eta halakoxea izango da desegiten denekoa ere. Samina, jazarpena eta ukazioa besterik ez dituelako ekarri luzaroan. Baina bere desagerpenak, bakezko aro berri baten hasierak ezin du ordainetan inolako zuriketarik eragin. Ezin izango zaio inori jazotakoaren kontakizun bakarra ezarri, hori ez baita inoiz posible, baina herritargoaren ordezkari diren erakunde demokratikoek hainbestetan adierazi eta salatutakoak osatuko du gehiengoarena. Eta kontakizun hori giza eskubide ororen aldekoa izan da beti, herritarren borondatearenganako errespetuzkoa, terrorismoaren aurrean erabateko arbuioa erakustekoa. Badago zer gogoratu, badago kontakizun hori zerekin osatu, badago harro egoteko moduko hainbat jokabide. Hortik eraikiko da etorkizuna. ETAk suntsitu nahi izan zuen guztitik.

2017ko apirilaren 10ean elcorreo.com-en argitaratua

Ezin dute

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Mon, 02 Jan 2017 20:06:00 +0000

Podemos bere ibilbide laburraren une erabakigarrienetakoan dago, etorkizuneko ildoa zehaztekoan. Barruko zatiketa sakona da, estrategia bera baitago ezadostasunaren muinean, eta politikan horrelako giroak ez du inoz ezer onik ematen.

Krisi ekonomikoak politikoa eragin zuen Estatuan, boterean txandakatzen ziren bi alderdien sistema ezbaian jartzeraino. Eragile berriek ez dute orain arte PP eta PSOE gainditzea lortu, baina aliantzak behartu eta zehazterakoan erabakigarri dira dagoeneko, Podemos batik bat. Sozialistak Mariano Rajoyren gobernuarekin nolabaiteko lankidetzan ari direnean, eta Batzorde Kudeatzailearen norabide horrek barruan sekulako krisia eragin duenean, horien ezkerrean dauden alderdiek aukera ezin hobea dute oposizio irmotik sektore berriak eurenganatzeko. Hori nola gauzatu, horretarako zein urrats egin eta zein ildori ekin da funtsean Podemos-en egunotan bizi-bizi eztabaidatzen dabiltzana, Vistalegre 2 deritzan biltzarrean aurki erabakiko dena.

Honelakoetan erreferentziazko izen-abizenen inguruan biltzen dira aurrez aurreko sektoreak. Eta halaxe gertatzen da kasuon ere. Pablo Iglesias eta Iñigo Errejón izan dira orain arte alderdiko buruzagi nagusiak, berorren asmoak eta lorpenak sozializatzeko eraginkorrenak. Elkarren arteko adiskidetasun estuak eta konpromiso politiko partekatuak ahalbidetu du hori, beste zenbait alderditan aspaldion jazo zen antzera. Baina etengabeko urruntze politikoak eta horren ondoriozko barne borrokek beste askotan zauri sakonak eragin zituzten, maila pertsonalera eraman ohi zirenak. Eta Podemos-en ere pareko zerbait gerta daitekeela ematen du, publikoki esaten direnak gero eta gordinagoak direlako, eta batzuen eta besteen jarrera politikoak gero eta bateraezinagoak.

Ia ezustean 2014ko Europako hauteskundeetan indartsu agertu ostean, moreen jomuga ezkerreko alderdi nagusi bilakatzea izan da. Helburua eta, egia esan, ia obsesioa. Baina iazko abenduaren 20ko bozetan eta, batik bat, aurtengo ekainekoetan porrot egin zuten horretan, eta bere historiako PSOE ahulena ezin izan zuten gainditu. Bidean, gainera, hankasartzeak eta keinu harroputzak pilatu zituzten, Iglesias-en eskutik batez ere. Zientzia politikoa hain modu dogmatiko eta sektarioan interpretatzeak gizarteko sektore zabalak uxatzen ditu, batez ere eredutzat jo eta, neurriren batean, norbere aholkuen ondorio ere badiren beste zenbait esperientzia porrot borobilenean hondoratuta daudenean.

Inoiz sozialisten aldeko boza eman zutenetako asko erakarri zituen Podemos-ek hasieran. Ezkerreko politika argi eta eraldatzaileen eskean zebiltzanetakoak, Zapateroren azken urtean sumindutakoak, gazteak eta dinamikoak asko. Eta hazi egin ziren, ikaragarri, 2015ean zehar inkestetako askotan lehen indar izateraino. Hainbat erkidegotan mamitutako aliantza sare emankorrak gehitu zitzaizkien gainera eta, alde handiz, Kongresuko hirugarren indar izatea lortu zuten duela urtebete. Geroztik, baina, erdipurdi kudeatu dute olde hori, goia jo eta atzeraka hasten denaren antzera. EAEko iraileko hauteskundeetan ere ikusi ahal izan zen, gabeziak eta zatiketak gero eta handiagoak eta begibistakoagoak zirela. Gaur egun ez dago aspaldi bateko ilusiorik Podemos-en, eta biltzarrerako hausnarketa prozesu honetan ezinikusiak, hitz gordinak eta elkarri lepoa emateko dinamikak ugaritzen ari dira.

Hainbat erkidegotan abiatutako eztabaidetan eta horietako buruzagitza lortzeko lasterketetan sumatu da guzti hori. Bozemaileak nola seduzitu ei da aldeetako batean lerrokatzeko gakoetakoa, kalea eta erakundeak nola uztartu argitzea. “Lotsabakoei beldurra emateari uzten diogunean jada ez dugu zentzurik izango alderdi politiko gisa”, esan zuen Iglesiasek. “Dagoeneko boteretsuak gure beldur dira, hori ez da erronka”, erantzun Errejón-ek. Publikoki sare sozialen eta hedabideen bitartez bidali eta jasotako esaldi potoloen atzean gero eta handiagoa da sasoi bateko bat-egite politiko eta pertsonalaren higadura, euren ingurukoei ere eragiten diena. Bien arteko lehian badira, dena den, garrantzi handiko bestelako eragileak, Pablo Echenique eta antikapitalistak esaterako, Iglesias-engandik hurbilago daudenak eta otsaileko biltzarretik indartuta eta alderdiaren gailurrean ardura berriak hartuta irten daitezkeenak.

Podemos-ek nekez izango du gehiengo alternatiboak osatzeko aukera muturreko jarreretatik, posibilismoa baztertuta ekitetik. Ez zaio nahikoa izango inoizko ezker zatitu eta ahulenaren buru izatearekin. Krisiaren ondorengo egoera sozialak gordina izaten jarraitzen du populazioaren zati batentzat, baina PPk azken hauteskunde orokorretan izandako aurrerakadak berak erakusten du 1978ko sistemaren ondorengo alderdi biko txandakatzea ez dagoela uste bezain hondoa jota, eta aurrera egingo duela PSOE neurriren batean irentsita bada ere. Horrek ez du esan nahi zenbait arlotan, lurralde egiturarenean adibidez, aldaketak premiazkoak ez direnik eta egungo ereduak eman beharrekoa jada eman ez duenik. Kataluniak eta Euskadik erantzun berriak behar dituzte euren izaera nazionala nahi duten eran aldarrikatu eta bestelako aro batean abiarazteko. Hori helduko da eta Podemos lagungarri izan daiteke horretan, baina alderdi nazionalistak izango dira aldaketa horren eragile nagusiak.

Iglesias eta enparauen xede nagusia Estatuak egungo Konstituzioaren ondotik izan duen itxuran muineko aldaketak bultzatu eta egin ahal izatea da. Ez soilik eta ez bereziki lurralde egiturari dagokionez, arlo ekonomiko-sozialari begira baino. Horretan benetan saiatzeko, baina, dutena baino askoz babes handiagoa beharko dute gizartean, eta solaskidetzarako bestelako gaitasuna. Egungoarekin han-hemenkako lorpenen batzuk bilduko dituzte, eta bestelakoan testimonialismoaren frustrazioak harrapatuko ditu, aldaketa estrukturalak bultzatzeko ezintasunak. Benetan eragiteko gehiengo sozialekin konektatzen jakin behar da, benetan direnekin, ez norberak teoria politikoaren jokoetan amestutakoekin. Horretan, behintzat, Errejón finagoa da. Baina galdu egingo du.

2016ko abenduaren 19an elcorreo.com-en argitaratua

Madrilera, zertarako?

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Sun, 12 Jun 2016 20:19:00 +0000

Alderdi abertzaleentzat hauteskunde orokorrak bereziki dira korapilatsuak, Gorteetan duten ikusgaitasuna gehiengoen unean uneko jokoaren araberakoa delako eta egindako lanaren fruituak gizarteratzeak ahalegin handiagoa eskatzen dielako.

EAJk eta EH Bilduk oso modu ezberdinean egingo diete aurre hilaren 26ko bozei. Jeltzaleek sei diputatu eta beste horrenbeste senatari lortu zituzten abenduaren 20an, euren ohiko indarraren adierazgarri. Hala ere, Podemos-ek aurrea hartu zien, gutxigatik, iraganik gabeko alderdi batek boteretsuenei aurre egiteko aldaketa sakona proposatuta krisi garaian han-hemenkako hainbat boto lor ditzakeela erakutsita. Neurri batean, abertzale/ez abertzale ardatza gainditzea lortu zuten moreek, koalizioa ere elikagai izan baitzuten. Sorturen, Eusko Alkartasunaz geratzen denaren, Aralarren eta Alternatibaren bilguneak sekulako porrota jasan zuen, bi diputatutan geratzeak gordintasunez frogatzen duenez. Agenda soziala eta erabaki eskubidea ordena horretan defendituta, Estatu ikuspegi batetik zeharkakotasunean saiatuta eta indarkeriaren orbanik gabe, ezkerreko indar batek Euskadin zenbaiterainoko aukerak izan ditzakeen islatu zuten egun hartako emaitzek. Nolabait, zenbait arlotan Podemos ezker abertzalearen porrot politikoaren ispilu bihurtu zen hauteskunde haietan. EH Bilduk ez zuen jakin azaltzen zertarako egon behar zuen Madrilen, ez zein zen bere proposamena. 1979tik 1996ra Herri Batasuna legez aurkeztu zirenetan, eta ostean beste izen batzuekin ekin ziotenetan ere, Gorteetan aritzea menpekotasunarekin parekatzen zutenek zail dute orain inolako aliantzarik gauzatzeko gaitasunik gabe bertan zer egin dezaketen azaltzea. Euskal herritarren gero eta zati handiagoari aldarrikapen hutsak ez zaizkio nahiko, eta helburu egingarrien aldeko jarrera praktikoa ari da indartzen, hauteskunde motaren arabera moldatzen dena.

Hala, ez da harritzekoa EH Bilduk oraingorako bere zerrendak beste inork baino gehiago aldatu behar izana. Horren erakusgarri da Alternatibako buru Oskar Matute Bizkaiko zerrendaburu jartzea. Ezker Batuan zegoela urte luzetan Espainia federalaren alde sutsu egiten zuenak independentziaren hautua kutunago du gaur egun. Dena den, bere profila oso egokia da lurraldeko hiri nagusietan Podemos-i aurre egiteko, duen gaitasun dialektikoaren, irudi onaren, sentsibilitate sozialaren eta aparteko zamarik gabeko jatorri politikoaren ondorioz. Aukeraketa honek ezin hobeto azaltzen du zein den koalizioaren lehiakide nagusia, Podemos-eko edozein botoemailek Matutes ere begiko izan dezakeelako. Aurpegi abertzaleena etxean utzi eta sozialena lehenetsi dute honakoan koalizioko buruek, abenduaren 20koa hobetzeko ahaleginean. Ikusteke dago, inkestek ez baitute halakorik aurreratzen, estrategia berri honek eta Arnaldo Otegiren protagonismoak EH Bilduri arnasa hartzeko aukera emango dioten. Ezinbestekoa zaie udal eta foru hauteskundeetako eta azken orokorretako porrotak gainditzen hastea, hiru domeka barru jazotakoak urriko autonomikoetan lortuko dutena baldintza baitezake.

Garaipena lortzeko lehian dagoena EAJ da. Podemos-en olatuak apar asko ematen jarraitzen duen arren, jeltzaleek badute indar nahikoa horri aurre egiteko. Abendutik honakoan jokabide gardena izan dute, euren babesa nahi izan dutenen mahai gainean ‘euskal agenda’ deiturikoa jarrita. Alde horretatik, aurreikusteko modukoa da euren jarduna eta esperientzia handiko hautagaiek, iazko berberek, Gorteetan egingo duten lana. Alderdiko buruzagiek nabarmendu dutenez, asko dago jokoan Euskadirentzat honakoan ere, berton eragin handikoak diren gaietakoak Madrilen erabakitzen direlako eta hemengo ongizate sistema defenditzeko botere gune legegile guztietan parte hartzea ezinbestekoa delako. Ildo horretatik, transferitutako eskunduntzen defentsa eta jaso gabekoak lortzeko zeregina negoziazioaren eta elkarrizketaren bidetik baino ezin direla bideratu gogoraraziko diete botoemaileei ostiralean hasiko den kanpainan zehar, eta horretarako ordezkaritza jeltzale indartsua erabakigarria izan daitekeela.

Hitzok, gainera, mami handikoak dira, EAJk Gorteetan denboran zehar lortu izan dituenak aintzat hartuta. Azken urteetakoei soilik erreparatuta, Euskadik telefonia enpresa propioa izatea ahalbidetu zuten jeltzaleek Madrilen negoziatuta, edo Kontzertu Ekonomikoa behingoz blindatzea. Maila ekonomikoan garrantzitsuak direnei (I+G+Bren transferentzia eta egitasmo horietara bideratutako 85 milioi euroko inbertsioa; enplegu politika aktiboen transferentzia, lan bitartekaritzarena, Lanbide Heziketari dagokiona edo-ta Itsasoko Institutu Sozialarena, 472 milioi eurokoa…) balio sinboliko handikoak ere gehitu behar zaizkie (Lurralde historikoen euskarazko izenak ofizial egitea edo Salamancan gerra zibilaren ostetik zeuden paperetakoak itzultzea, adibidez). 2011-2015 legealdian ere, nahiz eta Rajoyk gehiengo osoa izan, jeltzaleen ekinak lortu du fruiturik: tarifa elektrikoaren beherapena, toki erakundeen erreforma Euskadin ez aplikatzea, Leioako gizarteratze zentroa edo Eibarren NAN agiria egiteko bulegoa berrezartzea, besteak beste.
Badago, beraz, egindako bide oparo bat, gehiengo osorik gabeko hurrengo legealdian askoz gehiago eman dezakeena. Zalantza barik, ordezkaritza jeltzaleak solaskidetzarako eta eragiteko gaitasun zabala izan dezake, eta hori beti garrantzitsua den arren, are erabakigarriagoa izan daiteke Euskadirentzat estatus politiko berritua lantzeko ordua heltzen ari den honetan. EAJk badu, beraz, lorpenen zerrenda erakutsi, pedagogia politikoa egin eta aurrera begirakoetan lor ditzakeenak aurreratzerik. Hala, ohikoan abertzaleentzat hauteskunde orokorrak aldapaz gorakoak izaten diren arren, egoera askoz samurragoa da ibilbide koherente bat dagoenean, emaitzak daudenean eta aspaldi egindako apustuan asmatu zenean.

Ahal dugu ala al dugu?

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Wed, 20 Apr 2016 10:19:00 +0000

Euskal agertoki politikoaren itxura guztiz aldatu da Ahal Dugu sortu eta gero. Udal eta foru hauteskundeetako han-hemenkako probaren ostean, orokorretan botoetan gailendu zen eta, inkesten arabera, laster indar handiz sar daiteke Legebiltzarrean.

EAEko herritarrek laster joan beharko dute boza ematera. Urrian izango zela zirudiena ekainean izan liteke azkenean, 26an, Madrilen gertatzen dena gertatzen dela. Legealdia azkenetan dago eta ez du ematen udazkenera arte helduko denik. EAJk bakarrik ekin dio lau urte zailotan, eta emankor. Kudeatzeko eta negoziatzeko gaitasunari esker, egoera politikoa zein ekonomikoa samurtzea lortu du, eta ez da harritzekoa Iñigo Urkullu lehendakaria izatea euskal herritarren politiko gogokoena. Espainia mailan PPk gehiengo osotik porrotera eta isolamendura jauzi egin duen bitartean, ustelkeriaren putzuan itolarrian ekin dionean, Euskadin 75en arteko 27 parlamentariren oinarrizko babesarekin egonkortasuna, elkarrizketa eta konfiantza izan dira Eusko Jaurlaritzaren jardueraren ezaugarri nagusiak. Oso testuinguru zailean, jeltzaleek euren bizkar gainean hartu dute ardura osoa eta, emaitzen arabera, onerako. Hala diote hainbat adierazle makroekonomikok, eta baita herritarren gogobetetasuna neurtzen duten azterketa soziologikoek ere.

Urkullu buru, EAJ da hurrengo hauteskunde autonomikoak berriz irabazteko aukera gehien dituena, egindako lanaren ordainetan. Ez du ematen oraingoan ezker abertzalea lehiakide nagusi izango duenik, bere ibilbide baldarra ahantzarazteko Arnaldo Otegiren inguruko harri-kartoizko mistika baino askoz gehiago beharko baitu.

ETAren amaieraren osteko olatuak erakunde garrantzitsuak kudeatzeko aukera eman zion koalizioari baina, lau urteren ostean, egindakoaren azala eta mamia txarretsi zuten bozemaileek, eta oposiziora bidali. Ezaguna da, beraz, Otegiren hautagaitzaren atzean egongo direnen gobernatzeko modua eta horrek herritargoaren zatirik handienean eragiten duena.

Litekeena da, guzti horren ondorioz edo, Legebiltzarrerako aurki datozen hauteskundeetan ezkerraren esparruan Ahal Dugu aurretik izatea, berri antzekoak sortu ohi duen espektatibaren bultzada indartsuari esker. Bozen ostean batuketek ahalbidetzen duten neurriko ahalegin bateratuari ekiteko tentazioa izan dezakete bi aldeek, bai, baina ezker abertzaleak ez du inoiz beste inoren bigarren modura jarduteko bokaziorik izan, are gutxiago Espainia mailako proiektu politikoa dutenen eranskin izatekoa.

Ahal Dugu-ren sendotasuna eta irauteko gaitasuna frogatzeke dago oraindik. Alde askotako suminduek eta ilusioa galdutakoek potolotu duten alderdia da, eta hori aberasgarria den neurri berean da arriskutsua, kontraesanezko geruzak pilatu eta estutzen diren heinean sortzen baita euren arteko talka. Hala, erabaki eskubidearen aldekoa da, baina Estatuarekiko burujabetza osoari ezetz esateko; Aberri Eguna ospatzen du, baina abertzaleena ez ei den erkidego soila osatzeko; Nafarroarekiko harremanak sendotzeari egoki irizten dio baina egungo estatusa jomuga izanda; babes sozialeko neurri handiosoak proposatzen ditu baina horiek nola ordaindu argitu gabe; eta demokraziaren oinarrira jotzearen aldekoa dela dio baina barrura begirako desadostasunak kargugabetzeak baliatuta bideratzen ditu.

Euskobarometroaren arabera, azken hauteskundeak aintzat hartuta, Ahal Dugu-k jaso zituen 316.000 botoetatik %20 Amaiur-etik batu zitzaizkien, %16 abstentziotik, %14 PSE-EEtik, %13 Ezker Batuatik, %7 EAJtik eta %6 lehen aldiz bozkatzen zutenen artetik. Ez da aniztasun makala kopuru horiek islatzen dutena. Gehiegizkoa, akaso, proiektu politiko bideragarri bat osatu ahal izateko. Orain arte jasan dituenak inplosio txiki eta kontrolatuak izan dira, baina erakundeetatik denetariko arazoei aurre egin behar ahala litekeena da arrakalak handitzea eta ezinikusiak areagotzea. EAEko hauteskundeei begira helburu batek batzen ditu: EAJ agintetik kentzeak. Hori litzateke balizko alternatibaren argamasa eta horretarako ari zaizkie keinuka EH Bilduri eta sozialistei, ezina ekinez egina izan daitekeen ustean. Ezker abertzalekoek prest ematen zuten hasiera batean, Ahal Dugu-koekin bildu berritan Hasier Arraizek zazpi aldiz esan baitzuen “mugarik gabeko” lankidetzaren aldekoak zirela. Idoia Mendiak, aldiz, ez du horrelakorik behin ere adierazi.

Roberto Uriarte idazkari nagusi izandakoak dimisioa eman osteko behin-behinekotasun luzea amaitzeko berriki egindako primarioak Nagua Albaren zerrendaren garaipenarekin amaitu dira, baina zenbait lehiakidek emaitzen auditoria eskatu izanak islatzen du barruko giroa. Hala ere, abenduko orokorretan botoetan nagusitzea lortu zuen Ahal Dugu-k EAEn, askoz gehiago Estatu mailan sakoneko aldaketa ahalbidetu nahi zutenen begikotasunezko botoari esker alderdiaren batasunaren ordainetan baino. Orain, autonomikoetara begirako programa lantzen ari dira dagoeneko, eta euren lehendakarigaia aukeratzen. Garbiñe Biurrun izan liteke adostasun maila handiena lor dezakeena, kanpora begira ere irudi onekoa eta prestigiozkoa baita, baina, itxurak egiten ez badabiltza, berak ardura hori onartzea falta da. Ezetz erantzungo balu ordezko bat aukeratu beharko litzateke bat-batean, eta horrek ez die mesede egingo egun zuzendaritzan daudenei.

Ziurtasuna ziurgabetasunaren aurrean. Ardatz horren inguruan erabaki beharko dute euskal hautesleek laster, ekonomia eta ongizate eredua bidegurutzean daudenean. EAJren politika sozialek Podemos-eko zenbait kideren aitortza ere jaso dute. Baina Pablo Iglesias-ek erakutsitako botere gosea da, antza, euren burua politika berriaren ordezkaritzat jotzen dutenen ezaugarrietakoa, horretarako egin ezin direnak eskaini behar izan arren. Esandakoetatik errealitatera dagoen jauziaz ohartu gura duenak Greziara begira dezake, Tsipras-en ibilbidea xehe-xehe ezagutzeko. Dialektikak, zenbat eta arranditsuagoa izan, orduan eta etsipen handiagoa ezkutatzen du. Egindakoek definitzen dituzte proiektu politikoak, ez egingo direla esaten direnek. Eta, horretan, euskal bozemaileek badute aukeratzeko irizpiderik.

Halako batean

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Tue, 19 Apr 2016 11:24:00 +0000

Latzak dira azken egunotan Ondarroatik datozen berriak. Ezbeharrak instant batean kateatu direla ematen du; zoritxar aleak, noiz kolpatuko, bertan ilaran jarrita zelatan daudela. Izotz lantegian hildako bi gizonena da larriena, bizia galtzea atzerabueltarik gabekoa denez gero. Elkartasunezko adierazpenek senitartekoenganako gertutasuna islatzen dute, herri osoarena. Eta ulu ozena izan da isiltasunaz osatutako samina egunotan, bertako guztiak batu dituena. Ondarroarrak berbakera bezain izaera berezikoak dira, itsasoarekiko harremanaren araberako espiritu menperagaitzak zizelkatutako nortasunekoak. Kanpora begira oso nabaria da hori baina, batik bat, euren arteko lotura sendoei eragiten die. Bizkai eta Gipuzkoa arteko mugakoa baino, lur ertzekoa da udalerria, ia itsasoarena, bestelako sailkapenetatik apartekoa, lotura administratiboez gaindikoa. Sena berezi hori poliedrikoa da, eta atsekabea ate joka agertzen zaienean ere badakite nola erantzun. Elkartasuna bere adiera benetazkoenean baliatuta, hain zuzen.

Kamiñaldeko etxeetan inork ez du bizia galdu, zorionez, baina erabat baldintzatuta datorkie datozen hilabeteotakoa. Gordina da euren egoera, norbere etxetik irten beharra bereziki baita mingarria edonorentzat. Luiziek eragindako arriskuak bete-betean dirau, aukerarik txarrenak saihesteko egiten ari diren lanak gorabehera. Jazotakoak okerrera ez egitea da orain lehentasun erabatekoa, harri eta lokatzezko jausiek hondamendia eragin baitezakete. Eraikin horietako 176 etxe hustu beharrak sekulako exodoa eragin du, tamaina horretako herrian ia sendi eta lagunarte guztiak ikutu dituena. Horri ere eskuak elkarri lotuta erantzun diote bertakoek, ezerk makurtuko ez dituen seinale.
Txarrean norbere onena eman ohi da. Salbuespena barik eredu direla erakutsi dute asteon ondarroarrek. Adorea eta hurkotasuna lagungarri dira zoritxarra uxatzeko. Horregatik, egunotako malkoak ez dira amore ematekoak, aurrera egiteko borondatea erakustekoak baizik. Itsasotik bizi denak ondo daki zer den hori, zein garratza den askotan bizitza. Halabeharrez ikasi izanak eman die bertakoei berezko indar berezia, hortzak estututa datorrenari aurre egiteko modukoa. Bat eginda lortuko dute. Eta itsaso aldera begiratuta, direnari erreparatuta, bertatik etorri baitzaie beti edozein arazori aurre egiteko kemena.

Martxoaren 18an El Correo egunkarian argitaratua

Koalizio txikia

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Mon, 07 Mar 2016 19:43:00 +0000

Ciudadanos-ekin hitzartzea izan da, azkenean, sozialisten hautua. Gobernu ‘erreformista eta aurrerakoia’ osatu nahian aurkeztuko du bere burua Kongresuan Pedro Sánchez-ek baina, itxura batean, alperrik. Etekinak, jasotzekotan, aurreragorako dira.

Presidentetzarako hautagai sozialistak ez du inbestidura lehen saiakeran lortuko, nahiz eta politikoki esku hutsik geratu ez. Abenduaren 20ko hauteskundeek jota utzi zuten Sánchez, bere alderdiaren inoizko emaitzarik txarrenen erruz. Barruko botere faktikoak berehala oldartu zitzaizkion, aurrera begirako aukerarik izan ez zezan. Baina Rajoyren utzikeriak eta Podemos-en oilarkeriek indarberritu dute. Gobernuburuak uko egin zion boterean jarraitzeko gehiengo nahikoa osatzen saia zedin Erregeak luzatutako eskaintzari. Eta Sánchez-en esku utzi zuen ekimen politikorako aukera, negoziazioen ardatz izatekoa. Geroztik, PSOEren idazkari nagusia han-hemenka aritu da, batzuekin eta besteekin, iritzi publikoaren aurrean egunero ahalegin antzean. PPkoek nahikoa izan dute euren buruaren estrategia ulertu eta tarteon azaleratutako ustelkeria kasuei aurre egitearekin. Noraezean bezala ari dira aspalditik popularrak, beste eragile politikoen mugimenduen eta hedabideek plazaratzen dituztenen zain. Hauteskundeak irabazi zituela errepikatu du behin eta berriz Rajoyk, Koalizio Handia aldarrikatu eta euste hutsean. Baina ez du proposamen zehatzik mahai gainera eraman, ez du ausart jokatu. Hala, argi geratu da PPren egungo arazo nagusietakoa alderdiko presidentea bera dela.

Bitartean, Sánchez-ek ez du denborarik galdu. Hasiera batean hitzartzen saiatzeko Podemos kutunago zitzaiola ematen zuen arren, Pablo Iglesias-en lekuz kanpoko harropuzkeriek eta adierazpen publiko harrigarriek elkar urrundu dituzte. Alderdi morea funtsezkoa izan zitzaien sozialistei zenbait erkidego autonomotan eta hiriburutan botereaz jabetzeko, baina hasierako enpatia hori nabarmen ari da higatzen dagoeneko. Bere programaren mamia dezente epeldu du Podemos-ek azken urtean, nahiz eta oraindik baduen lanik hainbat proposamen ezagutarazteko moduetan. Aliatu izan daitekeena gutxietsi eta lotsagarri uzten saiatzea ez da biderik onena akordio egonkorrak lortzeko.

Ciudadanos-engana hurbilduta, Sánchez-ek ez du, lehenengo saiakeran behintzat, Gobernuko presidente izateko aukerarik. Eta ondo daki. PPk zein Podemos-ek ez diote abstentzioa bigarren bozketan besterik gabe oparituko. Baina bere alderdi barruko oposizioa, Susana Díaz salbatzailetzat hartzen duena, neurri batean indargabetzen edo geroko gerotan uzten du; euren egitasmoa bere eginda, hori bai. Gainera, barikuan eta zapatuan egindako barne galdeketak —%51ko partehartzea eta %79ko baiezkodunak izan dituenak— aldi baterako oxigeno gehigarria eman dio. Hala, aldi laburrerako idazkari nagusi izateko arriskua uxatzen du oraingoz eta, hauteskundeak errepikatuz gero, berriz sozialisten hautagai izateko ia aukera guztiak biltzen ditu. Gainera, Riveraren alderdiarekin adostutakoak PPren bakardadea areagotzen du, C’s ezinbesteko zaielako popularrei, orain zein etorkizun hurbilean. Beraz, akordio horren indargunea ez dago inbestidura saioan, politikoki dituen hainbat ondoriotan baino. Inkestak, horietaz norbait fio bada behintzat, hori islatzen hasi dira dagoeneko. PSOEk eta C’s-ek gora egiten dute zertxobait, eta horien bi muturretan geratu direnak, ostera, beheraka ari dira. Joera hori egonkortzen ote den ikusteke dago, oraingo lehia hau ez baita epe laburrekoa, gutxienez uda bitartekoa baizik.

Haatik, eguneroko arazo politikoei aurre egiterakoan, Sánchez eta Riveraren arteko akordioak gabezia nabarmenak ditu. Gobernatuko ez dutela dakitenen arteko borondatezko itxura dario. Bertan jasotzen direnetako asko ezin dira gauzatu PPren babesik gabe, Konstituzioa aldatzeari dagozkienak adibidez. Beraz, gehiago dira iritzi publikoari begirakoak proposamen egingarriak baino. Baina Kongresuan bi alderdietako buruek sinatu berri duten 66 orrialdeko dokumentu hori zehazgabea ere bada hainbat kontutan, ez edonolakoetan gainera. Eta zehatza den zenbaitetan, ez da onerako. Kataluniako auzian, adibidez, atzera egin du PSOEk baita kanpainan esandakoekiko ere. Sánchez-ek sarritan jo du Rajoyren aurka, eta elkarrizketa balia dezaten eskatu die behin eta berriz bi aldeei. Bertako prozesua ez da buruzagi baten edo bestearen kontua, gizarte batean ondo errotuta dagoen gogo baten ondoriozkoa baino. Horrelakoei ezin zaie aurre egin ateak itxita eta betiereko batasunak aldarrikatuta. Kataluniarren erdia independentzia nahi izatera zerk eraman dituen sakon aztertu beharko da lehenengo, euren ordezkari legitimoekin gaiari ausardiaz eta errealitatetik abiatuta heldu aurretik. PSC-ren estrategia ere kolokan jarri du Madrilgo akordioak, C’s-en bide orria oso-osorik gailendu baita Kataluniari dagokionez.

Euskal Herritik begiratuta kezkagarria da hori, hemen nagusi diren alderdien nahietatik ezin urrunago dagoelako Ciudadanos. Kontzertu Ekonomikoaren aurka esandakoak dira horren adibide. Lurralde egituraren deszentralizazioan sakondu eta erkidego historiko deitutakoen eskaerei erreparatu beharrean, Riverak eta bere ingurukoek botere zentrala berrindartu nahi dute, ondorio larriak eta hausturak eragin ditzakeen bideari ekinez. Ikuspegi jakobinoenak nagusitze horrek ez dio mesederik egingo Alderdi Sozialistari Euskadin, batik bat hauteskunde autonomikoak gero eta gertuago daudenean, eta barne prozesuan parte hartu duten EAEko sozialisten %90ek akordioari babesa eman dioten arren. Kontua ez da Kataluniako galdeketari buruzkoa bakarrik, hain sakonekoak diren arazoak bideratzen saiatzeko modukoen ingurukoa baizik. Estatu federalerako bidea Ciudadanos-ek baldintzatuko badu, oso argi dago ez dela urratsik egingo.

Anbizioa egin ezin direnetarako gorde dute hitzarmenaren sinatzaileek, eta zuhurrago jokatu dute bestelakoetan. PPri begirakoa ematen du beste inori luzatutako gonbitea baino. Eta, benetako gobernu programa beharrean, gehiago da estrategia pertsonal eta alderdikoien emaitza. Sinatzaileek mugarritzat jo duten arren, bere horretan hauteskunde aurreratuetara baino ez darama. Izan ere, txikia da Kongresuaren aurrean aurkeztuko den koalizioa, txikiak dira akordioa bultzatu duten arrazoiak eta txikia da muinekoak diren hainbat arazori heltzeko erakutsitako gogoa.

Otsailaren 29an elcorreo.com-en argitaratua

Batasuna eta indarra

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Mon, 29 Feb 2016 19:40:00 +0000

EAJk bere Batzar Nagusia egin berri du Iruñean, 1977an bertantxe izandakoa oso gogoan. Han bildutakoek berebiziko garrantzia duen dokumentu politikoa onartu dute, bere ildo nagusietan Euskadiren etorkizuna aurreratzen duena.
Diktaduraren ostekoetan jeltzaleek beste inork baino hobeto asmatu zuten, zetorrenaz ohartu eta Euskadiren erakundetze prozesuari ekiterakoan. Duela ia berrogei urte Nafarroako hiriburuko Amaya hotelean eta Anaitasuna kiroldegian bildutakoek etorkizunaren zirriborroa egin zuten, elkarrizketaren eta negoziazioaren bidetik abiatuta. Erbestean luze ibili behar izandako buruzagi historikoen memoria iparrorratz modura baliatu eta Francoren garai ilun eta bortitzetan Aguirre lehendakariaren Jaurlaritzaren lekukoari gogotsu eutsita, 1977ko bilera hartan euskal autogobernua berreskuratzeko eta eguneratzeko urrats erabakigarriak egin ziren. Martxoaren 24tik 27ra bitartean, belaunaldi ezberdinen arteko konpromiso estua tarteko, askatasun nahiak zehaztu eta egitasmo politiko bideragarri eta ilusioz betetakoa landu zen. Dena zegoen egiteko, eta ardura hori euren gain hartu zuten bertan bildutakoek, Errepublika garaian lau hamarkada lehenago legez; gizartearen gehiengoaren babesa lagun, euskal autogobernuaren giltzarri izateko. Han egon zirenek ez dute ahaztu, esaterako, Manuel Irujori egin zitzaion harrera beroa. Iraganean zegoen etorkizuna, eraikitzeko borondatean, legitimitate demokratikoan, ezberdinen arteko akordioetan. Irujo bera, José Antonio Aguirre, Jesús María Leizaola, Juan Ajuriaguerra eta euren moduko beste asko ziren etorkizuna, herri oso baten borondate demokratikoaren gordelari izanik, zetorrena eurengan oinarritu behar zelako.

Hala, orduan askok hori ikusi ez arren, ‘Alderdi zaharra’ gazteena zen, belaunaldi eredugarri baten irakaspenei jarraitzen zielako, herrigintzarako eta naziogintzarako tresnak zituelako, epe luzera begiratzen zekielako. Indarkeriaren hautua egin zutenek, aldiz, hildakoz eta odolez betetako inorako bidetik jo zuten, samina besterik ekarri ez duen horretatik, Euskal Herriko historian orban modura geratuko denetik. Demokraziarena eta eraikuntza nazionalarena zen zuzeneko apustua, gerra aurrekoek ondo zekitenez eta EAJk beti bere egin zuenez. Iruñeko Batzar Nagusi hartan jarri ziren gerorako zutabeak, Gernikako Estatutuarenak, Eusko Legebiltzarrarenak, Jaurlaritzarenak, Euskadiren erakundetze modernoarenak, autogobernua eta ongizatea elkarren artean zeharo osagarri egitearenak. Urteotan, Garaikoetxea, Ardanza, Ibarretxe eta Urkullu lehendakariek gauzatu dute orduan jeltzaleek amestutakoa eta orain, indarkeriaren erabateko porrot politikoa gordin nabarmendutakoan, Euskadi jauzi berri baterako prest utzi dute hamarkadotan zutik jarri eta aurreratutakoari esker.

Abiapuntu hura oso gogoan izan dute otsailaren bigarren asteburuan Iruñean bildu direnek. Izan ere, Andoni Ortuzar EBBko lehendakari babes osoz berraukeratzekoa une gozoa da jeltzaleentzat. 1986ko zatiketa mingarria gaindituta, Jaurlaritza euren esku dago, EAEko hiru foru aldundiak eta hiriburuetako udalak bezala. Eta Nafarroako Gobernuan abertzale bat da buru, EAJ zatietakoa duen Geroa Bai koalizioari esker. Uxue Barkos presidentea Baluarteko batzarrean hartu izana mugarri historikoa da, erresuma zaharreko errealitate soziopolitikotik abiatuta eta bertako erabaki esparrua aintzat hartuta lor daitezkeenen adibide, Iruñeko Foruen plazako ekitaldi xume baina indarrez betetako eta oso sinbolikoan mamitutakoena. Euskal Herriaren zatiek egunen batean edozelango eta edozein mailatako proiektu politikoren batean topo egiteko eskuzabaltasuna, harkortasuna, malgutasuna, irudimena eta halako asko behar izango dira, eta alderdi jeltzaleari dagokio aitzindari eta bultzagile izatea, oso aspalditik hala jokatuta lortu baitira gaur egungoak ere. Batasuna eta indarra nahitaezko izan ziren 1977az geroztiko lorpen nagusietarako, eta halaxe izango dira orain ere. Egitasmo politiko zehatz, landu, moderno, aurrerakoi eta abegikor baten inguruko batasuna, eta herritarren babesari esker lortutako indarra.

Batzar Nagusian onartutako dokumentu politikoa autogobernuari buruzko Legebiltzarreko lantaldean aurkeztutakoaren eskutik doa. Euskadiri nazio gisa dagokion aitortza, aldebikotasuna eta erabakitzeko eskubidea dira berorren ardatz nagusiak, eta horien inguruan mamituko da berandu baino lehen hitzartu beharko den Estatus Berria. Norabide horretan, EAJk aurtengo hauteskunde autonomikoetan du lehen erronka nagusia eta barne batasun handiz ekingo dio. Jeltzaleen artean ez dago erlaxaziorik ez konformismorik, besterik gabe eusten geratzerik. Gizartea aldatzen ari dela badakite, eta kalean jazotzen direnei eta bertako kezkei oso lotutakoak dira Iruñeko erabakietako asko. Dokumentu politikoa bera, baina baita Gizarte Segurantza propioaren aldeko apustua, alderdi barruan genero berdintasunean sakontzeko nahia edo-ta giza-bizitzaren amaiera duina arautzeari buruzkoa, besteak beste. Garaietara moldatzeko eta gauza askotan aurrea hartzeko gaitasuna erakutsi du EAJk urteotan, eta oraingoan ere ez dio uko egin gai korapilatsuenak aztertu eta horien inguruko proposamenak egiteari. Egitura partehartzailea da jeltzaleena, horrelakoak herenegun eurek asmatu dituztela uste duten alderdiak badiren arren, eta azken hilabeteotan eztabaida mamitsuak izan dira uri buru batzarretan eta lurralde mailakoetan; Batzar Nagusira begira adostasunak lantzeko bestekoak. Horrek azaltzen du Andoni Ortuzarren lidergoaren inguruko adostasun erabatekoa ere, aurretiazko lanak, hitz egiteko gaitasunak, norabidea argi izateak. Aurreko guztian oinarritu du EBBko lehendakariak bere zeregina, lausotasunik gabe, eta ez dago zirrikiturik ekinbide politiko horretan.

1977ko Iruñeko hitzordua belaunaldien arteko bat egitearena izan zen, legitimitate historikoa etorkizunean tinko proiektatzekoa, jazarpenaren bidez berrogei urtez zapaldutakoa berriz zutik jartzekoa. 2016koa, aldiz, Anaitasunako orduko hautu nagusiak berretsi eta asmatu zela ospatzekoa izan da, lortutako guztia hobetzekoa, EAE eta Nafarroaren arteko harremana eta lankidetza sendotu eta elkar gerturatzen jarraitzeko apustua egitekoa, autogobernua indartzekoa, Europan Euskadiri dagokion lekua emateko lanari eustekoa, euskal gizarteak maila politikoan, ekonomikoan eta sozialean dituen arazo nagusiei konponbideak bilatzekoa. Abertzaletasunaren bizkarrezurra da EAJ, eta badu lana aurretik. Baina atzera harrotasunez begiratu ahal izatea da datorrenari kementsu aurre egiteko modurik onena.

Otsailaren 22an elcorreo.com-en argitaratua

Mozorro garaia

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Tue, 09 Feb 2016 20:48:00 +0000

Gabonetako bazkari-afariez eta giroaz gozatzen egon berritan, badatoz inauteriak. Urtarrilak aldapa dakar, gehiegikeriei aurre egin beharrak uzten duena, baina ziztu bizian egin du alde, zailtasunez betetako sasoiotan zama lehenbailehen arindu nahi izan balu bezala. Beherapenek ez dute lagundu diru-iturriaren txorrota ixten, eta lehortea otsailaren beharrean zegoen poltsikoak berriz loratzeko. Igande gris baten ostean, ia oharkabean heldu da hilabete laburrena, aurten hogeita bederatzigarrena erantsita, heldu ez den neguari berriz saia dadin egun bat oparitzekotan edo. Eta egutegiko orrian zeharreko bidea alaitzeko aratusteak iragarri ditu lehenik, diren horretatik ihes egin guran dabiltzanei eguneroko mozorroa erantzi eta berria soinean jartzeko aukera emateko.

Euskaldunok, beharbada zenbait herritakoek salbu, ez dugu dohain berezirik eguenean abiatzen direnetan bete-betean murgiltzeko. Batek daki zein arrazoi atabiko dela medio, serioegi heltzen diogu bizitzari eta horrek dakarren eguneroko jardunari. Zurrun antzera aritzen gara munduaren aurrean, gure buruaz barre egiteko ohiko defizitak jota. Mozorroa jartzea ez da nahikoa, berori eramaten jakin behar baita, azal berri hori guztiz norbereganatzen, bihurtu garen hori sinesgarri egiten, umorearen kodeez jabetzen, gainerako egunetan garena hobetzen. Baldar aritzen gara horretan, betiko makuluak baliatuta, naturak edo giroak eman ez diguna bestelakoez ordezten.

Txitxiburduntziak heltzear dagoena iragarri eta gero, eguen zuria, bariku mehea eta inauteri beteko egunak datoz jarraian. Horien aurrean agertzen dugun jokabideak zehazten du bizitzari buruzko zein ikuspegi den gurea. Itxuraz aldatzeko gaitasuna, kolorez eta irudimenez blai eginda kaleratzekoa, ondare baliotsua da. Are gehiago malenkonia nagusi den sasoiotan, itzuliko ez den iragan hurbilari inoiz baino gehiago begiratzen zaionean. Bizipozak noraezean edo beti norabide berean dabiltzanetako asko salba ditzake, errutina urratzeko ahalmena lagun.
Zertarako garen ulertzera hurbiltzeak bizitza osoa behar du. Haraindikoari egunerokotik baino ezin zaio heldu, izan ordez bizitzetik, norbera dena ondo ezagutzetik eta horren araberako jardunetik. Barre egin eta poz hori ingurukoekin partekatu ahal izatea luxua da, eta ezin da aukera bakar bat galdu. Ezin zaie inauteriei alperrik joaten utzi.

Lorpenen zerrenda

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Tue, 02 Feb 2016 14:45:00 +0000

Hauteskunde autonomikoak datoz uda ostean eta euskal alderdiak lehia horretarako prestatzen ari dira. Abenduaren 20ko emaitzak ez dira benetako erreferentzia izango, baina guztiek hartuko dituzte aintzat euren estrategiak lantzerakoan.

Egonkor joan da oraingo legealdia, nahiz eta 2012an EAJk gehiengo osorik lortu ez. Iñigo Urkullu lehendakariaren izaerak eta jardunak, batetik, eta jeltzaleen negoziaziorako ahalmenak, bestetik, lortu dute hori. Ekonomiarekin lotutakoak izan ditu lehentasun Jaurlaritzak, krisiak utzitako zauri sakonek hala eskatzen baitzuten. Eta zuzen zebilen horrela jokatzerakoan, premiazkoa baitzen hainbat familiarengan larri eragin duen egoera arintzea eta onerako bideratzea. Lehendakariak maila handiko irudi instituzionala agertu du hiru urte eta erdiotan, eta baita bere gobernuak ere. Ezerk ez ditu funtsezko zen horretatik urrundu, nahiz eta beste hainbat arlotan ere aurrerapausoak eman diren. Hala, Legebiltzarrean duten ordezkaritzatik askoz haratagoko jardunerako gaitasuna erakutsi dute, kudeaketa zereginetan eraginkor aritu eta gainerako alderdi politikoekin funtsezko gaietan akordioak bilatuta. Emaitzetako batzuk begibistakoak dira: langabezia %12,8an dago jada eta Estatuko txikiena da, ongizate sistemaren berme diren oinarrizko tresnek sendo jarraitzen dute eta autogobernu eredua eguneratu eta zabal adosteko urrats erabakigarriak egiten ari dira, besteak beste. Bide hori jorratzerakoan, EAJk alde guztietara begiratzen jakin du, nahiz eta aurrekontuei dagokienez PSE-EE izan zaion lagungarrien. Berezko ildotik abiatuta, Jaurlaritzak zein berau osatzen duen alderdiak jarrera proaktiboa izan dute bidelagun, euskal gizarteak dituen arazo larrienei aurre egin nahian. Ez dute ahul itxurarik eman, ez dira ezkutatu, eta sasoi honetan hainbesteko balioa duen egonkortasuna bilatu dute, gobernu-jarduera zabal eta osatuari ekiteko. Ez da egonean geratzeko estrategia izan, urrats sendoak egitekoa baizik, maila ekonomikoan, sozialean eta bestelakoetan aurrera egin ahal izatekoa.

Hauteskunde autonomikoak guztien arteko garrantzitsuenak dira jeltzaleentzat, Euskadirentzat duten egitasmo politikoa jorratzeko oinarrizko direnak. Ajuria Enean jarraitzea lehen mailako helburua da, orain arte egindakoei eutsi eta datozen lau urteotan beste hainbat gauzatzeko. Ondare politiko aberatsaren jabe izanda aurkeztuko dira, autogobernu sistemaren ezinbesteko eragile izan direlako eta Urkullu lehendakariaren agintepekoa lorpen ugariko tartea izan delako. Hortik aurrera badago zer egin, ekonomia epe luzera begira sendotzeko, ongizate eredua bermatzeko, iraganekoak gainditu eta bizikidetzan jauziak emateko, euskal herritarren borondate politikoari ate berriak zabaltzeko eta autogobernu ereduan sakontzeko, adibidez. Eta guzti horietarako egitasmo zehatza dutela frogatu dute jeltzaleek, eskuak luzatuta eta besteenganako begirunez jokatuta. Abiapuntu egokia da datozen lau urteotako desafioei ekiteko eta Euskadik beharrezko dituen aldaketak errealitate bihurtzen hasteko.

Inork gehiengo osorik ez izateak, elkarrizketan sakontzera behartuko ditu euskal alderdi politikoak aurrera begira ere. Gobernagarritasuna bermatzeko sozialistak izan ditzake lagun EAJk, dagoeneko aldundietan eta udal askotan gertatzen den legez, baina hauen sendotasunaren araberakoa izango da lankidetza hori. Maldan behera aritu da azken urteotan PSE-EE, eta Madrilen datozen asteotan gertatzen direnek baldintzatuko dute osteko guztia Idoia Mendiaren alderdiarentzat. Asmo landua, zehatza eta ausarta beharko dute hauteskunde autonomikoetarako, ez eustekoa, ez ohikotik jotzekoa. EAEko sozialisten krisiak osagai asko ditu, baina horietakoak dira ezkerreko bozemaile askoren aurrean sinesgarritasuna galdu izana, autogobernuan sakontzeko uzkur agertzea eta, bertoko nortasun nazionalaren hainbat ezaugarri bere egin eta egunerokoan baliatzerakoan, aspaldi babesa ematen zieten askoren hurrengo belaunaldien atzetik joatea.

Beharrak jota daudenen artean ezker abertzalea dabil larrien. Azkenaldiko porroten ostean, Eusko Legebiltzarrera begirako bozetan beste atzerapauso bat egiteak krisi gorrira bultza ditzake, ziklo bat ixtera, berregituratzera. Arnaldo Otegi martxoaren lehenean utziko dute aske eta, ardura publikoetarako ezarriko zaizkion baldintzak gorabehera, lehen mailako protagonismoa izango du aurrerantzean. Bere jarduera politikoa mugatzeko egin litezkeen saiakerek elkartasun olatua eragin dezakete, eta EH Bilduri hautestontzietan arnasa eman. Elgoibartarrak kalean behar zuen urteotan, politikan aritzeko oztoporik gabe. ETAren amaiera praktikorako lehen mailako eragilea izan zen eta herritarrek agertzen dioten babesaren araberako zeregin politikoa dagokio etorkizunean. Barruko tentsioak lasaitzen, lidergo sendoa gauzatzen eta ildo berriak arakatzen funtsezkoa zaio Otegi Sorturi, eta abenduaren 20ko kolpea gainditzeko oso lagungarri izan dakioke.

Hauteskunde orokorrak ez dira autonomikoak, inondik inora, baina EH Bilduren gainbehera ez da atzokoa. Orain dituen hainbat arazo larri konpontzeko aukerak galdu zituen ezker abertzaleak negoziazio mahaietan, estrategiarako, gizartearen nondik norakoak ulertzeko eta abagune historikoen garrantziaz ohartzeko erakutsitako gaitasun ezaren seinale. Orain dena zaie zailagoa, eta besteei egotzi nahi dizkiete euren hankasartzeak. Zauri horiei darien zornea ez da nolanahikoa, eta aurrera begirako euren jarduna mugatzen du erabat. Podemos-ek lortutako arrakastak hausnarketara eraman ditu, eta Legebiltzarrera begirako bozen osteko elkarren arteko aliantzak lantzera bultza ditzake hilabeteotan. Horien eskutik baino ez du izango aukerarik EH Bilduk EAJri aurre egiten saiatzeko, balizko batuketaren buru izanda. Horretan saiatuko dira, baina zail dute.
2016ak asko emango du euskal politikagintzan. Batzuk eta besteak azken lau urteotan egin dutenarekin aurkeztuko dira gizartearen aurrera, eta badago aldea. Bestelakoekiko oso ezberdin jokatzen dute herritarrek jokoan lehendakaritza dagoenean, eta horren bila dabiltzanek ez lukete ahaztu behar. Azken momentuko itxurek barik ibilbide luzeak balio du honelakoetan, lorpenen zerrendak. Eta lasterketa horretan badira aspaldi oso atzean geratu zirenak edo harrokeriz beteta bat batean agertu eta nondik jo ez dakitenak.

Otsailaren 1ean elcorreo.com-en argitaratua

Nahia eta ezina

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Sun, 31 Jan 2016 19:18:00 +0000

Egunetik egunera ari da nahasten Espainiako egoera politikoa, eta aurreko astean anabasak goia jo zuen. Estrategia itxuraz mozorrotutako anbizioen eta ezintasunen batuketa da honakoa, maiz programen gainetik bestelakoak lehenesten dituena.

Gobernu egonkorra osatzeko oso aukera gutxi dago abenduaren 20az geroztik, aritmetikak eta lau alderdi nagusien egungo ildoek ezarritako mugek hasieratik nabarmendu dutenez. PP eta Ciudadanos bil litzakeen koalizioak nekez gehituko luke aliatu berririk, gehiengo osoa ematen duten 176etara hurbiltzeko modua eskainiko liekeenik. Rajoyk oso modu baldarrean baliatu du azken lau urteotako botere maila ia mugagabea, eta ez ditu batere zaindu gainerako alderdiekiko harremanak. Moderazioaren alde agertu da askotan, baina egunerokoan bere agendari baino ez dio erreparatu, zubigintzarik gabe, elkarrizketarako gaitasunik erakutsi barik. Hala, Albert Riverak berak ere ez ei du gogoko Gobernuko presidentea, beste buru bateko PP baten alde agertu baita behin baino gehiagotan. Egoera horretan, PSOEren abstentzioa bilatu du Rajoyk modu etsian, ekonomiaren egungo norabideak egonkortasun politikoa ezinbesteko duela eta Estatu itun batek horri asko lagunduko liokeela nabarmenduz. Duela zenbait hilabeteko mespretxuak laudorio bihurtu ziren hauteskundeen biharamunean, bere ahuleziaz ondo jabetuta sozialistak estu hartzeko saiakerari ekin zionean. Pedro Sánchez-en aroa amaituta zegoela iritzi zioten Genova kalean eta, Espainiaren batasuna eta halakoak amu modura jarrita, nolabaiteko lankidetza posible izan zitekeela. Baina sozialisten idazkari nagusiak ez du amore eman orain arte, eta bestelako gehiengo parlamentario baten alde agertu da behin eta berriz.

Egungo korapiloa nola aska daitekeen ulertzeko batzuen eta besteen premiak eta asmoak hartu behar dira aintzat. Interes orokorraren izenean hitz egiten dute guztiek, baina bestelako bultzadek azal ditzakete azkenaldiko dinamiketako asko. Rajoyk badaki bereak egin duela Gobernuko buru izaten jarraitzen ez badu. PPren barruan gutxi dira oraindik atzerapauso bat eman dezan argi eskatzen diotenak, baina boterea galtzeko arriskua bizitzen den neurrian gehituko dira. Modu zesarista gordinenean Aznarren atzamarrak aukeratu zuenetik, politikoki bizirik irautea lortu du nahiz eta hauteskunde orokorrak bi aldiz galdu eta lidergorako eta komunikazio zereginetarako muga ugari erakutsi. Baina orain bidearen amaieran egon daiteke, eta nabari zaio. Egonkortasunaren berme gisa hitz egin duen berbera da PSOE eta Podemos-en arteko koalizio baten aurrean Senatua blokeorako baliatuko duela adierazi duena, eta egungo erakundetze sistemaren alde sutsu agertu den berberori da Erregeak gehiengo bat osatzen saiatzeko egin dion enkarguari modu bitxian muzin egin diona. Aukera horri emandako ezezkoa iragankorra dela erantsi du, gainera, bere interes politikoen araberakoa.

Sánchez-ek gobernua osatzeko saiakeran porrot egin, PSOEren barruan aldaketak eragin eta horren baitan Koalizio Handi baten aldeko apustua nagusitzea bilatzen du Rajoyk lehenik. Eta hori posible ez bada, hauteskundeak errepikatzea bigarrenik. Gertatzen ari den nolabaiteko polarizazioak mesede egingo lioke PPri, eta abenduko emaitzak hobetuko lituzke ziurrenik. Bi aukerok, beste behin, aurrera jarraitzeko modua eman liezaiokete presidenteari. Nolabaiteko lehen itzulietan lortu ezin dituenak bigarrenetan hel daitezkeen asmoari eusten dio, antza. Baina besteen esku dago, Gobernutik at nahi duten hainbaten menpe. Horregatik saiatuko da giroa ahalik eta gehien nahasten, Alderdi Sozialistaren kontraesanak areagotzen eta Podemos-ek atzerriko zenbait herrialderekin izan ditzakeen loturak bilatzen, puzten edo asmatzen. Eta nazionalista ororekin hitz egiteak edo akordioak bilatzeak ekar ditzakeen arriskuez ohartarazten, jakina.

PPrik gabeko formularen alde ari direnek zail izango dute helburua lortzea. Sánchez ahul dago bere alderdian, Iglesias zakar ari da jokatzen eta, IUrekin bat eginda ere, 161 diputatu baino ez dituzte, popularren eta C’s-en 163en aurrean. PSOEko idazkari nagusiak bizirauteko modu bakarra du: Gobernuko presidente izatea. Bestelako alternatibek tarte laburreko idazkari nagusi bihurtuko lukete, sozialisten historian anekdota modura geratzekoa. Erregeak berari egingo dio gehiengo nahikoa osatzeko hurrengo enkargua, eta saiatu beharko du, baina sekulako oztopoei aurre eginez. Podemos ez dabil batere fin hurbil gura omen dituen gainerako eragile politikoei bere proposamenak helarazterakoan. Pablo Iglesias jainkotuta ari da, lortu zituen emaitzek, onak izan arren, apaltasun gehixeago eskatzen diotela jabetu ezinean. Harrigarria da, oso, Felipe VI.arekin bildu osteko bere agerraldia. Ustez gobernukide nahi duenari aurretiaz ezer esan gabe, programak gerturatzen eta sukalde lana egiten hasi aurretik, eta nagusitasun politiko eta moralezko berbakera batekin ekin zion Podemos-eko buruak, elkarren arteko balizko exekutiboaren inguruko xehetasunak bere kabuz aurreratuta, alde bakarreko ariketa arduragabea eginda. Jokamolde horiek baliatuta nekez osatuko da ezkerreko gobernurik Espainian, egungo egoerak zuhurtasuna, izaria, eskuzabaltasuna eta besteenganeko begirunea eskatzen dituelako.

Politikak dituen ezustekoak direla medio, Katalunia agian ez da oztopo gaindiezin izango PSOE eta Podemos-en artean, eta lagungarri ere izan liteke azkenean. Puigdemont-ek prozesua baretzeko asmotan ematen du, iraileko emaitzak ez baitira independentzia gauzatzeko nahikoak eta, zeharka izan arren, CDC eta ERC Espainia mailako aldaketaren aldeko eragile izan litezke, PP-C’s-en mamua uxatzea ezinbesteko dutelako, dituzten azken xedeei eta, batik bat, ekonomikoki itota dagoen Generalitatearen eguneroko kudeaketari begira. Horren antzeko egoeraren batean, EAJren sei diputatuek sekulako balioa izango dute, gainera. Estatuko nazioen aitortzan sakontzeko aukera ekar lezake horrek, PSOEk hainbat muga jarriko dituen arren. Baina, beharbada, egon liteke akordioetarako erdibiderik, haustura prozesuak errealitate nazionalei lepoa ematetik abiatzen direla gogora ekarrita. Aldaketak, baletor, ezin du kosmetikoa izan, sakoneko arazoei heltzekoa baizik. Sozialistek euren burua kokatu behar dute, ausardiaz jokatzearen edo PPren nolabaiteko makulu izanda hondoa jotzearen artean zer nahi duten erabakita. Hauteskundeen osteko korapiloa aukera historiko bihurtuta askatzen saiatu beharko du PSOEk. Ez du besterik.

Urtarrilaren 25ean elcorreo.com-en argitaratua

Aho bete euskara

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Tue, 26 Jan 2016 20:46:00 +0000

Ez da edonolakoa atzo laugarrenez Bilbon jazotakoa. Azkuna Zentroak 1.600 lagun inguru bildu zituen euskaraz solasteko, eguneroko erabileraren garrantziaz ohartarazteko. Udalak eta Aldundiak bat eginda ekin diote berriz, hiriburuaren euskal izaera nabarmendu eta hizkuntzaren orainean eta etorkizunean duen lehen mailako betebeharra gogora ekartzeko. Goizean hasi eta arratsaldera arte, talde txikietan banatutako hainbat lagunek denetariko gaiez egin zuten berba txandaka, mahai baten inguruan. Hain oinarrizkoa ematen duen horrek berebiziko esangura du honakoan, kalea irabazi behar baitu euskarak Bilbon. Bertakoen babesa du, eta ezagutzan ere gora doa, baina mihi-ezpainetako jarioak bermatuko dio aurrera begirako oparotasuna, hainbestetan aipatutako normalizazioa.

Duela astebete, hainbat erakundek bultzatuta eta arlo anitzeko eragileen babesa hartuta, txantxangorriaren sinbolo berria aurkeztu zen euskararen erabilerarekin estu lotuta. Lehenagokoa izan arren, Berbagunea asmo horren adierazpenetakoa da, aldarrikapen handiosoen ordez zeregin praktikoak nahiago dituena. Hori behar baitu, hain justu, euskarak. Ahalik eta gehienen ahotan dantzan jartzea izango zaio bizigarri, alperrikako goraipamenez eta denetariko teorizazioez askoz haratago. Berori erabiltzen dugun neurrian gara euskal hiztun, erlikia baten antzera gordeta izateak pultsua aurki galtzera baitarama hizkuntza, egoera begetatibora, esistitzera baina ez egotera. Eta horren gaineko ardura ez dagokio euskaldungoa ez den beste inori.
Hamaikatxo urrats egin da azken hamarkadotan, arlo guztietan. Lege aldeko aitortza aspaldikoa da jada, eta herritarren gehiengo zabalak sendo eutsi dio euskara sustatzeko apustuari. Ez inoren aurka, arrotz zitzaienei eskua luzatuta baizik. Hori da bidea, adostasunarena, batasunarena, elebitasuna ondare partekatu modura kudeatzearena. Baina bada garaia beste etapa bati ekiteko, euskara bazter guztietara eramateko, barra-barra erabiltzeko, ikur barik tresna bihurtzeko. Hori da hainbatek atzo Bilbon egin zutena, eta hori da urtean behin barik ohikoan hizkuntzak ezinbesteko duena. Bizimodua euskaraz irudikatzea, errealitatea eta ametsak euskararekin zipriztintzea, gogoan daramatzagunak adierazteko baliatzea, bakoitzaren mailan hitzen goxotasunaz elikatzea. Hizkuntza hiztunak dira, ez atzean utzitakoa. Gu geu gara, egunero, nonahi.

Urtarrilaren 22an El Correo egunkarian argitaratutakoa

Bihar-etzi

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Sat, 23 Jan 2016 09:06:00 +0000

Euskal talde politikoek urrats erabakigarrietakoa egin dute etorkizuneko autogobernu eredua zehazteko bidean. Legebiltzarrean horretarako osatutako lantalderako txostenak aurkeztu berri dituzte, eztabaidarako lehen ekarpen modura.

Bakoitzak berea agerian jartzerakoan akordioetarako aukera gutxi dagoela ematen du beti, baina negoziazioan sakondu ahala agertzen dira elkar hurbiltzeko moduak. Bertoko alderdi politikoek Gernikako Estatutuaren osteko sasoirako proposatzen dituztenak urrun daude abiapuntuan. Badira betiko jarreretatik ia zentimetrorik aurrera egin ez dutenak, baina badago bakarren bat sakon landutako proposamena zehaztu duena. Azal soilari helduta, EAJk alde biko ituna lehenesten du; EH Bilduk, Estatu propioa; eta PSE-EEk eta PPk, aldiz, gaur egun dagoenaren nolabaiteko erreforma nahi dute. Hortik abiatuta, edukietan sakontzerakoan dagoen aldea ez da kasualitatea, jeltzaleek, adibidez, 68 orrialdetan zehar jorratu baitute euren egitasmoa eta ezker abertzalea biltzen duen koalizioak, ostera, 15 besterik ez baititu behar izan. Xehetasunetatik eta egungo errealitatea aintzat hartzetik borondate hutsezko gurarira dagoen jauzia adierazten du horrek.

Izan ere, bere historian zehar estrategia politikorako erakutsi dituen dohainek ekarri dute dagoenera Sorturen eta ingurukoen mundua, hauteskunde mailako gainbeherara eta hainbat arazo konpontzeko modurik ez izatera, eta aurrera begira ere ez ei dute errealitatean oinarritzeko behar besteko asmorik. EAE erabaki esparrutzat hartzen dute, bai, eta herritarren borondatea aipatzen dute, baita, baina Estatu propioaren sorrerak ez du posible ematen 1979az geroztiko hurrengo jauzi honetan. Eta ez kanpoko faktoreen eraginez bakarrik, barruko askok ere ez baitute oraingoz laguntzen. Beharbada hori jakin badakitelako ez dute zehazten ez ibilbide orririk ez egutegirik aldebakarrekoa beharko lukeen maila horretako asmoan.

Sozialisten eta popularren proposamenetan orain artekoari lotzeko asmo argia dago. Lehenek, Estatutuaren erreforma adostasunez eta egungo legedia errespetatuz gauzatu nahi dute, eta Eusko Jaurlaritzari eskatzen diote autogobernua eguneratzeari buruzko proiektu zehatza lantzea. Konstituzioa ildo federalera eramateko asmotan dabiltza, estatutuetako eskumenak blindatzeko eta erkidegoei bermeak eskaintzeko. Nazio hitza onartzearen aldekoak dira Euskadiri dagokionean, baina kontzeptua mugatuta. Hortik aurrera, EAEko Justizia Auzitegia azken ohiko instantzia izatea proposatzen dute, berezko eskumenei dagokienean aldebikotasuna zehaztea, Eusko Legebiltzarrari zergak biltzeko eskumenak aitortzea eta kutxa bakarra hautsi gabe Gizarte Segurantza bertoko erakundeen esku jartzea, besteak beste. Azken honen kudeaketa ekonomikoa EAEri legokioke jada Gernikako Estatutuaren arabera, baina Espainiako gobernuek uko egin diote hiru hamarkada luzetan hori betetzeari. PPkoek, bestalde, orain artekoaren goraipamena egiteaz gain, Konstituzioa zein Estatutua aldatzeko ezarritako bideak errespetatzea eta ahalik eta adostasun zabalena lortzea eskatzen dute. Dena den, beharrezkoago irizten diote Euskadiren barne araudiak aldatzeari Estatuaren aldetik eskumen berriak lortzeari baino.

EAJren dokumentua bereziki aintzat hartzekoa da, euskal alderdi nagusia delako eta oso landuta dagoelako. Autogobernuan sakontzekoetan jeltzaleek berebiziko akulu lana egin dute beti, eta horiei zor zaie hainbat eskumen paperetik errealitatera eramatea. Legebiltzarrean aurkeztu dutena ez da, berez, estatus berrirako proposamena, horri begirako akordioa lortzeko oinarriak aletzen dituena baizik. Mahai gainean jarri dutenetik, prest daude negoziatzeko eta adostasun zabalak bilatzeko, Gernikako Estatutuak bere sasoian jaso zuen babesa handitzeko. Independentzia lortzeko azken xedea inoiz baztertu gabe, jomuga horri ez diote orain errealista irizten eta, hala, egungo euskal gizartearen osaketa aintzat hartuta ahalik eta jauzi kualitatiborik handiena egitearen aldekoak dira, aldebakarreko asmoak baztertuta. Beraz, ausart jokatu gura dute politikoki, baina juridikoki bideragarria den egitasmo baten bitartez eta lau ardatz oinarritzat hartuta: printzipio demokratikoa, aitortza nazionala, aldebikotasuna eta erabaki eskubidea.

Alderdi jeltzalearen irudiko, lau horietako lehenak beharrezko egiten du euskal herritarren borondateari balio garrantzitsu eta jatorrikoa ematea. Ondorioz, Estatuak bere egin beharko luke bai negoziatzeko betebeharra, eta baita euskal herritarrek adierazitako nahiari erantzute aldera Konstituzioan eta legeetan egin beharreko doikuntzak adostekoa ere. Aniztasunaren aldeko aldarrikapena egiten dute jeltzaleek, euskal gizartea askotariko nortasunek eratzen dutela nabarmenduta. Hortik jota, gatazka politikoa ebazteko metodoa elkarrizketarena, negoziazioarena eta indar politikoen arteko akordioa zabalena dela uste dute baina, horiek ezean, gizartearen gehiengoarekiko begirunearen aldekoak direla zehaztuta.

Euskal Herria herri bakarra dela dio EAJk bere oinarrien berri ematerakoan, Europako herrien artean berezko nortasuna duena, baina zazpi lurraldeak egun bi estatutako hiru eremu juridiko-politikotan egituratzen direla gogora ekarrita. Dena den, euskal autogobernua eguneratzeko etorkizuneko akordioek Euskal Herriaren nortasun nazionala aitortzearen alde egiten du, eta Euskal Herria subjektu juridiko eta politikoa dela erantsi, bere etorkizunari buruz erabakitzeko eskubidea eta gaitasuna duena, itaundua izatekoa eta modu demokratikoan adierazitako bere borondatea aintzat hartzekoa. Hala, eremu juridiko-politiko bakoitzeko hiritarren borondate demokratikoa errespetatzeko galdegiten du EAJk.

Estatutua aldatzeko proiektuak eskumenen banaketa ekarri behar du jeltzaleen esanetan, EAEri eskumen esklusibo ugari aitortzeko, subsidiariotasun eta hurbiltasun printzipioak gehitu eta indartuta, eta hondar-klausulen printzipioa Euskadiren alde jarrita. Halaber, Estatuari esleitu ez zaizkion politika publiko eta eskumen-eremu guztietan ahalmen legegilea egikaritu beharko luke erkidegoak, eta zerbitzu publikoen gainean euskal erakundeei aitortuko litzaieke eskumenen jabego bakarra. Estatuaren eta Euskadiren arteko harreman politiko-instituzionalen sistemari egitura berria ematearen aldekoak dira EAJkoak, eta aldebiko berme sistema ezartzearen aldekoak. Nafarroarekiko eta Iparraldearekiko harremanetan herritarren eta horien erakundeen borondatea jotzen dute muga bakartzat, eta Europan zein nazioartean euskal erakundeek ordezkaritza izatea beharrezkotzat jotzen dute.

Azkenik, hizkuntza politika elkarbizitzarako eta gizartearen kohesiorako baliatzea eta Kontzertu Ekonomikoaren sistemaren araubideak eguneratzea gura dute EAJko kideek. Euren oinarri guzti hauen defentsari eutsiko diote jeltzaleek Eusko Legebiltzarrean eta honek zehaztu eta berretsiko ditu autogobernua eguneratzeko adosten direnak. Behin proiektua onartuta, EAJren oinarrien arabera, legez loteslea ez den kontsulta batean berretsiko lukete euskal herritarrek Gorteetara eraman aurretik, bertotik igorritakoari ahalik eta indar handiena eman asmoz.
Bihar-etzi Euskadik politikoki izan behar duena marrazten hasi da dagoeneko. Ez da gutxi, orain artekoak ikusita. ETAren osteko sasoi honetan posible izan behar da gutxieneko akordioak lortzea, joko arau partekatuak ahalbidetzea. Inork bereari uko egin gabe eta errealitate soziala eta politikoa iparrorratz hartuta. Bateraezin diruditen asko bateragarri eginda, bateko eta besteko euskal herritarren asmoak eta gurariak aintzat hartuta. 1979an lortutakoa emankorra izan da oso, eta badago horretan sakontzerik, autogobernua eta ongizatea estu lotuta, Euskal Herriari dagokion aitortza jasota eta orain arteko adostasunak eguneratuta.

Urtarrilaren 18an elcorreo.com-en argitaratua

Prozesurik ba ote?

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Tue, 12 Jan 2016 15:40:00 +0000

Carles Puigdemont da Generalitateko buru berria, independentzia prozesuak aurrera egin dezan Artur Masek hautagai izateari uko egin ostean. Baina azken hiru hilabeteotan jazotakoak ez dira alperrik joango, eta datorrena baldintzatuko dute.

Irailaren 27ko hauteskundeez geroztik Katalunia noraezean ibili da, Junts pel Sí eta CUPen arteko amaigabeko negoziazioak zirela eta. Emaitzek elkarlanera derrigortu zituzten talde biak, nahiz eta bigarrenek Artur Mas sekula babestuko ez zutela behin eta berriz aldarrikatu. Gobernuburu ohia funtsezkoa izan da ‘prozesua’ deitu den hori gaur egungora ekartzeko, Convergència (CDC) ordezkari duten sektore zabalak horren alde jartzeko. Ez legoke independentzia lortzeko inolako aukerarik horien babesik gabe, estrategikoak baitira hainbat aldetatik. Izan ere, jauzi hori ‘ezkerretik’ egin daitekeela diotenak oker dabiltza zeharo, plebiszitu bihurtutako hauteskundeetakoak baino boz gehiago beharko baitira prozesua bururaino eraman ahal izateko.

Pujol auziak eragindako krisiak min egin dio CDCri eta, beharbada, horregatik egin zuen Junts pel Sí koalizioaren hautua, beharra aukera bihurtu guran. Ulergaitza izan zen, dena den, Mas Bartzelonako zerrendako laugarren jartzea, Raül Romevaren mesedetan buru izateari uko eginda. Azken urteotan krisiari aurre egiteko Generalitateak abiarazitako hainbat neurriren aurkakoak ez uxatzeko modua izan zitekeen hori, baina erabaki nahasi horrek egoera aldrebestu baino ez zuen egin. Gehiengo osorik gabe geratu zen presidentearen zerrenda, nahiz eta botoen ia %40 eta 135etik 62 ordezkari lortu. CUP ezinbesteko bihurtze horrek sekulako korapiloa eragin du gerora, azken momentura arte askatu ezinezkoa, ia hauteskundeak errepikatzera eraman duena. Egoera horretan, Parlamentua osatu eta berehala Espainiarekiko ‘deskonexioa’ abiarazteko onartutako adierazpena hankamotz geratu zen gobernu sendo bat gorpuzteko aukerarik gabe. Presaka aritu ziren subiranismoaren ordezkariak, hauteskundeetan lortutako bozen %48a nahikotzat jota. Baina, gerokoak ikusita, ez zuten asmatu, aldarrikapen hori ahuldu egin baita asteek aurrera egin ahala.

Masen irmotasunak eta CUPen barruko desadostasunek irteerarik gabekoa ematen zuen egoerara eraman dute prozesua urritik hona. Presidentea hauteskundeak alde handiz irabazi zituen koalizioaren hautagaia zen, eta bazuen eskubide osoa azkeneraino inbestidura lortzen saiatzeko. Baina tartean jazo direnek azoka itxura eman diote negoziazioari, hain momentu erabakigarriak bestelako jokamoldeak eskatzen zituenean. Mas funtsezkoa izan da orain arte prozesuan sakontzeko, berau politikoki eta sozialki elikatzeko, maila instituzionaleko dinamiketan aurrera egiteko. Alde horretatik, oso esker txarrekoa izan da CUP, eta ikusteke dago Puigdemont-ek hutsune hori eraginkortasunez bete ahal izango duen. Prozesu historikoak horien buru diren pertsonak ere badira neurri batean, lidergorako eta mobilizaziorako ahalmena dutenak.

Katalunian azken urteotan gertatu direnek uste baino eragin handiagoa izango dute Espainiako politikagintzan. Erabaki eskubideari dagokionez, lehenik eta behin. Abenduaren 20tik aurrera, Kongresuko hirugarren bloke politikoa horren alde dago, nahiz eta independentziaren aurkakoa izan. Batasunak borondatezkoa izan behar duela esateak ia iraultzailea ematen du oraindik, baina Estatuko lurralde egituraren oso sakoneko arazoa baino ez du islatzen, egunen batean bide demokratiko eta arautuetatik konpondu beharko dena. Horren nolabaiteko sozializazioan urratsak egin dira Kataluniako prozesuaren eskutik, eskubide horren aldekoak lehendik ere oso nagusi baitira bertan eta Euskadin. Errealitate horri politikatik erantzun behar zaio ezinbestean, ez adierazpen handioso hutsaletatik. PPk zeharo arduragabe jokatu zuen Estatut berria landu eta onartzeko prozesuan, eta hartatik honakoetako asko azal daitezke. Independentzia bururaino eramateko gehiengorik ote dagoen ez dago behar bezain argi Katalunian, are gehiago azken hilabeteotako geldialdiaren ondoren, baina erabaki eskubideak gehiengo zabalaren sostengua du, eta zeharkakoarena. Ukazioa ez da, beraz, errealitate horri heltzeko bidea.

CDC-k eta CUP-ek ez zuten orain hauteskunderik nahi, iraileko emaitzetan behera egin zezaketela eta. Eta hori izan da, akaso, egoera konponbidean jarri duena. Ez da kasualitatea aurrerantzean Masek bere alderdia birsortu eta berrindartzeko lanei ekitea, Convergència horren oso beharrean dagoelako. Abenduaren 20ko emaitzek Katalunia politikoki poliedrikoa dela erakutsi zuten berriz, deialdiaren arabera moldatzeko modukoa. Podemos eta En Comú-ren arrakastak kezka eragin zuen lerro subiranistetan, hauteskunde autonomikoak errepikatzeak ekar zezakeenaren aurrekoa. Iraileko emaitzek, ziurrenik, prozesua moteldu, egokitu eta zabaltzera behartzen zituzten independentziaren aldekoak, baina ez zuten bide horretatik jo. Eragile sozialen eta politikoen arteko uztardura konplexuak asko baldintzatu du 2012ko Diadaz geroztik jazotakoa, eta oraingoan ere bete-betean eragin du. Puigdemont aukeratu ostetik abiatutako etapa berrian, ‘preindependentziarenean’, prozesua berregiten saiatu beharko dute batzuek eta besteek, CUPekin lortutako akordio parlamentario bitxi eta ezohikoa gorabehera, gehiengo sozial sendorik gabe azken helburua lortzerik izango ez dutela jakinda. Alde horretatik prozesua higatuta dago, eta datozen hamazortzi hilabeteetan inoiz baino finago, zorrotzago eta eskuzabalago jokatu beharko dute berorren bultzatzaileek.

Bitartean, Espainiako jarduneko gobernuak Bartzelonatik etor litekeenari aurre egiteko asmoa agertu du, eta horretarako dei egin dio PSOEri Rajoyren inbestidura erraztu dezan. Alderdikeria eta Estatu interesak nahaste horretan maisutasunez aritzen dira popularrak, eta oso estu har ditzakete sozialistak, auzi politiko erraldoi bati erantzuna ematerakoan PPrengandik bereizteko borondaterik eta ahalmenik gabe baitabiltza. Kataluniakoak Espainiakoa erabaki dezake, eta PSOE lur jota utzi. Hilabete bizi-biziak datoz, oinarrizko arazo askori behingoz heldu eta erantzutekoak, demokrazian sakontzeko beharko luketenak. Aldarrikapenetan ezkutatzea eta lerrokatzeak bultzatzea da errazena, baina horrek ez du ezer konponduko.

Urtarrilaren 11n elcorreo.com-en argitaratua

Urte berri on!

noreply@blogger.com (Joseba Arruti) — Fri, 01 Jan 2016 18:04:00 +0000