ΠΟΙΗΣΗ

Miguel Sawa: Το Δικαίωμα στη Ζωή

2026-06-03T20:00:00.000+03:00

Το Δικαίωμα στη Ζωή

ΤΡΑΓΙΚΗ σκιά του Μαυριτανού της Βενετίας περιπλανιέται ζώσα, βρυχώμενη από πόνο και ζήλεια. Είναι μια σκιά τρομαχτική. Με παραμορφωμένο το πρόσωπο, το βλέμμα άγριο, την καρδιά κομματιασμένη, το λογικό χαμένο, που μας παρακινεί να τη συμπονέσουμε στη θέα της.

Όλοι έχουμε νιώσει, όλοι μπορούμε να νιώσουμε τον πόνο του Οθέλλου. Ο άνδρας θα βλέπει πάντα στη γυναίκα το ακάθαρτο θηρίο για το οποίο μιλούν τα ιερά βιβλία. Και το πάθος της ζήλειας θα διαρκέσει αιωνίως όσο υπάρχουν άνδρες και γυναίκες στον κόσμο.

Επίσης περιπλανιέται ζώσα η θλιμμένη σκιά της Δεισδαιμόνα, ωχρή, με τα όμορφα μάτια της γεμάτα δάκρυα, τα άφθονα χρυσά μαλλιά της λυμένα στην πλάτη, τον κύκνειο λαιμό της στραγγαλισμένο απ’ τον Μαυριτανό δολοφόνο…

Πώς να μη νιώσεις υπέρτατο οίκτο στο θέαμα αυτού του τρυφερού πλάσματος, αθώου όπως οι ίδιοι οι άγγελοι, γεμάτου αθωότητα και αγνότητα, θυσιασμένου, σε μια στιγμή τρέλας, στο μίσος της ζήλειας;

Και εκεί βαδίζουν ζώντες, σε αιώνια περιπλάνηση, ακολουθώντας όπως η σκιά το σώμα, ο μαινόμενος Οθέλλος και η άμοιρη Δεισδαιμόνα.

Ο κόσμος προχωρά, αλλά ο άνδρας συνεχίζει να ζει προς χάρη των παθών του, και σήμερα, όπως χθες, θεωρεί ότι έχει δικαίωμα στη ζωή της γυναίκας που αγαπά.

Ο κόσμος προχωρά, αλλά η ελευθερία του έρωτα δεν υπάρχει παρά μόνο για τον άνδρα, που, σύμφωνα με την ηθική του τώρα και όλων των καιρών, μπορεί να ερωτευθεί όποια θέλει και εκείνες που θέλει, ενώ η γυναίκα όχι μόνο στερείται του δικαιώματος της επιλογής, αλλά πρέπει να περιορίσει, την αγάπη της για μια ζωή στον άνδρα που της αντιστοιχεί από τύχη ή ατυχία.

Ακόμα υπάρχουν κάποιοι που υποστηρίζουν τη νοητική κατωτερότητα της γυναίκας. Ακόμα υπάρχουν κάποιοι που την κρίνουν με τα λόγια του Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου: «Η γυναίκα είναι ένας εχθρός της φιλίας, μία λυπηρή θλίψη, ένα αναγκαίο κακό, ένας πειρασμός της φύσης, ένα απεχθές πλήγμα».

Και σκεπτόμενοι έτσι για τη γυναίκα, πιστεύοντας ότι η μοναδική αποστολή της είναι αυτό που ο Άγιος Αυγουστίνος ονόμαζε «υποδαύλιση της αμαρτίας». Τι; είναι παράξενο που πιστεύουμε ότι έχουμε δικαίωμα στη ζωή της και που η σκιά του Οθέλλου συνεχίζει ακόμα, περιπλανώμενη στον κόσμο απειλητικά;

Είναι μια φρίκη αυτή η δολοφονία του Θάλας, για την οποία έγραψαν πριν μερικές μέρες οι εφημερίδες. Ο σύζυγος, μέρες πριν, αμφέβαλλε για την πίστη της γυναίκας του. Μετά από μια φοβερή ερωτική νύχτα, ρίχτηκε πάνω στην άτυχη σύντροφο, που ακόμη παλλόταν απ’ τον πόθο, προσπαθώντας να την πνίξει.

Εκείνη φοβισμένη, προσπάθησε να πεταχτεί από το κρεβάτι για να ξεφύγει, αλλά ο Οθέλλος αδίστακτος, την άρπαξε απ’ το νυχτικό και ρίχτηκε και πάλι πάνω της, σφίγγοντάς της τον λαιμό…

Μετά, οι γείτονες ειδοποιημένοι απ’ τις κραυγές του θύματος, πήγαν στον τόπο του γεγονότος, και βρήκαν τον δολοφόνο ξαπλωμένο ήσυχα δίπλα στο πτώμα, καπνίζοντας ένα τσιγάρο. Στις ερωτήσεις των γειτόνων, ο άθλιος απάντησε κυνικά:

—Τη σκότωσα για ευχαρίστηση… Γι’ αυτό ήταν η γυναίκα μου!

Και εκείνη η άλλη δολοφονία στο Μπάρι, που μας διηγήθηκε με τρόμο ο ιταλικός τύπος; Ο σύζυγος, Βίτο Φλορεντίνο, έφθασε στο σπίτι του μεθυσμένος φωνάζοντας στη γυναίκα του:

—Προσευχήσου, αν θέλεις, γιατί θα σε σκοτώσω.

Η δυστυχισμένη άρχισε να κλαίει:

—Εμένα; Αλλά τι έχω κάνει εγώ;

—Προσευχήσου, προσευχήσου…

Και ο άθλιος ρίχτηκε ξαφνικά πάνω στην άτυχη και άρχισε να την ξεσχίζει με δαγκωνιές. Ο αγώνας μεταξύ εκείνου του άγριου και του θύματος κράτησε, σύμφωνα με υπολογισμούς του ιταλικού τύπου, γύρω στη μια ώρα.

Όταν ο δικαστικός λειτουργός πήγε στον τόπο του εγκλήματος, η γυναίκα του Βίτο Φλορεντίνο ήταν ένας φρικτός σωρός διαμελισμένης σάρκας.

Ο δικαστής ρώτησε τον δολοφόνο:

—Αλλά τι είχε κάνει σ’ εσάς εκείνη η δυστυχισμένη;

Ο Βίτο Φλορεντίνο απάντησε παγερά:

—Τίποτα… ήμουν λίγο μεθυσμένος… και λένε ότι με απατούσε.

Θηρίο σαρκοβόρο!

Ορίστε, στάζοντας αίμα, αυτά τα δύο θλιβερά γεγονότα που προσφέρω για δημόσια διαβούλευση.

Και αν εκείνη η γυναίκα του Θάλας και αν εκείνη η γυναίκα στο Μπάρι ήταν αθώες όπως ήταν και η Δεισδαιμόνα; Αλλά ένοχες ή όχι, τι δικαίωμα έχει ο άνδρας να μπαίνει τόσο στη θέση του δικαστή που καταδικάζει όσο και στη θέση του δημίου;

Τι δικαίωμα έχει να διαθέτει αυθαίρετα τη ζωή της γυναίκας; Ας εκπαιδεύσουμε τη βούληση μας ώστε να μη ζούμε στο έλεος των παθών μας, ας εκπολιτιστούμε εσωτερικά, αφού, όπως λένε, είμαστε κάπως πολιτισμένοι εξωτερικά. Και ας στείλουμε στην αγχόνη τον πρώτο Οθέλλο που παρουσιάζεται.

Miguel Sawa (1908)

Μετάφραση από την ισπανική γλώσσα:

Αργυρώ Γερ. Χατζηπαναγιώτου

(Το παρόν κείμενο είναι άρθρο που έγραψε ο Μιγκέλ Σάββα υπερασπιζόμενος της γυναίκες της εποχής του θύματα κακοποίησης και εγκληματικής συμπεριφοράς εκ μέρους των συζύγων τους. Περιέχεται στα βιβλία: Ιστορίες Τρελών και Ο Μιγκέλ Σάββα, οι Ιστορίες Τρελών και η Εποχή τους, εκδ. αστερίων )

Τα βιβλία διατίθενται εδώ: imarshop

Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου: Ο Μιγκέλ Σάββα, οι Ιστορίες Τρελών και η Εποχή τους

2026-06-03T19:00:00.000+03:00

Έχουν περάσει ένας αιώνας και μερικά έτη από την πρώτη έκδοση των διηγημάτων με τον τίτλο Ιστορίες Τρελών του Ισπανού δημοσιογράφου και συγγραφέα, ελληνικής καταγωγής, Μιγκέλ Σάββα.

Ιστορίες παλαιές αλλά, συγχρόνως, επίκαιρες. Ιστορίες ανθρώπων, ανδρών κυρίως, οι οποίοι εξ αιτίας του πάθους, της ζήλειας ή ενός αποτυχημένου έρωτα οδηγούνται στην αυτοχειρία ή στη δολοφονία της συντρόφου τους. Ιστορίες πρωτότυπες, ενός συγγραφέα άγνωστου μέχρι σήμερα στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό.

Ψυχικά διαταραγμένοι άνθρωποι, που μετά τον εγκλεισμό τους σ’ ένα Ψυχιατρικό Ίδρυμα, διηγούνται τους λόγους που τους οδήγησαν σε αυτές τις ακραίες εγκληματικές πράξεις. Ο Μιγκέλ Σάββα με ιδιαίτερη επιδεξιότητα καταφέρνει να εισχωρήσει στα κατάβαθα της ψυχής και του νου τους περιγράφοντας, επιτυχώς, τη στιγμή που χάνουν τον έλεγχο διαπράττοντας εγκληματικές πράξεις.

Στην παρούσα μελέτη που συνοδεύει τις Ιστορίες Τρελλών θα εντάξουμε τον συγγραφέα και τα διηγήματα στην εποχή τους, ώστε να γίνει κατανοητός ο λόγος που ο Μιγκέλ Σάββα επέλεξε να γράψει αυτά τα αφηγήματα, τα οποία εκδόθηκαν, μετά τον πρόωρο θάνατό του, το 1910.

Αρχικά, θα τοποθετήσουμε τις ιστορίες στην εποχή τους, ανιχνεύοντας τα λογοτεχνικά ρεύματα από τα οποία είναι επηρεασμένος ο συγγραφέας. Στη συνέχεια, θα γνωρίσουμε τον συγγραφέα ως άνθρωπο και λογοτέχνη, και τέλος θα συγκρίνουμε τις Ιστορίες Τρελών με ανάλογες ιστορίες Ελλήνων συγγραφέων που έχουν ως θέμα ψυχικά διαταραγμένους ανθρώπους.

Στο επίμετρο υπάρχει άρθρο του Μιγκέλ Σάββα με τίτλο, «Το Δικαίωμα στη Ζωή» στο οποίο καταδικάζει τα εγκλήματα πάθους και την κακοποίηση των γυναικών.

Αργυρώ Γερ. Χατζηπαναγιώτου

Εκπαιδευτικός-Συγγραφέας-Ερευνήτρια

ΜΑ Λογοτεχνίας (Μεθοδολογία και Έρευνα),

του UNED Μαδρίτης

( Το κείμενο είναι ο πρόλογος του βιβλίου: Ο Μιγκέλ Σάββα, οι Ιστορίες τρελών και η Εποχή τους

της Αργυρώς Χατζηπαναγιώτου, εκδ. αστερίων)

Διατίθεται εδώ: imarshop

Miguel Sawa: Ιστορίες Τρελών

2026-06-03T18:00:00.000+03:00

Οι Ιστορίες Τρελών είναι μία συλλογή διηγημάτων, που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, του Ισπανού συγγραφέα και δημοσιογράφου, ελληνικής καταγωγής, Μιγκέλ Σάββα (1866-1910), ο οποίος είναι αδελφός του διάσημου Ισπανού μποέμ συγγραφέα, ποιητή, και δημοσιογράφου Αλεχάντρο Σάββα. Στις Ιστορίες Τρελών, όπως δηλώνει και ο τίτλος της συλλογής, παρουσιάζονται ιστορίες ανθρώπων με διαταραγμένη ψυχική ισορροπία, οι οποίοι οδηγούνται ή βρίσκονται στις περισσότερες ιστορίες, σ' ένα ψυχιατρικό ίδρυμα αφηγούμενοι σ' έναν γιατρό ή δικαστή, με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο, τραγικά γεγονότα της ζωής τους που τους έχουν φέρει σε δεινή θέση. Κεντρικό θέμα των δεκαέξι ιστοριών είναι η τρέλα που τις περισσότερες φορές οδηγεί τους πρωταγωνιστές στη διάπραξη εγκληματικών πράξεων που έχουν ως θύμα μία γυναίκα την οποία έχει ερωτευθεί με πάθος ο δράστης.

Οι Ιστορίες Τρελών του Μ. Σάββα εκδόθηκαν το 1910, μετά τον θάνατό του, και περιελάμβαναν 19 διηγήματα. Για τη δημοσίευσή τους μερίμνησε η σύζυγός του. Στην παρούσα ελληνική έκδοση η συλλογή περιέχει τα δεκαέξι πρώτα κείμενα τα οποία έχουν μεταξύ τους υφολογική και θεματική ομοιογένεια σε σχέση με το έγκλημα και την ψυχασθένεια. Τα υπόλοιπα διαφέρουν ως προς το θέμα αλλά και το ύφος και για τον λόγο αυτό δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα συλλογή.

Μελετητές του έργου του Μ. Σάββα συμπεραίνουν ότι τα διηγήματα αυτά προστέθηκαν στην τότε συλλογή κατ' απαίτηση της συζύγου του συγγραφέα. Την έκδοση προλόγισε ο Emilio Vallés, δημοσιογράφος, μεταφραστής και συνεργάτης του εκδοτικού οίκου Domenech, στην Βαρκελώνη. Ο E. Vallés στον πρόλογό του τονίζει ότι ακόμη και στην εποχή του λεγόμενου Μοντερνισμού ο Ρομαντισμός εξακολουθεί να επηρεάζει τους λογοτέχνες έχοντας κληροδοτήσει την πιο σκληρή εξαπάτηση και το συνεχές ονειροπόλημα: την τρέλα. Ο νους του ανθρώπου βρίσκεται σε συνεχή αγώνα εναντίον της τρέλας, η οποία μπορεί να νικηθεί μέσα από τη συγγραφή διηγημάτων.

Περισσότερες λεπτομέρειες για τον Μ. Σάββα και τις Ιστορίες Τρελών μπορείτε να αναζητήσετε στο δοκίμιο, Ο Μιγκέλ Σάββα, οι Ιστορίες Τρελών και η εποχή τους, το οποίο αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα της παρούσας έκδοσης των διηγημάτων. Στο επίμετρο υπάρχει ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα, καθώς και ένα άρθρο του με τίτλο: «Το Δικαίωμα στη Ζωή» στο οποίο καταδικάζει τα εγκλήματα πάθους και τη βία κατά των γυναικών.

Αργυρώ Γερ. Χατζηπαναγιώτου

Εκπαιδευτικός-Συγγραφέας-Ερευνήτρια

ΜΑ Λογοτεχνίας (Μεθοδολογία και Έρευνα),

του UNED Μαδρίτης

(Το κείμενο είναι η Εισαγωγή του βιβλίου: Ιστορίες Τελών. !5+1 Φανταστικές Ιστορίες για την Τρέλα και το ¨Εγκλημα,

εκδ. αστερίων, Μτφ. Αργυρώ Γερ. Χατζηοαναγιώτου)

Διατίθεται εδώ: imarshop

Miguel Sawa (1866-1910)

2026-06-03T06:25:55.405+03:00

ΜΙΓΚΕΛ ΣΑΒΒΑ- ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Ο Μιγκέλ Σάββα (1866-1910) είναι Ισπανός δημοσιογράφος και συγγραφέας, της εποχής του Μοντερνισμού, ελληνικής καταγωγής (από τη Σμύρνη). Γεννήθηκε στη Σεβίλλη το 1866, έζησε και  διακρίθηκε ως δημοσιογράφος και συγγραφέας στη Μαδρίτη, όπου και απεβίωσε το 1910.

Άνθρωπος δημοκρατικών αντιλήψεων ο Μ. Σάββα ήταν γνωστός στους δημοσιογραφικούς και λογοτεχνικούς κύκλους της Μαδρίτης της εποχής εκείνης.  Ήταν διευθυντής του εβδομαδιαίου σατυρικού περιοδικού Don Quijote, συντάκτης τόσο στην εφημερίδα El País, La Voz de Galicia όσο και σε άλλα έντυπα. Ήταν επίσης ένας από τους ιδρυτές της Asociación de la Prensa( Ένωση Τύπου) της Μαδρίτης.

Είναι αδελφός του μποέμ δημοσιογράφου, ποιητή και συγγραφέα Αλεχάντρο Σάββα(1862-1909), για τον οποίο ο Ισπανός ποιητής, δραματουργός και συγγραφέας Ραμόν ντελ Βάγιε-Ινκλάν(1866-1936) έγραψε το θεατρικό έργο, Τα Φώτα της Μποέμικης Ζωής (Luces de Bohemia, 1920). Στο έργο, ο Βάγιε-Ινκλάν,  παρουσιάζει την πολυτάραχη ζωή του Αλεχάντρο Σάββα μέσα από τον κεντρικό ήρωα του έργου Μαξ Εστρέγια (Max Estrella). 

Ο Μιγκέλ Σάββα εκτός από τον Αλεχάντρο είχε μία αδελφή την Εσπεράνθα και  άλλους δύο αδελφούς τον Μανουέλ και τον Ενρίκε οι οποίοι ασχολήθηκαν ελάχιστα με την συγγραφή. Το έργο των αδελφών Σάββα άφησε ένα σημαντικό αποτύπωμα στα λογοτεχνικά δρώμενα της Μαδρίτης. Οι μελετητές της Λογοτεχνίας, ακόμη και σήμερα μελετούν, ιδιαιτέρως, το έργο του Αλεχάντρο και του Μιγκέλ. 

Ο Μιγκέλ Σάββα εμφανίζεται ως λογοτέχνης με τα έργα: Amor(1897), Ave Fémina( 1904), Ιστορίες Τρελών (Historias de Locos,1910). Διηγήματά του, επίσης  έχουν δημοσιευθεί σε διάφορα λογοτεχνικά  περιοδικά.  Τα δύο πρώτα βιβλία είναι συλλογές διηγημάτων τα οποία έχουν ως θέμα την αγάπη, τον παθιασμένο έρωτα και τη συζυγική απιστία. 

Οι Ιστορίες Τρελών (Historias de Locos), εκδόθηκαν μετά τον πρόωρο θάνατό του, από τη σύζυγό του, το 1910. Είναι μία  συλλογή διηγημάτων στα οποία παρουσιάζονται ιστορίες ανθρώπων με διαταραγμένη ψυχική ισορροπία οι οποίοι, έγκλειστοι   σε κάποιο ψυχιατρικό ίδρυμα (στις περισσότερες ιστορίες),  αφηγούνται τραγικά γεγονότα της ζωής του, και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες κατέληξαν να διαπράξουν ένα έγκλημα. 
Αργυρώ Γερ. Χατζηπαναγιώτου

Τραγούδισμα, Oscar Cerruto

2024-02-21T21:43:00.002+02:00

Τραγούδισμα

Η πατρίδα μου έχει βουνά

όχι θάλασσα

Κύματα σταριού και σιτοβολώνες

όχι θάλασσα

Αφρό γαλάζιο τα πευκοδάση

όχι θάλασσα

Και τη βραχνή χορωδία του ανέμου

χωρίς θάλασσα

Oscar Cerruto

Απόδοση από τα Ισπανικά: Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Ο Όσκαρ Σερούτο (1912- 1981) ήταν συγγραφέας, δημοσιογράφος και διπλωμάτης από την Βολιβία.

Γιάννης Ρίτσος: Το Εμβατήριο του Ωκεανού

2023-05-31T01:31:00.000+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Το Εμβατήριο του Ωκεανού, είναι ένα λυρικό ποίημα του Γιάννη Ρίτσου το οποίο γράφτηκε την περίοδο: 1939-1940). Είναι μία πρόσκληση - πρόκληση του ποιητή για ένα ταξίδι θαλασσινό, που τόσο τον γοητεύει. Ένα ατέρμονο ταξίδι ζωής προς την ελευθερία:

"για το ταξίδι που δεν τελειώνει/ για την άγκυρα που δεν κάρφωνε το νερό."

Κι αν συναστήσει δυσκολίες ο ποιητής δεν πτοείται:

"Εγγίσαμε την πληγή μας και το χρόνο/ και δραπετεύουμε."

Παρηγοριά το ταξίδι, η αίσθηση ελευθερίας, και συντροφιά η θάλασσα:

"Μας μένει πάντα το ταξίδι/κ' η ατέλειωτη βουή της θάλασσας."

***

Το Εμβατήριο του Ωκεανού (απόσπασμα)

Τον πρώτο στίχο γράψαμε στην άμμο
ενώ μας κοιτούσαν αυστηρά τα επίμονα κατάρτια
και το κύμα ψιθύριζε τον αιώνιο νόστο.

Πάνω στο βράχο μείναμε σαν προτομές φυγής
που κοιτούν τα φεγγάρια να γράφουνε κύκλους
ρωτώντας το μυστικό μας
για τα πλοία που μεταφέρουν άσπρες σκιές
για το ταξίδι που δεν τελειώνει
για την άγκυρα που δεν κάρφωνε το νερό.
Εγγίσαμε την πληγή μας και το χρόνο
και δραπετεύουμε.

Μας μένει πάντα το ταξίδι
κ' η ατέλειωτη βουή της θάλασσας.

Γιάννης Ρίτσος
Ποιήματα, τομ. Α', εκδ. Κέδρος

Γιάννης Ρίτσος (1909-1990)

Ποιητής πολυγραφότατος που ανήκει στη Γενιά του '30 που μαζί με τον Γ. Σεφέρη και τον Ο. Ελύτη είναι τρεις πιο σημαντικοί Έλληνες ποιητές του 20ου αιώνα. Πολλά από τα ποιήματά του, μεταξύ των οποίων η Ρωμιοσύνη, Επιτάφιος, κ.α., έχουν μελοποιηθεί από τον Μίκη Θεοδωράκη. Έγραψε πάνω από εκατό ποιητικές συλλογές, πολλές μελέτες, δοκίμια, μυθιστορήματα και ένα θεατρικό έργο. Το έργο του έχει βραβευθεί με κρατικά και διεθνή βραβεία.

Κ. Π. Καβάφης: Τείχη

2023-05-21T04:46:00.000+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπναγιώτου

Τα Τείχη είναι ένα ποίημα του Κ.Π. Καβάφη το οποίο κατατάσσεται στην πρώτη ποιητική του περίοδο. Είναι γραμμένο σε α' πρόσωπο, σε καθημερινό λεξιλόγιο της δημοτικής, εμπλουτισμένο με λόγιες λέξεις, και με τη λέξη "Τείχη' να του προσδίδει ένα δυνατό συμβολισμό, αυτόν του εγκλωβισμού.

Ο ποιητής παρουσιάζει τον εαυτό του σε μία κατάσταση εγκλωβισμού με τείχη που ορθώθηκαν γύρω του. Αισθάνεται φυλακισμένος χωρίς διέξοδο αντίδρασης. Αισθάνεται ότι έχασε την ελευθερία του σιγά σιγά χωρίς να το καταλάβει. Α.Χ.

Τείχη

Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη·

διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
A όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.

Aλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
Aνεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.

Τα Ποιήματα, Τ. Α’ 1897 – 1918, Ίκαρος 1963

Κ. Π. Καβάφης: Το βιογραφικό μου:
«Είμαι Κωνσταντινουπολίτης την καταγωγήν, αλλά εγεννήθηκα στην Αλεξάνδρεια - σ' ένα σπίτι της οδού Σερίφ· μικρός πολύ έφυγα, και αρκετό μέρος της παιδικής μου ηλικίας το πέρασα στην Αγγλία. Κατόπιν επισκέφθην την χώραν αυτήν μεγάλος, αλλά για μικρόν χρονικόν διάστημα. Διέμεινα και στη Γαλλία. Στην εφηβικήν μου ηλικίαν κατοίκησα υπέρ τα δύο έτη στην Κωνσταντινούπολη. Στην Ελλάδα είναι πολλά χρόνια που δεν επήγα. Η τελευταία μου εργασία ήταν υπαλλήλου εις ένα κυβερνητικόν γραφείον εξαρτώμενον από το υπουργείον των Δημοσίων Έργων της Αιγύπτου. Ξέρω Αγγλικά, Γαλλικά και ολίγα Ιταλικά».

Σημείωση: Το βιογραφικό σημείωμα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Νέα Τέχνη το 1924.
Οι φωτογραφίες είναι από το διαδίκτυο

Γιώργος Σεφέρης: Μποτίλια στο πέλαγο

2023-05-10T03:16:00.000+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Το ποίημα του Γ. Σεφέρη "Μποτίλια στο πέλαγο", περιέχεται στην ποιητική συλλογή Μιθυστόρημα, η οποία εκδόθηκε το 1935. Η διάρθρωση της συλλογής αυτής είναι σύμφωνα με τα ομηρικά πρότυπα, χωρισμένη σε 24 μέρη. Το "Μποτιλια στο πέλαγο" είναι το ΙΒ' μέρος.

Ο ποιητής με το δικό του προσωπικό ύφος σε ελεύθερο στίχο μιλά για τη διαχρονική πορεία του ελληνισμού και την μοίρα που τον κατατρέχει, κάνοντας χρήση της Μυθικής μεθόδου δηλαδή παραλληλισμό της σύγχρονης εποχής με τον αρχαίο κόσμο.

Στο ποίημα "Μποτίλια στο πέλαγο" ο ποιητής, ως άλλος Οδυσσέας, και οι σύντροφοί του, μέσα από φουρτούνες και μπόρες φτάνουν σε κάτι ρημαγμένους βράχους για να ξαποστάσουν: "Τρεις βράχοι λίγα καμένα πεύκα κι ένα ρημοκλήσι" .

Ο Γ. Σεφέρης συνθέτει ένα ρεαλιστικό σκηνικό, ένα τοπίο αντιθέσεων: φουρτουνιασμένη θάλασσα / γαλήνια θάλασσα- ρημαγμένοι βράχοι. Η φουρτουνιασμένη θάλασσα που τους έριξε στην ρημαγμένη ξέρα τώρα είναι γαλήνια: " Εδώ αράξαμε το καράβι να ματίσουμε τα σπασμένα κουπιά,/ να πιουμε νερό και να κοιμηθούμε./Η θάλασσα που μας πίκρανε είναι βαθιά κι ανεξερεύνητη /και ξεδιπλώνει μια απέραντη γαλήνη."

Όταν ξαναμπαρκάρουν για να συνεχίσουν το ταξίδι τους ήδη έχουν χάσει έναν σύντροφό τους: "Εδώ μέσα στα βότσαλα βρήκαμε ένα νόμισμα/ και το παίξαμε στα ζάρια./ Το κέρδισε ο μικρότερος και χάθηκε."

Ο ποιητής σε σημείωσή του εξηγεί ότι ο σύντροφος που χάθηκε παραπέμπει στη κ' ραψωδία της Οδύσσειας και στον χαμό του Ελπήνορα. Σύμφωνα με τον Όμηρο ο Ελπήνωρ ήταν σύντροφος του Οδυσσέα. Στο νησί της Κίρκης μεταμορφώνεται και αυτός σε γουρούνι και ξαναπαίρνει , όπως όλοι, ανθρώπινη μορφή. Όμως, ο Ελπήνωρ είναι άτυχος, γιατί την προηγούμενη μέρα της αναχώρησης, στο γλέντι που γίνεται, μεθά και τον παίρνει ο ύπνος στη στέγη του παλατιού της Κίρκης. Το επόμενο πρωί, οι σύντροφοι τον φωνάζουν, εκείνος ξυπνά αλλά, αγουροξυπνημένος καθώς είναι, ξεχνά πως βρίσκεται στη στέγη και πέφτει και σκοτώνεται. Οι σύντροφοί του δεν κατάλαβαν τι συνέβη και φεύγουν χωρίς εκείνον.

"Ξαναμπαρκάραμε με τα σπασμένα μας κουπιά.", λέει, ο Γ. Σεφέρης, κλείνοντας την ποιητική του σύνθεση. Α.Χ.

Μποτίλια στο πέλαγο

Τρεις βράχοι λίγα καμένα πεύκα κι ένα ρημοκλήσι
και παραπάνω
το ίδιο τοπίο αντιγραμμένο ξαναρχίζει
τρεις βράχοι σε σχήμα πύλης, σκουριασμένοι
λίγα καμένα πεύκα, μαύρα και κίτρινα
κι ένα τετράγωνο σπιτάκι θαμμένο στον ασβέστη
και παραπάνω ακόμη πολλές φορές
το ίδιο τοπίο ξαναρχίζει κλιμακωτά
ως τον ορίζοντα ως τον ουρανό που βασιλεύει.

Εδώ αράξαμε το καράβι να ματίσουμε τα σπασμένα κουπιά,
να πιούμε νερό και να κοιμηθούμε.
Η θάλασσα που μας πίκρανε είναι βαθιά κι ανεξερέυνητη
και ξεδιπλώνει μιαν απέραντη γαλήνη.
Εδώ μέσα στα βότσαλα βρήκαμε ένα νόμισμα
και το παίξαμε στα ζάρια.
Το κέρδισε ο μικρότερος και χάθηκε.

Ξαναμπαρκάραμε με τα σπασμένα μας κουπιά.

Γιώργος Σεφέρης
Ποιήματα, εκδ. Ίκαρος

Γιώργος Σεφέρης (1900-1971).

Το πραγματικό όνομα του Γ. Σεφέρη ήταν Γεώργιος Σεφεριάδης. Γεννήθηκε στα Βουρλά της Μ. Ασίας. Ήταν ποιητής και διπλωμάτης. Για το ποιητικό έργο του τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, το 1963. Έγραψε πολλές ποιητικές συλλογές, δοκίμια, μεταφράσεις και δύο μυθιστορήματα: Έξι νύχτες στην Ακρόπολη και Βαρνάβας Καλοστέφανος.

Κώστας Ουράνης: Γκόγια: η ρομαντική Ισπανία

2023-05-09T02:31:00.005+03:00

El paseo de Andalucía

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Ο Κώστας Ουράνης στο έργο του Ισπανία περιγράφει τις εντυπώσεις του από το ταξίδι του στην Ισπανία. Στο σύντομο απόσπασμα, γοητευμένος από την περιοχή της Ανδαλουσίας εκφράζει τον θαυμασμό του για τη ζωγραφική του Γκόγια. Κατά τον συγγραφέα είναι ο ζωγράφος που αποτυπώνει με επιτυχία το ιδιαίτερο χρώμα του τοπίου και το γεμάτο ζωντάνια χαρακτήρα των ανθρώπων της Ανδαλουσίας. Ο Κ. Ουράνης, με ενθουσιασμό, γράφει για το έργο του Γκόγια: "Βλέποντας το, μεταφέρεσθε μέσα στην καρδιά της ρομαντικής γραφικότητας της Ανδαλουσίας"...

Γκόγια: η ρομαντική Ισπανία

Είναι αρκετά περίεργο να σκέπτεται κανείς ότι απ' τους δύο ζωγράφους που γέννησε η Σεβίλλια, τον Βελάσκεζ και τον Μουρίλο, κανένας τους δενεκπροσωπεί την Ανδαλουσία. Ο Βελάσκεζ είναι πάρα πολύ αυστηρός στους χρωματισμούς του κι ο Μουρίλο πάρα πολύ γλυκερός

....Έπρεπε να γεννηθεί ένας άνθρωπος από την τραχειά Αραγώνα, για να μας δώσει την εικονογράφηση της ζωής της Ανδαλουσίας, για ν' αφήσει στον κόσμο το θαυμαστότερο και πλουσιότερο "ντοκουμέντο" της ρομαντικής: Ισπανίας: της καθημερινής ζωής του ισπανικού λαού, του πάθους του, της χαράς του, των δεισιδαιμονιών του, της αθλιότητάς του και της ιδιόρρυθμης γραφικότητάς του.

Ο άνθρωπος αυτός είναι ο Γκόγια: ένας κολοσσός!

...Σ' όλο το έργο του Γκόγια υπάρχει κάτι περισσότερο, κάτι πιο γενναιόδωρο από ένα μεγάλο ταλέντο. Υπάρχει μια ιδιοσυγκρασία της Ανδαλουσίας. Δεν είναι ένα έργο που να 'χει ανάγκη ερμηνείας που να χρειάζεται πολύωρη εξέταση για να σας μεταδώσει την ψυχική του διάθεση. Είναι σαν τις μουσικές εκείνες που, από τις πρώτες παρορμητικές τους νότες, αναγγέλλουν το χορό ή το εμβατήριο. Σας παρασέρνει στην κίνησή του σχεδόν άθελά σας και σας μεταδίνει, σα μέθη, τη θέρμη του, το χρώμα του, τον παλμό του. Βλέποντας το, μεταφέρεσθε μέσα στην καρδιά της ρομαντικής γραφικότητας της Ανδαλουσίας. είν' ένα έργο που κάνει περιττούς τόμους ολόκληρους περιγραφές, που σας δείχνει περισσότερα απ' ό, τι θα δείτε σ' ένα ταξίδι ολόκληρων μηνών ανά την Ισπανία.

Κώστας Ουράνης, Ισπανία, Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Φρανθίσκο Γκόγια (Francisco José Goya y Lucientes), 1746-1828. Ο Γκόγια ήταν διάσημος Ισπανός ζωγράφος της βασιλικής αυλής, της εποχής τέλος 18ου αρχές 19ου αιώνα. Τα έργα του ανήκουν στα καλλιτεχνικά ρεύματα : Ροκοκό, Νεοκλασσικισμού και Προρομαντισμού, στα οποία ξεχωρίζει το ιδιαίτερα πρωτότυπο ύφος του διανθισμένο με νατουραλιστικά στοιχεία. Στην εικόνα ο πίνακας: Περίπατος στην Ανδαλουσία (1777).

Ο Κώστας Ουράνης (1890-1953) του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Κλέαρχος Νιάρχος ή Νεάρχου, ήταν ποιητής, λογοτέχνης και δημοσιογράφος, ο οποίος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Έγραψε ποιήματα, πεζογραφήματα, δοκίμια και ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ταξιδιωτική λογοτεχνία.

Κ. Π. Καβάφης: Η πόλις

2023-05-08T01:59:00.000+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Στο ποίημα: Η πόλις ο Κ. Π. Καβάφης με φιλοσοφική διάθεση σκιαγραφεί την ψυχική κατάσταση στην οποία βρίσκεται: εγκλωβισμένος στην πόλη που του ματαιώνει κάθε προσπάθεια φυγής προς κάτι νέο.

Αισθάνεται να βρίσκεται σε μία αδιέξοδη πορεία που τον αναγκάζει να επιστρέφει στο σημείο εκκίνησης. Η πόλη τον ακολουθεί κατά πόδας. πιθανόν αναφέρεται στην Αλεξάνδρεια. Α.Χ.

"Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς
τους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς·
και μες στα ίδια σπίτια αυτά θ’ ασπρίζεις."

Η πόλις

Είπες· «Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα.
Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή.
Κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή·
κ’ είν’ η καρδιά μου — σαν νεκρός — θαμένη.
Ο νους μου ως πότε μες στον μαρασμόν αυτόν θα μένει.
Όπου το μάτι μου γυρίσω, όπου κι αν δω
ερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ,
που τόσα χρόνια πέρασα και ρήμαξα και χάλασα.»

Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θάβρεις άλλες θάλασσες.
Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς
τους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς·
και μες στα ίδια σπίτια αυτά θ’ ασπρίζεις.
Πάντα στην πόλι αυτή θα φθάνεις. Για τα αλλού — μη ελπίζεις—
δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό.
Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ
στην κώχη τούτη την μικρή, σ’ όλην την γη την χάλασες.

Κ. Π. Καβάφης, 1894 (δημοσιεύθηκε το 1910)

Κ. Π. Καβάφης: Το βιογραφικό μου:

«Είμαι Κωνσταντινουπολίτης την καταγωγήν, αλλά εγεννήθηκα στην Αλεξάνδρεια - σ' ένα σπίτι της οδού Σερίφ· μικρός πολύ έφυγα, και αρκετό μέρος της παιδικής μου ηλικίας το πέρασα στην Αγγλία. Κατόπιν επισκέφθην την χώραν αυτήν μεγάλος, αλλά για μικρόν χρονικόν διάστημα. Διέμεινα και στη Γαλλία. Στην εφηβικήν μου ηλικίαν κατοίκησα υπέρ τα δύο έτη στην Κωνσταντινούπολη. Στην Ελλάδα είναι πολλά χρόνια που δεν επήγα. Η τελευταία μου εργασία ήταν υπαλλήλου εις ένα κυβερνητικόν γραφείον εξαρτώμενον από το υπουργείον των Δημοσίων Έργων της Αιγύπτου. Ξέρω Αγγλικά, Γαλλικά και ολίγα Ιταλικά».

Σημείωση: Το βιογραφικό σημείωμα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Νέα Τέχνη το 1924.

Οι φωτογραφίες είναι από το διαδίκτυο

Ηλίας Βενέζης:Κολοράντο

2023-05-06T05:16:00.002+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Το Κ ο λ ο ρ ά ν τ ο είναι πεζό κείμενο που περιέχιεται στη συλλογή διηγημάτων του Ηλία Βενέζη, Αμερικανική Γη. Στο βιβλίο αυτό που ανήκει στην Ταξιδιωτική Λογοτεχνία, ο συγγραφέας περιγράφει το οδοιπορικό του στη Β. Αμερική που ξεκίνησε από τις Ακτές του Ατλαντικού, φθανοντας στον Ειρηνικό Ωκεανό μέχρι τον Κόλπο του Μεξικού.

Στη συλλογή αυτή των διηγημάτων ο Βενέζης άλλοτε με ρεαλισμό, άλλοτε με λυρισμό, ευαισθησία και νοσταλγική διάθεση περιγράφει τις εντυπώσεις του από το μεγάλο ταξίδι του.

Στο Κ ο λ ο ρ ά ν τ ο, ο Βενέζης με ιδιαίτερο τρόπο, μέσα από ένα ρεαλιστικό διάλογο με τον οδηγό της ταξιδιωτικής ομάδας, περιγράφει τις εντυπώσεις του από το οδοιπορικό του στην λίμνη Echo (Έκο) του Κολοράντο. Α.Χ.

Κ ο λ ο ρ ά ν τ ο

Έκο Λέικ! ξαναείπε ο οδηγός. Η λίμνη Ηχώ.

"Έκο". Ηχώ. Πως μπόρεσε να φτάσει αυτή η ελληνική λέξη ίσαμε δω απάνω, στα βουνά του Κολοράντο;

Λέω στον οδηγό μας:

-Τι θα πει "Echo"; Τι λέξη είναι αυτό το echo;

Είχε ένα απονήρευτο ύφος παιδικό που βρίσκεται σε αμηχανία. Με κοίταζε σταναχωρημένος.

-Στ' αλήθεια δεν ξέρω, λέει. Όμως θα 'ναι τίποτα όνομα ιντιάνικο. Εδώ, σε τούτα τα μέρη, ήταν τα λημέρια τους.

Καθίσαμε λίγο στην άκρη του παγωμένου νερού.

-Στην κακοκαιρία το πούσι έρχεται και κάθεται πάνω στην Έκο Λέικ, είπε ο άνθρωπος του Ντένβερ. Οι Ιντιάνοι πιστεύουν πως απ' την Έκο Λέικ ξεκίνησε κάποτε το πούσι, έφτασε στον ουρανό, κι έγινετο ποτάμι που βλέπουμε στον ουρανό τις νύχτες. Ο Γαλαξίας.

-Το πιστεύεις κι εσύ; ρώτησα.

Έξυσε το κεφάλι του.

-Οι Ιντιάνοι ζούσαν εδ΄πέρα χιλιάδες χρόνια πριν φανεί ο άσπρος άνθρωπος. Γιατί να μην ξέρουν αυτοί καλύτερα αφού είναι πιο παλιοί;

Ηλίας Βενέζης

Αμερικανική γη, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1955

Ηλίας Βενέζης (1904- 1973). Γεννήθηκε στην Μ. Ασία, συγκεκριμένα στο Αϊβαλί, και μεγάλωσε στο νησί της Λέσβου. Στην Αθήνα εργάστηκε ως τραπεζικός υπάλληλος. Ηλίας Βενέζης ήταν το φιλολογικό ψευδώνυμο με το οποίο εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα, του Ηλία Μέλλου. Η αξιόλογη λογοτεχνική του δραστηριότητα του επέτρεψε να γίνει μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Έγραψε διηγήματα και μυθιστορήματα. Αρκετά από τα έργα του περιγράφουν στιγμές από τη ζωή των Μικρασιατών, όπως, Νο 31.328, Γαλήνη, Αιολική Γη, Επίσης έγραψε συλλογές διηγημάτων: Αιγαίο, Άνεμοι, Ώρα πολέμου κ.α.

Γιάννης Ρίτσος: Ειρήνη

2023-05-05T05:42:00.001+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου "Ειρήνη" είναι αφιερωμένο στον Κώστα Βάρναλη. Γράφτηκε στην Αθήνα το 1953 και περιέχεται στη συλλογή Αγρύπνια (1941-1953) Η πολυπόθητη ειρήνη των ανθρώπων της εποχής εκείνης που τα όνειρά τους σάρωσε η λαίλαπα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, βρίσκεται στην απλότητα της καθημερινής ζωής που την φωτίζουν τα χρώματα της απλής και ανέμελης ζωής, της αισιοδοξίας και της αγάπης. Ο ποιητής, με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον ζωγραφίζει την ΕΙΡΗΝΗ των ονείρων του! Α.Χ.

"Πάνω στις ράγες των στίχων μου
το τραίνο που προχωρεί στο μέλλον
φορτωμένο στάρι και τριαντάφυλλα
είναι η ειρήνη."

ΕΙΡΗΝΗ

Στον Κώστα Βάρναλη

Τ' όνειρο του παιδιού είναι η ειρήνη.
Τ' όνειρο της μάνας είναι η ειρήνη.
Τα λόγια της αγάπης κάτω απ' τα δέντρα,
είναι η ειρήνη.

Ο πατέρας που γυρνάει τ' απόβραδο μ' ένα φαρδύ χαμόγελο στα μάτια
μ' ένα ζεμπίλι στα χέρια του γεμάτο φρούτα
κ' οι σταγόνες του ιδρώτα στο μέτωπό του
είναι όπως οι σταγόνες του σταμνιού που παγώνει το νερό στο παράθυρο,
είναι η ειρήνη.

Όταν οι ουλές απ' τις λαβωματιές κλείνουν στο πρόσωπο του κόσμου
και μες στους λάκκους που 'σκαψαν οι οβίδες φυτεύουμε δέντρα
και στις καρδιές που 'καψε η πυρκαϊά δένει τα πρώτα της μπουμπούκια η ελπίδα
κ' οι νεκροί μπορούν να γείρουν στο πλευρό τους και να κοιμηθούν δίχως παράπονο
ξέροντας πως δεν πήγε το αίμα τους του κάκου,
είναι η ειρήνη.

Ειρήνη είναι η μυρωδιά του φαγητού το βράδι,
τότε που το σταμάτημα του αυτοκίνητου στο δρόμο δεν είναι φόβος,
τότε που το χτύπημα στην πόρτα σημαίνει φίλος,
και το άνοιγμα του παράθυρου κάθε ώρα σημαίνει ουρανός
γιορτάζοντας τα μάτια μας με τις μακρινές καμπάνες των χρωμάτων του,
είναι η ειρήνη.

Ειρήνη είναι ένα ποτήρι ζεστό γάλα κ' ένα βιβλίο μπροστά στο παιδί που ξυπνάει.
Τότε που τα στάχυα γέρνουν τόνα στ' άλλο λέγοντας: το φως το φως, το φως,
και ξεχειλάει η στεφάνη του ορίζοντα φως
είναι η ειρήνη.

Τότε που οι φυλακές επισκευάζονται να γίνουν βιβλιοθήκες,
τότε που ένα τραγούδι ανεβαίνει από κατώφλι σε κατώφλι τη νύχτα
τότε που τ' ανοιξιάτικο φεγγάρι βγαίνει απ' το σύγνεφο
όπως βγαίνει απ' το κουρείο της συνοικίας φρεσκοξυρισμένος ο εργάτης το Σαββατόβραδο
είναι η ειρήνη.

Τότε που η μέρα που πέρασε
δεν είναι μια μέρα που χάθηκε
μα είναι η ρίζα που ανεβάζει τα φύλλα της χαράς μέσα στο βράδι
κ' είναι μια κερδισμένη μέρα κ' ένας δίκαιος ύπνος
τότε που νιώθεις πάλι ο ήλιος να δένει βιαστικά τα κορδόνια του
να κυνηγήσει τη λύπη απ' τις γωνιές του χρόνου
είναι η ειρήνη.

Ειρήνη είναι οι θημωνιές των αχτίνων στους κάμπους του καλοκαιριού
είναι τ' αλφαβητάρι της καλοσύνης στα γόνατα της αυγής.
Όταν λες: αδελφέ μου — όταν λέμε: αύριο θα χτίσουμε
όταν χτίζουμε και τραγουδάμε
είναι η ειρήνη.

Τότε που ο θάνατος πιάνει λίγο τόπο στην καρδιά
κ' οι καμινάδες δείχνουν με σίγουρα δάχτυλα την ευτυχία,
τότε που το μεγάλο γαρύφαλλο του δειλινού
το ίδιο μπορεί να το μυρίσει ο ποιητής κι ο προλετάριος
είναι η ειρήνη.

Η ειρήνη είναι τα σφιγμένα χέρια των ανθρώπων
είναι το ζεστό ψωμί στο τραπέζι του κόσμου
είναι το χαμόγελο της μάνας.
Μονάχα αυτό.
Τίποτ' άλλο δεν είναι η ειρήνη.
Και τ' αλέτρια που χαράζουν βαθειές αυλακιές σ' όλη τη γης
ένα όνομα μονάχα γράφουν:
Ειρήνη. Τίποτ' άλλο. Ειρήνη.

Πάνω στις ράγες των στίχων μου
το τραίνο που προχωρεί στο μέλλον
φορτωμένο στάρι και τριαντάφυλλα
είναι η ειρήνη.

Αδέρφια μου,
μες στην ειρήνη διάπλατα ανασαίνει
όλος ο κόσμος με όλα τα όνειρά του.
Δόστε τα χέρια, αδέρφια μου,
αυτό 'ναι η ειρήνη.

Γιάννης Ρίτσος, Αθήνα 1953

Από την συλλογή Αγρύπνια 1941-1953

Δύναμη

2023-05-04T06:02:00.000+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Ποιο να είναι άραγε το στοιχείο που θα οδηγήσει κάποιον να βγει από μία αδιέξοδη κατάσταση; Ένα ερώτημα, στο οποίο μας δίνει απάντηση ο Ρωμαίος ποιητής Βιργίλιος ( 70-19 π.Χ), ο οποίος μας λέει:

Vires acquirit eundo, δηλαδή "Αποκτάς δύναμη προχωρώντας". Η δύναμη, λοιπόν, έρχεται αρωγός στον αγώνα μέσα από την κίνηση και όχι από την στασιμότητα.

Άλλος, βασικός παράγοντας για την επιτυχία είναι η αισιοδοξία η οποία ενδυναμώνει την προσπάθεια. Μας το επιβεβαιώνει ο Αμερικανός στρατιωτικός & πολιτικός Colin Powell,, ο οποίος λέει: "Η διαρκής αισιοδοξία πολλαπλασιάζει τη δύναμη."

Και προς επίρρωσιν των παραπάνω ο Πάουλο Κοέλο μας προτρέπει:

"Να ενεργείς ως θύμα μπορεί να λειτουργήσει μία ή δύο φορές, όμως μην εγκαταλείπεις τη δύναμη σου, είναι σχεδόν αδύνατο να την επανακτήσεις.

Να είσαι δυνατός."

Η δύναμη, επομένως, είναι, ένας βασικός παράγοντας για την επίλυση προβλημάτων και την επίτευξη στόχων.

Ηλίας Βενέζης: Στιγμή της Νέας Υόρκης

2023-05-02T04:12:00.004+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Το "Στιγμή της Νέας Υόρκης" είναι ένα πεζό κείμενο που περιέχιεται στα βιβλίο του Ηλία Βενέζη, Αμερικανική Γη. Στο βιβλίο αυτό που ανήκει στην Ταξιδιωτική Λογοτεχνία, περιγράφει το οδοιπορικό του στον Νέο Κόσμο που ξεκίνησε από τις Ακτές του Ατλαντικού να διατρέχει την ήπειρο φθανοντας στον Ειρηνικό Ωκεανό μέχρι τον Κόλπο του Μεξικού. Στη συλλογή αυτή των διηγημάτων ο Βενέζης με λυρισμό, ευαισθησία και νοσταλγική διάθεση περιγράφει τις εντυπώσεις του από το μεγάλο ταξίδι του.

Στο "Στιγμή της Νέας Υόρκης", ο συγγραφέας εντυπωσιασμένος από το μαγικό παιχνίδισμα του νυχτερινού φωτός στη Νέα Υόρκη ακολοθεί την πολύχρωμη πορεία του και στροβιλίζεται μαζί του: "Σιγά-σιγά, μέσα σ' αυτό τον αδιάκοπο στρόβιλο του φωτός, το σώμα του ανθρώπου αισθάνεται κι αυτό μετέωρο στην αρχή, αισθάνεται να το τυλίγει το κύμα." Α.Χ.

Στιγμή της Νέας Υόρκης

Νύχτωσε στην Τάιμς Σκουαίρ.

Και με τ' άστρα ήρθε η Μαγεία της Νέας Υόρκης.

Όπως γίνεται στην πραγματικότητα, τίποτα δεν είναι πιο φανταστικό και πιο ασύλληπτο απ' το μηχανικό παιχνίδι του τεχνητού φωτός. Ακίνητο αυτό το φως θα ήταν μια απομίμηση του φυσικού φωτός. Γι' αυτό, το φως της νύχτας της Νέας Υόρκης θα κινηθεί. Είναι αληθινά απίθανοι οι συνδυασμοί της κίνησης του φωτός στο Μπροντγουαίη, στην Τάιμς Σκουαίρ. Στριφογυρίζει, πάλλεται, κάνει ποτάμια, καταρράχτες, φιγούρες εύθυμες, χάνεται, έρχεται, σ' άλλο χρώμα, αλλάζει ρυθμό, πιο ταχύ, πιο σβέλτο, πιο αργό. Αρχίζει από χαμηλά του δρόμου, στις βιτρίνες, στις πόρτες των θεάτρων και των μαγαζιών, ανεβαίνει ψηλά μες τη νύχτα, σα να κρέμεται απ' τη νύχτα. Σιγά-σιγά, μέσα σ' αυτό τον αδιάκοπο στρόβιλο του φωτός, το σώμα του ανθρώπου αισθάνεται κι αυτό μετέωρο στην αρχή, αισθάνεται να το τυλίγει το κύμα. Ώσπου το παίρνει κι αυτό ο ρυθμός, η πάμφωτη φωνή του Μπροντγουαίη.

Ηλίας Βενέζης

Αμερικανική γη, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1955

Ιωάννης Πολέμης: "Και πάλι"

2023-05-01T02:39:00.000+03:00

Και πάλι, να, ο Μάιος για νάλθει ξεκινά
Και διασκελίζει θάλασσες και κάμπους και βουνά.
Κρατεί ανθούς στα χέρια του και γύρω τους σκορπά
Κι όπου περάσει και διαβεί παντού μοσχομυρίζει.
Αχ, Μάη αν σ' αγάπησα κι αν σ' αγαπώ ακόμα
Ρίξε δροσάτα λούλουδα και στόλισε το χώμα
Που θα διαβεί η αγάπη μου - Δεν θέλω όπου πατήσει
Άλλο από ρόδα και μυρτιές το πόδι της ν' αγγίξει.

Ιωάννης Πολέμης

Περικλής Γιαννόπουλος: Κλεοπάτρα

2023-04-30T03:19:00.002+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Ο Περικλής Γιαννόπουλος (1871-1910), ο θεωρητικός του ελληνοκεντρισμού, ο ελληνολάτρης λόγιος, εκτός από τα έργα του Νέον Πνεύμα (1906) και Έκκλησις προς το Πανελλήνιον Κοινό (1907) για τα οποία είναι περισσότερο γνωστός, έγραψε και αξιόλογα πεζά ποιήματα.

Για τα ποιήμτα αυτά ο Π. Γιαννόπουλος κατατάσσεται στους εκπροσώπους του λογοτεχνικού ρεύματος του Αισθητισμού, μαζί με τους, Ν. Επικκοπόπουλο, Ν. Καζαντζάκη, Π. Νιρβάνα, Σ. Πασαγιάννη, Π. Ροδοκανάκη, Κ. Χρηστομάνο.

Το ρεύμα του Αισθητισμού εμφανίζεται στα τέλη του 19ου αιώνα αρχικά στην Αγγλία. Βασική του αρχή είναι η ανάδειξη του αισθητικά ωραίου, η αυτονομία της Τέχνης και ανύψωσή της πάνω από την καθημερινότητα της ζωής.

Η συγγραφική αυτή δραστηριότητα του Π. Γιαννόπουλου είναι, αν όχι παντελώς, σχεδόν άγνωστη στο ευρύ αναγνωστικό κοινό. Μεταξύ των πεζών αυτών ποιημάτων υπάρχει ένα με τον τίτλο Κλεοπάτρα. Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ακρόπολις το 1894 με το ψευδώνυμο ΛΩΤΟΣ. Α. Χ.

Κλεοπάτρα (απόσπασμα)

Στὴ φωτολουσμένη αμμουδιά π’ ἀγκαλιάζει ὁ Νεῖλος, στὴ φωτοκαμμένη ἀγκαλιά ποῦ κοιμᾶται ὁ ἄμμος, ‘κει ποῦ τεντώνεται μουγκό τὀ βαρύτερο τῆς Τέχνης ὄνειρο, ‘κει ποῦ σωπαίνει ἡ στοιχειωμένη Σφίγγα πεισματάρα –γεννήθηκε.

Ὁ Διάβολος παίζοντας μὲ τὀν Ἔρωτα, σὲ ἀφρόπετρα τὸ σκελετό της ἐπελέκησαν, μὲ τἀ βαθειά τῆς Ἀνατολῆς μυστήρια τὸ κορμί της ἔπλασαν ∙ ὁ Ἔρωτας με πούπουλο βγαλμένο μὲ πόνο ἀπ’ τὰ φτερά του τὸ πρόσωπό της ζωγράφησε με τὴν αἱματωμένη ἄκρη τὴ ζεστή τὰ χείλια της χάραξε, καὶ σ’ τὴν καρδιά της φτιάνοντας τὴ φωληά του τῆς ἄσφαλτες σαϊτιές τῆς χάρησε. Σ’ τὴν ψυχή της ξαπλόνεται ὀ Διάβολος βασιληᾶς, χαρίζοντας τὴ βελουδένια του μιλιά ∙ κ’οἱ δύο μαζὺ ἀπ’ τὰ μάτια της κυττῶντας ὁλοπόρωτοι, τῆς ἀνοίγουν την πόρτα τῆς ζωῆς -ἔτσι γεννήθηκε.

Γεννήθηκε, βασιλοπούλα πεντάμορφη, ἡ μονάκριβη Γυναῖκα, η θεά τῆς Ἡδονῆς –ἡ Κλεοπάτρα.

Περικλής Γιαννόπουλος, 1894

Σημείωση: Η προτομή της Κλεοπάτρας βρίσκεται στο Μουσείο του Βερολίνου

Δείτε επίσης: Edgar Allan Poe: Το Κοράκι -Μετάφραση: Λωτός (Περικλής Γιαννόπουλος)

Περικλής Γιαννόπουλος: Ο Βασιλιάς της Θούλης

Η οδός Ασκληπιού κάπου στον χωροχρόνο

Το ελληνικόν χρώμα, Περικλής Γιαννόπουλος

Περιγραφή της Ελλάδας των αρχών του 20ου αιώνα

Το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στην OtaVoice :

Η Φλανδρώ

2023-04-30T00:51:00.001+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιωτου

Από τις λαϊκές παραδόσεις της Σκιάθου που έχουν σχέση με το μαρμάρωμα. Μεταμόρφωση ανθρώπου σε μάρμαρο ή πέτρα. Η ιστορία της Φλανδρώς που πέτρωσε βρίσκεται στη συλλογή λαϊκών παραδόσεων του Νικόλαου Πολίτη.

Η Φλανδρώ
Στα χρόνια των παλαιών Ελλήνων ήταν μια κόρη αρχοντογεννημένη που την έλεγαν Φλανδρώ. Φλανδρώ σημαίνει: η γυναίκα που αγαπά τον άνδρα της. Φλανδρώ, λοιπόν, την ονόμασαν και Φλανδρώ ήταν. Αγάπησε τον άνδρα της ολόψυχα, μέχρι που έχασε όλα τα καλά του κόσμου και για το λόγο αυτό έγινε πέτρα.

Τα χρόνια εκείνα ένας καραβοκύρης, όμορφο παλληκάρι είδε τη Φλανδρώ και την αγάπησε. Αμέσως τη ζήτησε, την αρραβωνιάστηκε και όταν σκάρωσε καινούργιο καράβι την παντρεύτηκε. Σαν έγινε ο γάμος έριξε το σκαρί στη θάλασσα και έφυγε για ταξίδι.

Η Φλανδρώ αγνάντευε τη θάλασσα από το γιαλό και μαύρισε η ψυχή της, ξεκόλλησε. Να βαστάξει τον πόνο του αποχωρισμού δεν μπόρεσε. Αγνάντευε και έκλαιγε, πικρά, με μαύρο δάκρυ. Και τα δάκρυά της έπεσαν πάνω στα κύματα, τα κύματα πικράθηκαν, θύμωσαν, αγρίεψαν και θέριεψαν και στο δρόμο τους βρήκαν το καράβι και έπνιξαν τον άνδρα της Φλανδρώς, που ποτέ πια δεν θα ξαναγύριζε στο νησί του.

Και η Φλανδρώ γύριζε και ξαναγύριζε στο έρημο ακρογιάλι καρτερώντας, περίμενε κι αγνάντευε. Πέρασαν οι μέρες, οι μήνες τα χρόνια και το καράβι δεν φαινόταν πουθενά. Και η Φλανδρώ καταράστηκε τη θάλασσα και έκλαψε μέχρι που τα μάτια της στέρεψαν και στέγνωσε η ψυχή της. Παρακάλεσε η Φλανδρώ τον θεό να την κάνει πέτρα. Και την άκουσε ο θεός και την έκανε βράχο, ξέρα, σε σχήμα ανθρώπου. Και η μορφή της φαίνεται ακόμα σε εκείνο το ακρογιάλι. Χτυπά το κύμα και βογγά πάνω στην πέτρινη μορφή της, και το δικό της βογγητό γίνεται ένα με το βογγητό της θάλασσας.
Προσαρμογή κειμένου Α.Χ.

1941: Οι Γερμανοί στην Αθήνα

2023-04-28T00:40:00.001+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Στις 27 Απριλίου 1941, ημέρα Κυριακή, οι Γερμανοί εισέρχονται θριαμβευτές στην Αθήνα. Την ίδια μέρα στην Κηφισιά η Πηνελόπη Δέλτα, μαθαίνοντας την τραγική είδηση, προσπαθεί να βάλει τέλος στη ζωή της.

Η Ελλάδα πνίγεται κάτω από την μπότα του κατακτητή και η Πηνελόπη Δέλτα πνίγεται από το βάρος της κατάκτησης αυτής.Την ώρα που οι Γερμανοί βάζουν τέλος στην ελευθερία της Πατρίδας, η Πηνελόπη Δέλτα επιλέγει να δώσει τέλος στη ζωή της, ελεύθερη πια για το ταξίδι προς την αιωνιότητα.

Θα φύγει από τη ζωή λίγες μέρες αργότερα( 2 Μαΐου 1941) με την γλυκιά σκέψη ότι θα συναντήσει τον αγαπημένο της Ίωνα Δραγούμη, αλλά και με την πεποίθηση ότι όλοι οι αγώνες πήγαν χαμένοι. Α.Χ.

Γιώργος Σεφέρης: "Λίγες οι νύχτες με φεγγάρι που μ’ αρέσαν"

2023-04-26T03:12:00.000+03:00

«Λίγες οι νύχτες με φεγγάρι που μ’ αρέσαν.
Τ’ αλφαβητάρι των άστρων που συλλαβίζεις
όπως το φέρνει ο κόπος της τελειωμένης μέρας
και βγάζεις άλλα νοήματα κι άλλες ελπίδες,
πιο καθαρά μπορείς να το διαβάσεις.
Τώρα που κάθομαι άνεργος και λογαριάζω
λίγα φεγγάρια απόμειναν στη μνήμη….
Σιωπές αγαπημένες της σελήνης…»

Γ. Σεφέρης από το ποίημά του «Τελευταίος σταθμός»

Κ. Π. Καβάφης: Καισαρίων

2023-04-25T01:01:00.003+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Ο Καισαρίων ο τελευταίος της Δυναστείας των Πτολεμαίων της Αιγύπτου είναι μία από τις ιστορικές φιγούρες του ρωμαϊκού κόσμου που απασχόλησαν το ενδιαφέρον του Κ. Π. Καφάβη.

Στο ομώνυμο ποίημα του Καισαρίων, στο οποίο συνυπάρχουν στοιχεία συμβολισμού και ρεαλισμού, ο αδικοχαμένος τελευταίος βασιλιάς της δυναστείας των Πτολεμαίων, είναι το σύμβολο όλων εκείνων των προσώπων που έχει αδικήσει η ιστορία, αφού είναι η "μνεία μικρή, κι ασήμαντη".

Ο ποιητής με ρεαλιστική ματιά περιγράφει το δωμάτιο που βρίσκεται όταν ανακαλύπτει τη ξεχασμένη από την ιστορία μορφή του Καισαρίωνα, δημουργώντας εντέχνως μία αντίθεση μεταξύ του καθημερινού δωματίου του με την χλιδή του βασιλικού περιβάλλοντος της εποχής των Πτολεμαίων: "Και τόσο πλήρως σε φαντάσθηκα, / που χθες την νύχτα αργά, σαν έσβηνεν/ η λάμπα μου — άφησα επίτηδες να σβήνει —/ εθάρρεψα που μπήκες μες στην κάμαρά μου, / με φάνηκε που εμπρός μου στάθηκες· "

Με την ιδιαίτερη καβαφική ειρωνεία περιγράφει τους αυλικούς και τους κόλακες που τον περιστοιχίζουν, δημιουργώντας ένα παρακμιακό περιβάλλον : "Οι άφθονοι έπαινοι κι οι κολακείες /εις όλους μοιάζουν. Όλοι είναι λαμπροί,/ ένδοξοι, κραταιοί, αγαθοεργοί·"

Τα στοιχεία για τον Καισαρίωνα μπορεί να είναι λιγοστά, αλλά το γεγονός αυτό δεν εμποδίζει τον ποιητή να πλάσει με τη φαντασία του ό, τι λείπει χρησιμοποιώντας ως εργαλείο του το ιδιαίτερο γλωσσικό ύφος του που είναι ένας συνδυασμός καθημερινών και λογίων λέξεων.

Στην αρχή στο ύφος που είναι αφηγηματικό και περιγραφικό διακρίνεται η ειρωνική διάθεση του ποιητή. Από τον 15ο στίχο και μετά η διάθεση του ποιητή αλλάζει, το ύφος του γίνεται περισσότερο προσωπικό και λυρικό.

Καισαρίων

Εν μέρει για να εξακριβώσω μια εποχή,

εν μέρει και την ώρα να περάσω,

την νύχτα χθες πήρα μια συλλογή

επιγραφών των Πτολεμαίων να διαβάσω. 5

Οι άφθονοι έπαινοι κι οι κολακείες

εις όλους μοιάζουν. Όλοι είναι λαμπροί,

ένδοξοι, κραταιοί, αγαθοεργοί·

κάθ’ επιχείρησίς των σοφοτάτη.

Αν πεις για τες γυναίκες της γενιάς, κι αυτές,

όλες οι Βερενίκες κι οι Κλεοπάτρες θαυμαστές. 10

Όταν κατόρθωσα την εποχή να εξακριβώσω

θ’ άφηνα το βιβλίο αν μια μνεία μικρή,

κι ασήμαντη, του βασιλέως Καισαρίωνος

δεν είλκυε την προσοχή μου αμέσως......

Α, νά, ήρθες συ με την αόριστη 15

γοητεία σου. Στην ιστορία λίγες

γραμμές μονάχα βρίσκονται για σένα,

κι έτσι πιο ελεύθερα σ’ έπλασα μες στον νου μου.

Σ’ έπλασα ωραίο κι αισθηματικό.

Η τέχνη μου στο πρόσωπό σου δίνει 20

μιαν ονειρώδη συμπαθητική εμορφιά.

Και τόσο πλήρως σε φαντάσθηκα,

που χθες την νύχτα αργά, σαν έσβηνεν

η λάμπα μου — άφησα επίτηδες να σβήνει —

εθάρρεψα που μπήκες μες στην κάμαρά μου, 25

με φάνηκε που εμπρός μου στάθηκες· ως θα ήσουν

μες στην κατακτημένην Αλεξάνδρεια,

χλωμός και κουρασμένος, ιδεώδης εν τη λύπη σου,

ελπίζοντας ακόμη να σε σπλαχνισθούν

οι φαύλοι — που ψιθύριζαν το «Πολυκαισαρίη». 30
Κ. Π. Καβάφης 1918

Η ιστορική φιγούρα του Καισαρίωνα είχε και πριν το 1918 προκαλέσει το ποιητικό ενδιαφέρον του Καβάφη. Στο ποίημά του Αλεξανδρινοί Βασιλείς (1912) του κάνει μία φαντασμαγορική περιγραφή. Ντυμένος με μετάξια, στολισμένος με άνθη και πολύτιμους λίθους ο Καισαρίων αναγορεύεται Βασιλέας των Βασιλέων. Σε αντίθεση με το παραπάνω ποίημα που παρουσιάζεται χλωμός και κουρασμένος, λίγο πριν την πτώση του:

"με φάνηκε που εμπρός μου στάθηκες· ως θα ήσουν / μες στην κατακτημένην Αλεξάνδρεια, / χλωμός και κουρασμένος, ιδεώδης εν τη λύπη σου, /ελπίζοντας ακόμη να σε σπλαχνισθούν / οι φαύλοι — που ψιθύριζαν το «Πολυκαισαρίη»".

Αλεξανδρινοί Βασιλείς (απόσπασμα)

......

Ο Καισαρίων στέκονταν πιο εμπροστά,
ντυμένος σε μετάξι τριανταφυλλί,
στο στήθος του ανθοδέσμη από υακίνθους,
η ζώνη του διπλή σειρά σαπφείρων κι αμέθυστων,20

δεμένα τα ποδήματά του μ' άσπρες
κορδέλες κεντημένες με ροδόχροα μαργαριτάρια.
Αυτόν τον είπαν πιότερο από τους μικρούς,
αυτόν τον είπαν Βασιλέα των Βασιλέων.

Κ. Π. Καβάφης (1912)

Ο Καισαρίων (47 π. Χ. - 30 π. Χ. ) -του οποίου το πλήρες όνομα είναι Πτολεμαίος Φιλοπάτωρ Φιλομήτωρ Καίσαρ - ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Δυναστείας των Πτολεμαίων, επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, γιος της Κλεοπάτρας και του Ιουλίου Καίσαρα. Ο Καισαρίων δολοφονήθηκε το 30 π. Χ. από τον Ρωμαίο Οκταβιανό Αύγουστο. Με τον θάνατο του Καισαρίωνα η Αίγυπτος έγινε ρωμαϊκή επαρχία.

Η ιστορία μπορεί να έκανε "μνεία μικρή, κι ασήμαντη"στον Καισαρίωνα , ο ποιητής όμως μέσα από το ποιητικό του έργο, του χάρισε την αιωνιότητα! Α. Χ.

Γιώργος Σεφέρης: Επιφάνια

2023-04-23T17:47:00.004+03:00

Επιφάνια

Τ’ ανθισμένο πέλαγο και τα βουνά στη χάση του φεγγαριού
η μεγάλη πέτρα κοντά στις αραποσυκιές και τ’ ασφοδίλια
το σταμνί που δεν ήθελε να στερέψει στο τέλος της μέρας
και το κλειστό κρεβάτι κοντά στα κυπαρίσσια και τα μαλλιά σου
χρυσά τ’ άστρα του Κύκνου κι εκείνο τ’ άστρο ο Αλδεβαράν

Κράτησα τη ζωή μου
κράτησα τη ζωή μου ταξιδεύοντας
ανάμεσα σε κίτρινα δέντρα κατά το πλάγιασμα της βροχής
σε σιωπηλές πλαγιές φορτωμένες με τα φύλλα της οξιάς
καμιά φωτιά στη κορυφή του βραδιάζει

Κράτησα τη ζωή μου στ’ αριστερό σου χέρι μια γραμμή
μια χαρακιά στο γόνατό σου
τάχα να υπάρχουν στην άμμο του περασμένου καλοκαιριού
τάχα να μένουν εκεί που φύσεξε ο βοριάς καθώς ακούω
γύρω στη παγωμένη λίμνη την ξένη φωνή

Τα πρόσωπα που βλέπω δε ρωτούν μήτε η γυναίκα
περπατώντας σκυφτή βυζαίνοντας το παιδί της

Ανεβαίνω τα βουνά μελανιασμένες λαγκαδιές
ο χιονισμένος κάμπος, ως πέρα ο χιονισμένος κάμπος τίποτε δε ρωτούν
μήτε ο καιρός κλειστός σε βουβά ερμοκλήσια
μήτε τα χέρια που απλώνουνται για να γυρέψουν, κι οι δρόμοι

Κράτησα τη ζωή μου ψιθυριστά μέσα στην απέραντη σιωπή
δεν ξέρω πια να μιλήσω μήτε να συλλογιστώ
ψίθυροι σαν την ανάσα του κυπαρισσιού τη νύχτα εκείνη
σαν την ανθρώπινη φωνή της νυχτερινής θάλασσας στα χαλίκια σαν
την ανάμνηση της φωνή σου λέγοντας "ευτυχία"

Κλείνω τα μάτια γυρεύοντας το μυστικό συναπάντημα των νερών
κάτω απ’ τον πάγο το χαμογέλιο της θάλασσας τα κλειστά πηγάδια
ψηλαφώντας με τις δικές μου φλέβες τις φλέβες εκείνες που μου ξεφεύγουν
εκεί που τελειώνουν τα νερολούλουδα κι αυτός ο άνθρωπος
που βηματίζει τυφλός πάνω στο χιόνι της σιωπής

Κράτησα τη ζωή μου, μαζί του, γυρεύοντας το νερό που σ’ αγγίζει
στάλες βαριές πάνω στα πράσινα φύλλα, στο πρόσωπό σου
μέσα στον άδειο κήπο, στάλες στην ακίνητη δεξαμενή
βρίσκοντας ένα κύκνο νεκρό μέσα στα κάτασπρα φτερά του
δέντρα ζωντανά και τα μάτια σου προσηλωμένα

Ο δρόμος αυτός δεν τελειώνει δεν έχει αλλαγή, όσο γυρεύεις
να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια, εκείνους που έφυγαν εκείνους
που χάθηκαν μέσα στον ύπνο τους σε πελαγίσιους τάφους
όσο ζητάς τα σώματα που αγάπησες να σκύψουν
κάτω από τα σκληρά κλωνάρια των πλατάνων εκεί
που στάθηκε μια αχτίδα του ήλιου γυμνωμένη
και σκίρτησε ένας σκύλος και φτεροκόπησε η καρδιά σου
ο δρόμος δεν έχει αλλαγή, κράτησα τη ζωή μου

Το χιόνι
και το νερό παγωμένο στα πατήματα των αλόγων

Γιώργος Σεφέρης, 1937

Πηγή: https://www.greek-language.gr

Δείτε επίσης: Γιώργος Σεφέρης: Άρνηση

Δεν βρέχει ροδοπέταλα

2023-04-22T03:25:00.001+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Όταν τα πράγματα φτάνουν στα άκρα, είναι η ώρα να πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας.
Κάτι παραπάνω ήξερε ο/η George Eliot (λογοτεχνικό ψευδώνυμο της Μαίρη Ανν Έβανς) όταν έλεγε:

"Ποτέ δεν θα βρέξει ροδοπέταλα.Αν θες περισσότερα τριαντάφυλλα φύτεψε περισσότερες τριανταφυλλιές".

Είναι γεγονός: δεν βρέχει ροδοπέταλα... Ας ανυψώσουμε, λοιπόν, αψίδες θριάμβου των ρόδων... Α.Χ.

Η Έξοδος του Μεσολογγίου (10/4/1826)

2023-04-09T22:10:00.001+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Η Σωτηρία Αλιμπέρτη στο βιβλίο της, Αι Ηρωΐδες της Ελληνικής Επαναστάσεως (1933) αναφέρεται διεξοδικά στις Ελληνίδες που πολέμησαν, κατά την περίοδο του αγώνα για την ανεξαρτησία του ελληνικού Έθνους από τον τουρκικό ζυγό, στο πλευρό των ανδρών.

Για τις ηρωίδες του Μεσολογγίου η Αλιμπέρτη, μεταξύ άλλων, γράφει :

«Από τας ηρωίδας του Μεσολογγίου ελάχισται είναι εκείναι των οποίων η ιστορία διέσωσε τα ονόματα και τας ηρωικάς πράξεις. Ο ηρωισμός των γυναικών του Μεσολογγίου είναι, κατά το πλείστον ανώνυμος· είναι η αυταπάρνησις, το θάρρος, η εγκαρτέρησις και το γενναίον φρόνημα εκείνων των αγνώστων ονόματος Ελληνίδων, αι οποίαι επί μήναςυπέφεραν, με αξιοθαύμαστον καρτερίαν ψυχής, τα δεινά της πολιορκίας, αψηφούσαι τους κινδύνους, τας κακουχίας και τας στερήσεις.»

Επίσης παραθέτει αποσπάσματα από το Ημερολόγιο μιας Μεσολογγίτισσας, μνηστής κάποιου Εύδοξου Ζαΐμη, που περιγράφει σκηνές από την Πολιορκία και την Έξοδο των πολιορκημένων: «Εθαύμαζα το θάρρος, το ψυχικό σθένος και την αντοχήν πολλών γυναικών εκ των συντρόφων μου, αι οποίαι υφιστάμεναι τας αυτάς με εμέ κακουχίας, εμάχοντο ομοίως με τους άνδρας (…) Είναι η ογδόη περίπου ώρα της εσπέρας-γράφει η μνηστή του Ζαΐμη. –Το σύνθημα της εξόδου έχει δοθεί. Πλέον των 2000 ανδρών και εκατοντάδων γυναικών έχουν συναχθεί. Δεξιά και αριστερά τα παλληκάρια εις το μέσον αι γυναίκες. Πολλαί εξ αυτών, ενδεδυμέναι ως οι πολεμισταί, με το τουφέκι εις τας χείρας, δεν διακρίνονται από αυτούς.»

Ο πίνακας: Η Έξοδος του Μεσολογγίου(1853) είναι του Θεόδωρου Βρυζάκη (1814ή1819-1878) και βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη)

Δείτε επίσης: Πολιορκία Μεσολογγίου: Αλεφάντω

Σωτηρία Αλιμπέρτη (1847-1929): Αι Ηρωίδες της Ελληνικής Επαναστάσεως

Ανδρέας Καλογιάννης: "Καρμική έλξη". Μία αναλυτική προσέγγιση

2022-11-21T00:27:00.000+02:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

Η Καρμικη ¨Έλξη είναι η πρώτη ποιητική συλλογή του Ανδρέα Καλογιάννη, εκδ. Ανεμολόγιο 2022, η οποία αποτελείται από 50 ερωτικά σονέτα.

Ο ποιητής, για να εκφράσει τα συναισθήματα που απορρέουν από την απώλεια μιας αγάπης μοναδικής και υπέροχης, καταφεύγει στην ποίηση, γράφοντας 50 καλοδουλεμένα σονέτα.

Το εκφραστικό μέσο το οποίο χρησιμοποιεί ο Α. Καλογιαννης, το σονέτο, φέρνει στο νου του αναγνώστη εποχές του παρελθόντος δημιουργώντας ένα κλίμα νοσταλγικό.

Το σονέτο είναι είδος ποιήματος οι απαρχές του οποίου μας οδηγούν στην Σικελία του 13^ου αιώνα. Το σονέτο καλλιεργήθηκε από την Σικελική Σχολή και προέρχεται από την canzone (ωδή). Στη συνέχεια διαμορφώθηκε από τους τροβαδούρους της Προβέντζας (Γαλλία) και τους ποιητές της Τοσκάνης. Την ανώτερη καλλιτεχνική μορφή στο σονέτο έδωσε ο Πετράρχης (Francesco Petrarca), 1304- 1374, λόγιος και ποιητής της περιόδου της Αναγέννησης.

Τους επόμενους αιώνες διαδόθηκε και στην υπόλοιπη Ευρώπη φθάνοντας μέχρι και την εποχή μας. Καλλιεργήθηκε ιδιαιτέρως στο τέλος του 19^ου αιώνα και αποτέλεσε στιχουργικό εργαλείο για τους ποιητές του ρεύματος του Παρνασσισμού.

Τα σονέτα του Α. Καλογιάννη έχουν την κλασσική μορφή του ιταλικού σονέτου. Αποτελούνται από δύο τετράστιχα (οκτάβα) και δύο τρίστιχα δημιουργώντας ένα ποιητικό σύνολο 14 ενδεκασύλλαβων ομοιοκατάληκτων στίχων. Η ομοιοκαταληξία των τετράστιχων είναι σταυρωτή ακολουθώντας το σχήμα ΑΒΒΑ, ΑΒΒΑ. Τα εξάστιχα ακολουθούν διάφορα ομοιοκατάληκτα σχήματα.

Σύμφωνα με τους στιχουργικούς κανόνες τα 2 τετράστιχα περιγράφουν ένα πρόβλημα, του οποίου η λύση δίνεται στα 2 τρίστιχα που ακολουθούν. Σημαντικοί στίχοι στο σονέτο είναι ο ένατος στίχος στον οποίο συνήθως παρουσιάζεται αλλαγή στη διάθεση ή στον τόνο, καθώς και ο δέκατος τέταρτος στον οποίο διαφαίνεται το νόημα του σονέτου και ο οποίος ενδυναμώνει την αρμονία του ποιήματος.

Ο Α. Καλογιάννης στο πρώτο ποίημα της συλλογής με τίτλο: Ο, ΤΙ ΠΟΘΕΙΣ, κάνει γνωστό στον αναγνώστη ότι αυτός ο χωρισμός, η απώλεια της αγαπημένης, του δυσκολεύει τη ζωή.

Ο,ΤΙ ΠΟΘΕΙΣ

Είναι δύσκολο να μη ζω κοντά σου.

Πώς θα ζήσω χωρίς να σε φιλάω;

Απλώς θες μόνο να σε προσπεράσω

Πες μου πως ν’ αγνοήσω αυτό το βλέμμα σου.

Ώρες ώρες θέλω να ‘ρθω να σε δω,

αλλά ο φόβος συχνά με καταβάλλει.

Για σένα μέσα μου μάχομαι πάλι.

Ένα όμως θέλω σίγουρα να σου πω.

Έχεις ήδη μια θέση στην καρδιά μου.

Θα ‘θελα να σ’ έχω στην αγκαλιά μου.

Μην τολμήσεις ποτέ να μου τ’ αρνηθείς

αφού κατά βάθος είμαι ό, τι ποθείς.

Κανένας δεν θα αγγίξει τον κόσμο μας,

αυτόν που έγινε για τον έρωτά μας.

Στον πρώτο στίχο δηλώνει: «Είναι δύσκολο να μη ζω κοντά σου.» Στο δεύτερο στίχο του ποιήματος θέτει το ερώτημα: «Πώς θα ζήσω χωρίς να σε φιλάω;». Στα δύο πρώτα τετράστιχα ο αναγνώστης βλέπει την αβεβαιότητα που βιώνει ο ποιητής και το φόβο που αισθάνεται μετά τον χωρισμό. Στον ένατο στίχο: «Έχεις ήδη μια θέση στην καρδιά μου.» διακρίνεται μια αλλαγή στη διάθεσή του και στο ύφος του ποιήματος. Από την αβεβαιότητα ο ποιητής περνάει σε μία υποκειμενική βεβαιότητα, καθώς αποφασίζει να δώσει λύση στο πρόβλημα που έχει διατυπώσει στον δεύτερο στίχο, διαφυλάττοντας στην καρδιά του μία εικονική πραγματικότητα του έρωτα που έζησε με την αγαπημένη: «Κανένας δεν θα αγγίζει τον κόσμο μας,/αυτόν που έγινε για τον έρωτά μας.»

Στα επόμενα ποιήματα ο ποιητής ακολουθώντας τους κανόνες του σονέτου εκφράζει συναισθήματα θυμού, λύπης, αγωνίας, φόβου. Αποδίδει τη γνωριμία με την αγαπημένη σε δυνάμεις που ο θνητός άνθρωπος δεν μπορεί να ελέγξει: το κάρμα, τη μοίρα και την τύχη. Άλλωστε και ο τίτλος της ποιητικής συλλογής: Καρμική έλξη, παραπέμπει σε δυνάμεις που είναι έξω από τις ανθρώπινες δυνατότητες. Ακολουθώντας τη σκέψη του Ηράκλειτου που είχε πει: «Εστίν ειμαρμένα πάντα», δηλαδή «Όλα είναι γραμμένα», στο ποίημα ΗΜΟΥΝ ΜΙΑ ΧΑΡΑ ΠΡΙΝ ΣΕ ΓΝΩΡΙΣΩ, γράφει : «Η μοίρα θέλησε να σε γνωρίσω/αφού στο διάβα σ’ έφερε τυχαία/ και στο μυαλό μου ξάφνου ήρθε μια ιδέα/μαζί σου τον έρωτα πια να ζήσω.» Κάρμα, μοίρα, πεπρωμένο, τύχη καθορίζουν την γνωριμία με την αγαπημένη.

Σημαντικό ρόλο για τον ποιητή παίζει και ο αριθμός 14. Υπάρχει στη συλλογή ένα μοναδικό ποίημα που έχει ως τίτλο τον αριθμό 14. Το σονέτο αυτό είναι το δέκατο τέταρτο της συλλογής, και κάθε σονέτο, όπως είπαμε, αποτελείται από δεκατέσσερις στίχους. Ο αριθμός 14 σύμφωνα με τις αριθμολογικές θεωρίες, συμβολίζει τις καρμικές οφειλές και σηματοδοτεί ανέλπιστες καταστάσεις και συνεχείς αλλαγές. Για τον ποιητή ο αριθμός 14 είναι σημαντικός γιατί αποτελεί την ημερομηνία της γνωριμίας του με την αγαπημένη. Συγκεκριμένα γράφει: «Για κάποιους ίσως να ‘ναι ένας αριθμός/γι’ άλλους απλώς δυο κολλητά ψηφία/ για τρίτους του παιδιού τους η ηλικία/ όμως για μένα πια ήταν ένας σταθμός.»

Ο ποιητής, επίσης, αναπολεί τις όμορφες στιγμές: «Σε θυμάμαι να χορεύεις στον δρόμο/ξέφρενα κάτω απ’ το φως του φεγγαριού» (…) «Σε θυμάμαι να χαμογελάς πλατιά/ να μου λες τι σημαίνω εγώ για σένα».

Όμως, πολλές φορές, οι στιγμές γίνονται βασανιστικές; «Από τότε που αυτό έληξε οριστικά/εικόνες από τις δικές μας στιγμές/έρχονται στο μυαλό μου διαδοχικές /και με βασανίζουν την κάθε βραδιά.»

Εκφράζει ευσεβείς πόθους επανένωσης με την αγαπημένη, στο μέλλον: «Το γνωρίζω ότι για εμάς δεν ήρθε η ώρα. Μαζί θα το ζήσουμε αλλά όχι τώρα».

Νέα ερωτήματα γεννιούνται. Προσπαθεί να καταλάβει πως η αγάπη έγινε μίσος, πώς ξεριζώθηκαν τα αισθήματα αγάπης και αναρωτιέται: «Μήπως όμως να το προκάλεσα εγώ;» και καταλήγει: «Εγώ ίσως τα πράγματα να ζόρισα/γι’ αυτό κι έχω μια ραγισμένη καρδιά.»

ΤΑ ΠΕΝΤΕ ΣΤΑΔΙΑ ΤΟΥ ΠΕΝΘΟΥΣ

Μέσα από τα συναισθήματα, που εκφράζει ο ποιητής για την απώλεια της αγαπημένης, μπορούμε από ψυχολογικής πλευράς να διακρίνουμε τα 5 στάδια του πένθους όπως αυτά έχουν διατυπωθεί από την αμεικανοελβετίδα ψυχίατρο Elisabeth Kubler-Ross. Δηλαδή, Άρνηση, Θυμό, Διαπραγμάτευση, Κατάθλιψη, Αποδοχή.

ΑΡΝΗΣΗ

Στο ποίημα, ΑΥΤΗ Η ΑΓΑΠΗ, ο ποιητής, αρνείται, δεν μπορεί να πιστέψει αυτό που συμβαίνει: «Πρέπει κάποια στιγμή να τ’αντιληφθείς./Δεν μπορείς ν’ αναιρείς αυτά που ‘χεις πει, / δεν μπορείς να σβήσεις αυτά που ‘χω δει./ Πλησιάζω στο χείλος της καταστροφής.»

ΘΥΜΟΣ

Στο ποίημα ΗΜΟΥΝ ΜΙΑ ΧΑΡΑ ΠΡΟΤΟΥ ΣΕ ΓΝΩΡΙΣΩ συνειδητοποιώντας την απώλεια της αγαπημένης, θυμώνει, τα βάζει με τη μοίρα αλλά και με την ίδια την αγαπημένη: «Ήμουν μια χαρά προτού σε γνωρίσω» αλλά «Η μοίρα θέλησε να σε γνωρίσω» και «Στην κόλαση πια ζω χάρη σ΄εσένα.»

Ο έντονος ψυχικός πόνος στο στάδιο αυτό του θυμού δημιουργεί και σωματικές αντιδράσεις. Στο ποίημα, ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΣΕ ΞΕΧΑΣΩ γράφει: «Χάνω τα λογικά μου με τον καιρό/το μυαλό μου στην τρέλα μόνο ρέπει/περιμένοντας πάνω απ’ το κινητό.»

ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ

Από τον θυμό, το δεύτερο στάδιο του πένθους, ο ποιητής περνά στο τρίτο στάδιο, αυτό της διαπραγμάτευσης. Προσπαθεί να βρει λύση εξαγοράζοντας χρόνο. Μία λύση που θα διώξει τον πόνο, την θλίψη και τον φόβο του για το άγνωστο μέλλον που το νιώθει απειλητικό. Στο ποίημα ΚΡΥΦΟΣ ΠΟΘΟΣ γράφει: «Πες μου ότι σου λείπω όταν δεν είμαι εκεί./ Έλα να με βρεις και να με φιλήσει/ απλά τα χείλη μου να κατακτήσεις./Ξέρεις που μένω. Γρήγορα περνά η ζωή.» Στο ποίημα ΖΗΤΗΣΑ λέει: «Ζήτησα να ζήσω το παραμύθι», σε άλλους στίχους δηλώνει: «Δεν ζήτησα τον πόνο εγώ να ζήσω/ούτε δίπλα σου απλώς να δυστυχήσω/ούτε δάκρυα να τρέχουν συνεχώς.»

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Από τη διαπραγμάτευση ο ποιητής περνά στην κατάθλιψη το αμέσως επόμενο στάδιο του πένθους. Στο στάδιο αυτό συνειδητοποιώντας την απώλεια έρχεται αντιμέτωπος με τα συναισθήματα της θλίψης και του πόνου. Καταφύγιο του ανθρώπου που πενθεί είναι το κλάμα. Κάνει προσπάθειες να φανεί δυνατός αλλά εξ αιτίας της μοναξιάς παρουσιάζονται διαταραχές σε όλο το φάσμα της ύπαρξής του: στο σωματικό, συναισθηματικό και διανοητικό πεδίο. Συγκινείται εύκολα, είναι απαισιόδοξος και απελπισμένος. Το ποίημα ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΒΡΑΔΙΕΣ εκφράζει γλαφυρά τα συναισθήματα της θλίψης και του πόνου του:

ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΒΡΑΔΙΕΣ

Υπάρχουν αυτές οι δύσκολες βραδιές

που σ’ αναζητώ, που εσένα λησμονώ

που συμπεριφέρομαι σαν παλαβό

που θέλω μόνο τις δικές αγκαλιές.

Αν και μου λείπεις πολύ και το ξέρεις

δεν θα γυρίσει πια πίσω σ’ εμένα

κι ας έχω απ’ το κλάμα μάτια πρησμένα

παρόλο που έτσι πια κι εσύ υποφέρεις.

Ήρθε νομίζω ο καιρός να σ’ αφήσω

να βρω την ψυχική μου ισορροπία

αν και αποτελεί μείζονα φοβία.

Πώς την καρδιά στα δύο να χωρίσω

αφού μήνες τώρα την έχεις κλέψει

και το δικό μου μυαλό έχεις μαγέψει;

Στο στάδιο της κατάθλιψης, ο πενθών συχνά μιλάει για το αγαπημένο πρόσωπο που έφυγε προσπαθώντας έτσι να κρατήσει μία επαφή μαζί του. Στο ποίημα Ο ΞΑΝΘΟΣ ΑΓΓΕΛΟΣ, ο ποιητής περιγράφει την αγαπημένη του: «Ό, τι καλύτερο μπορούσα να ‘χω. Ξανθά μαλλιά, σκούρα καστανά μάτια/ αξίζουν όσο χιλιάδες παλάτια./Να ‘ξερες πόσα θέλω να σου πω!».

ΑΠΟΔΟΧΗ

Με το πέρασμα του χρόνου ο πενθών έχοντας περάσει από τα προηγούμενα στάδια και αναβιώνοντας κοινές στιγμές και αναμνήσεις, τελικά, καταφέρνει να αποδεχτεί την απώλεια επαναπροσδιορίζοντας τη ζωή του. Επιστρέφει σε μία κατάσταση φυσιολογική. Η αποδοχή από τον ποιητή της απώλειας της αγαπημένης φαίνεται ξεκάθαρα στο τελευταίο ποίημα της συλλογής που έχει τίτλο, ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ:

ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

Εσύ με δίδαξες τι θα πει αγάπη

Κι ότι με πόνο πάει συχνά μαζί.

Εσύ μ’ εφοδίασες μ’ υπομονή

Κι έτσι η ψυχή μου μάλλον μετετράπη.

Εσύ μου ‘δειξες κι εμένα ν’ αγαπώ

Κι ό, τι με πονά, αμέσως το διώχνω.

Εσύ μ’ έμαθες στα όρια να με σπρώχνω

Κι ό, τι πια επιθυμώ να το διεκδικώ.

Αν και ξάφνου ένα βράδυ το λήξαμε

Και για καιρό δεν μπορούσα να ζήσω

Άρχισα πια να βλέπω το θετικό.

Εγώ απ’ όλο εκείνο που εμείς ζήσαμε

Τα καλά μόνο στο νου θα κρατήσω

Και γι’ αυτά θέλω να σου πω ευχαριστώ!

Η περιπετειώδης διαδρομή του ποιητή, μέσα από τις συμπληγάδες του έρωτα, τελειώνει με την αποδοχή της απώλειας της αγαπημένης, ατενίζοντας με αισιοδοξία το μέλλον.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Βουτεριάδης, Ηλίας, Νεοελληνική στιχουργική, Ιωάννης Κολλάρος & Σια, εν Αθήναις, 1929

Πολίτης, Λίνος, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1998

Ο Ανδρέας Καλογιάννης γεννήθηκε το 1999 στην Αθήνα. Από τότε, διαμένει μόνιμα μαζί με την οικογένειά του στο Κερατσίνι, ένα προάστιο του Πειραιά. Αποφοίτησε από το τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών με Άριστα. Το 2016 βραβεύτηκε από τον διαγωνισμό γαλλοφωνίας για ένα ποίημά του στα γαλλικά με θέμα «φίλοι του κόσμου». Έχει λάβει μέρος στη συλλογική έκδοση Τα χαϊκού της Άνοιξης. Η Καρμική Έλξη είναι το πρώτο του βιβλίο.

Η ζωή και το έργο της Αρσινόης Παπαδοπούλου(1853-1943)

2022-10-29T19:26:00.000+03:00

Γράφει η Αργυρώ Χατζηπαναγιώτου

"Αρσινόη Παπαδοπούλου(1853-1943).Η ζωή και έργο της".

Η Α.Παπαδοπούλου ήταν παιδαγωγός και λογοτέχνης. Στις 14 Ιανουαρίου 1934 τιμήθηκε για την προσφορά της ως παιδαγωγός και λογοτέχνης στην αίθουσα του φιλολογικού συλλόγου "Παρνασσός".

Την διοργάνωση είχαν αναλάβει διάφορα γυναικεία σωματεία και μεταξύ αυτών και ο Σύνδεσμος Ελληνίδων Επιστημόνων (ΣΕΕ) με πρόεδρο την Πετρούλα Τζοβάρα .

Λεπτομέρειες για την εκδήλωση και για την Αρσινόη Παπαδόπουλου : OtaVoice

Περισσότερα άρθρα: Ιστορικές & Λογοτεχνικές Διαδρομές