ಹಂಸ ನಾದ

ತರಚೀ ಪುಷ್ಪೋಪಾಖ್ಯಾನ

2025-06-29T20:03:00.000-07:00

ತರಚೀ ಪುಷ್ಪೋಪಾಖ್ಯಾನ ಎಂದು ಒಂದು ಕಿರುಗತೆಯನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಬರೆದು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಭಾಷೆಗೆ ನನ್ನ ಮಿತ್ರ ಡಾ.ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ, ಯುಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆ ಶ್ಲೋಕ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಭಾವಾನುವಾದ ಮಾಡಿ, ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದು — ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆಯ ನೀರನು ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ ವರವ ಪಡೆದವರಂತೆ ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ!

ಓದಿ, ನಕ್ಕುಬಿಡಿ! ಕೊನೆಗೆ ಶಿವನ , ಪಾರ್ವತಿಯ ಎಷ್ಟು, ಯಾವ ಹೆಸರುಗಳು ಬಂದಿವೆ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ!

ತರಚೀ ಪುಷ್ಪೋಪಾಖ್ಯಾನ (ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ)

================================

ಕೇಳಿರೀಗಲೆ ತರಚಿ ಹೂವಿನ
ಕೇಳೆ ಸೊಗವನ್ನೀವ ಕಥೆಯನು
ವೇಳೆ ಕಳೆಯಲು ಮಹಾಗಂಧಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಶಿವ ।
ಲೀಲೆಯಿಂದಲಿ ಪತ್ನಿಯ ಶಿರ
ಶ್ಶೂಲೆಯನು ಕಳೆಯಲಿಕೆ ತಂದನು
ಫಾಲನೇತ್ರನೆ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಿಹ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯಿದಕೆ ॥೧॥

ಮಾತನಾಡದೆ ಒಮ್ಮೆ ಶೈಲಜೆ
ಕೂತಿರಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೈರವ
“ಪಾತು! ನುಡಿಯುತ್ತಿಲ್ಲವೇಕೆ”ನೆ ಮುಚ್ಚುಗಣ್ಣಲ್ಲೆ ।
“ಈ ತಲೆಯನೋವನ್ನು ತಾಳೆನು
ಏತಕಿಲ್ಲೈದಿಹಿರಿ! ನಡೆಯಿರಿ
ಭೂತಗಣಗಳ ಕೂಡೆ”ಯೆಂದಳು ಕೋಪದಲಿ ಲಲಿತೆ ॥೨॥

ಹೆರಳಿನಲಿ ಮುಡಿದಿರುವ ಮಲ್ಲಿಗೆ
ಯರಳು ಕೇದಗೆ ಕೆಂಡ ಸಂಪಿಗೆ
ಸರದಿ ಕೋದಿರುವಂತಿಗೆಯ ಕಡು ಪರಿಮಳದ ಸುಳಿಗೆ |
ಶಿರದ ಸುತ್ತಲು ಗುಯ್ಗುಡುವ ಮಧು-
ಕರಗಳಿಂದಾಗುತಿಹ ಕೋಟಲೆ
ಗಿರಿಜೆ ತಾಳುವಳೆಂತು? ಪೇಳಿರಿಯೆಂದಳೊಬ್ಬ ಸಖಿ ॥೩॥

ಹಳದಿ ಬಿಳುಪಿನ ಭಾರದಾ ಹೂ-
ಗಳನೆ ದಿನವೂ ಮುಡಿಯೆ ಗೌರಿಯು
ಗಳಿಸಲಿಕ್ಕೇನಿಹುದು ತಲೆಭಾರವನು ಬಿಟ್ಟೆನುತ ।
ಹಳಹಳಿಸೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಖಿ ತಾ
ಕಳವಳಿಸಿ ಹೊರಟಿಹನು ಹರ ಹೂ-
ಗಳನು ಮಡದಿಯು ಮೆಚ್ಚುವಂತೆಯೆ ತಾನೆ ತಹೆನೆಂದು ॥೪॥

ಸತಿಯ ಮುಡಿಯಲಿ ಹಲವು ಬಣ್ಣದ-
ಲತಿಶಯದಿ ಮೆರೆಯಲಿಕೆ ಹೂಗಳ-
ನತಿಯ ವೇಗದಿ ತರಲುಹೊರಟನು ಬುಟ್ಟಿಯನು ಹಿಡಿದು ।
ಗತಿಯದುಂಟೇ ಲೋಕದೊಳಗಡೆ
ಪತಿಯು ಯಜಮಾನತಿಯ ಮನದಾ-
ಣತಿಯ ಪಾಲಿಸದಿರಲು ಬಹುದೇಯೆನುತಲಾದಿಗುರು ॥ ೫॥

ಸುತ್ತುತಲಿ ಜಗವೆಲ್ಲ ಬಂದನು
ಇತ್ತ ಕಪಿಲಾರಣ್ಯದಲಿ ತಾ-
ನೆತ್ತ ನೋಡಲು ಹೆಮ್ಮರಗಳೆ! ಶರ್ವ ನಿಬ್ಬೆರಗು ।
ಎತ್ತರಕೆ ಕಣ್ಣೋಡಿಸಿರೆ ಕಾ-
ಣುತ್ತಿರದೆ ಹೂವೊಂದು ಮನಕಾ-
ಗುತ್ತಿರಲು ಖತಿಗೊಂಡ ಶೂಲಿಗೆ ಕಾಲು ಕಚ್ಚಿಹುದು ॥ ೬॥

ಏನೊ ತರಚಿದೆಯೆಂದು ಕೆಳಗಡೆ
ತಾನೆ ಕಳವಳದಲ್ಲೆ ನೋಡಲ-
ದೇನೊ ದದ್ದರಿಸಿಹುದು ಎಲೆಗಳ ಮುಟ್ಟಿ ಮೊಣಕಾಲು ।
ಏನಿದೇನಿದು ಪೊದೆಯ ತುಂಬಿವೆ
ಶಾನೆ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಗಳು
ಸ್ಥಾಣು ಹುಡುಕುತಲಿರುವೆಡೆಯಲೇ ಕಾಲ ತೊಡರಿತ್ತು ॥೭॥

ಬಿಲ್ಲೆಯಾ ರೀತಿಯಲಿರುವ ಹೂ-
ವಲ್ಲಿ ತುಸುವೂ ಗಂಧ ತೋರದು
ಎಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯೊ ಎನುತ ನಂಜುಂಡ ।
ಒಳ್ಳಿತಿದುವೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂ-
ದೆಲ್ಲ ಯೋಚಿಸದೇನೆ ತರಚಿದ-
ನಲ್ಲ! ಹೂಗಳ ಬುಟ್ಟಿ ತುಂಬಿರೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿಹನು॥೮॥

ಪಶುಪತಿಯು ಮರಳಿರಲಗಾತ್ಮಜೆ
ತುಸುವು ತಡಮಾಡದೆಯೆ ತಬ್ಬಿದ-
ಳುಸುರೊಡೆಯನನು! ನೀಡೆ ಮಡದಿಗೆ ಬುಟ್ಟಿ ಹೂ ತುಂಬ ।
ಹಸಿರುಗೊಂಡಿಹುದವಳ ಮನ ತಾ
ಕುಸುಮಗಳ ಹಲಬಣ್ಣ ಕಂಡಿರೆ
ಶಶಿಧರನಿಗೂ ತಕ್ಕ ನೆಮ್ಮದಿಯಲ್ಲೆ ಆಗಿಹುದು ॥ ೯॥

ಮುಡಿದು ಹಿಗ್ಗಿದಳಯ್ಯ ಮಹಿಷನ
ಮಡುಹಿದಾಗಿರಿಸುತೆಯು ಗೆಳತಿಯ-
ರೊಡನೆ ಕೈಲಾಸಗಿರಿಪುರದಲಿ ದುಂಬಿ ಕಾಡದಿರೆ ।
ನುಡಿದಳೋರ್ವಳು ಸಖಿಯು ಹಂಸಿನಿ
ಮುಡಿದ ಹೂವಿನ ಹೆಸರದೇನೇ ?
ಬೆಡಗು ಮೂಡಿಸುತಿಹುದು ದಿಟದಲ್ಲೆನುತ ಮುದದಲ್ಲಿ॥ ೧೦॥

ಅಯ್ಯೊ! ಕೇಳದೆ ಹೋದೆ ಹೆಸರನು
ಸುಯ್ಯನೇ ನಡೆದೀಗಲೇ ಸರ್ವ-
ಜ್ಞಯ್ಯನನು ಕಂಡು ಹೆಸರನು ತಿಳಿದು ಬಾರೆನಲು ।
ಒಯ್ಯುತಿರೆ ಸಂದೇಶವನು ಸಖಿ
ಮೆಯ್ಯುತಿಹ ನಂದಿಯನು ಕಂಡಳು
ಅಯ್ಯ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಗೆ ಸಂದೇಶವನು ಕಳುಹಿದಳು ॥ ೧೧॥

ನಂದಿ ನರ್ತನಶಾಲೆಯೊಳು ತಾ
ವಂದಿಸುತ ಕಾಮಾರಿಯನು ಕೇಳಲು
ಒಂದು ಕಾಲನ್ನೆತ್ತುತಿರೆ ನಟರಾಜ ರೂಪದಲಿ ।
ಇಂದುವದನೆ ಭವಾನಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ
ಚಂದದಲ್ಲುತ್ತರಿಸಲಿಕೆ ಭವ
ನಿಂದ ರೂಪವು ತಾನೆ ಜಗಕಾನಂದತಾಂಡವವು ॥೧೨॥

ನಿಂತ ನಿಲುವಲೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿಹ-
ನಂತಲೋಕವ ಜಟೆಯಲೊಳಗೊ-
ಳ್ವಂತ ಶಂಕರ ಜಗಕೆ ಮಂಗಳ ತರುವ ಗಿರಿವಾಸಿ ।
ಎಂತೊ ಮಾಡಲು ಹೊರಡೆ ಮತ್ತಿ-
ನ್ನೆಂತೊ ವಿಧಿಯಿರೆ ಬಾಳ್ವುದೆಂತೈ?
ಚಿಂತೆಯಿರದಿಹ ಗಂಡನೆಲ್ಲಿಹನೆಂದು ನಸುನಕ್ಕ ॥ ೧೩॥

ಆಗ ಕಾಲ್ಗಳು ತರಚಿದಾಗಲೆ
ಹೂಗಳವು ದೊರಕಿದ್ದವಲ್ಲವೆ;
ಬೇಗ ಹೂಗಳ ತರಚಿ ತಂದೆನು ದುರ್ಗೆಯಾ ಮುಡಿಗೆ ।
ಹಾಗಿರಲು ಸರಿ ತರಚಿ ಹೂವೆಂ-
ದೀಗ ಜಗದಲಿ ಹೆಸರುಗೊಳ್ಳಲಿ;
ಹೋಗಿ ಬೇಗನೆ ಉಮೆಯ ಕಿವಿಯಲ್ಲುಸಿರು ನೀನೆಂದ ॥೧೪॥

ಹೂವ ಹೆಸರನು ಕೇಳಿ ಪಾರ್ವತಿ
ಭಾವಿಸುತ ಜಡೆಬಿಲ್ಲೆಯೆನುತಲಿ
ಹಾವಿನಂತಹ ನೀಳಜಡೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ನಲಿದಿರಲು ।
ಸೇವಿಸುವ ಕೆಳದಿಯರು ಜೊತೆಯಲಿ
ತಾವು ಹೂಗಳ ಮುಡಿದಪರ್ಣೆಯ
ತಾವಿನಲಿ ಹರಡಿತ್ತು ಹೂನಗೆ ಹೊಳೆಯು ನೆರೆದುಂಬಿ ॥೧೫॥

ಹಿಂದೆಯೀ ಕಥೆ ಹೇಳಿ ಹಂಸಾ-
ನಂದಿ ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯದೊಳಗಿರೆ
ಚಂದದಲಿ ಸಂಕೇತಿ ಪದ್ಯದಿ ಬರೆಯೆ ಶ್ರೀಕಾಂತ ।
ಇಂದು ಭಾಮಿನಿ ಸರಳ ಷಟ್ಪದಿ
ಹೊಂದುವುದು ಕನ್ನಡದ ನುಡಿಗೆನೆ
ತಂದೆ ನಿಮಗಾನಂದ ತರಲಿಕೆ ಓದಿ ಹಾರಯಿಸಿ || ೧೬||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

(ಈ ಕಿರುಗಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರ ಹಲವು ಬೇರೆಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು)

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕನ್ನಡ ಪದ್ಯ ರಾಮಾಯಣ

2024-04-01T09:56:00.000-07:00

ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿ 24000 ಶ್ಲೋಕಗಳ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಬರೆದ ನಂತರ ಅದು ಭರತವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂಅದರ ಕಥೆಯನ್ನ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಹೊರದೇಶಗಳ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ರಾಮಾಯಣವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ರಾಮಾಯಣದ ಬಾಲಕಾಂಡದಲ್ಲೇ ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರಾಮಾಯಣವಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ವನಪರ್ವದಲ್ಲಿ 700 ಶ್ಲೋಕಗಳ ರಾಮೋಪಾಖ್ಯಾನವಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆರಡು ಕಡೆ ರಾಮಾಯಣದ ಪುಟ್ಟ ರೂಪಗಳಿವೆ.

ರಾಮಾಯಣದ ಸುಂದರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ, ಹನುಮಂತ ಲಂಕೆಗೆ ಬಂದು ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ತನ್ನ ವಾನರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡರೆ, ತನ್ನನ್ನೂ ರಾವಣನ ಮಾಯೆಯಿರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹೆದರಬಹುದೆಂದು, ಮರದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆದ ರಾಮ ಸೀತೆಯರ ಕಥೆಯನ್ನು 31 ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದನ್ನು 9 ಮಾತ್ರಾ ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲೆಯ ಚೌಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಿ, ಅದರ ಮುಂದಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ 10 ಚೌಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಬರೆದು, ಕೊನೆಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವ ರಾಮನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತಹ ಮಂಗಳವೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, 20 ಚೌಪದಿಗಳ ಈ ಸಂಕ್ಷೇಪರಾಮಾಯಣವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ರಾಮಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದವರೆಗಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಮಾತ್ರಾಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲೆ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ನೀವು “ದೋಣಿ ಸಾಗಲಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಿ ದೂರ ತೀರವ ಸೇರಲಿ” ಎಂಬ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಓದಿ, ಹಿಡಿಸಿದರೆ ಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ

ಹಿರಿಯದಾ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲರಸ ದಶರಥನಿದ್ದನು
ಹಿರಿಯ ಪುಣ್ಯವು ಕೀರ್ತಿಯಗಣಿತ ರಥದ ಸೈನ್ಯದ ಒಡೆಯನು
ಅರಸುಗಳೊಳಗ್ಗಳನು ಗುಣದಲಿ ತಪದಲೋ ಋಷಿಸಮನವ
ಅರಸುಕುಲದಲಿ ಜನಿಸಿದವ ತಾನಿಂದ್ರ ಸಮನೋ ಬಲದಲಿ ॥1॥

ಕರುಣೆಯವನದಪಾರ ಹಿಂಸೆಯನೆಂದು ನೆಚ್ಚದ ಗರಿಮೆಯ
ನರಪನಿಕ್ಷ್ವಾಕುಗಳ ಮೊದಲಿಗ ಶುಭಕರನು ಸಿರಿವಂತನು
ಅರಸು ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಮೆರೆವನು ಬುವಿಗೆ ಮಂಗಳಕಾರನು
ಪರರ ನಲಿವಲೆ ನಲಿವ ಲೋಕದ ನಾಲ್ಕೆಡೆಯಲೂ ವಿಶ್ರುತ ॥2||

ಅವನ ಹಿರಿಮಗ ರಾಮ ಚಂದ್ರನಹೋಲ್ವ ಮೊಗದವ ಕಣ್ಮಣಿ
ಅವನೊ ತಿಳಿವಲಿ ಜ್ಞಾನಿ ಬಿಲ್ಲನು ಹಿಡಿದವರಲವ ಮೊದಲಿಗ
ಅವನೆ ಕಾಯ್ವನು ತನ್ನವರನಾಸರೆಯ ಬೇಡುವರೆಲ್ಲರ
ಅವನು ಧರ್ಮವನೆತ್ತಿಹಿಡಿವನು ಹಗೆಗಳನು ಬಲು ಕಾಡುವ ||3||

ದಿಟದ ಹಾದಿಯ ಹಿಡಿದ ವೀರನು ವೃದ್ಧ ತಂದೆಯ ಮಾತನು
ಕಟುವೆನದೆ ಪಾಲಿಸಲು ಹೆಂಡತಿ ತಮ್ಮನೊಡನೆಯೆ ಹೋದನು
ಅಟವಿಯೊಳು ವಾಸಿಸಲು; ಬಯಸಿದ ವೇಷ ತಾಳುವ ರಕ್ಕಸ
ಭಟರು ಕೆಚ್ಚುಳ್ಳವರು ಹಲವರ ತರಿದನಾತನು ಕಾಡೊಳು ||4||

ಜನಸ್ಥಾನದೊಳಾದ ಖರದೂಷಣರ ವಧೆಯನು ಕೇಳಿರೆ
ಮುನಿದ ರಾವಣ ಮಿಗದ ರೂಪದ ಮೋಸವನು ತಾ ಹೂಡುತ
ಮನೆಯೊಳೋರ್ವಳೆ ನೇರ್ಪು ಸೌಶೀಲ್ಯಕ್ಕೆ ಆಗರವೆನಿಸಿದ
ಜನಕಸುತೆ ಸೀತೆಯನು ರಕ್ಕಸನಪಹರಿಸಿ ಸೆಳೆದೊಯ್ದನು ||5||

ಮಡದಿಯನ್ನರಸುತಲಿ ವನದೊಳಗಾತ ಕಪಿ ಸುಗ್ರೀವನ
ಗೆಳೆತನವ ಗಳಿಸಿದನು ವಾಲಿಯ ಸಂಹರಿಸುತಲಿ ರಾಜ್ಯವ
ಉಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿರೆ ಕಪಿಗಳರಸನು ಹಲವು ರೂಪವ ಹೊಂದುವ
ಗಡವಪಡೆಯನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಸೀತೆಯನು ಹುಡುಕಿರಿಯೆನ್ನುತ ||6||

ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ಹುಡುಕ ಹೊರಟಿಹ ಲಕ್ಷಕೂ
ಮಿಕ್ಕಿರುವ ವಾನರರು ಸಿಕ್ಕಿದ ಹಕ್ಕಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತನೇ
ಪಕ್ಕನೇ ನಂಬುತ್ತ ಕಳುಹಲು ತಾನು ಯೋಜನ ನೂರನು
ಗಕ್ಕೆನುತ ಹಾರಿದೆನು ಸಾಗರ ದಾಟಿ ಸೀತೆಯ ಕಂಡೆನು ||7||

ರಾಮನಾ ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನವೆ ನಾನು ತಿಳಿದಿಹ ರೂಪದ
ಪ್ರೇಮದಾ ಸೆಲೆಯನ್ನು ಸಿರಿದೇವಿಯನೆ ಎದುರಲಿ ಕಂಡೆನು
ಸುಮ್ಮನಾಗಿರೆ ಇಷ್ಟು ನುಡಿದಾಮೇಲೆ ಹನುಮನು ಮರದಲಿ
ರಾಮನರಸಿಯು ದಿಟ್ಟಿಯಚ್ಚರಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲಕೆ ನೆಟ್ಟಳು ||8||

ಹಲವು ಕಾಲವು ನೆನೆಯುತಿಹ ಜಾನಕಿಯು ರಾಮನ ಸಂತತ
ಕೇಳಿರಲು ಶ್ರೀರಾಮಚರಿತೆಯ ತುರುಸಿನಿಂದಲೆ ಹರ್ಷದಿ
ಬಲವನೆಡವನು ಮೇಲೆಕೆಳಗಡೆ ಪರಿಕಿಸುತ ತಾ ನೋಡಿರೆ
ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡಳು ಸೂರ್ಯನಂತೆಯೆ ಹೊಳೆವ ಹನುಮನ ಮರದಲಿ ||9|

ಏನಿದೇನಿದು! ರಾವಣನ ರಾಕ್ಷಸೀ ಮಾಯೆಯೊ? ನೆಚ್ಚಲೇ?
ಎನ್ನುತಿರೆ ಜಾನಕಿಯ ಮನ ಹನುಮಂತ ಮೆಲ್ಲನೆ ಕಾಲಿಗೆ
ತಾನೆ ನಮಿಸುತ ರಾಮ ನೀಡಿದ ಮುದ್ರೆಯುಂಗುರ ತೋರಲು
ಶಾನೆ ಸಂತಸದಲ್ಲಿ ನಲ್ಲನ ನೆನೆದು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟಳು! ॥10॥

ರಾಮನೊಸಗೆಯ ಕೇಳಿ ಸೀತೆಯು ನೀಡೆ ಚೂಡಾಮಣಿಯನು
ರಾಮನಾಮವ ಜಪಿಸಿ ವನವನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿರೆ ಹನುಮನು
ತಾಮಸಿಸದೇ ಭಟರು ಎಳೆದೊಯ್ದಿರಲು ರಾವಣನೆದುರಿಗೆ
ನೇಮಿಸಿದನವ ದೂತನಿಗೆ ಅವಮಾನಿಸಲು ಬಾಲಕೆ ಬೆಂಕಿಯ ॥11॥

ರಾಮನಾ ಮಾತೊಂದೆ! ಬಾಣದ ಗುರಿಯು ಒಂದೆಯೆ ಕೇಳಿರಿ!
ರಾಮದೂತನ ಬಲವ ಲೀಲೆಯ ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣಲೆ ಕಾಣಿರಿ!
ಭೂಮಿಯಿಂದಲೆ ಗಗನದೆಡೆ ಜಿಗಿದಾ ಮಹಾಕಪಿ ಲಂಕೆಯ
ಹೋಮ ಮಾಡಿರೆ ಬೆರಗಿನಲಿ ಹನುಮನಿಗೆ ಜೈಜೈ ಎನ್ನಿರಿ! ॥12॥

ಸಾಗರವ ಹಾರುತ್ತ ಹನುಮನು ಸೇರೆ ವಾನರ ಪಡೆಯನು
ಸಾಗಿದರು ಕಿಷ್ಕಿಂದೆ ಪಟ್ಟಣದೆಡೆಗೆ ಸುದ್ಧಿಯ ತಿಳಿಸಲು
ಬಾಗಿ ನಮಿಸುತ ಮಾತೆ ನೀಡಿದ ಹೆರಳಿನೊಡವೆಯ ಕೊಟ್ಟಿರೆ
ಯೋಗಿಯಾಗಿರಲೇನು! ಕಣ್ಣೆವೆಯೊದ್ದೆಯಾದುದು ರಾಮನ! ॥13॥

ವಾನರರ ಪಡೆಯೊಡನೆ ರಾಮನು ತಲುಪಿ ಕಡಲಿನ ಕರೆಯನು
ಮೌನದಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಸಾಗರ ದೇವನನು ಕರುಣಿಸಲಿಕೆ
ಸಾನುರಾಗದಿ ಬರದಿರಲು ರಾಘವನು ತಾ ಶರ ಹೂಡಿರೆ
ತಾನೆ ರೂಪವ ತೋರಿ ಸಾಗರ ಸೇತು ಕಟ್ಟಲು ಕೋರಿದ! ॥14॥

ಸೇತುವೆಯ ದಾಟುತ್ತ ವಾನರ ಸೈನ್ಯ ಲಂಕೆಗೆ ಹೋದುದು
ಮಾತಿಗೇ ನಿಲುಕದಿಹ ಯುದ್ಧವು ಹಲವು ದಿನಗಳು ನಡೆದುದು
ಕೋತಿ ಪಡೆ ರಕ್ಕಸರ ಸೈನ್ಯವ ಬಂಡೆಕಲ್ಲಲೆ ಹೊಸಕಿರೆ
ಭೀತಿಕಾಣದ ರಾವಣನಿಗೋ ರಾಮಬಾಣವೆ ಮರಣವು॥ 15॥

ಕರೆಸಿ ರಾಮನು ಸೀತೆಯನವಳ ಮನಕೆ ಬಂದೆಡೆ ಹೋಗೆನು-
-ತ್ತಿರಲದರ ಆಳವನರಿಯದೆ ಮೈದುನಗೆ ಚಿತೆ ಕೂಡಲೆ
ಉರಿಸೆನುತಲದರೊಳಗೆ ಜಾನಕಿ ಗಟ್ಟಿ ಮನದಲೆ ಹೊಕ್ಕಿರೆ
ಉರಿಯ ತಾಗಿಸದಗ್ನಿದೇವನು ಹರಸಿ ಹೊರಗಡೆ ತಂದನೆ! ॥16॥

ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ವಿಭೀಷಣನು ಪುಷ್ಪಕದೊಳಗಡೆಯೆ ಕೂರಿಸಿ
ಕಳಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿರೆ ರಾಮಪರಿವಾರವದು ಹಾರಿರೆ ಬಾನಲಿ
ತಿಳುಹಿ ತೋರಿದ ರಾಮ ಸೀತೆಗೆ ಅವಳ ಹುಡುಕಿದ ದಾರಿಯ
ತಿಳಿಯದೆಯೆ ಶ್ರಮ ತಲುಪಿದರು ಸಾಕೇತಪುರಿಯಲಿ ಝಟ್ಟನೇ ||17||

ಭರತ ಬಂದನು ನಂದಿಗ್ರಾಮದೊಳಾಗ ಪಾದುಕೆಯೊಪ್ಪಿಸೆ
ಕರೆಯುತಲಿ ಕಣ್ಣೀರ ಕೇಳುತಲಣ್ಣ ದಾಟಿದ ಕಷ್ಟವ
ಮರಳಿರಲು ತಾಯಿಯರ ಕಾಣಲು ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಬೇಗನೇ
ಹರುಷ ತುಂಬಿದಯೋಧ್ಯೆ ವೈಭವವೆಂತು ಮಾತಲಿ ಪೇಳ್ವುದು? ||18||

ಎತ್ತ ನೋಡಿದರಲ್ಲಿ ತೋರಣ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹೂ ಹಾರವು
ಎತ್ತಲೂ ಕೇಳುತಿದೆ ಸೀತಾರಾಮರಿಗೆ ಜೈಕಾರವು
ಅತ್ತಲರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರೆ ವೇದಘೋಷದ ಅರ್ಚನೆ
ಪಟ್ಟಕೇರಲು ರಾಮ ಸೀತೆಯು ಲೋಕ ಸಂಭ್ರಮಗೊಂಡಿದೆ ||19||

ಮಂಗಳವು ಸಿಂಗಾರಿ ಸೀತೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿಹ ರಾಮಗೆ
ತಂಗದಿರನಾ ತಂಪು ನಗೆಯಲೆ ಜಗವ ಗೆಲುವಭಿರಾಮಗೆ
ಸಂಗಡದಲಿಹ ಭರತ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಶತ್ರುಜಯ ಹನುಮಾನಗೆ
ಮಂಗಳವು ತನ್ನಂತರಂಗದ ಭಕ್ತರೆಲ್ಲರ ಕಾಯ್ವಗೆ ||20||

- ಹಂಸಾನಂದಿ

(ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೂ ಬರೆಹವನ್ನು ಹಾಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದು ಏನೂಬರೆದಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು, ಶ್ರೀರಾಮನ ಕಥೆಗಿಂತ ಇನ್ನು ಯಾವುದು ತಾನೇ ಸೂಕ್ತವೆನ್ನಿಸಿ, ಈ ಹಿಂದೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪದ್ಯ ರಾಮಾಯಣವನ್ನ ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ.

ಚಿತ್ರ - ಹಿರೇಮಗಳೂರಿನ ಕೋದಂಡರಾಮ. ಚಿತ್ರ ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ)

ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರ

2020-04-27T22:44:00.000-07:00

(ಇವತ್ತು ಶಂಕರ ಜಯಂತಿ. ಹಾಗಾಗಿ, ಆದಿಶಂಕರರ ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ನಾನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ)

ಮೊಗ್ಗೊಡೆದಿಹ ಲವಂಗ ಮರವನ್ನು ಮುತ್ತುತಿಹ
ಹೆಣ್ದುಂಬಿಯೋಲ್ ಹರಿಯ ಬಳಿಸಾರಿ ನಲಿವಾಕೆ
ಕಣ್ಣುಗಳ ಓರೆನೋಟದಲೆ ಸಕಲಸುಖವಿತ್ತು
ಒಳ್ಳಿತನು ತಂದೀಯಲಾ ಮಂಗಳೆ

ಜೇನ ಸವಿಯಲು ಚೆಲುವ ಕನ್ನೈದಿಲೆಯ ಕಡೆಗೆ
ಮರಮರಳಿ ಬರುತಲಿಹ ಜೇನ್ದುಂಬಿಯಂತೆ
ನಾಚುತಲಿ ಒಲವಿನಲಿ ಆ ಮುರಾರಿಯ ಮೊಗವ
ಓರಣದಿ ಹೊರಳುತಲಿ ನೋಡುತಿಹ ಮುಗುದೆ
ಹಿರಿಕಡಲ ಮಗಳ ಆ ಸೊಗದ ನೋಟದ ಮಾಲೆ
ತೋರುತಿರಲೆನಗೀಗ ಸಕಲ ಸಂಪದಗಳನೆ

ಹಾವ ಮೇಗಡೆ ಕಣ್ಣಮುಚ್ಚಿ ಪವಡಿಸಿರುವಂಥ
ಪತಿಯನ್ನು ಎವೆಯಿಕ್ಕದೆಯೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ
ನೋಡುತಿಹ ಕಮಲಕಣ್ಣವಳೋರೆ ನೋಟಗಳು
ಬೀಳುತಿರಲೆನ್ನೆಡೆಗೆ ಸಂತಸವ ತರಲು

ಕೌಸ್ತುಭವನಿಟ್ಟವಗೆ ಮಧುವನ್ನು ಮಡುಹಿದಗೆ
ನಿನ್ನ ಕಣ್ನೋಟಗಳ ಸರವ ತೊಡೆಸಿಹಳೆ!
ಕಮಲದಲಿ ನಿಂದಿಹಳೆ ಬಯಸಿದ್ದನೀಯುವಳೆ
ತುಸು ಬೀರು ಎನ್ನೆಡೆಗೆ ಮಂಗಳವ ತರುತ!

ಕರಿಮೋಡದೊಡಲಲ್ಲಿ ಹೊಳೆವ ಮಿರುಮಿಂಚಂತೆ
ಕೈಟಭನ ಕೊಂದಾತನೆದೆಯ ಮೇಲೆ
ಸೊಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಂತ ಮೂರು ಲೋಕದ ತಾಯಿ
ಹರಸುತಲಿ ದಿಟ್ಟಿಸೆನ್ನನು ಭಾರ್ಗವಿ!

ರಕ್ಕಸರ ಹಗೆ ಹರಿಯ ಆ ಸೊಬಗಿನೆದೆಯಲ್ಲಿ
ಕರಿಮೋಡದಲಿ ಹೊಳೆವ ಸುಳಿಮಿಂಚಿನಂತೆ
ಮೆರೆವ ತಾಯೇ ಸಕಲ ಲೋಕದಲಿ ನೀ ಮಾನ್ಯೆ
ಒಳ್ಳಿತನು ತೋರೆನಗೆ ಭಾರ್ಗವನ ಕುವರಿ

ಆ ಮದನ ಮುನ್ನ ತಾನಾರ ಪ್ರಭಾವದಲಿ
ಸುಲಭದಲಿ ಹರಿಯ ಸನಿಹಕೆ ಸಂದನೋ
ಆ ಮೊಸಳೆಮನೆಕಡಲ ಮಗಳ ಕಡೆಗಣ್ಣುಗಳ
ಅರೆ ನೋಟವಾದರೂ ಬೀಳಲೆನಗೆ

ಅವಳ ಕಣ್ನೋಟದಿಂದಿಂದ್ರ ಪದವಿಯ ಪಡೆದ
ಹೆಚ್ಚಿಸಿಹುದದುವೆ ಮುರವೈರಿಗಾನಂದ
ಅರೆಚಣವು ಬೀಳಲೌ ಇಂದಿರೆಯ ದಿಟ್ಟಿ ಬಿರಿ-
ದಿರುವ ನೈದಿಲೆಯಂಥ ಕಂಗಳಿಂದ!

ಮಣಿಯುವೆನು ನಾ ನಿನಗೆ ಕಮಲಮೊಗದವಳೇ
ಮಣಿಯುವೆನು ನಾ ನಿನಗೆ ಪಾಲ್ಗಡಲ ಮಗಳೇ
ಮಣಿವೆ ನಾ ಸುಧೆ ಚಂದ್ರರೊಡಹುಟ್ಟಿದವಳೇ
ಮಣಿವೆ ನಾರಾಯಣನ ಮನವ ಗೆದ್ದವಳೇ

ಕಮಲದಲಿ ಕುಳಿತವಳೆ ಕಮಲವನೆ ಪಿಡಿದವಳೆ
ಪರಿಮಳದಹಾರ ಬಿಳಿಸೀರೆಯಲಿ ಮೆರೆಯುವಳೆ
ಭಗವತೀ ಹರಿಯೊಡತಿ ಸೊಬಗಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು
ಮೂಲೋಕಕೀಯುವಳೆ ನನ್ನ ಕಾಪಾಡೇ

ಹೊನ್ನದಾವರೆ ಪೀಠದಲಿ ಕುಳಿತವಳಿಗೇ
ಸಕಲ ಭೂಮಂಡಲವ ಮುನ್ನಡೆಸುವಳಿಗೇ
ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದಯೆತೋರುವಳಿಗೇ
ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನು ಹಿಡಿದವನ ಪ್ರಿಯತಮೆಗೆ ನಮಿಪೇ

ಮಣಿವೆ ನಾ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಟ ಭೃಗುವಿನ ಮಗಳಿಗೇ
ಮಣಿವೆ ವಿಷ್ಣುವಿನೆದೆಯಲೇ ನಿಂತವಳಿಗೇ
ಮಣಿವೆ ಲಕುಮಿಗೆ ಕಮಲದೊಳು ನೆಲೆಸಿದಳಿಗೇ
ಮಣಿವೆ ದಾಮೋದರನ ಮನ ಗೆದ್ದವಳಿಗೇ

- ಹಂಸಾನಂದಿ

(Image taken from http://www.tarangarts.us/lotus-gajalakshmi/other-lakshmi-/br/postures/lakshmi/tanjore-paintings/c-1_22_625-p-1086.html)

ಭಾರ ಹೊತ್ತ ಕತ್ತೆ

2018-10-24T10:30:00.001-07:00

ಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದನವ ಕೊಂಡೊಯ್ವ ಕತ್ತೆ ತಾ -ನರಿತೀತು ಭಾರವನು! ಪರಿಮಳವನಲ್ಲ! ಮರುಳುಜನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನೋದಿ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವರು ಅರಿಯದೆಯೆ ಅರ್ಥವನು ಕತ್ತೆಯಂತೆ!

ಸಂಸ್ಕೃತಮೂಲ:

यथा खरश्चन्दनभारवाही भारस्य वेत्ता न तु चन्दनस्य एवं हि शास्त्राणि बहून्यधीत्य चार्थेषु मूढाः खरवद् वहन्ति

ಯಥಾ ಖರಶ್ಚಂದನಭಾರವಾಹೀ ಭಾರಸ್ಯ ವೇತ್ತಾ ನ ತು ಚಂದನಸ್ಯ ಏವಂ ಹಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಬಹೂನ್ಯಧೀತ್ಯ ಚಾರ್ಥೇಷು ಮೂಢಾಃ ಖರವದ್ವಹಂತಿ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಹೊಸದೊಂದು ಜಾವಳಿ

2017-11-15T16:34:00.000-08:00

ಜಾವಳಿ ಅನ್ನುವ ಹಾಡಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಿರಬಹುದು ಅಷ್ಟೇ. ಇವು ಹೈದರ್ ಟಿಪ್ಪೂ ಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ತುಸು ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವಂತೆ. ಜಾವಡಾ/ಝಾವಡಾ ಎಂಬ ಫಾರಸೀ ಪದದಿಂದ ಜಾವಳಾ - ಜಾವಳಿ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂದು ಎಲ್ಲೋ ಡಾ.ರಾ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರು ಬರೆದಿರುವುದನ್ನು ಓದಿದ್ದೇನೆ.

ಸಂಗೀತದ ವಿಷಯ ಬಂದಿದ್ದಾಗ ಪದ-ಜಾವಳಿ ಅನ್ನುವ ಎರಡು ಬಗೆಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿರಬಹುದು. ಕನ್ನಡದ ಹರಿದಾಸರು ಬರೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಡುಗಳು ಪದ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಕಾರದವೇ. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಅನ್ನಮಯ್ಯ ಬರೆದ ಹಾಡುಗಳಿಗೂ ಪದಾಲು (ಪದಗಳು) ಎಂದೇ ಹೇಳುವುದು. ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಪದಗಳು, ಶೃಂಗಾರ ಪದಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನ್ನಮಯ್ಯನ ಪದಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವುದುಂಟು. ಹರಿದಾಸರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೆ ವಿಂಗಡಿಸದಿದ್ದರೂ, ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ರಚನೆಗಳಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಬಹುದು.

ಆದರೆ ಈಗಿನ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪದ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಯಕೀ ಭಾವದ ಶೃಂಗಾರ ಪದಗಳಿಗೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಜಾವಳಿ ಎನ್ನುವುದೂ ಶೃಂಗಾರ ಪದದ ರೀತಿಯ ರಚನೆಯೇ. ಆದರೆ, ಹಾಡುವ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಂಟು. ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ವಿಳಂಬಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವಾದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರೆ, ಜಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಗುರವಾದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಶ್ಯ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹೆಚ್ಚು.

ಪದ-ಜಾವಳಿ ಎರಡರ ಮೂಲ ಭಾವವೂ ಪ್ರೀತಿ-ಪ್ರೇಮ-ವಿರಹದ ವಿವರಣೆಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಪದಗಳು ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ, ನವಿರಾಗಿ, ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟೇ ತೋರುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಜಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಈ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಕಡಿಮೆಯಂತೆ. ಕೆಲವು ಜಾವಳಿಗಳು ಸೂಚ್ಯಕ್ಕಿಂತ ವಾಚ್ಯವಾಗಿರುತ್ತೆ ಅಂತಲೂ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದ ಮತ್ತು ಜಾವಳಿಗಳು ನಾಯಕಿ ತನ್ನ ಸಖಿಗೆ ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾಯಕಿ ನೇರವಾಗಿ ನಾಯಕನಿಗೆ ಹೇಳುವಂತಹವೂ ಉಂಟು.

ಪದ ಮತ್ತು ಜಾವಳಿ ಇವೆರಡೂ ರಚನೆಗಳೂ ನೃತ್ಯದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ೧೮-೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪದ-ಜಾವಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವದಾಸಿ ಪರಂಪರೆಯ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ-ನೃತ್ಯಗಾತಿಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದವಂತೆ. ಬೇರೆ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ರೂಢಿ ಇರಲಿಲ್ಲವಂತೆ. ಈಗ ಆ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ದೂರವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗೊ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿ ಆದ ಮೇಲೆ, ದೇವರನಾಮ, ಭಜನ್ ಮೊದಲಾದ ಲಘು ಪ್ರಕಾರದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವಾಗ, ಪದ ಅಥವಾ ಜಾವಳಿಗಳನ್ನೂ ಹಾಡುವ ರೂಢಿಯಿದೆ. ಭರತ ನಾಟ್ಯ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಂತೂ ಪದ ಅಥವಾ ಜಾವಳಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸುವುದು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.

ಹೀಗೇ ಈಚೆಗೆ ನಾನೇ ಒಂದು ಹೊಸ ಜಾವಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿ ಬಂತು. ಬೇಹಾಗ್ ರಾಗದಲ್ಲಿ, ಮಿಶ್ರ ಚಾಪು ತಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಈ ರಚನೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನಿಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇದೂ ಕೂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನಾಯಕಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮನ (ಶ್ರೀನಿವಾಸ) ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಸಖಿಗೆ ಹೇಳುವಂತಹ ಬಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.

ಪಲ್ಲವಿ:
ಆರ ಕಳುಹಿದನೇ ಗೆಳತಿ । ಮತ್ತಾರ ಕಳುಹಿದ? ಬಳಿ

ಸಾರಿ ಕರವನು ಪಿಡಿದು ಪತಿಯಾಗುವೆನು ಎನುತಾ ಓಲೆಬರೆದಿ॥ನ್ನಾರ ಕಳುಹಿದನೇ ॥

ಅನುಪಲ್ಲವಿ:

ಹೇಗೆ ಮೆಚ್ಚಲೇ ಸಖಿ ? ಏಳುಗಿರಿಯೊಡೆಯನಿ ॥ ನ್ನಾರ ಕಳುಹಿದನೇ॥

ಚರಣ ೧:

ಎನ್ನಂಥ ಚೆಲುವೆಯ ಕಂಡವರುಂಟೇನು?

ಎನ್ನ ದನಿ ಕೇಳಿ ಶುಕವು ಮೂಕವಾಯ್ತು!

ಎನ್ನ ನಾಟ್ಯಕೆ ನಾಚಿತು ನವಿಲು! ಕಪ್ಪು

ಬಣ್ಣದವ ಸಾಟಿಯೇ ನೀ ಪೇಳು ॥ ಹೇಗೆ ಮೆಚ್ಚಲೇ ಸಖಿ॥

ಚರಣ ೨:

ಬಾಗಿಲಲಿ ಕಾಯ್ದಿಹರು ನನ್ನೋರೆ ನೋಟಕ್ಕೆ

ಈಗ ಮಂಡಿಯನೂರಿ ಸವಿಮಾತಿಗೆ

ಮಿಗೆ ಸಿರಿವಂತರು ಸಿಗುವಂತಿರೆ - ಮದು

ವೆಗೆ ಕಡವನು ಬೇಡೋ ಆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ॥ ಹೇಗೆ ಮೆಚ್ಚಲೇ ಸಖಿ॥

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ: ಕ್ಷಮಾವತಿ ( ಖಂಬಾವತಿ?) ರಾಗವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ನೇಪಾಳಿ ಶೈಲಿಯ ರಾಗಮಾಲಾ ಚಿತ್ರ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೨೫ . ನಾರ್ಟನ್ ಸೈಮನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿದೆ

(Picture courtesy: Ragamala painting depicting Raga Kshamavati , Nepali style, ~1625 CE. currently in the collection of Norton Simon Museum, Pasadena, CA)

ನಾನೇಕೆ (ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ) ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ?

2017-10-31T11:02:00.002-07:00

(ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿಶ್ವವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದಕ್ಕೆ ನಾನು ಬರೆದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರು ಇವೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಬರೆದ ಉತ್ತರಗಳೂ, ಅವರವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು. ನಾನು ಬರೆದ ಉತ್ತರದ  ಪೂರ್ಣಪಾಠ ಇಲ್ಲಿದೆ.  ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳೋಣ ಎನ್ನಿಸಿತು)   

ಪ್ರಶ್ನೆ: ನಿಮ್ಮ ಬರೆವಣಿಗೆ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರೇರಣೆಗಳೇನು? ಯಾಕೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ? ಯಾರಿಗಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ? 

ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬರೆಯೋಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಅನ್ನಿಸೋದರಿಂದ ಬರೆಯಬೇಕು ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಜೊತೆಗೆ ಏನಾದರೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನ ಓದಿದಾಗ, ಆಗುವ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅದರ ಬಗ್ಗೆಯೋ, ಅಥವಾ ಅದರ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಮತ್ತೇನನ್ನಾದರೂ ಬರೆಯಬೇಕು ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಓದಿದ್ದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು, ಅಥವಾ ಅದನ್ನ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ನಾನು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಈಚೆಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಅನುವಾದಗಳಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅದೇ ಕಾರಣ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ನೆಲೆಯಿಂದ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಮೊದಲು ನಾನು ನನಗಾಗಿಯೇ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗೆಂದು ಓದುಗರನ್ನು ನಾನು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಂತಲ್ಲ. ಯಾವ ಬರಹಗಾರನಿಗಾದರೂ ತಾನು ಯೋಚಿಸಿದ್ದನ್ನು, ತಾನು ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಹಲವರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಲೇಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಬರೆದದ್ದು ನನಗೇ ತೃಪ್ತಿ ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಅದು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಮುಟ್ಟೀತು? ಒಂದು ವೇಳೆ ಮುಟ್ಟಿದರೂ ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವ ಮಹಾ ಸಂತೋಷವಾದೀತು? 

ಪ್ರಶ್ನೆ:  ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪ್ರಶಂಸೆ, ಪ್ರಕಟಣೆ, ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ/ಲೇಖಕಿಯ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತಿವೆ, ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತಿವೆ? ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದಾ? 

ಬರಹದ ಆಳಕ್ಕೂ, ಅದು ತರುವ ಅನುಭವಕ್ಕೂ (ಬರೆಯುವವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಓದುಗನಿಗೆ) ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕುವ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಇರುವಂತಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲೂ ನನ್ನಂತಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ, ಅಥವಾ ಹವ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಬರಹಗಾರರಿಗಂತೂ ಇದು ಸತ್ಯ. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಕೈಹಾಕುವ ಛಲವೇ ಆಗಲಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಕರಿಗಳೇ ಆಗಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೈಹತ್ತುವುದಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶೆಗಳೆರಡೂ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಇನ್ನು ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬರಹಕ್ಕೆ ನಾವೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ, ಪ್ರತೀ ಬರಹಗಾರ ಬಯಸುವಂಥ ಓದುಗರು ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗಬಲ್ಲ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಬರಹಗಳಿಗೆ, ಅಥವಾ ಈಗಾಗಲೇ ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವಂಥ ಲೇಖಕರಿಗೆ ದೊರಕುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಬರಹಗಾರರಿಗೂ ದೊರಕವು. ಕೆಲವು ಬರಹಗಳಿಗೆ ಓದುಗರ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯೂ ಅಗತ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ ಕೃತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ತಾವಾಗಿಯೇ ಓದುಗರು ಬರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ನೆಚ್ಚಲಾಗದು. ಹಾಗೇ ಅದು ಬರಹಗಾರನನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದೂ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. 

ಪ್ರಶ್ನೆ: ಬರೆದ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಿಯೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಆತುರ, ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹಂಬಲ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ಏನೆಲ್ಲ ನಡೆಯುವ ಇಂದಿನ ದಿನಮಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು? 

ನನ್ನಂತಹ ಬರಹಗಾರರು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಬ್ಲಾಗ್, ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಓದುಗರನ್ನು ತಲುಪಲು ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ವಿಷಯವೇ ಸರಿ. ಓದುಗದೊರೆಗಳು ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲೂ, ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಬರಹಗಾರರು ಮಾತ್ರ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಹೊಂದಿದವರು ಎಂಬ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದೇ ನಾಣ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವಾಗಿ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಕೂಡಲೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಕಾರಣದಿಂದ, ತಾವು ಬರೆದದ್ದೆಲ್ಲ ಬಹಳ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದೆಂಬ ತಪ್ಪು ಭಾವನೆಯ ಗಾಳಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದಂತೆ ಇರಲು ಬರಹಗಾರರೂ ಬಹಳ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಬಾವುಟ ತಾವೇ ಹಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ಅಧ್ಯಯನಪರತೆ ಅಥವಾ ಬೇಕಾದ ತಯಾರಿ ಇಲ್ಲದೇ ಬರೆಯಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಹಿತವಲ್ಲದ, ಆದರೆ ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿ. ಈ ಸುಳಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತೆ ನಾನು ಆದಷ್ಟೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಅನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ತಂದಿರುವ ವಿಷಯ. 

ಪ್ರಶ್ನೆ:  ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರೊಮೋಟ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಂದಿನ ಟ್ರೆಂಡ್‌ ಕೃತಿಕಾರನ ಚಿಂತನಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದಾ? 

ಬರಹಗಾರರು ಓದದೇ ಬರೆಯುವ ಚಾಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಜೀವನಾನುಭವ ಮತ್ತು ರಸಾನುಭವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೋ ಎಂಬ ಭಯ ನನಗೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತೆ - ‘ಕುತೋ ವಾ ನೂತನಂ ವಸ್ತುಃ”? ನಿಜವಾಗಿ ಹೊಸದಾದ ವಿಷಯ (ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ) ಎಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ? ಏನಿದ್ದರೂ ತಾನು ನೋಡಿದ, ಓದಿದ, ಅನುಭವಿಸಿದ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಿ, ಅದನ್ನು ಓದುಗರ ಮುಂದಿಡಲು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.ಹತ್ತು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ವಿಚಾರ ತಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದರಿಂದ ಭಟ್ಟಿಯಿಳಿಸಿ ಒಂದು ಪುಟದಷ್ಟು ಬರೆಯಲಾದೀತೇನೋ. ತಿಳಿದ ವಸ್ತು ಇರುವುದೇ ಒಂದು ಪುಟದಷ್ಟಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಹಾಗೇ ಬರೆದರೆ, ಅದು ಜಾಳು ಜಾಳಾಗದೇ ಉಳಿದೀತೇ? ಹಾಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಚಿಂತನೆ, ಓದು, ಅರಿವಿನ ಹರಹನ್ನರಿಯದ ಬರಹಗಾರರು ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಮ್ಮದೊಂದು ನಿಲುವು ಇರಲೇ ಬೇಕೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯ ಹೊರಡುವುದು ಹುಚ್ಚುತನವಾಗುತ್ತೆ. ಅಲ್ಲದೇ , ಬರಹಗಾರನೊಬ್ಬ ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ ಹೋಗಲೂಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆ. 

ಪ್ರಶ್ನೆ: ಹಿರಿಯ ಬರಹಗಾರರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಬೇಸರವಿದೆಯಾ? ಇದರ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆಯಾ? 

ಹಿರಿಯ ಬರಹಗಾರರು ನಾನು ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಓದಿ ಮೆಚ್ಚುವಂತಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಿತ್ತು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ರೀತಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವೇನೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಬೇಸರ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹಿರಿಯ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ೮-೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ( ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಂದ). ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ, ವೈಚಾರಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನೂ, ಹರಟೆಗಳನ್ನೂ, ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ, ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಪಡಬಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತೆ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅಂದರೆ, ನನಗೆ ಯಾವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆಯೋ, ಪ್ರವೇಶ ಇದೆಯೋ ಅಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಈ ನನ್ನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿರುವುದು ಕಡಿಮೆಯೇ. ಅಂತಹದರಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ದೂರವಾಗಿ ದೂರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವುದರಿಂದ ಹಿರಿಯ ಬರಹಗಾರರು ನಾನು ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಎಲ್ಲೋ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ನಲ್ಲಿಯೋ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಯೋ ಓದಿ, ಗುರುತಿಸಿ ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೂ ನಾನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿಲ್ಲ! ಅದರ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ 
ಇದೆಯೇ? ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂಥ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದರೆ, ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಕಾಲೂರಲು ಎಡೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆ ಅನ್ನುವುದು ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲೂ ಕೂಡ, ನೀವು ಎಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೀರ ಎನ್ನುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಿಮಗೆ ಎಷ್ಟು ಜನ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವರು ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನುವುದೂ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಮಾಚಾರ. 

ಪ್ರಶ್ನೆ: ಒಟ್ಟಾರೆ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನ ಮನೋಭಾವ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ?

ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರ ಒಂದು ಜೇನು ಹುಳುವಿನಂತಿರಬೇಕು. ‘ಕುತೋ ವಾ ನೂತನಂ ವಸ್ತುಃ’ - ಹೊಸ ವಿಷಯವೇ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನೇ  ಒಂದು ತೊಂದರೆ ಎಂದು ನೋಡದೆ,   ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಮಕರಂದವನ್ನು ಜೇನಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ಜೇನಿನ ಹುಳುವಾಗಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದಿಷ್ಟು ಇಲ್ಲಿಂದಷ್ಟು ಎತ್ತಿ ಏನೋ ಒಂದನ್ನು ಬಡಿಸುವ ರೀತಿ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ!  ಮಕರಂದದ ಜೊತೆ, ಜೇನುಹುಳದ ಕೆಲಸವೂ ಸೇರಿ ತಾನೆ ಸವಿಯಾದ   ಜೇನಾಗುವುದುಂಟೇ? ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನು ಬರೆದದ್ದು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಓದಿ ಮೆಚ್ಚುವಂತಿರಬೇಕು. ಸಾವಿರ ಹೂವಿನ ಮಕರಂದವಿಲ್ಲದೇ ಜೇನಾಗುವುದುಂಟೇ? ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದದೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಬರಹಗಾರನಾಗುವುದುಂಟೇ? ಬರೆಯುವ ವಿಷಯಗಳ ಎಲ್ಲ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ, ವಿಚಾರ ಮಾಡಿ ಬರೆಯುವ ತಾಳ್ಮೆ, ವ್ಯವಧಾನ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಇರಬೇಕು. ಬರೆಯುವ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಬೇಕೆಂಬ ಬಿಗುಮಾನವೂ ಇರಬಾರದು - ಇವೆಲ್ಲ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದರೂ, ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನಂತೂ ಪಡಬಹುದಲ್ಲ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ದೀವಳಿಗೆಯ ಹಾರೈಕೆ

2017-10-17T15:22:00.002-07:00

ಬಾನ ಕೊಳದಲ್ಲರಳಿಹವು ನೋಡೆನಿತು ಬೆಳಗುವ ಹೂಗಳು
ನಾನು ನಾನೆನ್ನುತಲಿ ಬೆಳಕನು ಚೆಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ ಕತ್ತಲು
ಸಾನುರಾಗದಿ ದೇವನಿಂತೆಯೆ ತರಲಿ ಮನಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ
ಹಾನಿಗಳನೆಲ್ಲವನು ಕಳೆಯುತ ದೀವಳಿಗೆಯಾ ಹಬ್ಬದಿ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಈ ವಾರದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ (www.padyapaana.com) ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆಂದು ಬರೆದ ಪದ್ಯ

ರಾಮ ಸ್ತುತಿ

2017-09-25T14:26:00.000-07:00

ಮನುಜಾಕಾರಮನಾಂತನಂ ರಘುಜನಂ ಕೌಸಲ್ಯೆಯಾ ಕಂದನಂ
ಚಣದೊಳ್ ರಕ್ಕಸಸೈನ್ಯಮಂ ಸಮರದೊಳ್ ಕೊಂದಾತನಂ ರಾಮನಂ
ಹನುಮನ್ ಪೂಜಿಪ ಮೂರ್ತಿಯಂ ಸೊಬಗಿನೊಳ್ ಕಂದರ್ಪನಂ ಮೀರ್ದನಂ
ನೆನೆವೆನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಣ್ಣನಂ ಕರುಣಿಯಂ ಭೂಜಾತೆಯಂ ಗೆಲ್ದನಂ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ರಾಮ ರಕ್ಷಾ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ "ರಾಮಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪೂರ್ವಜಂ ರಘುವರಮ್ ಸೀತಾಪತಿಂ ಸುಂದರಂ' ಎಂಅ ಸೊಗಸಾದ ಸಾಲನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಹೊಳೆದ ಪದ್ಯವಿದು

ಕೊ.ಕೊ: ಆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ್ಯವು ಶಾರ್ದೂಲ ವಿಕ್ರೀಡಿತ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ನನ್ನ ಕನ್ನಡ ಪದ್ಯವು ಅದರ ಅನುವಾದವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಾಮಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪೂರ್ವಜಂ ರಘುವರಮ್ ಸೀತಾಪತಿಂ ಸುಂದರಂ - ಎಂಬ ಮಾತಿನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕನ್ನಡ ಪದ್ಯವು ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಈ ಪದ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಹದಕ್ಕೆ ತಂದು ಅಣಿಮಾಡಲು ನೆರವಾದ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು :)

ರಾಮಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪೂರ್ವಜಂ ರಘುವರಂ ಸೀತಾಪತಿಂ ಸುಂದರಂ
ಕಾಕುತ್ಸಂ ಕರುಣಾರ್ಣವಂ ಗುಣನಿಧಿಂ ವಿಪ್ರಪ್ರಿಯಂ ಧಾರ್ಮಿಕಂ

ರಾಜೇಂದ್ರಂ ಸತ್ಯಸಂಧಂ ದಶರಥತನಯಂ ಶ್ಯಾಮಲಂ ಶಾಂತಮೂರ್ತಿಂ
ವಂದೇಲೋಕಾಭಿರಾಮಂ ರಘುಕುಲ ತಿಲಕಂ ರಾಘವಂ ರಾವಣಾರಿಮ್

ಮೇರು ಪರ್ವತ ಎಲ್ಲಿದೆ?

2017-09-06T10:00:00.000-07:00

ಮೇರು ಪರ್ವತ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಇಂದೂ ಕೂಡ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಾಗ, “ಮೇರುಸಮಾನರಾದ” “ಮೇರು ಪ್ರಾಯರಾದ” ಮೊದಲಾದ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನ ನೋಡಿರುತ್ತೀರಿ.

ಒಂದುವೇಳೆ ನೀವು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿಮಾನಿಯೇನಾದರೂ ಆಗಿದ್ದರೆ, ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮಾಯಾಮಾಳವ ಗೌಳ ರಾಗದ ಕೃತಿ, ‘ಮೇರು ಸಮಾನ’ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು, ಅವನ ಧೀರ ನಿಲುವನ್ನೂ ಮೇರುಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರುತ್ತೀರಿ. ಅದೇ ರೀತಿ ಶಾಮಾಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಲಲಿತಾ ರಾಗದ ‘ನನ್ನು ಬ್ರೋವು ಲಲಿತಾ’ ಎಂಬ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ‘ಸುಮೇರು ಮಧ್ಯ ನಿಲಯೇ’ - ‘ಮೇರುವಿನ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಂತವಳೇ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದನ್ನೂ ನೋಡಿರುತ್ತೀರಿ. ಪಾರ್ವತಿ ಪರ್ವತ ರಾಜ ಹಿಮಾಲಯನ ಮಗಳಾದ್ದರಿಂದ, ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಮೇರು ಪರ್ವತ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಇದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಕೆಲವರು ಇಟ್ಟಿರುವುದನ್ನೂ ನೀವು ಕಾಣಬಹುದು.

ಇನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ನೋಡಿದರೆ, ಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಅದು ಟಾಂಜಾನಿಯಾದಿಂದ ಟಿಬೆಟ್ ವರೆಗೆ, ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಗುರುತಿಸುತ್ತೆ. ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಷ್ಟು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಕಷ್ಟವೇಕೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಿಮಗೆ ಬರಬಹುದು. ಈಗ ಕೆಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೇರು ಎಲ್ಲಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಇಲ್ಲೇ ಹುಡುಕಿದರೆ ಹೇಗೆ?

ಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಮೇರು ಪರ್ವತವು ಗುಂಡಾದ ಬಂಗಾರದ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನ ಒಂದು ಕಾವ್ಯ ಮಯವಾದ ವಿವರವೆಂದು ನೋಡಬಹುದೇ ಹೊರತು, ಅದರಿಂದ, ಈ ಮೇರುಪರ್ವತ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದಂತೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭಾಗವತದ ಐದನೆಯ ಸ್ಕಂದದಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಕಡೆ, ಮೇರು ಪರ್ವತವು ಭರತವರ್ಷದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದೂ, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಚಿನ್ನದ ಬೆಟ್ಟವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಅನ್ನುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ.

ಆದರೆ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕೈಚೆಲ್ಲುವ ಗೋಜಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ವ್ಯಾಸ ಕಾಳಿದಾಸರಂತಹ ಕವಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆರ್ಯಭಟ ಮತ್ತು ವರಾಹಮಿಹಿರನಂತಹವರೂ ಇದ್ದರಲ್ಲ! ಅಂತಹವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾದರೂ, ಅವರು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವಿವರಗಳು ಮೇರುಪರ್ವತವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಲ್ಲವು.

ಐದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯಭಟ ಬರೆದಿರುವ ಆರ್ಯಭಟೀಯಂ ನ ಗೋಲಪಾದದ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡೋಣ:

ಮೇರುರ್ಯೋಜನ ಮಾತ್ರಃ ಪ್ರಭಾಕರೋ ಹಿಮವತಾ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ

ನಂದನವನಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ರತ್ನಮಯಸ್ಸರ್ವತೋವೃತ್ತಃ ॥ 11॥

“ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಹೊಳೆಯುವ ಈ ಮೇರುವು ಒಂದು ಯೋಜನ ಗಾತ್ರವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿ, ಹಿಮಾಲಯದ ನಡುವಿನ ನಂದನವನದಲ್ಲಿದೆ” - ಈ ರೀತಿಯ ವಿವರಣೆಯಿಂದ ಮೇರುವು ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹುಡುಕುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಬಿಡಿ, ಹಾಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ.

ಸ್ವರ್ಮೇರೂ ಸ್ಥಲ ಮಧ್ಯೇ ವಡವಾಮುಖಶ್ಚ ಜಲ ಮಧ್ಯೇ

ಅಮರಾಮರಾ ಮಾನ್ಯಂತೇ ಪರಸ್ಪರಮಧಸ್ಥಿತಾನ್ನಿಯತಮ್ ||12||

“ಭೂಮಿಯ ನಡುವಿನ ಮೇರುವಿನಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳು ವಾಸಿಸುವರು. ನೀರಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ವಡವಾಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಸುರರು ವಾಸಿಸುವರು. ದೇವತೆಗಳು ಅಸುರರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೆಳಗೆ ಇರುವರೆಂದೂ, ಅಸುರರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೆಳಗೆ ಇರುವರೆಂದೂ ಭಾವಿಸುವರು.

ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಮೇರು, ವಡವಾಮುಖಗಳು (ಬಹುಶಃ ) ಭೂಗೋಲದ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಳಿವೇನೂ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇನ್ನೋದು ನಾಲ್ಕು ಪದ್ಯ ಮುಂದೆ ಹೋದರೆ, ನಿಮಗೆ ಈ ಪದ್ಯ ಸಿಗುತ್ತೆ.

ದೇವಾಃ ಪಶ್ಯಂತಿ ಭಗೋಲಾರ್ಧಮುದಕ್ಮೇರು ಸಂಸ್ಥಿತಾಸ್ಸವ್ಯಂ

ಅಪಸವ್ಯಗಂ ತಯಾರ್ಧಂ ದಕ್ಷಿಣಾ ವಡವಾಮುಖೇ ಪ್ರೇತಾಃ ||16||

“ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿರುವ ದೇವತೆಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗೋಳದ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಸುತ್ತುವಂತೆ ನೋಡಿದರೆ, ವಡವಾಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು, ಉಳಿದರ್ಧ ನಕ್ಷತ್ರಗೋಳವನ್ನು ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ವಿವರವನ್ನು ಓದಿದರೆ ಇದು ಭೂಮಿಯ ಎರಡೂ ಧ್ರುವಗಳಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತವೋ ಅದನ್ನೇ ವರ್ಣಿಸಿದಂತಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಅರ್ಧ ಭಾಗದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದರೂ, ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೇರುವೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ , ವಡವಾಮುಖ ಎಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಆ ವಿವರ, ನಮಗೆ ೬ನೇ ಶತಮಾನದ ವರಾಹ ಮಿಹಿರನ ಸೂರ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಭೂಗೋಲಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ (೧೨ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ, ಪದ್ಯ ೩೪) ಸಿಗುತ್ತದೆ. (ಬಹುಶಃ ಇದು ಪಂಚಸಿದ್ಧಾಂತಿಕಾ ಇರಬೇಕು!)

ಅನೇಕರತ್ನ ನಿಚಯೋ ಜಾಂಬೂನದಮಯೋ ಗಿರಿಃ

ಭೂಗೋಲ ಮಧ್ಯಗೋ ಮೇರುರುಭಯತ್ರ ವಿನಿರ್ಗತಃ ||34||

“ಹಲವು ಬಗೆಯ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಚಿನ್ನದ ಮೇರು ಪರ್ವತವು , ಭೂಗೋಲದ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ”. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಚಿನ್ನ, ರತ್ನಗಳನ್ನು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯೆಂದು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡೋಣ, ಆದರೆ ಮೇರುವು ಭೂಮಿಯ ನಡುವೆ ‘ಎರಡೂ ಕಡೆಗೆ’ ಹೋಗುವಂತೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಅನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲೇ,ವರಾಹ ಮಿಹಿರನೂ, ದೇವತೆಗಳು ಮೇರುವಿನ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲೂ, ಅಸುರರು ಮೇರುವಿನ ಕೆಳತುದಿಯಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುವರು ಎಂದು ಆರ್ಯಭಟನು ಹೇಳಿರುವ ಮಾತನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ, ಭೂಗೋಲದ “ನಡುವಿನಲ್ಲಿ” ಹಾದು ಹೋಗಿ, ಎರಡೂ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಏನಿರಬಹುದು? ಅದು ಭೂಮಿಯು ತನ್ನ ಸುತ್ತ ತಾನು ತಿರುಗುವ ಅಕ್ಷ ( axis) ತಾನೇ?

ಅಂದರೆ, ಬಂಗಾರ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕವಚದೊಳಗೆ, ಆರ್ಯಭಟ ವರಾಹ ಮಿಹಿರರು ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದಾದರೂ ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ? ಭೂಮಿಯ ಒಳಗೆ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅಕ್ಷದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹೊರತು ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ! ಈ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವವಿರುವುದೂ, ಕೆಳತುದಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವವಿರುವುದೂ ಸಹಜವೇ.

ಇನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವರಾಹ ಮಿಹಿರನು, ಮೇರುವಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೬ ತಿಂಗಳ ಹಗಲಿದ್ದು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇರುವಿನ ಕೆಳಗೆ ೬ ತಿಂಗಳ ರಾತ್ರಿ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ (ಪದ್ಯ ೬೮, ಸೂರ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨). ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೇರುವಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರವೂ ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ , ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ನೋಡಿರುವ ಓದುಗರಿಗೆ ಈ ವಿಷಯ ಮನದಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಂದರೆ, ಮೇರು (ಅಥವಾ ಮೇರುವಿನ ಮೇಲ್ತುದಿ ಎಂದರೆ) ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವವಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೇನೂ ಅಲ್ಲ!

ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಮೇರುಪರ್ವತ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಪರ್ವತ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಶಬ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿದ್ದಾರೆ, ಅಸುರರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದೂ ಕಾಲ್ಪನಿಕ. ಅದು ಬಂಗಾರದಿಂದ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂಬುದೂ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷವೇ ಮೇರು. ಅದರ ಮೇಲ್ತುದಿಯೇ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ. ಕೆಳತುದಿಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ! ಇನ್ನು ಮೇಲೆ ಈ ಪದಗಳು ಕೇಳಿದಾಗ ನೀವು ಇದೆಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲರ ಕೈಗೂ ಸಿಗದೇ ಇದ್ದಾಗ ಇದರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ, ಬರೀ ಕಾಡುಕಗ್ಗ, ಊಹಾಪೋಹ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದವರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ಇಂದು ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್ ಸೇವೆಯಿಂದ, ಇಂತಹ ಪುಸ್ತಕಗಳೆಲ್ಲ ಕೈ ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಆಸಕ್ತರು ಹುಡುಕಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಅದೆಷ್ಟು ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿಗಳು ದೊರಕುತ್ತವೋ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಈ ಲೇಖನವು ಸ್ವರ್ಣಸೇತು -೨೦೧೬ (ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕನ್ನಡ ಕೂಟದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಚಿಕೆ) ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಪಂಚವಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಡೆಯ ದಿನ

2017-08-03T17:45:00.000-07:00

ಕಳೆದಿರಲು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳು
ಕುಳಿರುಗಾಲವು ಮುಗಿಯಬಂದಿತು
ಹೊಳೆಯೆ ಚೈತ್ರದ ಚಿಗುರು ಸುತ್ತೆಡೆಯಲ್ಲಿ ವನರಾಜಿ |
ನಳನಳಿಸೆ ಪಂಚವಟಿಯಾಶ್ರಮ
ವಿಳೆಯ ಸಗ್ಗವೆನಿಸಿರೆ ಜಾನಕಿ
ಕಳೆದ ಗಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂತಸದಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುತಿರೆ ||೧||

ಒಂದು ಹಗಲಲಿ ಜನಕಸುತೆ ಕುಟಿ
ಮುಂದುಗಡೆಯಲಿ ಮಲ್ಲೆ ಹಂಬಿಗೆ
ಚಂದದಲಿ ನೀರೆರೆಯುತಿರೆ ಅವಳ ಕಣ್ಣೆದುರ- |
ಲ್ಲೊಂದು ಹೊಂಬಣ್ಣದಲಿ ಹೊಳೆದಿ-
ತ್ತಂದವಾಗಿಹ ಚಿಕ್ಕೆ ಚಿಂಕೆಯು
ಹಿಂದೆಮುಂದೆಯೆ ಸುತ್ತುತಿದ್ದಿತು ಮನವನಪಹರಿಸಿ ||೨||

ಸೀತೆ ಕರೆಯುತ ಹೊನ್ನ ಜಿಂಕೆಗೆ
ಪ್ರೀತಿ ತೋರುತ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು
ಭೀತಿಯಲಿ ಹಾರುತ್ತ ದೂರಕೆ ಓಡಿಹುದು ಮಿಗವು |
ಮಾತಿಗಂಜುವುದೆಂದು ಮರವ-
ನ್ನಾತುಕೊಂಡೇ ನೋಡುತಿದ್ದಳು
ಮಾತಿನಲಿ ಸಿಗದಂಥ ಸೊಗವನು ಕಣ್ಗೆ ತುಂಬುತಲಿ ||೩||

ಹೊರಗೆ ಬಂದಿಹ ರಾಮನಾಕಡೆ
ತರುಣಿ ಕಣ್ಗಳು ಪೋಗದಿರಲವ
ಹರುಷವೇನಿವಳದೆನುತ ಕೂಡಲೆ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾತ |
-ನೊರೆದಿಹನು ಸತಿ ನುಡಿಯೆ ನಿನ್ನಯ
ಮರುಳು ಮಾಡಿದ ತವಕವೇನಿದು?
ಇರಲಿ ನಡೆಸುವೆ ಬೇಗ ಪೇಳೆಂದಿಹನು ಮೈಥಿಲಿಗೆ ||೪||

ನಲ್ಲ ನೋಡೈ ಹೊನ್ನ ಬಣ್ಣಗ
ಳಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿರುವುದೀ ಮಿಗ
ಮೆಲ್ಲನೇ ಹಿಡಿದಿದನು ತಾರೈ ಬೇಗ ನನಗಾಗಿ |
ಹುಲ್ಲ ತಿನ್ನಿಸಿ ಮುದ್ದು ಮಾಡುವೆ
ಬಲ್ಲೆಯಾ! ಬೇಸರವ ಕಳೆಯಲಿ
-ದಿಲ್ಲದಿರಲೀ ಪಂಚವಟಿ ಬೇಡೆನಗೆಯೆಂದಿಹಳು ||೫||

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಪಂಚವಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲದಿನ ಅನ್ನುವ ತಲೆಬರಹದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಷಟ್ಪದಿಗಳನ್ನ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಪಂಚವಟಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮ ಸೀತೆಯರು ಸಂತಸವಾಗಿ ಕಳೆದ ಕಡೆಯ ಘಳಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳಿವು.

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಮೂಲ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.

ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮ ದಿವಸೇ ...

2017-07-16T19:33:00.000-07:00

"ಮಳೆಗಾಲ ಚಳಿಗಾಲ ಬೇಸಿಗೇ ಕಾಲ ಮುಗಿಯಾಲಿ, ಕಲಿಸತ್ತೆ ಕೆಲಸಾವ!" ಅಂದಳಂತೆ ಯಾರೋ ಜಾಣೆ ಸೊಸೆ. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೂರು ಕಾಲ, ಆರು ಋತುಗಳು ಮತ್ತೆ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ. ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಗಳನ್ನೂ ಕವಿಗಳು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರೂ, ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸುವುದನ್ನ ನೋಡಬಹುದು. ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ಮೂಲವೇ ಈ ಮಳೆಗಾಲ, ಅದೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನಾಡಿಯಾದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಬಣ್ಣನೆ. ’ಆಷಾಢ ಮಾಸ ಬಂದೀತವ್ವಾ , ಅಣ್ಣ ಬರಲಿಲ್ಲ ಕರಿಯಾಕ’ ಎಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಂಗಸೊಬ್ಬಳ ಹಾಡಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಾಳಿದಾಸನಂತಹ ಮಹಾ ಕವಿ ’ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮದಿವಸೇ’ ಎಂದು ಬರೆಯುವತನಕ ಈ ಮುಂಗಾರಿನ ವರ್ಣನೆ ನಮ್ಮ ಚರಿತ್ರೆಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲವು. ನಾವು ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡಬೇಕಷ್ಟೇ!

ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ, ನಮ್ಮ ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಿರುವುದೇ ಒಂದು ಕುತೂಹಲದ ಸಂಗತಿ. ಆಯಾ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಅನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಚೈತ್ರ, ವೈಶಾಖ ಮೊದಲಾದ ತಿಂಗಳುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಚಂದ್ರ ಪೂರ್ವಾಷಾಢಾ-ಉತ್ತರಾಷಾಢಾ ಎಂಬ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬಳಿ ಇರುವ ತಿಂಗಳೇ ಆಷಾಢ. ಇದು ಕಾರ್ಗಾಲದ ಸಮಯ. ಮೋಡ ಕವಿದಿರುವ ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಚಂದ್ರ ಕಾಣದೇ ಹೋಗಬಹುದಾದರೂ, ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಚಂದಿರ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯೋದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೇ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಂಗದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತು. ಸುಮಾರಾಗಿ ಮೂರೂವರೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವೇದಾಂಗ ಜ್ಯೋತಿಷದಲ್ಲಿ ಮಾಘಮಾಸವೆಂಬ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ತಿಂಗಳ ಹೆಸರು ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ಆಷಾಢ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಅಂದೇ ಚಾಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಸರು ಎನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯೇನಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ವಿಪರ್ಯಾಸ ನೋಡಿ, ಒಂದು ಕಡೆ ಮೋಡದ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಚಂದ್ರನ ಚಲನೆಯನ್ನೇ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡುವವರಿದ್ದಾಗ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ, ಕೂಡಿ ಕಳೆಯುವುದೂ ತಿಳಿಯದವರೂ ಇದ್ದರು. ಲೋಕೋಭಿನ್ನರುಚಿಃ ಎಂಬಂತೆ ಲೋಕೋಭಿನ್ನಪ್ರತಿಭಾ! ಹೀಗೊಬ್ಬ ಮುಗ್ಧ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಹಾಲ ಮಹಾರಾಜನ, ಸುಮಾರಾಗಿ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನ ಗಾಹಾಸತ್ತಸಇ ಎಂಬ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀ ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯ, ಪದ್ಯಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತೆ:

ಝಂಝಾವಾಉತ್ತಿಣ್ಣಿಅಧರವಿವರಪಲೋಟ್ಟಸಲಿಲಧಾರಾಹಿಂ

ಕುಡ್ಡಲಿಹಿಓಹಿದಿಅಯಂ ರಕ್ಖಇ ಅಜ್ಜಾ ಕರಅಲೇಹಿಂ ( ಗಾಹಾಸತ್ತಸಇ, ೨-೭೦)

ಜೋರುಗಾಳಿಗೆ ಮನೆಯ ಸೂರೇ

ಹಾರಿಹೋಗಿರಲಾಕೆಯು ।

ಗೋಡೆಮೇಲಿನ ದಿನದ ಗೆರೆಗಳ

ಉಳಿಸೆ ನೋಡುತಲಿರುವಳು! ॥

(ಭಾವಾನುವಾದ ನನ್ನದೇ)

ಧಾರಾಕಾರ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆ. ಗಂಡ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ದೂರದೂರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ.ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತೇನೆಂದು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಗೆರೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿ, ಗಂಡ ಬರುವ ಸಮಯ ಒಂದು ದಿನ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕಾಯುವ ಹೆಂಡತಿ. ಬಹುಶಃ ಓದು ಬರಹ ಬರದ ಹೆಣ್ಣೀಕೆ. ಆಷಾಢದ ಮಳೆಗೆ ಮನೆಯ ಛಾವಣಿ ಸೋರಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಗೆರೆಗಳು ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆ ಹೆಣ್ಣು ಆ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳಂತೆ. ಪಾಪ, ಎಂತಹ ಮುಗ್ಧೆ ನೋಡಿ!

ಈಕೆಯ ಪರಿ ಹೀಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳ ಸ್ಥಿತಿ ಈಗ ನೋಡಿ:

ಪಹಿಅವಹು ವಿವರನ್ತರಗಲಿಅಜಲೋಲ್ಲೇ ಘರೇ ಅಣೇಲ್ಲಂ ಪಿ

ಉದ್ದೇಸಂ ಅವಿರಅವಾಹಸಲಿಲಣಿವಹೇಣ ಉಲ್ಲೇಇ (ಗಾಹಾಸತ್ತಸಇ, ೬-೪೦)

ಸುರಿವ ಮಳೆಯಿಂದೊದ್ದೆಯಾಗಿರುವ ಮನೆಯನ್ನು

ಪರವೂರಲಿರುವ ಪತಿಯನ್ನೆ ನೆನೆಯುತ್ತ ।

ಸುರಿವ ಕಣ್ಣೀರಿನೊಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೋಯಿಸು -

-ತ್ತಿರುವಳೀ ತರುಣಿ ತಾ ಒಣಗಬಿಡದೇ ॥

(ಭಾವಾನುವಾದ ನನ್ನದೇ )

ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಈ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುವ ಗಂಡಂದಿರು, ಮತ್ತೆ ಅವರನ್ನು ನೆನೆದು, ಅವರ ಬರವನ್ನು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಹೆಂಡತಿಯರು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ವಿರಹವು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತೇ?

ಇದರ ಒಳಗುಟ್ಟೇನೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ದೇಶ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹವಾಮಾನದ ದೇಶ. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಳೆಯೂ ಸುರಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಹಳ್ಳಗಳೆಲ್ಲ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ದೇಶದ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಿದುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಇವರು ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಊರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ, ಇಂದಿನಷ್ಟು ರಸ್ತೆಗಳ ಅನುಕೂಲವಿಲ್ಲದ ಸಮಯ. ಹೊಳೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲೆಯೇ ದಾಟಬೇಕು. ಪ್ರವಾಹದ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರುತಾನೇ ಜೀವವನ್ನು ಒತ್ತೆಯಿಟ್ಟು ದೋಣಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ? ಹಾಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆಂದು ದೂರ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದವರು, ಮಳೆಗಾಲ ಮೊದಲಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಮರಳದೇ ಹೋದರೆ, ಇನ್ನವರು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಮಳೆಗಾಲ ಮುಗಿದಮೇಲೇ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದದ್ದು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಕುತ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲ, ಮತ್ತೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರು ದೂರವಿರುವ ಗಂಡಹೆಂಡಿರ ನೋವುಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೇ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆಂದು ದೂರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋದವರ ವಿಚಾರದಿಂದ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೂರದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದವು ಎನ್ನುವುದೂ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.

ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸ ಭಾರತ ಒಂದಕ್ಕೇ ಏಕೆ, ಪ್ರಪಂಚದ ಕವಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಂತಹ ಕವಿ. ಅವನ ಮೊದಲ ರಚನೆ ಋತು ಸಂಹಾರ ಎಂಬ ಕಿರುಕಾವ್ಯ. ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಪದ್ಯಗಳ ಈ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ವರ್ಷದ ಆರೂ ಋತುಗಳ ವೈಭವವನ್ನು, ಆಯಾ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹೊಳೆವ ಬೆಳ್ದಾವರೆಗಳನು ಹೋಲ್ವ ಮೋಡಗಳು

ಮುತ್ತಿಡುತ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೆರೆಯುತಿರಲು

ಕುಣಿಯುತಿಹ ನವಿಲುಗಳು ಹರಿವ ಜಲಧಾರೆಗಳು

ಹಬ್ಬವನು ತಂದಿಹವು ದಿಟದಿ ಮನಕೆ

(ಋತುಸಂಹಾರ: ವರ್ಷಋತು-೧೬, ಅನುವಾದ ನನ್ನದೇ)

ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಸೊಗಸಾದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ! ಏಕೆಂದು ಕಾಳಿದಾಸನನ್ನೇ ಕೇಳೋಣ:

ನಲ್ಲನೂರಿನೊಳಿರದೆ ಖಿನ್ನ ಯುವತಿಯರು

ಬಿಟ್ಟು ನಿಂದಿಹರೊಡವೆ ಲೇಪಗಳನೆಲ್ಲ

ಕಣ್ಣಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿಳಿಸಿ ತೋಯಿಸುತ

ಹಣ್ಣು ತೊಂಡೆಯ ಹೋಲ್ವ ಕೆಂದುಟಿಗಳನ್ನು

(ಋತುಸಂಹಾರ: ವರ್ಷಋತು-೧೨, ಅನುವಾದ ನನ್ನದೇ)

ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲೊಂದು If you can’t beat them, join them ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ಇದೆ. ಅಂದರೆ, ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದೇ ಇದ್ದರೆ, ಅವರ ಗುಂಪನ್ನೇ ಸೇರುವುದೊಳಿತು ಎಂದು. ಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸನಂತೂ ಮಹಾಜಾಣ. ಅದಕ್ಕೇ ಇರಬೇಕು, ಋತುಸಂಹಾರದ ನಂತರ ಬರೆದ ಮೇಘದೂತಂ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ದೂರವಾದ ಯಕ್ಷನೊಬ್ಬನಿಗೆ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸಲು ಆ ಮಳೆಮೋಡವನ್ನೇ ಹರಿಕಾರನನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಬಿಟ್ಟ! ಯಕ್ಷನಿದ್ದ ಮಧ್ಯಭಾರತದ ರಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಲಕಾವತಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸಲು ಆಷಾಢದ ಮೊದಲ ದಿನದಂದೇ ("ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮದಿವಸೇ"), ಅವನಿಗೆ ಆನೆಯೊಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಒಡ್ಡಿನಜೊತೆ ತನ್ನ ಕೊಂಬಿನಿಂದ ಗುದ್ದಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಮಳೆಮೋಡವೊಂದು ಕಂಡಿತಂತೆ! ಅದನ್ನೇ ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡೂಬಿಟ್ಟ:

ತಸ್ಮಿನ್ನದ್ರೌ ಕತಿಚಿದಬಲಾವಿಪ್ರಯುಕ್ತಸ್ಸಕಾಮೀ
ನೀತ್ವಾಮಾಸಾನ್ ಕನಕವಲಯಭ್ರಂಶರಿಕ್ತ ಪ್ರಕೋಷ್ಠಃ
ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮ ದಿವಸೇ ಮೇಘಮಾಶ್ಲಿಷ್ಟಸಾನುಂ
ವಪ್ರಕ್ರೀಡಾಪರಿಣತಗಜಪೇಕ್ಷಣೀಯಂ ದದರ್ಶ
(ಕಾಳಿದಾಸನ ಮೇಘದೂತದಿಂದ)

ಅಗಲಿ ಇದ್ದರೂ ಆಸೆಗೊಂಡಿರಲು ಗಿರಿಯೊಳಂತು ಇಂತು

ಕೆಲವೆ ತಿಂಗಳಲಿ ಚಿನ್ನಕಡಗ ಮೊಳಕೈಗೆ ಸರಿದು ಬಂತು

ಕಾರಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಮಾರನೆಯ ದಿನವೆ ಮೋಡ ಕೋಡನೊಪ್ಪಿ

ಕಂಡಿತೊಡ್ಡಿನೊಡ ಡಿಕ್ಕಿಯಾಡುವಾ ಆನೆ ಬೆಡಗನೊಪ್ಪಿ ||

(ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕನ್ನಡ ಮೇಘದೂತದಿಂದ, ಪೂರ್ವಮೇಘ -೨ )

ಎಚ್.ಎಸ್.ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿಯವರು, ಹಾಗೂ ಇತರ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ವಿಮರ್ಶಕರು ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕಾಳಿದಾಸ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಕವಿ, ಆದರೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ದೇಸಿಯನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲು, ಮೇಘದೂತವನ್ನು ಜಾನಪದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ , ಈ ವಿಮರ್ಶಕರು ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮ ದಿವಸೇ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ’ಕಾರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಮಾರನೆಯ ದಿನ’ ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಿರುವುದರಲ್ಲಿ, ದೇಸಿಯ ಬೆಡಗನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ತಿಂಗಳು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಮಾರನೆಯ ದಿನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಚಾಂದ್ರಮಾನ ತಿಂಗಳುಗಳು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಮಾರನೆಯ ದಿನ ತಿಂಗಳು ಮೊದಲಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕಾಳಿದಾಸನ ‘ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮ*ದಿವಸೇ’ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ‘ಕಾರಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಮಾರನೆಯದಿನ’ ಎಂದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಮೂಲಕ್ಕಿರುವ ನಿಷ್ಠೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತೆ ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಆ ಕಾಳಿದಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಯಕ್ಷನ ವಿರಹವಾದರೂ ಎಂತಹದ್ದು? ನಲ್ಲೆಯನ್ನು ನೆನೆದು, ಕೊರಗಿ ಸಣ್ಣಗಾಗಿರುವ ಅವನ ಕೈ ಕಡಗ ಮೊಳಕೈಗೆ ಸರಿದುಬಿಟ್ಟಿದೆಯಂತೆ! ಈ ರೀತಿಯ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಮನಮುಟ್ಟುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಮುಂಚೆ ಹೇಳಿದ ಕಾಳಿದಾಸನ ಮೇಘದೂತ ಇರುವುದು ಮಂದಾಕ್ರಾಂತಾ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪದ್ಯ ನೆನಪಾಯಿತು. ಇದು ಸದುಕ್ತಿ ಕರ್ಣಾಮೃತ ಎಂಬ ಪದ್ಯಸಂಕಲನದ್ದು. ಇಂತಹ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ 'ಮುಕ್ತಕ', ಎಂದರೆ ಮುತ್ತು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗೆ ಮುತ್ತು ಒಂದು ಸರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರುವುದೋ, ಹಾಗೆ ಇಂತಹ ಪದ್ಯಗಳೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಚಂದ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದಿದರೂ ಚಂದ ಅನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಹೆಸರು.

सुप्ते ग्रामे नदति जलदे शान्तसंपातरम्यं

पान्थेनात्मव्यसनकरुणोदस्रु गीतं निशीथे ।

स्फीतोत्कण्ठापरिगतधिया प्रोषितस्त्रीजनेन

ध्यानावेशस्तिमितनयनं श्रूयते रुद्यते च ॥९०६॥(ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ಸದುಕ್ತಿಕರ್ಣಾಮೃತ, ಪದ್ಯ ೯೦೬)

ಹಳ್ಳಿ ಮಲಗಿರೆ ಮೋಡ ಮೊರೆದಿರೆ ಕಣ್ಣ ನೀರನು ಸುರಿಸುತ

ತನ್ನ ದುಃಖವ ನೆನೆದು ನೆನೆಯುತ ಹಾಡನಾಗಿಸೆ ಪಯಣಿಗ

ಉಬ್ಬಿರುವ ಗಂಟಲಿನ ದನಿಯನು ಕೇಳಿ ಊರಿನ ಪೆಣ್ಗಳು

ಒದ್ದೆ ಕಣ್ಣಲಿ ಪಯಣ ತೆರಳಿಹ ತಮ್ಮಿನಿಯರನು ನೆನೆವರು

(ನನ್ನ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ)

ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಎರಡು ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ. ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತಂಗಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕನೊಬ್ಬ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೋವನ್ನೆಲ್ಲ ಹಾಡಾಗಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಅವನ ದುಃಖ ಯಾವುದರದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳದೇ, ಅದನ್ನು ಓದುಗರ ಕಲ್ಪನೆಗೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ, ಆ ಅಳಲುದುಂಬಿದ ಧ್ವನಿ, ಈ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ , ಗಂಡಂದಿರು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪರವೂರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗದಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ತಡೆಯಲಾರದ ದುಃಖವನ್ನು ತಂದಿದೆ.

ಈಗ ಇದೇ ರೀತಿ ಗಂಡ ಪರವೂರಿಗೆ ಹೋಗಿರುವಾಗ, ಅವನನ್ನು ನೆನೆದು ಸೊರಗಿರುವ, ಕಾಳಿದಾಸನ ಯಕ್ಷನಂತೆ, ಕೈಯ ಬಳೆ ಜಾರುವಂತಿರುವ, ಒಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಅಮರುಕಶತಕದಿಂದ ಒಂದು ಪದ್ಯವನ್ನು ನೋಡೋಣ:

ಪ್ರಸ್ಥಾನಂ ವಲಯೈಃ ಕೃತಂ ಪ್ರಿಯಸಖೈರಸ್ರೈರಜಸ್ರಂ ಗತಂ
ಧೃತ್ಯಾ ನ ಕ್ಷಣಮಾಸಿತಂ ವ್ಯವಸಿತಂ ಚಿತ್ತೇನ ಗಂತುಂ ಪುರಃ
ಗಂತುಂ ನಿಶ್ಚಿತಚೇತಸಿ ಪ್ರಿಯತಮೇ ಸರ್ವೇ ಸಮಂ ಪ್ರಸ್ಥಿತಾ
ಗಂತವ್ಯೇ ಸತಿ ಜೀವಿತಪ್ರಿಯ ಸುಹೃತ್ಸಾರ್ಥಃ ಕಿಮುತ್ಯಜ್ಯತೇ ॥

ತೊಟ್ಟ ಬಳೆಗಳು ಕೈಯ ತೊರೆದಿವೆ ಕಣ್ಣ ನೀರದು ಸುರಿದಿದೆ

ಧೈರ್ಯ ಚಣದಲೆ ಮಾಯವಾದುದೆ ಮನಸು ದೂರಕೆ ಓಡಿದೆ

ಗಟ್ಟಿ ಮನದಲೆ ನಲ್ಲ ತೆರಳಿರೆ ಜೊತೆಯಲೇ ಇವರೆಲ್ಲರೂ

ಹೊರಟು ಹೋದರೆ ಜೀವ ತಂಡವ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದಿಹೆಯೇತಕೆ?

(ಅಮರುಕಶತಕ, ೩೫ -ಅನುವಾದ ನನ್ನದೇ )

ಈ ಪದ್ಯದ ನಾಯಕಿಯಂತೂ ಬಲು ಕೋಮಲೆ. ಗಂಡ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆಂಬುದನ್ನು ಕವಿ ಮೂಲ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ "ಸಾರ್ಥಮ್ ಕಿಮುತ್ಯಜ್ಯತೇ" ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗಂಡನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಸೊರಗಿದ ಕೈಗಳಿಂದ ಬಳೆಗಳು ಜಾರಿಹೋದವಂತೆ. ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ಸುರಿದಿದೆಯಂತೆ. ಧೈರ್ಯವೇ ಹೊರಟು ಹೋಯಿತಂತೆ. ಇನ್ನು ಮನಸ್ಸೂ ಕೂಡ, ದೇಹದಿಂದಲೇ ದೂರಾದಂತೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಓಡಿದೆಯಂತೆ. ಗಂಡನೇನೋ, ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೀಗಾಗಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಗಟ್ಟಿಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರದ ತಂಡದ ಜೊತೆ ಹೊರಟೇಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಇವಳು, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿರುವ ಮಿತ್ರರಾದ ಬಳೆ, ಕಣ್ಣೀರು, ಧೈರ್ಯ, ಮನಸ್ಸು, ಎಲ್ಲವೂ ದೂರವಾದರೂ, ಈ ಹಾಳು ಜೀವವೊಂದು ಏಕೆ ಹೋಗದೇ ಉಳಿದಿದೆ? ಅದೂ ಕೂಡ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರ ಜೊತೆಗೇ ಹೊರಟು ಹೋಗಬಾರದೇಕೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಳಂತೆ! ಎಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಕಲ್ಪನೆ ಈ ಕವಿಯದು!

ಈ ಬರಹವನ್ನು ಮಳೆಗಾಲದ ಸೊಬಗನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರ ಶತಕದೊಂದ ಈ ಪದ್ಯದೊಡನೆ ಮುಗಿಸುವೆ:

उपरिघनं घनपटलं तिर्यग्गिरयोऽपि नर्तितमयूराः
क्षितिरपि कन्दलधवला दृष्टिं पथिकः क्व पातयति

ಆಗಸದಿ ತೇಲುತಿವೆ ದಟ್ಟ ಕಾರ್ಮೋಡಗಳು

ಮಿಗೆ ನಲಿವ ನವಿಲುಗಳು ಗಿರಿಬೆಟ್ಟಗಳಲಿ

ಚಿಗುರು ಹೊಸಹೂವುಗಳನುಟ್ಟು ಮೆರೆಯುತಿರೆ ಧರೆ

ಹೊಗಬಹುದೆ ಹಾದಿಗನ ನೋಟ ಬೇರೆಡೆಗೆ?

(ಭರ್ತೃಹರಿಯ ಶೃಂಗಾರ ಶತಕ, ೯೨. ಭಾವಾನುವಾದ ನನ್ನದೇ)

*******************************************************************************************************

ಕೊ: ಈ ಬರಹದ ತುಸು ಕಿರುರೂಪ ಜುಲೈ ೧೬, ೨೦೧೭ರ ವಿಶ್ವವಾಣಿ ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ

ಕೊ.ಕೊ: ಮೇಘದೂತದ ಪದ್ಯವೊಂದರ ಉಲ್ಲೇಖ ಈ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿರುವ ’ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮದಿವಸೇ’ ಎಂಬ ಮಾತೇ ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ತಲೆಬರಹವೆನ್ನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನೇ ಇಟ್ಟೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: 'ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮದಿವಸೇ' ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ 'ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಶಮದಿವಸೇ' ಎಂಬ ಪಾಠಾಂತರವೂ ಇದೆ.

ಮೂಡಲ್ಕುಣಿಗಲ್ಕೆರೆ ನೋಡೋಕೊಂದೈಬೋಗ!

2017-07-03T23:55:00.002-07:00

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕನ್ನಡದ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭ್ರಮೆ ಇದೆ (ಅದು ಬೇರೆ ನುಡಿಯಾಡುವ ಜನರಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಈ ಬರಹವನ್ನು ಓದುವವರು ಕೇವಲ ಕನ್ನಡಿಗರಾದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆ ಚೌಕದೊಳಗೇ ಮೀಸಲಾಗಿಡುತ್ತೇನೆ). ಪ್ರಾಕೃತವೆಂಬ ಭಾಷೆಯಿಂದ (ಅಥವಾ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ) ಸಂಸ್ಕೃತ ಎನ್ನುವ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶೋಧಿಸಿ, "ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು" ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ಭ್ರಮೆ. ಈ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಹಲವರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಅವರವರ ವಾದಗಳಿಗೆ ಸಮಜಾಯಿಶಿ ಕೊಡಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೇನೂ ಅಲ್ಲ.

ಈ ಭ್ರಮೆಗೆ ನಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜು ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅರೆಬೆಂದ ಪಾಠಗಳನ್ನೇ ಓದಿ, ಅದನ್ನೇ ನಿಜವೆಂದು ನಂಬಿ ಅದನ್ನೇ ಪಾಠ ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಅಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರದ್ದೂ, ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಓದದೇ ತಿಳಿಯದೇ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವಂತಹ ಸಾಹಿತಿಗಳದ್ದೂ, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು , ಜಾತ್ಯತೀತರು ಎಂಬ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮೆರೆಯುವ ಮಹನೀಯರದ್ದೂ, ಇನ್ನು ಇವತ್ತಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದರೆ ವಾಟ್ಸಪ್ ನಲ್ಲಿಯೋ, ಯಾವುದೋ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲೋ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಪತ್ರಿಕೆ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೆಲ್ಲ ನಿಜವೆಂದು ತಿಳಿಯುವ ಮುಗ್ಧರದ್ದೂ - ಈ ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಜನಗಳ ದೊಡ್ಡ ಕಾಣಿಕೆ, ಈ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ, ಹೆಬ್ಬೊತ್ತಗೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಡಾ. ಷಟ್ಟರ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೇ ಇಂತಹ ಅರ್ಥ ಬರುವ ಮಾತುಗಳು ಇರುವಾಗ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಶಂಖದಿಂದ ಬಂದದ್ದೆಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥ ಎಂದು ಬಗೆದು, ಕುರಿಗಳಂತೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಯಸುವುದೇ ಬಹಳ ಬೇಸರದ ಸಂಗತಿ.

ಇನ್ನು ಕಾಲೇಜು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಂತೂ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಯವಾಗಿ ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ( ಸೋಸಿಯಾಲಜೀ) ತಜ್ಞರು(?) ಭಾಷೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮನಬಂದಂತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ದರಿದ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಇಂತಹವರು ಹರಿ ಬಿಡುವ " ಬುದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿರೋಧಿ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಪಾಲೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಸಂಸ್ಕೃತವು ಕೆಲವರ ಸ್ವತ್ತಾಗಿತ್ತು ,ಅದನ್ನು ತಡೆದು, ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿ, ವಿರೋಧಿಸಿ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಪಾಲಿಯನ್ನು ಅವನು ಬಳಸಿದ ಅನ್ನುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸರಳವಾದ ವಿವರಣೆ ಇರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಇದೆಯೇ ಅನ್ನುವುದನ್ನೂ ಕೂಡ ಇಂತಹಾ ಮಹಾನುಭಾವರು ಮಾಡಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದು ಬಹಳ ಸೋಜಿಗದ ವಿಚಾರ.

ಯಾವುದೇ ಪುಸ್ತಕವನ್ನಾಗಲಿ, ಬರಹವನ್ನಾಗಲೀ ಬರೆದವರು, ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಲಿ ಎಂದು ಆಸೆ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ನನ್ನ ತಾಯಿನುಡಿ (ಸಂಕೇತಿ) ಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯದೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೋ , ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲೋ ಬರೆಯುವುದರ ಕಾರಣವೇ ಅದು. ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದೂ ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಕನ್ನಡದ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ನಾವವರನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವೇ? ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ ತನ್ನ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರೆ ಅವನು ಪಾಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಮಗಧ, ( ಈಗಿನ ಬಿಹಾರ್ ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ) ದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದು ಕಾರಣ. ಇನ್ನು ಪಾಲಿ ಎಂಬುದೂ ಪೂರ್ತಿ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲದೇ, ಸಂಸ್ಕೃತದ್ದೇ ಒಂದು ಒಳನುಡಿ ( ಡಯಲೆಕ್ಟ್) ಅಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೇನಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಬ್ಲಾಗ್ ಬರಹ ದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಬರೆದಿದಿದ್ದೆ. ಆಸಕ್ತರು ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಚಿಟಕಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು. ಪಾಲೀ, ಮಾಗಧೀ, ಅರ್ಧಮಾಗದೀ, ಸೌರಸೇನೀ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀ, ವೈದರ್ಭೀ - ಹೀಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಾಕೃತಗಳಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ದೇಶ-ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಕೃತಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ , ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಹಿಂದೀ, ಬಂಗಾಲೀ, ಪಂಜಾಬೀ, ಮೈಥಿಲೀ, ಅವಧೀ, ಮರಾಠೀ, ಛತ್ತೀಸ್ ಘರೀ, ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆಕೊಟ್ಟಿರುವುದನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು.

ಈಗ ಹಾಲಮಹಾರಾಜ ( ಈತ ಸಾತವಾಹನ ವಂಶದವನು - ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೨೦೦ ರ ಸರಿಸುಮಾರಲ್ಲಿ ಇವನು ಇದ್ದಿರಬೇಕು) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ಗಾಹಾ ಸತ್ತಸಯಿ ಯ ಒಂದು ಪದ್ಯವನ್ನು ಓದೋಣ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅದರ ಅರ್ಥದ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬೇಡ.

ಕಿಂ ರುಅಸಿ ಓಣಮುಹೀ ಧವಲಾಅಂತೇಸು ಸಾಲಿಛೇತ್ತೇಸು |
ಹರಿಅಲಮಂಡಿಅಮುಹೀ ಣಡಿವ್ವ ಸಣವಾಡಿಅ ಜಾಆ ||

ಇದರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಛಾಯೆ (ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಛಾಯೆ, ನೆರಳು ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬೇಕೆಂದೇ ಬಳಸಿರುವೆ) ಹೀಗಿದೆ:

ಕಿಂ ರುದಸಿ ಅವನತಮುಖೀ ಧವಲಾಯಮಾನೇಷು ಶಾಲಿಕ್ಷೇತ್ರೇಶು |
ಹರಿತಾಲಮಂಡಿತಮುಖೀ ನಟೀವ ಶಣವಾಟಿಕಾ ಜಾತಾ ||

ಎರಡನ್ನೂ ಒಮ್ಮೆ, ಅಥವಾ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿಯೇ ಆಗಲಿ, ಜೋರಾಗಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳಿ, ಎರಡೂ ಹೇಗೆ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳು ಎಂಬುದು ನಿಮಗೇ ಮನವರಿಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಕೇಳಿ!

ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಒಳನುಡಿಗಳು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದರ ಅಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ. ಈಗ ನಾನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕನ್ನಡದ "ಸಂಸ್ಕೃತ" - ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೂ ಸರಾಗವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಕನ್ನಡ. ನಾನು ಹೀಗೆ ಬರೆದರೂ, ನಾನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕನ್ನಡವೇ ಬೇರೆ !ಇದೇ ಸಾಲನ್ನು ನಾನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು - "ನಾನು ಮನೇಲೆ ಮಾತಾಡೋ ಕನ್ನಡಾನೇ ಬೇರೆ". ಅದು ನನ್ನ ಕನ್ನಡದ ಒಂದು "ಪ್ರಾಕೃತ". ಇದೇ ಸಾಲನ್ನು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕನ್ನಡಿಗರು ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ, ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಾಕೃತ. ರಾಯಚೂರು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಕನ್ನಡಿಗರು ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ, ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾಕೃತ! ತಿಳೀತಲ್ಲ?

ಕನ್ನಡದ "ಪ್ರಾಕೃತ" ಉದಾಹರಣೆ ೧:

ಮೂಡಲ್ಕುಣಿಗಲ್ಕೆರೆ ನೋಡೋಕೊಂದೈಬೋಗ
ಮೂಡೀ ಬರ್ತಾನೆ ಚಂದಿರಾಮ ತಾನಂದನೋ
ಮೂಡೀ ಬರ್ತಾನೆ ಚಂದಿರಾಮ

ಬಾಳೇಯಹಣ್ಣೀನಂತೆ ಬಾಗೀ ಕುಣಿಗಲ್ಕೆರೆ
ಭಾವ ತಂದವ್ನೆ ಬಣ್ಣದ್ಸೀರೆ ತಾನಂದನೋ
ಭಾವ ತಂದವ್ನೆ ಬಣ್ಣದ್ಸೀರೆ

ಇದನ್ನೇ ಕನ್ನಡದ . ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ , ಅಂದರೆ ಕನ್ನಡದ "ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ" ಹೀಗೆ ಬರೆಯಬಹುದೇನೋ:

ಮೂಡಲು ಕುಣಿಗಲ್ಲು ಕೆರೆ ನೋಡುವುದೇ ವೈಭೋಗ
ಮೂಡೀ ಬರುತಿರುವ ಚಂದಿರಾಮ ತಾನಂದನೋ
ಮೂಡೀ ಬರುತಿರುವನಾ ಚಂದಿರಾಮ

ಬಾಳೆಯ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ಬಾಗಿದ ಕುಣಿಗಲ್ಲು ಕೆರೆ
ಭಾವ ತಂದಿಹನು ಬಣ್ಣದ ಸೀರೆ ತಾನಂದನೋ
ಭಾವ ತಂದಿಹನೋ ಬಣ್ಣದ ಸೀರೆ

(ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಛಂದಸ್ಸಿನ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಮನ್ನಿಸಿ)

ಇದೇ ರೀತಿ, ಕನ್ನಡದ "ಪ್ರಾಕೃತ" ಉದಾಹರಣೆ ೨:

ಮಾಯದಂತಾ ಮಳೇ ಬಂತಣ್ಣಾ ಮದಗಾದ ಕೆರೀಗೆ
ಅಂಗೈನಷ್ಟು ಮೋಡವಾಗಿ ಭೂಮಿ ತೂಕದ್ಗಾಳೀ ಬೀಸೀ
ಗುಡಗೀ ಗೂಡಾಗಿ ಚೆಲ್ಲಿದಳು ಗಂಗಮ್ಮ ತಾಯಿ ||

ಅದೇ ಕನ್ನಡದ "ಸಂಸ್ಕೃತ" ದಲ್ಲಿ:

ಮಾಯದಂತಹ ಮಳೆಯು ಬಂತಣ್ಣ ಮದಗದ ಕೆರೆಗೆ
ಅಂಗೈಯಷ್ಟು ಮೋಡವಾಗಿ ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ
ಗುಡುಗಿ ಗೂಡಾಗಿ ಚೆಲ್ಲಿದಳು ಗಂಗಮ್ಮ ತಾಯಿ||

ಮೂರನೇ ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯ ಹಾಡೋಣವೇ?

ಕುಂತ್ರೆ ನಿಂತ್ರೆ ಅವನ್ದೆ ದ್ಯಾನ ಜೀವಕ್ಕಿಲ್ರಿ ಸಮಾಧಾನ
ಅವ್ನಿಗೆ ಎಂತಾ ಬಿಗುಮಾನ ಅವ್ನೇ ನನ್ನ ಗೆಣೆಕಾರ ||

(ಬದಲಾಯಿಸಿದರೆ)

ಕುಳಿತರೆ ನಿಂತರೆ ಅವನದೆ ಧ್ಯಾನ ಜೀವಕ್ಕಿಲ್ಲವು ಸಮಾಧಾನ
ಅವನಿಗೆ ಎಂತಹ ಬಿಗುಮಾನ ಅವನೇ ನನ್ನ ಗೆಣೆಕಾರ ||

ಇವುಗಳನ್ನು ಓದಿದರೆ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ "ಪ್ರಾಕೃತ" ಪದಗಳೂ ಕನ್ನಡ "ಸಂಸ್ಕೃತ" ಪದಗಳಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲ, ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಇವೆ. ಹಾಗಂತ ಬರವಣಿಗೆಯ ಭಾಷೆಯನ್ನ "ಶೋಧಿಸಿ" "ಕಟ್ಟಿದ" ಭಾಷೆ ಎನ್ನಲಿಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವ ಕನ್ನಡದ ಬರವಣಿಗೆಯ ಬಾಷೆ ಹೇಗೋ "ಸಂಸ್ಕೃತ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭಾಷೆ ಹಾಗೆ ಅಷ್ಟೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ವಿಪರೀತವಾದ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ, ಹುಚ್ಚಾಟದ ಅರ್ಥಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಕೊಡುವುದು ಸರಿಯೂ ಅಲ್ಲ!

ನಲವತ್ತೈವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಗಳೇ ಆಗಲಿ , ಅನುವಾದಗಳೇ ಅಗಲಿ ಸಿಗದೇ ಇದ್ದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು , ಸರಿಯಾಗ ವಿಷಯ ತಿಳಿಯದೇ ಹೋಗದೇ ಇದ್ದದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಅರ್ಥವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ಮೂಲ ಆಕರಗಳು ಕೈ ಬೆರಳಿಗೇ ಸಿಗುವ ಈ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಈ ರೀತಿ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಗಳು ಹರಡುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಏನೆನ್ನಬೇಕೋ ತಿಳಿಯದಾಗಿದೆ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಮಳೆಗಾಲದ್ದೊಂದು ಕಥೆ

2017-06-07T13:24:00.000-07:00

ಹಳ್ಳಿ ಮಲಗಿರೆ ಮೋಡ ಮೊರೆದಿರೆ ಕಣ್ಣ ನೀರನು ಸುರಿಸುತ

ತನ್ನ ದುಃಖವ ನೆನೆದು ನೆನೆಯುತ ಹಾಡನಾಗಿಸೆ ಪಯಣಿಗ

ಉಬ್ಬಿರುವ ಗಂಟಲಿನ ದನಿಯನು ಕೇಳಿ ಊರಿನ ಪೆಣ್ಗಳು

ಒದ್ದೆ ಕಣ್ಣಲಿ ಪಯಣ ತೆರಳಿಹ ತಮ್ಮಿನಿಯರನು ನೆನೆವರು

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ( ಸದುಕ್ತಿಕರ್ಣಾಮೃತ, ಪದ್ಯ ೯೦೬)

सुप्ते ग्रामे नदति जलदे शान्तसंपातरम्यं

पान्थेनात्मव्यसनकरुणोदस्रु गीतं निशीथे ।

स्फीतोत्कण्ठापरिगतधिया प्रोषितस्त्रीजनेन

ध्यानावेशस्तिमितनयनं श्रूयते रुद्यते च ॥९०६॥

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನ ಜನಜೀವನವನ್ನ ಈ ಪದ್ಯ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ತಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ದೇಶದ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಿದುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಇವರು ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಊರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಳೆ ಬರತೊಡಗಿದ ನಂತರ, ನದಿಗಳೆಲ್ಲ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿ, ಪ್ರಯಾಣ ಅಪಾಯಕಾರಿಯೂ , ಕಷ್ಟವೂ ಆಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಮಳೆಗಾಲಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಊರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಹೋಗಲು ೩-೪ ತಿಂಗಳು ಆಗುತ್ತಿದ್ದಿದುಂಟು. ಹಾಗಾಗಿ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಕುತ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲ, ಮತ್ತೆ ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರು ದೂರವಿರುವ ಗಂಡಹೆಂಡಿರ ನೋವುಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದುಂಟು.

ಕೊ.ಕೊ: ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಅಂತಹ ಎರಡು ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ. ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತಂಗಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕನೊಬ್ಬ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೋವನ್ನೆಲ್ಲ ಹಾಡಾಗಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಅವನ ದುಃಖ ಯಾವುದರದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳದೇ, ಅದನ್ನು ಓದುಗರ ಕಲ್ಪನೆಗೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ, ಆ ಅಳಲುದುಂಬಿದ ಧ್ವನಿ, ಈ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ , ಗಂಡಂದಿರು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪರವೂರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗದಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ತಡೆಯಲಾರದ ದುಃಖವನ್ನು ತಂದಿದೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲ ಪದ್ಯವು ಮಂದಾಕ್ರಾಂತಾ ಎಂಬ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದವು ಮಾತ್ರಾ ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲೆ ಎಂಬ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಾಸವನ್ನಿಡದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳನ್ನಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಚಿತ್ರ: ರಾಜಾಸ್ತಾನ್ ಶೈಲಿಯ ಪಟಮಂಜರಿ ರಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರಾಗಮಾಲಾ ಚಿತ್ರ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ~೧೮೦೦ ರ ಸುಮಾರಿನದು (https://es.pinterest.com/pin/550565123174263289/)

ಊರಿನಲ್ಲಿ ತೇರು

2017-04-22T22:13:00.002-07:00

ಮುಗುಳು ನಗುವನ ಮಿಗದ ಕಣ್ಣನ
ಮುಗಿಲ ಬಣ್ಣನ ಖಗವನೇರ್ದನ
ತಿಗರಿಯಲಸುರ ದುರುಳರನು ತಾ ಮಡುಹಿ ಕೆಡಹಿದನ
ಮಗುವಿನಂತೆಲ್ಲರನು ಕಾಯ್ವನ
ಜಗವ ನಡೆಸುವ ಕೇಶವೇಶನ
ಸುಗುಣಿಜನರೇಂ ಪುಣ್ಯಗೈದರೊ ತೇರನೆಳೆಯಲಿಕೆ

ಜಗವ ಕಾಯುವನಿವನು ನಂಬಿರೊ
ಮಿಗೆ ಸಲಹುವನು ನೆಚ್ಚಿದವರನು
ಹೊಗಳುವರಿನಿತು ಕಾಲದಿಂದಲು ಲಕುಮಿ ಕೇಶವನ
ಬಗೆಯುತಿರಲಿವನನ್ನನುದಿನದೊ
ಳಗಣ ಕಲುಷವು ಪೋಪುದಾಕ್ಷಣ
ಸುಗುಣಿಜನಹಿತ ನೋಳ್ಪವನು ಈ ಕೌಶಿಕೇಶ್ವರನು

ಚಿಗುರು ತುಳಸೀ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ
ಮುಗಿಲ ಕಾಂತಿಯ ಮೀರುವಾತನು
ಮಿಗಿಲು ತಾ ಮೆರೆಯುತಿರುತಿಹನಿವನೂರ ತೇರಿನಲಿ
ಬಗೆಯಗೊಳ್ಳುವ ತನ್ನ ಚೆಲುವಲಿ
ಹಗುರಗೊಳಿಸೈ ಜೀವ ಭಾರವ
ಹಗೆಗಳಿರದಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲಿ

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಮಿತ್ರ ಕಲಾವಿದ ಲೋಕೇಶ್ ಆಚಾರ್ಯ ಅವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಅವರೂರ ತೇರಿನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ನೋಡಿ ನನಗೆ ನಮ್ಮೂರ ತೇರಿನ ನೆನಪಾಯಿತು. ಆ ನೆನಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಗಳು

ಕೊ.ಕೊ: ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೌಶಿಕ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕೇಶವ ಮೂರ್ತಿ. ಈ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದಾಗ ಆ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಯೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿತ್ತು.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಈ ಮೂರ್ತಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರದ್ದೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಇತರ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲ.

ದಿನಕ್ಕೊಂದು ನೆಪ!

2017-03-21T10:44:00.001-07:00

ನೆನ್ನೆ ಅಂದರೆ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಚ್ ೨೧ ರಂದೂ ಬರುತ್ತೆಅನ್ನಿ) ವಸಂತದ ಮೊದಲ ದಿನ ಅಂತ ಲೆಕ್ಕ. ಅಂದರೆ, ಈಗ ನಾವು ಯಾವುದನ್ನ ಮೇಷಾದಿ ಬಿಂದು ಅಂತ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕರೀತೀವೋ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಇರ್ತಾನೆ ಅಂತ. ಆದರೆ , ತಮಾಷಿ ಅಂದ್ರೆ ಈ ಬಿಂದು ಈಗ ಮೇಷ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ , ಬದಲಿಗೆ ಮೀನ ರಾಶಿಯನ್ನೂ ದಾಟಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಕುಂಭರಾಶಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೋಗಿದೆ. ಹೋಗಲಿ ಬಿಡಿ, ಈಗ ನಾನು ಹೇಳೋಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದೇ ಬೇರೆ ವಿಷಯ.

ನಾವು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳು, ಆರು ಋತುಗಳು ಮೂರು ಕಾಲಗಳು ಅಂತೆಲ್ಲ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಮಾಡಿದ್ದು. ನಮ್ಮೂರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾಲಗಳಂತೂ ಕಾಣ್ತಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಋತುಗಳು? ವಸಂತ ? ಹೇಮಂತ? ಶಿಶಿರ? ಹೂವು ಅರಳೋ ಕಾಲ? ಎಲೆ ಉದುರೋ ಕಾಲ? ಹೂವುಗಳೇನೋ ಅರಳ್ತಿದ್ದವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ. ಇನ್ನು ಎಲೆ ಉದುರುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಓದಿ ತಿಳಿದಿದ್ದು ಅಷ್ಟೇ ಬಿಡಿ.

ಅದೇ ರೀತಿ ಆಗ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ ಒಂದೇ. ಆಮೇಲೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿನಗಳ ಪರಿಚಯವಾಗ್ತಾ ಹೋಯ್ತು. ಅಪ್ಪನ ದಿನ, ಅಮ್ಮನ ದಿನ ಮೊದಲಾದುವುಗಳೆಲ್ಲ ಗ್ರೀಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಡ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಲಾಭ ಹೆಚ್ಚಿಸೋಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರವಾಗ್ತಾ ಇದೆ ಅನ್ನುವ ಆರೋಪ ಇದ್ದೇ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಅಪ್ಪನ ದಿನ, ಅಮ್ಮನ ದಿನ ಯಾಕಾಗಬಾರದು ಅಂತ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವವರು ಹೆಚ್ಚೇ ಇದ್ದರೂ, ಹಾಗೊಂದು ದಿವಸ ಇದ್ರೆ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ ಅಂತಲೂ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ.

ಸಂತಸಕೆ ಬೇಕೇನು ದಿವಸ ವಾರದ ಕಟ್ಟು
ಎನ್ನದಿರಿ ನೆನಪಿಸಲಿ ಒಂದಿರಲು ನೆವವು
ಮಕ್ಕಳಲಿ ಇದ್ದರೂ ಪ್ರೀತಿ ಅನುದಿನವೂ
ಮಾಡುವೆವು ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬವನೊಂದು ದಿವಸ!

ಅಲ್ವೇ? ಏನೋ ಒಂದು ನೆಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಳ್ಳೇ ಕೆಲಸ, ಒಂದು ಒಳ್ಳೇ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದರಲ್ಲೇನಿದೆ ತಪ್ಪು? ಅಂದ ಹಾಗೆ, ಈ ಸಂತಸ ಪಡೋ ದಿವಸ ಯಾವುದು ಅಂತ ಕೇಳಿದ್ರಾ? ಮಾರ್ಚ್ ೨೦ ರಂದು ಅಂತೆ. ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಸಂತೋಷವಾಗಿರಿ.

ನೆನ್ನೆ ಸಂತೋಷದ ದಿವಸ ಆದರೆ ಇವತ್ತು ಕವಿತೆಯ ದಿನವಂತೆ - ಅದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸಮ್ಜಾಯಿಶಿ ಕೊಟ್ರೆ ಹೇಗೆ?

ಒಂದು ದಿನ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಅಮ್ಮನಿಗೆ
ಒಂದು ದಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಂಟಂತೆ ಕೇಳಿ
ಒಂದುದಿನ ಸಂತಸಕೆ ಒಂದು ದಿನ ತಾಯ್ನುಡಿಗೆ
ಇಂದಿನಾ ದಿನವಂತೆ ಕವಿತೆ ಬರೆವುದಕೆ !

ಹಾಗಾಗಿ, ಇವತ್ತು ಹಿಂದೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಈ ಎರಡೂ ಚೌಪದಿಗಳನ್ನು ಗೊಟಾಯಿಸಿ, ಈ ಕಿರುಬರಹ ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾಯ್ತು!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ:

Mother's Day: Second Sunday of May
Father's Day: Third Sunday of June
Children's day: Nov 14th
International "Happiness Day" - March 20th
"Mother tongue" Day: Feb 21st
Poetry Day : - March 21st

ಕೊ.ಕೊ: ಎರಡೂ ಚುಟುಕಗಳು ಚೌಪದಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವೆ. ೧೦೦% ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೂ ಚೌಪದಿ ಎನ್ನಲು ಅಡ್ಡಿ ಇಲ್ಲ

ಪಸರಿಸಿತು ಮಧುಮಾಸ

2017-03-20T10:32:00.002-07:00

ಪಸರಿಸಿತು ಮಧುಮಾಸ ತಾವರೆ
ಯೆಸಳ ದೋಣಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾಯ್ದವು
ಕುಸುಮ ರಸದುಬ್ಬರದ ತೊರೆಯನು ಕೂಡೆ ತುಂಬಿಗಳು
ಒಸರ್ವ ಮಕರಂದದ ತುಷಾರದ
ಕೆಸರೊಳದ್ದವು ಕೊಂಚೆಗಳು ಹಗ
ಲೆಸೆವ ದಂಪತಿವಕ್ಕಿ ಸಾರಸ ರಾಜಹಂಸಗಳು

( ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ, , ಆದಿ ಪರ್ವ, ೫ ಸಂಧಿ, ೯ ಪದ್ಯ , ವಸಂತ ವರ್ಣನೆ)

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ನಲಿವಿನ ಇರುಳು

2017-02-27T22:18:00.002-08:00

ಈಚೆಗೆ ಭೈರಪ್ಪನವರ ಉತ್ತರ ಕಾಂಡ ಓದಿದ್ದರ ಪ್ರಭಾವವೋ ಏನೋ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಉತ್ತರ ಕಾಂಡವನ್ನೂ , ಮತ್ತೆ ಭವಭೂತಿಯ ಉತ್ತರ ರಾಮ ಚರಿತೆಯನ್ನೂ ಕೊಂಚ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ಆಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಉತ್ತರ ರಾಮ ಚರಿತೆಯ ಒಂದು ಪದ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದು ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಅದನ್ನ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಂದವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನಿಸಿ , ಮಾಡಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲನದೇನದೇನನೋ ಮಾತನಾಡುತ ಸುಮ್ಮನೇ
ಗಲ್ಲದಲಿ ಗಲ್ಲವನು ಹಚ್ಚಿರೆ ಸೊಗದ ತಲ್ಲೀನತೆಯಲೇ |
ಉಲ್ಲಸದಲಪ್ಪುಗೆಯ ತೋಳ್ಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿರೆ ಕಳೆಯಿತೇ
ಎಲ್ಲೊ ರಾತ್ರಿಯು ತಿಳಿಯದಲೆ ಮತ್ತೊಂದನರಿಯದ ಪರಿಯಲೇ ||

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ( ಭವಭೂತಿಯ ಉತ್ತರರಾಮಚರಿತ, ಅಂಕ ೧, ಪದ್ಯ ೨೭)

ಕಿಮಪಿ ಕಿಮಪಿ ಮಂದಂ ಮಂದಮಾಸಕ್ತಿ ಯೋಗಾತ್
ಅವಿರಲಿತ ಕಪೋಲಮ್ ಜಲ್ಪತೋರಕ್ರಮೇಣ |
ಅಶಿಥಿಲ ಪರಿರಂಭ ವ್ಯಾಪೃತೇಕೈಕದೋಷ್ಣೋಃ
ಅವಿದಿತ ಗತಯಾಮಾ ರಾತ್ರಿರೇವ ವ್ಯರಂಸೀತ್ ||

किमपि किमपि मन्दं मन्दमासक्ति योगात्
अविरलित कपोलम् जल्पतोरक्रमेण ।
अशिथिलपरिरंभव्यापृतेकैकदोष्णोः
अविदित गतयामा रात्रिरेव व्यरंसीत् ॥

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಚಿತ್ರ : ಬಾಲಿ (ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ) ಯ ರಾಮ ಸೀತೆಯರ ಒಂದು ಮರದ ಶಿಲ್ಪ

ಕೊ: ಮೂಲವು ಮಾಲಿನಿ ಎಂಬ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿದೆ. ಅನುವಾದವು ಮಾತ್ರಾ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಓದುವ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಿಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಉತ್ತರ ರಾಮ ಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಸೀತೆಯರು ತಾವು ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ನಲಿವಿನ ರಾತ್ರಿಗಳ ನೆನಪನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಸೀತೆಯರು ವನವಸದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಅಂಶವನ್ನು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಮರೆತುಬಿಡಿ.

ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಂಶ ಅಂದರೆ ಈ ಪದ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಾಲಿಗೆ "ಅವಿದಿತ ಗತಯಾಮಾ ರಾತ್ರಿರೇವಂ ವ್ಯರಂಸೀತ್" ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಠಾಂತರವೂ ಇದೆಯಂತೆ. ಇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು, ಒಂದು ಒಳ್ಳೆ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ಕಥೆಯನ್ನೇ ಕಟ್ಟಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನವರು. ಭವಭೂತಿಯೂ, ಕಾಳಿದಾಸನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಅನ್ನುವುದು ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ ಆ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಿಗೊತ್ತಿಬಿಡಿ.

ಭವಭೂತಿ, ಕಾಳಿದಾಸ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ನವಮಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು. ಭವಭೂತಿಗೆ ಕಾಳಿದಾಸನ ಹತ್ತಿರ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಉತ್ತರ ರಾಮಚರಿತವನ್ನು ಬರೆದ ನಂತರ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು ಕಾಳಿದಾಸನ ಮುಂದೇ ಓದಿದನಂತೆ. ಅವನು ಓದಿದಾಗ ಈ ಪದ್ಯದ ಕಡೆಯ ಸಾಲು "ಅವಿದಿತ ಗತಯಾಮಾ ರಾತ್ರಿರೇವಂ ರಾತ್ರಿರೇವ ವ್ಯರಂಸೀತ್" ಎಂದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇಡೀ ನಾಟಕ ಮುಗಿಸಿದಮೇಲೆ, ಕಾಳಿದಾಸ ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ "ಬಿಂದುರಧಿಕಂ " - ಒಂದು ಬಿಂದು ಮಾತ್ರ ದೋಷವಿದೆ - ಅದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದನಂತೆ. ಭವಭೂತಿ ಏನು? ಬೆರಳು ತೋರಿದರೆ ಹಸ್ತ ನುಂಗುವಂತಹವನು. ಅವನು ಕೂಡಲೆ, ಕಾಳಿದಾಸ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ನುಡಿದದ್ದು ಏನೆಂದು ಅರಿತು ಒಂದು ಬಿಂದುವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸಾಲನ್ನು "ಅವಿದಿತ ಗತಯಾಮಾ ರಾತ್ರಿರೇವ ರಾತ್ರಿರೇವ ವ್ಯರಂಸೀತ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ತನ್ನ ನಾಟಕವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನಂತೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ದೇವನಾಗರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಅನುಸ್ವಾರವನ್ನು "ಬಿಂದು" ಎಂದರೆ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಭವಭೂತಿಯು ಮೊದಲು ಬರೆದಿದ್ದ ಸಾಲು "ರಾತ್ರಿರೇವಂ" ಅಂದರೆ, ರಾತ್ರಿಯು ಹೀಗೆ (ಈ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ರೀತಿ) ಕಳೆಯಿತು ಎಂದಿದ್ದರೆ, ಬಿಂದುವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ನಂತರ "ರಾತ್ರಿರೇವ", ಅಂದರೆ ರಾತ್ರಿಯೇ (ತನ್ನಿಂತಾನೆ) ಕಳೆದುಹೋಯಿತು ಎಂದು ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸತೇ ಹೊಳಹನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ "ಬಿಂದು ಮಾತ್ರ" ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಕಥೆ ಬಹುಶಃ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದಾದರೆ, ಆಂಧ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೇ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕಾಳಿದಾಸ ಭವಭೂತಿಗಳನ್ನ ತೆಲುಗು ಲಿಪಿ ಬಲ್ಲವರನ್ನಾಗಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಕೆಲವರು - ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ "ರಾಮ" ನಾಮ ಹೇಳಲು ಬರದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೆ ನಾರದನು "ಮರ-ಮರ-ಮರ-" ಎಂದು ಜಪಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ರಾಮನಾಮವನ್ನು ಅವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿದ ಎಂಬ ಕಥೆಯಿಂದ, ವಾಲ್ಮೀಕಿಯನ್ನೂ ಕನ್ನಡಿಗನನ್ನಾಗಿಸಿಲ್ಲವೇ, ಹಾಗೇ. ಕಥೆಯ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸನಿಗೂ, ಭವಭೂತಿಗೂ ಎದುರು ಮುಖಾಮುಖಿಯಿಲ್ಲ. ಭವಭೂತಿಯ ಶಿಷ್ಯನೋ, ಸೇವಕನೋ ನಾಟಕವನ್ನು ಕಾಳಿದಾಸನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಓದಿ ಮರಳಿ, ಭವಭೂತಿಯ ಬಳಿ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಕಾಳಿದಾಸ ಏನೆಂದು ಹೇಳಿಕಳಿರಬಹುದೆಂಬ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಭವಭೂತಿ ಕೇಳಿದರೆ, ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದು ಶಿಷ್ಯನ ಉತ್ತರ. ಭವಭೂತಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯೇ ಆಯಿತು. ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲವೇ, ಒಮ್ಮೆಯೂ ಏನೂ ಮಾತಾಡಲಿಲ್ಲವೇ? ಎಂದು ಕೇಳಲು, ಶಿಷ್ಯ "ವೀಳೆಯ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಣ್ಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತೇನೋ ಅಂದರು" ಅಷ್ಟೇ ಅಂದನಂತೆ.

ಭವಭೂತಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಏನಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕ್ಕೆ "ಸುನ್ನ" ಎನ್ನುವರು. ಹಾಗೇ, ಅನುಸ್ವಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸೊನ್ನೆಗೂ "ಸುನ್ನ" ಅಂತಲೇ ಅನ್ನುವರು. ಅಂದರೆ, ಕಾಳಿದಾಸ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲೇ ಮಾತಾಡಿರಬೇಕಲ್ಲ :-) . ಇರಲಿ, ಒಂದು ಸೊನ್ನೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದ ಭವಭೂತಿ ಈ ಸಾಲನ್ನು ತಿದ್ದಿ "ರಾತ್ರಿರೇವ ರಾತ್ರಿರೇವ ವ್ಯರಂಸೀತ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದನಂತೆ!

ಇದು ಯಾವುದೂ ನಿಜವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಾದದ್ದರಿಂದ ಬರೆದೆ!

ಶಿವ ಶಿವೆಯರ ಸರಸ

2017-02-25T11:16:00.001-08:00

ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ (ತುಸು ತಡವಾದರೂ), ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪದ್ಯದ ಅನುವಾದ:

ಚಂದಿರನು ಬೂದಿಚದುರಿದ ಜಟೆಯೊಳಹೊಗುವ
ಚಂದದಲಿ ಹೆಡೆಯಿಳಿಸಿ ಹಾವು ಭುಜದಲಿ ಜಾರೆ
ನಂದಿ ನೆಪಹೂಡಿ ಗೊರಸಿನಲಿ ಕಣ್ಣೊರೆಸುತಿಹ-
ನಂದು ಗಿರಿಜೆಯ ಮೊಗಕೆ ಮುತ್ತನಿಡುತಿರೆ ಶಂಭು!

ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ : (ವಿದ್ಯಾಕರನ ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನ ಕೋಶ, ಪದ್ಯ ೬೨)

ಜಟಾಗುಲ್ಮೋತ್ಸಂಗಂ ಪ್ರವಿಶತಿ ಶಶೀ ಭಸ್ಮಗಹನಂ

ಫಣೀಂದ್ರೋಽಪಿ ಸ್ಕಂಧಾದ್ ಅವತರತಿ ಲೀಲಾಂಚಿತಫಣಃ |

ವೃಷಃ ಶಾಠ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಲಿಖತಿ ಖುರಾಗ್ರೇಣ ನಯನಂ

ಯದಾ ಶಂಭುಶ್ಚುಂಬತ್ಯಚಲದುಹಿತುರ್ವಕ್ತ್ರ ಕಮಲಂ ||

जटा-गुल्मोत्सङ्गं प्रविशति शशी भस्म-गहनं
फणीन्द्रोऽपि स्कन्धाद् अवतरति लीलाञ्चित-फणः ।
वृषः शाठ्यं कृत्वा विलिखति खुराग्रेण नयनं
यदा शम्भुश् चुम्बत्यचलदुहितुर् वक्त्र-कमलम् ॥

- ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಲಾಲಿತ್ಯವನ್ನು ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ತರಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ!

ಕೊ.ಕೊ: ಮೂಲವು ಶಿಖರಿಣೀ ಎಂಬ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರತಿ ಸಾಲುಗಳೂ, "ನನಾನಾನಾನಾನಾ ನನನನನನಾ ನಾನನನನಾ" ಎಂಬಂತೆ ಕೇಳುತ್ತೆ. ನನ್ನ ಅನುವಾದವು ಪಂಚಮಾತ್ರಾ ಚೌಪದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಎರಡನೇ ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕನೆ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅಕ್ಷರವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲ ಸಾಲುಗಳೂ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿದೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ. ಚಿತ್ರ - ಉಮಾ ಮಹೇಶ್ವರ , ೧೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಿಲ್ಪಿ, ಈಗ ರಾಯಪುರ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ. (Image source: https://anushankarn.blogspot.in/ )

ನಂ.3, ಪಂಚವಟಿ`

2016-12-12T20:22:00.000-08:00

ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀವಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪದೇ ಬನ್ನಿ! ನಿಮ್ಮ ಗೆಳೆಯರಿಗೂ ತಿಳಿಸಿ.

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಮುರಳೀ ರವಳೀ ಹಾಯಿ!

2016-11-23T12:07:00.002-08:00

गगनं गगनाकारं सागरः सागरोपमः

मुरळी रवमाधुर्यं मुरळी मंदहासवत्

ಗಗನಂ ಗಗನಾಕಾರಂ ಸಾಗರಃ ಸಾಗರೋಪಮಃ

ಮುರಳೀ ರವಮಾಧುರ್ಯಂ ಮುರಳೀ ಮಂದಹಾಸವತ್

ಆಗಸದ ವಿಸ್ತರಕೆ ಸಾಟಿಯಾಕಾಶವದು

ಕಡಲಿಗೆಣೆಯಾಗುವುದು ಕಡಲು ಒಂದೆ!

ಬಾಲಮುರಳಿಯ ಗಾನಸುಧೆಯೀವ ಸವಿಗಂತು

ಹಾಯೆನಿಪ ಈ ಮೊಗದ ನಗುವೆ ಹೋಲಿಕೆಯು!

ಬಾಲಮುರಳೀ ಕೃಷ್ಣ ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕಂಡ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಹಾಗೂ ಅತೀ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಎಂಬುದು ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರಷ್ಟೇ ನಿಚ್ಚಳ, ಸತ್ಯ. ತ್ಯಾಗರಾಜರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ (ಆಂಧ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯ)ದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ ಇಂದು ನಮ್ಮೊಡನೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ತಪ್ಪೇ ಆಗುತ್ತದೆ! ಏಕೆಂದರೆ, ಪೂರ್ಣಾಯಸ್ಸನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಧಾರೆ ಎರೆದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರಸಿಕರ ಮನಸೂರೆಗೈದ ಬಾಲಮುರಳಿಯ ಸಂಗೀತ ಸುಧೆ ಅಮರ! ಅವರು , ನಮ್ಮಂತೆ ಅವರ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಆನಂದಿಸುವ ರಸಿಕರು ಬದುಕಿರುವವರೆಗೂ, ಅವರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಇತರ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಡುತ್ತಿರುವವರೆಗೂ, ಅವರು ಬದುಕಿಯೇ, ನಮ್ಮ ನಡುವೆಯೇ ಇದ್ದಂತೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧ. ಕೆಲವರು ಅಪಾರ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಭಾ ಸಂಗೀತದ ಅನುಭವ ಮಾಡಿಸುವವರು ಕೆಲವರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಶಿಷ್ಯಕೋಟಿಯನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವವರು. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಸಂಗೀತದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹಿಗ್ಗಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮೆರಗು ಕೊಡುವವರು, ಕೆಲವರು ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯಾದವರು, ಕೆಲವರು ಸಂಗೀತದ ಗಂಧಗಾಳಿಯೂ ಇಲ್ಲದವರಿಗೂ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ, ಹಿಡಿಸುವಂತಹವರು. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲಂತಹವರು ಬಲು ವಿರಳ. ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ಡಾ. ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ.

ಸಂಗೀತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಐದು ವರ್ಷದ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕರಿದ್ದಾಗಲೆ ಹಾಡುಗಾರರಾದರು. ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಲವು ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲೂ (ಖಂಜಿರ, ಮೃದಂಗ, ವೈಯೊಲಿನ್, ವಯೋಲಾ ಇತ್ಯಾದಿ) ಪರಿಣಿತರಾದರು. ಈ ಲಯವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಪರಿಣತಿಯೇ ಅವರ ಅಪರೂಪದ ಮನೋಧರ್ಮ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ತಳಹದಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇಂತಿಷ್ಟು ಪರಿಣತಿಯಿದ್ದ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದೇ ಇಲ್ಲವಂತೆ.! ಬಹುಶಃ ಸಂಗೀತವೇ ಅವರ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು! ಹಾಗಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಅದೇ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುವ ಅವರು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕುಳಿತು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿದೆ?

ತ್ಯಾಗರಾಜರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ, ತ್ಯಾಗರಾಜರ ನಂತರದ ಬಂದ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಾದ ’ಬಾಲ’ಮುರಳಿಯೂ ತ್ಯಾಗರಾಜರಂತೆ ಸ್ವನಾಮ ಮುದ್ರೆ ಹೊಂದಿದವರೇ. ನೂರಾರು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಅಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿರುವ ಬಾಲಮುರಳಿ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ತ್ಯಾಗರಾಜರನ್ನೇ ಮುಂದಾಳಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಿರಬೇಕು.

ಹಾಗಿದ್ದರೂ ತ್ಯಾಗರಾಜರು ಕೈಹಾಕದೇ ಹೋದ ವರ್ಣ ಮತ್ತೆ ತಿಲ್ಲಾನಗಳು ಬಾಲಮುರಳೀ ಕೃಷ್ಣರ ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳಕು ಕಂಡಿವೆ. ಗಂಭೀರನಾಟದ ’ಅಮ್ಮ ಆನಂದದಾಯಿನಿ’, ನಾಟ ರಾಗದ ’ಈ ನಾದಮುಲೋ’ , ಅಮೃತವರ್ಷಿಣಿ ರಾಗದ ’ಆಬಾಲಗೋಪಾಲಮು’, ಶುದ್ಧ ತೋಡಿಯ ’ಸರಗುನ ಗಾವುಮು’ ಷಣ್ಮುಖಪ್ರಿಯದ ’ಓಂಕಾರ ಪ್ರಣವ ನಾದೋಪಾಸನ’ ಮೊದಲಾದ ವರ್ಣಗಳು ಅವರ ಕುಶಲತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಇನ್ನು ಅವರ ಕದನಕುತೂಹಲ, ಗರುಡಧ್ವನಿ, ಬೃಂದಾವನಿ ಮೊದಲಾದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ತಿಲ್ಲಾನಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಕೇಳುವವರೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ನರ್ತಿಸುವಂತಾಗುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ನರ್ತನ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರಚನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂಬ ಬಹುಜನಪ್ರಿಯವೂ ಆಗಿವೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ’ಕೃತಿ’ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲೂ ಅವರ ಸಾಧನೆ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ್ದು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಮೇಳಕರ್ತರಾಗಗಳಲ್ಲೂ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಬಾಲಮುರಳಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಹೇಳಿಮುಗಿಸಿಬಿಡುವುದು ರೂಢಿ. ಆದರೆ ಅದೊಂದೇ ಅಲ್ಲ ಅವರ ಸಾಧನೆ! ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಮತ್ಕಾರ, ಸ್ವರಾಕ್ಷರ ಬಳಕೆ ಇಂಥ ವಿಷಯಗಳು ಅವರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಸಾಹಿತ ಸಂಗೀತಗಳ ಸರಿಯಾದ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಿಳಿತ, ಕೇಳಲು ಹಿತವಾದಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಇಂತಹವುಗಳಿಗೆ ಬಾಲಮುರಳಿಯವರ ರಚನೆಗಳು ಒಳ್ಳೇ ಉದಾಹರಣೆ. ಮೊದಮೊದಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಂತೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪುಣ್ಯ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ರಚನೆಗಳನ್ನೂ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕೇಳುಗರಿಗೂ, ಇತರೆ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೂ ಭಾಗ್ಯವಾಗಿಯೇ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಇಲ್ಲದೇ ಹೋಗಿದ್ದರೆ, ಎಷ್ಟೋ ಅನರ್ಘ್ಯ ರತ್ನಗಳು ಯಾವ ಗಣಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದವೋ!

ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ , ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸರಳ, ಸುಂದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಾಲಮುರಳಿ ಅವರ ರಚನೆಗಳೂ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ರಚನೆಗಳಂತೆ , ಮೇಲೆ ಸರಳವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಒಳಗೆ ಅಗಾಧವಾದ ಹೂರಣವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ತ್ಯಾಗರಾಜರಂತೆಯೇ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲಿಯಾದ ಬಾಲಮುರಳಿ ಮಹತೀ, ಲವಂಗಿ, ಮನೋರಮಾ, ರೋಹಿಣಿ, ಚಂದ್ರಿಕಾ ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಹೊಸ ರಾಗಗಳನ್ನೂ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಮೈಸೂರು ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯ, ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಮೊದಲಾದ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದೂ ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣರೇ. ಅವರ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಸುನಾದ ವಿನೋದಿನಿ ರಾಗದ ’ದೇವಾದಿದೇವ’ , ಅಭೇರಿ ರಾಗದ ’ನಗುಮೋಮು ಗನಲೇನಿ’ , ಆಹಿರ್ ಭೈರವ್ ರಾಗದ ’ಪಿಬರೇ ರಾಮರಸಂ’ , ಮತ್ತೆ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಘನರಾಗ ಪಂಚರತ್ನಗಳು ಮೊದಲಾದ ಕೃತಿಗಳ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನಸೋಲದವರಾರು?

ತ್ಯಾಗರಾಜರಂತೆ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ತಮ್ಮ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ (ಉದಾ: ಭಾವಮೇ ಮಹಾಭಾವಮುನ, ಕಾಪಿ ರಾಗ), ಅವರಂತೆಯೇ ಪ್ರಾಸಾನುಪ್ರಾಸ ಗಳುಳ್ಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿರುವ, ಅವರಂತೆಯೇ ಹೊಸ ರಾಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರಂತೆ, ಪದಚಮತ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ, ವಿವಿಧ ಯತಿಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲೂ (ಉದಾ: ಚಿಂತಯಾಮಿ ಸಂತತಂ, ಸುಚರಿತ್ರ ರಾಗ) , ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ರಾಗಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಲ್ಲೂ ಸಿದ್ಧ ಹಸ್ತರು. ತಮ್ಮದೇ ಹೊಸ ರಚನೆಗಳಲ್ಲದೆ, ಭದ್ರಾಚಲ ರಾಮದಾಸ, ಅನ್ನಮಯ್ಯ, ಪುರಂದರದಾಸ, ಸದಾಶಿವ ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದವರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಕ ಸಂಗೀತವೊದಗಿಸಿ ಹಾಡಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತೆ. ಪುರಂದರದಾಸರ ಹಲವು ದೇವರನಾಮಗಳನ್ನು ಅವರು ತೆಲುಗಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿ, ಅವನ್ನೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ಸಂಗೀತದ ಮಟ್ಟು ಸಿಗದೇ ಹೋದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳರ ಹಲವು ರಚನೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಗೂ, ಜಯದೇವನ ಅಷ್ಟಪದಿಗಳಿಗೂ ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ರೀತಿ ಪುರಂದರ, ಅನ್ನಮಯ್ಯ ಮೊದಲಾದವರ ರಚನೆಗಳಿಗೆ, ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಅವಕ್ಕೂ ಮರುಹುಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಅಂದರೆ ಸಲ್ಲುವ ಮಾತೇ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ಮನೋಧರ್ಮ ಸಂಗೀತ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾಲಮುರಳಿಯವರ ಶೈಲಿ, ಸರಳವೆಂದು ಕಂಡರೂ, ಅನುಕರಿಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದ ಶೈಲಿ. ಅವರ ಕಲ್ಪನಾಸ್ವರಗಳೂ, ಅವರ ಆಲಾಪನೆಗಳೂ ಅತಿ ಸುಂದರ. ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿದ್ದರೂ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡದಂತೆ ಕಾಣುವ ಸ್ವರಗಳು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾಗದ ನೆರಳು ಕಂಡರೂ ಕಾಣದಿರುವಂತಹ ಆಲಾಪ. ಇವುಗಳ ಸವಿ ಸವಿದಷ್ಟೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುತ್ತೆ. ಆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಲುಕು, ಹಾಡುಕಾರಿಕೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ತೂಕ, ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಹಗುರ. ವಜ್ರಾದಪಿ ಕಠೋರಾಣಿ ಮೃದೂನಿ ಕುಸುಮಾದಪಿ ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿತನ, ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಮೃದುತ್ವ. ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಬಾಲಮುರಳಿಗಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ದೊರೆವುದುಂಟೇ?

ಇನ್ನು ಇವರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ - ಚಿತ್ರ ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಆಗಿಯೂ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಬಾಲಮುರಳಿ ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿರುಚಿ ಇಲ್ಲದವರಿಗೂ ಹತ್ತಿರವಾದರು. ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವರು ಹಾಡಿದ ’ನಟವರ ಗಂಗಾಧರ’, ’ಧರ್ಮವೆ ಜಯವೆಂಬ ದಿವ್ಯ ಮಂತ್ರ’ , ’ಕೇಳನೋ ಹರಿ ತಾಳನೋ’, ’ಈ ಪರಿಯ ಸೊಬಗು’, ’ದೇವರು ಹೊಸೆದ ಪ್ರೇಮದ ದಾರ’, ’ನಂಬಿದೆ ನಿನ್ನ ನಾದ ದೇವತೆಯೆ’, ಮತ್ತೆ ಹಂಸಗೀತೆ, ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಹಾಡುಗಳು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾರದ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಲ್ಲೂ ಅವರ ಇದೇ ರೀತಿ ಛಾಪನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬಲ್ಲೆವಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಲಮುರಳಿಯಂತಹವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನಾವು ಅವರನಂತರವೂ, ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾವು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೂ, ಒಬ್ಬ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ರಸಿಕರು ಸುಮಾರು ೮೦ ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇಂತಹ ಮುರಳೀರವವು ಕೇಳಲು, ಇಂತಹ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರನ್ನು ಕಾಣಲು, ಅಷ್ಟು ಕಾಲವಾಗದಿರಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ, ಬಾಲಮುರಳಿ ಅವರನ್ನು ಒಳ್ಳೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳ್ಕೊಡೋಣ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮುರಳೀಕೃಷ್ಣ ಹುಟ್ಟಿಬರಲು ಕಾಯೋಣ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ್ಯದ ಮೊದಲ ಸಾಲು ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮ ರಾವಣರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವಾಗ ಆಡುವ ಮಾತು.

ಕೊ.ಕೊ: ರಾಮರಾವಣರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ರಾಮರಾವಣರ ಯುದ್ಧವೊಂದೇ ಸಾಟಿ ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದ ಮಾತು, ಬಾಲಮುರಳೀಕೃಷ್ಣರ ಸಂಗೀತಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲುವುದೆನಿಸಿ, ಎರಡನೇ ಸಾಲನ್ನು ನಾನು ಸೇರಿಸಿ, ಅದರ ಕನ್ನಡಾನುವಾದವನ್ನು ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ

ಪದಕಟ್ಟಣೆಯ ಅವಾಂತರಗಳು

2016-11-14T22:44:00.001-08:00

ಈಚೆಗೆ ಎಷ್ಟೋ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ಬಂದಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಷಯವೇ. ಮೆಚ್ಚಬೇಕಾದದ್ದೇ. ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ಇಂತಹ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕಾದ ವ್ಯವಧಾನ ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಅಂತ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಗಣೇಶನನ್ನ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಅವರಪ್ಪನ್ನ ಮಾಡಿದರು ಅಂತ ಗಾದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ! ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದರೂ ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗೋಲ್ಲ ಬಿಡಿ. ಹತ್ತು ಕಟ್ಟೋಕೆ ಬದಲು ಒಂದು ಮುತ್ತು ಕಟ್ಟು ಅಂತ ಅದಕ್ಕೇನೆ ಗಾದೆ ಹೇಳೋದು. ಅಂದರೆ, ಈ ಪದ ಕಟ್ಟಣೆ , ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಜೀವಂತವಾಗಿ, ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದು ಬೆಳೆದರೆ, ಅದು ಸೊಗಸು. ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ, ಯಾವುದೋ ಮೈಯಿಗೆ ಯಾವುದೋ ತಲೆ ಅಂಟಿಸಿದಂತೆ, ಅಥವಾ ಅವಳ ಬಟ್ಟೆ ಇವಳಿಗಿಟ್ಟು ಅಂತಲೋ ಏನೋ ಬಿ ಎಂ ಶ್ರೀ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗುತ್ತೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತೀ ಪದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಪದ (ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ಕನ್ನಡ ಪದ) ಇರಬೇಕು ಅಂತ ಭಾವಿಸಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡ್ತಾ ಹೋದರೆ ಹುಚ್ಚು ಕೆಲಸವಾಗುತ್ತೆ! ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದವರಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಕೂಡಲೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತೆ!

ಹೀಗೆ ಒಂದು ಪದ ಕಟ್ಟುವ ಗುಂಪೊಂದರಲ್ಲಿ , ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದ ಪದ constellation. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ constellation ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ರಾತ್ರಿಯಾಗಸದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಹಲವು. ಅವುಗಳಲ್ಲೇ ಬಹುಪಾಲು ಹೆಸರುಗಳು ಇಂದೂ ಉಳಿದು ಬಂದಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈಚೆಗೆ ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ, ಆಕಾಶದ constellation ಗಳಿಗೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ದೇಶಗಳಿಗಿರುವಂತೆ ಗಡಿಗಳಿದ್ದು, ಆಕಾಶದ ಪ್ರತಿ ಭಾಗವು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು constellation ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ನಮಗೆ ಕಾಣುವ ಆಕಾಶವನ್ನು ೮೮ constellation ಗೆ ಹಂಚಲಾಗಿದೆ.

ಈ constellation ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ 'ಹೊಸದಾಗಿ' ಕನ್ನಡ ಪದ ಕಟ್ಟಲೇ ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ , ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೆಲವರು ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡದವೇ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ ಚುಕ್ಕಿ ಗೊಂಚಲು, ಅರಿಲ್ಕೂಟ , ಚುಕ್ಕೆಕೂಟ, ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ, ನನಗೆ ತಲೆ ಗಿರ್ರೆಂದಿದ್ದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ!

ಚುಕ್ಕೆ ಚುಕ್ಕಿ ಅಂತ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿರೋದೇನೋ ನಿಜ, ಆದರೆ ಗ್ರಹಗಳಿಗೂ ಆ ಹೆಸರಿದೆ. ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹವನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿ ಚುಕ್ಕಿ ಅಂತಲೂ, ಸಂಜೆ ಚುಕ್ಕಿ ಅಂತಲೂ ಕರೆಯೋದನ್ನ ಕೇಳಿರಬಹುದು ನೀವು. ಇನ್ನು ಪದ ಕಟ್ಟುವ ಮೊದಲು, ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಶನ್ ಅಂದರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತೆ , ಏನಿರುತ್ತೆ ಅಂತ ನೋಡಿದ್ದರೆ, ಚುಕ್ಕೆ ಗೊಂಚಲು ಅನ್ನೋ ರೀತಿ ಪದವನ್ನ ಕಟ್ಟುತ್ತಾ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಗೊಂಚಲು ಅಂದ ತಕ್ಷಣ ನಿಮಗೇನು ನೆನಪು ಬರುತ್ತೆ? ಹೂಗೊಂಚಲು, ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಗೊಂಚಲು ಮೊದಲಾಗಿ - ಒತ್ತಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಸ್ತುಗಳು. ಆದರೆ constellation ಒಂದರಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲಾಗಿಯೇ ಇರಬೇಕು ಅಂತಿಲ್ಲ. ನೋಡಿದರೆ ಬಹುಪಾಲು constellation ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ , star clusters ಗೆ ಚುಕ್ಕಿ ಗೊಂಚಲು ಅಂದರೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೃತ್ತಿಕಾ (ಪ್ಲೀಯಡಿಸ್) ಗೆ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಚುಕ್ಕಿ ಗೊಂಚಲೆನ್ನಿ, ಒಳ್ಳೇದೆ. ಇನ್ನು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಹೊಂದೋದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೃತ್ತಿಕಾ ಅನ್ನುವುದು ಒಂದು constellation ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ Taurus ಎಂಬ constellation ನ ಭಾಗ ಅನ್ನೋದನ್ನೂ ಹೇಳಿಬಿಡ್ತೀನಿ.

ಇನ್ನು ಅರಿಲ್ಕೂಟ , ಚಿಕ್ಕೆಕೂಟ ಅನ್ನೋ ಪದಗಳಿಗೆ ಬರೋಣ . ಈ ಪದಗಳು ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಶನ್ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನೇರವಾಗಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಚುಕ್ಕೆಗಳೂ ಅರಿಲುಗಳೂ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಕೂಡೋದಿಲ್ಲ - ಕೂಟ ಅಂದರೆ congregation ಅನ್ನೋ ಅರ್ಥವಿರುವುದರಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಇದನ್ನ ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡು/ಮೂರು ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು ಹತ್ತಿರ ಬರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಶನಿ-ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹಕೂಟ, ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ನಕ್ಷತ್ರದೊಡನೆ ಒಂದೋ ಎರಡೋ ಗ್ರಹಗಳು ಹತ್ತಿರ ಕಂಡು ಆಗುವಂತಹ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪದವೇ. ಆದರೆ constellationಗೆ ಅಲ್ಲ. ಯಾಕಂದರೆ, ಎರಡು ಚುಕ್ಕೆಗಳು (ನಕ್ಷತ್ರಗಳು) ಒಂದನ್ನೊಂದನ್ನು ಹಾಗೆ ಕೂಡೋದಿಲ್ಲ! ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಆಯಸ್ಸು ಕಳೆದರೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನ (ಅವು ಬಹಳ ದೂರವಿರುವುದರಿಂದ) ನಮ್ಮ ಬರಿಗಣ್ಣಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗದು. ಒಂದು ಕಾನ್ಸಟೆಲೇಶನ್ ಒಳಗೆ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೂಡಿರೋ ತರಹ ಏನೂ ಕಾಣೊಲ್ಲ.

ಜೊತೆಗೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಎಂಬ ಪದ ಬೇಡ, ಅದು ಕನ್ನಡವಲ್ಲ, ಅದರ ಬದಲು ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡದ ಆರಿಲ್ ಅನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತರೋಣ ಅನ್ನುವ ವಾದವು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು ಹುರುಳಿಲ್ಲದ್ದೇ . ಹೌದು, ನಕ್ಷತ್ರ, ಗ್ರಹ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಬಂದಿವೆ, ಏನೀಗ? ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷದ ಬಳಕೆ ಯಿಂದ ಅವು ಕನ್ನಡವೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ. "ಅಚ್ಚಕನ್ನಡ" ವೆಂಬ ತಲೆ ಬರಹದೊಂದಿಗೆ ಅರಿಲ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ತರಬೇಕೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡದೇ ಇರದು. ಆದರೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಡೋಣ.ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೂಟ, ಚುಕ್ಕಿ ಕೂಟ ಅನ್ನುವ ಪದ ಕಟ್ಟಣೆ ಸರಿ ಕಾಣದು.

ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಪದ ಹುಡುಕುವುದು ತಪ್ಪೇ ? ಖಂಡಿತ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ತಡಕುವುದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಅತ್ತರು ಅನ್ನೂವಂತಹ ಹುಚ್ಚುತನವಾಗುತ್ತದೆ! ಅಷ್ಟು ಹೇಳಲೇಬೇಕೆಂದರೆ, constellation ಎಂಬುದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನ ಊಹೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿರುವ ಚಿತ್ತಾರ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಸದೇ ಬೇಕೆಂದರೆ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರ , ಚುಕ್ಕಿ ಚಿತ್ತಾರ ಅನ್ನುವ ಪದಗಳನ್ನೇನೋ ಟಂಕಿಸಬಹುದು . ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಪದಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಿತವಾದ ಮೇಷ ವೃಷಭ ಮೊದಲಾದ ಹನ್ನೆರಡು ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಶನ್ ಗಳಿಗೆ ರಾಶಿಗಳು ಅಂತ ಕರೆಯುವ ರೂಢಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ೮೮ ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಶನ್ ಗಳಿಗೂ ರಾಶಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಬಳಕೆಯನ್ನುಹಲವರು ಮಾಡುತ್ತಲೂ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ( ಅಂದ ಹಾಗೆ ಇದು ಗುಡ್ಡೆ ಅನ್ನುವ ತರಹ ರಾಶಿಯಲ್ಲ. ಜ್ಯೋತಿಷದ ಪರಿಭಾಷೆ ಯ ರಾಶಿ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಿತ) ಪದ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ತುಲಾ ರಾಶಿ ಇದ್ದಂತೆ ಕ್ಯಾನಿಸ್ ಮೇಜರ್ ರಾಶಿ, ಅಥವಾ ಒರೈಯನ್ ರಾಶಿ ಅನ್ನಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂತಹದ್ದೇನೂ ತಪ್ಪು ಕಾಣದು.

ಇದರ ಜೊತೆ, ಹಿಂದಿನಿಂದ ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲ, ಲಘು ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲ ಅನ್ನುವ ರೀತಿಯ ಹೆಸರುಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದುದ್ದರಿಂದ ತಾರಾಮಂಡಲ, ನಕ್ಷತ್ರ ಮಂಡಲಗಳೆಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಕೂಡ constellation ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿವೆ ಅದೂ ಕೂಡ ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿಯೂ ತೋರುತ್ತದೆ. ಮಂಡಲ ಅನ್ನುವುದೂ ಒಂದು ರೀತಿ ಚಿತ್ರ ತಾನೇ!

ಇನ್ನೊಂದು ಕುತೂಹಲದ (ಆದರೆ ಅಷ್ಟು ಸಂಬಂಧ ಪಡದ) ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಕೆಲವು ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಶನ್ ಗಳನ್ನೇ (ಅಥವಾ ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಶನ್ ನ ಒಂದು ಭಾಗ) “ನಕ್ಷತ್ರ” ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೃತ್ತಿಕಾ ದಲ್ಲಿ ಆರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ, ಮೃಗಶಿರಾ ದಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಳೂ, ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಜೂ , ಅನೂರಾಧಾದಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ಪುನರ್ವಸು, ಪೂರ್ವಾಭಾದ್ರ ಉತ್ತರಾಭಾದ್ರಗಳು ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ , ಧನಿಷ್ಟಾ ಎಂಬ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲೇ ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಧನಿಷ್ಟಾ ಇವು ಒಂದೊಂದೂ ಒಂದೊಂದು ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಶನ್ ಗಳೇ, ಗ್ರೀಕ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇಷ್ಟೇ - ಯಾವುದಾದರೂ ಹೊಸ ಪದವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಯೋಚಿಸಿ ಕಟ್ಟಿದರೆ, ಅದು ಒಳ್ಳೇದೇ. ಇಲ್ಲದೇ ಸುಮ್ಮನೆ ಪದಕಂತೆಯನ್ನೋ ಒರೆಗಂಟನ್ನೋ ನಿಘಂಟನ್ನೋ ತೆರೆದು ಪದಕ್ಕೊಂದು ಪದವನ್ನು ಹಾಕಿದರೆ, ಅಭಾಸವಾಗುತ್ತೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ , ಮತ್ತೆ ತುಸುವಾದರೂ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಪದ ಕಟ್ಟಣೆ ಮಾಡಲು ಹೋಗುವುದು ತೀರಾ ಅಭಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ! ಈಗ್ಗೆ ಕೆಲ ದಿನದ ಹಿಂದೆ, ಯಾರೋ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಂದ್ರ ಸ್ಥಾಯಿಗೆ “ಕೀಳ್ಮಟ್ಟದ ದನಿ” ಅಂತಲೋ ಏನೋ ಬರೆದಿದ್ದುದನ್ನು ಓದಿದ್ದು ಈಗ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದೆ!

- ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ಏನು ಮಾಡೋಕೆ ಹೊರಡ್ತೀರಿ ಅನ್ನೋದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡ್ತೀರಿ ಅನ್ನೋದು ಮುಖ್ಯ ಅನ್ನುವುದು ಈ ಬರಹದ ಸಾರಾಂಶ ಕೊ.ಕೊ: ಏನಾದ್ರೂ ಹೊಸದು ಕಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಇದ್ದದ್ದನ್ನ ಕೆಡವಲೇಬೇಕಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋದು ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಳಹು ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಕಾಳು ಉಳಿಯುತ್ತೆ, ಜಳ್ಳು ಹಾರುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದು ಕಡೇ ಮಾತು!

ಬರಲಿದೆ, ಹೊಸ ನಾಟಕ - "ನಂ 3, ಪಂಚವಟಿ"

2016-10-11T17:44:00.002-07:00

ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬರೆಯದೇ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರುವ ಮಿತ್ರರಿಗೆ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಕಾರಣ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಿದೆ!

ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ, ಇದೇ ದಿನ, ಅಂದರೆ ವಿಜಯ ದಶಮಿಯ ದಿನ ನಾನು ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ನಾಟಕ " ನಂ.3, ಪಂಚವಟಿ" ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತಿದೆ.

ಸ್ಯಾನ್ ಹೋಸೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಕದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿವೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಾಸಿಸುವ ನಿಮ್ಮ ಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಈ ವಿಷಯ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ ತಾನೇ?

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಪತ್ರಿಕೆ, ಅಂಕಣಕಾರರು, ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಗಳು

2016-09-21T14:24:00.000-07:00

ಹಲವರಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಸತ್ಯ, ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದೆಲ್ಲ ನಿಜ ಅನ್ನುವ ಭ್ರಮೆ ಇರುತ್ತೆ. ಒಂದು ವಾದವಿದ್ದರೆ ಅದರ ಎಲ್ಲ ಮುಖಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ ಅವರವರ ತೀರ್ಮಾನ ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇನೋ ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ಈ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯದೇ, ಪ್ರಕಟವಾದಮೇಲೆ ಅದು ಸರಿಯೇ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಾತ್ರ ಹಳ್ಳ ಹಿಡಿಯುವ ದಾರಿ.

ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಬರಹವನ್ನು ಇವತ್ತು, ಸ್ವಲ್ಪ ತಿದ್ದು ಪಡಿ ಮಾಡಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇರಿಸಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇಕೆ ಎಂದರೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಅಂಕಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಬರಹವೊಂದು ಅವರಿವರ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. ಮತ್ತೆ ಹಲವರು ಆ ಬರಹವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಮರುಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದೂ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದುದರಿಂದ, ಹಿಂದೆ ನಾನು ಬರೆದಿಟ್ಟ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ನೆನಪಾದುವು!

ಈ ಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ, ಅಂದರೆ ಈ ಅಂಕಣ ಬರಹ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗಲೇ, ಗೂಗಲ್ ಬಜ಼್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಆಗಿತ್ತು. ಪತ್ರಿಯೆಯ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಕಾರರು ಬರೆದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಸರಿ ಎಂದು ಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಮಿತ್ರರು (ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಂತಹ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತಲ್ಲ!) ಈ ಬರಹವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕೃಷ್ಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದವನೇ, ಅದರಲ್ಲೂ ಅವನು ಕನ್ನಡದವನೇ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣ ಕನ್ನಡದವನೇ ಅಲ್ಲವೇ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಅಂಕಣ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪೊಳ್ಳುವಾದಗಳಿವೆ, ಬುಡವಿಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳಿವೆ, ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳಿವೆ, ಮತ್ತೆ ಓದುಗರನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಈಗ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕೆಂದನಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಐದು ವರ್ಷದಮೇಲೆ ಈ ಬರಹಕ್ಕೂ "ಬೆಳಕಿನ ಭಾಗ್ಯ" ಕಂಡಿದೆ!

ಈಗ ನೇರವಾಗಿ ಈ ಬರಹದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಢಾಳಾಗಿ ಕಂಡ ತಪ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ:

ತಮ್ಮ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಕಾರರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ:

"ಮಹಾಭಾರತ ಎನ್ನುವುದು ಶ್ರಿಕೃಷ್ಣನೆಂಬ ಅನಾರ್ಯ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಬುದ್ಧಿಬಲದಿಂದ ಆರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಕತೆ ಎನ್ನುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆ ಮಹಾಭಾರತದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಖಂಡಿತ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೊದಲ ಕಥನವೆಂದು ಬಗೆಯಲಾಗಿರುವ ರಾಮಾಯಣದ ಕಾಲ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿರುವ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರು ಮತ್ತು ಅನಾರ್ಯರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೆಣಸಾಟ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದ ರಕ್ಕಸ ಕುಲಜರ ಕ್ರೌರ್ಯದ ವರ್ಣನೆ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು."

ನನ್ನ ಮಾರುತ್ತರ/ಪ್ರಶ್ನೆ:

ಈ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ "ಮೂರುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿರುವ" ಅಂತೇನೋ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ - ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಆಧಾರವನ್ನೂ ಅವರು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಆ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾದ ಮಾಡುವುದು ಬೇಡ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳದೇ, ಬರೆಯುವ ಅಂಕಣಕಾರರ ಶೈಲಿಯನ್ನ ಓದುಗರು ಗಮನಿಸಲಿ ಎಂದಷ್ಟೇ ಇದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆನಷ್ಟೇ.

ಮುಂದುವರೆದು ಅಂಕಣಕಾರರು ಹೀಗನ್ನುತ್ತಾರೆ:

"ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಯ ಸಮೂಹವನ್ನು ಆಳಬಲ್ಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಗವನ್ನು ಆರ್ಯರು ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ಆರ್ಯರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ದ್ರಾವಿಡರ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಅವರು, ಆರ್ಯರು ನಿರೂಪಿಸಿದ ವರ್ಣದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರಿಗಳಾದ ರಕ್ಕಸರ ಚಿತ್ರ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ವೃತ್ತಿಮೂಲವಾದ ಜಾತಿವಾರು ವಿಂಗಡಣೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.ಇಂತಹ ವಿಂಗಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೊಲ್ಲರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೃಷ್ಣ ಮೂಲತಃ ಒಬ್ಬ ದ್ರಾವಿಡ. ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವಂತೆ ಅವನದು ನೀಲವರ್ಣ ಅಂದರೆ ಅವನೊಬ್ಬ ಕರಿಯ. ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಆರ್ಯರಂತೆ ಆಜಾನುಬಾಹು ಅಲ್ಲ, ಅವನೊಬ್ಬ ಕುಳ್ಳ. ಗೊಲ್ಲರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಈ ಕರಿಯ, ಕುಳ್ಳ ಕೃಷ್ಣ ಆಗಿನ ಆರ್ಯ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಬುಡವನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸಿದ್ದ. "

ನನ್ನ ಮಾರುತ್ತರ:

ಕೃಷ್ಣ ಅನ್ನುವ ಹೆಸರು, ಕೃಷ್ ಎಂಬ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಆ ಪದಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಅರ್ಥವೊಂದೇ ಅಲ್ಲದೇ, (ಮನಸ್ಸನ್ನು) ಸೆಳೆಯುವ, (ಆ ಕಾರಣದಿಂದ) ಹೊಳೆಯುವ ಮೊದಲಾದ ಹಲವಾರು ಅರ್ಥಗಳೂ ಇರುವುದನ್ನು ಅಂಕಣಕಾರರು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬೇಕೆಂದೇ ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. (ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಥಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬೇಕಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದರ ವಿವರಗಳಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ). ಇರಲಿ, ಕೃಷ್ಣ ಕಪ್ಪಗೇ ಇದ್ದ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳೋಣ, ಆದರೆ, ಅವನು "ಕುಳ್ಳ" ಅನ್ನುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅಂಕಣಕಾರರು ಹೇಗೆ ಬಂದರು ಅನ್ನುವುದನ್ನು ನಾನಂತೂ ಊಹಿಸಲಾರೆ! ಅದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗೇ ಉಳಿದಿದೆ :)

ಇನ್ನು ಗೊಲ್ಲರಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದ್ರಾವಿಡ ಎಂದರೆ ಏನು? ಪಶುಪಾಲನೆ ಅನ್ನುವುದು ಸುಮಾರು ಮಾನವ ಜನಾಂಗ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಂದ ವೃತ್ತಿ. ಆ ಕಸುಬು ಭಾರತವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಇತ್ತು, ಕೇವಲ ದ್ರಾವಿಡರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದನ್ನೂ ಅಂಕಣಕಾರರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಬೇಕೇನು?

ಇನ್ನು ಈ ಮಹಾನು ಭಾವ ಕೃಷ್ಣ ಅದು ಯಾವ ಆರ್ಯ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಬುಡ ಅಲುಗಾಡಿಸಿದ್ದ ಅನ್ನುವ, ಅಂಕಣಕಾರರ ಈ ಮುಂದಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗಲಂತೂ, ನನಗೆ ಅಳಬೇಕೋ ನಗಬೇಕೋ ತಿಳಿಯದೇ ಹೋಯಿತು.

"ಆರ್ಯ ಮೂಲವಾದ ಕುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ದಾಯಾದಿ ಸಮರ ಎಲ್ಲ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಪ್ರಸ್ತುತವೆನಿಸುವ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರವೆನ್ನಬಹುದು. ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಕೃಷ್ಣ, ಆರ್ಯಪುತ್ರರೊಳಗೆ ದಾಯಾದಿ ಮತ್ಸರವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ದ್ವೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಆ ಮೂಲಕ ಈ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯ ಪ್ರಭುತ್ವವೇ ನಶಿಸಿಹೋಗಬಹುದೆಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಕೃಷ್ಣನಿಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಆಗುವ ಆರ್ಯ ಕುಲಜರ ಅವನತಿ ದ್ರಾವಿಡ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡುವುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಆತನಿಗಿತ್ತೋ ಏನೋ? ಕೌರವ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರೊಳಗಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆಂತರಿಕ ಕಲಹದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ದ್ರಾವಿಡ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವವಲಯವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ. ಅನಾರ್ಯರಿಗೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಅಂತಸ್ತು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಾಲವದು. ಅಂತಹ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕೌರವ-ಪಾಂಡವರ ಕಲಹದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ದ್ರಾವಿಡರು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದ್ದರು"

ನನ್ನ ಟಿಪ್ಪಣಿ:

ಕುರುಕುಲ ಆರ್ಯ ಮೂಲದ್ದೆಂದೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಯನಾದ ಕೃಷ್ಣ ದಾಯಾದಿ ಸಮರವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ ಅವರನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಎಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ಅಂಕಣಕಾರರು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಆಧಾರ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಅಂದರೆ ಇದನ್ನು ಪೊಳ್ಳುವಾದ, ಅಥವಾ ಬರೇ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮಾತು, ಅಥವಾ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೋರಿದ ಮಾತು ಅನ್ನಬಹುದಲ್ಲವೇ?. ಅಂಕಣಕಾರರು ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನನ್ನದೇನು ತಕರಾರಿಲ್ಲ, ಅದು ಅವರಿಗೆ ವಾಕ್ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ಆದರೆ, ಆಗ ಅದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿತ ಸತ್ಯವೆಂಬಂತಲ್ಲದೇ, "ಹೀಗೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದ್ದೇನೆ" "ಹೀಗೆಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸರಿಯಾದ ಮಾತಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.

ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ, ಒಬ್ಬ ಅಂಕಣಕಾರರು ಇಂತಹ ಅಪದ್ಧಗಳನ್ನು ಬರೆದಾಗ ಅದರಿಂದ ದಾರಿ ತಪ್ಪುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೇಸರವಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಕೃಷ್ಣನೂ ಪಾಂಡವರೂ ಸೋದರತ್ತೆ ಸೋದರ ಮಾವನ ಮಕ್ಕಳು ಅನ್ನುವ ಅತೀ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಮರೆತು (ಅಥವಾ ಮರೆತಂತೆ ನಟಿಸಿ) ಶ್ರೀಯುತರು ಕೃಷ್ಣನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ "ದಾಯಾದಿ ಸಮರವನ್ನು ಆರ್ಯರ ನಾಶಕ್ಕೆಂದು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು" ವಾದ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಹೀಗೂ ಉಂಟೇ ಎನ್ನಿಸದಿರದು!

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ "ಆರ್ಯಪುತ್ರರೊಡನೆ ದಾಯಾದಿ ಮತ್ಸರವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ " ಎಂದು ಬರೆಯುವ ಅಂಕಣಕಾರರಿಗೆ "ಆರ್ಯಪುತ್ರ" ಅನ್ನುವುದು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೋ ಇಲ್ಲವೋ? ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ತಿಳಿದವರಿಗೂ "ಆರ್ಯಪುತ್ರ" ಅನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಂಡತಿ, ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಕರೆಯುವ, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಲಸದಾತ ತನ್ನ ಮಾಲಿಕನನ್ನು ಕರೆಯುವ ಶಬ್ದ ಎಂದು ತಿಳಿದೇ ಇರುತ್ತೆ!

ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ ಅಂಕಣಕಾರರು ಏನಂತಾರೆ?

" ಆರ್ಯಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ರಾಜ ವಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಚಾಲನೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡ ರಾಜರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವಾಗದಂತೆಯೂ ಕೃಷ್ಣ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಗೋಪಾಲಕರ ರಾಜನಾದ ಅಣ್ಣ ಬಲರಾಮ ಯಾದವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಾರದಂತೆ ಕೃಷ್ಣ ಹೂಡಿದ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಕೌರವರು-ಪಾಂಡವರ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥರಾಗಿ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ದ್ರಾವಿಡ ರಾಜರು. ಹೀಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ರಾಜರನ್ನು ತಟಸ್ಥರಾಗಿ ಉಳಿಸಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆರ್ಯ-ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ರುದ್ರಭೂಮಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸಿ ವರ್ಣಸಂಕರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮೋದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತೆನ್ನಬಹುದು."

ನನ್ನ ಟಿಪ್ಪಣಿ:

ಈ ಮೇಲಿನ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಪದ್ಧಗಳಿಗಂತೂ ಲೆಕ್ಕವೇ ಇಲ್ಲ! ಆರ್ಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮತ್ತೆ ದ್ರಾವಿಡ ವಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಅಂಕಣಕಾರರು ಠರಾವು ಕೊಡಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ತಾವು ಯಾವ ಮದುವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಲು ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ. ನಮಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅರಸುಕುಮಾರರ ಮತ್ತು "ಅನಾರ್ಯ"ರ - (ಇಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಯ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ನಾನು ಬಹುಶಃ ಆರ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಎಂದು ನಾವೇನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇವೋ ಅದನ್ನು ಮಾತಾಡದ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವೆ ಅಷ್ಟೇ) ನಡೆಯುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ, ಭೀಮ-ಹಿಡಿಂಬೆಯರ, ಅರ್ಜುನ-ಉಲೂಚಿಯರ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತೂ ಕೃಷ್ಣನ ಕೈವಾಡ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಅಭಿಮನ್ಯು ಉತ್ತರೆಯರ ನಡುವಿನ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣನ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತೇನೋ ನಿಜ. ಆದರೆ, ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಆರ್ಯಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಇವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸದವರ ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೃಷ್ಣ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅಂತಹ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದು ನನಗನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನು ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡ ರಾಜರು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳದಂತೆ ಕೃಷ್ಣ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂದು ಅಂಕಣಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡ್ಯ, ಮಾಹಿಷಕ, ಕರ್ನಾಟ ದ ಅರಸರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ಈಗ ಪಾಂಡ್ಯ ಅಂದರೆ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟ /ಮಾಹಿಷಕ ಎಂದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದರೆ ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವಲ್ಲ? ಇವರೂ ಹಾಗಿದ್ದರೆ "ಆರ್ಯ" ಅರಸರೇ? (ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತವೆಂದು ಹೇಳುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ - ಆದರೆ, ಮಹಾಭಾರತವೇ ವಿಧರ್ಭ ಮತ್ತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಥೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ "ದ್ರಾವಿಡರ ಸಹಭಾಗಿತನ" ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿದೆ?

ಇನ್ನು ಈ ಅಂಕಣಕಾರರು "ಗೋಪಾಲಕರ ರಾಜನಾದ ಅಣ್ಣ ಬಲರಾಮ ಯಾದವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಾರದಂತೆ ಕೃಷ್ಣ ಹೂಡಿದ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. " ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ - ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಮಹಾಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ, ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬರೆದು , ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಕಣಕಾರರು, ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆಗಲಿ, ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ, ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ ಓದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತೆ. ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದ ಬಲರಾಮನನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪಾಂಡವರ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೇನಾನಾಯಕನಾದ ಸಾತ್ಯಕಿ, ಸಾರಥಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಇಡೀ ಯಾದವ ಸೇನೆ ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲವೇ? ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಭಾಗವತಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗೂ ಎಟುಕದೇ ಹೋಗಿರಬಹುದು, ಇವತ್ತು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಯುಗ ಸ್ವಾಮೀ! ಎಲ್ಲಿದ್ದೀರಿ ನೀವು? ಇಡೀ ವ್ಯಾಸ ಭಾರತವೇ ನಿಮ್ಮ ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಾಗ ಅದನ್ನು ಓದದೇ ನೋಡದೇ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಬರೆದು, ಹೆಚ್ಚು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇರದ, ಕೇವಲ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಓದುವಂತಹವರನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆ ಎಳೆಯುವುದು ಯಾವ ನ್ಯಾಯ?

ತಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತಾ ಅಂಕಣಕಾರರು "ಕೌರವರು-ಪಾಂಡವರ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥರಾಗಿ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ದ್ರಾವಿಡ ರಾಜರು. ಹೀಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ರಾಜರನ್ನು ತಟಸ್ಥರಾಗಿ ಉಳಿಸಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆರ್ಯ-ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ರುದ್ರಭೂಮಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದ". ಇಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯರು ಈ ಅರಸರು ಯಾರು ಅಂತ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನೇನೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯಲು ಹೋಗಿ, ಸುಮ್ಮನೆ ನನ್ನ ಕೈ ನೋಯಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಲ್ಲ ಬಿಡಿ!

ನೀತಿ: ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ ಯಲ್ಲಿ, (ಅಥವಾ ಟೀವಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ!) ಬಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯೇ ಆಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ( point of view) ಅಂತ ಬೇಕಾದರೆ ಒಪ್ಪೋಣ. ಅದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಕಿವಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡೋಣ. ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿತ್ಯಸತ್ಯ ಅಂತ ಹೇಳೋದನ್ನ, ನಂಬೋದನ್ನ ಬಿಡೋಣ! ಈ ವಾಟ್ಸಪ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲದಲ್ಲಂತೂ, ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಅನ್ನಿಸ್ತಾ ಇದೆ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ನಾವು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ನಮಗೆ ಓದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ನಂತರ , "ಈ ಕಥೆಯಿಂದ ನಾವು ಯಾವ ನೀತಿ ಕಲಿಯಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಅದು ನನಗೆ ನೆನಪಾದ್ದರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ವಾರಸ್ಯವಿದೆ.

ಕೊ.ಕೊ: ಈಗ ಇಡೀ ಬರಹವನ್ನು, "ಕೆಲವು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳಿಂದ ನಾವು ಯಾವ ನೀತಿ ಕಲಿಯಬಹುದು?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವೆಂಬಂತೆ ಓದಿಕೊಳ್ಳಿ. :) :) :)

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: "ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಹೀಗೆಯೂ ಓದಬಹುದಲ್ಲವೇ" ಎಂದು ಹುಡುಕಿದರೆ, ಮೂಲ ಬರಹವೂ ನಿಮಗೆ ಸಿಗಬಹುದು.

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ https://en.wikipedia.org/wiki/Bhagavad_Gita#/media/File:Kurukshetra.jpg

ಸೊಂಡಿಲ ಗಣಪ

2016-07-31T21:19:00.001-07:00

ಸಿದ್ಧಿ ಬುದ್ಧಿಯರ ಗೆದ್ದ ಮನೋಹರ

ಮುದ್ದು ಮೊಗವನ್ನು ತೋರಿ ನೀನೀಗ

ಎದ್ದು ಬಂದೆನ್ನ ಕಾಯೊ! ಮೋದಕವ

ಮೆದ್ದು ಕರುಣಿಸೋ ಸಕಲ ಸಂಪದವ!

- ಹಂಸಾನಂದಿ

(ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಲೋಕೇಶ್ ಆಚಾರ್ಯ)

ಸಂಬಂಧಗಳು

2016-07-14T09:35:00.000-07:00

ಈಚೆಗೆ ಏನೋ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾಗ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪದಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹೊಳೆದಿದ್ದಿದು:
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಸಂಬಂಧಗಳಿಗಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ನೋಡಿ:- ಅಪ್ಪ, ಅಣ್ಣ, ತಮ್ಮ, ಮೈದುನ, ಮಾವ, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ಗಂಡ, ಮಗ, ಅಜ್ಜ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ’ಅ’ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಇನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಗೆ ತಂಗಿ, ನಾದಿನಿ, ಓರಗಿತ್ತಿ , ಹೆಂಡತಿ, ನೆಗೆಣ್ಣಿ, ಚಿಕ್ಕಿ (ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನಿಗೆ) - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಹೀಗೇ ಇದ್ದರೆ ಎಷ್ಟು ಸೊಗಸಲ್ಲವೇ ? ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಲಿಯುವವರಿಗೆ, ಕನ್ನಡ ಒಂದೇ ಏಕೆ, ಯಾವ ಭಾಷೆಯನ್ನಾದರೂ ಕಲಿಯುವವರಿಗೆ ಇಂತಹ ಸರಳವಾದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಎಷ್ಟು ಸಲೀಸು ಅಂತ ಅನ್ನಿಸೋದೇನೋ ನಿಜ.

ಆದರೆ ನಾವು ಬಯಸಿದ್ದೊಂದಾದರೆ ದೈವ ಬಗೆದದ್ದೊಂದು ಅನ್ನೋಲ್ವೇ? ಹಾಗೆ ಒಂದೇ ತೊಂದರೆ - ಅಮ್ಮ, ಅಕ್ಕ, ಮಗಳು, ಅತ್ತಿಗೆ, ಅತ್ತೆ, ಮಗಳು, ದೊಡ್ಡಮ್ಮ - ಇಂತಹ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಿ ಪದಗಳು, ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಂದೋಲ್ವಲ್ಲ? ಅದೇನೋ ಪಾಪಿ ಸಮುದ್ರ ಹೊಕ್ಕರೂ ಮೊಳಕಾಲುದ್ದ ನೀರು ಅನ್ನೋ ತರಹ ಆಯ್ತು, ಅಲ್ವೇ?

ಅದರಿಂದೇನಾಯ್ತು? ಠರಾವು ಹೊರಡಿಸೋಣ, ಈಗ ಇಂಥದ್ದೇಕೇನೂ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ?

ಇನ್ನು ಮೇಲೆ ಅಮ್ಮ, ಅಕ್ಕ, ಮಗಳು, ಅತ್ತಿಗೆ, ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಇಂತಹ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನ ಅಮ್ಮಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಮಗಿ, ಅತ್ತಿಗಿ, ಅತ್ತಿ, ದೊಡ್ಡಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯಬೇಕು - ಅಂದ ಹೇಳಿದ್ರಾಯ್ತಪ್ಪ. ಇನ್ನು ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಅತ್ತಿಗಿ, ಅತ್ತಿ ಇವೆಲ್ಲ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇ ಇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ! ಇನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಾಯಿಯನ್ನು ಅಮ್ಮಿ ಅಂತಲೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕೇ ಸಿಕ್ಕುತ್ತೆ. ಇನ್ನು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಸುಲಭ ಮಾಡಬೇಕು, ಇದರಲ್ಲಿರೋ ಬೇಡದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನ ತೆಗೀಬೇಕು ಅಂತ ಒಂದೇ ಸಮ ಹೇಳ್ತಾ ಇರೋವ್ರೂ ಎಷ್ಟೋ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕೋದೂ ಖಾತ್ರಿಯೇ.

ಹಿಂದಿ ತಮಿಳು ತೆಲುಗು ಮೊದಲಾದ ಮಂದಿ ತುಂಬಿರುವ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ತಂದೀತು. ಪಾಪ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯವರಾದರೂ ಎಷ್ಟು ಹೊಸಹೊಸ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ? ನಾವಾದರೂ ಅದನ್ನು ಸುಲಭ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೆ ಅವರು ಕನ್ನಡವನ್ನೂ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಾರು, ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾರು? ನಾವು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಗೋ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೂ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ತೊಂದರೆ ಕೊಡ್ತೀವಿ ಅನ್ನೋದು ಮನವರಿಕೆ ಆಯ್ತು, ಅಲ್ವಾ?

ತಡೆ ಏಕೆ? ಬೇಗ ಈ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮುಂದಿಂದ ಎದ್ದು ಹೋಗಿ ನಿಮ್ಮ ಅಮ್ಮಿ , ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಮಗಿ, ಯಾರು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಈ ಶುಭ ಸಮಾಚಾರ ತಿಳಿಸಿ!

-ಹಂಸಾನಂದಿ

ಕೊ: ನನಗೆ ತಲೆಗಿಲೆ ಕೆಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅನ್ನುವ ಯೋಚನೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲೆಯಿಂದ ಕಿತ್ತು ಕಾಕಿ. ಅದರ ಬದಲು ಒಮ್ಮೆ "ಎಣಿಕೆ ಕ್ರಮ ಹೀಗಾದರೆ ಸರಿಯಲ್ಲವೇ" ಎಂದು ಗೂಗಲಿಸಿ ನೋಡಿ!

ಕೊ.ಕೊ: ಇದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬರೆದಿದ್ದು ಅಂತ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ನೆನಪಿಸಿತು. ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಬರೆದೆ.

ಕೊ.ಕೊ.ಕೊ: ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಗಳ ನಡುವೆ ಮನಸ್ತಾಪವಾದರೆ ನಾನು ಜವಾಬ್ದಾರನಲ್ಲ !

ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: www.kaverionline.org