Ιατροκοινωνικά

το ηθικό δίλημμα της ευθανασίας

2012-12-10T22:46:00.000+02:00

Γ.Α. Μαθιουδάκης MD phD

Tα ηθικά διλήμματα αποτελούν συγκρουσιακές καταστάσεις ηθικής αρχής. Η καθημερινή ζωή κατακλύζεται από παρόμοιες συγκρούσεις. Ο Πλάτων αναφέρει την περίπτωση του ατόμου που έπρεπε να επιστρέψει ένα δανεισμένο όπλο στον κάτοχό του που όμως είχε υποστεί σοβαρό ψυχικό νόσημα. Να ανταποκριθεί στην ηθική του υποχρέωση και να επιστρέψει το όπλο, ικανοποιώντας το καθήκον, ως όφειλε ή να κρατήσει το δανεισμένο όπλο προστατεύοντας τον περίγυρο του δανειστού του από ενδεχόμενες παράλογες ενέργειες. Ο Σωκράτης κατέληξε ότι τα καθήκοντα και οι ηθικές υποχρεώσεις πρέπει να διαβαθμίζονται σε προτεραιότητες, συμπέρασμα που δεν έχει μέχρι σήμερα αναθεωρηθεί, παρά το γεγονός ότι η ιεραρχική ταξινόμηση των ηθικών αρχών δεν είναι πάντα ούτε εφικτή ούτε αποτελεσματική και ο Αριστοτέλης δεν παρέδωσε ένα αξιολογητικά ιεραρχημένο καθηκοντολόγιο για τις ενάρετες και ηθικές πράξεις, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί, προκειμένου να υπερβαθούν παρόμοιας φύσεως διλήμματα.

Ο Jean-Paul Sartre πολλούς αιώνες αργότερα (1957) ανέφερε το παράδειγμα ενός μαθητή του οποίου ο αδελφός δολοφονήθηκε στον 2^ο παγκόσμιο πόλεμο από τους Γερμανούς. Για τη μητέρα του, ο μαθητής αυτός ήταν πλέον η μόνη παρηγοριά στη ζωή της. Ο μαθητής αντιμετώπιζε το δίλημμα να ενταχθεί στην Αντίσταση και να πολεμήσει, θυσιάζοντας τον εαυτό του, τους δολοφόνους του αδελφού του ή να συμπαρασταθεί στο βαρύ πένθος της μητέρας του για την οποία ο ίδιος είχε απομείνει ως μόνη της παρηγοριά. Ο Sartre αναγνωρίζει ότι ο μαθητής κλυδωνιζόταν σ΄ένα οδυνηρό δίλημμα: η πρώτη επιλογή ήταν ενέργεια περιορισμένου εύρους, αλλά βέβαιης αποτελεσματικότητας· η δεύτερη επιλογή ήταν περισσότερο προοπτική, είχε μεγαλύτερο εύρος δράσεως, αλλά σημαντικά περιορισμένης αποδοτικότητας, επιχειρώντας να συνεισφέρει στην αναχαίτιση μιας άδικης επιθετικότητας κατά αθώων ψυχών. Χαρακτηριστικό, επίσης, είναι το παράδειγμα της αιχμάλωτης μητέρας, της Σοφίας, με τις δύο ανήλικες κόρες της σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως. Ο διοικητής του στρατοπέδου είπε ότι μια από τις δύο κόρες έπρεπε να εκτελεσθεί και διέταξε τη μητέρα να επιλέξει ποια. Εάν δεν υποδείκνυε, τότε θα εκτελούνταν και οι δύο κόρες. Η μητέρα βρέθηκε σε οδυνηρή σύγκρουση. Δεν ήταν δυνατό να καταλήξει σε κανένα από τα δύο ενδεχόμενα.

Οι ιατροί και οι οικογένειες των βαριά πασχόντων, που πιστεύουν ότι η ζωή δεν πρέπει να συντομεύεται και που ο μη αναχαιτιζόμενος πόνος δεν πρέπει να συντηρείται, ευρίσκονται ενώπιον ενός οδυνηρού διλήμματος: να προχωρήσουν στην άρση των υποστηρικτικών μέσων της ζωής του προς-θάνατο ασθενούς τους ή να επιλέξουν τη συντήρηση μιας βασανιστικής και αναξιοπρεπούς επιβιώσεως; Είναι σαφές ότι δεν μπορούν να διαλέξουν και τα δύο ταυτόχρονα, δηλαδή και τη διατήρηση της ζωής και την άρση του βασανιστικού και μη αναχαιτιζόμενου πόνου. Πρέπει να επιλέξουν ένα από τα δύο. Οποιαδήποτε επιλογή τους, όμως, είναι ηθικά κατακριτέα. Ο ιατρός και οι συγγενείς του ασθενούς φαίνεται να έχουν παγιδευτεί, καθώς οποιαδήποτε επιλογή τους είναι ηθικά καταδικασμένη.

Το παράδειγμα του Πλάτωνα μπορεί να χαρακτηρισθεί ως ένα τυπικό ηθικό δίλημμα. Τα ενδεχόμενα –οι πιθανές επιλογές- σ΄ένα αυθεντικό δίλημμα πρέπει να οδηγούν σε ισοδύναμες συνέπειες. Πχ., στο παράδειγμα του Sartre, πρέπει να εκτιμηθεί η βεβαιότητα επιτυχίας της μιας επιλογής σχετικά με την άλλη. Δηλαδή, αν η ένταξη του μαθητή στην Αντίσταση θα συνεισέφερε αποτελεσματικά στην αναχαίτιση των ναζιστικών στρατευμάτων κατοχής, τότε η επιλογή του αυτή θα επικρατούσε έναντι της άλλης. Αλλιώς, η παραμονή του στο πλευρό της μητέρας του ίσως ήταν προτιμότερη επιλογή, εφόσον είναι βέβαιο ότι θα της προσέφερε ανακούφιση από το πένθος που προκάλεσε η απώλεια του άλλου της γιου. Το ζήτημα της συγκρούσεως μεταξύ ενδεχομένων, δηλαδή της αντιμετωπίσεως διλημμάτων έχει μελετηθεί από τον Kant, τον Mill και το νεώτερο Ross. Κατά τις νεότερες φιλοσοφικές πεποιθήσεις, μια διλημματική ενέργεια μπορεί να καθορίζεται από περισσότερες ηθικές αρχές. Επομένως το δίλημμα για την επιλογή μιας πράξεως προκύπτει από την ισχύ της ηθικής αρχής που επιβάλλει ή απαγορεύει την πράξη. Εάν έτσι έχουν τα πράγματα, παράκαμψη των διλημμάτων θα μπορούσε να διευκολυνθεί εάν ήταν δυνατό να ιεραρχηθούν οι ηθικές αξίες, σε μια αξιολογική λίστα. Με το σχήμα αυτό, η πράξη που θα επιβαλλόταν από την ιεραρχικά υψηλότερη ηθική αρχή θα έπρεπε να προτιμηθεί έναντι άλλης, που υπαγορεύεται από χαμηλότερης αξίας ηθική αρχή. Είναι όμως δυνατό να ιεραρχηθούν οι ηθικές αρχές; Παρά το γεγονός ότι η τήρηση της υποσχέσεως [στο πλατωνικό παράδειγμα] και η παρεμπόδιση προκλήσεως βλάβης σε τρίτους μπορεί σε συγκεκριμένες καταστάσεις να προκαλέσουν σύγχυση, είναι σαφές ότι οι δύο αυτές αρχές μπορούν να ταξινομηθούν ιεραρχικά, μ΄ ευχέρεια. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η προστασία τρίτου από έκθεση σε βλάβη είναι ισχυρότερη από την ικανοποίηση μιας υποσχέσεως [περίπτωση Πλάτωνος], αλλά ασφαλώς υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες η πρόκληση βλάβης μπορεί να είναι ηπιότερη και να συνεπάγεται λιγότερο κακό, από την αθέτηση μιας υποσχέσεως.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι ακόμη συνθετότερο. Ακόμη και εάν ήταν εφικτό να ιεραρχηθούν οι ηθικές αξίες μπορεί να συναντηθούν καταστάσεις, κατά τις οποίες η ίδια ηθική αρχή μπορεί να συνεπάγεται συγκρουόμενες υποχρεώσεις. Αν η μάνα προσπαθούσε να ενεργήσει με βάση την καθολικής ισχύος ηθική αρχή του Καντ, σύμφωνα με την οποία πρέπει να μεταχειριζόμαστε κάθε άνθρωπο σαν σκοπό και ποτέ σαν μέσο, είναι ευνόητο ότι δεν θα μπορούσε να καταλήξει σε μια απόφαση. Έτσι, το παράδειγμα της Σοφίας φανερώνει την τραγικότητα των συνειδησιακών αδιεξόδων: να θυσιάσει τη μια κόρη της προκειμένου να σώσει την άλλη; Και ποια είναι προτιμότερο να σωθεί; Με βάση τους κανόνες της φυσικής επιλογής, ίσως έπρεπε να επιλέξει την υγιέστερη, έναντι της ασθενέστερης, αλλά οι νόμοι φυσικής επιλογής που φέρνουν σε μειονεκτικότερη θέση την ασθενικότερη κόρη και την υποδεικνύουν προκειμένου να περισωθεί η υγιέστερη, εγκλείουν μια εμπρόθετη ιδιοτέλεια (: την επιβίωση και εξέλιξη του είδους) που δεν μπορεί να αποτελέσει κριτήριο που βαρύνει στην απόφαση της μάνας. Από την άλλη πλευρά, η μάνα στο ασθενέστερο από τα παιδιά της αφοσιώνεται και στην περίθαλψή του αφιερώνει ακόμη και ολόκληρη τη ζωή της, αν χρειαστεί και έναντι αυτού αναπτύσσει μεγαλύτερο προστατευτισμό. Αν ο θάνατος είναι ένα ταξίδι στο "επέκεινα", δηλαδή ένα ταξίδι απομακρύνσεως, αποδημήσεως, τότε η Σοφία ίσως επέλεγε –με βαριά καρδιά- να δώσει την ευχή της στην υγιέστερη και να κρατήσει την ασθενέστερη δίπλα της, όπως θα έκανε σε κάθε άλλη περίπτωση "εν ζωή" αποχωρισμού.

Με τη συνδρομή της καθολικής ισχύος ηθικής αρχής του Καντ, δεν θα μπορούσε ούτε ο νεαρός μαθητής του Σαρτρ να αποφασίσει εάν έπρεπε να παραμείνει πλησίον της μάνας του, αφού, έτσι, θα μεταχειριζόταν μεν τη μάνα του σαν σκοπό, αλλά την πατρίδα του σαν μέσο και, αντίστροφά, αν αγνοώντας την επιθυμία της μάνας του, απομακρυνόταν από κοντά της, προκειμένου να υπηρετήσει τον πατριωτικό σκοπό, χρησιμοποιώντας, όμως, σαν μέσο τη μάνα του. Το ίδιο ανεπαρκής για την αντιμετώπιση του διλήμματος του μαθητή, σημειώνει ο Σαρτρ, θα αποδεικνυόταν και η χριστιανική αρχή "αγάπα τον πλησίον σου". Ποιος από τους δύο –η μητέρα του ή η πατρίδα του- είναι ο πλησίον ώστε να τον επιλέξει.

ο Άγγλος φιλόσοφος Jeremy Bentham (1748-1832)[1], ασχολούμενος ιδιαίτερα με τα ωφελιμιστικά συστήματα σκέψης, καθιέρωσε ένα σύστημα μαθηματικού υπολογισμού των θετικών και αρνητικών συνεπειών μιας πράξης ώστε το αποτέλεσμα των υπολογισμών αυτών να καθορίσει και την ηθική υπόσταση της πράξης. Πρόκειται στην ουσία για μια πολυπαραγοντική ανάλυση συσχετίσεως. Η συνεπειοκρατική αντίληψη της ηθικής αποδεικνύεται επισφαλής, επειδή στην πράξη δεν γνωρίζουμε πάντα εκ των προτέρων τις συνέπειες μιας πράξεως ούτε μπορούμε με ακρίβεια να εντοπίσουμε το πλήθος των απρόβλεπτων παραμέτρων, αλλά και την ένταση των ανεξάρτητων μεταβλητών που θα εισάγουμε στο σύστημά μας προκειμένου να εξάγουμε το μέτρο των ηθικών συνεπειών της πράξεώς μας. Δεν γνωρίζουμε, ακόμη, τις διασυνδέσεις, που μπορεί να υφίστανται μεταξύ των ανεξάρτητων μεταβλητών και τον τρόπο με τον οποίο μια ή περισσότερες εξ αυτών ενισχύει ή αποδυναμώνει κάποιες άλλες. Η μόνη βεβαιότητα που θα μπορούσαμε να αποκομίσουμε βάσει της συγκεκριμένης μεθόδου είναι η παρατήρηση και αξιολόγηση των συνεπειών, αφού αυτές επέλθουν και καταστούν οριστικά μη αναστρέψιμες.

Η προβολή τέτοιου είδους μεθόδων, που θα ξένιζε σε άλλες εποχές, γίνεται με ευχέρεια αποδεκτή στις ημέρες μας, όπου όλο και περισσότερο, η ηθικότητα μιας πράξεως μπορεί να παραμετροποιηθεί με τη συμβολή χρησιμοθηρικών κριτηρίων. Κατά τους υπολογισμούς της ωφελιμιστικής θεωρίας, η ηθικότητα μιας πράξεως εξαρτάται από τη σκοπιμότητά της. Σύμφωνα με την προαναφερθείσα αρχή, τίθεται υπό αμφισβήτηση, εάν είναι ηθικό να διατηρείται στη ζωή ένας ασθενής σε τελικό στάδιο μιας ανίατης και θανατηφόρου παθήσεως, με τη καταβολή υπέρογκων δαπανών, σε συνθήκες ένδειας πόρων, ενώ, παράλληλα και εξαιτίας της τακτικής αυτής, παρέχεται ελλιπής θεραπευτική φροντίδα σε κάποιον άλλο ασθενή, που έχει ελπίδες να επιβιώσει, αν δεχτεί τη φροντίδα που στερείται, ακριβώς επειδή αυτή δαπανάται στον με απόλυτη βεβαιότητα θνήσκοντα ασθενή. Δυστυχώς, στην ιατρική δεν υπάρχει βεβαιότητα. Υπάρχουν μόνο στατιστικά στοιχεία, με τη χρήση των οποίων επιχειρείται η πρόβλεψη της συμπεριφοράς ενός ατόμου, με βάσει ανάλογες εμπειρίες που αποκτήθηκαν από ένα δείγμα ατόμων, μικρότερο ‘ή μεγαλύτερο, τα οποία είχαν, κατά τεκμήριο κοινά σωματοτυπικά χαρακτηριστικά με τον υπό μελέτη ασθενή. Καθώς ο τελευταίος δεν ανήκε στο δείγμα, από το οποίο αποκτήθηκε η εμπειρία, δεν είμαστε καθόλου σίγουροι ότι θα συμπεριφερθεί ανάλογα με εκείνους, παρ΄όλο που σε πολλές περιπτώσεις, αυτό πράγματι συμβαίνει. Η "βεβαιότητα" στην ιατρική είναι ένας χρηστικός όρος για να περιγράψουμε τάσεις και δεν έχουν χρησιμότητα για τη λήψη αποφάσεων σε συγκεκριμένο άτομο.

Έναντι της ηθικής υποχρεώσεως της κοινωνίας να στέκει αλληλέγγυη σε κάθε θνήσκοντα συνάνθρωπό μας, αναδύεται το ερώτημα, αν είναι προτιμότερο να συγκρατηθούν οι περιθανάτιες δαπάνες προκειμένου να μην περιοριστούν οι χρηματοδοτήσεις της επιστημονικής έρευνας, από τα αποτελέσματα της οποίας μπορεί να σωθούν περισσότεροι μελλοντικοί ασθενείς. Είναι σαφές ότι πρόκειται περί λογιστικής φύσεως ψευτοδιλήμματος, δεδομένου ότι το ζήτημα δεν τίθεται ποιος από τους δύο πρέπει να δεχτεί περίθαλψη ακριβής τεχνολογίας ή που πρέπει να διοχετευθούν τα συγκεκριμένα κονδύλια, στη φροντίδα, δηλαδή, των βαριά ασθενών ή στην έρευνα, αλλά σε τι επίπεδο ιατρικής φροντίδας πρέπει να κατευθυνθεί ο καθένας από τους δύο, ενώ ασφαλώς η έρευνα και οι παροχές παρηγορητικής φροντίδας αφορούν διαφορετικές κοινωνικές υποχρεώσεις, έναντι των οποίων η κοινωνία πρέπει και μπορεί να ανταποκριθεί ικανοποιητικά[2]: Ο ανιάτως ασθενής θα πρέπει να διοχετευθεί σε ένα χαμηλού κόστους ίδρυμα αποκαταστάσεως και παρηγορητικής φροντίδας, όπου θα υποστηριχθεί για την ευόδωση των προσπαθειών του για μετουσιώσεις και διερευνήσεις δυνατοτήτων βελτιώσεως της υποβαθμισμένης, λόγω της αρνητικής συγκυρίας ζωής του, ενώ ο ασθενής με περισσότερες ελπίδες επιβιώσεως πρέπει να δεχτεί τις υψηλής τεχνολογίας και υψηλού κόστους ιατρικές περιποιήσεις. Με τη μεθοδολογία αυτή, εξάλλου, αντιμετώπιζαν ανάλογες καταστάσεις οι ιατροί στα Νοσοκομεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (βλ. κεφ. 6, ΙΙ), όπως διασώζεται στο "βίο του Αγίου Λουκά του Στυλάτου" [93]. Πιστεύεται πραγματικά, ότι με τη συνεπικουρία της βιοτεχνολογίας, δεν είναι απαραίτητο να πεθάνει κάποιος προκειμένου να απαλλαγεί από τους πόνους του. Έτσι, ο αφορισμός της ευθανασίας ως ο επιβαλλόμενος θάνατος για έναν οδυνηρώς πάσχοντα δεν ευσταθεί. Είναι ορθότερο να παρέχουμε αποδοτική παρηγορητική περίθαλψη και φιλοξενία σε ειδικά κέντρα χρονίως πασχόντων. Με το δεδομένο αυτό, η εθελοντική ευθανασία δεν είναι αναγκαία. Κατά το τελικό στάδιο ανίατης παθήσεως γίνεται δεκτή η διάκριση της ιατρικής πρακτικής σε θεραπευτική και υποστηρικτική αγωγή.

Η υποστηρικτική αγωγή δεν έχει ως βασικό της σκοπό τη θεραπεία από την εξάλλου οριστικά ανίατη πάθηση, αλλά την ψυχολογική στήριξη, τη συνοδεία προς το θάνατο του βαριά πάσχοντος ασθενούς. Η ιατρική, ψυχολογική, αναλγητική και αντικαταθλιπτική αυτή στήριξη επιδιώκεται είτε σε οργανωμένα τμήματα του Νοσοκομείου ή σε απομονωμένες μονάδες υπό τη διοικητική του μέριμνα ή, προτιμότερο, στο σπίτι του ασθενούς και στελεχώνονται από μετεκπαιδευμένο ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό, που ενεργούν με βάση τα κατάλληλα καλλιεργημένα ανθρωπιστικά ιδεώδη και ορίζεται ως δεοντολογική υποχρέωσή τους. Στη Γαλλία, όπου ο διάλογος για την ευθανασία επικεντρώνεται στην οργάνωση μονάδων υποστήριξης και η οποία πρωτοστατεί στον τομέα αυτόν, ψηφίστηκε πρόσφατα (9-6-1999) ένας νόμος "για τη συνοδεία προς το θάνατο", ο οποίος συμπληρώνει έναν αντίστοιχο βελγικό νόμο που προηγήθηκε (21-12-1994), με τον οποίο εκτός από την οργάνωση, σε νοσοκομειακό επίπεδο ή άλλο ιδρυματικό επίπεδο, μονάδων "πόνου και υποστηρίξεως τελικού σταδίου", λαμβάνονται ουσιαστικά μέτρα παρηγορητικής αγωγής. Με τα μέτρα αυτά διευκολύνεται κάποιος, από το εθελοντικό κίνημα, το οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον του θνήσκοντος ασθενούς να συνοδεύει τον πάσχοντα ασθενή και, μάλιστα, να έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει άδεια με αποδοχές, διάρκειας τριών μηνών, από την υπηρεσία του, ώστε "να μην πεθαίνει κάποιος μόνος του στερημένος από τους συγγενείς του, οι οποίοι, όντες βιοπαλαιστές, αγωνίζονται για τα προς το ζήν"[3].

Απέναντι στις διαβεβαιώσεις αυτές στέκει επίμονα επιφυλακτική η "πλευρά" των απολογητών της ευθανασίας, ανιχνεύοντας πολλές ρωγμές στα συστήματα αποκαταστάσεως. Κατ΄ αρχή, διατείνονται [65], η καλή παρηγορητική αγωγή και η φιλοξενία δεν είναι πανάκεια. Η καλή παρηγορητική αγωγή εμπεριέχει σφάλματα και πειράματα με αποτέλεσμα πρόσθετη ταλαιπωρία στον βαρέως πάσχοντα. Αλλά επιπλέον πρέπει να επισημανθεί ότι καθώς, κάθε παρηγορητική αγωγή έχει παρενέργειες όπως ναυτία, ακράτεια ούρων, απώλεια συνειδήσεως, παρουσιάζεται μια ειδυλιακή εικόνα αναφορικά με το πως η παρηγορητική αγωγή μπορεί να ελαφρώσει την εικόνα του επερχόμενου θανάτου. Η εικόνα αυτή παραπλανά, σύμφωνα με όσους καταγίνονται με προγράμματα παρηγορητικά, όπως η χορήγηση μορφίνης, μια εμπειρία αναγνωρισμένη στους ειδικούς της παρηγορητικής αγωγής και, παρ΄ όλο ότι η παρηγορητική περίθαλψη επιδοκιμάζεται, παρέχεται σε μικρό μόνο αριθμό πασχόντων στο τελικό στάδιο και μόνο στα πολύ τελικά στάδια της νόσου τους –συνήθως στο τελευταίο διάστημα μερικών εβδομάδων. Ενώ δεν είναι όλοι οι ασθενείς που επιθυμούν να βοηθηθούν με παρηγορητικές μεθόδους ή φιλοξενία σε ιδρύματα χρονίως πασχόντων, για εκείνους που προτιμούν να πεθάνουν με τον τρόπο τους και στην ώρα τους ούτε η παρηγορητική αγωγή ούτε η φιλοξενία σε ιδρύματα μπορεί να είναι ελκυστική, προτιμώντας να ζήσουν τις τελευταίες στιγμές τους στο οικείο περιβάλλον της οικογένειάς τους, ακόμη και ευρισκόμενοι σε μέτρια καταστολή προς αποσόβηση των δεινών από τον πόνο και τις εξαρτήσεις. Εξάλλου, όπως και αλλού έχουμε σημειώσει (κεφ. 4, IV), ο ιατρός είναι δεοντολογικά υποχρεωμένος να έχει στη σκέψη του την υποχρέωση για διατήρηση της ανθρώπινης ζωής και την ανακούφιση του πόνου, με φαρμακευτική αγωγή, έστω και αν αυτή απολήγει σε έκπτωση της φυσικής ή διανοητικής επάρκειας του ασθενούς του.

Με αποδοχή του απροϋπόθετου σεβασμού στην ανθρώπινη ζωή, δεν είναι δυνατή η προτροπή, συνηγορία ή και επιβολή του θανάτου στους βαριά πάσχοντες από ανίατη πάθηση συνανθρώπους μας, που βιώνουν μια αναξιοβίωτη εμπειρία, λόγω βασανιστικών πόνων και ταπεινωτικών εξαρτήσεων, με το αιτιολογικό ότι οι εναλλακτικές λύσεις της παρηγορητικής συνδρομής και των αναλγητικών θεραπειών συνοδεύονται από τις προαναφερόμενες εντελώς περιορισμένης σημασίας παρενέργειες και επιπλοκές. Ούτε η ναυτία ούτε η ακράτεια ούρων ούτε η διαλείπουσα απώλεια της συνειδήσεως είναι παράγοντες, που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την πρόθεση παροχής παρηγορητικής θεραπείας και φιλοξενίας σε ιδρύματα αποκαταστάσεως και να καταστήσουν προτιμητέα την επιλογή της ευθανασίας

Ακόμη και υπό συνθήκες ένδειας πόρων, υπό τις οποίες βιώνεται η επιχειρούμενη προσέγγιση της παγκόσμιας ευτυχίας και προωθείται το εθνικό ή υπερεθνικό αίτημα "υγεία για όλους", η επιδίωξη περιστολής εξόδων, πχ., για θεραπείες που μπορεί να εκτιμώνται μάταιες ή για παροχές υπηρεσιών σε εντελώς απελπιστικές καταστάσεις, δεν πρέπει να ενθαρρύνεται. Η ανθρωπότητα με το σύνθημα της περιστολής περιττών εξόδων έχει βαθύτατα και ανεπούλωτα τραυματιστεί με το ναζιστικό ολοκαύτωμα, στις παραμονές του 2^ου παγκοσμίου πολέμου, κατά το οποίο χιλιάδες αναξιοπαθούντων ανθρώπων, πασχόντων με ανίατες ασθένειες οδηγήθηκαν στα κρεματόρια.

Είναι εύλογο να υποστηρίξουμε, επομένως, ότι, κατά την τελική εκτίμηση του ιατρού σχετικά με τη διακοπή ή συνέχιση μιας θεραπείας (: ιαματικής, παρηγορητικής ή υποστηρικτικής) δεν θα πρέπει να εμφιλοχωρούν χρησιμοθηρικές εκτιμήσεις (πχ., σχετικά με το οικονομικό κόστος και την επιβάρυνση της οικογένειας ή του Συστήματος Υγείας) δεδομένου κιόλας ότι στο άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ορίζεται ρητώς ότι "το συμφέρον και η ευημερία του ατόμου υπερισχύουν έναντι του συμφέροντος της κοινωνίας ή της επιστήμης".

Δεν παραγνωρίζεται το γεγονός ότι το πρώτο γνώρισμα των συστημάτων υγείας είναι η διάθεση και απορρόφηση ασύλληπτα μεγάλων κονδυλίων. Οι σημαντικότεροι παράγοντες που κατέστησαν την ιατρική μια "ακριβή επιχείριση" είναι η διείσδυση της βιοϊατρικής τεχνολογίας και η εισβολή των managers, λόγω της οποίας τα διοικητικά και διαχειριστικά έξοδα για ένα μέσο σύστημα υγείας υπερβαίνει ήδη το 24% (!) του συνολικού κόστους της παρεχόμενης υγείας από το σύστημα. Σ΄ένα νοσοκομείο δευτεροβάθμιας περιθάλψεως μπορεί να υπηρετούν 350 νοσηλεύτριες, 280 ιατροί και 490 διοικητικοί υπάλληλοι(!). Αυτή είναι η σύνθεση της "ακριβούς ιατρικής". Σημαντικό επίσης ρόλο διαδραματίζουν η δημογραφική γήρανση του πληθυσμού και οι περί υγείας, και νόσου αντιλήψεις, προσδοκίες, απαιτήσεις και ο τρόπος ζωής του σύγχρονου ανθρώπου.

Σημαντικός παράγοντας είναι επίσης η επικρατούσα σύγχυση στα μεγάλα, ιδίως, νοσοκομεία, και ο ανταγωνισμός μεταξύ των ιατρικών ειδικοτήτων. Η διείσδυση των καλουμένων high tech ειδικοτήτων σ΄ ένα περιβάλλον που παραδοσιακά συναρμοζόταν από ειδικότητες πρωτοβάθμιας περιθάλψεως, όπως η παθολογία, προκάλεσε έξαρση συγκρούσεων μεταξύ υποομάδων. Αφ΄ ενός, η παθολογία και εν μέρει η γενική ιατρική, έχοντας διαδραματίσει ιστορική διαδρομή στα νοσοκομεία, βλέποντας τώρα την πρωτοκαθεδρία τους να υποχωρεί, έναντι των υψηλής τεχνολογίας ειδικοτήτων, όπως η καρδιολογία, η πνευμονολογία, η γαστρεντερολογία, η ρευματολογία αντιστέκονται σθεναρά, προκειμένου να διατηρήσουν, έστω, μέρος από την παλαιόθεν επικυριαρχία τους στα νοσοκομεία και τα ιδρύματα περιθάλψεως, συσπειρώνονται σε κορπορατιστικές[4] συμπεριφορές και αφετέρου οι νέες –υψηλής τεχνολογίας- ειδικότητες που πιέζουν για να αποκτήσουν πεδίο δράσεως σ΄ ένα περιβάλλον ανελαστικού χώρου και κόστους. Η πρώτη επιβάλλεται με το από το παρελθόν προβαλλόμενο παραδοσιακό κύρος της, οι δεύτερες με την ορμή των ραγδαίων επιστημονικών εξελίξεων και τη καταιγιστική επιδρομή της τεχνολογίας. Αυτή η εσωτερική διαμάχη μέσα στα νοσοκομεία συμβάλλει μοιραία στην αύξηση του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Τα οικονομικά της υγείας πουθενά στον κόσμο δεν πηγαίνουν καλά. Οι δαπάνες για την υγεία όχι μόνον βρίσκονται σε επικίνδυνα υψηλό επίπεδο, αλλά εμφανίζουν και ανοδική πορεία. Καθώς "τα χρήματα δεν επαρκούν για όλους", τα ηλικιωμένα άτομα που τέθηκαν στο στόχαστρο πολιτικών, φιλοσόφων και σχεδιαστών υγείας, γιατί αποτελούν καταναλωτές υπερβολικών ιατρικών πόρων. Υπολογίστηκε, πράγματι, ότι το 20% των δαπανών για την Υγεία στις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξοδεύονται για τις τελευταίες 48 ώρες ζωής των ασθενών και ότι, το κρεβάτι του ετοιμοθάνατου έχει κόστος δαπανών 4 φορές μεγαλύτερο από το κανονικό. Έτσι σήμερα ασκούνται ισχυρές πιέσεις από τους προμηθευτές υγείας, δηλαδή τις δημόσιες ή ιδιωτικές υπηρεσίες ασφαλίσεως, για τον περιορισμό τους. Ειδικότερα, και για την πληρότητα του θέματος που μας απασχολεί στο κεφάλαιο αυτό, δηλαδή του δικαιώματος στο θάνατο και την τάση σύντμησης του χρόνου νοσηλείας, κατά το τελικό στάδιο της ανίατης παθήσεως όπου όλα τα θεραπευτικά ιατρικά μέσα έχουν ήδη εξαντληθεί χωρίς αποκατάσταση της υγείας του ασθενούς, πρωτεύοντα ρόλο διαδραματίζει το σύστημα ασφάλισης και μόνο επικουρικό το σύστημα υγείας.

Η νοσηλεία σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και η εφαρμογή σύγχρονης τεχνολογίας για τη διατήρηση της ζωής είναι ακριβή και καταναλώνει ένα σημαντικό ποσοστό των δαπανών για την υγεία. Ανοικτά πλέον σήμερα συζητείται αν τα ηλικιωμένα άτομα πρέπει να έχουν πρόσβαση στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και την σύγχρονη προηγμένη τεχνολογία, μάλιστα όταν οι διαθέσιμοι ιατρικοί πόροι είναι περιορισμένοι και ως εκ τούτου πρέπει να διοχετεύονται σε νεότερα άτομα με μεγαλύτερο προσδόκιμο επιβιώσεως. Οι συζητήσεις για τη φροντίδα των ηλικιωμένων ατόμων δεν έχουν μόνο θεωρητικό χαρακτήρα αλλά αντανακλούν την σημερινή πρακτική και την τάση για το μέλλον. Έτσι π.χ. το 1994 δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες η αποκάλυψη ότι τα Νοσοκομεία της Δανίας δεν έκαναν δεκτά στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας άτομα ηλικίας άνω των 70 ετών. Ακόμη σε έρευνα των Hill και συνεργατών, που δημοσιεύθηκε το 1994 στο British Medical Journal, το 29% των ερωτηθέντων ιατρών απήντησε ότι δεν θα έκαναν ανάνηψη σε ασθενείς άνω των 70 ετών, με μόνο κριτήριο την ηλικία τους. Εξάλλου σε άρθρο στο Acta Anaesthesiologica Scandinavica, τον Σεπτέμβριο του 1996, διαπιστώθηκε ότι στη Σουηδία, αν και η επίσημη πολιτική είναι να μην υπάρχει διάκριση σχετικά με την ηλικία, οι ιατροί των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, σε πολύ μεγάλο ποσοστό λαμβάνουν υπόψη τους την ηλικία των αρρώστων προκειμένου να τους νοσηλεύσουν στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Στη Μεγάλη Βρετανία, όπου το σύστημα ασφάλισης έχει ενσωματωθεί στο σύστημα περίθαλψης προς δημιουργία του αυτοχρηματοδοτούμενου Εθνικού Συστήματος Υγείας, προς το σκοπό περιστολής των δαπανών για την υγεία έχει τεθεί σε ισχύ, από το 1992, ένα πρόγραμμα περιορισμού των δικαιούχων με σκοπό την βράχυνση του χρόνου αναμονής και των "λιστών αναμονής". Έτσι, στη Μεγάλη Βρετανία, σήμερα, δεν παρέχονται υπηρεσίες αιμοδιάλυσης σε ασφαλισμένους άνω των 70 ετών, ενώ οι ιατροί πιέζονται να μη προβαίνουν σε προσπάθειες καρδιοαναπνευστικής αναζωογονήσεως σε άτομα άνω των 65 ετών. Η απαγόρευση αυτή συνιστά, βέβαια, μορφή παθητικής ευθανασίας για οικονομικούς λόγους με την κατάλληλη γλωσσική επένδυση είτε της "εκλογίκευσης των δαπανών" είτε της "θέσης προτεραιοτήτων", στον τομέα υγείας.

Η εφαρμογή των "εκ των προτέρων οδηγιών- advances directives" σε ηλικιωμένα άτομα, από πολλούς θεωρείται εργαλείο για μειωμένη φροντίδα και άρα μειωμένη κατανάλωση ιατρικών πόρων. Η σκέψη και η τάση, που τείνει να επικρατήσει σήμερα είναι ο περιορισμός της κατανάλωσης πόρων και ανθρωπίνου δυναμικού για αντιμετώπιση ασθενών με μικρή πιθανότητα καλού αποτελέσματος και η μεταφορά αυτών των πόρων για την αντιμετώπιση άλλων ασθενών με μεγαλύτερη πιθανότητα "καλού θεραπευτικού αποτελέσματος". Τι ορίζεται ως "καλό θεραπευτικό αποτέλεσμα", επαφίεται στην κρίση του καθενός. Εμείς πιστεύουμε ότι η αγοραία, σύγχρονη, κοινωνία μας ως "καλό θεραπευτικό αποτέλεσμα" θεωρεί την κοινωνική αποκατάσταση ενός ατόμου, δηλαδή την επανένταξή του στις διαδικασίες παραγωγής και καταναλώσεως. Υπό την έννοια αυτή, κανένας ηλικιωμένος και κανένας σε τελικά στάδια ανίατης ασθένειας δεν μπορεί να ελπίζεται ότι θα επανέλθει στον καταναλωτικό και παραγωγικό στίβο της ζωής. Τα άτομα αυτά συνιστούν αδρανές φορτίο της κοινωνίας και κάθε δαπάνη για την υγεία και επιβίωσή τους κρίνεται ασύμφορη και επιζήμια.

Πολλοί, πράγματι, ισχυρίζονται ότι οι δαπάνες για το τέλος της ζωής είναι δυσανάλογα μεγάλες, απόρροια της διατήρησης της ζωής με την βοήθεια της υψηλής τεχνολογίας και ότι μπορεί να γίνει εξοικονόμηση δαπανών μέσω των "εν αιθρία οδηγιών (:advanced directives)" και των ξενώνων αρρώστων τελικού σταδίου. Όμως κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι μόνο η λογική και δίκαιη κατανομή των πόρων, αλλά και η ίση –ανεξάρτητα από την κοινωνικο-οικονομική κατάσταση του κάθε ανθρώπου- δυνατότητα πρόσβασης στην υψηλή τεχνολογία, στις σύγψχρονες θεραπείες και προϊόντα. Η δυνατότητα αυτή προστατεύεται απροϋπόθετα με την 1153 (1991) Σύσταση για την Ευρωπαϊκή Πολιτική για την Υγεία, που υιοθετήθηκε από τη Γενική συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης στις 26 Απριλίου 1991. Ο αποκλεισμός από την υψηλή τεχνολογία κάποιων αρρώστων, λόγω μικρών πιθανοτήτων καλού θεραπευτικού αποτελέσματος συνιστά αδικία. Τον Φεβρουάριο του 1994 δημοσιεύτηκε ειδικό άρθρο στο New England Journal of Medicine με τίτλο "Η οικονομία του θνήσκοντος. Η αυταπάτη εξοικονόμησης δαπανών στο τέλος της ζωής". Οι συγγραφείς μελέτησαν το θέμα σε βάθος και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ελπίδα μείωσης των συνολικών δαπανών για την υγεία μέσω μείωσης των δαπανών από την μη εφαρμογή των υποστηρικτικών της ζωής παρεμβάσεων, είναι πιθανότατα μάταιη. Οι συγγραφείς τελειώνουν το άρθρο τους με τη γνώμη: "οποιοδήποτε δρόμο μείωσης των δαπανών υγείας διαλέξουμε, πρέπει να σταματήσουμε να κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας, ότι οι εν αιθρία οδηγίες και η λιγότερο επιθετική φροντίδα στο τέλος της ζωής θα λύσουν τα οικονομικά προβλήματα του συστήματος υγείας".

Στην εξοικονόμηση πόρων στοχεύει και η νομιμοποίηση της ιατρικής συνδρομής στην αυτοκτονία, προς την οποίαν ωθούνται πολλές φορές τα ηλικιωμένα άτομα. Περί την κοινωνική ευθανασία διακυβεύονται και τεράστια συμφέροντα φύσεως οικονομικής, όπως Ασφαλιστικών Εταιρειών, Ταμείων Υγείας, Κρατικών Οργανισμών και άλλων. Οπότε, πλέον η ζωή του ανθρώπου με την "ευθανασία" καταλήγει σε "λογιστική πράξη".

[1] Bentham, Jeremy. An Introduction to the Principles of Morals and Legislation, 1789. Latest edition: Adamant Media Corporation, 2005.

[2] Goddard M.: Hospice care in the future: Economic evaluation may be useful" Cancer Topics 1992:9:10

[3] άρθρο 11 του γαλλικού νόμου, της 9-6-1999, που συμπληρώνει το άρθρο Ι.225-15 του κώδικα εργασίας.

[4] Κορπορατισμός: Δόγμα, το οποίο εκθειάζει τις ομαδοποιήσεις προσώπων που ασκούν το ίδιο επάγγελμα, τη συντεχνιακή νοοτροπία. Saul, J., R., Πολιτισμός χωρίς συνείδηση. Μτφρ.: Ε. Αλεξοπούλου-Δ. Μπάκουλης. Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2002

αιμοσφαιρίνη, η αχθοφόρος της ζωής

2012-11-24T17:33:00.002+02:00

Mαθιουδάκης Α. Γεώργιος MD phD

Η αιμοσφαιρίνη (http://respi-gam.net/node/3081)είναι το κύριο συστατικό των ερυθροκυττάρων και η οξυγονωμένη της μορφή ευθύνεται για το ζωηρό κόκκινο χρώμα του αρτηριακού αίματος. Κάθε ερυθροκύτταρο περιέχει περίπου 280 εκατομμύρια μόρια αιμοσφαιρίνης, καθένα από τα οποία περιέχει 4 άτομα σιδήρου )που είναι απαραίτητα για τη μεταφορά του Ο₂. Είναι σύμπλοκη πρωτεΐνη, μεγάλου μοριακού βάρους. Συντίθεται από 4 πεπτιδικές αλυσίδες αίμης∙ οι δύο (a-) αποτελούνται από 141 αμινοξέα και οι άλλες δύο (b-), από 146. Κάθε αίμη φέρει ένα άτομο Fe που μπορεί να συνδέει χαλαρά ένα O₂, χωρίς να μεταβάλλεται το δυναμικό του, αλλά παραμένοντας στην κατάσταση δισθενούς σιδήρου (Fe²⁺). Η στερεοχημική διαμόρφωση της αιμοσφαιρίνης επηρεάζει τον τρόπο δεσμεύσεως O₂ στην αίμη. Μετά τη σύνδεσή της μ’ ένα O₂, η a-αλυσίδα της αίμης μεταβάλλει το σχήμα της και παρασύρει την b-αλυσίδα σε αντίστοιχο μετασχηματισμό, ενισχύοντας, έτσι, τη χημική της συγγένεια με το O₂. Με τον τρόπο αυτό, συνδέεται ένα δεύτερο O₂, που συνεπάγεται περαιτέρω παραμόρφωση του μορίου και ενίσχυση της χημικής συγγένειας του με το O₂.

Οι αυτοπυροδοτούμενες, διαδοχικές παραμορφώσεις, με τις συνακόλουθες διαδοχικές ενισχύσεις της χημικής συγγένειάς της με το Ο₂, εξασφαλίζουν τον πλήρη κορεσμό της. Κάθε gr Hb μπορεί να συνδεθεί με 1.34ml O₂.
Μια από τις "συναρπαστικές" ιδιότητες της αιμοσφαιρίνης είναι ότι αυξάνει τη χημική της συγγένεια με το Ο2, σε περιβάλλον πλούσιο σε Ο2, όπως στα τριχοειδή, γύρω από τις πνευμονικές κυψελίδες (φαινόμενο Bohr), ενώ η συγγένεια αυτή μειώνεται, και το οξυγόνο αποδεσμεύεται, σε περιβάλλον με αυξημένες συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακος (φαινόμενο Haldane), όπως στα τριχοειδή, γύρω από τους λειτουργούντες ιστούς. Έτσι, η αιμοσφαιρίνη αποφορτώνει οξυγόνο, μόνο στους ιστούς που "δουλεύουν", από τους οποίους αποσπά και το παραγόμενο σ΄αυτούς διοξείδιο του άνθρακα, ως παραποϊόν του αυξημένου μεταβολισμού τους.

Η ποσότητά της στο αίμα μετριέται σε γραμμάρια (g) αιμοσφαιρίνης ανά 100 κυβικά εκατοστά (cc) αίματος. Ο ενήλικος έχει συνήθως μέσο όρο αιμοσφαιρίνης 14 g/100 cc.Επομένως, κάθε γρασμμάριο αιμοσφαιρίνης, στο αρτηριακό αίμα μπορεί να μεταφέρει μέχρι 19 ml O2.
Οι φυσιολογικές τιμές είναι διαφορετικές για τους άνδρες (13.5-17.5 g/dl), παρ΄ό,τι για τις γυναίκες (11.5-15.5 g/dl). Ελαττωμένη ποσότητα αιμοσφαιρίνης, σημαίνει αναιμία, ενά αυξημένες τιμές δευτεροπαθή ερυθροκυττάρωση (παράγονται πολλά αιμοσφαίρια, επειδή ισχαιμούν οι νεφροί, ως ενδεικτικός αισθητήρας επαρκούς αιμοβρίθειας).
Η αιμοσφαιρινή είναι υπεύθυνη και για παθήσεις, οι οποίες όμως δε σχετίζονται με τη ποσότητά της, αλλά με μεταλλάξεις στα γονίδια που την κωδικοποιούν. Έχουν εντοπιστεί πάνω 300 παθήσεις σχετικές με αυτές τις μεταλλάξεις, όπως είναι για παράδειγμα η δρεπανοκυτταρική αναιμία. Οι αιμοσφιαρινοπάθειες είναι πρότυπο μελέτης για το πώς τα γονίδια σχετίζονται με ασθένειες.

Αναπνοή

2012-11-11T10:33:00.002+02:00

Mαθιουδάκης Α. Γεώργιος MD phD

Η βασική, αλλά όχι μοναδική συνεισφορά του αναπνευστικού συστήματος στην ομοιοστασία του οργανισμού είναι η αναπνοή με την οποία αποσκοπείται η διάθεση στον οργανισμό ποσού Ο₂ [περίπου 250 ml/min, που είναι αναγκαία για την αερόβια μεταβολική του δραστηριότητα] και η απαγωγή της ποσότητας του CO₂ [περίπου 200 ml/min, που εκλύονται ως αποτέλεσμα μεταβολικών δράσεων].

Οι μονοκυττάριοι οργανισμοί εξασφαλίζουν το αναγκαίο Ο₂ και αποβάλλουν το παραγόμενο CΟ₂ με μικροδιανομή μεταξύ του εξωτερικού και εσωτερικού τους περιβάλλοντος, που στηρίζεται στους νόμους διαχύσεως των αερίων. Με την αύξηση, όμως, του μεγέθους και της πολυπλοκότητας των οργανισμών, η τοπική μικροδιανομή των αερίων και η διάχυση δια της επιφάνειάς τους δεν είναι πλέον αρκετή για την ικανοποίηση των μεταβολικών τους αναγκών. Στους πολυκυττάριους οργανισμούς παρεμβάλλονται δύο πρόσθετα, ισχυρά, συστήματα για την εξυπηρέτηση της ανταλλαγής των αερίων: Ένας εξωτερικός εναλλάκτης αερίων (πνεύμονες και υποστηρικτικά όργανα) και ένα σύστημα μακροδιανομής (καρδιαγγειακό + αίμα και υποστηρικτικά όργανα). Με τα συστήματα αυτά εμπλουτίζεται το εσωτερικό περιβάλλον, από το οποίο τα κύτταρα ανταλλάσσουν αέρια με μηχανισμούς τοπικής διαχύσεως.

Έτσι, η αναπνοή ολοκληρώνεται σε τέσσερις, οργανωμένες εν σειρά, λειτουργίες,

α. τον πνευμονικό αερισμό· β. την οξυγόνωση του αίματος των πνευμονικών τριχοειδών (διάχυση αερίων δια της κυψελιδοτριχοειδικής μεμβράνης)· γ. τη μεταφορά του οξυγονωθέντος αίματος δια της πνευμονικής και συστηματικής κυκλοφορίας και, τέλος, δ. τη διάχυση των αναπνευστικών αερίων προς (ή από) τους περιφερικούς ιστούς. Έκπτωση οποιασδήποτε από τις λειτουργίες αυτές συνεπάγεται διαταραχή της μεγάλης ή μικρής αναπνοής, με αποτέλεσμα ανεπάρκεια ανταλλαγής αερίων, στους περιφερικούς ιστούς.

Το Ο₂ διανύει τη διαδρομή από την ατμόσφαιρα μέχρι το μιτοχόνδριο προωθούμενο: [α] με την ενδοπνευμονική ροή του αέρος και την ενδαγγειακή ροή του αίματος· [β] με την παθητική μετατόπιση από `περιοχές` που ευρίσκεται σε μεγάλη συγκέντρωση κι έτσι σε υψηλή μερική πίεση, προς `περιοχές` με μικρή συγκέντρωση και, επομένως, με χαμηλή πίεση και, [γ] χαλαρά συνδεδεμένο με την αιμοσφαιρίνη. Στη διαδρομή αυτή παρατηρείται μια προοδευτική κλίση πιέσεως από 150 mmHg υπό την οποία απαντά στην ατμόσφαιρα μέχρι ~ 5-22 mmHg υπό την οποία ευρίσκεται στο ενδοκυτταρικό περιβάλλον [σημείο Pasteur]. Δεν είναι υπερβολή να υποστηριχθεί ότι η διάθεση Ο₂ στους ιστούς αποτελεί τη σπουδαιότερη φυσιολογική λειτουργία κάθε αερόβιου οργανισμού, αφού η ελάττωση της αποδόσεως Ο₂ συνεπάγεται ανεπίστρεπτες βλάβες σε ζωτικά όργανα ή και θάνατο.

Το CO₂ είναι το σημαντικότερο παραπροϊόν του κυτταρικού αερόβιου μεταβολισμού. Παράγεται, σχεδόν, αποκλειστικά, στα μιτοχόνδρια (μ), όπου παρατηρείται και η μέγιστη PμCΟ₂ [55 mmHg]. Η πίεση αυτή προοδευτικά μειώνεται κατά τη διαδρομή του προς τις κυψελίδες και στην ατμόσφαιρα (0 mmHg]. Το CO₂, όπως και το Ο₂, μεταφέρεται με την κυκλοφορία,

-εν μέρει μεν φυσικώς διαλυμένο (: περίπου 10%, από το οποίο προκύπτει και η PaCO₂) [στο πλάσμα 6% ή στα ερυθροκύτταρα 4%],

-εν μέρει ενυδατωμένο ως HCO₃̄ (55%).

Ο ρόλος του διαφράγματος , του φρενικού νεύρου και των μεσοπλευρίων και επικουρικών μυών στην επιτέλεση της αναπνοής εντοπίσθηκαν αρχικά από τον Ερασίστρατο (περίπου 280 πΧ.) και αργότερα από τον Γαληνό (129-201), το Leonardo da Vinci (1452-1519), που παρατήρησε ότι κατά την εισπνοή, οι πνεύμονες διατείνονται προς όλες τις διευθύνσεις, ακολουθώντας την έκπτυξη του θωρακικού κλωβού, από τον Vesalius 1514-1564), που παρατήρησε ότι επί τρώσεως του υπεζωκότος, οι πνεύμονες συμπίπτουν. Η ανάγκη πρσλήψεως φρέσκου αέρα, αναγνωρίστηκε από το Γαληνό, που θεωρούσε ότι συνενούταν με το αίμα της αριστερής καρδιάς και των αρτηριών προς σχηματισμό του ζωτικού πνεύματος, αποτυγχάνοντας να αναγνωρίσει το ρόλο των πνευμόνων στην ανταλλαγή αερίων. Αυτό επιτεύχθηκε από τον Ibn-al-Nafis (1210-1289) ο οποίος έγραψε: "...το αίμα από τη δεξιά κοιλότητα της καρδιάς, πρέπει να φτάσει στην αριστερή κοιλότητα the blood from the right chamber of the heart must arrive at the left chamber but there is no direct pathway between them. The thick septum of the heart is not perforated and does not have visible pores as some people thought or invisible pores as Galen thought. The blood from the right chamber must flow through the vena arteriosa (pulmonary artery) to the lungs, spread through its substances, be mingled there with air, pass through the arteria venosa (pulmonary vein) to reach the left chamber of the heart and there form the vital spirit...”, θεωρούμενος, επομένως, ο εισηγητής της πνευμονικής κυκλοφορίας. Ταυτόχρονα, εργαζόμενος ανεξάρτητα ο Servetus (1511-1513) αναγνώρισε το αδιαπέραστο του κοιλιακού διαφράγματος και αναγώρισε ότι το αίμα περνούσε μέσω της πνευμονικής αρτηρίας στους πνεύμονες, από τα διαμερίσματα του οποίου αναμιγνυόταν με τον εισπνεόμενο φρέσκο αέρα, και επέστρεφε μέσω των πνευμονικών φλεβών στην αριστερή καρδιά, από όπου διενεμείτο στην περιφέρεια. Ο Harvey (1578–1657) απέδειξε ότι το αίμα κυκλοφορεί μέσω των τριχοειδών των πνευμόνων και ο Malpighi (1628–1694) έδειξε ότι το τριχοειδικό αίμα στους πνεύμονες έρχεται σε διαμετωπική θέση με τους αεροχώρους των πνευμόνων. Οι παρατηρήσεις αυτές έθεσαν τις βάσεις για την περιγραφή της λειτουργίας της αναπνοής.

Ο ρόλος του πνευμονικού αερισμού στη διατήρηση της ζωής κατεδείχθη από τον Vesalius, ο οποίος διατήρησε τη δράση της καρδιάς εισάγοντας αίμα μέσω σωλήνος στην τραχεία ενός απνοϊκού πειραματοζώου. Ο Hooke (1635–1703), ακολούθως έδειξε ότι ο ζωτικός παράγοντας είναι η προώθηση αέρος στους πνεύμονες. Ακολούθως ο Boyle (1627–1691) και, σε μικρότερο βαθμό, ο Mayow (1643–1679), έδειξαν ότι η παροχή αέρος που συντηρούσε τις καύσεις, επίσης υποστήριζε τη ζωή, ενώ ο Lower (1631–1691), περαιτέρω, έδειξε ότι η πρόσληψη συστατικών (ού) του αέρος έκανε το αίμα να αλλάζει χρώμα. Οι παρατηρήσεις αυτές απετέλεσαν τις βάσεις για την περιγραφή της ανταλλαγής αερίων στους πνεύμονες, αλλά στα πρώιμα στάδιά τους, δεν ελήφθησαν σοβαρά υπόψη. Η μεγάλη σύγχυση που επικρατούσε έκανε τον Samuel Pepys (μέλος του Αγγλικού Κοινοβουλίου και Γραμματέας του Θρόνου) να σημειώσει στο διάσημο ημερολόγιό του, αφού παρακολούθησε στις 22 Ιανουαρίου 1666, συνάντηση της Βασιλικής Ιατρικής Εταιρείας: ”δεν κατέστη δυνατόν σήμερα να γνωσθεί ούτε να συμπερανθεί πως η δράση συντηρείται από τη φύση ή για ποια χρήση διατίθεται”.

αναπνευστική συχνότητα

Ως αναπνευστική συχνότητα ορίζεται ο αριθμός των ολοκληρωθέντων αναπνευστικών κύκλων, σε διάστημα ενός λεπτού. Αποτιμάται με μέτρηση των θωρακικών κινήσεων, κατά την επισκόπηση του ασθενούς ή των ‘εκπτύξεων’ του ασκού του σπιρομέτρου ή των ολοκληρωθέντων αναπνευστικών κύκλων, που καταγράφονται μέσω πνευμοταχογράφου. Η καταμέτρηση των ολοκληρωθέντων αναπνευστικών κύκλων επί διάστημα μερικών λεπτών και η διαίρεσή τους με το χρόνο σε λεπτά προς εξαγωγή μέσης αναπνευστικής συχνότητας είναι προτιμότερη από το να μετρηθούν οι αναπνευστικοί κύκλοι επι διάστημα μερικών δευτερολέπτων και η αναγωγή των μετρήσεων στο 1 πρώτο λεπτό.

Αύξηση ή ελάττωση της συχνότητας αναπνοής παριστάνει, γενικά, μέτρο γενικής εκτιμήσεως του επιπέδου του πνευμονικού αερισμού, αν και πρέπει να συνεκτιμάται με τον V_T, τον κατά λεπτό αερισμό και τα αποτελέσματα από την ανάλυση αερίων αρτηριακού αίματος.

Η υποξία και η υπερκαπνία, η οξέωση, καταστάσεις που προκαλούν ελάττωση της πνευμονικής διατασιμότητας και η άσκηση, προκαλούν αύξηση της συχνότητας αναπνοής, f και παθολογικές καταστάσεις, όπως η καταστολή του ΚΝΣ και η άρση του υποξαιμικού ερεθίσματος στους περιφερικούς αεραγωγούς, σε ασθενείς με χρόνια υπερκαπνία, προκαλεί ελάττωση της συχνότητας αναπνοής. Τόσο ο V_T, όσο και η συχνότητα, f, αυξάνονται, με την αύξηση του αερισμού, αλλά, ακριβώς όπως συμβαίνει με την αύξηση του όγκου της καρδιακής εξωθήσεως, σε μέτριες αυξήσεις του V̇_E, παρατηρείται μεγαλύτερη αύξηση του V_T, παρά της f, ενώ σε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση του V̇_E, η f αυξάνεται δυσανάλογα περισσότερο, παρ΄ό,τι ο V_T (à225).

O λόγος της παραγωγής CO₂, V̇CO₂, προς την κατανάλωση Ο₂, V̇O₂, ονομάζεται αναπνευστικό πηλίκο, R. Η συνήθης τιμή του είναι 0.85 (0.8-1.20), αλλά σε διατάξεις εργομετρίας πρέπει να υπολογίζεται η πραγματική του τιμή. Το R αυξάνεται, με την αύξηση του παραγόμενου έργου, από το επίπεδο ηρεμίας, 0.75-0.85. Με την αύξηση του έργου, και την ενεργοποίηση αναερόβιων μηχανισμών, το παραγόμενο γαλακτικό οξύ ‘ρυθμίζεται’ με τα διαθέσιμα HCO₃̄ προς παραγωγή πτητικού CO₂, το οποίο, με τον τρόπο αυτό, αυξάνεται και φθάνει στα (ή υπερβαίνει τα) επίπεδα της V̇O₂. Το R πλησιάζει (ή υπερβαίνει) την τιμή 1. Σε καταστάσεις υπεραερισμού, όπως στις συνθήκες υπομέγιστης παραγωγής έργου, το R αυξάνεται, καθώς, λόγω του υπεραερισμού μειώνεται η αποβολή του CO₂. Ετσι, το R εκφράζει, μάλλον, το δείκτη ανταλλαγής αερίων στους πνεύμονες, παρά τις πραγματικές συνθήκες μεταβολισμού στο κυτταρικό επίπεδο. Σε διατάξεις εργομετρίας, όταν εγκατασταθούν σταθεροποιημένες συνθήκες, το R πλησιάζει ή εξισούται με το RQ και το λόγο V̇CO₂/V̇O₂ στο κυτταρικό επίπεδο. Κάτω από σταθεροποιημένες συνθήκες, η V̇CO₂ αντανακλά το CO₂ που παράγεται κατά τη διαδικασία του μεταβολισμού στο κυτταρικό επίπεδο.

Το R, ως λόγος μεταξύ του παραγομένου CO₂ προς το καταναλισκομένου Ο₂, CO₂/Ο₂, υπολογίζεται με τον εξής τρόπο:

R= VCO2/VO2=FeCO2/(0.2648FE,N2-FE,O2)

Όπου R, το αναπνευστικό ισοδύναμο, F_E,CO₂, FE,N₂και FE,O₂, η συγκέντρωση εκπνεόμενου CO₂, N₂ και Ο₂.

12η Αυγούστου: Παγκόσμια ημέρα Νεολαίας

2012-08-14T02:45:00.002+03:00

Μαθιουδάκης Γ.Α.

Ήδη από το 1990, με πρόταση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ορίσθηκε η 12^η Αυγούστου, ως παγκόσμια ημέρα νεολαίας. Στον πλανήτη μας υπάρχουν περίπου 3 δις νέοι άνθρωποι, ηλικίας μέχρι 25 ετών, από τους οποίους πείπου 0.5 δις ζουν με λιγότερα από 2 δολάρια την ημέρα. Από αυτούς, και τους υπόλοιπους, μεγάλη αναλογία είναι εκτεθειμένη στην ανεργία, τα ναρκωτικά, τον αναλφαβητισμό, την υποανάπτυξη, τους αποκλεισμούς, την απουσία συγκροτήσεως ενός ”νόμου κινήσεως” που θα τους δώσει εφόδια να ”βιώσουν” τη ζωή που είναι μπροστά τους, αντί απλά να υπάρξουν στο νυχό μιας αβίωτης ζωής. μ΄ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος τους να προσκρούει σε ανυπέρβλητα εμπόδια, που οδηγούν μόνο σε σκοτεινούς διαδρόμους καταστροφής της ζωής.

Η νεολαία διολισθαίνει και καταστρέφει τη ζωή της, μια ζωή που έχει αποψιλωθεί από νόημα, σχέση, όραμα κι έχει καταντήσει ένα χειμαδιό καταναλώσεως φυραμάτων. Η ζωή δεν είναι μόνο φαγοπεπτο-βουβωνικές δράσεις. Δεν εντοπίζεται μόνο στη κατάλυση χημικών αντιδράσεων από ένζυμα. Δεν είναι ότι ”φάμε ότι πιούμε και ότι...”. Είναι, κυρίως, σχέση· σχέση δημιουργίας, συνεργασίας. Και είναι άθλημα· άθληση συλλογισμών, συναισθημάτων. Χωρίς σχέση και συμμετοχή σε άθληση συλλογικότητας η ύπαρξη κινδυνεύει πράγματι, παρά την περί του αντιθέτου πεποίθηση του Γκαίτε, να ”ξεπέσει” στο μηδέν. Από ”βίος” να γίνει απλά ”μεταίχμιο”. Και η νεολαία είναι η ηλικιακή φάση στην οποία επιχειρείται η διάκριση της ζωής από βιολογική δραστηριότητα στην ανάδειξή της ως βίου, δηλαδή ως άθλημα σχέσης και σχέση δημιουργίας. Και αυτή είναι η αποστολή της νεολαίας. Και δεν μπορεί να το πετύχει παρά μόνο ως ”παιδεμό” και ”παιδεία”. Η νεολαία, λοιπόν, χρειάζεται να ασκηθεί στα δύσκολα αλώνια της πνευματικής και συναισθηματικής δράσης. Ακριβώς εκεί και μόνο εκεί επιβεβαιώνεται. Αλλιώς συρρικνώνεται, χάνεται σαν το νερό που χύνεται από τον διάτρητο ταμιευτήρα του.

Η νεολαία πάσχει από λειτουργικό αναλφαβητισμό (αν υποθέσουμε ότι ο οργανικός αναλφαβητισμός δεν αποτελεί πλέον σοβαρή απειλή, κάτι για το οποίο δεν είμαι και απόλυτα σίγουρος), έλλειψη οράματος και προοπτικής, φτώχεια, που οδηγεί στην αγραμματοσύνη κι επάγεται από αυτή. Δεν έχει παρά μόνο καταναλωτικές επιλογές, που κοστίζουν, και κάθε προσπάθεια ανέλιξης απολήγει στην πλήρη εκκωφαντική απογοήτευσή της. Σε μια κοινωνία που κάμπτεται από πολιτική, οικονομική και ηθική σήψη, η νεολαία δεν μπορεί να βρεί γόνιμο περιβάλλον να ενεργοποιηθεί σε δημιουργικές δράσεις, οραματικές προοπτικές, να διεκδικήσει μερτικό στην ιστορία. Χάνεται, λοιπόν, ως κοινωνική διαρροή, κατ΄ευθεία στη χοάνη της ανυπαρξίας. Δικαιολογημένα απογοητευμένη από την πολιτική, που διολίσθησε στην εξαπάτηση και το συμβιβασμό, δικαιολογημένα απογοητευμένη από την κοινωνία που παραιτήθηκε από τις αρχές της ισονομίας, της αλληλεγγύης, της συλλογικότητας και απέκλινε στην στην ακαταλάγιστη χρησιμοθηρία, την κατανάλωση, το καιροσκοπισμό, τον κατακερματισμό της ζωής της σε ακολουθία ανώνυμων στιγμών.

Δεν μπορούμε να εγκαταλείπουμε τη νεολαία μας στα νύχια αυτής της παγκόσμιας κλίκας που θέλει να μετατρέψει τον ανθρώπινο βίο σε ανταλλακτήριο εμπράγματων αγαθών. Δεν μπορούμε να τους παραδώσουμε καμμένη γη, πάνω στην οποία μια μόνο επιλογή ευδοκιμεί: ο ξεπεσμός. Δεν μπορούμε να την κάνουμε να νοιώθει ότι ήλθε στη ζωή, ως ένα ατύχημα, μια παροδική ανεπάρκεια των αντισυλληπτικών μας.
Εμείς οι "ταγοί" της κοινωνίας πρέπει να εξασφαλίσουμε στους νέους μας ισότιμη πρόσβαση στις ευκαιρίες, τις οποίες, ακολούθως, θα αξιοποιήσουν στο βαθμό που ο καθένας τους έχει ετοιμαστεί να κάνει. Πρέπει να βγούμε μπροστά να προτάξουμε τους συνυπεύθυνους εαυτούς μας να διασφαλίσουμε στη νεολαία μας ό,τι εμείς παραλάβαμε από τους προγόνους μας: Την ευκαιρία να ζήσουμε.

Επώδυνα μέτρα για τη σωτηρία μας

2012-08-05T22:41:00.003+03:00

Μαθιουδάκης Γ.Α.

Ανεξάρτητα με τις έως και φορτικές προεκλογικές διαβεβαιώσεις ότι θα αποκατασταθεί (μεταξύ άλλων) η κοινωνική δικαιοσύνη, η ομολογία, ότι λαμβάνονται «άδικα» μέτρα, προκειμένου να διασωθεί η χώρα, είναι συναρπαστική. Επιχειρείται, βέβαια, η διέγερση του θυμικού των θυμάτων των μέτρων, η εκμαίευση συμπάθειας προς τους ιθύνοντες και η γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στις προεκλογικές ρητορείες με τις υπερνεοφιλελεύθερες προσυμφωνημένες πρακτικές επιβιώσεως του πελατειακού κράτους.

Ο χαρακτηρισμός «αναγκαία» επιστρατεύτηκε ως συμβολή στον εξωραϊσμό του αποκρουστικού προσώπου της τρόικας και των ημεδαπών συνεργατών της.

Ο συνδυασμός όμως, «μέτρα άδικα, αλλά αναγκαία» είναι εκρηκτικός. Γιατί ανατρέπει κάθε έννοια ευνομίας και εφεξής, η δικαιοσύνη παύει να είναι τυφλή, ενόσω θα πρέπει να «σταθμίζει» τις προβαλλόμενες «ανάγκες» που επέβαλαν την τέλεση αδικοπραξιών. Μετά την αποστροφή αυτή, το δίκιο φαίνεται να υποχωρεί πίσω από σχεσιακές επινοήσεις, καθώς η χρησιμοθηρία, ο ωφελιμισμός και η ιδιοτέλεια ανάγονται σε βαθμονομικά του εργαλεία.

Σύμφωνα με την κατηγορική προσταγή του Καντ, ο καθένας οφείλει να ενεργεί σαν να έθετε με τη συμπεριφορά του κανόνες καθολικής ισχύος. Ο,τι με τις πράξεις του προτείνει έχει ισχύ παγκόσμιου νόμου. Εφεξής ο καθένας θα μπορεί να επιδίδεται σε παραβατικά ενεργήματα, χωρίς κίνδυνο να ελεγχθεί, ενόσω θα προβάλει ως άλλοθι την εξυπηρέτηση μιας ανάγκης.

Με αυτόν τον νεολογισμό, μπορεί ακόμη και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και οι εκατόμβες των εκατομμυρίων αθώων θυμάτων του, να αποκατασταθεί ηθικά, καθώς ήταν μεν άδικος, αλλά φέρεται ότι επιβλήθηκε από την ανάγκη να αποτραπεί η οικονομική κατάρρευση της Γερμανίας. Ως αναγκαία μπορεί να δικαιωθεί και κάθε άδικη τρομοκρατική ενέργεια, αφού για τους τρομοκράτες υπήρξε πάντα μια ανάγκη που έπρεπε να εξυπηρετηθεί.

Ποια είναι επιτέλους η ανάγκη για χάρη της οποίας πρέπει η Δικαιοσύνη να τεθεί σε δεύτερη μοίρα; Είναι ο εφυσηχασμός των αγορών, λένε. Και ο εφησυχασμός των αγορών έχει επιχειρηθεί με χίλιους -δυό τρόπους, που όλοι εμπεριέχουν περικοπή μισθών, αύξηση της φορολογίας, επιδέινωση των δεικτών καταναλωτής, αύξηση της ανεργίας. Οι αγορές δείχνουν να γνωρίζουν καλά ότι κακοποιημένοι και εξαθλιωμένοι πολίτες δεν μπορούν να εργαστούν παραγωγικά, ώστε να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους. Ή ότι σωρηδόν χάνουν τη δουλειά τους ή υφίστανται εργασιακές δυσμενείς μεταβολές, με αποτέλεσμα να απειλείται η βιολογική τους υπόσταη, όχι μόνο η συναλλακτική τους αξιοπιστία.

Στο ιεραρχικό σύστημα αξιών καθολικής ισχύος, που είναι ο φέρων οργανισμός κάθε δημοκρατίας, η Δικαιοσύνη ευρίσκεται επικεφαλής και κάθε αδικοπραξία πρέπει να διώκεται αδιακρίτως, ανυστερόβουλα και ανεπιφύλακτα.

Το άδικο πρέπει να απορρίπτεται ακόμη και αν προβάλλονται ανάγκες που το επιβάλλουν. Ετσι κι αλλιώς, για κάθε αδικοπραξία κατασκευάζεται, αμυντικά, ένα πειστικό άλλοθι.

Τα μέτρα, λοιπόν, που χαρακτηρίστηκαν «άδικα, αλλά αναγκαία», ακόμη και από τους ίδιους τους εμπνευστές και εφαρμοστές τους, πρέπει αμέσως να αποσυρθούν και να αντικατασταθούν από άλλα «δίκαια και αναγκαία». Και τέτοια υπάρχουν, εγγυημένης, μάλιστα, αποτελεσματικότητας.

----------------------------------

η ευημερία του Λαού είναι υπέρτατος νόμος
Κικέρων 106-43 π.Χ.

Ολυμπιακοί Αγώνες

2012-07-29T18:25:00.000+03:00

Γ.Α. Μαθιουδάκης MD phD

Oι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι εξέλιξη των ”παιχνιδιών” που οργάνωναν οι ιδαίοι δάκτυλοι ή Κουρήτες (πέντε αδέλφια –κρητικοί- από τον Ψηλορείτη, όρος της Κρήτης), προκειμένου να γυμνάζουν το πνεύμα τους, το σώμα τους και τη μεταξύ τους συνεργασία, ενώ εκτελούσαν την ιερή αποστολή που είχαν ααλάβει,ένεκα της οποίας μετανάστευσαν στη σημερινή Ηλεία. Τα πέντε αδέλφια έφτασαν στην Ολυμπία, διασχίζοντας τον Αλφειό, μεταφέροντας το βρέφος Δία, που τους το εμπιστεύτηκε η μητέρα του Ρέα, προκειμένου να το γλυτώσει από την αδηφάγο μανία του πατέρα του, Κρόνου. Εκεί, στην Ολυμπία διοργάνωναν μεταξύ τους τους άθλους, όχι με ανταγωνιστικό σκοπό, αλλά προκειμένου να ενισχύσουν τις σωματικές ψυχικές και πνευματικές τους εφεδρείες, να συμπληρώσουν τους ταμιευτήρες εσωτερικού σθένους να ενισχύσουν τη σωματική, ηθική και πνευματική τους ρώμη. Σύμφωνα με την παράδοση, εκεί πάλαιψαν, τελικά, ο Ολύμπιος Δίας με τον πατέρα του τον Κρόνο, για την εξουσία της γής· έτσι, η περιοχή ονομάσστηκε Ολυμπία και οι αγώνες Ολυμπιακοί αγώνες.

Η πρώτη εγγραφή ολυμπιακών αγώνων εμφανίζεται το 776 π.Χ. και έκτοτε πραγματοποιούνταν κάθε τέσσερα, χρόνια, μετά το θερινό ηλιοστάσιο. Το μεσοδιάστημα δύο διοργανώσεων ονομαζόταν πενθετηρίς, επειδή οι αρχαίοι συμπεριλάμβαναν το αρχικό και τελικό έτος του διαστήματος. Στους αγώνες, που ήτασν καθαρά αθλητικοί, χωρίς διαγωνισμό μουσικής, αρχικά, συμμετείχαν μόνο ελεύθεροι άνδρες από την περιοχή, ενώ απαγορευόταν η συμμετοχή, αλλά και η παρακολούθηση, σε αλλοεθνείς, γυναίκες και σκλάβους. Με τη διάδοση της φήμης των αγώνων, όμως, συνέρρεαν άνδρες από πολλές πόλεις, όχι μόνο από την Πελοπόννησο, αλλά και από την Αθήνα, τη Ρόδο, την Ιωνία, τις αποικίες της Σικελίας, και αργότερα από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Της απαρέγκλητης απαγορεύσεως να παρακολουθούν τους αγώνες γυναίκες σημειώνεται μια εξαίρεση, εκείνη της Καλλιπάτειρας, κόρης του Ρόδιου Διαγόρα, επίσης Ολυμπιονίκη, της οποίας οι αδελφοί ήταν, επίσης, λαμπροί Ολυμπιονίκες. Μάλιστα για τον ευτυχισμένο Διαγόρα, ο λαός ζητοκραύγαζε όταν οι Ολυμιονίκες γυιοί του τον έφεραν στους ώμους τους, κάνοντας το γύρο του θριάμβου: ”Κάτθανε Διαγόρα ου ες Όλυμπον αναβήσεις (: είναι ώρα να πεθάνεις Διαγόρα, δεν μπορείς να ανέβεις και στον Όλυμπο”.

Την απαγόρευση της συμμετοχής των γυναικών ως αθλήτριες ή θεατές σε αθλητικές διοργανώσεις δεν συμμερίζονταν άλλες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας, όπως η Σπάρτη και η Δήλος, στη γιορτή του Απόλλωνα. Στη μινωϊκή Κρήτη, και στις αθλητικές διοργανώσεις που πραγματοποιούνταν προς τιμή της Μεγάλης Θεάς, τα ταυροκαθάψια, συμμετείχαν εξίσου αγόρια και κορίτσια. Όλοι έχουμε δει τα υπέροχα κορμιά τους να αιωρούνται πάνω από τους ταύρους, κρατημένοι από κέρατά τους. Στις πόλεις που απαγορευόταν η συμμετοχή των γυναικών, ενώ επιτρεπόταν η συμβολή τους σε παράλληλες λατρευτικές εκδηλώσεις, δεν οφειλόταν σε ”ρατσιστική” αντίληψη, αλλά στην προστασία του γυναικείου σώματος, από τις αλλοιώσεις της γυμναστικής, το οποίο είχε πρώτιστη αποστολή την τεκνοποιΐα.

Αρχικά περιλαμβανόταν μόνο το αγώνισμα του σταδίου (δρόμου), αλλά αργότερα, προστέθηκαν σταδιακά, ο δίαυλος (:διπλός αγώνας δρόμου), ο δόλιχος (:αγώνας δρόμου μεγάλης αποστάσεως), το πένταθλο, η πάλη, η πυγμή, η αρματοδρομία, οι ιπποδρομίες, το παγκράτιο (:συνδυασμός πάλης και πυγμαχίας), οι οπλοδρομίες (αγώνες δρόμου ανδρών που έφεραν πλήρη οπλισμό). Η πάλη, της οποίας εμπνευστής φέρετ;αι ότι ήταν ο Θησέας, δεν βασιζόταν μόνο στη φυσική δύναμη του αθλητή, όπως στις αρρένες της Δύσης, αλλά και στην καλαισθησία της κίνησης, την ευστροφία των ελιγμών και την τεχνική. Σε αυτό το αγώνισμα φημίστηκε ο έφηβος Κρατίνος.

Οι Ολυμπιακοί αγώνες γνώρισαν μεγάλη φήμη, φτάνοντας στο απόγειό τους κατά τους 6ο και 5ο αιώνα και είχαν θρησκευτικό υπόβαθρο, αφού τελούνταν προς τιμλη του Ολυμπίου Διός, τεράστιο χρυσελεφάντινο άγαλμα του οποίου, φιλοτεχνημένο από τον Φειδία έστεκε στην είσοδο του σταδίου. Οι νικητές των αγώνων ήταν αντικείμενο θαυμασμού και πέρναγαν στην Αθανασία, μέσα από ποιήματα και αγάλματα. Ως επιβράβευση στους αγώνες ελάμβαναν ένα κότινο από αγριελιά.

Από τα βασικότερα χαρακτηριστικά των Ολυμπιακών αγώνων είναι η ιερή εκεχιρεία, δηλαδή η προσωρινή παύση κάθε εχθροπραξίας, η καλλιέργεια του πνεύματος του ”ευ αγωνίζεσθαι” (:fair play, όπως είναι γνωστός ο όρος διεθνώς και η μηδαμινής αξίας έπαθλο (κότινος) που χορηγούσαν στους νικητές. Επί 7 ημέρες πριν, κατά τη διάρκεια και επί 7 ημέρες μετά τη λήξη των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων, τηρούταν ανακωχή σε όλους τους πολέμους, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η συμβολική βάση των Ολυμπιακών Αγώνων, εκτός από τις υπόλοιπες αξίες που προωθούσε το Ολυμπιακό πνεύμα, όπως το ήθος, η περηφάνεια, η αγάπη για τη γη, ήταν και η συμφιλίωση των κρατών, η τάση για Ειρήνη και αναζήτηση τρόπων ειρηνικής επιλύσεως των διαφορών μεταξύ αντιδικιών. Ο Παυσανίας -μεταξύ άλλων- τους περιγράφει αναφέρωντας και τους λόγους για τους οποίους, αρχικά, απαγορευόταν η συμμετοχή των γυναικών

Το περιεχόμενο του όρου ”ευ αγωνίζεσθαι” διαυγάστηκε στο Συμβούλιο της Ευρώπης, το 1996 και περιλαμβάνει έννοιες, όπως η δικαίωση του αθλητισμού και το πνεύμα της ευγενούς άμιλλας. Είναι ένα σύστημα αξιών, που αποσκοπεί στην καλλιέργεια ανώτερων ανθρώπων, με πρόταγμα την αλληλευγγύη, την υπηρέτηση της εγγενούς τάσεως του ανθρώπου να γίνεται ολοένα πιό σημαντικός: Αυτή η σπαραχτική προέλαση που στιγματίζεται από την προσπάθειά του να αναχθεί σε αυτό, που ακόμη δεν είναι και σχεδιάζει να γίνει, διατυπώθηκε παραστατικά από τον Φίχτε (: "το μεν ζώο είναι αυτό που είναι, ενώ ο άνθρωπος είναι αυτό που οφείλει να είναι"), ως πρόταση, που θα εμφανιστεί ακόμη και στον υπαρξισμό του Σάρτρ (: ο ορισμός του ανθρώπου ως σχεδίου). Η διαρκής τάση για ασφάλεια, ελευθερία, πρόοδο, δημιουργία, ανέλιξη σπρώχνει τον άνθρωπο να αγωνιστεί ατομικά και, ιδίως, συλλογικά προς υπερνίκηση της υπάρχουσας πραγματικότητας για χάρη μιας καλύτερης. Και οι Ολυμπιακοί αγώνες δεν είναι παρά συμπυκωμένη αναπαράσταση της τάσεώς του αυτής.

Οι Ολυμπιακοί αγώνες διεκόπησαν, ως ειδωλολατρική δραστηριότητα περί το 330 μΧ, από αυτοκράτορα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, στην οποία είχε ενσωματωθεί και η Ελλάδα. Επανελήφθησαν πάλι τον 19ο αιώνα, με προτροπή του Γάλλου αριστοκράτη Pierre de Coubertin, ο οποίος, όμως, επιδιώξε μια ιδιοτελή αναβίωσή τους, ως δραστηριότητα της ελίτ της Αγγλικής και Γαλλικής κοινωνίας, εφόσον είχε στο νού του τα γήπεδα τέννισ, γκολφ και ράγμπι των ακριβών ιδιωτικών σχολείων της Βρετανίας (π.χ., τα σχολεία του Καινμπριτζ κλπ), όπου στόχευε στη δημιουργία μιας νέας υψηλής, αθλητικής αριστοκρατίας. Οπωσδήποτε επρόκειτο για άλλη μια "κλοπή", μετά την κλοπή των μαρμάρων, εφόσον προσπάθειες ανασυστάσεως των Ολυμπιακών Αγώνων είχαν γίνει στο μόλις απαλλαγέν από την τουρκοκρατία μικρός ελληνικό κράτος, αρχικά σε πολύ περιορισμένη έκταση, σε μια πλατεία, την πλατεία Λουδοβίκου, τους οποίους χρηματοδότησε ο Ευάγγελος Ζάππας, και αργότερα είχαν διοργανωθεί Ολυμπιακοί αγώνες το 1870, 1875 και 1888 στην Αθήνα. Επανελήφθησαν το 1896 στην Αθήνα και μόλις το 1908 πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά, εκτός Ελλάδας, στο Λονδίνο, όπου και κηλιδώθηκαν -αμέσως- με διαφωνίες σε διάφορα οργανωτικά θέματα και περιπτώσεις μεροληψίας κριτών, κατηγορίες για απάτες και χάλκευση αποτελεσμάτων.

Στη σύγχρονη εποχή μας, όπου η πολιτική, η οικονομία, οι διεθνείς σχέσεις έχουν υποστεί ανήκεστη βλάβη από την επέλαση της ”αγοράς”, της ροπής σε μεθόδους συγκεντρωτικού ετεροκαθορισμού κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας, οι Ολυμπιακοί Αγώνες έχασαν το ”ιδεώδες” τους και μετατράπηκαν σε βαρειά επιχείριση που κομίζει αμύθητα ποσά στους διοργανωτές, και τους εμπλεκόμενους παράγοντες (κατασκευαστές, διακινητές διαφημιστές), ενώ ταυτόχρονα έχει παραμερίσει και τη σκοπιμότητα της ιερής εκεχειρείας, αλλά και το περιεχόμενο της έννοιας ”ευ αγωνίζεσθαι”. Προσπάθειες χημικής ενισχύσεως" της αποδόσεως των αθλητών δεν ήταν άγνωστες στην αρχαία Ελλάδα, καθώς ένα μίγμα κρασιού και αραιωμένης στρυχνίνης (ισχυρού δηλητηρίου) εφέρετο ως ικανό να αυξήσει τις αντοχές των αγωνιζομένων. Β΄'εβαβαι, με το πέρασμα του χρόνου, τον εκσυγχρονισμό και την αγοραία μεταμόρφωση της ανθρώπινης κοινωνίας, τα μεγέθη αυξήθηκαν τρομακτικά και το "ντόπινγκ" αποτελεί μάστιγα που αλλοιώνει τη σκοπιμότητα του"ευ αγωνίζεσθαι" των αθλητών.

Ο απλός κόσμος δεν δείχνει καμμιά διάθεση να συμμετάσχει στον αποκλειστικό κόσμο των Ολυμπιστών, που παρά τις διακηρύξεις παραμένει μια εμπορευματική δραστηριότητα του χρήματος.Η εκεχειρία είναι ανεπιθύμητη , η ασφάλεια των αγώνων είναι αναγκαία για την συνέχιση της ύπαρξης τους.

Πολύ φοβάμαι όμως ότι το πνεύμα που οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα έπρεπε να κομίζουν σ ένα κόσμο που σπαράσσεται από τη κοινωνική αδικία έχει ανεπανόρθωτα πληγεί.

Ευθανασία η διαχείριση της ζωης και του θανάτου Μέρος 2ο

2012-07-27T02:50:00.001+03:00

περιγραγή α'

Γ.Α. Μαθιουδάκης

Μαίνεται δ΄ός εύχεται θανείν[1].

Στην αρχαιότητα, ο όρος, "ευθανασία", δεν αναφερόταν στην "επιδιωγμένη επίσπευση του θανάτου", η οποία, εξάλλου, δεν αποτελούσε ιδιαίτερο μέλημα για τους προγόνους μας, αν και δεν ήταν άγνωστη η ενσυνείδητη θανάτωση ατόμων, με βαριά σωματοψυχικά προβλήματα, αλλά χρησιμοποιούταν προκειμένου να περιγράψει τον εύκολο, τον ευτυχή, τον ήπιο, τον ήρεμο, τον ανώδυνο ή ακόμη και τον ηρωικό θάνατο. Ευθανατέω, αποθνήσκω καλόν ή εύκολο θάνατον [103]. Ευθάνατος είναι ο καλός, ο εν τιμή θάνατος, ο θάνατος κάθε ανθρώπου που εκπλήρωσε τις εν ζωή υποχρεώσεις του και έφτασε σ΄ένα τέλος "ανώδυνο, ανεπαίσχυντο, ειρηνικό" όπως η ορθόδοξη εκκλησία εύχεται να είναι τα χριστιανά τέλη κάθε πιστού της. Περιγράφει ακόμη και, ειδικότερα, τον ένδοξο θάνατο, όπως λ.χ., είναι η θυσία για κάποιο ιδανικό, ή όπως υπήρξε ο θάνατος του Διαγόρα, κατά την περιφορά του από τους ολυμπιονίκες γιους του στο στάδιο της Ολυμπίας: "κάτθανε Διαγόρα ουκ ες Όλυμπον αναβήσεις". Ο Σόλων ο Αθηναίος, όταν ερωτήθηκε από τον Κροίσο στην αυλή του, ποιους θεωρούσε τους πλέον ευτυχισμένους ανθρώπους στη ζωή, μεταξύ των πρώτων που ονόμασε ήταν ο Κλέοβις και ο Βίτων. Τα δύο, δηλαδή, αδέλφια, παιδιά μιας ιέρειας του ναού της θεάς Ήρας στο Άργος, τα οποία, αφού έσυραν την άμαξα πάνω στην οποία καθόταν η ιέρεια μητέρα τους, έφθασαν στον ναό επευφημούμενοι απ' όλον τον κόσμο. Τότε, κατά τη διήγηση του Σόλωνα, η ιέρεια μητέρα τους ζήτησε από τη θεά Ήρα να τους ανταμείψει με το καλύτερο δώρο που θα μπορούσε. Ο Κλέοβις και ο Βίτων, αφού εόρτασαν με τους παρευρισκόμενους, ζώντας τη χαρά των επευφημιών και της γενικής επιδοκιμασίας, κοιμήθηκαν στο ιερό της θεάς και δεν ξύπνησαν. Ο θάνατος αυτός, μια αληθινή ευθανασία, θεωρήθηκε το ύψιστο δώρο της θεάς για τους θνητούς γιους της ιέρειάς της.

Ο όρος, με τη σύγχρονή του έννοια, αποτελεί αντιδάνειο από την αγγλική λέξη euthanasia που προέρχεται από την αρχαιολογική λέξη ευθανασία, με τελείως όμως, διαφορετικό νόημα [136]. Ο σύγχρονος όρος "ευθανασία" σημαίνει "την, με πράξη ή παράλειψη πράξης, επιδιωγμένη επίσπευση του θανάτου του πάσχοντος από ανίατη, επώδυνη αρρώστια, με ή χωρίς την ανεπιφύλακτη συναίνεση του, για ανθρωπιστικούς λόγους". Πρόκειται για διευκόλυνση της ελεύσεως του θανάτου (mortis facilitas), για την προσφορά μιας ανώδυνης αναχωρήσεως του ασθενούς από την αναξιοβίωτη ζωή του, η οποία κατέστη αναξιοβίωτη από τις διαμορφωμένες συνθήκες της ανίατης παθήσεως, των αφόρητων πόνων, της εξαρτήσεως του από συσκευές υποστηρίξεως ζωτικών λειτουργιών ή περιποίησεις τρίτων και της εκπτώσεως της αξιοπρέπειάς του. Κρίνοντας ότι το ισοζύγιο δυσαρέσκειας-ευαρέσκειας, ανατρέπεται προς όφελος της δυσαρέσκειας και αποθαρρύνει εντελώς την ελπίδα, η ευθανασιακή διέξοδος συνιστά ένα ενδεχόμενο, που τον τελευταίο καιρό συγκεντρώνει τις προτιμήσεις ολοένα μεγαλύτερου αριθμού ασθενών, ως συντόμευση του υπολοίπου της ζωής ενός ασθενούς με κακή πρόγνωση, οπωσδήποτε, όμως, μη εγκεφαλικά νεκρού, που ενεργείται, όμως, από δεύτερο άτομο [συνήθως ιατρού (: βοηθού ευθανασίας)][97].

Ενώ, δηλαδή, η λέξη ευθανασία, με την αρχαιοελληνική της σημασία, περιγράφει το θάνατο ενός ατόμου και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του (φυσικός, ως αποτέλεσμα προοδευτικής φθοράς ή καταστροφικός, ως αποτέλεσμα βίαιης εξωτερικής δράσεως από κάκωση ή ασθένεια), με τη σύγχρονή έννοια, σημαίνει τον κατ΄επίκλιση ενσυνείδητο τερματισμό της ζωής ενός ατόμου, που διενεργείται από κάποιον άλλον, με πράξη ή παράλειψη [119], κατανοούμενη ως ένας εμπράγματος καταβιασμός της ζωής, μάλιστα της "εν κάμψει" ζωής, που ζητά θεσμική αναγνώριση, είτε πρόκειται για εμπρόθετη παρέμβαση (ενεργητική μορφή) είτε για σκόπιμη παράλειψη (παθητική εκδοχή). Στις σύγχρονες πράγματι φιλοσοφικο-πολιτικές συζητήσεις και νομικές διερμηνείες, ο όρος "ευθανασία" δηλώνει τη "θανάτωση για λόγους συμπόνιας, συμπάθειας", υπό τον όρο ότι η θανάτωση τελείται υπό το άχθος της επίμονης αιτήσεως του πνευματικά διαυγούς ασθενούς, η οποία αφορμάται από τις συνθήκες που επιβάλλουν οι βασανιστικοί πόνοι, η απώλεια της αυτονομίας και η έκπτωση της αξιοπρέπειάς του, καθώς είναι υποχρεωμένος να τελεί υπό τον έλεγχο μηχανημάτων και περιποιήσεις τρίτων και την ανθρωπιστική απόκριση του ιατρού, που θα τελέσει τη θανάτωση του ασθενούς[73,95].

Πρόκειται για μια σύνθετη λέξη που παράγεται από τις λέξεις "ευ" ή το επικό "εϋ" που έχει τη σημασία του "καλός, ωραίος, γενναίος, ευγενής" και "θάνατος": δύο αντιφατικές μεταξύ τους λέξεις, εφόσον το "ευ" καταφάσκει το αγαθό της ζωής, ενώ ο "θάνατος" το αποφάσκει, το εξαντλεί, το ακυρώνει και το καταργεί. Αν κάθε ένα από τα δύο συνθετικά της λέξης, ανεξάρτητα ειδωμένο, αποτελούσε ανέκαθεν πεδίο αντιπαραθέσεως, το νόημα μιας λέξης που συνίσταται από τη συνένωσή τους, προκαλεί σύγχυση και αμηχανία, παράγοντας ένα εκρηκτικό αποτέλεσμα, καθώς, αν κάθε "ευ" περιγράφει πράγματι ένα αγαθό, ως κάθε τι που ωφελεί τον άνθρωπο, τότε δεν μπορεί να νοηθεί εκδοχή του θανάτου, "ως το μέγιστο κακό", που να ορίζεται με τη συνδρομή του "ευ". Όσο και αν ο ορισμός του αγαθού αποδείχθηκε ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα της θεωρητικής φιλοσοφίας [βλέπε κεφ. "βιοηθική"], γενικά δεν έχουν απαντηθεί βιωματικές καταστάσεις, που να χαρακτηρίζονται από διλημματικό δισταγμό να αναγνωρισθεί ο θάνατος ως το ακριβώς αντίθετό του. Η εκρηκτική αντίφαση των δύο συνθετικών εννοιών, που συναποτελούν το νεοπαγή όρο, προσδίδει στη δεοντολογία της ευθανασίας ποικίλες και σοβαρές διαστάσεις πού άπτονται φιλοσοφικών, ψυχοκοινωνικών, νομικών, θρησκευτικών και ιδεολογικών τοποθετήσεων, τόσο σε ομαδικό, όσο και σε ατομικό πλαίσιο. Η Ιπποκρατική ηθική και όλες οι θρησκείες του κόσμου απορρίπτουν κατηγορηματικά την ευθανασία με τη σύγχρονή της έννοια. Το ζήτημα, όμως, της ευθανασίας τίθεται σε διαφορετική βάση από τη νοοτροπία της σημερινής εποχής, με τον πληθωρισμό των τεχνολογικών μέσων και των επιστημονικών γνώσεων, που διευκόλυναν ή και προαπαίτησαν την καθιέρωση ενός εκκοσμικευμένου ήθους ακραίας ανοχής. Το ήθος, όμως, που κάνει αποδεκτή κάθε δυνατή επιλογή, αυτοαναιρείται, καθώς η τελεολογική του σημασία είναι, αντίθετα, να οριοθετεί τις επιλογές, να τις διακρίνει σε επιτρεπτές και ανεπίτρεπτες και να αποθαρρύνει τις τελευταίες.

Η ευθανασία συγκαταλέγεται μεταξύ των "κατακτήσεων" που κατοχυρώνουν το δικαίωμα κάθε ανθρώπου, να καθορίζει τη ζωή του και την ύπαρξή του με βάση τις δικές του επιλογές, δηλαδή να αυτοδιατίθεται. Όπως φαίνεται, στις τελευταίες δεκαετίες σ΄ολόκληρο τον κόσμο, επιχειρούνται πολλές προσεγγίσεις σχετικά με την ευθανασία και την ιατρική συνδρομή στην αυτοκτονία, ώστε πρέπει να ενθαρρυνθεί ο ενεργός διάλογος γύρω απ΄αυτό το πολύπλοκο θέμα, που ωθεί τη νομική επιστήμη, τη φιλοσοφία, την κοινωνιολογία και την ηθική να διευρύνουν τις συλλογιστικές τους δυνατότητες και τα όρια της επικράτειάς τους. Ενώ ο θάνατος για παράδειγμα ήταν άγνωστος για τη νομική επιστήμη, ήδη κατέστη μέρος του γνωστικού της προβληματισμού, όχι μόνο επειδή πρέπει να επιλύσει νομικά προβλήματα που αναφύονται με την ευθανασία, όπως επίσης και με τις μεταμοσχεύσεις, τον προγγενητικό έλεγχο, τον έλεγχο του γονιδιώματος και τις αμβλώσεις, αλλά και τις σχέσεις τους με αρχές και δικαιώματα, τα οποία ως τώρα βασίζονταν σε απαραβίαστα αξιώματα, τεθέντα από αυθεντίες άλλης περιωπής. Η επιστήμη, βέβαια, που κυριολεκτικά συνταράσσεται είναι η ηθική, και, ειδικότερα, η ιατρική ηθική, της οποίας η ευθανασία από κοινού με τον προγεννητικό έλεγχο και τις επεμβάσεις στο γονιδίωμα των όντων ουσιαστικά προκαλεί την εκ θεμελίων αναπεριγραφή της.

Το αίτημα της ευθανασίας αναγορεύτηκε σε κίνημα (ήδη, δρουν παγκόσμιες οργανώσεις που αριθμούν χιλιάδες μέλη που διεκδικούν τη νομιμοποίηση της ιατρικής συνδρομής στην ευθανασία), μετά την νομιμοποίηση των αμβλώσεων, όταν το δικαίωμα της επιλογής του τερματισμού μιας εγκυμοσύνης και της θανατώσεως του εμβρύου απέκτησε νομική ισχύ, βασισμένη στο αξίωμα του δικαιώματος στην ιδιοτικότητα (privacy του αμερικανικού δικαίου). Ειδικότερα, ενώ, χωρίς τη δυνατότητα διαγνωστικής επεμβάσεως στο ανθρώπινο γονιδίωμα, ο καθένας, είχε ισότιμο δικαίωμα στην αναπαραγωγή, ήδη, με τις επαναστατικές βιοτεχνολογικές εξελίξεις, ο καθένας προσκτά ένα δικαίωμα συμμετοχής στη φαινοτυπική σχηματοποίηση των επιγόνων του, αλλά, ταυτόχρονα και οι κατέχοντες την εξουσία αποκτούν τη δυνατότητα ευοδώσεως των ενδεχομένων ευγονικών τους επιδιώξεων. Έτσι, το απαραβίαστο δικαίωμα της αναπαραγωγής τίθεται ήδη σε καθεστώς εξωτερικής εποπτείας και συγκεντρωτικής ετερορυθμίσεως, με την οποία επιτυγχάνεται αποφασιστικότερα, αλλά ταυτόχρονα καθίσταται δυνητικά χειραγωγήσιμη, η σωματική διανοητική και συναισθηματική διάπλαση των πολιτών. Εκτός από την εποπτεία στην είσοδο της ζωής, με το νεοφανή γονιδιακό έλεγχο των γεννήσεων, και την απόλυτη χειραγώγηση των πολιτών κατά τη διάρκεια της ζωής, με μεθόδους οικονομικής και ψυχολογικής προσαρμογής τους στις επιδιώξεις των ηγεσιών τους, φαίνεται ότι επιχειρείται επίσης και η εποπτεία στην έξοδο από τη ζωή, με τον ευθανασιακό έλεγχο του θανάτου τους.

Ι

Οι νεκροί είναι αγαθοί.

Δεν επεμβαίνουν στη ζωή μας

και μας βοηθούν να τους λησμονήσουμε[2].

Ο ορισμός της ευθανασίας αποτελεί ευφημισμό, εφόσον πρόκειται για συνειδητή και εσκεμμένη επιλογή θανάτωσης ατόμου, με ή –σπανιότερα-χωρίς τη συναίνεσή του, για ανθρωπιστικούς λόγους. Ο ξενικός όρος "mercy killing[3]" (:θανάτωση από οίκτο) αποδίδει κυριολεκτικά το αποτέλεσμα [killing-θανάτωση] και την πρόθεση [ελεήμων- mercy] της έτσι οριζόμενης ευθανασίας [136], ως mort par grace (:χαριστικής θανατώσεως).

Η σύγχρονη σημασία του όρου ευθανασία, είτε υπό την ενεργητική της εκδοχή (συγκεκριμένες θετικές πράξεις με τις οποίες ένας τρίτος θανατώνει έναν πάσχοντα συνάνθρωπό μας, όπως πχ., η εσκεμμένη χορήγηση θανατηφόρου δόσεως φαρμάκου) είτε με την παθητική της (όταν δεν λαμβάνονται μέτρα για την παρεμπόδιση του επερχομένου θανάτου) οφείλεται στον Thomas Moore (1478-1535) [123]. Ο Άγγλος φιλόσοφος και κοινωνιολόγος στην ουτοπική κοινωνία που περιέγραψε, οραματίστηκε την "ανθρωπιστική" θανάτωση των ανιάτων ασθενών ως ευθανασία και πρότεινε την στέρηση τροφής και τη χορήγηση υπνωτικού ποτού. Τον όρο "ευθανασία" με τη σύγχρονή του έννοια, την έννοια δηλαδή της με ορισμένο τρόπο θανατώσεως των αναξιοπαθούντων συνανθρώπων μας, οφείλουμε στο Francis Bacon. Άγγλος φιλόσοφος και πολιτικός (1561-1626), αρχιτέκτονας της "νέας επιστήμης" και ιδρυτής του αγγλικού εμπειρισμού, ο Bacon υποστηρίζει ότι οι ιατροί έχουν χρέος ανθρωπιστικό και επιστημονικό να χρησιμοποιούν την ευθανασία, την οποία διακρίνει σε "εξωτερική- exterior" και "εσωτερική-interior". Η τελευταία αφορά τη ψυχική προετοιμασία του ετοιμοθάνατου για να αντιμετωπίσει με σθένος και γαλήνη το μοιραίο. Εδώ η ευθανασία είναι περισσότερο ένδειξη ανθρωπιάς παρά δικαίωμα∙ τεχνική και όχι θεσμός, εφαρμοσμένη και γι αυτό έγκυρη γνώση και όχι υπολογισμός. Μεταξύ των στοχαστών των νεότερων χρόνων που δέχονται την ευθανασία συγκαταλέγονται οι David Hume και Karl Marx. Αλλά μόνο τα τελευταία εκατό χρόνια έχουν καταβληθεί συστηματικές προσπάθειες για την νομική και ηθική τεκμηρίωση της υπό τη σύγχρονη έννοια ευθανασίας.

Στη σύγχρονη βιβλιογραφία, η ευθανασία με βάση την ύπαρξη θετικής ή μη ενέργειας από τον πάσχοντα, δηλαδή με βάση την ύπαρξη αυτόβουλης, ελεύθερης και αυτόγνωμης αποφάσεως του ίδιου του ασθενούς για επίσπευση του θανάτου του, που δρα στα κοινωνικά προστατευμένα πλαίσια της απροϋπόθετης αυτοδιαθέσεώς του, διακρίνεται σε: α) εκούσια ευθανασία, β) μη εκούσια ευθανασία και γ) ακούσια ευθανασία.

Στην πρώτη περίπτωση της εκούσιας ευθανασίας, ο ασθενής διατυπώνει ρητά τη θέλησή του για έξοδο από τη ζωή. Η απαίτησή του να υποστηριχθεί ώστε η επιθυμία του να γίνει σεβαστή υπό τους καλύτερους δυνατούς όρους βασίζεται στο δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και αυτοπροσδιορισμού. Η ρητή και σε νηφάλια κατάσταση, αίτηση του διανοητικά διαυγούς ασθενούς, που πάσχει από ανίατη νόσο στο τελευταίο στάδιο, καθώς και οι εγγυήσεις των ιατρών, του ιατρικού συμβουλίου, περί οριστικά μη υπάρξεως θεραπευτικής ελπίδας και η συμφωνία των συγγενών συγκροτούν ένα πλαίσιο εγγυήσεων ώστε να μην υπερκερασθεί ή αλλοιωθεί η πραγματική βούληση του πάσχοντος. Οι δικλείδες βέβαια αυτές δεν απαντούν στο πρωταρχικό ερώτημα, δηλαδή την ελεύθερη επιλογή στη ζωή και το θάνατο ως δικαίωμα του ανθρώπου, αλλά ούτε και στο συναφές ερώτημα, δηλαδή της δυνατότητας εκχώρησης του δικαιώματος αυτού σε τρίτο.

Όπως είναι λογικά επακόλουθο, η ενδεχόμενη ηθική δικαίωση της εκούσιας ευθανασίας ερείδεται στην ηθικότητα των λόγων, που ωθούν έναν ασθενή, που διατρέχει τα τελικά στάδια μιας ανίατης παθήσεως να καταφύγει στην επιλογή της. Οι λόγοι αυτοί αφορούν, αφενός μεν, την παράκαμψη ενός οδυνηρού σταδίου εντελώς περιττής καταδυνάστευσης από αφόρητους πόνους, καταρράκωση της αξιοπρέπειάς του από τις συσκευές εξαρτήσεως και τις αναγκαστικές περιποιήσεις τρίτων (whether ‘tis nobler in the mind to suffer –the slings and arrows of aoutrageous fortune or to take arms against a sea of troubles –and by opposing end them τί ΄ναι στο πνεύμα ανώτερο να υποφέρεις πετριές και σαϊτιές αχρείας τύχης, η να παίρνεις τα όπλα ενάντια σ΄ένα πέλαο βάσανα και αντιχτυπώντας να τους δίνεις τέλος;)[4] και, αφετέρου, ταλαιπωρίας και αποδιοργανώσεως της καθημερινής ζωής των οικείων[5] του και υποβολής της κοινωνίας σε υπέρογκες δαπάνες χωρίς αποτέλεσμα. Εάν οι ιδιοτελικού χαρακτήρα αυτοί λόγοι ευσταθούν, ώστε να κατανοείται ηθικά ένα αίτημα εκούσιας ευθανασίας, εξαρτάται από την ηθική αντίληψη του καθενός. Η θανάτωση του σε τελικά στάδια ευρισκόμενου ασθενούς μπορεί να αναγνωρισθεί ως ηθική πράξη, αν αγαθό ήταν ό,τι συμφέρει τους περισσότερους. Αλλά από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ένας άνθρωπος και η δυσμενής κατάσταση, στην οποία έχει περιέλθει, ως μέσον για τη βελτίωση της θέσεως άλλων, των οικείων και της κοινωνίας. Συγκεκριμένα, οι οικείοι, με το θάνατο του ασθενούς απαλλάσσονται από θυσίες, στις οποίες θα υποχρεώνονταν για την περίθαλψη και φροντίδα του ασθενούς, εφόσον ο τελευταίος παρέμενε στη ζωή και η κοινωνία απαλλάσσεται από δαπάνες μάταιων θεραπειών, στις οποίες θα υποχρεωνόταν, χωρίς την εφαρμογή ευθανασίας στον ανίατα πάσχοντα. Αν ως βασική αρχή εξακολουθεί να ισχύει ότι λόγω της αδιαπραγμάτευτης και απροϋπόθετης προστασίας της ανθρώπινης αξίας, (άρθρο 2 §1 Σ) δεν επιτρέπεται, στο όνομα οποιουδήποτε συμφέροντος να καθίσταται ο πολίτης μέσο εξυπηρέτησης, ακόμη και της αγαθότερης κρατικής πολιτικής, όπως είναι οι οικονομικοί σχεδιασμοί, το δημογραφικό πρόβλημα και οι προθέσεις ευκοσμίας της κοινωνίας, τότε το επιχείρημα υπέρ του συμφέροντος τρίτων δεν μπορεί να ευσταθεί, ως νομιμοποιητικός λόγος της εκούσιας ευθανασίας, ακόμη και αν υπήρχαν απόλυτες διαβεβαιώσεις ότι ο αιτούμενος ευθανασία έχει καταλήξει στην απόφασή του οριστικά, με νηφαλιότητα και εναργές πνεύμα και γνωρίζει απόλυτα τις συνέπειες της αποφάσεώς του.

Στη δεύτερη περίπτωση της μη εκούσιας ευθανασίας είναι αμφίβολη η γνώμη του ασθενούς, καθώς ο ίδιος δεν είναι σε θέση να την εκφράσει ρητά, λόγω της βαρύτητας της καταστάσεώς του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η ευθανασία μπορεί να οριστεί και ως ευθανασία με εικαζόμενη συναίνεση, αν αυτή προεξοφλείται από τις εγγυήσεις κάποιου από τον οικογενειακό ή κοινωνικό περίγυρο του ασθενούς, ο οποίος είναι σε θέση να δηλώσει ότι πριν αρρωστήσει και απολέσει την επικοινωνία του με το περιβάλλον του, ο ασθενής είχε τοποθετηθεί με σαφήνεια ότι θα επιθυμούσε να παρακάμψει το οδυνηρό στάδιο της εξαρτήσεως από ιατρικές συσκευές και περιποιήσεις τρίτων και να αφεθεί στην επίδραση της φυσικής εξελίξεως της ανίατης παθήσεώς του. Το γεγονός ότι το άτομο, το οποίο θα δεχθεί τις επιπτώσεις μιας σε βάρος του απόφασης ευθανασίας, αδυνατεί να συμμετάσχει στην λήψη της, δημιουργεί μια σειρά από προφανή ηθικά και νομικά προβλήματα, τόσο στους συγγενείς όσο και στους γιατρούς. Για την αντιμετώπιση τέτοιων περιπτώσεων, εικαζόμενης συναίνεσης, μόνο μέσο είναι η "εν ζωή διαθήκη" (Living Will). Η "εν ζωή διαθήκή", όπως και οι διαρκείς πληρεξουσιότητες "Durable Power of Attorney" ή οι "εν αιθρία οδηγίες-advance directives" είναι έγγραφα προδιατυπωμένης εκφράσεως θελήσεως που έχουν νομική μορφή και ισχύ και με τα οποία ένα υγιές άτομο εκφράζει εκ των προτέρων την θέλησή του για την αποδεκτή σε αυτό αντιμετώπιση σε περίπτωση κώματος ή ανίατης αρρώστιας, που συνοδεύεται από απώλεια της ικανότητος για λήψη αποφάσεως [69, 70, βλέπε, επίσης, κεφ 8,IV].

Η κατά τη διάρκεια της ασθενείας του, μεταβολή της αποφάσεως του δεν έχει ισχύ ακυρώσεως της διαθήκης του ή του συμβολαίου θανάτου του. Συχνότερα, τα άτομα αυτά βρίσκονται σε κλίνες και είναι υπό επιτήρηση όχι μόνο στο Νοσοκομείο ή την Κλινική, αλλά και σε ιδρύματα, πχ., φροντίδας ηλικιωμένων ή χρονίως πασχόντων, σωφρονιστικά καταστήματα ή και στην ίδια τους την οικία.

Η ενεργητική ακούσια ευθανασία (nonvoluntary active euthanasia), είναι γνωστή ως θανάτωση από ευσπλαχνία. Είναι ο δια χάριτος παρεχόμενος θάνατος των ναζιστών του 2^ου της προπολεμικής Γερμανίας. Είναι στην πραγματικότητα μια ανθρωποκτονία εκ προθέσεως, για την πράξη της οποίας επιχειρείται να αρθεί το καταλογιστό, λόγω οίκτου [29]. Η πράξη της θανατώσεως τελείται με τη χορήγηση, συνήθως, ενός θανατηφόρου ναρκωτικού ή άλλων σκευασμάτων που επιφέρουν το θάνατο ανώδυνα και σύντομα [1]. Η περίπτωση της ακούσιας ευθανασίας αφορά ιδίως ασθενείς σε κώμα, αλλά επίσης και βρέφη ή ψυχικά διαταραγμένους, τουλάχιστον θεωρητικά. Γίνεται ακόμα λόγος για την εξαναγκαστική ευθανασία (involuntary euthanasia), η οποία εκτελείται, παρά την αντίθετη βούληση του ασθενούς και η οποία καταδικάζεται απερίφραστα από το σύνολο των νομικών, φιλοσοφικών και ιατρικών κύκλων, ακόμη και από τους απολογητές της ευθανασίας. Καθώς πρόκειται για απροκάλυπτη περίπτωση ανθρωποκτονίας εκ προθέσεως θα εξαιρεθεί από την περαιτέρω μελέτη μας. Περιπτώσεις ευγονικής ή κοινωνικής παρεμβάσεως των καλουμένων φυλετικών υγιεινολόγων θα παρουσιασθούν στα οικεία κεφάλαια.

Στην τρίτη περίπτωση, ο ασθενής εκφράζει ή έχει εκφράσει κάποια στιγμή στο παρελθόν την επιθυμία να διατηρηθεί στη ζωή με όλα τα δυνατά μέσα και ανεξαρτήτως από την κατάσταση της υγείας του και παρ΄όλ΄αυτά, κάποιος ή κάποιοι άλλοι αποφασίζουν και διενεργήσουν τη θανάτωσή του. Η μορφή της ακούσιας ευθανασίας ταυτίζεται απόλυτα με την εκ προμελέτης ανθρωποκτονία και δεν θα μας απασχολήσει περαιτέρω στην παρούσα μελέτη.

Με βάση την ύπαρξη ή μη θετικής ενέργειας από τον θεράποντα ή άλλο ιατρό η ευθανασία διακρίνεται στην i) ενεργητική ή θετική και ii) παθητική ή αρνητική. Η ενέργεια του γιατρού ή του "βοηθού" είναι η conditio sine qua non του θανάτου του ασθενούς [25]. Στην πρώτη περίπτωση το ιατρικό/παραϊατρικό προσωπικό δρα ενεργώς και εμπράκτως, χορηγώντας στον ασθενή την κατάλληλη ουσία ή τοξική δόση ενός παυσίπονου, με αποκλειστικό σκοπό, την έλευση του θανάτου του ασθενούς. Στη δεύτερη περίπτωση ο ιατρός αποσύρει την ιατρική αγωγή προς τον ασθενή, ώστε ο θάνατος να επέλθει σταδιακά εξαιτίας της απουσίας της ιατρικής υποστήριξης και της ενεξέλεγκτης εξελίξεως της παθήσεως.

Η ενεργητική ευθανασία χαρακτηρίζεται από ανάληψη συγκεκριμένης δράσεως από την πλευρά του ιατρού, συνήθως εμπλεκομένου στην περίθαλψη του ασθενούς, ως αποτέλεσμα της οποίας επέρχεται ανώδυνος και σύντομος θάνατος. Η ενέργεια αυτή, στις περισσότερες των περιπτώσεων, συνίσταται στην χορήγηση υψηλής δόσεως ναρκωτικού ή άλλου θανατηφόρου φαρμάκου ή στην αποσύνδεση συσκευών, που συντηρούν ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως ο αναπνευστήρας, η καρδιακή βηματοδότηση, ο τεχνητός νεφρός κλπ. Εάν ο ιατρός χορήγησε μεγαλύτερη δόση παυσίπονου φαρμάκου προκειμένου να ανακουφίσει τον ασθενή από τους αφόρητους πόνους, αλλά ο ασθενής κατέληξε από την υπερβολική χορήγηση (πρακτική της διπλής επίδρασης (:double effect), χωρίς, όμως, η κατάληξή του να ήταν στις προθέσεις του ιατρού, τότε ασφαλώς δεν υπάρχει ευθανασία [109], αλλά, βέβαια, ο ιατρός είναι υπόλογος κακής κλινικής πρακτικής (mal practice). Η πρακτική αυτή, είναι ανεπιφύλακτα καταδικαστέα είτε επειδή δεν έχει, ακόμη, νομιμοποιηθεί η ευθανασία είτε επειδή καταλογίζεται νομικά η κακή κλινική πράξη. Περί ευθανασίας θα μπορούσαμε να μιλήσουμε στην περίπτωση, κατά την οποία η εσκεμμένη υπέρβαση της δόσεως του φαρμάκου, πχ., παυσιπόνου, σε τοξικά επίπεδα, είχε ως σκοπό την επίσπευση του θανάτου του ασθενούς, όχι από την φυσική εξέλιξη της ανίατης παθήσεώς του, αλλά από τις παρενέργειες του σε τοξικές δόσεις χορηγηθέντος φαρμάκου. Ο Ιπποκράτης και, αργότερα, ο Πλάτων, ήταν πολύ αυστηροί στις περιπτώσεις χορηγήσεων θανατηφόρων φαρμάκων, δηλητηρίων ακόμη και σε μη θανατηφόρες δόσεις ή σε τοξικές δόσεις μη θανατηφόρων φαρμάκων. Κατανοοούμε καλύτερα, με τον τρόπο αυτό τις ηθικές επιταγές ενός ιατρικού κώδικα ο οποίος περιφρουρεί το συμφέρον του ασθενούς και, γενικότερα, το σεβασμό της εξωμήτρια, όσο και της ενδομήτριας ζωής. Γνωρίζουμε [160] ότι και οι μαίες μπορούσαν να προκαλέσουν άμβλωση. Το μεγαλείο του ιπποκρατικού όρκου έγκειται στην ξεκάθαρη άρνηση αυτών των πρακτικών έμπροσθεν των οποίων δεν υποχωρούσαν οι μαίες. Οι μαίες, όμως, κατά τον Πλάτωνα, ασκούσαν επίσης συγχρόνως και το επάγγελμα του προαγωγού, γεγονός που κάνει την ισχυρότερη την αντίθεση ανάμεσα στη συμπεριφορά των μαιών και στην ηθική του Όρκου ο οποίος απαγορεύει την εκμετάλευση του επαγγέλματος για τη γήτευση οποιουδήποτε προσώπου, ακόμη κι ενός δούλου. Εκείνος που χορηγεί ευθανασία, επομένως, έχει υποβιβασθεί στο ηθικό επίπεδο των μαιών της αρχαιότητας.

Η ενεργητική ευθανασία ευρίσκεται στο επίκεντρο μεγάλης διαμάχης, καθώς επικρατούν δύο τάσεις: Οι απολογητές της ενεργητικής ευθανασίας ζητάνε τη νομιμοποίησή της, βασιζόμενοι σε επιχειρήματα που, κατά κανόνα, εδράζονται στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ιδίως εκείνο της αυτοδιαθέσεως των ασθενών, ενώ οι πολέμιοι της νομιμοποιήσεως της ενεργητικής εκούσιας ευθανασίας παρουσιάζουν δύο κατηγορίες επιχειρημάτων: τα δογματικά και τα περιστρεφόμενα γύρω από τη «θεωρία της διολισθήσεως» ή τη θεωρία ‘της ισορροπίας στη κόψη του ξηραφιού’ .

Η παθητική ευθανασία διαφέρει από την ενεργητική μορφή της, μόνο στην αιτία θανάτου. Στην πρώτη περίπτωση, αιτία θανάτου είναι η παράλειψη, ενώ στη δεύτερη περίπτωση είναι η πράξη. Ο όρος "παθητική ευθανασία" είναι ένας νεόκοπος, ιατρικός, νομικός και φιλοσοφικός όρος που εισήχθη κατά το τελευταίο ήμισυ του περασμένου αιώνα, καθώς προηγούμενα, δεν υπήρχε λόγος να διακρίνεται η ευθανασία ως ενεργητική ή παθητική και οριζόταν ενιαία, ως επιδιωγμένη θανάτωση ενός βαρέως πάσχοντος ασθενούς με τη συνδρομή κάποιου τρίτου [13]. Με την ανάπτυξη και τη διάδοση, όμως, των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, των λοιπών μεθόδων τεχνητής παρατάσεως της ζωής και των συσκευών υποστηρίξεως ζωτικών λειτουργιών, με τις οποίες ασθενείς χωρίς καμιά εγκεφαλική δραστηριότητα μπορούσαν να σταθεροποιηθούν στο μεταίχμιο μεταξύ ζωής και θανάτου για απρόβλεπτο διάστημα, σε μια τελική, μη αναστρέψιμη και μη εξελισσόμενη φυτική κατάσταση (permanent vegetative state)[6], όπως η κλινική επιστήμη περιγράφει κυνικά, αλλά εύστοχα, τους αποστερημένους κάθε γνωρίσματος ανώτερης ύπαρξης, τους ηθικά και κοινωνικά αποχρωματισμένους συνανθρώπους μας, που βιώνουν μια βαριά, ανίατη πάθηση, εξαιτίας της οποίας έχουν απολέσει το "έλλογο μέρος της ψυχής τους". Η αφαίρεση ή μη χορήγηση αυτών των βοηθημάτων συντηρήσεως της ζωής, ονομάζεται παθητική ευθανασία και μπορεί, επίσης, να διακριθεί στην εκούσια –με τη συναίνεση του ασθενούς, ακούσια-χωρίς τη συναίνεσή του ή στην εικαζόμενη συναίνεση-συναίνεση που τεκμαίρεται, αλλά δεν μπορεί να αποδειχθεί, λόγω αδυναμίας του ασθενούς να την εκφράσει, όπως και στην περίπτωση της ενεργητικής ευθανασίας.

Η παθητική εκούσια ευθανασία συζητείται μέσα στα πλαίσια του δικαιώματος ασθενούς να μη δεχτεί την προτεινόμενη θεραπεία. Με την άρνησή του αυτή, βέβαια, ο ασθενής δεν υποδηλώνει ότι έχει αποφασίσει να εγκαταλειφθεί στην ανεξέλεγκτη, πλέον, φυσική εξέλιξη της θανατηφόρου παθήσεώς του, αλλά ότι, απλά, δεν συμφωνεί και ούτε δέχεται την προτεινόμενη θεραπεία. Ο ίδιος διατηρεί αμείωτο το δικαίωμα να αναζητήσει εναλλακτική αγωγή. Για τις περιπτώσεις αυτές προϋποτίθεται ότι ο ασθενής είναι πλήρως ενημερωμένος σε ό,τι αφορά όλες τις διαγνωστικές λεπτομέρειες και θεραπευτικές εξελίξεις της παθήσεώς του.

Η συνηθέστερη περίπτωση παθητικής –ακούσιας- ευθανασίας είναι εκείνη κατά την οποία ο ιατρός παραλείπει από αμέλεια να προβεί στις ενδεδειγμένες λυτρωτικές πράξεις που έχει καθήκον να προβεί και, έτσι, παραμένει αδρανής, τηρεί παθητική στάση, επειδή έχει την αντίληψη ότι θα είναι μάταιες και θα προκαλέσουν μόνο επιδείνωση της καταστάσεως, σπατάλη οικονομικών πόρων ή, σε περίπτωση αποτυχίας θα βληθεί, άδικα, το επιστημονικό του κύρος.

Η επιτροπή Walton Committee, περιέγραψε την ευθανασία περισσότερο σαν σκόπιμη παρέμβαση παρά σαν σκόπιμη παράλειψη για τον τερματισμό της ζωής. Τα όρια, πάντως μεταξύ της ενεργητικής και παθητικής ευθανασίας ούτε σαφή είναι ούτε αμετάβλητα, καθώς, πχ., η μη τέλεση μιας πράξεως δεν συνιστά απαραίτητα παθητική στάση, ενόσω ακόμη και η συναποφασισμένη αδράνεια μπορεί να θεωρηθεί μορφή ενεργητικής συνδρομής. Ο όρος "παθητική ευθανασία" που στην πραγματικότητα είναι απόπειρα κατασκευής ενός άλλοθι, συνιστά μια ενέργεια που είναι αναντίρρητα καταδικαστέα, όχι ως μορφή ευθανασίας, αλλά, ιδίως, ως ένδειξη παρεκκλίσεως από τα ιπποκρατικά θέσφατα, τα οποία εξακολουθούν να ισχύουν απαρέγκλιτα ως τις ημέρες μας, και σύμφωνα με τα οποία, ο ιατρός είναι λειτουργηματικά υποχρεωμένος να παρέξει κάθε δυνάμενο να παρασχεθεί μέτρο και να προβεί σε κάθε θετική ενέργεια προκειμένου να σώσει τον ασθενή του. Ακόμη και εάν ο ασθενής, όπως έχει κάθε δικαίωμα, αρνηθεί την προτεινόμενη σε αυτόν θεραπεία, ο ιατρός είναι υποχρεωμένος να παραμείνει στο πλευρό του ασθενούς και να εξαντλήσει τις δυνατότητές του να μεταπείσει τον ασθενή, μετερχόμενος ακόμη και ήπιες μεθόδους πειθαναγκασμού, εκτός και εάν πράγματι η προτεινόμενη θεραπεία είναι αμφίβολης αποτελεσματικότητας και αναμφίβολης επικινδυνότητας. Κατά κανένα τρόπο, η μη απόδοση της εκτελέσεως του θετικού καθήκοντος του ιατρού να εξαντλήσει τις επιστημονικές, ιαματικές και παρηγορητικές θεραπευτικές, δυνατότητες δεν μπορεί να επιτρέψει στην απαλλαγή του και από τα αρνητικά του καθήκοντα, δηλαδή στην με κάθε τρόπο περιφρούρηση της ζωής του ασθενούς. Κι ενώ, αυτό πράγματι συμβαίνει, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση εγκατάλειψης τραυματία, για την οποία, βέβαια, ο έλεγχος και η τιμώρηση του υπαίτιου δεν αμφισβητούνται, η "εγκατάλειψη" του ασθενούς να διατρέξει αβοήθητος τα τελικά στάδια της ανίατης παθήσεώς του επιχειρείται να επενδυθεί νομικά, ως αναγνώριση δικαιώματος αυτοδιαθέσεως και ηθικά, ως ανυπαρξία χρέους.

Σχεδόν συνώνυμοι είναι οι όροι ”[ιατρική] συνδρομή στην αυτοκτονία- [medically] assisted suicide” και ”ελεήμων ανθρωποκτονία ή φόνος από οίκτο, αγάπη ή φιλευσπλαχνία”. Με τον πρώτο όρο επισημαίνεται μια αυτοθεωρούμενη πράξη θανάτου, στην οποία δράστης είναι εκείνος επί του οποίου προκαλείται ο θάνατος και, επομένως, τελείται ως ελεύθερη και αβίαστη επιλογή του, καθώς αποτελεί ενσυνείδητο αίτημά του, ενώ με το δεύτερο όρο, δράστης και θύμα δεν ταυτίζονται, αλλά κάποιος αναλαμβάνει τη θανάτωση κάποιου άλλου, που διάγει μια αναξιοβίωτη ζωή, λόγω πόνου, διανοητικής ανεπάρκειας ή εξαρτήσεως από υποστηρικτικά ζωτικών λειτουργιών μηχανήματα ή περιποιήσεις τρίτων.

Στη βιβλιογραφία απαντάται, επίσης, ο όρος ορθοθανασία. Στην περίπτωση της ορθοθανασίας, ο ασθενής αφήνεται να σβήσει ήρεμα με τη φυσική επέλευση του θανάτου, εφ’ όσον ο ίδιος ο ασθενής το επιθυμεί και εφ’ όσον ο θάνατος είναι ένα αναμενόμενο φυσικό γεγονός. Διάφορες ιατρικές ενώσεις προτρέπουν τα μέλη τους να φροντίζουν ώστε ο ασθενής, όταν το τέλος του είναι δεδομένο και αναπόφευκτο, να μην ταλαιπωρείται άδικα ούτε να γίνεται αντικείμενο ιατρικών πειραματισμών. Εάν ο ιατρός εκτιμάει ότι η τεχνητή διατήρηση του ασθενούς του στη ζωή θα του προκαλέσει μόνο πόνο χωρίς κανένα όφελος, καλείται να διακόψει τις προσπάθειες διατήρησης του ασθενούς στη ζωή με μηχανικά ή άλλα μέσα και να τον παραδώσει στη φυσική εξέλιξη της παθήσεώς του [28].

Σε αντιπαράθεση περιγράφεται, επίσης, ο όρος δυσθανασία, που ορίζει την παράταση της ζωής του πάσχοντος με δαπανηρές και δύσκολες περιποιήσεις, δυσανάλογες σε απόδοση προς το επιδιωκόμενο, δυνάμενο να επιτευχθεί αποτέλεσμα· ενώ ως ορθοθανασία περιγράφεται η απόσυρση δύσκολών και δαπανηρών μεθόδων τεχνητής παρατάσεως της ζωής του σε τελικό στάδιο θανατηφόρου παθήσεως ευρισκόμενου ασθενούς και παραίτηση από κάθε ιατρική προσπάθεια αναχαιτίσεως της φυσικής ελεύσεως του θανάτου.

Στη σύγχρονη ιατρική, η δυσθανασία έχει καταστεί ηθικό ερώτημα ως πρακτική σε περιπτώσεις, όπου η συνέχιση της θεραπείας ή της υποστήριξης ζωτικών οργάνων δεν θα επέφεραν βελτίωση της κατάστασης του ασθενούς, αλλά θα παρέτειναν το μαρτύριό του. Η δυσθανασία γίνεται αποδεκτή είτε αυτή είναι η επιθυμία του αρρώστου είτε εκφράζεται από συγγενείς ή φίλους για να προλάβουν, π.χ., ζωντανό τον άνθρωπό τους κάποιοι συγγενείς, που πρόκειται να φθάσουν από μακριά και χρειάζονται κάποιες ώρες γι’αυτό. Ή για να τακτοποιηθούν και κάποιες "εκκρεμότητες". Ενδέχεται, όμως, κάποιοι "τρίτοι" να χρησιμοποιούν τον γιατρό, προς εξυπηρέτηση ιδιοτελών συμφερόντων, κάνοντας έτσι ακόμη πιο δύσκολο το ρόλο του.

Κατά το διαμορφούμενο δίκαιο, ως επιταχυθανασία νοείται η "σύντμηση της επιθανατίου αγωνίας ενός επωδύνως θνήσκοντος συνανθρώπου μας [59]". Η “σύντμηση” μπορεί να επιχειρείται με την εσκεμμένη χορήγηση θανατηφόρου δόσεως ενός φαρμάκου με σκοπό την επίσπευση του θανάτου και την ανακούφιση του ασθενούς από τον αφόρητο πόνο ή με την ανάκληση κάθε ιατρικού μέσου, όταν αυτά τα μέσα δεν απέβησαν ικανά να αποκαταστήσουν τη διαταραχή, αλλά μονιμοποιούν τη ζωή στο μεταίχμιο του θανάτου. Ονομάζεται επιταχυθανασία η σκόπιμη επιτάχυνση των βιολογικών διαδικασιών του θανάτου σε περιπτώσεις αναπότρεπτης επελεύσεώς του και της ως εκ τούτου απώλειας των προϋποθέσεων για ένα «εύ ζήν». Ποιος όμως μπορεί να είναι απολύτως βέβαιος για το αναπότρεπτο της επελεύσεως του θανάτου και πως μπορεί κανείς να εγγυηθεί την οριστική απώλεια των προϋποθέσεων του "εύ ζειν" κάποιου άλλου; Πολύ ορθά, ένα τέτοιο εγχείρημα, με το οποίο τίθεται τέρμα στη ζωή κάποιου «πριν την ώρα του», επισύρει και τις ποινές του άρθρου 299 του Π.Κ. περί "ανθρωποκτονίας εκ προθέσεως".

Στη βασική έννοια του όρου "ευθανασία", εκτός από τον τόπο και το χρόνο της θανατώσεως, περιλαμβάνεται, επίσης:

(α) το κίνητρο, δηλαδή η σκοπούμενη λύτρωση του ασθενούς και η διατήρηση της προσωπικής του αξιοπρέπειας, που βάλλεται από τους συνεχείς αφόρητους πόνους και την εξάρτησή του από συσκευές διατηρήσεως ζωτικών λειτουργιών, την άβουλη παράδοσή του σε εφαρμογές αμφίβολης εκβάσεως θεραπευτικών μεθόδων και πειραματισμών, στο απρόσωπο περιβάλλον ενός νοσοκομείου ή, τέλος τις περιποιήσεις τρίτων. Πράγματι, η ευθανασία ζητά την ηθική αποκατάστασή της, επειδή αναδύεται ως πράξη φιλευσπλαχνίας και αποβλέπει στην προστασία του δικαιώματος αυτοδιαθέσεως του ατόμου και διατηρήσεως άθικτης της αξιοπρέπειάς του. Η αξιοπρέπεια του ατόμου θίγεται όχι μόνο επειδή η αρρώστια και οι επιβαλλόμενες συνθήκες νοσηλείας του καταρρακώνουν την αυτοεικόνα του, με την οποία ανήκε στην κοινωνία και συνέδραμε την κοινή προσπάθεια για ανέλιξη και πρόοδο, αλλά και επειδή ευρισκόμενος ήδη στην αναπόδραστη αυτή κατάσταση έχει απολέσει μέρος ή το σύνολο της αυτονομίας του.

(β) το μέσον, δηλαδή η χορήγηση θανατηφόρου δόσεως φαρμάκου ή η ανάσχεση της αιτιολογικής ή παρηγορητικής θεραπείας[7]. Ο τρόπος με τον οποίο θα επιχειρηθεί η θανάτωση του ασθενούς πρέπει να διασφαλίζει την άμεση επιτυχία του εγχειρήματος, την παντελή απουσία πόνου και το σεβασμό στην αξιοπρέπειά του, έτσι, ώστε να αποφευχθεί η ταλαιπωρία του και η καθυστέρηση στο επώδυνο μεταίχμιο μεταξύ ζωής και θανάτου. Η αφαίρεση της ζωής επιχειρείται, συνήθως, με χορήγηση θανατηφόρου ενέσεως ή διακοπή χορηγήσεων ή συσκευών, με τις οποίες υποστηρίζονται ζωτικές λειτουργίες, όπως του αναπνευστήρα, του καρδιακού βηματοδότη, της συσκευής αιμοκαθάρσεως κ. ά., που, εφαρμοζόμενα σε ασθενή που ευρίσκεται σε τελικό στάδιο, έχουν ως μοναδικό αποτέλεσμα την αναβολή μιας, έτσι κι αλλιώς, βέβαιης ελεύσεως του θανάτου².

(γ) ο "βοηθός" που θα αναλάβει να χορηγήσει το θανατηφόρο φάρμακο ή να διακόψει τη συσκευή εξαρτήσεως. Η συνδρομή δευτέρου προσώπου συνιστά τον διαφοροποιό παράγοντα της ευθανασίας από την αυτοκτονία. Εννοείται πως η πρόθεση του βοηθού –ιατρού, νοσηλευτή ή άλλου- που θα συνδράμει την τέλεση της αυτοκτονίας του ασθενούς, πρέπει να εδράζεται επί άδολων αισθημάτων οίκτου και συμπάθειας. Εάν εμπλέκονται ή αναγνωρίζονται άλλου είδους ωφελιμιστικές προθέσεις, τότε η πράξη δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως πράξη ευθανασίας, αλλά δολοφονία εκ προμελέτης. Έτσι, δεν είναι ευθανασία, εάν ο ιατρός προχωρήσει σε ή αφήσει να εξελιχθεί μια εκούσια θανάτωση ενός ασθενούς, για οικονομικούς λόγους, για να περισταλούν δαπάνες που μπορούν να διατεθούν σε άλλου είδους τοποθετήσεις ή εάν αποφύγει να χρησιμοποιήσει μια αποδοτική θεραπευτική μέθοδο, λόγω αδεξιότητας ή μη καλής ενημερώσεως ή από τον φόβο της αποτυχίας και της εξ αυτής προκαλούμενης βλάβης της προσωπικής του φήμης ή με οποιοδήποτε τρόπο χρησιμοποιήσει τον ασθενή ως μέσον προκειμένου να επιτύχει έναν άλλον σκοπό, που δεν αφορά στον ασθενή και τη σωτηρία του.

(δ) η προβολή επιμόνου αιτήματος του ασθενούς, δηλαδή η σταθερή και επίμονη απόφαση του ενημερωμένου και πνευματικά εναργούς ασθενούς να θέσει τέλος στη ζωή του. Η ηθική υποχρέωση του ιατρού να αντιμετωπίσει τον πόνο του ασθενούς, δεν εξαντλείται με τη χορήγηση κάθε μέσου που διαθέτει η σύγχρονη επιστήμη και κλινική τέχνη για τις περιστάσεις, αλλά εκτείνεται ως την απροϋπόθετη συμπαράστασή του, στην μαρτυρική του πορεία προς την αναχώρηση της ζωής. Στα πλαίσια αυτής της απεριόριστης συμπαραστάσεως, ο ιατρός οφείλει να λάβει κάθε δυνατό μέτρο για την παρηγόρηση, ανακούφιση, καταπράυνση του ατιθάσευτου πόνου και την άρση του τρομακτικού άγχους που βιώνει ο ασθενής. Ως ποιο σημείο μπορεί να φτάσει η συνδρομή του ιατρού; Μπορεί, ακόμη και να συμμορφωθεί στην επίμονη απαίτηση του ασθενούς, όταν οι περιστάσεις έχουν φτάσει σε τέτοιο απελπιστικό όριο και να δεχτεί να του παρέξει συνδρομή για την αναχώρησή του από τη ζωή; πρέπει ο ιατρός να ξεπεράσει τις όποιες ηθικές ή συνειδησιακές του αναστολές και να χορηγήσει ευθανασία στον ασθενή, ικανοποιώντας το επίμονο αίτημά του; Έχει το δικαίωμα ο ιατρός να αρνηθεί την παροχή συνδρομής στη θανάτωση του ασθενούς του, προκειμένου να διατηρήσει τον προσωπικό συνειδησιακό εφησυχασμό του ή πρέπει να ενδώσει στις απαιτήσεις του αρρώστου, από φόβο μήπως κριθεί ότι χρησιμοποιεί τον ασθενή ως μέσον διατηρήσεως ήσυχης της συνειδήσεώς του.

Είναι προφανές ότι στον ιατροκεντρικού χαρακτήρα διάλογο για τη συνάφεια των μορφών ευθανασίας με την ανθρωποκτονία και τα προβαλλόμενα κριτήρια διάκρισης (πράξη και παράλειψη, διακοπή ή αποχή από θεραπεία, συναίνεση ή μη κ.λ.π.) κυριαρχεί το ζήτημα του ποινικού αποχαρακτηρισμού των ενεργειών του ιατρού, από τον οποίο ζητείται να διενεργήσει ευθανασία. Η εγγυητική θέση του ιατρού, στο πλαίσιο της σύμβασης ιατρικής αγωγής, διέπεται κατ΄ αρχήν από την ιδιαίτερη ηθική και νομική υποχρέωσή του της προστασίας της ζωής του ασθενούς του και της αποκαταστάσεως της υγείας κι ευεξίας, ενώ αδιαπραγμάτευτη υποχρέωσή του παραμένει η λήψη κάθε πρόσφορου μέτρου, που όμως δεν κατατείνει στη σύντμηση της ζωής, ώστε ο ασθενής του να μην υποφέρει. Ο Ιπποκράτης [159] συμπεριέλαβε στον περίφημο "όρκο" του μια φράση κρυστάλινης σαφήνειας: "Ου δώσω δε ουδέ φάρμακον ουδενί αιτηθείς θανάσιμον, ουδέ υφηγήσομαι ξυμβουλίην τοιήνδε". Σύμφωνα με τα ιπποκρατικά θέσφατα, τα οποία εξακολουθούν να μην αμφισβητούνται, η ευθανασία είναι αντίθετη με την ιατρική ηθική και ο ιατρός είναι αφοσιωμένος να διατηρήσει με όλα τα μέσα που διαθέτει τις καλύτερες δυνατές συνθήκες επιβιώσεως του ασθενούς. Ο ιατρός έχει σκοπό τη διάσωση του ασθενούς και τη βελτίωση της δυσμενούς καταστάσεώς του. Ο ιατρός έχει τη λειτουργηματική υποχρέωση να ανακουφίσει τον πόνο του ασθενούς, να προστατεύσει τη ψυχική του υγεία, που βάλλεται από την ηθική καταρράκωση λόγω της εξαρτήσεώς του από συσκευές και περιποιήσεις τρίτων, αλλά όλα αυτά αποτελούν έμμεσο ενδιαφέρον του ιατρού. Το άμεσο ενδιαφέρον του είναι να διατηρηθεί στη ζωή ο ασθενής, όχι μόνο οι ποιότητες που διαμορφώνουν την καλή του ζωή.

Ωστόσο, εν όψει του γεγονότος ότι η ιατρική, με τη ραγδαία τεχνολογική της ανάπτυξη, έχει ήδη την ικανότητα να διατηρεί στη ζωή ασθενείς σε τελικά στάδια, παραμένει προς διερεύνηση κατά πόσον είναι υποχρεωμένη [ή και της αναγνωρίζεται το δικαίωμα] να παρέχει κάθε μέσον τεχνητής και επί αόριστον παρατάσεως της ζωής ασθενών με οριστικά ανίατη πάθηση και ακρότατα δυσάρεστες συνθήκες διαβιώσεως, λόγω αφόρητων πόνων, δραστικού περιορισμού ή και πλήρους απώλειας των εκφραστικών τους δυνατοτήτων, εξαρτήσεως είτε από συσκευές υποστηρίξεως των ζωτικών λειτουργιών της ζωής [πχ., αναπνευστήρας, καρδιακός βηματοδότης ή βηματοδότης αναπνοής, τεχνητός νεφρός κλπ] ή από τις περιποιήσεις τρίτων. Ο προβληματισμός έγκειται στο γεγονός, ότι σε παρόμοιες περιπτώσεις, η ιατρική υποβιβάζει διαρκώς τον ασθενή σε μια απλή μηχανή φυτικής λειτουργίας. Υποστηρίζεται ότι απέναντι σ΄ αυτή την τάση αναδύεται ήδη μια ενστικτώδης άμυνα [31]. Ο Maurice Maetelinck[8], στο βιβλίο του ‘ο θάνατος’ γράφει: ‘Εύχομαι να έλθει σύντομα η μέρα, που ο γιατρός θα πάψει να θεωρεί καθήκον του να παρατείνει όσο το δυνατό τους σπασμούς της απελπιστικής αγωνίας του μελλοθανάτου ασθενούς του. Να επαναστατήσει η επιστήμη κατά της πλάνης αυτής και να τη θεωρούν οι άνθρωποι που θα έλθουν ως μια βάρβαρη πρόληψη που ευτυχώς πέρασε’.

Οφείλουμε να παρατηρήσουμε ότι κατά τον προηγούμενο ορισμό, η πράξη της ευθανασίας νοείται ότι ενεργείται σε ένα ήδη θνήσκoν άτομο [1], σε άτομο του οποίου ο θάνατος είναι ante portas και είναι σε εξέλιξη, ώστε με την εφαρμογή της (επιθανάτιας) ευθανασίας επισπεύδεται η βασανιστική διαδικασία ελεύσεως του θανάτου, ο οποίος, έτσι κι αλλοιώς ήδη πραγματοποιείται, αλλά ενδεχομένως υπό βραδύτερο ρυθμό. Δηλαδή, η "σύντμηση" δεν αναφέρεται στο υπόλοιπο της ζωής, το χρονικό χάσμα, από της εκδηλώσεως της θανατηφόρου παθήσεως, μέχρι της ενάρξεως της διαδικασίας του θανάτου, το οποίο, επίσης, απολαμβάνει πλήρους συνταγματικής προστασίας, αλλά συγκεκριμένα αφορά τη διάρκεια, που εξελίσσεται η διαδοχική διακοπή λειτουργίας του ενός, μετά το άλλο, των οργανικών συστημάτων του ασθενούς και ολοκληρώνεται η έξοδος του ασθενούς από τη ζωή. Όταν ο Sir Dawson, προσωπικός ιατρός του Βασιλέα Γεωργίου της Αγγλίας [61], προκάλεσε το θάνατο του ασθενούς του, με χορήγηση θανατηφόρου δόσεως φαρμάκου, κατόπιν εκδηλώσεως σχετικού ενδιαφέροντος της βασίλισσας και του γιου του βασιληά, έγραψε ένα άρθρο στο οποίο σημείωνε τα εξής: "Ήταν προφανές πως το τελικό στάδιο θα διαρκούσε για πολλές ώρες, ανεπαίσθητες στον ασθενή αλλά ελάχιστα συνάδον με την αξιοπρέπεια και την ηρεμία, στις οποίες τόσο μεγάλη αξία έδινε και οι οποίες απαιτούσαν μια σύντομη τελική σκηνή". Από τα λόγια του γιατρού μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η ευθανασία αφορά τη συντόμευση της διαδικασίας του θανάτου, που μπορεί να διαρκέσει μερικές ώρες ή λίγες ημέρες και η επίσπευση των διαδικασιών θανάτου αποβλέπει στην παράκαμψη εκείνων των βασανιστικών, για τον ασθενή και τους συγγενείς, ωρών.

Πιθανόν να έχει συμβεί μια παρέλκυση, ως αποτέλεσμα των αλλεπαλλήλων αναπεριγραφών στα σχετικά με τη συζήτηση της ευθανασίας κείμενα, καθώς η ευθανασία ως πράξη ή παράλειψη, που άμεσα επιφέρει το θάνατο δεν αφορά μόνο τους ήδη θνήσκοντας ασθενείς, προκειμένου να παρακαμφθεί η επιθανάτιος αγωνία τους, αλλά γενικότερα, αφορά και άνθρωπο σε φυτική κατάσταση ή τον βαριά ασθενή, που ακολουθεί θεραπευτική αγωγή, διότι πάσχει από ανίατη νόσο ή υποφέρει από σοβαρότατο τραυματισμό, με αποτέλεσμα η υγεία του να έχει ανεπανόρθωτα καμφθεί ή και να υποφέρει από έντονους πόνους ή ακόμα και να βρίσκεται σε κατάσταση κώματος, σε βαθμό που αδυνατεί πλέον να ενεργήσει αυτόνομα, αλλά, ο ίδιος, δεν έχει εισαχθεί, ακόμη, σε μια διαδικασία θανάτου, στην αλληλουχία δηλαδή γεγονότων που ορίζουν τη διαδοχική άρση χαρακτήρων που ορίζουν τη ζωή. Έτσι, η σύντμηση της ζωής ενός τετραπληγικού ή ενός ατόμου σε "φυτική κατάσταση" για τον οποίον εξέλιπε κάθε ελπίδας θεραπείας και βελτιώσεως της περαιτέρω αποκρουστικής τους ζωής, δεν πρέπει να συνιστά περίπτωση ευθανασίας.

Η αιτιολόγηση μιας παρόμοιας διενέργειας ευθανασίας ερείδεται πάνω σε διαβαθμιστικές εκτιμήσεις μιας ποιοτικώς ανεπαρκούς ζωής. Εδώ, όμως, ελλοχεύει ένας μεγάλος κίνδυνος, καθώς δε μπορεί να διακριθεί ένα όριο πριν από το οποίο είναι ανεκτή μια ποιοτικώς ανεπαρκής ζωή και πέρα από το οποίο, η χαμηλής ποιότητας ζωή, εκτιμάται ως οριστικώς αναξιοβίωτη, έτσι που ο ασθενής πρέπει να οδηγείται στην ευθανασιακή έξοδό της. Ακριβώς γι αυτό, και ο ιατροδικαστικός ορισμός της ευθανασίας δεν υποστηρίζει περιπτώσεις, κατά τις οποίες, ενώ η παροχή κάθε θεραπευτικού μέσου φαίνεται εντελώς μάταιη, η προοπτική του θανάτου δεν είναι άμεση. Η διενέργεια ενεργητικής ή παθητικής ευθανασίας στις περιπτώσεις αυτές δεν μπορεί να υποστηρίζεται νομικά και η πράξη ή η παράλειψη που θα προκαλέσει ευθέως το θάνατο διώκεται ως έγκλημα κατά της ζωής. Η άποψη αυτή μορφοποιούμενη στην ποινική επιστήμη εκπροσωπείται κυρίως από τον Χωραφά, ο οποίος υποστηρίζει την ευθανασία, ως επιτάχυνση από άλλον του βέβαιου θανάτου ενός προσώπου, που πάσχει από ανίατη νόσο, εξυπηρετεί το αληθές συμφέρον του ασθενούς, ανεξάρτητα με το μέγεθος του προς σύντμηση υπόλοιπου χρόνου ζωής. Δηλαδή ικανή και αναγκαία συνθήκη δεν είναι πλέον να έχει ήδη αρχίσει η (βασανιστική) διαδικασία του θανάτου, αλλά ο θάνατος απλώς να είναι ανεπιφύλακτα αναμενόμενος, ως τελική έκβαση της παθήσεώς του. Στις περιπτώσεις αυτές κάθε ιατρικό μέσο κρίνεται μάταιο και ατελέσφορο για τη σωτηρία του ασθενούς και την αποκατάσταση της υγείας του και όχι για την αποσόβηση της ελεύσεως του θανάτου του. Αυτή η επιτάχυνση και η διευκόλυνση επανέρχεται και απασχολεί τόσους πολλούς, ιατρούς, φιλοσόφους, θεολόγους, αλλά και νομικούς, επειδή απλούστατα συνδέεται με την αφαίρεση της ζωής. Ειδικότερα, πρόκειται για τις ηθικές συνέπειες αυτής της διευκολύνσεως που θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε, κυρίως από τη σκοπιά της σχετικώς καινοφανούς για το δίκαιο, ευθύνης του παρέχοντος τις σχετικές ευθανασιακές υπηρεσίες, ο οποίος οφείλει να γνωρίζει τη χρονική στιγμή, κατά την οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί μια ενδεχόμενη "ευθανασιακή" πρόθεση, εφόσον, βέβαια, έχουν υπερβαθεί οι ηθικές αναστολές.

[1] Ευριπίδης: Ιφιγένεια εν Αυλίδι, 1251. Είναι τρελός όποιος εύχεται να πεθάνει

[2] Παύλος Νιρβάνας

[3] Tang, A.: : A Good Day to Die: A Christian Perspective on Mercy Killing

[4] Shakespreare: Amlet.

[5] Perrett R.W.: Buddhism euthanasia and the sanctity of life. J Med Ethics 1996:22:311

[6] Brahams D., Persistent vegetative state. Lancet. 1993

[7]Ter K., Huey S.: Advance Medical Directives in Singapore. Medical Law Review 1997:5:73

[8] Βέλγος Λογοτέχνης, βραβείο Nobel, 1947

ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ - η διαχείριση της Ζωής και του Θανάτου Μέρος 1ο

2012-07-20T07:29:00.000+03:00

πρόλογος της μονογραφίας

Μαθιουδάκης Γ.Α.

Η ανασκόπηση του ζητήματος της ηθικής αποδοχής και κοινωνικής αναγνωρίσεως της ευθανασίας καθίσταται επίκαιρη κι επιβεβλημένη, ιδίως επειδή η ευρεία κοινωνική του διάδοση, που εμφανίζει τάσεις διαμορφώσεως παγκόσμιας πρακτικής, έρχεται σε αντίφαση με την εντελώς περιορισμένη θεωρητική του τεκμηρίωση, αν εξαιρεθούν οι σχετικές συζητήσεις στα πλαίσια της ιατρικής ευθύνης ή αναφορικά με τα δικαιώματα των ασθενών (οπότε συνδέεται με την άσκηση του δικαιώματος αυτοκαθορισμού και τη συνακόλουθη δυνατότητά τους να καθορίσουν τον τόπο, τον τρόπο και το χρόνο του θανάτου τους). Το δοκίμιο αυτό βασίστηκε στην επεξεργασία της ιδέας ότι ευθανασία είναι η "επιδιωγμένη επίσπευση του θανάτου ενός βαριά πάσχοντος και χωρίς ελπίδα αναρρώσεως ασθενούς" και ότι πρόκειται για σύντμηση της επιθανάτιας αγωνίας του, που επιβάλλεται για ανθρωπιστικούς λόγους. Η μελέτη μας οριοθετήθηκε από την πρόθεση εκτιμήσεως του βαθμού, στον οποίο το ευθανασιακό αίτημα έχει ενσωματωθεί στα χαρακτηριστικά της σύγχρονης ζωής, τους τωρινούς τρόπους της σκέψης μας, τη σχηματοποίηση της κυρίαρχης γνώμης και των επιρροών της, έτσι, όπως έχουν διαμορφωθεί ως απόσταγμα της ανθρώπινης εμπειρίας, που αποκτήθηκε κατά την μακρά διαδρομή της ανθρωπότητας και, ιδιαίτερα, από τις νεωτερικές αντιλήψεις της αγοραίας μεταμορφώσεως της κοινωνίας.

Είναι αλήθεια ότι η Ανθρωπότητα διανύει δύσκολη και κρίσιμη εποχή, που απαιτεί την εξάσκηση όλων των πνευματικών και φυσικών δυνάμεών της στο έπακρο, καθώς όλοι, σχεδόν, συμφωνούν ότι διερχόμαστε μια περίοδο βαθιάς θεσμικής και ηθικής κρίσης, με ρηξικέλευθες κοινωνικές αλλαγές, που συνοδεύονται από μια επιστημονική και τεχνολογική επανάσταση, χωρίς προηγούμενο. Η προοδευτικά διευρυνόμενη κοινωνική ανοχή, έναντι ζητημάτων, όπως της ευθανασίας ή των αμβλώσεων, συλλαμβάνουν την ηθική και νομική επιστήμη να στέκει εμβρόντητη, όπως πάντα συμβαίνει με τα φαινόμενα, που στοιχίζονται ως κοινωνική πρακτική, πριν η ίδια κανοναρχήσει τις εξελίξεις τους. Βεβαίως η επιστήμη διακρίνει τα προβλήματα, που συνιστούν μελετητικά της αντικείμενα, βασισμένη στην εμπειρία και την παρατήρηση, ώστε πρέπει να προϋπάρχει μια κινητικότητα, πριν ευαισθητοποιηθεί με το εν λόγω φαινόμενο ή πρόβλημα, αλλά και η ευθανασία δεν είναι ένα κίνημα που ενεργοποιήθηκε εν κενώ, καθώς αναφύεται ως αποτέλεσμα ώριμων συγκυριών, οι οποίες πρέπει να αναζητηθούν, όπως πρέπει να εντοπισθούν και οι λόγοι, που κατέστησαν για παρατεταμένο διάστημα δυσδιάκριτες τις εν λόγω συγκυρίες.

Ως σκοπό της παρούσης μελέτης θέτουμε τη διερεύνηση των προϋποθέσεων, που ανέδειξαν και έφεραν το δίλημμα της ευθανασίας στο προσκήνιο του κοινωνικού ενδιαφέροντος, τους συμφραζόμενους στόχους, που συναρμόζουν τη δομή του, την κοινωνική προοπτική, που το κατέστησε επίκαιρο, αλλά και τη βαρύτητα των βλέψεων και επιδιώξεων, για χάρη των οποίων αναδύεται ως κοινωνικό πρόβλημα.

Η προσφυγή σε σωρεία δανειοδοτήσεων, κατά τη συγγραφή του παρόντος δοκιμίου, οφείλεται στο γεγονός ότι ο συγγραφέας του δεν ήταν πολιτειολόγος, ενώ χρειάστηκε να μελετηθεί η πολιτειακή υπόσταση της ευθανασίας ούτε νομικός, ενώ χρειάστηκε να προσεγγισθεί το νομικό δέον που τη φέρνει στην επικαιρότητα ούτε και, κυρίως αυτό, δεν υπήρξε ποτέ και ούτε επιθύμησε να υπάρξει βιο-ηθικολόγος, ενώ χρειάστηκε να δει τις βιο-ηθικολογικές παραμέτρους της. Σαν τους περισσότερους κλινικούς ιατρούς, οι ιδέες του συγγραφέα δεν χρειάζονται πάντα την παρόρμηση των τυπωμένων προτάσεων στους κόλπους των εγχειριδίων για να γεννηθούν, καθώς η σκέψη έχει ασκηθεί να διατρέχει μεγάλες αποστάσεις σε πολυδαίδαλους δρόμους "παρά την κλίνη του ασθενούς". Εκεί, που πολύ ορθά και πολύ γρήγορα πρέπει να συσχετίσει εμφανή, αφανή και δυσδιάκριτα δεδομένα και να λάβει αποφάσεις. Εκεί είναι το δοκιμαστήριο των στοχασμών του και αθροίζεται η επίπτωση των συνεπειών τους, εκεί κιόλας που, όχι σπάνια, η ευθανασία προβάλλει ως μια απελπιστική καταφυγή.

Μελετώντας την ευθανασία, κανείς οδηγείται σε μια μάλλον πολύπλοκη σύνθεση δικαιϊκών, δεοντολογικών, συνεπειολογικών και βιολογικών προβλημάτων, με την επίλυση των οποίων μόνο, μπορεί να προσεγγισθεί η σχέση μας με τη ζωή και τις πιθανές εξόδους της. Και η προσέγγιση των προβλημάτων αυτών προϋποθέτει διαμεσολαβήσεις από αντίστοιχες έννοιες των επιστημών αυτών, όπως ο εαυτός, ο άνθρωπος, το άτομο, η κοινωνία, το πρόσωπο, η συμπεριφορά, η αυτοδιάθεση και ο θάνατος. Ο συγγραφέας κατανοεί ότι, γράφοντάς το εξ ολοκλήρου μόνος, διατρέχει τον κίνδυνο, όχι μόνο να εκτεθεί σε μεροληπτικούς παρασυρμούς, ευνοώντας τις ερμηνευτικές θέσεις, που είχε υιοθετήσει ατομικά, ως απόθεμα εμπειρίας και ιδεολογικών κλίσεων και αφετέρου έναν άλλο, μεγαλύτερο, κίνδυνο που προέρχεται από τη συγκεκριμένη εργαλειακή χρήση του λεξιλογίου κάθε επιστήμης, καθώς συγκροτεί τα νοήματά της, χρησιμοποιώντας κοινόκτητες αλλά και ιδιωτικές λέξεις. Τόσο οι κοινόκτητες, όσο και, ιδίως, οι ιδιωτικές λέξεις περιαρμόζουν μια δέσμη εναλλακτικών εκδοχών σε κάθε νόημα, καθώς αυτό αναπαράγεται και δεν αντιγράφεται από ανθρώπινη αντίληψη σε αντίληψη. Με τον τρόπο αυτό, όμως η αλληλουχία των λέξεων είναι αναγκαστικά χαλαρή και οι παραγόμενοι συλλογισμοί πιο ενδοτικοί, με τα "μήπως", τα "ενδεχομένως" και τα "άραγε" να εξασθενούν τη στιβαρότητα των συμπερασμάτων.

Από την άλλη πλευρά, όμως, ο συγγραφέας πιστεύει ότι η σημασία των προσπαθειών του και η ευθύνη των ερμηνειών του κυμαίνεται κάπου στο φάσμα των πιθανών αναγνωστών του, οι οποίοι, όντες, επίσης, μη νομικοί, μη κοινωνιολόγοι, μη βιοηθικολόγοι, αλλά και μη ιατροί συναντούν τα πράγματα και τα φαινόμενα της κοινωνικής ζωής, όπως το ευθανασιακό αίτημα, ως φερτά φαινόμενα της εποχής τους, ως "νέες μόδες". Έτσι, η νομική, βιοηθική και κοινωνιολογική όψη της ευθανασίας συντίθεται από ενέργειες υποκειμένων με συγκεκριμένη κοινωνική ταυτότητα που δρουν, επιλέγουν και εκφέρουν τη βούλησή τους υπό συνθήκες, που συνυφαίνονται με τα τρέχοντα κοινωνικά, ιατρικά και βιολογικά δεδομένα. Ο συγγραφέας του παρόντος, όντας γιατρός, ως γιατρός μόνο θα μπορούσε, με καλύτερες προϋποθέσεις, να προσεγγίσει το θέμα του, χωρίς να υπόσχεται μια ανατρεπτική μεθοδολογία, γνωρίζοντας ότι για το θέμα αυτό έχουν μιλήσει τόσοι έξοχοι διανοητές. Έχει σχεδόν τη βεβαιότητα ότι η δική του συμβολή θα είναι οπωσδήποτε μικρής αξίας, αλλά την αποφάσισε όχι γιατί πιστεύει ότι κάτι λείπει που μπορεί να το εισφέρει, αλλά από την επιθυμία του να θέσει ερωτήματα, ακόμη και κάποια τολμήματα, που μπορεί να αποδειχθούν αφελή ή ανάρμοστα στον πειθαρχημένο φιλοσοφικό λόγο. Αλλά μια τέτοια προσέγγιση ίσως αποδεικνυόταν και ωφέλιμη, στο κάτω-κάτω, επειδή η βιβλιογραφία βρίθει νομικών, ηθικολογικών και φιλοσοφικών κρίσεων, που αφορούν στην ευγονική, την ευθανασία, τις αμβλώσεις, τον γονιδιακό έλεγχο ή άλλες μορφές επιδιωγμένου θανάτου, που αποτελούν άριστο, πράγματι, υπόστρωμα διεξαγωγής φιλοσοφικών διαξιφισμών. Από τις διεπιστημονικές αυτές ανασυνθέσεις, πιστεύουμε ότι κερδίζει κάθε επιμέρους επιστήμη, σε βαθμό που έκανε τον Breakman [18] να συντάξει μια ρηξικέλευθη πρόταση: "η ιατρική ερμηνεύει νομικά νοήματα, ενώ το δίκαιο ερμηνεύει ιατρικά νοήματα και στάσεις". Κάθε άνθρωπος, γράφει ο Χομπς επιθυμεί αυτό που του φαίνεται καλό και αποφεύγει εκείνο, που του φαίνεται κακό, αλλά αυτό που αποφεύγει πάνω απ΄ όλα είναι το χείριστο από τα φυσικά δεινά, δηλαδή η αρρώστια και ο θάνατος. Ο ανθρώπινος πόνος είναι το καλύτερο σχολείο για τη φιλοσοφία και τα παρακλάδια της, όπως η κοινωνιολογία, η νομική και η ηθική, καθώς συνιστά μια ανατροπή, με εντοπίσιμες ηθικές συνέπειες που συνεπάγονται έκπτωση στην ιστορική (ατομική και κοινωνική) πορεία του ανθρώπου. Ο συγγραφέας του παρόντος, δεν γνωρίζει, για την ώρα, ως υποκείμενο, τι είναι πόνος, εκτός μερικών φευγαλέων δειγμάτων του. Βλέπει, όμως, τη βάναυση τρομακτικότητά του, καθημερινά στο πρόσωπο των ασθενών του. Οι υγιείς δεν μπορεί να γνωρίζουν τι είναι ο πόνος ως υποκειμενικότητα. Γνωρίζουν όμως, καλά, τι είναι ως αντικειμενικότητα: είναι οργή και ενοχή, μαζί. Ως οργή, παρωθεί τον άνθρωπο σε επιθετική αναμέτρηση μαζί του, ("να παίρνεις τα όπλα ενάντια σ΄ένα πέλαο βάσανα και αντιχτυπώντας να τους δίνεις τέλος")[1], αλλά ως ενοχή, τον συρρικνώνει σε μεμψίμοιρο ανθρωπάκι, που τον οδηγεί στην κατάφαση της ευθανασίας.

Η Ιπποκρατική Ιατρική διακηρύσσει με κρυστάλλινη σαφήνεια ότι παραμένει προσηλωμένη στην αρχή να ενεργεί σύμφωνα με το μέγιστο συμφέρον του ασθενούς, να λειτουργεί "επ΄ωφελείη καμνόντων", που συγκεκριμενοποιείται σε δύο ηθικά ανειλημμένες υποχρεώσεις του ιατρού, ιδιαίτερα σαφείς και αναλλοίωτες με το πέρασμα των αιώνων: (α) την επιβράδυνση της ελεύσεως του θανάτου [και όχι την επίσπευσή του υπό οποιεσδήποτε προϋποθέσεις, σκοπιμότητες ή δικαιολογήσεις] και, (β) την ανακούφιση από τον πόνο. Πραγματικά, ο ιατρός, από τη στιγμή που αναλαμβάνει την περίθαλψη ενός αρρώστου, δεν έχει απλώς υποχρέωση θεραπείας, αλλά και υποχρέωση να λαμβάνει όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα και να εφαρμόζει στον ασθενή του κάθε μέθοδο ή τεχνική, ώστε ο τελευταίος να μην υποφέρει, ακόμη και όταν η μοίρα του έχει ξεφύγει από τον ιατρικό έλεγχο. Ο έλεγχος του πόνου αποτελεί παγκόσμια απαίτηση των ασθενών, ανεξάρτητη από φυλή και κουλτούρα και εποχή. Για τον λόγο αυτό θεωρείται πρώτιστο καθήκον του γιατρού. Εξάλλου ο "όφις", που εξακολουθεί να αναρριχάται στην ιατρική βακτηρία, ως παγκόσμιο έμβλημα της Ιατρικής Τέχνης και Επιστήμης, συμβολίζει το καθήκον της καταστολής του πόνου και των δεινών, που η αρρώστια προκαλεί στον πάσχοντα. Όταν ο ασθενής γνωρίζει πως θα πεθάνει δεν ανακουφίζεται από την ιατρική παρουσία για κανέναν άλλο λόγο, παρά μόνο διότι γνωρίζει πως στην πορεία του προς τον θάνατο θα συνοδευτεί, ως το τελευταίο βήμα, από μιας καλής προαιρέσεως παρουσία.

Τα ιατρικά, ηθικά και νομικά ζητήματα που αφορούν στην αποδοχή της εκούσιας, μη εκούσιας ή ακούσιας ευθανασίας, με την ενεργητική ή παθητική εκδοχή της, αποτελούν αντικείμενα εντόνων συζητήσεων και διαμάχης των τελευταίων πενήντα ετών, παρ΄ όλο ότι η ευθανασία είτε ως μέσον ευγονικής παρεμβάσεως και βελτιώσεως της ευκοσμίας των κοινωνιών ή για λόγους ευσπλαχνίας ή, τέλος, για εξοικονόμηση πόρων, ουδέποτε αποκλείσθηκε ως ενδεχόμενο ήδη από τις αρχαϊκές κοινωνίες. Η γνώμη της ιατρικής λοιπόν πρέπει να ακουστεί με προσοχή στις διαβουλεύσεις περί τη νομιμοποίηση της ευθανασίας, ως προαιρούμενου θανάτου, επειδή την κινητοποιεί η απελπισία από τον πόνο και την ακαταβίωτη ζωή και συμπαραστέκεται σε κάθε άνθρωπο κατά την ηρωική και πένθιμη πορεία του προς το θάνατο. Όταν ο ιατρός δεν μπορεί να θεραπεύσει την πάθηση είναι ηθικά υποχρεωμένος τουλάχιστον να συνδράμει στην παρηγόρηση του ασθενούς και να συμβάλει στην καταπράυνση του πόνου. Και όταν τίθεται το αγωνιώδες δίλημμα της ευθανασίας, ως λυτρωτικό εγχείρημα, όλοι τότε στρέφουν το βλέμμα τους προς το ιατρό. Η ιατρική τέχνη συνταράσσεται, μπροστά στο συγκλονιστικό δισταγμό: Μπορεί η εκπλήρωση του καθήκοντος "επ΄ωφελείη καμνόντων", να οδηγήσει τον ιατρό ως το έσχατο μέτρο, προκειμένου να σκοτώσει τον πόνο, να φτάσει μέχρι την απόφαση της θανάτωσης του φορέα του; Σε τελευταία ανάλυση, η απόφανση περί εφαρμογής ή μη ευθανασίας παραμένει μια απελπιστικά αποκλειστική ιατρική απόφαση.

[1] Shakespeare: Amlet

Ιδιώτης σημαίνει πολίτης ή ηλίθιος, πράγμα που τείνει να είναι το ίδιο

2012-07-18T18:10:00.003+03:00

Μαθιουδάκης Γ.Α. MD, phD

Πραγματοποιήθηκε η διακαής επιθυμία του πολιτικού συστήματος να υπάρξει ....πολυσυλλεκτική Κυβέρνηση, μέσω μεθόδων προβολής εξωραϊσμένων προγραμμάτων και βολικής ερμηνείας της λαϊκής ετυμηγορίας.
Όλοι ανησυχούν, τώρα, ότι το πτωχευτικό πρόγραμμα της χώρας και των πολιτών της, που είχαν καταστρώσει και εκτελούσαν αδίστακτα οι προηγούμενες 2 Κυβερνήσεις εξελίσσεται κανονικά, ώστε οι εκλογές δεν έπαιξαν κανένα ρόλο στη χάραξη πολιτικής, αλλά είχαν μόνο επικοινωνιακό χαρακτήρα και αποστόμωσε κάποιους γκρινιάρηδες περί δήθεν σκωροφαγωμένης δημοκρατίας.Τώρα, πιά, μπορούν να κάνουν τα μεταξύ τους συμφωνηθέντα, με την ..."άδεια" της Δημοκρατίας και του επίμονα φιλοθεάμονος κοινού. Η Δημοκρατία επιβεβαιώθηκε και όλα συνεχίζουν να "βαίνουν καλώς", σύμφωνα με το προδιαγεγραμμένο σχέδιο. Έτσι, η αναδιαπράγματευση έγινε "ανδιαπραγμάτευση, στο μέλλον", το "δεν θα υπάρξουν περικοπές" έγινε "άρον-άρον περικοπές", και η "αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας" έγινε "ξεπούλημα εδώ και τώρα... που θα συνέχιζε χωρίς απόκλιση την ολοκλήρωση του λαοκτόνου προγράμματος της προηγούμενης ...μονοσυλλεκτικής... Κυβέρνησης, αντί να προβεί σε μοντάρισμα ενός κράτους αποτελεσματικού, οικονομικά οριοθετημένου και επιτελικού, έχει, ήδη πλήρως, αποκαλυφτεί.

Με πρόφαση, αλλά όχι ειλικρινή πρόθεση, [α] να καταργήσουν Φορείς και Οργανισμούς, χωρίς αντικείμενο, όπου, όμως, σταυλίζονται αποσπάσματα κομαμτικού στρατού, [β] να αποκτατικοποιήσουν λειτουργίες και δομές που ναι μεν δεν απαιτούν κρατική εποπτεία και διαχείριση, αλλά εξυπηρετούν, πάντως, στόχους επικρατήσεως του τρέχοντος ανοίκειου και αναποτελεσματικού πολιτικού προσωπικού, μέσω του οποίου, μόνο, μπορούν να ικανμοποιούν τις επιδιώξεις τους, [γ] να αναδιαρθρώσουν τις δημόσιες σε όργανα εξυπηρετήσεως των πολιτών και όχι μέσα καταπιέσεώς και υποταγή τους,

προχωράνε ακάθεκτοι στην υλοποίηση και των υπολοίπων σταδίων ερημοποιήσεως μιας χώρας κι ενός άφρονος λαού που τους άφηνε επί δεκαετίες να μεθοδεύουν συστηματικά την απορρύθμισή του.
Ισχυρίζονται ανερυθρίαστα ότι με την "παρόλα" των εκλογικών αναμετρήσεων διευθετήθηκε το "ζήτημα κρίσης εμπιστοσύνης προς την Κυβέρνηση, τα κόμματα, τη Βουλή και τους δημόσιους θεσμούς εν γένει".
Και εμείς ρωτάμε απορημένοι: Δηλαδή πως ακριβώς οι πολίτες πλέον εμπιστεύονται ένα αποδεκατισμένο σύστημα Υγείας, στο οποίο υπηρετεί απλήρωτο προσωπικό, στερείται στοιχειδών αναλωσίμων, καθιστά αδύνατη την πρόσβαση σε οποιουδήποτε κόστους έγκαιρη θεραπεία; Πως ακριβώς εμπιστεύονται ένα αποπροσανατολισμένο εκπαιδευτικό σύστημα, στο οποίο η χρηματοδότητση για έρευνα συναποφασίζεται με κάποιον δημοτικό σύμβουλο δήμου που έτυχε να κείται πλησίον του Πανεπιστημίου; Πως ακριβώς θα εμπιστευτεί τις μεταφορές όταν θα έχουν χαριστεί σε ιδιώτες, οι οποίοι θα παίξουν το παιχνίδι (μπορεί να είναι και οι ίδιοι) που έπαιξαν οι "παραχωρησιούχοι" (sic) που άρπαξαν τους εθνικούς δρόμους, φύτεψαν παντού διόδια και...έκτοτε, μαζεύουν δίφραγκα, αναστέλλωντας της εκτέλεση των υποχρεώσεών τους πίσω από το πρόσχημα μιας τσιριμόνιας, για την οποία παρέπεμψαν το κράτος σε αέναες δικαστικές διαμάχες.

ΌΧΙ!!!
Η αλήθεια είναι ότι πέρασαν στην τρίτη φάση πλήρους αποψιλώσεως της ελληνικής οικονομίας, που αποσκοπεί να καταστήσουν τους πολίτες ιδιώτες (idiots), δηλαδή πάσχοντες από επίκτητη ιδιωτεία, να τους κάνουν να αποδέχονται αδιαμαρτύρητα τη σταδιακή καταδίκη τους, ως άτομα και εθνική συλλογικότητα, νομίζοντας ότι είναι ένας σύντομος εφιάλτης που θα περάσει και ότι γρήγορα θα ανατείλει πάλι η ημέρα που θα τρώμε ανέλεγκτα, θα τρέχουμε στα βουλευτικά γραφεία για ρουσφετάκια στιγμής (π.χ., να πάρουμε πάσσο για τις αστικές συγκοινωνίες...κ. 'α. κουφά, με τα οποία επίδιδονται οι χιλιάδες μετακλητοί δημόσιοι υπάλληλοι των πολιτικών γραφείων, αντί να επεξεργάζονται μέτρα, νομοθετικά σχέδια και διαγράμματα ροής....

μποσόνιο: το σωματίδιο του θεού

2012-07-08T03:20:00.000+03:00

Μαθιουδάκης Α. Γ.

Μάθατε τα νέα; Βρέθηκε το ...σωματίδιο του Θεού! Τώρα γνωρίζουμε τι συνέδεσε ένα μόριο Η2 και ένα μόριο Ο2, προέκυψε νερό, που συνδέθηκε με Ν2 και C, και σχηματίστηκε πρωτεΐνη, που άρχισε να συστέλλεται.. να κινείται.. "αοίδιος κίνηση"... να σκέφτεται.. να αισθάνεται.. να ερωτεύεται!! Οι πρωτεΐνες πειθάρχησαν σε κώδικες πολλαπλασιασμού και ειδικεύσεως. Οργανώθηκαν σε έμβια όντα, που έδωσαν στρατούς κατιόντων, κατέβηκαν από τα δέντρα, πάλαιψαν... έκαναν κοινωνίες, βρήκαν τα γράμματα, τις τέχνες και ...τα όπλα.... με τα οποία φαγωνόντουσαν.... ώσπου, μερικές φορές, κόντεψαν να ξεκληρισθούν. Κάθε φορά, γλύτωναν -με άγνωστο τρόπο- την αλληλοεξόντωση.

Αφού μπερεδεύτηκαν επί αιώνες -και ακόμη δεν έχουν ξεδιαλύνει κάτι- ανάμεσα στα "κτιστά" και τα "ακτιστα" στην αναλογία του όντος και την αναλογία της πίστεως, ανακάλυψαν πολιτικά συστήματα που έθεσαν αλλήλους σε κατάσταση υπαγωγής. Έφεραν τον παράδεισο εδώ κάτω στη γή.. Τον συσκεύασαν, τον εμφιάλωσαν και άρχισαν να τον πουλάνε ως είδος εν ανεπαρκεία, με ΦΠΑ και τέλος πολυτελείας. Επινόησαν την περιουσία, με την οποία αγόραζαν παράδεισο. Έκαναν νόμους με τους οποίους καθόριζαν ποιός δικαιούται να έχει προνόμια, οφέλη και κέρδη και ποιός όχι. Οι πρώτοι οργάνωσαν έτσι τις κοινωνίες τους, ώστε αυτοί που είχαν προνόμια και ωφέλη, προοδευτικά βρέθηκαν με ακόμη περισσότερα προνόμια και οφέλη και αυτοί που είχαν λιγότερα,, βρέθηκαν με ακόμη λιγότερα. Ύστερα, αυτοί με τα προνόμια μειώθηκαν τον αριθμό, ενώ εκείνοι που δεν είχαν γινόντουσαν ολοένα περισσότεροι. Βρέθηκαν μερικοί με ...νοητικές διαμαρτίες.. Γράψανε για "κοινωνικά συμβόλαια" (Ζ.Ζ. Ρουσώ), "ψυχανάλυση" (Σ. Φρόϋντ), για το "κεφάλαια", (Μαρξ) και τον καπιταλισμό (Μαξ Βέμπερ). Ύστερα εμφανίστηκαν κατεργαραίοι. Τα ανακάτεψαν όλα μαζί και έφτιαξαν τα δομημένα ομόλογα, τα πολιτικά θεάματα και τα δόγματα του shock.

Το μποσόνιο είναι το σωματίδιο "ο Θεός" επειδή δίνει μάζα στα στοιχεία. Μόνο η μάζα έχει σημασία. Δομημένες ομολογίες και υποταγή στην ύλη. Ούτε που θυμούντασι ότι ο Θεός, σε όλες τις Θρησκείες του Κόσμου, είναι Θεός των συναισθημάτων, των συλλογισμών. Μποσόνιο: Ένας Θεός στα μέτρα τους. Και το σημαντικότερο ιδιοκτήτης αυτής της ανακάλυψης, εκείνος που χρηματοδότησε τη σχετική έρευνα, θα είναι ο κτήτωρ του Δημιουργού του Κόσμου. Σπόνσορας και κτήτωρ του θεού και ο ο νόμιμος νομέας του.

Τι μάθαμε από τη σημερινή ανακάλυψη; ότι η μάζα είναι το παν. Αυτός που τη παρέχει είναι το σωματίδιο "θεός". Και η μάζα ανήκει. Και παρέχεται με κριτήρια. Χημικά, φυσικά, πολιτικά. Επομένως, ακόμη και εκείνοι που επέλεγαν μεταφυσικές διαφυγές, τώρα ο δρόμος τους έκλεισε.
Η πρόσβαση στη χάρη του Θεού έχει εισιτήριο.

30 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Σπιρομετρήσεως

2012-06-25T18:07:00.000+03:00

Μαθιουδάκης Α. Γεώργιος, Συντονιστής Διευθυντής Πνευμονολογκής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Νικαίας

Η 30^η Ιουνίου έχει θεσπισθεί ως παγκόσμια ημέρα της σπιρομέτρησης, μιας εξέτασης εκτιμήσεως της αναπνευστικών εφεδρειών κάθε ατόμου. Είναι ακριβής, φτηνή, προσιτή και περιεκτική διαγνωστική και προληπτική μέθοδος που αφορά στη λειτουργία της αναπνοής.

Η σπιρομέτρηση αποτελεί πρώτης γραμμής διαγνωστική μέθοδο, καθώς παρέχει χρήσιμες πληροφορίες, όπως η κλινική εξέταση, η μέτρηση της αρτηριακής πιέσεως, το ηλεκτροκαρδιογράφημα, η μέτρηση λιπιδίων, σακχάρου, ουρίας και κρεατινίνης αίματος. Και, ιδιαίτερα, σε επίπεδο πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, αποτελεί διαγνωστική μέθοδο που πρέπει να διατίθεται με άλλα επιπέδου Κέντρου Υγείας ή εξωτερικού, δημόσιου ή ιδιωτικού ιατρείου. Με τη σπιρομέτρηση μπορεί να εκτιμηθεί η επάρκεια του αναπνευστικού συστήματος στο να ανταποκρίνεται στις ευρείες αυξομειώσεις των μεταβολικών απαιτήσεων του οργανισμού, να παρέχει, δηλαδή, κάθε στιγμή, όσο οξυγόνο χρειάζεται ο οργανισμός, ανάλογα με τη λειτουργική φάση στην οποία ευρίσκεται, ή να απάγει ολόκληρη την ποσόστητα του διοξειδίου του άνθρακος, που κατά τη δραστηριότητα αυτή παράγεται.

Με τη σπιρομέτρηση μετρώνται οι όγκοι αέρος που εισπνέονται και εκπνέονται από τους πνεύμονες, η ταχύτητα ροής, υπό την οποία τελείται η εισπνοή και η εκπνοή και ο χρόνος που οι πνεύμονες χρειάζονται για να ολοκληρώσουν τον αναπνευστικό τους κύκλο. Με την εξέταση αυτή, και πληροφορίες από τους ποιοτικούς και ποσοστικούς χαρακτήρες των διαφόρων αναπνευστικών –και όχι μόνο- συμπτωμάτων, τις απεικονιστικές εξετάσεις του θώρακος και την μέτρηση του οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακος που εμπεριέχονται στο αρτηριακό αίμα, επιχειρείται η προσέγγιση της διαγνώσεως, δυνητικά κάθε κατηγορίας πνευμονοπάθειας και πληθώρας παθήσεων εκτός του αναπνευστικού. Μεταξύ των τελευταίων, του καρδιαγγειακού συστήματος, του ερειστικού, του θυρεπειδούς, του αιμοποιητικού.

Συνεισφέρει, ακόμη, στον προσυμπτωματικό έλεγχο διαφόρων παθήσεων, που δεν έχουν ακόμη λάβει τόση έκταση, ώστε να υποσημαίνονται με την παρουσία συμπτωμάτων ή άλλων παθολογικών εκτροπών βιολογικών παραγόντων, που ελέγχονται μέσω εξετάσεως αίματος ή άλλων βιολογικών υγρών. που υποχρεώνουν τον πάσχοντα σε αναζήτηση ιατρικής βοήθειας. Επιπλέον, με την εξέταση αυτή, αποτιμάται η θεραπευτική επίδοση των φαρμακολογικών παραγόντων που χορηγήθηκαν για την ανακούφιση συμπτωμάτων ή τη θεραπεία παθήσεων. Εισφέρει, επίσης, στο διαφορισμό παθήσεων άλλων εκτός του αναπνευστικού, επειδή τα συστήματα που προσβάλλονται συμμετέχουν με τον έναν ή άλλο τρόπο στη διαμόρφωση επαρκούς και κατάλληλης ποιότητας αναπνοής. Μεταξύ αυτών, παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος αντανακλούν σε έκπτωση της αναπνευστικής λειτορυγίας, επειδή η αναπνοή ολοκληρώνεται με τη βοήθεια δράσεως άθικτων μυών, συμφυόμενων σε υγιά σκελετικά όργανα. Η σπιρομέτρηση είναι αναγκαία εξέταση στα πλαίσια του προεγχειρητικού ελέγχου, αφού παρέχει πληροφορίες, για τη μετεγχειρητική πορεία των ασθενών που χειρουργήθηκαν στην κοιλιά -κυρίως- ή στην κάτω πύελο, το λαιμό ή το κεγφάλι. Τέλος, η σπιρομέτρηση χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της επικινδυνότητας του εργασιακού και ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος, καθώς επίσης και σε ποικιλία ιατρονομικών ζητημάτων.

Σε σπιρομέτρηση μπορεί να υποβληθεί κάθε άτομο, ακόμη και πολύ μεγάλης ή πολύ μικρής ηλικίας, που έχει την ικανότητα να συνεργαστεί με τον Ιατρό ή νοσηλευτή που διενεργεί την εξέταση.

Η σπιρομέτρηση εισήχθη στην κλινική πράξη το 1848, όταν ο Hutchinson σχεδίασε ένα όργανο, παραπλήσιο με τα σύγχρονα υγρά σπιρόμετρα, με το οποίο "ισχυριζόταν" ότι μπορούσε να διαγνώσει τη φυματίωση, τη μάστιγα της εποχής, που αποδεκάτιζε ολόκληρες κοινωνίες. Ασφαλώς ο ευφυής εκείνος ιατρός δεν μπορούσε να διαγνώσει τη φυματίωση, μπορούσε όμως, να αποτυπώσει την απώλεια αναπνευστικής εφεδρείας των ασθενών του, η συντριπτική αναλογία των οποίων έπασχαν από φυματίωση. Θεωρούσε, έτσι, ότι κάθε έκπτωση της αναπνευστικής λειτουργίας ήταν απότοκη προσβολής από φυματίωση, και συνηθέστατα δεν έπεφτε έξω, λόγω της μεγάλης διαδόσεως του νοσήματος στην εποχή του.

Στην Πνευμονολογική Κλινική του Νοσοκομείου Νικαίας διενεργούνται όλες οι μορφές σπιρομετρήσεως, και οι Πνευμονολόγοι του Νοσοκομείου έχουν συγκομίσει τεράστια πείρα στην προσυμπτωματική και συμπτωματική διαγνωστική σπιρομέτρηση. Κατά περιόδους, Η Πνευμονολογική Κλινική πραγματοποιεί εξορμήσεις, υπό την αιγίδα όμορων Δήμων για το προσυμπτωματικό σπιρομετρικό έλεγχο των πολιτών της υγειονομικής περιφέρειας που δραστηριοποιείται το Νοσοκομείο Νικαίας.

semper idem (πάντα τα ίδια)

2012-06-12T19:00:00.003+03:00

Μαθιουδάκης Γ.Α

Το προεκλογικό αφήγημα των πολιτικών που παριστάνουν τους μνηστήρες της νέας Κυβερνήσεως είναι άχρωμο και εκφέρεται βαταριστικά. Οι κομματικοί εκπρόσωποι, στα τηλεπαράθυρα, αντί να μιλάνε για τα προγράμματά τους, να τα εξειδικεύουν, να τα καθιστούν εύληπτα στον απλό, ανώνυμο πολίτη, αντί να εντοπίζουν και να παρουσιάζουν τις προσωπικότητες εκείνες -όχι τους κομματάνθρωπους- που θα κληθούν να συμβάλουν στο δύσκολο εγχείρημα ανσυγκρότησης της Χώρας, μετά τον καταστρογικό τυφώνα των τελευταίων ετών, καταφεύγουν σε μεταξύ τους αντιμαχίες για ασήμαντα πράγματα, σαν τα ζευγάρια των ηλικιωμένων που τσακώνονται συνεχώς, ενώ έχουν από χρόνια ξεχάσει το λόγο....
Οι πολίτες γνώρισαν στο πετσί τους τι είναι μνημόνια, CDS, δανειακές συμβάσεις, ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Είναι ανεργία, ανασφάλιστη απασχόληση, βίαιη αρπαγή δεδουλευμένων, υπεξαίρεση αποθεματικών, κούρεμα μικροαποταμιεύσεων. Είναι Νοσοκομεία άδεια από προσωπικό, μεθόδους, εξοπλισμό. Είναι σχολεία με εγκάθετη ιδεολογική σύγχυση και επινοημένη οργανωτική ακαταστασία: ηλεκτρονικοί διαδραστικοί μαυροπίνακες και.. φωτοτυπίες. Είναι ξεσπίτωμα και θάνατος. Πολύς θάνατος: οικονομικές αυτοκτονίες, δολοφονίες, εκτρώσεις.
Είναι Οργή και ενοχή, μαζί.
Ως οργή τους παρωθεί σε επιθετική αναμέτρηση μαζί τους: "να παίρνεις τα όπλα ενάντια σ΄ένα πέλαο βάσανα και, αντιχτυπώντας τα, να τους δίνεις τέλος" (Σαίξπηρ: Άμλετ). Αλλά ως ενοχή τους συρρικνώνει σε μεμψίμοιρα ανθρωπάκια, τους οδηγεί, φοβισμένους, στο να αφεθούν στη μοίρα τους. Κι ας καταλαβαίνουν ότι δεν είναι μια μοίρα αντάξιά τους. Οι πολίτες ελεηνολογούν τη μοίρα τους, αισθάνονται πιασμένοι σ΄ένα αδιόρατο δίχτυ, που τους απονευρώνει, όπως τον ξωμάχο, που ένα σχεδόν αδιόρατο δήγμα φιδιού έχυσε στο κορμί του τόνους παραλυτικής νευροτοξίνης. Και παραμένουν ακίνητοι, αποσβολωμένοι. Στα "εντός και επί τα αυτά". Δυσπιστούν σε κάθε αλλάγη.

Γιατί μέχρι τώρα, οι "εν κυμβάλοις εύηχοις και αλλαλαγμών" πολυδιαφημισμένες αλλαγές, πολλών προεκλογικών αναμετρήσεων, δεν απέληγαν παρά σε βαθύτερη φτώχεια, οπισθοδρόμηση, αποδεκατισμό της κοινωνικής συνοχής διάσταση ανάμεσα στους πολλούς αδίκως φτωχότερους και τους λίγους, ανεξήγητα πλουσιότερους. Σε ολοένα πιό απροκάλυπτη επικράτηση του κραταιού κόμματος στην ολοένα πιό ανίσχυρη και αποδεκατισμένη κοινωνία των πολιτών. Όλη η έγνοια των "μεταρρυθμιστών" δεν ήταν παρά ποιός -και για χάρη ποιού- η ελληνική κοινωνία θα φορτωθεί περισσότερο χρέος, μέσω δανείων, που μετετρέποντο αμέσως σε ιδιωιτκά κεφάλαια και εδαπανώντο για τη συνέχιση του τρυφηλού βίου του εσμού των χρυσοκανθάρων της εξουσίας. Ναι είναι αλήθεια ότι170 δισεκατομμύρια ευρώ, τα οποία υποτίθεται ότι θα αναζωογονούσαν την Ελλάδα, δεν έφθασαν ποτέ στα ταμεία της χώρας. Κατέληξαν στις γερμανικές και γαλλικές τράπεζες! Οι Έλληνες καλούνται να πληρώσουν για κάτι που δεν προκάλεσαν οι ίδιοι (

Ναι! Ο ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ είναι πρώτης προτεραιότητας ηθικό, νομικό, οικονομικό και ψυχολογικό ζήτημα στην Χώρα. Χωρίς απολογισμό και εκκαθάριση, χωρίς απόδοση ηθικών ευθυνών, χωρίς εντοπισμό των διακινητών πακτωλού χρημάτων, ώστε να απαιτηθεί η εκτόπισή τους από τα κοινά, δεν είναι δυνατόν να συμβεί καμμιά πρόοδος σ΄αυτή την αναξιοπαθούσα πατρίδα, εργατικών και δημιουργικών, αλλά γελασμένων, πολιτών.
Οι "καιροί ού μενετοί". Πρέπει, τώρα, πριν τις επερχόμενες εκλογές να θέσουμε κριτήρια με βάση τα οποία θα επιλέξουμε που θα δώσουμε τη ψήφο μας. Και στα κριτήρια αυτά δεν περιλαμβάνεται ούτε η πατροπαράδοτη ένταξή μας σ΄ένα κόμμα, ούτε η ιδιοτελής εξάρτησή μας, από μια διοικητική διευκόλυνση που δεχτήκαμε ή προσδοκούμε ούτε η συμμόρφωσή μας στους κεχράκτες των ΜΜΕ. Αυτή -τουλάχιστον- τη φορά πρέπει να ψηφίσουμε ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΑ.

Η Αγορά. Τί είναι; πόθεν έρχεται;

2012-06-06T18:44:00.001+03:00

Μαθιουδάκης Γ.Α.

Επέσαμε θύματα εξιλαστήρια

Του περιβάλλοντος της εποχής

Κ. Καρυωτάκης: Όλοι μαζύ

Δεν θα υπάρχει κανείς φαντάζομαι που να αμφισβητεί το σωκρατικό μας δικαίωμα να ελέγχουμε κριτικά τα δρώμενα γύρω μας, μέσα στο σχεδόν απόλυτο σύστημα συγκεντρωτικής ετερορρυθμίσεως της σύγχρονης κοινωνίας μας. Όχι για να εμφανιστούμε ως μια από τις επίμονες οχλήσεις της, αλλά για να επιβεβαιώσουμε το κυριαρχικό μας ατομικό δικαίωμα να διαμορφώνουμε ελεύθερα τη γνώμη μας και να την υποστηρίζουμε χωρίς κανένα δισταγμό και χωρίς να μας απειλεί καμμιά συνέπεια.

Στη μακραίωνη διαδρομή του το ανθρώπινο γένος διδάχτηκε πολλά, ξέχασε, όμως και πολλά. Διέγραψε κάμποσα· αλλοίωσε, συσκότισε, παράφρασε, κακοφόρμησε τα περισσότερα αποσκoπώντας στην ποδηγέτηση της ύλης, του χώρου, του χρόνου, στην επικράτηση της τεχνολογίας. Η προηγούμενη κοινωνία, η βιομηχανική, έδωσε στην ανθρωπότητα μεγάλα επιτεύγματα πολλαπλασίασε τις διαστάσεις κι ελαχιστοποίησε το χώρο, αυξάνοντας ιλιγγιωδώς τις ταχύτητες πλάτυνε το χρόνο, μειώνοντας τις αποστάσεις και έφτιαξε ένα άλλο περιβάλλον, στο οποίο η φύση δεν κανοναρχεί πλέον τη ζωή ούτε οριοθετεί τις δράσεις. Νέες επιστήμες μπήκαν στο παιχνίδι απαιτητικά, θέλοντας και σε μεγάλο βαθμό κατάφεραν να αλλάξουν τους όρους του: Η Ζωή, για παράδειγμα, δεν είναι πιά κατι το ανεξήγητο, ένεκα του οποίου δεν είχαμε επιλογή, παρά να φοβηθούμε το Δημιουργό της και να υποταχθούμε στους επι γής αυτόκλητους εκπροσώπους του. Με τη μέχρι πρότινος αδύνατη, αλλά και ανεπίτρεπτη, διείσδυση του ανθρώπινου βλέμματος μέσα στο γονιδίωμά της επέτρεψε στον ανθρώπινο νου να επανεξετάσει τη σχέση του με το Θεό, που, χάνοντας τα μεγάλα μυστικά του, έγινε πιό εγκόσμιος, πιό δεκτικός στις υποκλίσεις μας, όσο εμείς οι ίδιοι ενθραρρυνθήκαμε να επαναπροσδιοριστούμε έξω από το φόβο, στις υπώρειες των διεκδικήσεων. Είναι αλήθεια ότι ο Θεός, ως μέθοδος υποταγής, είχε ήδη χάσει τη δυναμική του. Έπρεπε να επινοηθεί κάτι άλλο και να να ξαναρχίσει το παιχνίδι από την αρχή.

Στα επιτεύγματα των επιστημών -που ο λαοπρόβλητος Προμηθέας έκλεψε από τον Δία για να σωσει τους ανθρώπους από το σχέδιο αφανισμού τους, το σημαντικότερο υπήρξε βέβαια, η αντικατάσταση της σωματικής προσπάθειας από τη μηχανή, γεγονός που διαφαίνεται περίπου ξεκάθαρα στην παρούσα μεταβιομηχανική εποχή. Εδώ, όμω,ς εισέρχεται στο παιχνίδι η οικονομολογία και το ανατρέπει. Εφεξής, τα επιτεύγματα των επιστημών και της τέχνης δεν είναι αυτοδίκαια κτήμα των δημιουργών της, του Λαού, αλλά μιας αυθαίρετα παρεμβλημένης εξουσίας, η οποία ανέλαβε να καθορίζει τη διανομή της ευημερίας, που οι ανακαλύψεις του ανθρώπου πέτυχαν για τον ίδιο. Αυτή είναι η Αγορά και η μεταβιομηχανική κοινωνία που διαμορφώθηκε, η κοινωνία της αγοράς.

Η κοινωνία αυτή άφησε [χωρίς να αγνοούμε και τα –λιγότερα πάντως απ΄ όσα διαλαλούνται- καλά] πολλά δεινά στην ανθρωπότητα. Το στυγνότερο: η ένταξη των πάντων στους αδυσώπητους, απάνθρωπους νόμους της: της πιο περίτεχνης υποτέλειας, που απλώνει το πέπλο της απ΄άκρη σ΄άκρη στην οικουμένη. Η Αγορά, αφού διαίρεσε την κοινωνία σε δανειοδότες-επικυρίαρχους και δανειολήπτες-υποτελείς, εξορμά στο επόμενό στάδιο αλλοτριώσεως, τη διάκρισή της, δηλαδή, σε κοινωνία των "δικαιούχων συσσιτίων" και στην κοινωνία της αφθονίας. Δυστυχώς η παρατήρηση ότι άλλοι παράγουν τον πλούτο και άλλοι τον διαχειρίζονται και τον νέμονται επαληθεύεται, με συνέπεια τη βαθιά ρήξη της κοινωνικής συνοχής.

Από την οπτική της αγοράς αντικρύζονται και εξηγούνται όλες οι διαστροφές, οι στρεβλώσεις, οι ασσυμετρίες και η παρακμή του πολιτισμικού μας γαλαξία. Και στον ορίζοντά της προοιωνίζεται και εικάζεται απειλητικά ο τόνος της ξεπεσμένης εποχής μας, τα ιδεώδη του ωφελιμισμού, και της απανθρώπησης, το κράτος της σύγχυσης και του παραλογισμού. Γιατί η αγορά δεν είναι μόνο διαχείριση αγαθών. Είναι η αλλοτρίωση κάθε αρχής που δεν εξυπηρετεί τις επιδιώξεις της. Στη φρενήρη αυτή διαδρομή αναποδογυρίστηκε το κάθε τι: η κοινωνική ηθική [κανόνες ειρηνικής συνυπάρξεως και συνεργασίας], η αισθητική [κανόνες αναδείξεως του ωραίου] και η πολιτική [κανόνες οριοθετήσεως των κοινωνικών πραγματοποιήσεων]. Ακόμη και τα λεξιλόγια.

Απέναντι σ΄αυτή την καταιγιστική ανατροπή κάθε λογικής, αισθητικής, ηθικής ή πολιτικής δομής στο όνομα του εκσυγχρονισμού, της πλήρους επικρατήσεως της Αγοράς, ο Άνθρωπος σαν πρόσωπο και σαν ομάδα δεν έχει παρά να αντιπαραβάλλει την διαμορφωμένη πεποίθησή του· να πάρει το Λόγο και να πει τη γνώμη του. Γιατί όλα εξαρτώνται εν τέλει από τη γνώμη του ανθρώπου που πέτυχε από άτομο να εξελιχθεί σε πρόσωπο. Γιατί η Γνώμη είναι που καθορίζει το αληθινό Tου πρόσωπo και –εν τέλει- τη συμπεριφορά Του· η δε αβίαστη έκφρασή της, το αδήριτο χρέος Του: Omnia ad opinionem suspense sunt, όπως κάπου είχε σημειώσει ο Σενέκας.

Τί είναι, όμως, Δημοκρατία;

2012-06-04T22:12:00.000+03:00

Μαθιουδάκης Γ.Α. MD phD

Το δημοκρατικό σύστημα είναι το χειρότερο, αλλά το καλύτερο, απ΄ όλα τ΄ άλλα, είπε σε μια κοινοβουλευτική συζήτηση ο Τσόρτσιλ. Αν η ρήση του αυτή είναι σε τέτοιο βαθμό σιβυλλική, ώστε να καταντάει ακατανόητη, αν είναι τόσο ακατανόητη ώστε να εκτιμάται ως ατυχής, παραμένει προς διερεύνηση∙ αλλά άλλο τόσο παραμένει προς διερεύνηση το πρωταρχικό ερώτημα, αν πράγματι έχουμε θωρακίσει επαρκώς τους δημοκρατικούς μας θεσμούς, από εχθρικές επιθέσεις κι επιβουλές, λόγω των οποίων, η δημοκρατία από κάτι το απερίγραπτα ελκυστικό τείνει να γίνει κάτι το απωθητικά προβληματικό. Κι αυτό επειδή η δημοκρατία στις ημέρες μας τείνει να είναι κάτι το οριστικά αδικημένο.

Γιατί στο τέλος-τέλος δουλειά της δημοκρατίας είναι να παίρνει στα χέρια της την ανθρώπινη στέρηση, την ανέχεια, το αδιέξοδο, τη δυσφορία, την ένδεια, να τα δουλεύει, στα σφύζοντα πολιτικά γραφεία (όχι στα γραφεία της πρακτορεύσεως ρουσφετιών και της αναξιοκρατικής διανομής προνομίων) και να τα επιστρέφει πάλι στους ανθρώπους ως ισότιμα κατανεμημένη επάρκεια, ευπορία, διέξοδο, ευφορία, ευημερία.
Η δημοκρατία αρρωσταίνει όταν τη βάζουν να υπερασπίζεται τον πλούτο ή να ελεεινολογεί τη φτώχεια, γιατί και τα δύο τη μολύνουν στον ίδιο βαθμό και ούτε μπορεί να ακμάζει ως κώδικας συνεννοήσεως, συναινέσεως, συνεργασίας και συμβιώσεως, ενόσω εξακολουθεί να θεωρείται σύστημα οικονομικής διαιτησίας.
Όταν, όπως βλέπουμε, η εξουσία ως δύναμη, στην οποία ο άνθρωπος εμπιστεύτηκε τη ζωή του, στρατεύτηκε στις τάξεις της ως υπήκοος με την προσδοκία ότι θα σώσει τη ζωή του, δεν έχει κανένα αποτέλεσμα, με συνέπεια τον κλονισμό της μέχρι τώρα τυφλής εμπιστοσύνης του ανθρώπου σ΄αυτήν προκύπτει ένα καταστροφικό κενό, έναντι του οποίου ο άνθρωπος δεν έχει να αντιπαραβάλει πλέον τίποτε άλλο εκτός από το, ως άτομο, να ανακαλύψει μέσα στην ελευθερία του το αυθεντικό Είναι και το θεμέλιο των αποφάσεών του.
Πρέπει, τώρα, να αναλάβει δράση, να μεριμνήσει για την επίτευξη σύμπνοιας, να συνεννοηθεί για να καλλιεργήσει ένα γόνιμο υπόστρωμα επί του οποίου θα ευδοκιμήσει η αλληλεγγύη, η αμοιβαία εμπιστοσύνη, η συναδέλφωση. Πρέπει να σταθεί εγρήγορος και κριτικά απέναντι στα συμβαίνοντα γύρο του. Να θυμηθεί: "Εφόσον κανείς δεν μας ανέθεσε να εκπονήσουμε απαρέγκλιτα προγράμματα για το μέλλον, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι η ασυμβίβαστη κριτική εκτίμηση των δρώμενων γύρο μας. Ασυμβίβαστη με την έννοια ότι η κριτική μας δεν φοβάται ούτε τα αποτελέσματά της ούτε τη σύγκρουση μαζί της" (Marx). Πρέπει να αφυπνισθεί η κοινή γνώμη ώριμη, γνωστική, ενημερωμένη και αποφασιστική, να αποκτήσει αυτοπεποίθηση και να αναλάβει το ρόλο για τον οποίο εξάλλου προορίζεται, να βγει από την αφάνεια, την παθητική συγκατάθεση, την αδιαφορία ή το πλέγμα του φόβου μέσα στο οποίο έχει επί χρόνια πολλά αραχνιάσει και να πάρει τις υποθέσεις στα χέρια της, επειδή απ΄ αυτήν μόνο προσδοκάται η εκδήλωση μιας τελεσφόρας αντίστασης.
-Να θέσει σε επικήρυξη το επικυρωμένο από τις κυβερνήσεις συγκυτιακό σύστημα εγκλωβισμού και κατασκευής συναινέσεων, να απαιτήσει φορτικά από το ισχύον πολιτικό σύστημα, όποιο κι αν είναι σε κάθε χώρα,
-να λάβει θέση απέναντι σε αυτήν την ακήρυκτη δικτατορία που έχει καταργήσει σιωπηλά τις δημοκρατικές διαδικασίες, καταστώντας τις τυπολατρικές φιέστες, κι έχει αντικαταστήσει την αιρετή και υπόχρεη απολογίας εξουσία με διεθνείς ή τοπικούς οργανισμούς, που βάλανε τις κυβερνήσεις σε θέσεις υπαγωγής, ώστε να ακολουθούν όλες την ίδια γραμμή: εκείνη της ικανοποιήσεως κατ΄ απόλυτη προτεραιότητα των συμφερόντων της οικονομικής ολιγαρχίας, των συμφερόντων των κερδοσκόπων και των μισθωτών επιτελών τους, παρακάμπτοντας την ετυμηγορία των λαών.
-Πρέπει στη βάση ενός αμοραλιστικά θεμελιωμένου κράτους να βρει τις κατάλληλες διεξόδους ηθικής παλινόρθωσης του πολίτη.
-Να ξαναγίνει ο κόσμος εκείνος που έπρεπε να είναι. Επειδή, με το να αποφεύγουμε την ηθική αξιολόγηση προς όφελος της υλικής σκοπιμότητας, να παραβλέπουμε τις συνέπειες επί της ανθρώπινης συνέχειας προκειμένου να εμπλουτίσουμε περαιτέρω το ευμήχανο παρόν μας, εκθέτουμε την ανθρωπότητα, τους εαυτούς μας και το περιβάλλον που μας φιλοξενεί σε έναν βέβαιο κίνδυνο: τον κίνδυνο του οριστικού αφανισμού.
-Πρέπει να πείσουμε την πολιτική επιστήμη και τη φιλοσοφία να αναλάβει δράση, να οργανώσει άμυνες, ανατροπές, ανασχεδιασμούς, κατεδαφίσεις και επανοικοδομήσεις, να μιλήσει όχι για κάποια συγκυριακά μέτρα που πρέπει να λάβουμε για να κάνουμε την αιρετή μεν, αλλά ήδη ανέλεγκτη και ανεξελέγκτως δρώσα εξουσία περισσότερο συγκαταβατική, μεγαλόθυμη και αποφασιστικά υπόλογη, αλλά για τα ενδεχόμενο και τις προοπτικές να την αντικαταστήσουμε, στο μεγαλύτερο που θα μπορέσουμε βαθμό, με μια άλλη μορφή ανέκαθεν νοσταλγημένης συνυπάρξεως: την πραγματική συναίνεση.
-Να αντικαταστήσουμε τη βία με τη πειθώ· την ασυνείδητη με την ενσυνείδητη πειθαρχία. Αλλιώς είναι σαν να παραδεχόμαστε ότι ο πολιτισμός μας εξακολουθεί να παραμένει φυλακισμένος στη σοφία των μυθιστορημάτων (Μ. Κούντερα: Η τέχνη του μυθιστορήματος), ότι ο λόγος έχει εξαντλήσει όλα του τα επιχειρήματα, ότι έχουμε πια οριστικά εγκλωβιστεί σε μια πρωτόγνωρη φρίκη: τη φρίκη του να είσαι οικονομικός, κοινωνικός και πολιτιστικός μετανάστης στην κάθε χώρα σου. Τη φρίκη του να πρέπει κάθε απόφαση που προάγει τη διανθρώπινη σχέση να την ελπίζεις μόνο στο μέτρο που κάποιοι κερδίζουν και να την αποτιμάς ανάλογα με τα οικονομικά ωφελήματα που θα επιφέρει σ΄αυτούς.
Αν αυτή τη διηνεκή ελπίδα και προσμονή ήθελε να επαληθεύσει ο Πλάτωνας, ας τον ευγνωμονούμε για την πετυχημένη του προσπάθεια να αρθεί [και να μας άρει] πάνω από το υλικό και ευμετάβλητο· πέρα από το φθαρτό και το εύθραυστο, σε μια πραγματικότητα απτή αλλά άθικτη: στην πραγματικότητα των καθαρών ιδεών. Μόνο έτσι, η γέρικη, εσπερινή και οιδίπους κοινωνία μας, άλλη μια φορά, θα προστρέξει κούτσα-κούτσα, για λύτρωση στη γενναιόδωρη βασιλεύουσα, που θα την υποδεχθεί με τρόπο αρμόζοντα στην ιστορία και τις καταβολές της. Στο κάτω-κάτω τι νόημα θα είχαν όλοι αυτοί οι μακραίωνοι αγώνες, των οποίων είμαστε νόμιμοι κληρονόμοι και νομείς, να αφαιρεθεί η εξουσία από τους επί γης αυτόκλητους εκπροσώπους του Θεού και του βασιληά, αν πρόκειται τώρα να την καταλάβουν απροσχημάτιστα ομάδες συμφερόντων, επειδή αυτές επιχειρούν, ίσως επιτυχημένα, να πείσουν ότι έχουν τη γνώση και τις μεθόδους, που θα μας οδηγήσουν στην ευτυχία, τον ορισμό της οποίας τροποποιούν με εκπλήσσουσα ευχέρεια, ανάλογα με τα διάφορα αγοραία προβλήματα στιγμής.

..κατά του καπνίσματος

2012-05-25T08:13:00.001+03:00

31 Μαΐου - Παγκόσμια ημέρα κατά του καπνίσματος

Μαθιουδάκης Α. Γ., MD phD

Απηνής ταμπακοπόλεμος κηρύχτηκε με εμβόλιμα άρθρα στο νόμο για την "αναβάθμιση του ΕΣΥ". Σκοπός τους ήταν η μονοπώληση των σχετικών συζητήσεων στη Βουλή και το δημόσιο διάλογο και προκειμένου να εκταμιευτούν κονδύλια, χωρίς διασαφηνισμένο προορισμό, από το ΕΣΠΑ. Εφεξής, θα τιμωρείται ανελέητα, όποιος συνεχίζει να καπνίζει, επειδή το κράτος μας απηύδησε να πληρώνει νοσήλια και ημεραργίες για ασθένειες που προσβάλουν "άφρονες" πολίτες που υιοθέτησαν ανθυγιεινές συμπεριφορές και δήθεν έτσι αρρώστησαν. Με πλειάδα νόμων, όμως, ταυτόχρονα, το κράτος μας πέτυχε να απαλλαγεί και από σειρά άλλων υποχρεώσεών του, πχ., από δαπάνες για εφημερίες νοσοκομειακών ιατρών, για ευρείας καταναλώσεως φάρμακα, για εκπαίδευση, περίθαλψη, μισθούς και συντάξεις όλων ανεξαιρέτως, καπνιστών και μη καπνιστών.

Το κάπνισμα ελεηνολογείται, ορθά, από τους σοφούς και τους δοκησίσοφους, αλλά θα ήταν προτιμότερο να θεωρηθεί ως αυτό, το οποίο πράγματι είναι: Μια ψυχοσωματική πάθηση, για την οποία (όπως για κάθε άλλη αρρώστια) πρέπει να εντοπισθούν τα αίτια και οι προδιαθεσικοί της παράγοντες. Οι άνθρωποι δεν καπνίζουν επειδή δήθεν πάσχουν από αυτοκτονικό ιδεασμό και η σοβαρότητα των δυσμενών επιδράσεων του καπνίσματος σχετίζεται με σωρεία συνυπαρχόντων εξωγενών και ενδογενών συμπτώσεων. Μεταξύ αυτών, η ρύπανση του φυσικού, κοινωνικού και συναισθηματικού περιβάλλοντος, οι υποβαθμισμένες χωροβιονομικές συνθήκες, τα βιοποριστικά αδιέξοδα, οι κοινωνικοί αποκλεισμοί, η απομείωση της αγοραστικής δύναμης και η απαξίωση της κοινωνικής υποστάσεως των πολιτών, που ανατρέπουν τη ψυχική τους ισορροπία και τους καθιστούν ευάλωτους στις παθήσεις φθοράς και τα νεοπλάσματα. Όλα τα παραπάνω εξωθούν τους πολίτες στην υιοθέτηση ανθυγιεινών συνηθειών και, την ίδια στιγμή, παριστούν ανεξάρτητους εκλυτικούς παράγοντες σωρείας παθήσεων, όπως η Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και τα νεοπλάσματα, για τα οποία, παράλληλα, ενοχοποιείται το κάπνισμα. Η επιβολή μέτρων καταστολής δεν μπορεί να απολήξει σε μείωση της νοσηρότητας στις κοινωνίες εκείνες που εξακολουθούν να χειμάζονται από υστερήσεις κοινωνικής οργανώσεως.

Με τις δεσποτικού χαρακτήρα καταστολές, προάγεται ο κοινωνικός αποσχηματισμός των πολιτών, που μετατρέπονται από πρόσωπα που δεν καπνίζουν σε άτομα με υιοθετήσεις πληθώρας ανθυγιεινών συμπεριφορών.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι στην Ισπανία τού 1493 καταδικάστηκε από την Ιερά Εξέταση ο πρώτος Ευρωπαίος καπνιστής, στην Αγγλία το 1604 υπήρξε πολύ μεγάλη αύξηση στον φόρο τού καπνού -όπως ακριβώς συμβαίνει και σήμερα-, το 1676 στον Καναδά απαγορεύτηκε το κάπνισμα στους δρόμους, στις ΗΠΑ το 1899 ο αντικαπνιστικός ακτιβισμός κορυφώνεται και ζητεί την απαγόρευση τού καπνίσματος, στη ναζιστική Γερμανία το κάπνισμα θεωρείται αισχρή εβραϊκή συνήθεια και το 1944 απαγορεύθηκε στα μέσα μαζικής μετακίνησης. η ακραία αντικαπνιστική ηθικολογία στιγματίστηκε από τον διάσημο Μαρκ Τουαίν...

Στο πρόσφατο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο, παρουσιάστηκαν τα "φτωχά" αποτελέσματα που επετεύχθησαν μετά την εφαρμογή του "...απηνούς ταμπακοπόλεμπου". Οι συντελεστές της αντικαπνιστικής εκστρατεείας δεν μπόρεσαν να απαντήσουν στο ερώτημα Ιατρού από το ακροατήριο ότι αφού οι απαγορευτικοί νόμοι και η αύξηση της τιμής των τσιγάρων δεν απέδωσαν μέχρι τώρα τα αναμενόμενα αποτελέσματα, πως οι αρμόδιοι φιλοδοξούν ότι με αυστηροποίηση των μέτρων αυτών θα επιτύχουν καλύτερα αποτελέσματα, σε μια περίοδο που οι δυσμενείς χωροβιονομικές συνθήκες και οι ανατροπές της συναισθηματικής ισορροπίας των πολιτών, τους οδηγούν όχι μόνο στην καταφυγή της φαρμακολογικής δράσης της νικοτίνης, αλλά και σε κοινωνικά πλέον επώδυνες επιλογές, όπως οι κοινωνικοί αυτοματισμοί και οι αυτοπκτονίες.

Όπως άλλα συμπτώματα –κοινωνικά ή βιολογικά- η ροπή στο κάπνισμα θα υποχωρήσει μόνο με άρση των προκλητικών του αιτίων. Σε χώρες που οι χωροβιονομικές δυσμένειες έχουν καταπολεμηθεί αποφασιστικά, με θεσμίσεις συγκροτημένες στη βάση φιλολαϊκών προθέσεων, η αναλογία των πολιτών που δεν χρειάζονται τον καπνό αυξάνει ραγδαία. Ο Μπαλζάκ είχε πει: "Ο φτωχός δεν διστάζει μεταξύ ψωμιού και καπνού: Προτιμά τον καπνό".

Από το κάπνισμα, οι άνθρωποι αποζητούν την ευεργετική δράση της νικοτίνης στην αποκατάσταση της ψυχοκινητικής τους ισορροπίας και στον επανασυντονισμό των φυτικών τους λειτουργιών, αλλά κινδυνεύουν από σωρεία βλαπτικών συστατικών, που συνυπάρχουν στον καπνό. Το κάπνισμα αντανακλά την υστέρηση της κοινωνικής οργάνωσης και γίνεται, έτσι, σύμπτωμα μιας κοινωνίας που πάσχει. Σε ατομικό επίπεδο, το κάπνισμα είναι καταλύτης φορτικών συναισθημάτων. Ενώ η πολιτεία επιχειρεί βίαιη απαγόρευση, οι καπνιστές προσδοκούν την ανακουφιστική του δράση από καταπιέσεις σχεδόν αποκλειστικά επιβαλλόμενες από την ίδια. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πολίτες αρχίζουν να καπνίζουν ταυτόχρονα με την (μετ)εφηβική κοινωνικοποίησή τους, όταν συνειδητοποιούν τους πρώτους κοινωνικούς περιορισμούς: στράτευση, πανελλήνιες εξετάσεις, αναστολή ερωτικών αναζητήσεων, ζοφερό μέλλον, ανασφάλεια.

Ας πούμε την αλήθεια! το καπνισμα σκοτώνει, αλλά ο στόχος της αντικαπνιστικής εκστρατείας δεν είναι η βελτίωση της υγείας των πολιτών, που, πανάκριβη και κατακερματισμένη, καταρρέει με την εξαθλίωση της Β’βάθμιας και την ανυπαρξία Α’βάθμιας περιθάλψεως. Στόχος είναι οι πολίτες να εξασκηθούν σε αυθαίρετους περιορισμούς, να καταστούν ευπειθείς σε δεσποτικές αξιώσεις της εξουσίας, να συρρικνωθεί περαιτέρω το φρόνημά τους, να αναγομωθεί η προσαρμοστικότητά τους, να ενισχυθεί ο έλεγχος της συνειδήσεώς τους, να καλλιεργηθεί η ικανότητά τους να παρέχουν ευχερέστερα συναινέσεις σε όσα σε βάρος τους σχεδιάζονται. Ο συγγραφέας Christopher Snowdon συμπεραίνει ότι αναπτύσσεται ένας ιδιότυπος ακτιβισμός γενικά εναντίον των απολαύσεων, ως αποτέλσμα επικρατήσεως προτεσταντικής ηθικής και μια προσπάθεια ελέγχου των μαζικών συμπεριφορών από τη σύγχρονη εξουσία.

Η ρύπανση του περιβάλλοντος

2012-05-22T21:46:00.000+03:00

Λένε ότι κάθε ημέρα ανακαλύπτονται περίπου 4000 νέες χημικές ουσίες, μεγάλος αριθμός των οποίων χρησιμοποιούνται, αμέσως από τη βιοτεχνολογία με τη μορφή φαρμάκων, καλυντικών, χρωστικών, ως βελτιωτικά, εμπλουτιστικά, και συντηρητικά τροφίμων, χρώματα, δομικά υλικά, στην κατασκευή εξαρτημάτων και άλλες εφαρμογές. Ο οργανισμός μας δεν αναμένεται να είναι εξοικειωμένος με τη "διαχείρση" όλων αυτών των καινοφανών χημικών, με τα οποία καθημερινά έρχεται σε επαφή. Μηχανισμοί προσαρμογής έχουν προβλεφθεί, αλλά είναι αργοί και απαιτούνται πολύ παρατεταμένα διαστήματα επαφής, πριν αναπτυχθούν κατάλληλοι εσωτερικοί μηχανισμοί, που αποβλέπουν στην αδρανοποίηση και αποβολή τους.

Οι προσωκρατικοί, Έλληνες, φιλόσοφοι, όπως ο Εμπεδοκλής, που στη θεωρία περί "εναισθήσεως", με την οποία μορφοποίησε απόψεις προηγουμένων, όπως ο Ηράκλειτος και ο Παρμενίδης, κατανοούσαν ότι το σώμα μας διακρίνει χρήσιμες ύλες, τις οποίες θεωρεί οικείες και από τις οποίες προσλαμβάνει θρεπτικά συστατικά από τις "ανοίκειες", τις οποίες αντιμετωπίζει ως δυνητικά βλαπτικές και έναντι των οποίων οργανώνει αμυντικές ή προσαρμοστικές διεργασίες. Οι απόψεις τους έχουν πλήρως επιβεβαιωθεί από τη σύγχρονη επσιτήμη. Όμως με τον καταιγιστικό ρυθμό εκθέσεως του οργανισμού σε "νέες" ουσίες, που εισάγονται στη ζωή μας και εισβάλλουν στο εσωτερικό του σώματός μας, ανατρέποντας την ομοιοστασία του, ο οργανισμός δεν μπορεί να αντιπαραβάλει ακαριαίες αντιδράσεις, και, για πολλές γενιές, καθίσταται ευάλλωτος στις δυσμενείς επιδράσεις τους. Με τις αλλεπάλληλες γενιές, αποκτά την εμπειρία των ανοίκειων ουσιών και οργανώνει σύμφυτους μηχανισμούς άμυνας, τις οποίες ενσωματώνει στο γονιδίωμά του. Έτσι, εξοικειώνεται με σωρεία δυνητικά επιβλαβούς ύλης, αναπτύσσοντας αδρή, σύμφυτη ή επίκτητη άμυνα.
   Με την εισαγωγή αναρίθμητων δυνητικά βλαπτικών ουσιών, ως αποτέλεσμα της παραγωγής δράσεων βιοτεχνολογίας, αλλοιώνεται το φυσικό περιβάλλον, στο οποίο είναι εθισμένος να διαβιοί ο άνθρωπος, ο οργανισμός του οποίου έρχεται αντιμέτωπος με απροσδιόριστο αριθμό λοιμογόνων παραγόντων. Οι παθήσεις φθοράς, τα νεοπλάσματα, λοιμώξεις από παθογόνα εργαστηρίου ή μεταλλάξεις φυσικών στελεχών, οι εκτροπές της ανοσιακής ισορροπίας, είναι παραδείγματα νοσογόνου δράσεως, για να περιοριστούμε μόνο στους λοιμογόνους παράγοντες που περοέρχονται από φυσικά/χημικά αίτια. Σειρά εκτροπών οφείλονται, επίσης, στις ανισορροπίες του οικονομικού, κοινωνικού και συναισθηματικού περιβάλλοντος της ανθρώπινης ζωής, έναντι των οποίων, επίσης, ο άνθρωπος, πρέπει να αντιπαρατάσει προσταυετευτικούς μηχανισμούς και να οργανώνει την άμυνά του.
   Σ΄αυτόν τον ανέλεητο αγώνα επιβιώσεως του ζώντος οργανισμού έναντι των επιβουλών του συνεχώς επικινδυνέστερου εξωτερικού περιβάλλοντος, πρέπει να αντιπαρατάσσονται μέθοδοι ενισχύσεως της άμυνας του οργανισμού. Η κοινωνία, που αποβλέποντας στην υλική απολαβή, ενθαρρύνει τις βιοτεχνολογικές δράσεις, παράγωγα της οποίας είναι οι δυνητικά βλαπτικές επινοήσεις της, έχει υποχρέωση για ανταποδοτικούς λόγους, αυτοπροστασίας και λόγους αλληλεγγύης να αναπτύσσει παράλληλα και δομές πρόληψης, θεραπείας και αποκαταστάσεως από τις "παράπλευρες απώλειες" της λυσσώδους οικονομικής της δράσεως. Και πράγματι, η υποχρέωση της πολιτείας να παρέχει ασφάλεια και θεραπεία έχει ρητά συνομολογηθεί σε διεθνείς Συμβάσεις, εθνικά Συντάγματα και παγκόσμιες Διακηρύξεις.
   Τις τελευταίες δεκαετίες, με την εκτροπή της δημόσιας συμπεριφοράς σε νεοφιλελεύθερες πρακτικές, η κυρίαρχη πολιτική ιδεολογία δυστροπεί να επιφορτισθεί με τις αναγκαίες δαπάνες για τη συντήρηση τελεσφόρου Εθνικού Συστήματος Υγείας. Επιχειρείται να ενοχοποιούνται οι πολίτες, επειδή υιοθετούν ανθυγιεινούς τρόπους συμπεριφοράς και γι αυτό, δήθεν έτσι, αρρωσταίνουν. Δεν είναι, λοιπόν, το κράτος υποχρεωμένο να επωμίζεται το κόστος της θεραπείας τους και πρέπει αυτοί οι ίδιοι να επιβαρύνονται με τα αντίστοιχα ποσά. Με αυτές τις καινοφανείς ιδέες το κράτος γίνεται θεραπαινίδα της οικονομικής ελίτ, και αναλαμβάνει να συγκεντρώνει χρήματα από φόρους και εισφορές που τις διοχετεύει κατ΄ευθεία στις τσέπες των πατρώνων του.

το εθνικό Σύστημα Υγείας

2012-05-21T05:43:00.001+03:00

Το ΕΣΥ παλινωδεί ανάμεσα στον νεοφιλελεύθερο σοσιαλισμό των μεν και τον κοινωνικό φιλελευθερισμό των δε, σαν μια βεμπεριανή επιχείριση που παράγει και πουλάει... υγεία, «φτιασιδωμένο» κατάλληλα, ώστε να μοιάζει κάπως με σύστημα Beveridge για να δικαιολογεί την περί κοινωνικού κράτους προεκλογική συνθηματολογία. Στην πραγματικότητα, δεν είναι παρά βιότοπος ιδιοτέλειας, κομματοκρατίας, φαυλότητας, δόλιας κατασπατάλησης δημοσίου χρήματος, που το κατέστησαν ως το περισσότερο ακριβό και λιγότερο φιλικό μεταξύ των ευρωπαϊκών ομολόγων του.

Πρόσφατα, ένας ακόμη ανεδαφικός νόμος, για την «αναβάθμισή του», έρχεται να ρυθμίσει τον τρόπο εφημερίας των κλινικών και εργαστηριακών τμημάτων στο ΕΣΥ, ως ωμή εφαρμογή ολοκληρωτικών μεθόδων κεντρικής ετερορρυθμίσεως: εφεξής, κάθε επιμελητής επιτρέπεται να εφημερεύει δύο εργάσιμες, ένα Σάββατο και μια Κυριακή/εξαιρέσιμη, κάθε μήνα, χωρίς να αξιολογούνται οι πραγματικές ανάγκες κάθε (κλινικού ή εργαστηριακού) τμήματος, που νοσηλεύει πάσχοντες και δεν σταβλίζει αμνοερίφια. Αν απαιτούνται περισσότερες εφημερίες προβλέπεται μια βασανιστική διαδικασία προεγκρίσεων από τα επιστημονικά, διοικητικά, περιφερικά συμβούλια, ώς τους υπουργούς Υγείας και Οικονομίας.

Είναι προφανές, ότι αποκλειστικό μέλημα του υπουργείου ήταν οι περαιτέρω περικοπές των αποδοχών των ιατρών και όχι η ενίσχυση της προστασίας, της ασφάλειας και της ευόδωσης του προβλήματος των νοσηλευομένων, η προώθηση σύγχρονων μεθόδων και τεχνικών διοίκησης, διαχείρισης, με στόχο τον έλεγχο της σπατάλης και η προαγωγή του συντελούμενου επιστημονικού έργου σε τομείς, όπως η πρόληψη, η διάγνωση, η θεραπεία και η αποκατάσταση, για τα οποία ο νέος νόμος δεν έχει κάτι να εισφέρει, διότι τότε θα αύξαναν, αντί να μειώνουν τις εφημερίες των επιμελητών.

Σύμφωνα (α) με τον Διεθνή Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας, που επιβάλλει την αρχή της συνηγορίας υπέρ του ασθενούς και (β) τη διακήρυξή της υπό τον νυν Γ.Γ. του ΥΥΠ «πρωτοβουλίας για τη διάσωση του ΕΣΥ, [2008-9]», και τη βιβλιογραφία, στην οποία βασίστηκε, που έθετε ως υπέρτατη την αρχή της «παροχής υπηρεσιών υψηλής ποιότητας», κάθε κλινικό και εργαστηριακό τμήμα πρέπει να εμπιστεύεται τους ασθενείς του στην ενεργό εφημερία ενός τουλάχιστον επιμελητή ιατρού.

Εφεξής, κλινικά και εργαστηριακά τμήματα, με στελέχωση μικρότερη των 8 επιμελητών, όπως είναι στην πλειονότητά τους τα τμήματα του ΕΣΥ, θα εγκαταλείπονται ακάλυπτα από έμπειρο εφημερεύοντα, λιγότερες ή περισσότερες ημέρες κάθε μήνα.

Υπό τις νέες συνθήκες, το ΕΣΥ θα κινείται στα όρια απρόθυμης περιθάλψεως ασθενών, καθώς οι εξελίξεις της παθολογικής εκτροπής τους θα αντιμετωπίζονται, μάλλον αδόκιμα, από ειδικευόμενους ιατρούς (με χαμηλό κόστος εφημερίας), που παρά την αφοσίωσή τους, τις άοκνες προσπάθειες και τη φιλομάθειά τους, διαθέτουν περιορισμένες γνωστικές εφεδρείες και μη ακόμη εκδιπλωμένες ιατρικές δεξιότητες. Χωρίς καθοδήγηση και εξοπλισμένοι με τη γνωστή προπτυχιακή εκπαίδευση, καταφεύγουν σε υπερβολικό αριθμό παρακλινικών εξετάσεων, ανεβάζοντας υπερβολικά το κόστος νοσηλείας.

Η ασήμαντη περιστολή δαπανών για ασφαλείς εφημερίες από ειδικευμένους ιατρούς θα προκαλέσει διόγκωση των δημόσιων και ιδιωτικών δαπανών περιθάλψεως, επιδείνωση των δεικτών ενδονοσοκομειακής νοσηρότητας και αύξηση του συναισθηματικού κόστους για τους ασθενείς.

Αλλά, δυστυχώς, ούτε τη δολιότητα της αρπαχτής ούτε την ανηθικότητα της αρνήσεως περιθάλψεως ασθενούς μπορούν οι νοσοκομειακοί ιατροί να καταγγείλουν, χωρίς αμέσως να κατηγορηθούν για συντεχνιακές ιδεοληψίες και ωφελιμιστικές επιδιώξεις.

..αναζητώντας τον εαυτό μου*

2012-05-19T21:46:00.000+03:00

Μαθιουδάκης Γ.Α.

Ανέκαθεν κάθε Σάββατο βράδυ έβγαινα από την τροχιά μου, την προδιαγεγραμμένη πορεία μου, προς τις αέρινες ρότες των αναζητήσεων. Έκλεινα τα βιβλία μου, θηκάριζα το στηθοσκόπιο, τις καθημερινές έγνοιες, τις συμβατικές και συμβιβασμένες αγωνίες μου, κατεδάφιζα τις οριοθετήσεις μου: αυτά τα σαθρά κι όμως ανυπέρβλητα κιγκλιδώματα της προγραμμένης μου ελευθερίας. Διέφευγα προς τον ακάλυπτο χώρο, τα μικρά ‘εκτός σχεδίου’ παραλληλόγραμμα που διέλαθαν στις κόγχες του αυστηρά ρυμοτομημένου σύμπαντος. Διολίσθαινα στον απελευθερωμένο από το χώρο χρόνο, προς τις περιοχές που οι συλλογισμοί απαλλάσσονται από τις πιο εγγενείς συνιστώσες τους: το φόβο, την ιδιοτέλεια, την απαντοχή. Προς τις αχανείς συσσωρεύσεις της ποιότητας, όπου κανείς τίποτα δεν ιδιοποιείται και όλα είναι προσβάσιμα, αλλά ακατανάλωτα.

Αφηνόμουνα στις εξωκοσμικές επιδράσεις της νοσταλγίας, αναζητώντας την εντόπιση της προέλευσής μου: από πού έρχομαι και γιατί; Ποιές είναι οι εξαρτήσεις μου και γιατί; Κατά πού πηγαίνω και γιατί; Ποια ιδιοτέλεια μ΄ έσπρωξε στην αμφιβολία, την ατέρμονη αβεβαιότητα, την ολική αποτυχία; Ποιός με βούτηξε στις αντιφάσεις των αισθήσεών μου; Στον κυκεώνα των δοξασιών μου; Στην αντινομία των συναισθημάτων μου; Ποιος έμπηξε τα οδοφράγματα που υποχρέωσαν τις διαδρομές μου; Ποιός υπολογισμός μ΄έκανε ανυπολόγιστα τυχαίο;

Ύστερα, χωνόμουνα μέσα στον κόσμο, γινόμουνα κι εγώ αντικείμενο των παρατηρήσεών μου∙ και συναντούσα τον εαυτό μου στην ομοιογένεια, τη φθορά, τη κάμψη. Δυσανασχετούσα. Δεν είμαι αποτέλεσμα "αϊδίου κινήσεως"¨, δεν είμαι αποτέλεσμα ούτε συμφιλιώσεων ούτε εναντιώσεων. Όχι! Δεν μπορεί να είμαι ένα απλό πολεμικό ανακοινωθέν, η έκβαση μιας συρράξεως∙ αιτία μου δεν είναι η σύγκρουση. Η ψυχή μου δεν είναι λάφυρο κάποιας μάχης.

Βρήκα τη Ζωή στην εσχατιά της εξελίξεώς μου; Ή μήπως μόλις τώρα άρχισα τη μακραίωνη διαδρομή μου στο ορμητικό ποτάμι που τάχθηκα να κολυμπάω. Την απόσταση από το χθές που "δεν-είμουν" μέχρι το σήμερα που "είμαι" και το αύριο που "δε -θα-είμαι" τη διέτρεξα ακατάλυπτα μόνος μου σαν Οιδίπους που υπηρέτησε τη Ζωή και το Θάνατο από άγνοια, σαν Βαραβάς που παρέσυρε το θεό στο σταυρό πριν απελευθερώσει τη μεγαλοψυχία του, σαν Αμλετ μοιραίος που δίνοντας στον έρωτα χρόνο τον έκανε απελπισία, σαν χαζοχαρούμενος Κιχώτης ορμητικός στο τίποτα, αλλά διστακτικός στο "κάτι", σαν Φάουστ που έβαλε τον καθρέφτη ίσια απέναντι στο πρόσωπό μου για να δω ότι αυτός που νομίζω ότι είμαι, αυτός πράγματι είμαι: ο διεγειρόμενος από το θαυμασμό και την αμφιβολία, ο καταρρέων στο αναπόδραστο, το θάνατο, την τυχαιότητα, την απελπισία, σαν Ζορμπάς, χορεύοντας την κατακερματισμένη τραγωδία μου. Το σκυλάκι που σέρνω πίσω μου μ΄ένα σπάγγο υποχρεώθηκα να το πω βούρτσα για να κερδίσω την ελευθερία μου.

Προσωρινά λιποτακτούσα από το αενάως απειλητικό, το συνυφασμένο με τη μοίρα μου "μη-είναι-πλέον" μέσα στις οριοθετήσεις μου, προς το αενάως επιδιώξιμο "είναι-επι-πλέον" πέραν των ορίων μου. Αναζητούσα διαδρομές πολύ πέρα από την προσωρινότητα της ευδαιμονίας προς τα πλαστικά ηλιοβασιλέματα που εξακολουθούν να επαναλαμβάνονται επειδή τα αγάπησα. Αναζητούσα τον έρωτα στο περιβάλλον της ζωής, όχι την ηδονή στην επιβεβαίωση του θανάτου.

Δεν έχω βέβαια αμφιβολία για την ύπαρξή μου∙ υπάρχω πράγματι κι είμαι γι αυτό ευτυχισμένος. Αλλά δεν γνωρίζω αν κάποιος είπε να υπάρχω μόνο στο μέτρο της παρούσας προσκαιρότητας, χωρίς να με διεκδικεί καμμιά προέλευση και χωρίς κανένας προορισμός να μ’ αναμένει. Ότι δεν είμαι παρά μόνο οι ανάγκες μου. Αν πράγματι εκείνος που με εμπνεύσθηκε, δεν εμπνεύσθηκε επίσης και τη συνέχειά μου, αν εκτός από θνητό με θέλησε και συμπτωματικό, αν βρέθηκα και χωρίς αιτία και χωρίς συνέπεια, αν δεν είμαι κάτι το διαρκές, αν έχω τη σημασία που έχει κάθε τι "μιας χρήσεως" πρέπει να το ξέρω, γιατί από αυτό εξαρτάται και η σημασία μου. Δεν με φτάνει να ξέρω ποιός είμαι, αλλά, επίσης, θέλω να ξέρω ποιός μπορώ να γίνω.

Είναι αλήθεια ότι κάποιος όρισε να έρχομαι από το τίποτα και να καταλήγω εκεί; Για ποιό λόγο θα είμουνα μια προσωρινή αναλαμπή, μια στιγμιαία ανάσπαση στο αχρονικό μηδέν. Τι σημασία προσδίδει η στιγμιαία παρουσία μου; Ποιός μ΄έβαλε να φωτοδοτώ τη διαδρομή από το μηδέν στο είναι. Ποιός είπε να είμαι τόσο πολύπλοκος και ταυτόχρονα τόσο μάταιος. Ποιός είπε να είμαι τόσο ανθεκτικός και ταυτόχρονα τόσο εύθραυστος; Ποιός είπε να είμαι τόσο σκόπιμος και ταυτόχρονα τόσο τυχαίος;

Είμαι η επιβεβαίωση της προσωρινότητας, η εξαίρεσή της ή μήπως η διάψευσή της. Υπηρετώ την τυχαιότητα ή εξυπηρετώ ένα σκοπό κι επαληθεύω την εξέλιξη ενός σχεδίου δράσης που δεν αναχαιτίζεται. Υπάρχω βέβαια, αλλά αναρωτιέμαι αν υπάρχω μόνο μέσα στις περιχαράξεις μου, υπάρχω μόνο με βάση τη δεξιότητά της προσαρμογής μου ή ταυτίζομαι με την προσομοίωσή μου σ΄ένα σχέδιο με το οποίο εντάσσομαι στο "είναι", του οποίου δεν είμαι δα, και το ειδοποιό χαρακτηριστικό

Θέλω να γνωρίζω τι είμουνα πριν από μένα και τι θα είμαι όταν εγώ θα έχω εκλείψει. Ποια να ήταν άραγε η περισσότερο αναγκαία προϋπόθεσή μου, ποιά η ακροτελεύτια δυνατότητά μου, τι σύσταση θα έχει η χωρίς εμένα ύπαρξή μου.

Προσδιορίζομαι στο μέλλον ως εκείνο που αγάπησα ή εκείνο από το οποίο αγαπήθηκα ή υπάρχω επειδή έχω ενταχθεί σ΄ένα σχέδιο με το οποίο αποτυπώνομαι σε κατοπινές διατάξεις.

Δεν θέλω να ζήσω μια ζωή πηνελόπεια, αλλά ούτε και σισύφεια. Θέλω να είμαι σημαίνον όχι μόνο σημαινόμενο.

*Ηράκλειτος 544-483: Εδιζησάμην εμεωυτόν (αναζητώντας τον εαυτό μου)

σύνταξη λόγω γήρατος

2012-05-11T02:11:00.000+03:00

Ο εκ συνταξιοδοτήσεως θάνατος

Μαθιουδάκης Α.Γ. MD, pHD

Παρατηρούμε αρκετά συχνά, ότι πρόσφατα συνταξιοδοτηθέντες λόγω γήρατος καταρρέουν, χάνουν το ενδιαφέρον τους για τη ζωή και περιμένουν, παθητικά, το θάνατο, ο ερχομός του οποίου φαίνεται ότι πραγματικά επισπεύδεται, μετά την έξοδό τους από την επαγγελματική δράση. "Το φαινόμενο αυτό ονομάστηκε ‘θάνατος από συνταξιοδότηση’ και αποδίδεται στον ψυχοσωματικό μαρασμό που υφίσταται ο συνταξιούχος, που τίθεται σε αναγκαστική αδράνεια και βλέπει τον εαυτό του παραγκωνισμένο, παρωχημένο, άχρηστο, αφού, με τη συνταξιοδότηση, τού στερείται η δυνατότητα να συνεχίσει να έχει ενεργό ρόλο στην παραγωγική διαδικασία της κοινωνίας –Από τη μονογραφία: Μαθιουδάκης Γ.: Σημειώσεις στη Γεροντολογία και Γηριατρική". Κοινωνίες με υψηλές πολιτιστικές επιδόσεις απένειμαν σεβασμό, εκτίμηση, αγάπη και τιμές στους ηλικιωμένους συμπολίτες τους, θεωρώντας τους ιδιαίτερα πολύτιμα πρόσωπα στον οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό χώρο. Στην αρχαία Ελλάδα το γήρας ήταν σεβαστό, οι ηλικιωμένοι δεν αποβάλλοταν από την ενεργό κοινωνική ζωή, ούτε αντιμετωπίζονταν με δυσφορία, ως "αδρανή φορτία", καθώς εκλαμβάνοντο ως αυτό που, πράγματι, είναι: ταμιευτήρες σοφίας και κοινωνικών εμπειριών, ενώ ασκούνται στο τελευταίο άθλημα, εκείνο της υπαρξιακής ολοκληρώσεως και της προετοιμασίας για το μεγάλο ταξίδι στο "επέκεινα". Τα ιατρικά προβλήματα του γήρατος περιγράφονται με ιδιαίτερη παρατηρητικότητα από τον Ιπποκράτη, ενώ ο Κικέρων παρέδωσε την πληρέστερη της εποχής του, διατριβή περί γήρατος, με τίτλο "De senectute", όπου προβάλλονται ως μέγιστες αξίες για τον γέροντα, η διατήρηση της αξιοπρέπειας, η αυτοκυριαρχία και η μεγαλοθυμία με την οποία πρέπει να αντιμετωπίζεται το τέλος της ζωής.

Στη σύγχρονη εποχή μας, αντίθετα, όπου ο κάθε κοινωνικός άνθρωπος διαβαθμίζεται με αποκλειστικά κριτήρια τη συνδρομή του στην παραγωγική διαδικασία και στις καταναλωτικές επιδόσεις, ο ηλικιωμένος αντιμετωπίζεται με δυσμένεια, καθώς η συγκομισθείσα σοφία και ο περιορισμός των σωματοψυχικών εφεδρειών αποθαρρύνουν τις αγοραίες επιδόσεις του. Είναι γνωστό, αντίθετα, ότι, λόγω των παθήσεων φθοράς, που αυξάνονται με την πάροδο της ηλικίας, ο ηλικιωμένος είναι κύριος καταναλωτής υπηρεσιών υγείας, που ολοένα περισσότερο απροκάλυπτα συγκεντρώνουν την δυσφορία του κράτους και την απροθυμία της κυρίαρχης πολιτικής ιδεολογίας να υποστηριχθούν.
Η συνταξιοδότηση αγγέλλει, πράγματι, μια απαλλαγμένη υποχρεώσεων περίοδο της ζωής, αλλά ταυτόχρονα παριστά μια βασανιστική διαδρομή, στην οποία εξυφαίνονται ψυχοκοινωνικές καταπιέσεις και οργανικές εκτροπές της υγείας, καθώς οι συνταξιούχοι αντιμετωπίζονται ως αδρανές κοινωνικό φορτίο, αποκομμένοι από την παραγωγική διαδικασία, στην οποία, εντούτοις, παραμένουν αποδοτικοί. Ο απότοκος συνταξιοδοτικής απραξίας μαρασμός κι εκφύλιση επάγει νοσογόνες διεγέρσεις, αύξηση του επιπολασμού χρόνιων παθήσεων και επιδείνωση διαφόρων παθήσεων φθοράς, μεταξύ των κοινωνικά αδρανοποιηθέντων λόγω συνταξιοδοτήσεως. Αποτέλεσμα αυτών είναι η συρρίκνωση της συντάξιμης ζωής των ηλικιωμένων.

Τελευταία, στη δημόσια διαβούλευση συζητείται το θέμα της αυξήσεως των ορίων συνταξιοδοτήσεως, για δημοσιονομικούς λόγους, ώστε να διορθωθεί η συνεχώς επιδεινούμενη δυσαναλογία της σχέσεως μεταξύ εργαζομένων και συνταξιούχων, που επιβαρύνει τα ασφαλιστικά Ταμεία και τα ωθεί σε αδυναμία να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Την παράταση των ορίων συνταξιοδοτήσεως (εκτός βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων, ο ορισμός των οποίων εκκρεμεί –δυστυχώς ακόμη- στη χώρα μας) υπαγορεύει και η πρόθεση να μην αποστερηθεί η υπηρεσία όλη τη συγκομιδή πείρας και δεξιοτήτων που διαθέτει ο ηλικιωθείς εργαζόμενος.

Βέβαια, η παράταση των ορίων συνταξιοδοτήσεως αντιτείνεται στην αναζήτηση θέσεων εργασίας, από τους νέους, με, κατά τεκμήριο, καλύτερη εκπαίδευση και περισσότερες δεξιότητες, προκειμένου να περιορισθεί το αντικοινωνικό φαινόμενο της ανεργίας τους. Έτσι, η πολιτεία φαίνεται να υποκύπτει στα διλήμματά της: Από τη μια πλευρά αναζητούνται θέσεις εργασίας, για να διευκολυνθεί η σταδιοδρομία των νέων και από την άλλη, προκρίνεται μετάθεση των ορίων συνταξιοδοτήσεως, για να απαλυνθεί η φόρτιση από τη μαζική έξοδο των ηλικιωμένων, αλλά και για να αποτραπεί η πρώιμη ψυχοσωματική τους εκφύλιση. Διαμορφώνονται συνθήκες κοινωνικής αναταραχής, καθώς οι μεν άνεργοι υποκινούνται να μνησικακούν έναντι των εργαζομένων, επειδή δήθεν τους κλέβουν θέσεις εργασίας, και οι ηλικιωθέντες επειδή αισθάνονται εξωθούμενοι από τις πιέσεις της δυναμικότερης νέας γενιάς.

Σε χώρες με κοινωνική ευαισθησία και, ιδίως, χρηστή διαχείριση των κοινών τους, αντιλαμβάνονται την ανάγκη να διευκολύνουν τον επαγγελματικό προσανατολισμό των νέων, και την ανάγκη να παραμένουν ενεργοί πολίτες οι ηλικιωμένοι, έτσι που η ζωή των μεν να μην καταντάει σισύφεια, μια χωρίς σκοπό συγκομιδή πτυχίων, matsres και διδακτορικών διατριβών και των δε να μην καταδικάζεται στην πηνελόπεια προσμονή του θανάτου, με την πρώιμη έξοδό τους από την ενεργό δράση.

Παντού στην Ευρώπη έχουν –συγκρατημένα- αποδεχθεί τη σταδιακή αύξηση των ορίων συνταξιοδοτήσεως, που την συσχετίζουν με την αύξηση του προσδόκιμου επιβιώσεως και τους καλύτερους όρους διαβιώσεως, υγιεινής, προλήψεως οξέων και χρόνιων προβλημάτων υγείας, θεραπείας και αποκαταστάσεως. Οι πολίτες παραμένουν ενεργοί, κοινωνικά και επαγγελματικά, κι έχουν καλύτερες σωματικές, συναισθηματικές και διανοητικές επιδόσεις, για πολύ μεγαλύτερη διάρκεια της ζωής τους, ώστε θα μπορούσαν να παραμείνουν ενεργοί για παρατεταμένο διάστημα, αποτρέποντας και την συνταξιοδοτική τους εκφύλιση και διευκολύνοντας την εξυγίανση των ασφαλιστικών τους φορέων, αρκεί να λυθεί το ζήτημα της έγκαιρης εισόδου των νέων στην παραγωγική διαδικασία. Μόνο η αθρόα θέσπιση νέων θέσεων εργασίας, μπορεί να λύσει το αδιέξοδο, ώστε και οι νέοι να βρίσκουν δουλειά εφάμιλλη των δεξιοτήτων τους και οι ηλικιωμένοι να μην καταδικάζονται στον βιολογικά πρώιμο κοινωνικό παροπλισμό τους και οι ασφαλιστικοί Οργανισμοί να ανακουφιστούν και η πατρίδα μας να τεθεί σε τροχιά ανάπτυξης.

Επαγγελματική εξουθένωση

2012-05-09T18:48:00.002+03:00

το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης

Μαθιουδάκης A. Γεώργιος MD, phD

Με προοδευτικά μεγαλύτερη συχνότητα προσέρχονται στα Ιατρεία μας άτομα με επίμονη καταβολή και αίσθημα κόπωσης (που δεν παρέρχεται με την ανάπαυση), διαλείπον πυρέτιο, μυαλγίες και οστεόκοπους, κυνάγχη, ναυτίες, αίσθημα απογοητεύσεως ή βαρύτερη μελαγχολία στα όρια της ψυχιατρικής καταθλίψεως ή πέρα απ΄αυτά. Δηλαδή ποικιλία συμπτωμάτων, που παραπέμπουν σε μικτή διαταραχή του ενδοκρινικού, ανοσοποιητικού και νευρικού συστήματος. Πρόκειται για ένα ‘περίεργο’ σύνδρομο χρόνιας εξοντωτικής κόπωσης, που προσβάλλει ενήλικα άτομα, που, συνήθως, εργάζονται υπό πίεση και ρυθμούς υψηλών εργασιακών αποδόσεων και υπευθυνότητας, προσανατολισμένα στην επίτευξη υψηλών στόχων.

Περιγράφεται ως ήπια, αλλά επίμονη εξάντληση του οργανισμού, αλλά οι επιστήμονες ερίζουν εάν η πρωτοπαθής διαταραχή είναι ψυχολογική ή πρόκειται για δευτερογενή εκδήλωση που είναι απόρροια των εξουθενωτικών συμπτώματων της. Μεταξύ των θυμάτων της ‘νεωτερικής’ αυτής χρόνιας παθήσεως και οι εργαζόμενες γυναίκες, που είναι ταυτόχρονα επιφορτισμένες με τις δουλειές του σπιτιού, την φροντίδα των παιδιών κλπ.

Έχουν ενοχοποιηθεί σωρεία προκλητικών παραγόντων, όπως λοιμώδεις παράγοντες (ιδίως (ρετρο)ιοί που λαθροβιώνουν στον οργανισμό και ενεργοποιούνται υπό συνθήκες στρες), η υιοθέτηση ανθυγιεινών έξεων, όπως η παραμέληση σωματικής, συναισθηματικής και πνευματικής ασκήσεως, το κάπνισμα, η πολύωρη οδήγηση αυτοκινήτου κ.ά. Μερικοί υποψιάζονται τον κακό τρόπο και είδος διατροφής, τις εξαντλητικές δίαιτες, την ένδεια ιχνοστοιχείων και απαραίτητων αμινοξέων και την πρόσληψη τροποποιημένων τροφών, εμπλουτισμένων με χημικά συντηρητικά, χρωστικές και βελτιωτικά γεύσεως. Τελευταία, επιχειρείται να συνδυαστεί με την λοιμώδη μονοπυρήνωση, μια καλοήθη λοίμωξη που προσβάλλει το ανοσοποιητικό σύστημα και, συνήθως, απολήγει σε μακροπερίοδη αναστροφή του τύπου των λευκών αιμοσφαιρίων.

Ανεξάρτητα, με τους προκλητικούς παράγοντες, η αιτιολογία του συνδρόμου πρέπει να αναζητηθεί στις στρεβλώσεις του σύγχρονου τρόπου ζωής, που δεν ευνοεί τις ανθρώπινες σχέσεις, δεν αποτελεί γόνιμο έδαφος συνδυασμένης λειτουργίας των ψυχοδιανοητικών και σωματικών υποστάσεων του ανθρώπου και υποχρεώνει τους πολίτες να τελούν υπό την εξουσία του αυτοματισμού και των ετεροκαθορισμένων ταχυτήτων. Η υπαγωγή αυτή θέτει το σύγχρονο άνθρωπο σε μια συνεχή, εξαντλητική, εγρήγορση και του στερεί ένα ήσυχο και αναζωογονητικό ύπνο. Οι άνθρωποι της σύγχρονης κοινωνίας, εγκλωβισμένοι στο φαύλο κύκλο, σπίτι-δουλειά, περιδινίζονται στις αδυσώπητες σχέσεις της αγοράς και έχοντας αποξενωθεί οριστικά από τον εαυτό τους, έχουν καταστεί υβρίδια υπεραπασχολούμενων τερμιτών και βουλημικών κουνελιών, καθώς ολοένα περισσότερο βυθίζονται στην ακατάληκτη εργασιομανία και την ακόρεστη καταναλωτική μονομανία τους.

Πράγματι, στο μικρό θεατράκι της ζωής, που ο καθένας μας παίζει –μοναχικά- το ρόλο του, διαδραματίζονται δύο πράξεις: Σκληρή, ανελέητη, κακοπληρωμένη εργασία και έφεση στην παραληρηματική κατανάλωση για την ικανοποίηση περιττών και τεχνητά κατασκευασμένων αναγκών, η ικανοποίηση των οποίων δεν εισφέρει σε αγαλλίαση, ευτυχία και ικανοποίηση. Έτσι, η ισορροπία ευαρέσκειας-δυσαρέσκειας, που αποτελεί προϋπόθεση για μια ανέφελη και ευτυχισμένη ζωή, έχει οριστικά ανατραπεί προς όφελος της δυσαρέσκειας. Ο Σύγχρονος άνθρωπος, επιχειρώντας να αποκαταστήσει την ισορροπία του, παραδίδεται σε μια λυσσαλέα μανία προσκτήσεως περισσοτέρων υλικών αγαθών και τεχνητών απολαύσεων, αντικαθιστώντας το ‘είναι’ με το έχειν’. Διαπιστώνει, όμως, ότι ενώ το τίμημα για την απόκτηση υλικών αγαθών είναι βαρύτατο, καθώς αλλοτριώνεται ως ψυχοδιανοητική οντότητα, δεν του εξασφαλίζει και την αναμενόμενη ευχαρίστηση, αλλά ωθείται βίαια στην αχανή κοιλάδα της απογνώσεως. Ο άνθρωπος, διακατεχόμενος από μια διαρκή τάση ανελίξεως προς την ουσιαστική του πληρότητα, διαπιστώνει, στο τέλος, ότι παρέδωσε την ανεξαρτησία του, την αυτονομία του, την ελευθερία του στις επιταγές της σύγχρονης αγοραίας κοινωνίας μας, στην οποία είναι αναγνωρίσιμος μόνο εφόσον παράγει και καταναλώνει, αδιάλειπτα, εξαντλητικά. Αν ο ανελέητος ρυθμός παραγωγής μειωθεί ή η ξέφρενη κατανάλωση κοπάσει, τότε, η κοινωνία που αποβλέπει αποκλειστικά σε αέναους κύκλους εργασιών, θεωρεί τον σύγχρονο άνθρωπο "αδρανές φορτίο" και τον ωθεί στην περιθωριοποίηση. κανείς δεν έχει δικαίωμα να ασχολείται με τον εαυτό του, πρέπει, μόνο, να ανταποκρίνεται στους διαρκώς επιταχυμένους ρυθμούς της κατακερματισμένης εργασίας του, που επιτελεί σε ένα κυλιόμενο τάπητα.Είναι υποχρεωμένος να εργάζεται στους ορισθένετες ρυθμούς. Αν κατ΄ελάχιστο ολιγορήσει θα προκαλέσει αναταραχή στο πεδίο παραγωγής.

Τελικά, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης μπορεί να εξηγηθεί ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης απορρυθμίσεως, που είναι απότοκη της κοινωνικής μας απορρυθμίσεως.

Εκλογές 2012: Το μοιραίο σταυροδρόμι

2012-05-04T03:59:00.003+03:00

Μαθιουδάκης Γεώργιος Md, phD

Το βασανιστικό δίλημμα, που ταλανίζει τους πολίτες είναι εάν τα σκληρά και επώδυνα μέτρα ήταν δίκαια ή άδικα, αν είναι αναγκαία ή εάν, επινοημένα και σκόπιμα αποβλέπουν, άλλη μια φορά, να εξασφαλίσουν υπερκέρδη στις πολυεθνικές και τα ντόπια παραρτήματά τους. Αν μπορούσαν να αποφευχθούν και ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός να διορθωθεί με αναζήτηση των αιτίων του και υιοθέτηση άλλης πολιτικής, λυσιτελούς και χωρίς να εξοντώνει τις κοινωνικές τάξεις, χωρίς να οδηγεί τη χώρα σε βαθειά και ανυποχώρητη ύφεση.

-Δίκαια! Κραυγάζουν εν χορώ, οι κήνσορες που σεναριογραφούν την ελληνική κοινή γνώμη. Όσοι μέχρι τώρα πρακτόρευαν τα τοξικά ομόλογα, το χρηματιστήριο, την αναδιανομή εισοδημάτων, τους Ολυμπιακούς, τον "εκσυγχρονισμό του κράτους". Εκείνοι που ωθούσαν τους πολίτες σε έναν τριφυλό τρόπο διαβιώσεως, αναντίστοιχο με την οικονομική τους επιφάνεια, σε αλλεπάλληλες συνάψεις καταναλωτικών δανείων, και τη χώρα στην υπερχρέωση, που πριμοδοτούσαν την αναξιοκρατία, την πελατειακή σχέση εξουσίας –πολιτών, την προώθηση ατομικών επιδιώξεων. Εκείνοι που σκιαγραφούσαν "εθνοπατέρες" και "εθνοσωτήρες", τον κάθε στημένο, που προπαγάνδιζαν υπέρ των αρεστών. Εκείνοι που ωθούσαν με περίτεχνη, επινοημένη μεθοδολογία τους πολίτες να υιοθετούν με φανατισμό ανοίκειες και συγχυτικές ιδεολογίες, πεποιθήσεις και τρόπους συμπεριφοράς, να αποστρέφονται την αριστεία και να βολεύονται στην μετριοκρατία, τον ωχαδαελφισμό, την αεργία.

-Άδικα! Λέει η φωνή της συνείδησης της κοινής γνώμης, που δεν υποκύπτει σε επινοημένες μεθοδολογίες χειραγωγήσεώς της. Γιατί τη χώρα δεν την χρέωσαν οι εργατικοί και εγκρατείς μισθοσυντήρητοι, που κινούνται στα όρια του ισολογισμού τους. Τη χρέωσαν οι μιζαδόροι, οι αετονύχιδες, η κρατικοδίαιτη δωροδοσία και η συνωμοτική και προσυμφωνημένη δωροληψία. Δεν τη χρέωσαν οι λίγοι σοβαροί επιχειρηματίες, αλλά οι τσαρλατάνοι του δήθεν "επιχειρείν" που ώζουν (εισ-)φοροαπωθητικό, που καταβρόχθισαν πόρους, εισροές, επιδοτήσεις, εθνικά αποθέματα, και τον ιδρώτα του ανέκαθεν χειμαζόμενου ελληνικού λαού, του μόνιμα εγκλωβισμένου στα πράσινα ή ερεβώδη τούνελ, με φώτα ή σκοτάδια στις άκρες του.

Σ΄ένα συσκοτισμένο και συγχυτικό κοινωνικό περιβάλλον, που επικυριαρχεί ο μακιαβελισμός, ο νεποτισμός, ο οργανικός και λειτουργικός αναλφαβητισμός, που είναι εμποτισμένο από τις σύγχρονες θεωρίες ότι ο λαός είναι μια αγέλη που άγεται από τις παρορμήσεις της και δεν μπορεί να συμμετέχει στη λήψη των αποφάσεων, αλλά μπορεί μόνο να ψηφίζει, μεταξύ των υποψηφίων που τους υποδείχνονται και, μετά, να παρακολουθεί αμέτοχος τα δρώμενα γύρο του. Αυτή η "δημοκρατία της θέασης" είναι μια καινοφανής δημοκρατία που εγκαθιδρύεται προοδευτικά στη μια μετά την άλλη, τις χώρες που έχουν "επιτυχώς" διατρέξει το προηγούμενο στάδιο: το στάδιο της οικονομικής κατάρρευσης.

Με τεχνικές κατασκευασμένης συναίνεσης, ψευδοδιλημμάτων, και ιδεολογικού πειθαναγκασμού των πληβείων, στις αυθαιρεσίες των πραιτοριανών, της ελίτ και του προστατευτικού τους περίγυρου, έχουν καταστεί πλέον αποδοτικές: ο λαός δεν πρέπει να σκέφτεται. Πρέπει μόνο να φοβάται και να υπακούει.

Το ΔΝΤ προσκλήθηκε μετά τρεις δεκαετίες, κατά τις οποίες η αγοραστική δύναμη του λαού ήταν χαμηλή, η εργασία του αποζημιωνόταν πάμφθηνα, το κόστος ζωής υψηλό, τα εργασιακά του δικαιώματα καταχτιόνταν με μεγάλη δυσκολία και σκληρούς αγώνες. Παρά τις φιλεργατικές, φιλελεύθερες και σοσιαλιστικές κορώνες, καμιά βελτίωση δεν υπήρξε στην υγεία, στην παιδεία, στην επιμόρφωσή, στην καθημερινότητα. Οι υποστηρικτικές υπηρεσίες παρέμεναν καθηλωμένες σε μεσαιωνικά επίπεδα, η φορολογία ήταν υπέρογκη και δυσανάλογη των ανταποδοτικών οφελημάτων, ο "κοινωνικός μισθός" -για όσους θυμόνται..- προεκλογικά έπεα πτερόεντα. Οι πολίτες φυτοζωούν σε άνυδρο περιβάλλον οικονομικής, κοινωνικής και πνευματικής υπανάπτυξης.

Η υπέρβαση του διλήμματος είναι εύκολη. Επειδή διακρίνονται κάποιες ρωγμές, που μπορούν να βοηθήσουν να απαντήσουμε στο δίλημμα.

-1^ον πως γίνεται η χώρα να βαίνει σε χρεοκοπία και οι εγχώριες τράπεζες να εμφανίζουν κέρδη πάνω από 300%, το χρηματιστήριο να ανεβαίνει και ο εκπατρισμός πλούτου να αφήνεται ανέλεγκτος, αν δεν διευκολύνεται κιόλας.

-2^ον γιατί ανατρέπεται το τρέχον εργασιακό καθεστώς, ενώ δεν αγγίζονται ούτε κατά κεραία τα εργοδοτικά κεκτημένα στον ιδιωτικό τομέα;

-3^ον γιατί επευφημούμε τους αυτόκλητους σωτήρες της εποχής, ενώ απορρίπταμε "σωτήρες" αλλοτινών καιρών;

-4^ον ποιος έδωσε το δικαίωμα στην Κυβέρνηση να μας σώσει μέσω του ΔΝΤ, ενόσω διεκδίκησε την εντολή της διακυβερνήσεως με πρόγραμμα εκ διαμέτρου αντίθετο; Πόσο πειστικό μπορεί να είναι το επιχείρημα ότι "δεν γνωρίζαμε". Εγώ ως γιατρός έχω το δικαίωμα να σκοτώσω έναν ασθενή μου με τη δικαιολογία ότι "δεν ήξερα";

-5^ον. Ο νόμος ανευθυνότητας γιατί δεν αντικαθίσταται με ένα νόμο αληθούς ευθύνης των πολιτικών;

-6^ον γιατί δεν επαναδιαπραγματεύεται η χώρα μας τη διόγκωση του χρέους που οφείλεται σε μεσιτείες και ανταλλαγές προμηθειών, για τις οποίες έχουν καταδικαστεί οι εμπλεκόμενοι στη συνείδηση του λαού και τα ανεξάρτητα δικαστήρια του κόσμου;

-6^ον Γιατί δεν εντοπίζεται η διαφθορά, η (εισ)φοροδιαφυγή, αλλά όλοι περιορίζονται μόνο στο να τη καταγγέλουν; Επειδή, μήπως, αποφέρει έσοδα στα κομματικά ιδρύματα και συντηρεί το παχύ στρώμα προστασίας της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας;

-7ον ποιός είπε ότι το βάρος του κουρέματος έπρεπε να το πληρώσουν οι πολίτες και όχι οι Τράπεζες, που με τις άφρονες και υψηλού ρίσκου δανειοδοτήσεις τους εξανέμισαν τη ρευστότητα;

Για όλα τα παραπάνω, πρέπει να καταδικάσουμε τα ληφθέντα μέτρα ως άδικα και αλυσιτελή και να τα απορρίψουμε με οργή και αγανάκτηση, μαζί με εκείνους –όλους- που τα επινόησαν και εκβιάζουν την εφαρμογή τους.

προεκλογικά διλήμματα. Υπάρχουν;

2012-05-02T04:12:00.000+03:00

Γεώργιος Α. Μαθιουδάκης MD, phD

Απόλυτη ερήμωση επικρατεί στα πεδία των προεκλογικών αντιπαραθέσεων και μόνο με κάποια εγχειρήματα προβολής ψευτοδιλημμάτων επιχειρούνται ανούσιες αναταράξεις της πολιτικής αδράνειας: το επικρατέστερο ψευτοδίλημμα είναι "κυβερνητική σταθερότητα ή ασύλληπτο χάος!" και είναι ψευτοδίλημμα επειδή η επιλογή ανάμεσα στον Παράδεισο ή την κόλαση, κανείς δεν διστάζει να αποφασίσει. Στην τρέχουσα πολιτική σκηνή, ως διλήμματα εμφανίζονται συγχυτικά ερωτήματα, μεταξύ δύο ενδεχομένων, από τα οποία, όμως το ένα ενδεχόμενο εμφανίζεται σκόπιμα διφορορούμενο, ύποπτο ως και αποτροπιαστικό και το άλλο ενδεχόμενο εμφανίζεται σκόπιμα αναστάσιμο και απελευθερωτικό.

Στην πραγματικότητα, οι προεκλογικές καμπάνιες των εγκαλούμενων για μνημονιακές (αντιλαϊκές και νεοφιλελεύθερες) πρακτικές που βύθισαν τη Χώρα σε πηκτό σκοτάδι, που υπεξαίρεσαν το ιδιωτικό εισόδημα και τη δημόσια περιουσία, για λογαριασμό, τρίτων, επιχειρούν να παραμείνουν στο προσκήνιο της πολιτικής δράσης με τεχνάσματα του λόγου, παραμυθίες, σοφίσματα και συγχυτικά επιχειρήματα, που δεν αντέχουν σε καμμιά στοιχειωδώς συστηματική κριτική. Καταφεύγουν γι αυτό στη συνθηματική αποτελεσματικότητα των ΔΙΛΗΜΜΑΤΩΝ, που είναι αρχαιόθεν μέθοδος εγκλωβισμού της λογικής και αιχμαλωτίσεως της αναλυτικής σκέψης, της ικανής να αξιολογεί, να συμπεράνει και να αποφαίνεται.

Ας δούμε τι λέει η...θεωρία περί διλημμάτων. Δίλημμα είναι η κατάσταση στην οποία ευρίσκεσαι όταν έχει να διαλέξεις μεταξύ δύο ΕΞΙΣΟΥ ανεπιθυμήτων εναλλακτικών. Δεν υπάρχει κανείς, ψυχικά υγιής, που να επιλέγει την Κόλαση από τον Παράδεισο, το "χάος" από τη "Κυβερνητική σταθερότητα". Αυτό δεν είναι δίλημμα. Είναι τέχνασμα ποδηγετήσεως της ελεύθερης βουλήσεως των πολιτών. Διότι σιωπηρώς και τεχνηέντως επιχειρείται να διαπεράσει τη σκέψη μας η εμπρόθετη δοξασία ότι την Κυβερνητική σταθερότητα εγγυάται ο θέτων το "ψευτοδίλημμα", ενώ φορείς του χάους είναι συλλήβδην όλοι οι πολιτικοί του αντίπαλοι. Χωρίς αυτή την νοηματική προέκταση, προβολή παρόμοιων διλημμάτων δεν έχει λειτουργική αποδοτικότητα. Τελικός σκοπός των τεχνασμάτων αυτών είναι βέβαια η εξασφάλιση ότι οι πολίτες θα ψηφίσουν προσηκόντως.

Σύμφωνα με τον Σωκράτη (τον εισηγητή της θεωρίας των διλημμάτων), τον Καντ, Μιλλ και Ροσ, τα ενδεχόμενα –οι πιθανές επιλογές- σ΄ένα αυθεντικό δίλημμα πρέπει να οδηγούν σε ισοδύναμες συνέπειες. Εδώ οι συνέπειες είναι ακριβώς αντίθετες (Λύτρωση ή πλήρης, ασύλληπτη καταστροφή).

Αληθινό δίλημμα θα ήταν το ερώτημα: "Πρέπει να ψηφίσουμε μνημονιακούς ή αντιμνημονιακούς;".

Θεωρητικά, η εργαλειακή χρήση κατασκευών της νόησης τύπου "διλήμματος" έρχεται να καλύψει το κενό επιχειρημάτων, προτάσεων, σχεδίων εξόδου από τη ζοφερή (μνημονιακή) κρίση και να διαφύγουν της προσοχής μας οι μέχρι τώρα αποκλειστικοί θύτες της αναίτιας και εκ προμελέτης καταστροφής. Διστάζουμε, λοιπόν, να αποφασίσουμε αν θα πρέπει να νομιμοποιήσουμε με τη ψήφο μας, όλα τα δεινά που συσσώρευσαν εκείνοι που επέβαλαν άδικά, απεχθή, αλλά, όπως ισχυρίζονται, αναγκαία μέτρα, εθνικής τάξεως. Να συμμεριστούμε τις αιτιάσεις τους ένεκα των οποίων 1.5 εκατομμύριο συμπολίτες μας, μεταξύ των οποίων και εμείς οι ίδιοι, ή κάποιοι συγγενείς μας, έχασαν τη δουλειά τους και έφτασαν στην εσχατιά της απόγνωσης να ερευνούν στους κάδους κάποιο φαγώσιμο. Να ξεπεράσουμε τις δικαιολογήμένες υποψίες μας ότι εκτέλεσαν μια αποστολή που τους ανέθεσαν ξενόφερτα οικονομικά συμφέροντα, με το αζημίωτο, βέβαια. Ή να προτιμήσουμε τους αντιμνημονιακούς που υπόσχονται ότι θα προσπαθήσουν να μας απαλλάξουν από τον φερτό εφιάλτη. Αυτό είναι αληθές δίλημμα, το οποίο οι ιθύνοντες επί 3 χρόνια τώρα, παρέκαμψαν κατά τρόπο ηθικά, νομικά, κοινωνικά επιλήψιμο. Ως αποτέλεσμα των επιλογών τους, επέβαλαν μια χωρίς προηγούμενο υποτίμηση της αξίας της εργασίας, της αξίας της ιδιωτικής και δημόσιας περιουσίας, και απεμπόληση των ρητών υποχρεώσεων του κράτους έναντι των πολιτών.

Το δίλημμα για την επιλογή μιας πράξεως (να ψηφίσουμε προσηκόντως) προκύπτει από την ισχύ της ηθικής αρχής που επιβάλλει ή απαγορεύει την πράξη. Οι αξίες ηθικής αρχής είναι το τμήμα του οργανωτικού κέντρου της ανθρώπινης εμπειρίας που επιτρέπει να έχουμε ένα πλαίσιο προσανατολισμού των επιλογών μας, το οποίο καθορίζει το σχέδιο των σχέσεων και των δράσεών μας.

Εάν έτσι έχουν τα πράγματα, υπέρβαση των διλημμάτων θα μπορούσε να διευκολυνθεί εάν ήταν δυνατό να ιεραρχηθούν οι ηθικές αξίες, που επενδύουν το ερώτημα. Με το σχήμα αυτό, η πράξη που θα επιβαλλόταν από την ιεραρχικά υψηλότερη ηθική αρχή (επιβίωση του έθνους και των πολιτών της) θα έπρεπε να προτιμηθεί έναντι άλλης (ικανοποίηση αγοραίων οικονομικών διεκδικήσεων και συμμόρφωση με τις αιτιάσεις των δανειστών), που υπαγορεύεται από χαμηλότερης αξίας ηθική αρχή.
Προηγείται δηλαδή η εθνική και ατομική επιβίωση και έπεται η ικανοποίηση (εφόσον είναι βάσιμη) των οικονομικών διεκδικήσεων τρίτων.
Επομένως, δεν έχουμε κανένα δικαίωμα (έναντι των εαυτών μας, των συμπολιτών μας και των απογόνων μας) να ψηφίσουμε κανέναν από εκείνους που τόσο επιπόλαια και χωρίς καθόλου διαπραγμάτευση και περισυλλογή, έθεσαν τη χώρα σε κατάσταση υπαγωγής, προς χάριν ικανοποιήσεως αλλοτρίων συμφερόντων, και καθέναν από εμάς σε τόσης έκτασης οικονομική εξαθλίωση, ανασφάλεια και εργασιακό μεσαίωνα.

Μη μασάτε!!!

τα επινοημένα κόλπα που προβάλλωνται ως διλήμματα, για να υποχρεώσουν τους πολίτες να επιλέξουν ό,τι έχει προαποφασισθεί να επιλέξουν, δεν πρέπει -αυτή τη φορά- να περάσουν. Πρέπει να απορριφθούν και τώρα και δια παντός.

Κι άλλος ένας Μάης, χωρίς νιάτα και λουλούδια

2012-04-26T22:31:00.002+03:00

Μαθιουδάκης Γ.Α. MD

Ο Μάιος μας έφτασε/ εμπρός βήμα ταχύ/ να τον προϋπαντήσουμε/ παιδιά στην εξοχή.

Δυσκολεύτηκα (για φαντάσου!) να θυμηθώ το παλιό μαθητικό τραγουδάκι, τότε που το λεκανοπέδιο πνιγόταν στις μυρτιές, τις πασχαλιές, τα γιασεμιά, τα γιούλια και τις λιγαριές, από το λιμάνι, τις πλευρές του Υμηττού, την Πάρνηθα με τα ελάφια της πριν το ολοκάυτωμα, την Πεντέλη, ως πέρα το Μαραθώνα (να πετάμε κέρματα στη λίμνη να πιάσει η ευχή), ως το Μαρκόπουλο και πιο κάτω, στην Ανάβυσσο, στη Σαλαμίνα, την Αίγινα και τον Πόρο, με τα καραβάκια της χαράς, τον "καπετάν Γιώργη" και τον "πορτοκαλί Ήλιο".

Αγόρια και κορίτσια, τα μπουλούκια του έρωτα, ξεχυμένα στους δρόμους, στο ανεπανάληπτο τελετουργικό της αναγέννησης με τις λιτανείες των χρωμάτων και τις σπονδές στην παλιγενεσία. Τα κορίτσια, με το ανέμελο γέλιο και τα νάζια, καρδούλες να χτυπάνε δαιμονισμένες, από πλησμονή κι επιθυμία να επιβεβαιωθεί η κυριαρχία της φύσης πάνω στις ανθρώπινες διαμορφώσεις.

Συναίσθημα, συλλογισμοί και κίνηση, τα δοξαστικά της ζωής, φουσκώνουν τα ανοικτά πουκάμισα των αγοριών με τα φλογισμένα βλέμματα κι επιβάλλουν την αξιωματική επικράτηση του έρωτα. Από τον δισταγμό του χειμώνα στην εντροπία της Άνοιξης. Βιαστικά φιλιά πίσω από τις πικροδάφνες, όρκοι αγάπης εφήμερης αιωνιότητας. Το θυμιατό και το λιβάνισμα της "υπερμάχω" ανακατευόταν ωραία με το άρωμα των κοριτσιών, της αγάπης το τραύλισμα και των λουλουδιών τα τερπένια. Τα τριζόνια που, φλύαρα, μαρτυρούσαν χιλιάδες μυστικά, κλεμμένα από τα μεθυσμένα νυχτολούλουδα.

Τώρα;

"Τα παιδιά που κοιτάζονται και δεν μιλιούνται". Δεν έχουν μια ευχή να πετάξουν ένα κέρμα και ούτε Μαραθώνα έχουνε. Τα χτυποκάρδια τους είναι άλλης, ερεβώδους, περιωπής· δεν τραγουδάνε τη ζωή, παπαγαλίζουν ανούσιες σελίδες βιολογίας.

Επιταγμένα τα φιλιά και οι ευωδιές της Άνοιξης.

Επιστρατευμένοι οι αναστεναγμοί της πλησμονής στην προσδοκία της συλλογής μορίων για μια καλή σχολή.

Και μόνο SMS κι ένα γρήγορο σφηνάκι κι ύστερα πάλι στο σισύφειο αγώνα τους, για μια θέση στο Πανεπιστήμιο –το ποστάλι που, με προορισμό τα λιμάνια της γνώσης και της επιστήμης, θα τους ξεμπαρκάρει, απ΄ ευθείας, στο ταμείο ανεργίας.

Κάποια λουλουδάκια απέδρασαν κάτω από το τσιμέντο και την άσφαλτο, χωρίς να μαλακώσει τη σκληράδα τους, σαν της Λυγερής το τραγούδι, που είπε στον Άδη, χωρίς να μαλακώσει τη σκληράδα του. Και τα παιδιά αγκυλωμένα στα στενά κλουβιά τους, φυλακισμένα στο αόρατο κελί τους, που ορίζει η δέσμη του επιτραπέζιου φωτιστικού, να παπαγαλίζουν φυσική κατεύθυνσης και μαθηματικά επιλογής.

Οι δρόμοι έρημοι. Τα καραβάκια της χαράς παροπλισμένα. Ούτε παιδιά ούτε λουλούδια. Τόση απουσία. Η κοιλάδα των ρόδων, των φιλιών και των μαρτυρημένων μυστικών έγινε άτης λειμώνα κι οι Μάηδες των παιδιών και των λουλουδιών τέθηκαν υπό διωγμό.

Χρόνια τώρα, τόσοι Μάηδες χαμένοι!

Και κάθε φορά, είναι ο επόμενος Υπουργός, που θα φέρει την πολυπόθητη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Και κάθε φορά, ο επόμενος Υπουργός γίνεται απαράλλακτα ίδιος με τον τωρινό και η πολυπόθητη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που θα δώσει τους Μάηδες εκεί όπου ανήκουν, στα παιδιά και στα λουλούδια, παραμένει πολυπόθητη ελπίδα.

Και μόνο ο προηγούμενος Υπουργός υπόσχεται μεταρρυθμίσεις, αλλά μόνο ως επόμενος, αν τον ψηφίσουμε, φυσικά.

Κύριε Υπουργέ της Παιδείας δώστε αμέσως πίσω στα παιδιά το Μάη τους. Δώστε πίσω στο Μάη τα νιάτα και τα λουλούδια του.

Κι εσείς, καιροσκόποι διακινητές της σκοπιμότητας, με τους αναντίκρυστους τίτλους και τις ουτοπίες της αθανασίας, που νομίζετε ότι θα αναχαιτίσετε την ευρωστία της αναγέννησης, με το πρόσχημα της μεταρρύθμισης, είναι καιρός να καταλάβετε –πριν οδηγηθείτε στο χωνευτήρι της λήθης, πριν εξαφανιστείτε, για πάντα, στην τεφροδόχο σας- ότι ο δημόσιος τομέας σας πάσχει, ακριβώς επειδή υποχρεώνετε τα παιδιά να παπαγαλίζουν "αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων" και να καρφώνετε τον κάθε Μάη τους στα χρηματοπιστωτικά σας ικριώματα.

Φτάνει πιά! ! Δεν θέλουμε άλλη διοίκηση Επιχειρήσεων.

Sex ή έρωτας;

2012-04-24T01:05:00.002+03:00

Γεώργιος Μαθιουδάκης MD

Tο sex και ο έρωτας αποτελούν δυσδιάκριτες δράσεις, καθώς συμπλέκονται μεταξύ τους, για να διαμορφώσουν το σχήμα της ίδιας πραγματικότητας: Εκείνης που θέλει τις ετερότητες να έλκονται, να συμπλέκονται προς εξυπηρέτηση ενός σκοπού: Ή της ηδονής, που κρατά τους ετέρους συμφιλιωμένους για αμοιβαίες απολαβές· ή της διαιωνίσεως, που κάνει τη συμφιλίωσή τους κοινωνικά αποδοτική. Στον έρωτα, το sex δεν είναι ούτε αρχή ούτε τέλος του. Είναι ένα ενδιάμεσο γεγονός, κατατοπιστικό της ποιότητάς του και εγγυοδοτικό της σκοπιμότητάς του, αλλά όχι αυτοσκοπός. Στο sex, ο έρωτας δεν είναι προαιτούμενο, διότι αιτούμενο είναι η ηδονή. Η διαφορά σεξ και έρωτα είναι ότι το σεξ χαλαρώνει την ένταση, ενώ ο έρωτας τη δημιουργεί, έχει κάπου σημειώσει ο Γούντυ Άλλεν.

Ο (ουράνιος) έρωτας είναι κλήση σε σχέση. Ένα δύσκολο άθλημα σχέσης, του εαυτού με το άλλο, που προϋποθέτει εγρήγορση, προετοιμασία, άσκηση. Είναι διέγερση του συμπαθητικού. Θα μπορούσαμε να διακρίνουμε τον "ουράνιο" έρωτα ως άξιο εγκωμιασμού, επειδή παρακινεί τους ανθρώπους, μόνον αυτούς, να ερωτεύονται με όμορφο καλλιεργημένο τρόπο, που τους κάνει, για χάρη του να γίνονται ωραιότεροι, υγιέστεροι, δυνατότεροι, ευπρεπέστεροι, γενναιότεροι. Είναι η έλξη των αντιθέτων, που εναρμονίζονται σε μια μελωδική μουσική σύνθεση, όπως είπε ο Ερυξίμαχος στην Πολιτεία, ενώ κατά τον Αριστοφάνη, είναι η νοσταλγική αναζήτηση του άλλου μας μισού, εκείνου που μας αποσπάστηκε ως αποτέλεσμα της οργής των θεών, για κάποια ανυπακοή στο παρελθόν.

Αντίθετα, ο πάνδημος έρωτας (:το sex) είναι διέγερση του παρασυμπαθητικού και πράξη αποφατική, στιγμιαία, στατική, είναι η αναπαράσταση της γενετήσιας πράξης, όχι η πράξη καθ΄αυτή. Γιατί η γενετήσια πράξη επιμελείται τη διαμόρφωση σταθερού περιβάλλοντος, θαλπωρής, ασφάλειας, επιβεβαιώσεως. Ένα περιβάλλον στο οποίο θα ενεργηθεί η κατάφαση της ζωής. Η αναπαράστασή της, αντίθετα (που είναι το sex) , δεν απαιτεί τη διαμόρφωση περιβάλλοντος. Είναι μια πράξη εξ ορισμού μάταιη, χωρίς προοπτική, καθώς δεν επιδιώκει παρά μόνο την εξυπηρέτηση του θυμικού του "όντος", μια ιδιώνυμη σαρκική επιθυμία, ένα απλό και ανεπίγνωστο ορμέμφυτο της ζωής, του θανάτου.

Ενήμερος των ατελειών του, ο άνθρωπος τελεί υπό την ακατανίκητη ροπή για τελείωση, θέλει να μην είναι πλέον αυτό που είναι και να γίνει εκείνο που σχεδιάστηκε να γίνει. Αυτή είναι η εσωτερική του ροπή, η προδιάθεσή του, καθώς εμφορείται από το εσωτερικό του "δαιμόνιο" που τον θέλει ένα όν υπό ανέλιξη, με ρώτα προς την αθανασία, που δεν την επιζητεί ως αιωνιότητα του ατόμου, αλλά ως διαιώνιση του γένους και του είδους. Αυτόν τον τρόπο της ερωτικής συμβολής στην εξέλιξη της κοινωνίας έχει βρει ο άνθρωπος να εισφέρει στην κοινωνία του. Να μετακομίσει από την τροπόσφαιρα που αθροίζει τα υλικά και ηθικά λύματα της ανθρώπινης κοινωνίας, στην ιονόσφαιρα που κατοικούν οι θεοί και η σοφία.

Έρωτας είναι αυτό που σου μαθαίνει ότι είσαι κάτι άλλο από αυτό που νομίζεις ότι είσαι, ενώ το sex σε διευκολύνει να νοιώσεις αυτάρκης. Δε σε καλεί σε σχέση κι έτσι, δεν σε ωθεί σε ωραίες αναδιαμορφώσεις. Ο έρωτας είναι συστηματική επένδυση, συναισθηματική· το sex είναι αρπαχτή. Είναι στατική σύμβαση προσωρινής ανταλλακτικής ηδονής, που, ορθούμενη σε υπέρτατο αγαθό, συνεπιφέρει, τελικά την άρνηση της ζωής, έτσι, καθώς ποσοτικοποιεί το "είναι" σε ένα minimum στιγμιαίας απολαύσεως. Αντίθετα, ο έρωτας είναι σχέση που παράγει αποφασιστικές συνέπειες, προσωπικές και κοινωνικές. Στο ατομικό επίπεδο είναι η κατάφαση της επιθυμίας για το "είναι", είναι η αποδοχή του "πλέον είναι", καθιστάμενο ένα ποιοτικό optimum, που σχηματοποιεί την κατάφαση στη ζωή και ολοκληρώνεται στο θάνατο, που είναι η παραδοχή του "μη - είναι - πλέον". Στο κοινωνικό επίπεδο είναι ο μονόδρομος της διαιωνίσεως της ζωής, η οριστική του διάκριση από το "όν", καθώς η διαιώνιση του είδους πέρα από τον θάνατο, που είναι κοινωνικό ζητούμενο, ούτε ως βιασμός μπορεί να ευοδώνεται ούτε ως άγρα ηδονής κι ευδαιμονίας δικαιώνεται.

η Ιατρική ως βιοπολιτική

2012-04-22T21:59:00.002+03:00

Μαθιουδάκης Γεώργιος Md

Eίναι αλήθεια ότι η ανθρωπότητα διανύει δύσκολη και κρίσιμη εποχή, που απαιτεί την εξάσκηση όλων των πνευματικών και φυσικών δυνάμεών της στο έπακρο, καθώς όλοι σχεδόν συμφωνούν ότι διρερχόμαστε μια περίοδο βαθειάς θεσμικής και ηθικής κρίσης με ρηξικέλευθες κοινωνικές αλλαγές, που συνοδεύονται από μια επιστημονική και τεχνολογική επανάσταση, χωρίς προηγούμενο. Η φυσιογνωμία της ιατρικής επιστήμης και κλινικής τέχνης, που, κατά τον Αισχύλο (Προμηθέας) και τον Ευριπίδη (Ικέτιδες), είναι θείο δώρημα, ενώ, κατά τον Ιπποκράτη (περί αρχαίης ιατρικής) και τον Σοφοκλή (Αντιγόνη), αποτελεί, προς χάρη των πηγών της νοημοσύνης του, ανακάλυψη του ανθρώπου, έχει αλλοιωθεί από την παρείσφρηση σωρείας συγχυτικών παραγόντων στη λειτουργία της. Ιατροεπιδημικές αποκλίσεις και νεωτερικές αντιλήψεις έχουν διεισδύσει ανεξέλεγκτα, διαμορφώνοντας και επιβάλλοντας μεταβολές στις νοοτροπίες και στη καθημερινή δράση. Ο σημαντικότερος από τους παράγοντες που επέβαλαν ρηξικέλευθη μεταβολή στην ιατρική συλλογιστική και κλινική πράξη στάθηκαν τα συνακόλουθα της, υπό καταιγιστικούς ρυθμούς, ανάπτυξης των υποστηρικτικών της επιστημών, όπως η μοριακή βιολογία, η εφαρμοσμένη φυσική και χημεία, που, με τη συνεπικουρία των συνεπειών της αγοραίας μεταμορφώσεως της κοινωνίας, προκάλεσαν σαρωτικές αλλαγές στον παγιωμένο τρόπο ασκήσεώς της από τους λειτουργούς της, αλλά και αποδοχής της πρακτικής της από το κοινό. Τον αναλυτικό λόγο της ιατρικής επηρεάζει βαθιά το συγκεκριμένο τοπικό ή ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο ασκεί τη τέχνη της και προάγει την επιστήμη της, καθώς ο πολιτισμός αρθρώνεται από τα ιδιαίτερα πρότυπα του σκέπτεσθαι και συναισθάνεσθαι που συντελούν σ΄ ένα κοινό είδος συμπεριφοράς και αντιλήψεως, ακόμη και επί θεμάτων, όπως η υγεία, η αρρώστια και ο θάνατος. Έτσι, στο συγκεκριμένο, πολιτικο-οικονομικό πλαίσιο της αγοραίας μεταμορφώσεως της κοινωνίας μας, η ιατρική, από λειτούργημα, έγινε επάγγελμα και, στη συνέχεια, υπό τη διαβρωτική επέλαση της οικονομίας, που αγκύλωσε κάθε έκφανση της ζωής, έγινε κορεσμένο επάγγελμα, εντάχθηκε στον τριτογενή τομέα και σύρθηκε στον αδυσώπητο πόλεμο του ανταγωνισμού. Και ο ρόλος της, από κοινωνικός, που ήταν ανέκαθεν σήμερα έχει υποστραφεί σε καθαρά επιχειρηματικός, καθώς δεν παρωθείται να γίνει παρά μόνο μια ακριβή αγορά υπηρεσιών [54], όπου την ακρίβεια των "προϊόντων" της ανταγωνίζεται, πλέον, μόνο η ανακρίβεια των στόχων της. Ο Jeremy Rifkin στο βιβλίο του Αιών της Βιοτεχνολογίας γράφει: "Βλέπουμε μπροστά μας το δέλεαρ των μεγάλων δρασκελισμών της προόδου και ένα λαμπρό μέλλον γεμάτο ελπίδες, αλλά μαζί με κάθε βήμα μας, μας καταδιώκει το βασανιστικό ερώτημα, με ποιο τίμημα άραγε;

Αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι η Ιατρική, ως βιοπολιτική επιστήμη, προάγεται όχι μόνο μέσα από τα επιστημονικά Εργαστήρια και τα σπουδαστήρια παραγωγής γνώσεων, ούτε μόνο μέσα στις συνθήκες όπου διαδραματίζεται το Ιατρικό πάθος (η αγωνία της διάγνωσης), η προσμονή της θεραπευτικής αποδόσεως και μεθοδικότητα της αποκαταστάσεως και της προλήψεως, αλλά και -κυρίως αυτό - με την επικοινωνία και συχνοτισμό ομοτέχνων. Μεταξύ τους διαδίδεται η γνώση, φινιρισμένη, μάλιστα, ως εφαρμοσμένη μεθοδολογία, αφού οι επιφυλάξεις, οι δισταγμοί ακόμη και οι αντιρρήσεις, είχαν προηγουμένως υπερβαθεί ή είχαν απορριφθεί από όσους, που προηγήθηκαν, είχαν καλά μελετηθεί και δοκιμαστεί. Έτσι, η εμπειρία του ενός γίνεται κτήμα όλων, οι γνώμες διαπλέκονται μεταξύ τους για τη γνωστική ευδοκίμηση της κοινής επιστήμης και η χαοτική πληροφορία αποσαφηνίζεται σε τρόπο δράσεως και συμπεριφοράς.

Η ιατρική προάγεται ως ανταλλακτική επιστήμη, όχι μόνο επειδή οι ιατροί "δίνουν κάτι" στους ασθενείς τους, που τους λείπει (Ιπποκράτης: Ιατρική πρόσθεσις και αφαίρεσις εστί), αλλά και -κυρίως αυτό - επειδή μεταγγίζονται δαημοσύνη και διαπιστώσεις μεταξύ τους. H ariere-gout των προηγουμένων καθίσταται avant-gout των νεοτέρων. Με αυτό τον τρόπο, η καταγωγική ιχνηλάτηση της Ιατρικής επιστήμης αναχαράζεται στις σύγχρονες πολυδαίδαλες διαδρομές της βιοϊατρικής: εκεί, δηλαδή, που όλοι μας χρειαζόμαστε φωτεινότερους δρομοδείκτες.

Έτσι, στις παρούσες δυσμενείς κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, υπό τις οποίες γονιμοποιείται η επαγγελματική δράση από τη λειτουργιματική υπόσταση της ιπποκρατικής ιατρικής, η καθημερινή Ιατρική πράξη δεν μπορεί να αποβεί "επ΄ωφελείη καμνόντων" παρά μόνο με τη συνδρομή όλων πρός όλους.

Τέλος, καθώς η σύγχρονη Ιατρική τείνει να καταστεί ουσιαστικά η τέχνη της διαχειρίσεως της αβεβαιότητας, η βελτίωση των σχέσεων μεταξύ συναδέλφων, ιατρού-ασθενούς, ιατρικού σώματος-κοινωνίας, και ιατρικής επιστήμης-οικονομίας καθίσταται περισσότερο παρά ποτέ αναγκαία και επιβεβλημένη.