<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><?xml-stylesheet href="http://www.blogger.com/styles/atom.css" type="text/css"?><feed xmlns='http://www.w3.org/2005/Atom' xmlns:openSearch='http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/' xmlns:blogger='http://schemas.google.com/blogger/2008' xmlns:georss='http://www.georss.org/georss' xmlns:gd="http://schemas.google.com/g/2005" xmlns:thr='http://purl.org/syndication/thread/1.0'><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868</id><updated>2026-10-29T20:38:55.257+05:30</updated><category term="समीक्षा"/><title type='text'> कला—मन </title><subtitle type='html'>- डॉ. राजेश कुमार व्यास</subtitle><link rel='http://schemas.google.com/g/2005#feed' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/posts/default'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default?redirect=false'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/'/><link rel='hub' href='http://pubsubhubbub.appspot.com/'/><link rel='next' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default?start-index=26&amp;max-results=25&amp;redirect=false'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><generator version='7.00' uri='http://www.blogger.com'>Blogger</generator><openSearch:totalResults>292</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>25</openSearch:itemsPerPage><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-9172702437811495455</id><published>2026-10-29T20:38:55.257+05:30</published><updated>2026-10-29T20:38:55.257+05:30</updated><title type='text'>काशी हिन्दू विश्वविद्यालय में  व्याख्यान </title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: medium;&quot;&gt;वासुदेव शरण अग्रवाल जी भारतीय कला—संस्कृति के मर्मज्ञ विद्वान ही नहीं, विरल तत्वचिंतक थे। काशी हिन्दू विश्वविद्यालय ने महती पहल करते हुए उनके जीवन—आलोक पर अन्तरराष्ट्रीय संगोष्ठी का आयोजन किया। संगोष्ठी में अपने व्याख्यान में वासुदेव जी की शब्दों से जुड़ी इतिहास दृष्टि, पुरातत्व ज्ञान और कलाओं से जुड़ी सूक्ष्म समझ पर अपनी सूझ को साझा करते हुए कहा, &#39;वासुदेव जी की कला—दृष्टि अमूर्त से मूर्त में कलाएं प्रकृति और जीवनगत सौंदर्य का संधान है। प्रकृति में जो दृश्यावलियां हैं, उन्हीं से यह कलात्मक संसार बना है। हमारे यहां कलाएं प्रकृति से जुड़ी रही है। पेड़ों की लताओं, टहनियों, पत्तियों से कलाकारों को सदा नया सिरजने की प्रेरणा मिली। बुद्ध के जन्म से जुड़ी शालभंजिका और दूसरी प्रतिमाओं के तत्व बोध से साक्षात् कराते वासुदेव जी ने अपने कला—चिन्तन में शब्दों के इतिहास के जरिए कलाओं को देखने की अपूर्व दृष्टि हमें प्रदान की। भरहूत, सांची आदि स्तूपों के पत्थरों और तोरण द्वारों में उकेरे रूप—सौंदर्य की विरल व्याख्या उन्होंने की है। मुगल कला, राजस्थानी कला और हिमाचल चित्रशैली की अपनी मौलिक दृष्टि में उन्होंने भारतीय कलाओं में नेपथ्य में उकेरी कलाकृतियों पर सर्वथा नवीन दृष्टि हमें सौंपी हैं। उन्होंने स्थापित किया कि बुद्ध की प्रतिमा के जरिए भारतीय धर्म विश्वभर में प्रतिष्ठित हुआ। यह भी कि भारतीय कलाओं का मूलाधार एलिफेंटा में उकेरी त्रिमूर्ति, चिदम्बरम के नटराज और देवगढ़ से मिली विष्णु की शेषशायी प्रतिमा है। ...और यह भी कि मोहनजोदड़ों में मिली समाधिस्थ योगी की अकेली प्रतिमा ने पूरी की पूरी सिंधु सभ्यता को जानने की राह विश्व—भर को दी।&#39; &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: large; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;लौट आया हूं, पर संगोष्ठी के प्रकल्पक, मित्र प्रभाकर सिंह की आत्मीयता संग मिला उपहार &#39;कविता बरास्ते कवि—आलोचक&#39; लौटते हवाई—सफर की भल—संगी रही। इस पर अलग से, विस्तार से लिखूंगा।.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEieodcpFdKqEc9REmLQtivG7b5ZlhE_H7DWCHD4Bu7HGl37jRcIOj0PO1NsXj5GvrZVxyGdMfZGeq_A-nWZHtFKQiUibXAYJ8DbBZbSsmMsdLWHcEedB49DUNqo4IttiiXsDcWPs5KHso5dG4UsITZJ0Q5B41FJoWmX5e757CJq45Nfo5OGkdJyAof2zbRW/s2759/515011393_10161416907056886_1040200463160075685_n.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2759&quot; data-original-width=&quot;1664&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEieodcpFdKqEc9REmLQtivG7b5ZlhE_H7DWCHD4Bu7HGl37jRcIOj0PO1NsXj5GvrZVxyGdMfZGeq_A-nWZHtFKQiUibXAYJ8DbBZbSsmMsdLWHcEedB49DUNqo4IttiiXsDcWPs5KHso5dG4UsITZJ0Q5B41FJoWmX5e757CJq45Nfo5OGkdJyAof2zbRW/w386-h640/515011393_10161416907056886_1040200463160075685_n.jpg&quot; width=&quot;386&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgFAdwmrYetnz2l3uWr2erIU05s2bIMq0PAxP5IWj4MnHA0eedwtwx7BMGseKMo1pNnQnou4yZDh_wKbJqDBfzBVUbuGoUnnwRnifgwXsLuIfq2B05UtFdsQXVlWzWq53xSxW6dHroT_D2mdWhtBq054HxHtXte2LjUWegwpnrad_Z1SSFZucwEN5R0v09V/s1280/e05c6040-c018-45c6-8946-11f4df0f3505.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1280&quot; data-original-width=&quot;960&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgFAdwmrYetnz2l3uWr2erIU05s2bIMq0PAxP5IWj4MnHA0eedwtwx7BMGseKMo1pNnQnou4yZDh_wKbJqDBfzBVUbuGoUnnwRnifgwXsLuIfq2B05UtFdsQXVlWzWq53xSxW6dHroT_D2mdWhtBq054HxHtXte2LjUWegwpnrad_Z1SSFZucwEN5R0v09V/w480-h640/e05c6040-c018-45c6-8946-11f4df0f3505.jpg&quot; width=&quot;480&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgdeVLVTBvnilQ32o-2kBVwyk8Zhek1OhXlOlj5x_cxWYRRwjwu9AUsOMq2jrmvveeKYcQHa4_h1dVjdtPWnsOBgDLYVuyllJZPdeeNha6nlbfuP5wjaxUOeI2W2RNJLnH-C36iDqW5AocltOz1xyxAk_JeNcWz2ZBv_NGHX3yYAX8OIPhYDsskbI4kkEf3/s1024/WhatsApp%20Image%202026-10-03%20at%2022.32.42.jpeg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;768&quot; data-original-width=&quot;1024&quot; height=&quot;480&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgdeVLVTBvnilQ32o-2kBVwyk8Zhek1OhXlOlj5x_cxWYRRwjwu9AUsOMq2jrmvveeKYcQHa4_h1dVjdtPWnsOBgDLYVuyllJZPdeeNha6nlbfuP5wjaxUOeI2W2RNJLnH-C36iDqW5AocltOz1xyxAk_JeNcWz2ZBv_NGHX3yYAX8OIPhYDsskbI4kkEf3/w640-h480/WhatsApp%20Image%202026-10-03%20at%2022.32.42.jpeg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: large; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/9172702437811495455/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_203.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/9172702437811495455'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/9172702437811495455'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_203.html' title='काशी हिन्दू विश्वविद्यालय में  व्याख्यान '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEieodcpFdKqEc9REmLQtivG7b5ZlhE_H7DWCHD4Bu7HGl37jRcIOj0PO1NsXj5GvrZVxyGdMfZGeq_A-nWZHtFKQiUibXAYJ8DbBZbSsmMsdLWHcEedB49DUNqo4IttiiXsDcWPs5KHso5dG4UsITZJ0Q5B41FJoWmX5e757CJq45Nfo5OGkdJyAof2zbRW/s72-w386-h640-c/515011393_10161416907056886_1040200463160075685_n.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-2605240825935069513</id><published>2026-10-29T20:36:18.251+05:30</published><updated>2026-10-29T20:36:18.252+05:30</updated><title type='text'>जे. जे. स्कूल ऑफ आर्ट के कुलप​ति, मित्र प्रो. हिम चटर्जी की संगत </title><content type='html'>&lt;p&gt;&amp;nbsp;मुम्बई में इस बार सर जे. जे. स्कूल ऑफ आर्ट के कुलप​ति, मित्र प्रो. हिम चटर्जी की संगत ने संपन्न किया। उन्होंने सर जमशेदजी जीजीभॉय द्वारा 1857 में स्थापित देश के इस विरल कला—संस्थान के विभिन्न संकायों का संग चल अवलोकन ही नहीं कराया, इससे जुड़े महती ऐतिहासिक—कला संदर्भों से भी अवगत कराया। उनके द्वारा भानु अथैया, गायतोण्डे, हेब्बर, अकबर पदमसी, दादासाहेब फाल्के, राम वी. सुतार आदि के शुरूआती दौर की सिरजी कलाकृतियों के बारे में जानने, उन्हें देखने के सुयोग में ही मन अभी तक रचा—बसा है। एक महती पहल उन्होंने संस्थान में यह की है कि पुराने डीन आवास को उस दौर के मास्टर्स कलाकारों के रेखांकनों की कलादीर्घा में रूपान्तरित किया है। भवन के प्राचीन स्थापत्य सौंदर्य में कलाकृतियों का यह गलियारा मन—भावन है। वह संस्थान में यहीं पेड़ों के झुरमूट—आलोक में एक आर्ट—हब स्थापित कर रहे हैं।&amp;nbsp; मंशा यह है, दुनियाभर के कला—प्रेमी यहां आएं, छात्र—छात्राएं भारत में सिरजी महान कलाकारों की कलाकृतियों से रूबरू हों और इस स्थान को अनुभूत करें। उनसे साथ ​बतियाते ही जे. जे. स्कूल ऑफ आर्ट के विभिन्न संकायों में, वहां के शिक्षकों से और छात्र—छात्राओं से संवाद में समय पंख लगाते उड़ता रहा। अच्छा भी लगा, एक कुलपति अपने संस्थान में सहज यूं भ्रमण करते अपने साथी आचार्यों संग इस तरह बतियाते बहुत कुछ नया करने के लिए उत्सुक है। वहां की कलाओं में रचते—बसते यह सब कर रहा है।&lt;/p&gt;&lt;p&gt;बहरहाल, रुडयार्ड किपलिंग के पिता जॉन लॉकवुड किपलिंग जे.जे. में ही वास्तुकला पढ़ाते थे। उन्होंने ही भारतीय कारीगरी का पश्चिम से समन्वय करते मुम्बई के विक्टोरिया टर्मिनस और दूसरी इमारतों के स्थापत्य सौंदर्य में बढ़त की। जॉन ग्रिफिथ्स भी तो यहीं पढ़ाते थे&amp;nbsp; वही, जिन्होंने मशालों और मोमबत्तियों की रोशनी में अपने छात्रों के साथ वर्षों कड़ी मेहनत कर अजंता की गुफाओं के भित्तिचित्रों के संरक्षण में ही महती योगदान नही दिया बल्कि अजंता के कला—सौंदर्य का विश्वभर में परिचय कराया। देह से लौट आया हूं, पर मन तो अभी सर जे. जे. स्कूल ऑफ आर्ट के गलियारों में ही बसा है...&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjfWJMDUTsBZ62brSwEzEHhcfNDw9lLiokXoWdQZlFlJl6KdI5L3mKBx8kkGZe_THrjbxJR4bkZCC8PkTvQMlOQ7YYaAVZL392saRhMB1-NceBmUD8621tHTECL1QnzM6tGFVKedtrKh3SEsvEWEX5upmOTeeXOKaCJPfQiZLmwbUA6TY1GbiwNZnF3Oy8a/s1448/704bb8e8-f168-4e51-8e99-5609dd85eba6.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1086&quot; data-original-width=&quot;1448&quot; height=&quot;480&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjfWJMDUTsBZ62brSwEzEHhcfNDw9lLiokXoWdQZlFlJl6KdI5L3mKBx8kkGZe_THrjbxJR4bkZCC8PkTvQMlOQ7YYaAVZL392saRhMB1-NceBmUD8621tHTECL1QnzM6tGFVKedtrKh3SEsvEWEX5upmOTeeXOKaCJPfQiZLmwbUA6TY1GbiwNZnF3Oy8a/w640-h480/704bb8e8-f168-4e51-8e99-5609dd85eba6.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEizjK3npljNQl4-7zK_LRy9dU1AF6b7Wn73T7gKbD5geCjuRn8oK6537rTaXGRfvIIARYRpBoSsWFnqcLUbKOpKLwN7DbijmAMxFfwgx3LF2mgpVeqby1IM2UXlqmmBdNXkZWN3u3r5UfeOp5XhQhx5LHFsJfP8CG3g7U39Cm_A9q79_UADuxfid4N7hvSk/s1600/909705ca-0d6f-47f9-ac15-d88517df3701.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1200&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;480&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEizjK3npljNQl4-7zK_LRy9dU1AF6b7Wn73T7gKbD5geCjuRn8oK6537rTaXGRfvIIARYRpBoSsWFnqcLUbKOpKLwN7DbijmAMxFfwgx3LF2mgpVeqby1IM2UXlqmmBdNXkZWN3u3r5UfeOp5XhQhx5LHFsJfP8CG3g7U39Cm_A9q79_UADuxfid4N7hvSk/w640-h480/909705ca-0d6f-47f9-ac15-d88517df3701.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjYRYbQESRRjFl-I3bD03V10gAuRAqKDj4JcMBdB-VH9PTpqAb7t4ulH_KJQCvdtEpl9yOuGr7zUI1_jbmwrYMkRNmxBwLu2sAng-Zld58H7AcmVbYc6fzfTOanXOGoPLcb582HOt0vZVWRks4G_4lk-i9uID9FAaUSe4E53z_v-HDQsjcL0COw3Tw-nfPo/s1600/26a155ae-da5e-46ad-b6ca-4568b7ba5e0f.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1600&quot; data-original-width=&quot;1200&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjYRYbQESRRjFl-I3bD03V10gAuRAqKDj4JcMBdB-VH9PTpqAb7t4ulH_KJQCvdtEpl9yOuGr7zUI1_jbmwrYMkRNmxBwLu2sAng-Zld58H7AcmVbYc6fzfTOanXOGoPLcb582HOt0vZVWRks4G_4lk-i9uID9FAaUSe4E53z_v-HDQsjcL0COw3Tw-nfPo/w480-h640/26a155ae-da5e-46ad-b6ca-4568b7ba5e0f.jpg&quot; width=&quot;480&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj454UqNUtttQ4t_u699rBUzZntNYj0C-kd2FiRTUJTYnzVxLaB7HT5p81P4JxTuiy8gEF4ARnkkFbSZWt0VPibZlxMoxzLbtfg3dJHVr4wvZlzA-1dqtgI4cc8Y78bS9TX1_7JCnwThkAuzw6DdX2ZPeawr_JWfEyDL-af_Y_NoT00GIQrrDPgIJQizjo2/s1600/36aa7233-e259-45b5-860e-560b983d1677.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1200&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;480&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj454UqNUtttQ4t_u699rBUzZntNYj0C-kd2FiRTUJTYnzVxLaB7HT5p81P4JxTuiy8gEF4ARnkkFbSZWt0VPibZlxMoxzLbtfg3dJHVr4wvZlzA-1dqtgI4cc8Y78bS9TX1_7JCnwThkAuzw6DdX2ZPeawr_JWfEyDL-af_Y_NoT00GIQrrDPgIJQizjo2/w640-h480/36aa7233-e259-45b5-860e-560b983d1677.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgdX_q4LhaXtkaASHwmbcA77Y5CtvaReLtHZQHu-wffk3sE1PsnM8brGs2PcjNKUYfu2IwT2jpaeATVXcItQjZEwzfP26cZYCRt7n6nfj3HbyJTK2aqlQVwetHy1lJbew0Jxj_rUuf3cUyvv6a1rswTe5D4BCDGwSGcxjZke6CN_Z0h8dyjWARQVU93f5Jp/s1600/39ac95d2-cf91-4485-aa6c-57125b7480d0.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1600&quot; data-original-width=&quot;1200&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgdX_q4LhaXtkaASHwmbcA77Y5CtvaReLtHZQHu-wffk3sE1PsnM8brGs2PcjNKUYfu2IwT2jpaeATVXcItQjZEwzfP26cZYCRt7n6nfj3HbyJTK2aqlQVwetHy1lJbew0Jxj_rUuf3cUyvv6a1rswTe5D4BCDGwSGcxjZke6CN_Z0h8dyjWARQVU93f5Jp/w480-h640/39ac95d2-cf91-4485-aa6c-57125b7480d0.jpg&quot; width=&quot;480&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjdZwlfItdhQ_RFwWweLmosmh5ApQlu5U9wvmzskRtff9jnD-TleRfs4zh3kLNlacUnJcHZm3ZQSkPMQNCLShp1TphdZAijyo9UcbHNcAGV67EBXmJXxgML6asT2_7QnVHfYAz5F6RteMNpg_CkjDS3Vt8K6FNn6MGEEO0At8yA2omLYCgy20LCSbaE2Nmj/s1600/55b60a81-2d19-42c1-8380-a7f0feb935c0.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1600&quot; data-original-width=&quot;1200&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjdZwlfItdhQ_RFwWweLmosmh5ApQlu5U9wvmzskRtff9jnD-TleRfs4zh3kLNlacUnJcHZm3ZQSkPMQNCLShp1TphdZAijyo9UcbHNcAGV67EBXmJXxgML6asT2_7QnVHfYAz5F6RteMNpg_CkjDS3Vt8K6FNn6MGEEO0At8yA2omLYCgy20LCSbaE2Nmj/w480-h640/55b60a81-2d19-42c1-8380-a7f0feb935c0.jpg&quot; width=&quot;480&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjb5Sc4rxCmZ9zLHRMnFuwn5Ei0H00uwqeZOvQYnQKyZ0GxuoTaiTubyACPllPFqM6YzXsPPFqZ3OL6srgTtBiHhPZzHacKeFrduep3zgk3kJHoQk6qqMkv1FHE3YagkZdTHNlSVhoUbILQbjULSSpwwunZlxVDL5Jnz4haP_n4KNmD85ENYeUHNEs9KLWX/s1600/79345b08-7630-4456-9683-4564fded9e6e.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1200&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;480&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjb5Sc4rxCmZ9zLHRMnFuwn5Ei0H00uwqeZOvQYnQKyZ0GxuoTaiTubyACPllPFqM6YzXsPPFqZ3OL6srgTtBiHhPZzHacKeFrduep3zgk3kJHoQk6qqMkv1FHE3YagkZdTHNlSVhoUbILQbjULSSpwwunZlxVDL5Jnz4haP_n4KNmD85ENYeUHNEs9KLWX/w640-h480/79345b08-7630-4456-9683-4564fded9e6e.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/2605240825935069513/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_497.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2605240825935069513'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2605240825935069513'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_497.html' title='जे. जे. स्कूल ऑफ आर्ट के कुलप​ति, मित्र प्रो. हिम चटर्जी की संगत '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjfWJMDUTsBZ62brSwEzEHhcfNDw9lLiokXoWdQZlFlJl6KdI5L3mKBx8kkGZe_THrjbxJR4bkZCC8PkTvQMlOQ7YYaAVZL392saRhMB1-NceBmUD8621tHTECL1QnzM6tGFVKedtrKh3SEsvEWEX5upmOTeeXOKaCJPfQiZLmwbUA6TY1GbiwNZnF3Oy8a/s72-w640-h480-c/704bb8e8-f168-4e51-8e99-5609dd85eba6.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-5975856359874689279</id><published>2026-10-29T20:30:40.707+05:30</published><updated>2026-10-29T20:30:40.707+05:30</updated><title type='text'>मुम्बई के रवींद्र नाट्य मंदिर में व्याख्यान</title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;मुम्बई के रवींद्र नाट्य मंदिर में &#39;वंदे मातरम्&#39; के आलोक में व्याख्यान देने जाना हुआ।...अपने कहे में मास्टर कृष्णराव को स्मरण किया। मास्टर कृष्णराव भारतीय शास्त्रीय संगीत के ही मर्मज्ञ विद्वान नहीं थे बल्कि &#39;वंदे मातरम्&#39; को समूहगान के रूप में स्थापति उन्होंने ही किया। उनके प्रयासों से ही अंतत: यह राष्ट्रगीत बना-&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjfLprnkihFZleEuKqJV6AUybF-cbK3oduybevtvUlvLxc252JqjUA4qPesEmiHRie-7jFk8d5VzBRl0pmHW_NPA4QB3sYxl4wcxG9A4_5TZaPhwuX62Qk6VaAKsFNEXvksezOo9MNvxFakr4niHtTDt1mwn7mvXyrMp30R5H6WLC-W3OmyGCMndzvwLMxf/s1116/mumbai.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1116&quot; data-original-width=&quot;1047&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjfLprnkihFZleEuKqJV6AUybF-cbK3oduybevtvUlvLxc252JqjUA4qPesEmiHRie-7jFk8d5VzBRl0pmHW_NPA4QB3sYxl4wcxG9A4_5TZaPhwuX62Qk6VaAKsFNEXvksezOo9MNvxFakr4niHtTDt1mwn7mvXyrMp30R5H6WLC-W3OmyGCMndzvwLMxf/w600-h640/mumbai.jpg&quot; width=&quot;600&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi5jjUa_xCeBh5hXVPNZPJCdJ9nhpI0coGc-wCV6v-hlhEqxDHzYNDUP1zRvDOixce5v1W90QbxXgj5YbbTSY7XAQqnB4rN1eAHYkneFZnrlquEnlGfsRWJCTXDQOJn4fb6SRHWdhlc0Ql_y4dtq0oYFLJUvTKCqyoh6iuj921NZgs7gn46U3dAekAnguYg/s1600/Mumbai%20with%20Patil.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi5jjUa_xCeBh5hXVPNZPJCdJ9nhpI0coGc-wCV6v-hlhEqxDHzYNDUP1zRvDOixce5v1W90QbxXgj5YbbTSY7XAQqnB4rN1eAHYkneFZnrlquEnlGfsRWJCTXDQOJn4fb6SRHWdhlc0Ql_y4dtq0oYFLJUvTKCqyoh6iuj921NZgs7gn46U3dAekAnguYg/w640-h426/Mumbai%20with%20Patil.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/5975856359874689279/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_29.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/5975856359874689279'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/5975856359874689279'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_29.html' title='मुम्बई के रवींद्र नाट्य मंदिर में व्याख्यान'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjfLprnkihFZleEuKqJV6AUybF-cbK3oduybevtvUlvLxc252JqjUA4qPesEmiHRie-7jFk8d5VzBRl0pmHW_NPA4QB3sYxl4wcxG9A4_5TZaPhwuX62Qk6VaAKsFNEXvksezOo9MNvxFakr4niHtTDt1mwn7mvXyrMp30R5H6WLC-W3OmyGCMndzvwLMxf/s72-w600-h640-c/mumbai.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-2715477854157215666</id><published>2026-10-26T22:18:32.165+05:30</published><updated>2026-10-26T22:18:32.166+05:30</updated><title type='text'>स्मृतिशेष : जोगेन चौधरी (25.10.2026) विचार का नहीं, दृश्यों का विचार—रूपान्तरण </title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;जोगेन चौधरी का निधन पारंपरिक कलाकृतियों में निहित दृश्यों की आधुनिकी रचने वाले एक उम्दा भारतीय कलाकार से त्रहमारा बिछोह है। कुछ बरस पहले कोलकता में देश के मशहूर कलाकार युसूफ की कलाकृतियों की एक प्रदर्शनी हुई थी, तभी उनसे प्रयाग शुक्ल जी ने भेंट कराई थी। बहुत अधिक नहीं, पर थोड़े से संवाद में ही उनको जानने—समझने का प्रयास किया था। पर, उनकी कलाकृतियों से आरंभ से ही एक संवाद होता रहा है। मुझे उनका कला—संसार इसलिए भी सुहाता रहा है कि वहां पर पश्चिम की बजाय भारतीय आधुनिकी सदा पाई। प्राय: यह होता है कि हम पश्चिम को मानक बनाते हुए उन्हीं विषयों और अमूर्त को अपना बनाने का प्रयास करने लगते हैं। जोगन चौधरी की कला में एब्स्ट्रेक्ट पश्चिम का था परन्तु दृष्टि सदा भारतीय रही। भारतीय विषय—वस्तुओं, मिथकों, लोक से जुड़ी संवेदनाओं को ही उन्होंने अपनी कलाकृतियो में स्वर दिया। चित्रों में अमूर्तन का आभास परन्तु दृश्यों की सुगंध वह घोलते थे। रेखाओं में निहित उनकी अपनी लय इसे कला में अलंकृत करती है। जोगेन चौधरी की कलाकृतियों की बड़ी विशेषता है, मानव मन की थाह। जो कुछ दिख रहा है, वही नहीं उन्होंने दृश्य के पार घटित संवेदना को भी अपने चित्रों में रंग—रेखाओं से निरंतर जीया। यह भी लगता है, जोगेन चौधरी की कला विचार का नहीं, दृश्यों का विचार—रूपान्तरण है। गौर करेंगे तो यह भी पाएंगे, दैनिन्दिनी जीवन से जुड़े प्रसंगों पर एक खास तरह का ह्यूमर और सटायर उनके चित्रों में हैं--&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;&lt;table align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhP_eAa9hwxgKPy3HAqDkLxAvgWZpb-kb7iqnc6SzmuWOqXNCuEhQ4g9Yqskvush_t5FfAHpJ2cINin0nBPQP3UM6U8KOg3V6fYgbRLWu2sCDEcrfhGR4BECREfAV111FKKmNddDQpUJmQN_IHJw7NBMzG4YIuztar8J6lsxsKKaOV_zi1klxIay3M-SZtk/s1235/Patrika%20Jogen%2026-10-2026.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1235&quot; data-original-width=&quot;1045&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhP_eAa9hwxgKPy3HAqDkLxAvgWZpb-kb7iqnc6SzmuWOqXNCuEhQ4g9Yqskvush_t5FfAHpJ2cINin0nBPQP3UM6U8KOg3V6fYgbRLWu2sCDEcrfhGR4BECREfAV111FKKmNddDQpUJmQN_IHJw7NBMzG4YIuztar8J6lsxsKKaOV_zi1klxIay3M-SZtk/w542-h640/Patrika%20Jogen%2026-10-2026.jpg&quot; width=&quot;542&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;राजस्थान पत्रिका, 26 अक्टूबर 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/2715477854157215666/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/25102026.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2715477854157215666'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2715477854157215666'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/25102026.html' title='स्मृतिशेष : जोगेन चौधरी (25.10.2026) विचार का नहीं, दृश्यों का विचार—रूपान्तरण '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhP_eAa9hwxgKPy3HAqDkLxAvgWZpb-kb7iqnc6SzmuWOqXNCuEhQ4g9Yqskvush_t5FfAHpJ2cINin0nBPQP3UM6U8KOg3V6fYgbRLWu2sCDEcrfhGR4BECREfAV111FKKmNddDQpUJmQN_IHJw7NBMzG4YIuztar8J6lsxsKKaOV_zi1klxIay3M-SZtk/s72-w542-h640-c/Patrika%20Jogen%2026-10-2026.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-8879493877334006643</id><published>2026-10-17T08:57:23.139+05:30</published><updated>2026-10-17T08:57:23.139+05:30</updated><title type='text'>कलाओं में निहित दार्शनिक दृष्टि से जुड़ा पर्व</title><content type='html'>&lt;p align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: center; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;float: right;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhIvwWLAYslECIO8CrpYcc35_zc0D6wUAHjyuWKe-566x5_bBi4BVZqv_QaULiz7qNYZ5SqF8GwWSKHwcRVckjIqw9tzFCuEuW0UFRpFDEu_BBlaBqM71E3I_AeJMhZ02s4ghyphenhyphenDSGmr-5gSaYOR4X-vsw88O3RtDyBlzyFtWsiw_3MCBNU26YUco0n5CvKZ/s1057/patrika%20nvratri.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; margin-bottom: 1em; margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1057&quot; data-original-width=&quot;395&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhIvwWLAYslECIO8CrpYcc35_zc0D6wUAHjyuWKe-566x5_bBi4BVZqv_QaULiz7qNYZ5SqF8GwWSKHwcRVckjIqw9tzFCuEuW0UFRpFDEu_BBlaBqM71E3I_AeJMhZ02s4ghyphenhyphenDSGmr-5gSaYOR4X-vsw88O3RtDyBlzyFtWsiw_3MCBNU26YUco0n5CvKZ/s1600/patrika%20nvratri.jpg&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;पत्रिका, 19 सितम्बर 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;भारतीय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कलाएं और पर्व सृजन के साथ विसर्जन
की गहन दार्शनिक व्यंजना है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दुर्गा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पूजा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;माँ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दुर्गा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;सुंदर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शृंगारित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रतिमाओं के ध्यान&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ज्ञान से जुड़ा। कलाकार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;देवी को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &#39;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चक्षु&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&#39; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दुर्गा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पूजा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लिए&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;माँ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पूरी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मूर्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पहले&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रंग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जाती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लेकिन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आँखें&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कोरी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;छोड़ी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जाती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बंगाली&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मूर्तिकला&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;परंपरा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &#39;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चक्षु&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&#39;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भोर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उजास&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कलाकार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ध्यानस्थ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;स्मरण&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मंत्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रार्थना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;होती है&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दिव्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पूरे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ब्रह्मांड&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;देखती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रतिमा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;स्थापित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हो।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&#39;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चक्षु&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&#39; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;देना।
इसी से प्रतिमा जीवंत होती है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पितृ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पक्ष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अंतिम&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दिन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मातृ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पक्ष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शुरुआत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;सिरजी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रतिमाओं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गौर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करें&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;,
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;माँ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आँखों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करुणा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वात्सल्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;क्रोध&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तीनों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मिलेंगे।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दुर्गा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आराधना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;असल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चैत्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नवरात्रि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पहले&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वासंती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पूजा&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विधान&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;खगोलीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जब&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पृथ्वी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;धुरी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सूर्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्थिति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बदलाव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दिन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रात&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लगभग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बराबर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ब्रह्मांड&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सकारात्मक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ऊर्जा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रवाह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सबसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अधिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पाने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दुर्गा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आराधना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पौराणिक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मान्यताओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवताओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उत्तरायण&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दक्षिणायन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शरद&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ऋतु&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवताओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विश्राम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भगवान&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;श्रीराम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;द्वारा शक्ति पूजा के बाद शारदीय नवरात्र
का भी महत्व हो गया। यही वह समय था जब राम&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रावण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;युद्ध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुआ।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;युद्ध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रावण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रक्षा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्वयं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;महाशक्ति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;थीं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विभीषण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ब्रह्मा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तब&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;श्रीराम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आराधना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के लिए कहा। पर,&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पूजा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अकाल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बोधन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;किया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;असमय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आह्वान।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उन्होंने&lt;/span&gt;
108 &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नीलकमल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अर्पित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संकल्प&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;माँ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;परीक्षा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लेने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कमल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;छुपा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राम&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;व्यथित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;औचक&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;याद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बचपन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt;
&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कमल&lt;/span&gt; —&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लोचन&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कहा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संकल्प&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पूरा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आँख&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को अर्पित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उद्यत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रकट&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पकड़&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लेती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विजय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आशीर्वाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नौ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दिनों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शक्ति&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उपासना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दसवें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दिन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विजयादशमी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;फिर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भगवान&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;श्रीराम&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रावण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मूल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वाल्मीकि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रामायण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शक्ति&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पूजा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उल्लेख&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बांग्ला&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; 15&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शताब्दी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रचित&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;श्रीराम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पाञ्चाली&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रसंग&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;महाकवि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कृत्तिवास&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ओझा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कालिका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पुराण&lt;/span&gt;&#39;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बृहद्धर्म&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पुराण&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जैसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उप&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पुराणों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रेरणा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लेते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;असमय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जागरण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मार्मिक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रसंग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बंगाल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पूजा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इतिहास&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हालांकि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पुराना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कृत्तिवास&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रामायण&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसके&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्वरूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;क्रांतिकारी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बदलाव&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वसंत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ऋतु&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जगह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शारदीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नवरात्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मुख्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;त्योहार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;गया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जमींदारों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बंद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;महलों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निकलकर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दुर्गा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पूजा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर्व&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सार्वजनिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हो पूरे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राष्ट्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उत्सव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बन
गया। &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शारदीय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नवरात्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आराधना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर्व&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संस्कृति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कलाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सूक्ष्म&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जिसमें&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सृजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;साथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विसर्जन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जुड़ा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नौ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दिन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दुर्गा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पूजा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;माँ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सुंदर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्वरूप&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ध्यान&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मग्न&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उठता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नौ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दिन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं
और&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;क्षण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जब&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सुंदर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्वरूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विसर्जित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सृजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विसर्जन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चक्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रकृति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जीवन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सत्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;धारण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उसका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विसर्जन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कहें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बिछोह&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दिव्यता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अनंत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विलीन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;माँ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कलाकारों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;द्वारा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सिरजा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुआ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भौतिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भले&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विसर्जित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाए&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शक्ति&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रदत्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आध्यात्मिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ऊर्जा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सदैव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हमारे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भीतर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जीवंत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रहती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जीवन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर्व&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कलाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उजास&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p align=&quot;right&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: right; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;drrajeshkumarvyas@gmail.com
&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/8879493877334006643/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_585.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/8879493877334006643'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/8879493877334006643'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_585.html' title='कलाओं में निहित दार्शनिक दृष्टि से जुड़ा पर्व'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhIvwWLAYslECIO8CrpYcc35_zc0D6wUAHjyuWKe-566x5_bBi4BVZqv_QaULiz7qNYZ5SqF8GwWSKHwcRVckjIqw9tzFCuEuW0UFRpFDEu_BBlaBqM71E3I_AeJMhZ02s4ghyphenhyphenDSGmr-5gSaYOR4X-vsw88O3RtDyBlzyFtWsiw_3MCBNU26YUco0n5CvKZ/s72-c/patrika%20nvratri.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-2776110615330926549</id><published>2026-10-17T08:55:24.858+05:30</published><updated>2026-10-17T08:55:24.858+05:30</updated><title type='text'>संस्कृति की संधान भारतीय दृष्टि</title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;float: right;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhG5Scdt237TrFtDYi21vK5I_TkbtF4cZyjHgVflHyolccMFSKA0SUCpQ9eXE9N_jnllV29ajaqLfvWW9yAGbQVefhI22FIi9988WgF2u7MhVg-JNa7Eg9C7shvuLoWVW7UMGRsY-BUogb6ej49jFqGpMC3taLN9ah27djmtezPWgYhJmKCRB2IEVMTkBaV/s1280/vasudev%20ji.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; margin-bottom: 1em; margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1280&quot; data-original-width=&quot;430&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhG5Scdt237TrFtDYi21vK5I_TkbtF4cZyjHgVflHyolccMFSKA0SUCpQ9eXE9N_jnllV29ajaqLfvWW9yAGbQVefhI22FIi9988WgF2u7MhVg-JNa7Eg9C7shvuLoWVW7UMGRsY-BUogb6ej49jFqGpMC3taLN9ah27djmtezPWgYhJmKCRB2IEVMTkBaV/s1600/vasudev%20ji.jpg&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;पत्रिका, 19 सितम्बर 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;कलाओं की हमारी दृष्टि पर पश्चिम की छाया इतनी घनी है कि हम कलाओं के हमारे चिंतक, मर्मज्ञों की ओर प्राय: झांक ही नहीं पाते हैं। वासुदेव शरण अग्रवाल ऐसे ही व्यक्तित्व रहे हैं। लेखक, आलोचक मित्र प्रो. प्रभाकर सिंह ने इस आलोक में इधर महती पहल की है। काशी हिन्दू विश्वविद्यालय में वासुदेवजी के कला, इतिहास और जनपदीयता से जुड़े विरल कार्य को केन्द्र में रखकर अक्टूबर के प्रथम सप्ताह में अन्तरराष्ट्रीय संगोष्ठी का आयोजन किया है। उन्होंने इसमें बोलने की नूंत दी तो वासुदेव शरण अग्रवाल जी के कला—संस्कृति चिंतन ने मन को जैसे मथा। वासुदेव जी का शास्त्रीय कलाओं पर अध्ययन जितना गहरा है, लोक कलाओं पर उससे और भी कहीं अधिक है। लोक के चमत्कारी और अलौकिक अध्ययन की बजाय उसके बहुमुखी परिवेश को समझने की दृष्टि उन्होंने ही पहले पहल हमें दी। उनका लिखा इसलिए भी सुहाता है कि वहां ओझल हुए भारतीय संस्कृति से जुड़े ग्रंथो का विरल भाष्य है, मार्मिक टीकाएं है उनका गहन अन्वेषण है और हां, पुरातत्व—अनुसंधान का भी &#39;भावन&#39; है। भावन माने वह जो मन को भाए। चिंतन और मनन के साथ जिसमें गवेषणा समाई हो।&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;वासुदेव शरण अग्रवाल ने 1931 में मथुरा संग्रहालय के अध्यक्ष बने। उन्होंने इस संग्रहालय में मौजूद ऐतिहासिक मूर्तियों और कलाकृतियों के वैज्ञानिक वर्गीकरण के डॉ. जे. पी. एच. फोगल के किए काम को आगे बढ़ाया और मथुरा मूर्तिकला से जुड़े अनछुए तथ्यों से विश्वभर का साक्षात कराया। ..अंग्रेजी साम्राज्य ने विदा लेते लेते भारतीय कलाओं की एक विराट प्रदर्शनी लन्दन में की थी। इसमें भारतीय संग्रहालयों से चुनी हुई वस्तुएं आई थी। रियासतों से चीजें उधार मिली और स्वयं इंग्लैंड के विश्वविख्यात संग्रहों के भारतीय कला रत्न उपलब्ध थे। जब कला प्रदर्शनी समाप्त हुई तो सारी सामग्री लौट कर भारत आई। राष्ट्रपति भवन के दरबार हाल में उसकी एक प्रदर्शनी हुई। वासुदेव शरण अग्रवाल के प्रयासों से ही सारी संग्रहित वस्तुएं राष्ट्रीय संग्रहालय में ही फिर रह गई। ..&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/2776110615330926549/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_17.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2776110615330926549'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2776110615330926549'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/10/blog-post_17.html' title='संस्कृति की संधान भारतीय दृष्टि'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhG5Scdt237TrFtDYi21vK5I_TkbtF4cZyjHgVflHyolccMFSKA0SUCpQ9eXE9N_jnllV29ajaqLfvWW9yAGbQVefhI22FIi9988WgF2u7MhVg-JNa7Eg9C7shvuLoWVW7UMGRsY-BUogb6ej49jFqGpMC3taLN9ah27djmtezPWgYhJmKCRB2IEVMTkBaV/s72-c/vasudev%20ji.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-1801078458352435283</id><published>2026-09-15T08:44:54.471+05:30</published><updated>2026-09-15T08:44:54.471+05:30</updated><title type='text'>आनंद कैन्टिश कुमारस्वामी </title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;भारतीय कलाओं को विश्वभर में उसकी वास्तविक महिमा के साथ उजागर करने का विरल कार्य किसी ने किया तो वह आनंद कैन्टिश कुमारस्वामी थे। अपनी लिखी ‘बगवियर ऑफ लिटरेसी’ (शिक्षा का हव्वा) पुस्तक में उन्होंने कहा भी है कि पाश्चात्य शिक्षा ने भारतीय शिक्षित समाज में भारतीय कला और संस्कृति के प्रति अवहेलना और उदासीनता का भाव पैदा किया है। उन्होंने स्थापित किया कि भारतीय कलाकृतियों में मूर्तिकारों, चित्रकारों ने प्रत्यक्ष में जो दिखता है, वही नहीं सिरजा है बल्कि उसके निहितार्थ भाव-भंगिमाओं में आकाश रचा है...।&quot;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;table align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgVfej_oJp0VtDboSJ2anrqe5fjuajYJhjRQTISXHebaiOJYD6pn5gtSu60_mV7hxTu5I20JXb-u8wla5uaGAK_Yyd_UzyjB-7kUJbzXIIy5n2N0vHQ5kHUnPMhr1D6LVtpW1uzgd1py0P_Vqfg-sAzi6LUtEG4kNaE3piDzEZXmykCsQO5HPF0CMTxTVkO/s1551/13%20SEP%202026%20Amar%20Ujala%20Anandkumar%20Swami.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1551&quot; data-original-width=&quot;1212&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgVfej_oJp0VtDboSJ2anrqe5fjuajYJhjRQTISXHebaiOJYD6pn5gtSu60_mV7hxTu5I20JXb-u8wla5uaGAK_Yyd_UzyjB-7kUJbzXIIy5n2N0vHQ5kHUnPMhr1D6LVtpW1uzgd1py0P_Vqfg-sAzi6LUtEG4kNaE3piDzEZXmykCsQO5HPF0CMTxTVkO/w500-h640/13%20SEP%202026%20Amar%20Ujala%20Anandkumar%20Swami.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 14px; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;अमर उजाला, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #080809; font-family: Segoe UI Historic, Segoe UI, Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 14px; white-space-collapse: preserve;&quot;&gt;13 सितम्बर 2026&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 14px; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 14px; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 14px; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/1801078458352435283/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/09/blog-post_15.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/1801078458352435283'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/1801078458352435283'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/09/blog-post_15.html' title='आनंद कैन्टिश कुमारस्वामी '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgVfej_oJp0VtDboSJ2anrqe5fjuajYJhjRQTISXHebaiOJYD6pn5gtSu60_mV7hxTu5I20JXb-u8wla5uaGAK_Yyd_UzyjB-7kUJbzXIIy5n2N0vHQ5kHUnPMhr1D6LVtpW1uzgd1py0P_Vqfg-sAzi6LUtEG4kNaE3piDzEZXmykCsQO5HPF0CMTxTVkO/s72-w500-h640-c/13%20SEP%202026%20Amar%20Ujala%20Anandkumar%20Swami.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-584143824313510117</id><published>2026-09-06T10:33:55.186+05:30</published><updated>2026-09-06T10:33:55.186+05:30</updated><title type='text'>नाट्यशास्त्र&#39; पर एकाग्र ग्रंथ की समीक्षा </title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&#39;नाट्यशास्त्र&#39; पर एकाग्र संपादित ग्रंथ की समीक्षा प्रिय दशरथ कुमार सोलंकी जी ने की है। आभार! इस ग्रंथ का संपादन बड़ी चुनौती थी। नाट्यशास्त्र पर इतना कुछ पहले से है, फिर नया क्या? कृतज्ञ हूं, मेरे आग्रह पर मर्मज्ञ विद्वानों ने इसमें नाट्यशास्त्र के बहुविध आयामों, अनछूए पहलुओं पर लिखा है। &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;इसी से बहुत सी सामग्री  नाट्यशास्त्र विमर्श—आलोक में संजो सका। संस्कृति मंत्रालय, भारत सरकार के उत्तर क्षेत्र सांस्कृतिक केन्द्र, पटियाला ने इसे प्रकाशित किया है। तत्कालीन निदेशक  फुरकान खान जी को इसका श्रेय जाता है...&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;table align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVcUdLhl7WzTBhNotB-YAm2FBi4RBSB7ew5AHXGc7lGSGt5Bf5MZqk_gTlFnQsLPQ1LbKvHB_nzOcq4UL927NYXQE5BmPbIv_GHGNK7s6ta-0HEBH8bPHQqlnGajAsWdrYKv7fck4T08YGll8oVIReROfH4MC_4Q4jhx6rwzGMmebfPB9Q9ZHUwijw5rMK/s3482/Panhm%20Ved.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1140&quot; data-original-width=&quot;3482&quot; height=&quot;210&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVcUdLhl7WzTBhNotB-YAm2FBi4RBSB7ew5AHXGc7lGSGt5Bf5MZqk_gTlFnQsLPQ1LbKvHB_nzOcq4UL927NYXQE5BmPbIv_GHGNK7s6ta-0HEBH8bPHQqlnGajAsWdrYKv7fck4T08YGll8oVIReROfH4MC_4Q4jhx6rwzGMmebfPB9Q9ZHUwijw5rMK/w640-h210/Panhm%20Ved.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;पत्रिका, रविवारीय-6 सितम्बर 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/584143824313510117/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/09/blog-post_06.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/584143824313510117'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/584143824313510117'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/09/blog-post_06.html' title='नाट्यशास्त्र&#39; पर एकाग्र ग्रंथ की समीक्षा '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVcUdLhl7WzTBhNotB-YAm2FBi4RBSB7ew5AHXGc7lGSGt5Bf5MZqk_gTlFnQsLPQ1LbKvHB_nzOcq4UL927NYXQE5BmPbIv_GHGNK7s6ta-0HEBH8bPHQqlnGajAsWdrYKv7fck4T08YGll8oVIReROfH4MC_4Q4jhx6rwzGMmebfPB9Q9ZHUwijw5rMK/s72-w640-h210-c/Panhm%20Ved.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-2710731611097089700</id><published>2026-09-06T10:28:59.523+05:30</published><updated>2026-09-06T10:28:59.523+05:30</updated><title type='text'>&quot;कला तत्व&quot; देता है निराकार को साकार रूप</title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align: right;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space-collapse: preserve;&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;float: right;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhX9tfcdjTM78buWdGGmwzd2beMFLfDp7g2CPDf23k7b0x-5krvmZp_kLXNHHhYA-BHJd-CGG9F0cM-KrR5IsAoVlQWkcyMaPqX0FRBtKNYO1_XXCuI9u92UZ_-Z-KHvf9k67gsd8EQtIRpzm91gEg9cTVPDBxh67N1rKtx6lLNIGWlRnMog9MoFysX193t/s2669/patrika%20brhamand.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; margin-bottom: 1em; margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2669&quot; data-original-width=&quot;928&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhX9tfcdjTM78buWdGGmwzd2beMFLfDp7g2CPDf23k7b0x-5krvmZp_kLXNHHhYA-BHJd-CGG9F0cM-KrR5IsAoVlQWkcyMaPqX0FRBtKNYO1_XXCuI9u92UZ_-Z-KHvf9k67gsd8EQtIRpzm91gEg9cTVPDBxh67N1rKtx6lLNIGWlRnMog9MoFysX193t/w222-h640/patrika%20brhamand.jpg&quot; width=&quot;222&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;पत्रिका, 29 अगस्त 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;आचार्य क्षेमराज का एक बहुत महत्वपूर्ण ग्रंथ है, &#39;शिव सूत्र विमर्शिनी&#39;।&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;शिवसूत्रों की यह महत्वपूर्ण टीका है। आचार्य क्षेमराज अभिनवगुप्त के शिष्य थे। &lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;मुझे लगता है, भारतीय कलाओं की अंतर्दृष्टि का सार बहुत से स्तरों पर &#39;शिव सूत्र विमर्शिनी&#39; में है। इसमें &#39;कला&#39; तत्व के आध्यात्मिक संदर्भ मन को मथते हैं। आचार्य क्षेमराज लिखते हैं, “कला तत्व” ही निराकार को साकार रूप देने या किसी वस्तु को एक विशेष आकार-प्रकार प्रदान करने का आधार बनते है। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;...आनंद कुमार स्वामी भारत के नहीं थे। उनकी माता  एलिजाबेथ क्ले इंगलैण्ड की थी, पिता मुथु कुमारस्वामी श्रीलंका के थे। वह स्वयं सीलोन में खनिज निदेशक थे। उत्खनन के दौरान श्रीलंका में उन्होंने जब खुदाई में नटराज की, शंख, चक्र, गदा और पद्म सुशोभित विष्णु और ऐसे ही दूसरे देवी—देवताओं की मूर्तियां देखी तो उन्हें अचरज हुआ। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;उन्होंने इनके अध्ययन के लिए संस्कृत, पाली आदि भाषाओं का अध्ययन किया। यह वह समय था जब पश्चिम में हमारे देवी-देवताओं की कई हाथों और चेहरों वाली मूर्तियों, चित्रों को देखकर मजाक उड़ाया जाता था। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;आनंद कुमार स्वामी ने दुनिया को समझाया कि भारतीय कला बाहरी दुनिया की हूबहू नकल नहीं, बल्कि आध्यात्मिकता, भाव और आंतरिक सत्य को व्यक्त करने की महत्वपूर्ण दृष्टि है। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&#39;द डांस ऑफ शिवा&#39; में आनंद कुमार स्वामी लिखते हैं, शिव का नृत्य केवल एक कलात्मक सौंदर्य नहीं है। भौतिक जगत और चेतना की अनंत गतिशीलता का प्रकट रूप है। यह मूलतः प्रकृति, पदार्थ और प्रकृति के अंतर्संबंध को दर्शाता है। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;आनंद कुमार स्वामी के बाद स्टेला क्रैमरिश ने एलोरा की गुफाओं में स्थित भगवान शिव की प्रतिमाओं का गहराई से विश्लेषण किया और लिखा कि शिव की उकेरी गुफा—प्रतिमाएं केवल पत्थर की मूर्तियां नहीं हैं, बल्कि वे कला के माध्यम से सृष्टि के निर्माण, संरक्षण और विनाश  चक्र का रूपायन है। ..&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/2710731611097089700/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/09/blog-post.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2710731611097089700'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2710731611097089700'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/09/blog-post.html' title='&quot;कला तत्व&quot; देता है निराकार को साकार रूप'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhX9tfcdjTM78buWdGGmwzd2beMFLfDp7g2CPDf23k7b0x-5krvmZp_kLXNHHhYA-BHJd-CGG9F0cM-KrR5IsAoVlQWkcyMaPqX0FRBtKNYO1_XXCuI9u92UZ_-Z-KHvf9k67gsd8EQtIRpzm91gEg9cTVPDBxh67N1rKtx6lLNIGWlRnMog9MoFysX193t/s72-w222-h640-c/patrika%20brhamand.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-2212220588554408535</id><published>2026-08-17T09:44:35.311+05:30</published><updated>2026-08-17T09:44:35.311+05:30</updated><title type='text'>विष्णु दिगंबर पलुस्कर जी </title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&amp;nbsp;विष्णु दिगंबर पलुस्कर जी पर आज &#39;जागरण&#39; में...&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi42oY8y8inAl-8gH5ftO2uEY5UDzzLBXX45h4UIEkW66d8Lrla-csxKKeqScBlI64fpZmKtNuWvkIPdDQVG7t7gl0CglOw1BZYv4YNwrpa-INOnE7hJ4HuMxl0z8toguobU7r3qT0KGqzUnoSJv4koY4LSU0eWB70qChqO9_kKLi1EFWhkh-ytTNFNPOoz/s944/Jagaran%20Vishun%20Digambar.jpeg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;944&quot; data-original-width=&quot;912&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi42oY8y8inAl-8gH5ftO2uEY5UDzzLBXX45h4UIEkW66d8Lrla-csxKKeqScBlI64fpZmKtNuWvkIPdDQVG7t7gl0CglOw1BZYv4YNwrpa-INOnE7hJ4HuMxl0z8toguobU7r3qT0KGqzUnoSJv4koY4LSU0eWB70qChqO9_kKLi1EFWhkh-ytTNFNPOoz/w618-h640/Jagaran%20Vishun%20Digambar.jpeg&quot; width=&quot;618&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/2212220588554408535/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/08/blog-post_356.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2212220588554408535'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/2212220588554408535'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/08/blog-post_356.html' title='विष्णु दिगंबर पलुस्कर जी '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi42oY8y8inAl-8gH5ftO2uEY5UDzzLBXX45h4UIEkW66d8Lrla-csxKKeqScBlI64fpZmKtNuWvkIPdDQVG7t7gl0CglOw1BZYv4YNwrpa-INOnE7hJ4HuMxl0z8toguobU7r3qT0KGqzUnoSJv4koY4LSU0eWB70qChqO9_kKLi1EFWhkh-ytTNFNPOoz/s72-w618-h640-c/Jagaran%20Vishun%20Digambar.jpeg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-416983306359352450</id><published>2026-08-17T09:27:33.326+05:30</published><updated>2026-08-17T09:27:33.326+05:30</updated><title type='text'>संस्कृति की शक्ति उसकी निरंतरता</title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;महर्षि दयानंद सरस्वती विश्वविद्यालय, अजमेर में &#39;विभाजन विभीषिका स्मृति दिवस&#39; पर राष्ट्रीय संगोष्ठी में बीज वक्तव्य देने जाना हुआ। राजस्थान विधानसभा अध्यक्ष श्री वासुदेव देवनानी जी के सान्निध्य में कुलगुरु प्रो. सुरेश अग्रवाल जी  ने आयोजन की महती पहल की। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;संगोष्ठी में अपनी बात रखते हुए कहा, &#39;विभाजन से भारत की भौगोलिक सीमा से बाहर रह गए हड़प्पा, मोहनजोदड़ो, शारदा पीठ, प्रह्लादपुरी मंदिर, सूर्य मंदिर, हिंगलाज माता मंदिर, कपासराज मंदिर और वरुण देव मंदिर सहित अन्य ऐतिहासिक एवं सांस्कृतिक स्थलों की जो क्षति हुई, उसकी भरपाई कभी हो नहीं सकती। असल में पाक अधिकृत कश्मीर में शारदा पीठ के भारत में नहीं होने का बड़ा नुकसान यह भी हुआ है कि हमने नालंदा और तक्षशिला से भी महत्वपूर्ण ज्ञान-परंपरा के महत्वपूर्ण केंद्र के अतीत को बिसरा दिया। विभाजन की विभिषिका बेकसूर लोगों की हत्या, करोड़ों लोगों के अपने घर, जमीन और अपनों को छोड़ने की व्यथा—कथा ही नहीं है, यह हमारी संस्कृति से जुड़ी विरासत से भी सदा—सदा के लिए अलग होना है। विभाजन अपनी जड़ों, इतिहास और सांस्कृतिक निरंतरता को खो देने की भी बड़ी क्षति है। संस्कृति की शक्ति उसकी निरंतरता के साथ परंपराओं की श्रेष्ठताओं को पहचानते हुए उनके संग भविष्य की दृष्टि का विकास करना भी है।...&#39;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg7YGn1LC100UvbiV8W7JHM_oXT0PCPYzcfdHTuw0y67Ik_cRjeW2UpkUnTeUFr38TM_v49mT9ZyydwtXDnPcHpOU9VOBKyxHGGu6X17lsryogC26uS8RHunFGNtneJCxlovxRjwCdeXEmoNY_CkBirulMu5e-jQ3NYtIHg1OMwli3clz-XEJTdYhDMEEck/s1280/WhatsApp%20Image%202026-08-16%20at%207.53.00%20PM%20(1).jpeg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;853&quot; data-original-width=&quot;1280&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg7YGn1LC100UvbiV8W7JHM_oXT0PCPYzcfdHTuw0y67Ik_cRjeW2UpkUnTeUFr38TM_v49mT9ZyydwtXDnPcHpOU9VOBKyxHGGu6X17lsryogC26uS8RHunFGNtneJCxlovxRjwCdeXEmoNY_CkBirulMu5e-jQ3NYtIHg1OMwli3clz-XEJTdYhDMEEck/w640-h426/WhatsApp%20Image%202026-08-16%20at%207.53.00%20PM%20(1).jpeg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh2V0cUOJKnaKraciNWVeOWwIGdHDsCs62sIfjrogtps5lYObXeFesIiV577MC85zpkacLnLVfMhyuMRV705du4Fyktg9cvf3sxa-ivghlxyWv7wAjWclsKWQzqCYISSANYFWtgUaAJfVtDK2-BQVTtZnsWkVHF-aMtJE8azQIw_o3eaIE3UbXw_8bg-qWK/s1280/WhatsApp%20Image%202026-08-16%20at%207.53.00%20PM.jpeg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;853&quot; data-original-width=&quot;1280&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh2V0cUOJKnaKraciNWVeOWwIGdHDsCs62sIfjrogtps5lYObXeFesIiV577MC85zpkacLnLVfMhyuMRV705du4Fyktg9cvf3sxa-ivghlxyWv7wAjWclsKWQzqCYISSANYFWtgUaAJfVtDK2-BQVTtZnsWkVHF-aMtJE8azQIw_o3eaIE3UbXw_8bg-qWK/w640-h426/WhatsApp%20Image%202026-08-16%20at%207.53.00%20PM.jpeg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgG0Tpvsk9xK6A9NVIz-RKXS0q4G-dwTZ1brjoIE6C8joj-sd3eieC_9SivXa5cH3jG4_enci4MkOvDes9HQ6Z2MrfE2FipASyy2c9Y74s2FtqASsvBYGRvYvOkAezcRD4O5mrIdwip_CyK3v0G36MOQVFu3-olS5rl2mece6eP79iCuNYR5CmYmxVZ70g7/s944/WhatsApp%20Image%202026-08-16%20at%207.53.01%20PM.jpeg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;516&quot; data-original-width=&quot;944&quot; height=&quot;350&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgG0Tpvsk9xK6A9NVIz-RKXS0q4G-dwTZ1brjoIE6C8joj-sd3eieC_9SivXa5cH3jG4_enci4MkOvDes9HQ6Z2MrfE2FipASyy2c9Y74s2FtqASsvBYGRvYvOkAezcRD4O5mrIdwip_CyK3v0G36MOQVFu3-olS5rl2mece6eP79iCuNYR5CmYmxVZ70g7/w640-h350/WhatsApp%20Image%202026-08-16%20at%207.53.01%20PM.jpeg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgWfYDDNCVFgnzaK6xAeqYw52aOPtSbE8MbdHv9zZFWgeI78jqGhQcJ0izrzE58vBbEBV3PNERRrtGFO_SAPq8iVUOqbp4SBESjsNNvF290pd6rTAHLinpdY_usqPSiQXUfPIzllS2bqodOkF4QIq-4TPDKwpFCcd2zQaUbTnz9vLnHp1m3NR_hbDBhNTDI/s1280/WhatsApp%20Image%202026-08-16%20at%207.53.02%20PM.jpeg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;853&quot; data-original-width=&quot;1280&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgWfYDDNCVFgnzaK6xAeqYw52aOPtSbE8MbdHv9zZFWgeI78jqGhQcJ0izrzE58vBbEBV3PNERRrtGFO_SAPq8iVUOqbp4SBESjsNNvF290pd6rTAHLinpdY_usqPSiQXUfPIzllS2bqodOkF4QIq-4TPDKwpFCcd2zQaUbTnz9vLnHp1m3NR_hbDBhNTDI/w640-h426/WhatsApp%20Image%202026-08-16%20at%207.53.02%20PM.jpeg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhwtdvCTQ21MjC2oRgWLSSOoLqr9P1A2muOdls0u3HG3w0vVGgK2tYmpFj5uTBp7KKzFGPy-NptXrHeYSyjH825P6yhfL9j9N9X9kpOAl4qMVxqjVDnV1zL9hVLqVUdI92UovAqpSyXj8rxY17hZiZkOLzq1hRoxHG7RdHZD6O4wuXnZB3E7i-WQj6J8N5e/s990/with%20Devnani%20ji.jpeg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;696&quot; data-original-width=&quot;990&quot; height=&quot;450&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhwtdvCTQ21MjC2oRgWLSSOoLqr9P1A2muOdls0u3HG3w0vVGgK2tYmpFj5uTBp7KKzFGPy-NptXrHeYSyjH825P6yhfL9j9N9X9kpOAl4qMVxqjVDnV1zL9hVLqVUdI92UovAqpSyXj8rxY17hZiZkOLzq1hRoxHG7RdHZD6O4wuXnZB3E7i-WQj6J8N5e/w640-h450/with%20Devnani%20ji.jpeg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/416983306359352450/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/08/blog-post_17.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/416983306359352450'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/416983306359352450'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/08/blog-post_17.html' title='संस्कृति की शक्ति उसकी निरंतरता'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg7YGn1LC100UvbiV8W7JHM_oXT0PCPYzcfdHTuw0y67Ik_cRjeW2UpkUnTeUFr38TM_v49mT9ZyydwtXDnPcHpOU9VOBKyxHGGu6X17lsryogC26uS8RHunFGNtneJCxlovxRjwCdeXEmoNY_CkBirulMu5e-jQ3NYtIHg1OMwli3clz-XEJTdYhDMEEck/s72-w640-h426-c/WhatsApp%20Image%202026-08-16%20at%207.53.00%20PM%20(1).jpeg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-9009916204803988255</id><published>2026-08-17T09:24:10.817+05:30</published><updated>2026-08-17T09:24:10.817+05:30</updated><title type='text'>वंदे मातरम्</title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बंकिम चन्द्र
का लिखा &#39;वंदे मातरम्&#39; गीत भर नहीं है, भारतीय संस्कृति का नाद है। आजादी आंदोलन का
बीज मंत्र कभी यही गीत बना था। इसका&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संपूर्ण&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गायन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पहले&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पहल&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
1896 &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दादाभाई&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नौरोजी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अध्यक्षता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कलकत्ता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &#39;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राष्ट्रीय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;सभा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&#39;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दूसरे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अधिवेशन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हुआ।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बंकिमचंद्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; 8 &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अप्रैल&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; 1894 &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;निधन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गया।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तब&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उनका&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लिखा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&#39;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वंदे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मातरम्&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&#39; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राष्ट्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मंत्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जन&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जुड़&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गया&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;table align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzPtm8wqE5xLeDb23aGMpgfDRfW8hpPNLA2q4bb6f-1aOzr8byJWUmDOtos9uSzNPSUG1YTC8Br1GdE4YqCLbij02tvEWf5Nwyy7EGKgL7TKdm3MByCeV9u8Uf-xCWD6UAo8u68RbimvWvkMFVbA7Wjr97Dt87BpF_liYT3fHzcpSD6w_ATYmN23BFvnRh/s1203/Patrika%20Vande.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;323&quot; data-original-width=&quot;1203&quot; height=&quot;172&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzPtm8wqE5xLeDb23aGMpgfDRfW8hpPNLA2q4bb6f-1aOzr8byJWUmDOtos9uSzNPSUG1YTC8Br1GdE4YqCLbij02tvEWf5Nwyy7EGKgL7TKdm3MByCeV9u8Uf-xCWD6UAo8u68RbimvWvkMFVbA7Wjr97Dt87BpF_liYT3fHzcpSD6w_ATYmN23BFvnRh/w640-h172/Patrika%20Vande.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;राजस्थान पत्रिका, 15 अगस्त 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/9009916204803988255/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/08/blog-post.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/9009916204803988255'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/9009916204803988255'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/08/blog-post.html' title='वंदे मातरम्'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzPtm8wqE5xLeDb23aGMpgfDRfW8hpPNLA2q4bb6f-1aOzr8byJWUmDOtos9uSzNPSUG1YTC8Br1GdE4YqCLbij02tvEWf5Nwyy7EGKgL7TKdm3MByCeV9u8Uf-xCWD6UAo8u68RbimvWvkMFVbA7Wjr97Dt87BpF_liYT3fHzcpSD6w_ATYmN23BFvnRh/s72-w640-h172-c/Patrika%20Vande.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-7183839026826522737</id><published>2026-07-30T22:15:40.838+05:30</published><updated>2026-07-30T22:15:40.838+05:30</updated><title type='text'>‘बाघ संरक्षण—संवाद’ </title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&#39;जयपुर टाइगर फेस्टिवल&#39; के आमंत्रण पर &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left; white-space-collapse: preserve;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #080809; font-family: Segoe UI Historic, Segoe UI, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: large;&quot;&gt;अन्तरराष्ट्रीय बाघ संरक्षण दिवस, 29 जुलाई 2026 को&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;  ‘बाघ संरक्षण—संवाद’  में  मानसरोवर स्थित दीप स्मृति ऑडिटोरियम में मुख्य वक्ता के रूप में बोलने जाना हुआ। इस दौरान सुप्रसिद्ध फिल्म संगीतकार—गायक और सीताबाणी वाइल्डलाइफ रिजर्व के संस्थापक अभिषेक रे और सरिस्का टाइगर रिजर्व के पूर्व फील्ड डायरेक्टर सुनयन शर्मा के साथ संवाद &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: x-large; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;का सुयोग सुखद था। बाघ संरक्षण से जुड़ी सोच के साथ ही वन्य जीव अभ्यारण्य प्रबंधन, पारिस्थितिकी संतुलन पर विमर्श की यह महती पहल है...&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiAR36xVuiLY8y2ef9copDqFZnomD-FFGEsPYcAjp4bvIQI2D0NRmOqElRF2uOM4MMJYkpQeGelhZhoIbORlfa-fP2n7wGqm_OkAV7a31IeYlhzZit4bu0HewdMQf3bqiw4PNIV1aG3YNhbnoCWBkyNgb6DzYJ3NipGGczY5OEtjaRaHszKzKEK6KBXKTaA/s1600/93249d96-9fca-4825-a277-a14bf74dbd68.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiAR36xVuiLY8y2ef9copDqFZnomD-FFGEsPYcAjp4bvIQI2D0NRmOqElRF2uOM4MMJYkpQeGelhZhoIbORlfa-fP2n7wGqm_OkAV7a31IeYlhzZit4bu0HewdMQf3bqiw4PNIV1aG3YNhbnoCWBkyNgb6DzYJ3NipGGczY5OEtjaRaHszKzKEK6KBXKTaA/w640-h426/93249d96-9fca-4825-a277-a14bf74dbd68.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiYzu9Kds94gUnZ4QtPBHVPlqtJzoBq75Wqvdmeno6iwp0ptZmP4V0vb3AdU5MkQF9GTM7aEDiUltHQf0XpEKhA0VPur3R6WmsGnBt4Z4ixXj99o0CKax1OQipV9JHZj54E14ZpZ3qrnOiOpAZTioR6Rb3i1Y5cbDEmIENwLWaSjUxOGFRMMlo1RNgL8rPT/s1600/b5e1486e-b03c-4740-93df-39eb133e9762.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiYzu9Kds94gUnZ4QtPBHVPlqtJzoBq75Wqvdmeno6iwp0ptZmP4V0vb3AdU5MkQF9GTM7aEDiUltHQf0XpEKhA0VPur3R6WmsGnBt4Z4ixXj99o0CKax1OQipV9JHZj54E14ZpZ3qrnOiOpAZTioR6Rb3i1Y5cbDEmIENwLWaSjUxOGFRMMlo1RNgL8rPT/w640-h426/b5e1486e-b03c-4740-93df-39eb133e9762.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi8PVz9UGHyBhNJAIV7T07otV6MIMo00ED5SiUxozcvgngqoQk6AH8GSpUUHWgKMksLM7RHxeF4BpSCKU3QWST9oPHcY64sSLLys14QVRNdtjMRom_Xl0QVKjgkAYtSMW4gUf68vJ733kKCplj4p_UIDtniTP4jVg4YyLKWTMEuloHu4flTWhVPaRE7GKFO/s1600/db3cac96-1164-4e36-8114-69128b9a1034.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi8PVz9UGHyBhNJAIV7T07otV6MIMo00ED5SiUxozcvgngqoQk6AH8GSpUUHWgKMksLM7RHxeF4BpSCKU3QWST9oPHcY64sSLLys14QVRNdtjMRom_Xl0QVKjgkAYtSMW4gUf68vJ733kKCplj4p_UIDtniTP4jVg4YyLKWTMEuloHu4flTWhVPaRE7GKFO/w640-h426/db3cac96-1164-4e36-8114-69128b9a1034.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj7wAn9sJwAGPPh4Tcvl8DxUjycR5GtHM6Qui_3WMU0z9Tjx5UphnbS-EMr1LKicrs8SveuY_gsLWCYgejHqZOkG1WH1FaD5GgQhXSxdeIa3Yafx9A5HGV9abhTnb3NR_7Hq9sd2tf0f9B-Q1THQTTi_i3TR8RPMmiDlBi2syEPb7T8KWUarUWytY0o1F7m/s1600/db245ce3-4956-4e36-b5ee-4a7f991a2ffe.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj7wAn9sJwAGPPh4Tcvl8DxUjycR5GtHM6Qui_3WMU0z9Tjx5UphnbS-EMr1LKicrs8SveuY_gsLWCYgejHqZOkG1WH1FaD5GgQhXSxdeIa3Yafx9A5HGV9abhTnb3NR_7Hq9sd2tf0f9B-Q1THQTTi_i3TR8RPMmiDlBi2syEPb7T8KWUarUWytY0o1F7m/w640-h426/db245ce3-4956-4e36-b5ee-4a7f991a2ffe.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjrrfjdZMOZ-qWE1esbI66mAeEGIsEXDNjOE5fxayw0eFb9t_yh_R16jagzm-MuyyinVfy8j4fSvRmnmQyDriwtqxUk2Kw_xXD7Dqru-sNHmSnDGVg2tQzWh4Mhlg57zQujh4F67_p249CTwE8w0ka8Z_rNSpHBfsduoToKJqgu_JCFo7RdLgaKSqQ5nkZE/s1600/eea1d652-e214-4bd6-b9b0-255a1f5f79ec.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjrrfjdZMOZ-qWE1esbI66mAeEGIsEXDNjOE5fxayw0eFb9t_yh_R16jagzm-MuyyinVfy8j4fSvRmnmQyDriwtqxUk2Kw_xXD7Dqru-sNHmSnDGVg2tQzWh4Mhlg57zQujh4F67_p249CTwE8w0ka8Z_rNSpHBfsduoToKJqgu_JCFo7RdLgaKSqQ5nkZE/w640-h426/eea1d652-e214-4bd6-b9b0-255a1f5f79ec.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjU0hyiqc7fbH0ZxYjNPbvT1q23fBI3g6nRuAjQ-HtLOIY1ZLFWztqDo0_v725CN3SaHyrcdNkinkd2mmYniUgMR0lCa43MQksSSVZH0nZcCgjKfdzG6tDjvhovqtgLsdQhyphenhyphenqiifxnxNWuHI8t108PHjnNH4A87upBaIEuj6HwMtiLt6uMV0j9vYK-cSv9x/s1600/fb366dfb-ea51-4ded-9e3f-67f9713355e5%20(1).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjU0hyiqc7fbH0ZxYjNPbvT1q23fBI3g6nRuAjQ-HtLOIY1ZLFWztqDo0_v725CN3SaHyrcdNkinkd2mmYniUgMR0lCa43MQksSSVZH0nZcCgjKfdzG6tDjvhovqtgLsdQhyphenhyphenqiifxnxNWuHI8t108PHjnNH4A87upBaIEuj6HwMtiLt6uMV0j9vYK-cSv9x/w640-h426/fb366dfb-ea51-4ded-9e3f-67f9713355e5%20(1).jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgP1UVt0VeSET6CDHzw2t80gwP0PYNdILgwOc-fiuBlMZJFmfLeDx5aaGcsALDb9tZsUSOresAXIXyNJSHWG-xM2TSurws5_qe8G0U3S01EVV6WzVua2wvGY19UTXJQYl0pCcANU5t6lK5G7zLsjMM-gbcN9mxlYH3muTiL3g_GEwIIBj7wQBSFHFMUHu68/s1600/WhatsApp%20Image%202026-07-29%20at%201.59.12%20PM.jpeg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgP1UVt0VeSET6CDHzw2t80gwP0PYNdILgwOc-fiuBlMZJFmfLeDx5aaGcsALDb9tZsUSOresAXIXyNJSHWG-xM2TSurws5_qe8G0U3S01EVV6WzVua2wvGY19UTXJQYl0pCcANU5t6lK5G7zLsjMM-gbcN9mxlYH3muTiL3g_GEwIIBj7wQBSFHFMUHu68/w640-h426/WhatsApp%20Image%202026-07-29%20at%201.59.12%20PM.jpeg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhSBDeloucTpc6uRNYpfY7gpKi8sSblI_brtnL5YpoGZKBdp3C545MalDHfac7i15kdLrkxozOhTcfc-4nwdCX5LLXqYlO9AooqM57JmUKKzD-LeT-QcOexSnQ9F5z-3gy91IOpa2IkQoT_2CileDG2hqAqFoUXlVJ6e8km9uVqMvbqySIOgDngqGCCwaz0/s1600/3d91c9c1-4427-470d-93e3-e00eeda985c2.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhSBDeloucTpc6uRNYpfY7gpKi8sSblI_brtnL5YpoGZKBdp3C545MalDHfac7i15kdLrkxozOhTcfc-4nwdCX5LLXqYlO9AooqM57JmUKKzD-LeT-QcOexSnQ9F5z-3gy91IOpa2IkQoT_2CileDG2hqAqFoUXlVJ6e8km9uVqMvbqySIOgDngqGCCwaz0/w640-h426/3d91c9c1-4427-470d-93e3-e00eeda985c2.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhn1TkMZu_DPjHO3-6Y_Fa-y-j3mba-uZ0vqJbSwyWmcyS6vUxVxEAn0JxXWnAkqPEXMpiSxnnh83XwfM1AySNWgwBCaYVrU4VRoIwMxWC-UzDhZy1qhqMoHJ_bMMNz9faiKjDwOeAjWykxkSil_WM6PTZ4yPL_-TLKIV0W90YlqhHbtrhZCD_2S3d3Hctj/s1600/6ba7b2f3-bdac-44c2-8b82-158503086402.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhn1TkMZu_DPjHO3-6Y_Fa-y-j3mba-uZ0vqJbSwyWmcyS6vUxVxEAn0JxXWnAkqPEXMpiSxnnh83XwfM1AySNWgwBCaYVrU4VRoIwMxWC-UzDhZy1qhqMoHJ_bMMNz9faiKjDwOeAjWykxkSil_WM6PTZ4yPL_-TLKIV0W90YlqhHbtrhZCD_2S3d3Hctj/w640-h426/6ba7b2f3-bdac-44c2-8b82-158503086402.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: x-large; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/7183839026826522737/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/07/blog-post_30.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/7183839026826522737'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/7183839026826522737'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/07/blog-post_30.html' title='‘बाघ संरक्षण—संवाद’ '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiAR36xVuiLY8y2ef9copDqFZnomD-FFGEsPYcAjp4bvIQI2D0NRmOqElRF2uOM4MMJYkpQeGelhZhoIbORlfa-fP2n7wGqm_OkAV7a31IeYlhzZit4bu0HewdMQf3bqiw4PNIV1aG3YNhbnoCWBkyNgb6DzYJ3NipGGczY5OEtjaRaHszKzKEK6KBXKTaA/s72-w640-h426-c/93249d96-9fca-4825-a277-a14bf74dbd68.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-6930935981364211945</id><published>2026-07-25T00:02:12.141+05:30</published><updated>2026-07-25T00:02:12.141+05:30</updated><title type='text'>राजस्थानी साहित्यिक पत्रिकाएं-परिसंवाद</title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: medium;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;साहित्य अकादेमी, नई दिल्ली द्वारा ​बीकानेर में &#39;राजस्थानी साहित्यिक पत्रिकाएं&#39; विषयक एक दिवसीय परिसंवाद में समापन सत्र के मुख्य अतिथि के रूप में बोलने जाना हुआ। अपने अनुभवों के साथ राजस्थानी पत्रिकाओं में संपादकों द्वारा लिखवाए गए प्रसंगों को साझा करने के साथ ही देवेन्द्र सत्यार्थीजी की इस बात को भी विशेष रूप से रेखांकित किया कि &#39;लेखक से लिखवाना सबसे कठिन कार्य है।&#39; यह भी कि राजस्थानी ही नहीं तमाम भाषाओं पर बाजार द्वारा पैदा संकट गहरा रहा है। शब्द—संस्कृति को बचाए रखना इस दौर की सबसे बड़ी चुनौती है। इस दौरान राजस्थानी पत्रिकाओं के संपादन—सरोकारों के अंतर्गत कभी अंग्रेजी में ही लिखने वाले केन्या के उपन्यासकार  न्गुगी वा थ्योंगो द्वारा भाषाई दासता छोड़ने के संकल्प के साथ अपनी स्वयं की गिकुयू-भाषा में लिखने से जुड़ी दृष्टि से जुड़ी पुस्तक &#39;डिकोलाइजिंग द माइंड&#39; की विशेष रूप से चर्चा की।...&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: medium;&quot;&gt;लौट आया हूं—अपने शहर में कुछ देर ठहर मिलने—मिलाने की अतृप्त प्यास को और घनीभूत रूप में अनुभव करते।&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj8qrUSNr_4Uqb8Bagnff9H8RF8VdjoCbLj8W8zcZwSqL7pf_dscvB5TfAapP-lKxp-aLgAyxfQv3U7s4KxpyV9YE_5qx2U_YDZKrEPlsGVujfP1etfuBHUFGDQFVfi483NzILcXyJQaQnqLXrnILM81zDjWwkGAE-w2lIa5utSFtb4RBlFZy_pBNU4tit2/s4160/IMG-20260722-WA0261.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2773&quot; data-original-width=&quot;4160&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj8qrUSNr_4Uqb8Bagnff9H8RF8VdjoCbLj8W8zcZwSqL7pf_dscvB5TfAapP-lKxp-aLgAyxfQv3U7s4KxpyV9YE_5qx2U_YDZKrEPlsGVujfP1etfuBHUFGDQFVfi483NzILcXyJQaQnqLXrnILM81zDjWwkGAE-w2lIa5utSFtb4RBlFZy_pBNU4tit2/w640-h426/IMG-20260722-WA0261.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiW6p-IC1I9EROo_z1Nf-1n9H4p-fpXgCoryXY08eoL3yljQqySO7l5SSGUS7LgKRelVssk9LYAcdKF1P7rXR5xZylHGFb6JNi46q17xmiQNSGv931VRAxwlVeeVASLx7AvE2aMwYFY-NW9aYkggPkAxp33qFw5Bv6ikKklypUfamUeRqZmlSOZP4jwOWPW/s4160/IMG-20260722-WA0264(1).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2773&quot; data-original-width=&quot;4160&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiW6p-IC1I9EROo_z1Nf-1n9H4p-fpXgCoryXY08eoL3yljQqySO7l5SSGUS7LgKRelVssk9LYAcdKF1P7rXR5xZylHGFb6JNi46q17xmiQNSGv931VRAxwlVeeVASLx7AvE2aMwYFY-NW9aYkggPkAxp33qFw5Bv6ikKklypUfamUeRqZmlSOZP4jwOWPW/w640-h426/IMG-20260722-WA0264(1).jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjo3RGYgHjpz5YAPTRkXVV8eJHf39ayGcXMIPGVHCYXoTB_BYkKrHcztH7CcwyyES-G-Ph3pFwWmqpZCvCoQmUsUmZLg0yWnYdf_uemw0LySiY5YzdBW2tVqMaUGXGdo8xz7EM6F8PLggLAZdyBJPpORR-qTzQfFYNNOgj3JUf_9stNDzwoTjh-SFdU7Wra/s4160/IMG-20260722-WA0264.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2773&quot; data-original-width=&quot;4160&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjo3RGYgHjpz5YAPTRkXVV8eJHf39ayGcXMIPGVHCYXoTB_BYkKrHcztH7CcwyyES-G-Ph3pFwWmqpZCvCoQmUsUmZLg0yWnYdf_uemw0LySiY5YzdBW2tVqMaUGXGdo8xz7EM6F8PLggLAZdyBJPpORR-qTzQfFYNNOgj3JUf_9stNDzwoTjh-SFdU7Wra/w640-h426/IMG-20260722-WA0264.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhXkj1PWBAnPRKcb_YN17s59h8aSlW13PByJ-wvfISKc4jk795NTT-xOehfGPop_S1aWXjupmD6Gqb8Yi56kpAuJ0noZMYP545o2PaIoyRaj9InytadMI3qj6ocYiNQT585d1eb0pnkvvyCs68g3EAYOZF2CXFXmdhOlZHqfUA7LF3Y61IFvd2PDHziJuAk/s4160/IMG-20260722-WA0060.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2773&quot; data-original-width=&quot;4160&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhXkj1PWBAnPRKcb_YN17s59h8aSlW13PByJ-wvfISKc4jk795NTT-xOehfGPop_S1aWXjupmD6Gqb8Yi56kpAuJ0noZMYP545o2PaIoyRaj9InytadMI3qj6ocYiNQT585d1eb0pnkvvyCs68g3EAYOZF2CXFXmdhOlZHqfUA7LF3Y61IFvd2PDHziJuAk/w640-h426/IMG-20260722-WA0060.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg50oBPZkYnRZn2Y6-2FOIjbVjiTw2ISacxUZW_CIDZVY2tfrgElDvx_P6ETQGufZZ5cgqDerMnYjTgT1xcbxj2KkhNzE4TEQ3X8cdIqQIfX0l6dPK6w_MG_sVzVqFy6dUvljI0CgdJpQ5V3BJ2oF5RRlLMQaDhZt8MKLa-8xmI5_-AfW97p7-tlkLTi6G_/s4160/IMG-20260722-WA0096.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2773&quot; data-original-width=&quot;4160&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg50oBPZkYnRZn2Y6-2FOIjbVjiTw2ISacxUZW_CIDZVY2tfrgElDvx_P6ETQGufZZ5cgqDerMnYjTgT1xcbxj2KkhNzE4TEQ3X8cdIqQIfX0l6dPK6w_MG_sVzVqFy6dUvljI0CgdJpQ5V3BJ2oF5RRlLMQaDhZt8MKLa-8xmI5_-AfW97p7-tlkLTi6G_/w640-h426/IMG-20260722-WA0096.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj7C9yMmTxwzFom17AxrSvr9QkX5AYf9NfHb4X3CrirPneogc9z3_VwzDTcRlzkr73xBHd1p_oAVhinlnpCwbCSBQH7hCa_I7gWu5GTzB7qUpCu1oPWzdGHEPQdweQu4JoQWPW-JDmQuihcUWiYgWm1H9QED4xVbZMVxhlKT7L5tCrHnhf0mfIc_CXOaNpP/s4160/IMG-20260722-WA0237.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2773&quot; data-original-width=&quot;4160&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj7C9yMmTxwzFom17AxrSvr9QkX5AYf9NfHb4X3CrirPneogc9z3_VwzDTcRlzkr73xBHd1p_oAVhinlnpCwbCSBQH7hCa_I7gWu5GTzB7qUpCu1oPWzdGHEPQdweQu4JoQWPW-JDmQuihcUWiYgWm1H9QED4xVbZMVxhlKT7L5tCrHnhf0mfIc_CXOaNpP/w640-h426/IMG-20260722-WA0237.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEivqME7_O2j4IFt1RqS0FzIiqf4sfVPmknO4788pb7Vq5QntBvANvE8grPtuOXr4Qql9_dkMebgG0czuqPY7BjlNKjIBqPJSfrEZIMA7hGXh6a947AYKmFhY9DquDMxbxvgAyfzpdBKv6bX2pOj_FJovKpC38rAUPqdEEoR8brbTQHFqECw2iIJnAQWEks-/s4160/IMG-20260722-WA0240.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2773&quot; data-original-width=&quot;4160&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEivqME7_O2j4IFt1RqS0FzIiqf4sfVPmknO4788pb7Vq5QntBvANvE8grPtuOXr4Qql9_dkMebgG0czuqPY7BjlNKjIBqPJSfrEZIMA7hGXh6a947AYKmFhY9DquDMxbxvgAyfzpdBKv6bX2pOj_FJovKpC38rAUPqdEEoR8brbTQHFqECw2iIJnAQWEks-/w640-h426/IMG-20260722-WA0240.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiDY8iv96_p5JVI-KzcHJAbtl1r-nJJwx_VRfl7jYsGE8YNu5zX8Ts6J3KNZfyPs5PRnnqPv91FfiyXzKb2ZwLwtTI9WuYJEokSsMlhPR86umcTVC_5Jqj5Ncx2Njv75PNLJmZR-PNydklU_LTbPAdAgHVVfQUmE72d5NHw7Quiuw6OvqAL6oc7jY9qIqLq/s2048/News%20Rajasthani.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2048&quot; data-original-width=&quot;1862&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiDY8iv96_p5JVI-KzcHJAbtl1r-nJJwx_VRfl7jYsGE8YNu5zX8Ts6J3KNZfyPs5PRnnqPv91FfiyXzKb2ZwLwtTI9WuYJEokSsMlhPR86umcTVC_5Jqj5Ncx2Njv75PNLJmZR-PNydklU_LTbPAdAgHVVfQUmE72d5NHw7Quiuw6OvqAL6oc7jY9qIqLq/w582-h640/News%20Rajasthani.jpg&quot; width=&quot;582&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size: medium;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjo9g7_ph46TKlEIMGNCGKFRvJ-ks5go8H3lTBhnox2ox_vxWpwNORVoHh1c1uz9iuVx33h6wicsfOVe0urF49gCj3QG_WAWHZJXbHtHF-sRa7FABukhpEmUYU9FjDY0yAMwm7GN_ETpjEj_wesE7ebvsfXYEYziS10xWdkwCY9dW3KkcmK9zV-TbMfdjts/s513/patrika.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;415&quot; data-original-width=&quot;513&quot; height=&quot;518&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjo9g7_ph46TKlEIMGNCGKFRvJ-ks5go8H3lTBhnox2ox_vxWpwNORVoHh1c1uz9iuVx33h6wicsfOVe0urF49gCj3QG_WAWHZJXbHtHF-sRa7FABukhpEmUYU9FjDY0yAMwm7GN_ETpjEj_wesE7ebvsfXYEYziS10xWdkwCY9dW3KkcmK9zV-TbMfdjts/w640-h518/patrika.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 14px; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/6930935981364211945/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/07/blog-post_25.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/6930935981364211945'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/6930935981364211945'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/07/blog-post_25.html' title='राजस्थानी साहित्यिक पत्रिकाएं-परिसंवाद'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj8qrUSNr_4Uqb8Bagnff9H8RF8VdjoCbLj8W8zcZwSqL7pf_dscvB5TfAapP-lKxp-aLgAyxfQv3U7s4KxpyV9YE_5qx2U_YDZKrEPlsGVujfP1etfuBHUFGDQFVfi483NzILcXyJQaQnqLXrnILM81zDjWwkGAE-w2lIa5utSFtb4RBlFZy_pBNU4tit2/s72-w640-h426-c/IMG-20260722-WA0261.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-8773964207246878924</id><published>2026-07-18T18:49:03.767+05:30</published><updated>2026-07-18T18:49:03.768+05:30</updated><title type='text'>शब्दों के मध्य संगीत </title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;float: right;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjCBSnb9XL5zHRNdzuYwFJgW3d3loy31FPElbIOcNMNOJYiti9WD5usiUnOEtYwy244tpIyzrSh82-09epnEQTzuUmjhxFnsKzLNzSHVUOLbibO20vmki1clrz3-RxXJvDlEp_loYM6BYba7ajKD2ANVRkV7Qlmb6zkWVJv4v3wRlafce_UHQHdIx_H0gR_/s1307/Patrika.jpeg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; margin-bottom: 1em; margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1307&quot; data-original-width=&quot;417&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjCBSnb9XL5zHRNdzuYwFJgW3d3loy31FPElbIOcNMNOJYiti9WD5usiUnOEtYwy244tpIyzrSh82-09epnEQTzuUmjhxFnsKzLNzSHVUOLbibO20vmki1clrz3-RxXJvDlEp_loYM6BYba7ajKD2ANVRkV7Qlmb6zkWVJv4v3wRlafce_UHQHdIx_H0gR_/s1600/Patrika.jpeg&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;पत्रिका, 18 जुलाई 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शास्त्रीय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रागाधारित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हरेक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अपना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भाव&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रंगना।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कारण&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उसका&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;परिणाम।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अभिनवगुप्त&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नौ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बताए&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;,
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राजा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भोज कहते हैं&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रस केवल&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &#39;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शृंगार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&#39;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उनका&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लिखा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संस्कृत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ग्रंथ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &#39;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शृंगार&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मंजरी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&#39;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रागों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कारण&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उसके&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;परिणाम&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कथाएं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संजोए&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;इसमें&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रमुख&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;फिर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तेरह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;छोटी&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;छोटी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उप&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कथाएं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शुरूआत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राजा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भोज&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;द्वारा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;धारानगरी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;महिमा&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;होती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;औचक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;फिर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कठपुतली&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ओर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मुड़कर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उसे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बोलने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आदेश&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;देते&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;यांत्रिक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गुड़िया&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भोज&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;महिमा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;इसके&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बाद&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भोज&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रिय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गणिका&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शृंगार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मंजरी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;माता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;विषमा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शिला&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आगे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बढ़ाते&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उपकथाओं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अलग&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अलग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चरित्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पुरूषों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उसके&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;परिणामों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; ​&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गणिका&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मां&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;द्वारा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पुत्री&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शिक्षा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गई&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मसलन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में स्त्री&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आसक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नील&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रंग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;समान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बताया&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गया&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जैसे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नील&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रंगा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कपड़ा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कई&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;धोने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बाद&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अपना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रंग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;खोता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वैसे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चरित्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;व्यक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बर्बाद&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;होने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बाद&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आसक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;छोड़ता।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;इसी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तरह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;केसर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रंगे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कपड़े&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जुड़े&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मानव&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हल्दी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रंग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जल्द&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;छूट&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जाने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आदि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पुरूष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चरित्रों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;स्त्री&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आसक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;यानी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राग&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अनुराग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मनोहारी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;व्यंजना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;असल में राग&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुभूति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गहन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सौंदर्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बोध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से ही तो जुड़ी
है! आचार्य मम्मट रचित &quot;काव्य प्रकाश&quot; में रस, ध्वनि, अलंकार, और दोष का
वर्णन है। एक कविता में पर&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पुरूष की प्रीति से जुड़े रस का नायिका-कथन देखें,
&#39;वही चांदनी रात है। वही रेवा का किनारा है। वही प्रेमी भी है, पर आज वह पहले वाली
बात नहीं है। क्योंकि वह प्रेमी अब मेरा पति बन चुका है।&#39; कहन में भाषा से जुड़ी यह
लय ही राग बोध है। संतोष चौबे का एक उपन्यास है, &#39;जलतरंग।&#39; मुख्य चरित्र देवाशीष और
स्मृति के प्रेम में पगी यह मनोहारी कथा है। इसमें स्वरों में निहित भाव&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रस
और वहां पहुंचने के लिए राग में डूबने के बहाने संगीत की हमारी पूरी परम्परा का रोचक
आख्यान है। रागों और उनसे जुड़े रस&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रंजन की किस्सागोई यहां है तो नाद, श्रुति, स्वर,
राग, रूप, ताल, वाद्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इतिहास के विरल संदर्भ भी है। संतोष चौबे ने उपन्यास
के पांच अध्याय संगीत की गति&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मति में गूंथे हैं। यह हैं, आलाप, जोड़, विलम्बित,
द्रुत और झाला। देवाशीष के &#39;जलतरंग&#39; वाद्य यंत्र सीखने से प्रारंभ होती कथा उसकी मित्र
स्मृति से हुए संवाद में आगे बढ़ती भारतीय संगीत संधान में बदलते समय में कर्कश होती
ध्वनियों में समाज के विद्रुप होते चरित्र को हमारे समक्ष रखती है। मुझे लगता है, यह
उपन्यास संगीत के जरिए समाज मे हो रहे बदलाव का कथा&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप है। &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत से जुड़ा
शब्द &#39;विदारी&#39; मुझे सदा लुभाता रहा है। माने स्वर और उसके गुच्छों के बीच का अंतराल।
यह &#39;विदारण&#39; शब्द से बना है। यानी बीच से टुकड़े करना। स्वर&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रवाह
के मध्य का मौन! निहित गूंज। जैसे किसी रंग के साथ दूसरे रंग की घुली छाया। स्पष्ट
दिखती नहीं पर, अंतर्मन मथती है। &#39;विदारी&#39; संगीत की &#39;गंधमयता&#39; है। कथा के संदर्भ में
कहें तो, वहां शब्दों के मध्य संगीत बजने, उनमें मधुर तान ​छीड़ने की अनुभति की अलौकिक
छटा &#39;विदारी&#39; है। संतोष चौबे की &#39;जलतरंग&#39; ऐसी ही कृति है। वहां भाषा है, परन्तु उसकी
लय और निहित सांगीतिक प्रंसग&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;छटाओं में रागदारी परम्परा में जीवन से जुड़ी आत्मीयता
घुली है। पर, बदलते समय संग आ रही कटुताओं में बिखरते जा रहे संगीत में रस&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;विहीन
होती दुनिया की दास्तां भी है। पढेंगे तो मन करेगा गुनें।&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/8773964207246878924/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/07/blog-post_18.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/8773964207246878924'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/8773964207246878924'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/07/blog-post_18.html' title='शब्दों के मध्य संगीत '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjCBSnb9XL5zHRNdzuYwFJgW3d3loy31FPElbIOcNMNOJYiti9WD5usiUnOEtYwy244tpIyzrSh82-09epnEQTzuUmjhxFnsKzLNzSHVUOLbibO20vmki1clrz3-RxXJvDlEp_loYM6BYba7ajKD2ANVRkV7Qlmb6zkWVJv4v3wRlafce_UHQHdIx_H0gR_/s72-c/Patrika.jpeg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-89436444160214088</id><published>2026-07-07T10:19:45.447+05:30</published><updated>2026-07-07T10:19:45.448+05:30</updated><title type='text'> महाभारत में समाई लोक की सुगंध से बिछोह   </title><content type='html'>&lt;p&gt;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पंडवानी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गाती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;थी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जुड़े&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;स्वराभिनय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रूपान्तरित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;थी।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पात्रो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रसंगों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;निहित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मर्म&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गहरी&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उनमें&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;थी।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;इसीलिए&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उनका&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जीवंत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दृश्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;छटाओं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हममें&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बसता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वेदव्यास&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रचित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भारत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;महाकाव्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संस्कृत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नाटक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;काव्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चरम&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;माना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गया&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;महाकाव्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पंडवानी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कला&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नाटक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तरह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आंखों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;देखना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संभव&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;किया।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पंडवानी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पाण्डवों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वाणी।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;महज&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संयोग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जिस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तरह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संस्कृत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कवियों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;द्वारा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;काव्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दृश्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;देने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गहरी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ललक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ठीक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वैसे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;समाई&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चाक्षुस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रदान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;किया।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ईजाद&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;रंगीन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;फुँदनों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वाले&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तानपुरे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मंच&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चहलकदमी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गाती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अभिनय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;घटनाएं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पात्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जैसे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हमारी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आंखों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;समक्ष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जीवंत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उठते।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;table align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjH8FLLtbDLrJ4VUtmwclay0i8VL7kWwnO3QUfhbZ1Fid7wpX6PunsF7o1LajIZzNanUSRIYyO2VwlEHoVB3ZOYxvdzM55Cb9TjSbTV7vWQOb8NYVac5puMnuByp3qTND7QcxH6Ltg3Xd0nfU7PQYvfHCu2PxoKgq1Hd8xo_ddlceba9zIVeyIDt-Kado2C/s974/Patrika%20Teejan%20Bai%207-7-2026.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;373&quot; data-original-width=&quot;974&quot; height=&quot;246&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjH8FLLtbDLrJ4VUtmwclay0i8VL7kWwnO3QUfhbZ1Fid7wpX6PunsF7o1LajIZzNanUSRIYyO2VwlEHoVB3ZOYxvdzM55Cb9TjSbTV7vWQOb8NYVac5puMnuByp3qTND7QcxH6Ltg3Xd0nfU7PQYvfHCu2PxoKgq1Hd8xo_ddlceba9zIVeyIDt-Kado2C/w640-h246/Patrika%20Teejan%20Bai%207-7-2026.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;पत्रिका, 7 जुलाई 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पंडवानी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रमुख&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पहला&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वेदमती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वरूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दूसरा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कापालिक।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वेदमती&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शास्त्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आधारित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;काव्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गान।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कापालिक&lt;/span&gt;,
&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कपाल&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उपजा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्मृति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुनकर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसमें&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ओर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कुछ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जोड़कर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;काव्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मनोहारी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रस्तुति।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कापालिक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वरूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पंडवानी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाटिका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ओजस्वी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वाणी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जन&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रिय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया।&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सच&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रचयिता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वेद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्यास&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अकेले&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनसे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहां&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आगे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बढ़ी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गुना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बुना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गुजराती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोककथा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मर्मज्ञ&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;साहित्यकार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भगवानदास&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पटेल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कृति&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भीलों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भारत&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कभी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पढ़ी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;थी।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मूल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भील&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आदिवासियों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समझ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मौखिक&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आगे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बढ़ी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जिस&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पारधी&lt;/span&gt;&#39;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जनजाति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समुदाय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;थी&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसमें&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ब्रजलाल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;परधा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोककला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रारंभिक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शिक्षा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मिली।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनसे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कथाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुनते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जुड़ी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भंगिमाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्तर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पुनर्नवा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया।&lt;/span&gt;
&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तानपुरे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गान&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अभिनय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पंडवानी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आनुष्ठानिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शैली&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसलिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सदा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुहाती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किसी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तरह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कोई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बनावटीपन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जब&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पंडवानी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;राजा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;राज&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रहना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हाजिर&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हाजिर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जैसे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संवादों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;साथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दुशासन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वध&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;द्रोपदी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चीर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हरण&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भीम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जुड़े&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रसंगो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गर्ज&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भरी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आवाज&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुनाती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अंश&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समग्रता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बोध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हममें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जैसे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बसने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लगती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कुरुक्षेत्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कृष्ण&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अर्जुन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संवाद&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अभिनय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जींवत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जिस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तरह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;धनुष&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रत्यंचा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चढ़ाने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अभिनय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;फिर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भीम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जुड़ी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहानियों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुनाती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;फिर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शंकर&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पार्वती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संवाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अंतर्गत&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भोलाला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पूछे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पार्वती&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जैसा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कुछ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गाती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लगता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;था&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;एकमेक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होती&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रवेश&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;थी।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तंबूरा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भीम&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गदा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कभी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लुभाता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अर्जुन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;धनुष&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बनकर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हर्षाता।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;छत्तीसगढ़ी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बोली&lt;/span&gt;,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मुहावरों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सहज&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उपजे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हास्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सर्वथा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आयाम&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;देते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जन&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जोड़ा।&lt;/span&gt;
&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कथाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गाते&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;निहित&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भावों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अभिनय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;छटाओं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लुभाने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;साथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वरों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उतार&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चढ़ाव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मंच&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किन्हीं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विशेष&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रसंगो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बहुतेरी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भावुक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उठती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;देखने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वालों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ले&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;थी।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जब&lt;/span&gt; 13 &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;थी&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तभी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पहला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सार्वजनिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रदर्शन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;था&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जब&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महिलाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;क्षेत्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वर्जित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पंडवानी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पुरुष&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सकते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;थे।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मिथक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तोड़ा।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विरोध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हुआ।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;निरंतर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संघर्ष&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;झेला&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कदर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;साधा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;फिर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर्याय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गई।&lt;/span&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तत्व&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भावनाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जोड़&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गायन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किस्सागोई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सर्वथा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मुहावरा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गढ़ा।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ऐसा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;था&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जिसमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुनने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वाला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दृश्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वायवीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विचरण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुनते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;देखते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वयं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हिस्सा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गान&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आंगिक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मुद्राओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जब&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;देखा&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मुग्ध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हुआ।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आवाज&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गान&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ओजस्वी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हुंकार&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गर्जन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शैली&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसलिए&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोकप्रिय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हुई&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संवेदनाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उजास&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समाया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;श्याम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बेनेगल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कभी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;धारावाहिक&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;खोज&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गर्जन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जुड़े&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रसंगों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुमधुर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उपयोग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाद&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दफा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भवन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जब&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कार्यक्रम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हुआ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हबीब&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तनवीर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उससे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इतना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रभावित&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हुए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्होंने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;फिर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वैश्विक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मंच&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रोत्साहन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अवसर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दिए।&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भरतमुनि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाटक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुकरण&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुकीर्तन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लिखा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गया&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चुका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;द्वारा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मौलिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्याख्या।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दीठ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाभारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुकीर्तन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पंडवानी&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जरिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शास्त्रीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;परम्परा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुगंध&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उससे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जुड़े&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जोड़ा।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बिछोह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कलाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जुड़ी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हमारी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विरल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;परम्परा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अंतिम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कड़ी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;टूटने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जैसा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है। तीजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;छत्तीसगढ़&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भिलाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गनियारी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गांव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जन्मीं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सरकार&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt; 1988 &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पद्मश्री&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; 2003 &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पद्म&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भूषण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सम्मानित&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाटक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अकादमी&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शिरोमणि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आदि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पुरस्कारों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सम्मानित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गया।&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&amp;nbsp;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/89436444160214088/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/07/blog-post_07.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/89436444160214088'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/89436444160214088'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/07/blog-post_07.html' title=' महाभारत में समाई लोक की सुगंध से बिछोह   '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjH8FLLtbDLrJ4VUtmwclay0i8VL7kWwnO3QUfhbZ1Fid7wpX6PunsF7o1LajIZzNanUSRIYyO2VwlEHoVB3ZOYxvdzM55Cb9TjSbTV7vWQOb8NYVac5puMnuByp3qTND7QcxH6Ltg3Xd0nfU7PQYvfHCu2PxoKgq1Hd8xo_ddlceba9zIVeyIDt-Kado2C/s72-w640-h246-c/Patrika%20Teejan%20Bai%207-7-2026.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-7052320260085071783</id><published>2026-06-22T19:41:10.817+05:30</published><updated>2026-06-22T19:41:10.818+05:30</updated><title type='text'>सुगठित भावों की गगरी सा गान </title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;ओंकारनाथ ठाकुर का गान सुगठित भावों की गगरी सा है। शब्दों संग स्वरों के उतार-चढ़ाव की उनकी शैली मन को मथती है। सुनते समय और उसके बाद भी।  राग भैरवी में मीरा का भजन &#39;जोगी मत जा&#39; सुनें। शब्दों में निहित भाव जैसे संगीत में रूपान्तरित हो गए हैं। स्वरों की विरल पुकार यहां है। इसमें उभरता और सदा के लिए मन में बसा रह जाता है-स्वरोच्चार, &#39;जोगी&#39;!  ऐसे ही मालकोंस में &#39;पग घूंघरू बांध मीरा&#39; को सुनेंगे तो एकबारगी लगेगा सहज—स्वरों में सरलतम रूप में उन्होंने इसे साधा है।  पर, उनके गान की स्वर—छटाओं में रमेंगे तो यह भी लगेगा, राग को दार्शनिक गहराई में उतारते वह अद्भुत सम्मोहन से हमें बांध रहे हैं। और यही क्यों? कोमल ऋषभ आसावरी में विलंबित और द्रुत ताल में उनका गान जैसे अमृत की बरखा करता है। ध्रुपद अंग को गले में बिठाते वह स्वरों का जैसे वशीकरण मंत्र पढ़ते हैं। विश्वास नहीं हो तो, राग भीमपलासी में विलंबित एकताल ही सुनें। स्वर दर स्वर और उसका अनुकीर्तन करता एम.एस. गोपालकृष्ण का वायलीन माधुर्य! उनका आलाप सुहाता है तो रागो का निभाव अंतर्मन आलोक से भरता है। मालकोंस में उन्हें सुनेंगे तो लगेगा जीवन—उजास मिल रहा है। भैरवी सुनेंगे तो पाएंगे स्वर—सम्मोहन की किसी डोर से हम बंध रहे हैं। हरेक राग में वह उसके भीतर के रस का मर्म समझाते हैं। आत्म से साक्षात् कराता उनका कंठ जीवन—धन ही तो है! मुझे यह भी लगता है, वह राग से रंजन नहीं करते बल्कि समाधिस्थ चित्त मे ले जाने की क्षमता रखते थे। यह था तभी तो इटली के तानाशाह मुसोलिनी उनका गान सुनकर रो पड़े थे। जगदीशचन्द्र बसु ने स्वीकारा कि पेड़-पौधे उनके संगीत से झुमते हैं। महात्मा गांधी को भी कहना पड़ा था कि उनके एक ही गान में वह जितना हासिल कर सकते हैं, उतना वह बहुत सारे भाषणों से प्राप्त नहीं कर सकते। सूरत के लोगों का यह मानना था कि उनका गान उन्हें अकाल से बचा सकता है। मुझे लगता है, जीते-जी किंवदंती बनने वाले वह महान गायक थे।...&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjVXQD77JqIu5RoCOWiT3xbKbYDkM8sqxBagjZyaByI9Fei3XnYzX09cl7yvh3oyRcTrbpjGYOtSXe8nLzcnZWCWTJb39K6KL16ICjD34yODOZ5RCwds-4eOoS67ZxzJLugfMYB5Fxm6mvqHUBP5RCnE8ogQgT7DKnZqiaYbRuNwYTLEVCi7v3TbplhnsK7/s1090/IMG-20260622-WA0000.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1061&quot; data-original-width=&quot;1090&quot; height=&quot;622&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjVXQD77JqIu5RoCOWiT3xbKbYDkM8sqxBagjZyaByI9Fei3XnYzX09cl7yvh3oyRcTrbpjGYOtSXe8nLzcnZWCWTJb39K6KL16ICjD34yODOZ5RCwds-4eOoS67ZxzJLugfMYB5Fxm6mvqHUBP5RCnE8ogQgT7DKnZqiaYbRuNwYTLEVCi7v3TbplhnsK7/w640-h622/IMG-20260622-WA0000.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/7052320260085071783/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/06/blog-post_601.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/7052320260085071783'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/7052320260085071783'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/06/blog-post_601.html' title='सुगठित भावों की गगरी सा गान '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjVXQD77JqIu5RoCOWiT3xbKbYDkM8sqxBagjZyaByI9Fei3XnYzX09cl7yvh3oyRcTrbpjGYOtSXe8nLzcnZWCWTJb39K6KL16ICjD34yODOZ5RCwds-4eOoS67ZxzJLugfMYB5Fxm6mvqHUBP5RCnE8ogQgT7DKnZqiaYbRuNwYTLEVCi7v3TbplhnsK7/s72-w640-h622-c/IMG-20260622-WA0000.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-7455809589687066077</id><published>2026-06-22T19:37:21.525+05:30</published><updated>2026-06-22T19:37:21.526+05:30</updated><title type='text'>द मैन हू स्टोल द गोड्स</title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;float: right;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiHc3fbjGRLCOY3sszELIim0vOGEQImw_vfQxU7z69bkEtqFi-zY8bbWQYnm92s8gaRbuqQ9mCSEc633Z1LPhrkciUomylU1f5gbZugTx0yIjTBLPqlEyU0-_aFwo9BYwZaQGokELj6WmAnV0wV2wbnfiLBpKKE_65v2089BGNTVSzYMGFXoYsMkjAzXnK8/s3578/patrika%20dynamite.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; margin-bottom: 1em; margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;3578&quot; data-original-width=&quot;1172&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiHc3fbjGRLCOY3sszELIim0vOGEQImw_vfQxU7z69bkEtqFi-zY8bbWQYnm92s8gaRbuqQ9mCSEc633Z1LPhrkciUomylU1f5gbZugTx0yIjTBLPqlEyU0-_aFwo9BYwZaQGokELj6WmAnV0wV2wbnfiLBpKKE_65v2089BGNTVSzYMGFXoYsMkjAzXnK8/w210-h640/patrika%20dynamite.jpg&quot; width=&quot;210&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;पत्रिका, 20 जून 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;हमारे यहां कलाओं की पुस्तकें बंधी—बंधाई लीक में एकरसता लिए हैं। अधिकांश पुस्तकें या तो सैद्धान्तिकी लिए हैं या फिर बहुत सी दूसरी पुस्तकों से तैयार एकरसता पसराती पाठ्यपुस्तकनुमा। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;इस आलोक में अशोक कुमार सिन्हा की हाल ही आई पुस्तक &#39;मिथिला चित्रकला&#39; उम्मीद जगाती है। रसिक मन से लिखी यह यह बगैर राज्याश्रय फली—फूली मिथिला चित्रकला का अतीत भर नहीं है, बल्कि उससे जुड़े संसार की मनोरम दृष्टि है।&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;...कलाओं का इतिहास उसके बाज़ार से भी जुड़ा है। साठ के दशक में कलाओं में निवेश को वैधता मिलने के साथ ही विश्व में एक नया आर्थिक युग प्रारंभ हुआ। इसके साथ ही विरासत से जुड़ी कलाकृतियों की चोरी और तस्करी भी तेजी से बढ़ी। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;कला—इतिहासकारों में भी इससे ऐसे लोग सामने आने लगे जो कला—रसिक न होकर कला—बाजार, निजी या सरकारी कलादीर्घाओं की उपज थे। ऐसे ही कला—इतिहासकार में डगलस लैचफोर्ड का नाम भी जुड़ा। लैचफोर्ड असल में कला—संग्राहक रूप में कंबोडिया और थाईलैंड के जंगलों में छिपे प्राचीन खमेर साम्राज्य के मंदिरों से दुर्लभ कलाकृतियों की चोरी करवाकर तस्करी करने से जुड़ा था। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;मूर्तियों को खंडहरों से, प्राचीन मंदिरों से साबुत और जल्दी निकालने के लिए वह निर्मम तरीके से ब्लास्टिंग और विष्फोट करवाता। इसी से स्थानीय लोगों ने उसका एक नाम ’डायनामाइट डग’ रख रखा था। मैथ्यू कैंपबेल की हाल ही आई पुस्तक ’द मैन हू स्टोल द गोड्स’यह सब बताती है। हिन्दी में इस तरह की पुस्तकों का अभी भी बड़ा अभाव है। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/7455809589687066077/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/06/blog-post_22.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/7455809589687066077'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/7455809589687066077'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/06/blog-post_22.html' title='द मैन हू स्टोल द गोड्स'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiHc3fbjGRLCOY3sszELIim0vOGEQImw_vfQxU7z69bkEtqFi-zY8bbWQYnm92s8gaRbuqQ9mCSEc633Z1LPhrkciUomylU1f5gbZugTx0yIjTBLPqlEyU0-_aFwo9BYwZaQGokELj6WmAnV0wV2wbnfiLBpKKE_65v2089BGNTVSzYMGFXoYsMkjAzXnK8/s72-w210-h640-c/patrika%20dynamite.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-6896733207709160768</id><published>2026-06-08T21:50:38.057+05:30</published><updated>2026-06-08T21:50:38.058+05:30</updated><title type='text'>संस्कृति की जीवंत दृष्टि के चितेरे</title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कुबेर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नाथ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;राय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अकेले&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;निबंधकार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जिन्होंने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दर्शन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;कलाओं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लिखे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संधि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भारतीयता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;किसी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अवधारणा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;बल्कि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जीवंत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अभिहित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शास्त्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मिथक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रकृति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आध्यात्मिकता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अद्भुत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;समन्वय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लिखे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संगीतमय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;चित्रात्मक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उनकी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लेखन&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पत्तियों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;झरने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;धरती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;सौंदर्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;करुणम&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अवस्था&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;गहरे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अनुभूत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;किया&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;सकता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;मुझे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;लगता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हमारी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;संस्कृति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;अद्भुत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;आख्याता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;विरल&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;व्याख्याता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;पढ़ना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;भाव&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;जीवनगत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;सौंदर्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;साक्षात्&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;होना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;, sans-serif; text-align: justify; text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुबेर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भीतर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अर्थान्वेषण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मर्म&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;छुआने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वाले&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रस&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सिद्ध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंधकार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वेद&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उपनिषद्&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पुराण&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मिथकों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रचे&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अनछुए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संदर्भ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उद्घाटित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मुझे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लगता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंध&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;परंपरा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उन्होंने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सांस्कृतिक&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दार्शनिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सौंदर्यबोधी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अन्वेषण&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नये&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आयाम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दिए।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अनूठे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;द्रष्टा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसलिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ठौर&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ठौर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जीवन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सुगंध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मराल&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’&lt;/span&gt;, ’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रिया&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निलकंठी&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’&lt;/span&gt;, ’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रस&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आखेटक&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’&lt;/span&gt;,
’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रामायण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;महातीर्थतम्&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’&lt;/span&gt;,
’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निषाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बांसुरी&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’&lt;/span&gt;,
’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;गंधमादन&lt;/span&gt;, ’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विषाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;योग&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’ &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आदि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंध&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संग्रहों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शीर्षकों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाएंगे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पाएंगे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अनूठे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;गवाक्ष&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;खुलते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सहज&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रवाह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कहन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मौलिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसलिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लुभाती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भावनाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;छलकता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मनोविज्ञान&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जुड़ी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;परम्परा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अतीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;झिलमिलाता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आधुनिकता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बोध&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सातत्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुबेरनाथ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होमर&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वर्जिल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शेक्सपीयर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;गहरे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जिया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भावभंगिमा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देशी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संस्कारों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सुगंध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;घुली&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्दों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कहूं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हिन्दुस्तानी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उन्होंने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; ’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विश्व&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चित्त&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जोड़&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पाठकों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मानसिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ऋद्धि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;table align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj7BzswY71XRN8_2Lpk6BiBCqrgjno2q3kqdf_Sd30S6T2q3jETL61g2iaBJldKaPN-rD4GahCdqzwR9Kv3ogLbzo2AmLH923GVlxKPzgPPYu6hoe2p8l7WIKZSzn-TNNfUrxkvZtiBLhjeoHs-k9UnAGMDuyHmQHMp10DXTl-NvS1_P4GS5F8X_i1EI2b2/s1551/amar%20ujala%20kubernath%20ray%207-6-2026.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1004&quot; data-original-width=&quot;1551&quot; height=&quot;414&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj7BzswY71XRN8_2Lpk6BiBCqrgjno2q3kqdf_Sd30S6T2q3jETL61g2iaBJldKaPN-rD4GahCdqzwR9Kv3ogLbzo2AmLH923GVlxKPzgPPYu6hoe2p8l7WIKZSzn-TNNfUrxkvZtiBLhjeoHs-k9UnAGMDuyHmQHMp10DXTl-NvS1_P4GS5F8X_i1EI2b2/w640-h414/amar%20ujala%20kubernath%20ray%207-6-2026.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;अमर उजाला, 7 जून 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कभी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंध&lt;/span&gt;
’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तिष्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नक्षत्र&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कवि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भिक्षु&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;महापृथिवी&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पढ़कर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अनुराग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुआ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विरल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;छटाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बरसाते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &amp;nbsp;’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तिष्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’&lt;/span&gt;,
’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पुष्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्दों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विरल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संदर्भ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अशोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पत्नी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तिष्यरक्षिता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मार्मिक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उल्लेख&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बौद्ध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;धर्म&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;श्रद्धा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;साथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सम्राट&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अशोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बूढ़ा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;था।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तिष्यरक्षिता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आंगंन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बोधिद्रुम&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्थापना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुई।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तिष्यरक्षिता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;काम&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पिपासा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सम्राट&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पुत्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुणाल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बुझानी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चाही।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सम्राट&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पुत्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुणाल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अस्वीकार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आंखे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निकलवा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ली।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुबेरनाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अवनीन्द्रनाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ठाकुर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;द्वारा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उकेरे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चित्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उल्लेख&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;किया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चित्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बोधिवृक्ष&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;छिन्न&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भिन्न&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उखाड़ी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;गई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शाखा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जिसकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ओर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बड़ी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उपेक्षा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अहंकार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तिष्यरक्षिता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देख&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उसके&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपेक्षाकृत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बड़े&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आकार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्तनों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उल्लेख&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उन्होंने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ईषत्&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लटके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुए&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पूर्ण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विकसित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्तनों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मातृकाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जोड़ते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उसके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बनने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चाह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विरल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;व्यंजना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;परम्पराओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समाई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विपरीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उन्होंने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्थापित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;किया&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संभव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तिष्यरक्षिता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;क्रोध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कारण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;काम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तृषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मातृत्व&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तृषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुबेरनाथ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समग्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तरह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मौलिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चिंतन&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विस्तार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मुझे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लगता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दर्शन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;साहित्य&lt;/span&gt;,
&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;धर्म&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अध्यात्म&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जीवन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अब&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;छूटे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सुंदर्भों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हमारा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नाता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कराते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मायावी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नट&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कहते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देखने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुछ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उसके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बहाने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सारा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देखने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;असल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुबेरनाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समग्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लेखन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दृश्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हमारी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संस्कृति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;गहन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अन्वेषण&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पाठक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बौद्धिक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;क्षितिज&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विस्तार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आर्य&lt;/span&gt;
’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नव्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आर्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’ &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संरचना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इतिहास&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विधाता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आर्य&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;द्राविड़&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निषाद&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;किरात&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संयुक्त&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तत्त्वों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संस्कृति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तीन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रमुख&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आधार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वैदिक&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तांत्रिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लोकायत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ले&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पाठकों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कामधेनु&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नटराज&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शेषशायी&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यक्ष&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;श्रीदेवता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आदि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हमारे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रतीक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बिम्बों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मूल्यपरक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ऐतिहासिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चिंतन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हमें&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;देते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पूर्ण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बनने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; ’&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राम&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;’ &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जैसा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बनना।&lt;/span&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मुझे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लगता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कहन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सर्वथा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भिन्न&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भंगिमा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लालित्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुबेरनाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संस्कृति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आस्था&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जगाने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वाले&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अनुपम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;द्रष्टा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसलिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मूल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संस्कृति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जुड़ी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;गहराई&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;परिभाषित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसलिए&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्थापित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्दों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रयोग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सतही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कामचलाऊ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;दृष्टि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ग्रहण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चाहिए।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;,
&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्दों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भूल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संस्कारों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भूल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाना।&lt;/span&gt;&#39;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ऐसी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हिंदी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हिमायती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रहे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जिसे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समग्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भारतवर्ष&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समझे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसका&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;महाकोश&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लोकभाषा&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;प्रांतीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संस्कृत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सहयोग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;विस्तृत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हो।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भारत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जुड़ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;-&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शिवत्व&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बुद्धत्व&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रामत्व&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मनुष्य&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पृथ्वी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ईश्वर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जुड़ना।&lt;/span&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुबेरनाथ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इसलिए&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सुहाता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आपको&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्थापित&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कोई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;आग्रह&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शास्त्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;साथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बौद्धिक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;स्तर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;छुटे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हुए&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संदर्भों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सर्वथा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नई&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जमीन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;कुबेरनाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;राय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तैयार&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बरते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अर्थगर्भित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संदर्भों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चमत्कृत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वाले&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अनूठी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ललित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;निबंध&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;संग्रह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भूमिका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उन्होंने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मेरा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चन्दन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;काष्ठ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिखे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मर्म&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जाएंगे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लगेगा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;चन्दन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;घिसते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तभी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सुगंध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;मिलती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;सुगंध&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पाने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;लिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ठहरकर&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;धीरज&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;साथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पढ़ना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;होगा।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पढेंगे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बल्कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उसके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;बाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;जीवन&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;पर्यन्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;खुशबू&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;महकते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Nirmala UI&amp;quot;,sans-serif;&quot;&gt;रहेंगे।&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/6896733207709160768/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/06/blog-post.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/6896733207709160768'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/6896733207709160768'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/06/blog-post.html' title='संस्कृति की जीवंत दृष्टि के चितेरे'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj7BzswY71XRN8_2Lpk6BiBCqrgjno2q3kqdf_Sd30S6T2q3jETL61g2iaBJldKaPN-rD4GahCdqzwR9Kv3ogLbzo2AmLH923GVlxKPzgPPYu6hoe2p8l7WIKZSzn-TNNfUrxkvZtiBLhjeoHs-k9UnAGMDuyHmQHMp10DXTl-NvS1_P4GS5F8X_i1EI2b2/s72-w640-h414-c/amar%20ujala%20kubernath%20ray%207-6-2026.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-1747353768032985469</id><published>2026-05-30T10:35:54.327+05:30</published><updated>2026-05-30T10:35:54.327+05:30</updated><title type='text'>नाट्यशास्त्र में संगीत</title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;float: right;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjpX6uHPpcl-sWzMmxnExExG2efO-JicKT8GRvV6uVvG4VJthyi96UHO4fSMc4Ggw1qcfSbNZNepUnY3BC_jX6o1BXRkKAvuz5G2oZBzS6Wx0gIuofMMG9feIHoVL5XYLp_zAXyOl5Tz0pThuApUuKtj7poXMmo1kSrrypLdQXpPlpi6jhOkTKI8IF40dbS/s1600/IMG-20260530-WA0000.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; margin-bottom: 1em; margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1600&quot; data-original-width=&quot;598&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjpX6uHPpcl-sWzMmxnExExG2efO-JicKT8GRvV6uVvG4VJthyi96UHO4fSMc4Ggw1qcfSbNZNepUnY3BC_jX6o1BXRkKAvuz5G2oZBzS6Wx0gIuofMMG9feIHoVL5XYLp_zAXyOl5Tz0pThuApUuKtj7poXMmo1kSrrypLdQXpPlpi6jhOkTKI8IF40dbS/w240-h640/IMG-20260530-WA0000.jpg&quot; width=&quot;240&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;पत्रिका, 30 मई 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लोकमन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सांगी&lt;/span&gt;​&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तिक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्यंजना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो
अनुभूत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्याख्या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ग्रंथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्थान&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पोषक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अभिनव&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गुप्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुंदर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दिया&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उपरंजन।&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गया&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्य&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उपरंजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गीत&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वाद्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रंग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उपरंजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गाढ़ा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रंजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;केवल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;राग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बजता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उपरंजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;राग&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ध्यान&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कराता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कुछ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुनते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;निहित&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ओतप्रोत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;परम्परा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तबला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पखावज&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वादक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बीच&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बीच&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पढंत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बजाते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जुड़े&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अक्षरों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पढ़ते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कथक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पूरी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;परम्परा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;परम्परा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहां&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आई&lt;/span&gt;? &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;!&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; 34 &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अध्याय&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अवनद्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वाद्यों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ध्वनियों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सूत्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किस&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्थान&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कौनसी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;थाप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होगी&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पूरा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उंगली&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कौनसा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हिस्सा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रहार&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करेगा&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पूरी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तकनीक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तबले&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पखावज&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मृदंग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आदि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्थान&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उंगली&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आगे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हिस्सा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जिसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चांटी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पूरा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हाथ&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किनारे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हिस्सा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लगेगा&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सब&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हिस्से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रहार&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चमड़े&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मढ़े&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वाद्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भाग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कितनी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मात्रा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होगा&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसकी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कोड&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भाषा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पाटाक्षर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विधि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;असल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वरों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कोई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्याख्या&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इतना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सप्त&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;षडज&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ऋषभ&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गांधार&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मध्यम&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पंचम&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;धैवत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;निषाद।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मतंग&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ग्रंथ &lt;/span&gt;&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बृहद्देशी&lt;/span&gt;&#39;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हमारे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पहले&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पहल&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;राग&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अवधारणा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दी। इसमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत
स्वरों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की व्यवस्थित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्याख्या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अभिनव&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गुप्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;टीका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गीत&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वाद्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किसी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अधीन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वयं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रतिष्ठित&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;निहित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रस&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वाच्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बजता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसमें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तीन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तरह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;काम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वचन&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रंजन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्यंजन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वचन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सीधे&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सीधे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाए।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बंदिश&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कोई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बोल&lt;/span&gt;,
&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;श्याम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तुम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाओ।&lt;/span&gt;&#39;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसके&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रंजन।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाद&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कोई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अंश।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;काव्य&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पाठ।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मोहक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अंदाज।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्यंजन।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सबसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महत्वपूर्ण&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कुछ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बोध&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;देना।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कुछ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तरह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वरों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लगाव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रस&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रवाहित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाए।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भाव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाएं।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कालिदास&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;याद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करें।&lt;/span&gt;
&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कुमार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संभव&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नारद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पार्वती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भावी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गुणों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वर्णन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रहे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पार्वती&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पिता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बैठे सुन रहे
हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पार्वती भी वहां है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लजा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाती&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कालिदास&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शर्म&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुभूति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लाज&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मरी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इतना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लिखा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पार्वती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लीलाकमल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;था&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पत्तियां&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गिनने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लगी।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ऐसा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जब&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उत्तेजित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अंदर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किसी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भाव&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पूरी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तरह&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भरे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कुछ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ऐसा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जिसका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कोई&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लगता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शब्दावली&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt;
&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुरणन&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गूंज&lt;/span&gt;! &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कठ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;निकले&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;फिर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वाद्य&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रथम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ध्वनि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आघात&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;फिर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;निरंतरता।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;साधना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपूर्व&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रचा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जाता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गले&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जवारी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;क्या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;?
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुरणन&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ध्वनि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मिठास&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सुनने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अंतर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बजती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रहे।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गूंज&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माधुर्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रचा&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बसा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ज्ञान&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुरणन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बताता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बोलचाल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ध्वनियों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसीलिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भिन्न&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शब्दों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आश्रय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शब्द&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;न&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कोई&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;फर्क&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पड़ता।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसलिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कि&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुरणन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रधान&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीतात्मक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ध्वनियों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ऐसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सूक्ष्म&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सूत्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्यशास्त्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समाए&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/1747353768032985469/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_30.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/1747353768032985469'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/1747353768032985469'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_30.html' title='नाट्यशास्त्र में संगीत'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjpX6uHPpcl-sWzMmxnExExG2efO-JicKT8GRvV6uVvG4VJthyi96UHO4fSMc4Ggw1qcfSbNZNepUnY3BC_jX6o1BXRkKAvuz5G2oZBzS6Wx0gIuofMMG9feIHoVL5XYLp_zAXyOl5Tz0pThuApUuKtj7poXMmo1kSrrypLdQXpPlpi6jhOkTKI8IF40dbS/s72-w240-h640-c/IMG-20260530-WA0000.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-6086639411584283211</id><published>2026-05-26T10:28:50.803+05:30</published><updated>2026-05-26T10:28:50.803+05:30</updated><title type='text'>गान सरस्वती</title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&quot;हीराबाई बडोदकर को शृंगेरी के शंकराचार्य ने कभी &#39;गान सरस्वती&#39; की संज्ञा दी थी। राग—शुद्धता में उन्होंने शास्त्रीय संगीत को सुगम—सहज करते सदा ही उसे जन—मन से जोड़ा। कहन का सौंदर्य—छंद, स्वरों का अनहद नाद वहां है। स्वर—व्याकुलता में वह जीवन से जुड़े भावों का जैसे संगीत संधान करती है। मुझे लगता है, वह गाती नहीं है—बंदिश के शब्दों, बरते भावों में तल्लीन हो जाती है। गाते हुए वह अपने आपको भी जैसे भुल जाती है।  स्वरों में डूब—डूब जाती, सुनने वालों को और सुनने की प्यास जगाती है। वह देश की पहली ऐसी शास्त्रीय गायिका हुई जिन्हें लोग टिकट खरीदकर सुनने जाते थे।...हीराबाई के गायन में स्वर—माधुर्य संग कहन का सम्मोहन है। श्री कृष्ण की नटखट शरारतों से जुड़ी बंदिश &#39;काहे सताओ मोहे श्याम&#39; हो या फिर राग &#39;देश&#39; पर आधारित ठुमरी &#39;अब के सावन घर आजा..&#39; या फिर राग मारवा में गाया उनका तराना &#39;अता तना देरे&#39; या राग भैरवी पर आधारित दादरा &#39;लागी मोरी बिंदिया&#39; सुनें। लगेगा, स्वर-उजास में अंतर्मन आनंद की अनुभूति का आलोक मिला है।  ध्रुवपद के पारंपरिक पदों को ख्याल की बंदिशों में रूपांतरित करते उसे संगीत-माधुर्य की नवीन दृष्टि देने का कार्य जिन चंद गायक-गायिकाओं ने किया हैं, उनमें हीराबाई बड़ोदकर प्रमुख हैं। कभी राग हिंडोल में उनके गाये बोल सुने थे- ’लाल जिनकर हो’। धु्रवपद के ख्याल रूपान्तरण की उनकी यह विरल सांगीतिक दृष्टि है।  शृंगार और भक्ति रस में रचे पद को ख्याल में ढालते खटका, मींड और तानों  के माध्यम से उन्होंने इसे और अधिक भावपूर्ण बना दिया है। ...&quot;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div dir=&quot;auto&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhdk5KTHEhH1LwZDi79qYf-t5bRC5CgPGvil62DG5P-i4EmB0_aGZJ4-w-uCLEBXkSFugoWiT1EYTXNLyjqyyEXsUt2rqpnPBG-2i5Ik1KcTXk6_8Nj3vh6BNTznLfMUVqVCJnIJZ9Th8Qao-elyqU8EJF0_WLv9T8ID9lFO47SlNS_RWFnDUURuGMfn314/s1290/IMG-20260525-WA0001.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1273&quot; data-original-width=&quot;1290&quot; height=&quot;632&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhdk5KTHEhH1LwZDi79qYf-t5bRC5CgPGvil62DG5P-i4EmB0_aGZJ4-w-uCLEBXkSFugoWiT1EYTXNLyjqyyEXsUt2rqpnPBG-2i5Ik1KcTXk6_8Nj3vh6BNTznLfMUVqVCJnIJZ9Th8Qao-elyqU8EJF0_WLv9T8ID9lFO47SlNS_RWFnDUURuGMfn314/w640-h632/IMG-20260525-WA0001.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/6086639411584283211/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_302.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/6086639411584283211'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/6086639411584283211'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_302.html' title='गान सरस्वती'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhdk5KTHEhH1LwZDi79qYf-t5bRC5CgPGvil62DG5P-i4EmB0_aGZJ4-w-uCLEBXkSFugoWiT1EYTXNLyjqyyEXsUt2rqpnPBG-2i5Ik1KcTXk6_8Nj3vh6BNTznLfMUVqVCJnIJZ9Th8Qao-elyqU8EJF0_WLv9T8ID9lFO47SlNS_RWFnDUURuGMfn314/s72-w640-h632-c/IMG-20260525-WA0001.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-7414256582760852155</id><published>2026-05-26T10:26:04.992+05:30</published><updated>2026-05-26T10:32:55.229+05:30</updated><title type='text'>नाट्यशास्त्र : पंचम वेद पर एकाग्र</title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;span face=&quot;&amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&#39;नाट्यशास्त्र : पंचम वेद पर एकाग्र&#39; का राज्यपाल हरिभाऊ बागडे जी ने किया लोकार्पण--आभार! देवेन्द्र सत्यार्थीजी जब &#39;आजकल&#39; के संपादक थे तब कहा था, लेखक से लिखवाना सबसे कठिन काम होता है। संपादन कर्म से भी निंरतर जुड़ा रहा हूं, इसलिए उनका यह कहा सदा याद आता है। नाट्यशास्त्र के विविध आयामों और इससे जुड़ी दृष्टि पर ग्रंथ संपादन का जिम्मा ले तो लिया था, पर विषय विशेषज्ञों से आग्रह कर लिखवाने में एक साल की अवधि लग गई। सभी विद्वान लेखकों के प्रति कृतज्ञ हूं। &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiBeM1AKSuoa32H-pqSReslteNNdh3yQLrG6y94iiykkrWExzD67_mJBuxDV7SJi8oTCeXBrw924brMw7glBwtWVSxPVorwMGxgmMwPtlOTIEAVJvmXxeXFacJCDEVdeqRV1tPH26fs8rIqixCAIY9Fs2tuSHYR57t8NT0GmouImA0HqXjkeKiktLk6xoqQ/s792/Naty%20photo.jpeg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;792&quot; data-original-width=&quot;715&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiBeM1AKSuoa32H-pqSReslteNNdh3yQLrG6y94iiykkrWExzD67_mJBuxDV7SJi8oTCeXBrw924brMw7glBwtWVSxPVorwMGxgmMwPtlOTIEAVJvmXxeXFacJCDEVdeqRV1tPH26fs8rIqixCAIY9Fs2tuSHYR57t8NT0GmouImA0HqXjkeKiktLk6xoqQ/w578-h640/Naty%20photo.jpeg&quot; width=&quot;578&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi08PfFs2mi-rZDU5625rJ-KUzdcahtfMhQFn8f-4E3bHVXR9JSiScNV6nFIZ66JcVFOGtYWqbdPPGDbK3pxdf3kczZ00T6ISKJoqGhD4Tqqxv_qrdauJKNAEDzZMa9pZxpJUSoGBbQYxafuFH0hqH02yWVjjA42gFjGYTclWxBiB856TLHg4ZFBG2c4uJN/s1272/Bhaskar.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1272&quot; data-original-width=&quot;780&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi08PfFs2mi-rZDU5625rJ-KUzdcahtfMhQFn8f-4E3bHVXR9JSiScNV6nFIZ66JcVFOGtYWqbdPPGDbK3pxdf3kczZ00T6ISKJoqGhD4Tqqxv_qrdauJKNAEDzZMa9pZxpJUSoGBbQYxafuFH0hqH02yWVjjA42gFjGYTclWxBiB856TLHg4ZFBG2c4uJN/w392-h640/Bhaskar.jpg&quot; width=&quot;392&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjjYAR6TC0FiscBXqKqTu8AkP48l-VWeoc28V8ok6mjX1NoMVVg7wSfq1jLFNvHwPoXeHGebDy1mUYd4xf8XH16q3bP0xJTkGIIAS2aLajLyBDKSmDMSYtDPD73n1HTZhRhqA3HgxKx4I2QvzGrAgEckVLULvwWZbPaXhJlmw5PNiHuy91t1A36fyPPRe5l/s1280/Yugpaksh.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1280&quot; data-original-width=&quot;816&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjjYAR6TC0FiscBXqKqTu8AkP48l-VWeoc28V8ok6mjX1NoMVVg7wSfq1jLFNvHwPoXeHGebDy1mUYd4xf8XH16q3bP0xJTkGIIAS2aLajLyBDKSmDMSYtDPD73n1HTZhRhqA3HgxKx4I2QvzGrAgEckVLULvwWZbPaXhJlmw5PNiHuy91t1A36fyPPRe5l/w408-h640/Yugpaksh.jpg&quot; width=&quot;408&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhELlRKfmiJ_4S8PLSUPCS8LllnejmgDGGaW29N7rDd98Drqq6IdJJI70k31ATb1Pf3dKHPVz46iZ98cleZ3HkeBuBtCAI31gxkRKEhXwZFnw2GUzaPuKIb4Rw1-v9AF1PnDM57SS6DzazGZFGZp4zQR3lfLFeTYvXMSkY9cAozSX413bpOc5Zl2sxKd5EH/s2565/Patrika.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2078&quot; data-original-width=&quot;2565&quot; height=&quot;518&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhELlRKfmiJ_4S8PLSUPCS8LllnejmgDGGaW29N7rDd98Drqq6IdJJI70k31ATb1Pf3dKHPVz46iZ98cleZ3HkeBuBtCAI31gxkRKEhXwZFnw2GUzaPuKIb4Rw1-v9AF1PnDM57SS6DzazGZFGZp4zQR3lfLFeTYvXMSkY9cAozSX413bpOc5Zl2sxKd5EH/w640-h518/Patrika.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;span face=&quot;&amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/7414256582760852155/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_26.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/7414256582760852155'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/7414256582760852155'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_26.html' title='नाट्यशास्त्र : पंचम वेद पर एकाग्र'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiBeM1AKSuoa32H-pqSReslteNNdh3yQLrG6y94iiykkrWExzD67_mJBuxDV7SJi8oTCeXBrw924brMw7glBwtWVSxPVorwMGxgmMwPtlOTIEAVJvmXxeXFacJCDEVdeqRV1tPH26fs8rIqixCAIY9Fs2tuSHYR57t8NT0GmouImA0HqXjkeKiktLk6xoqQ/s72-w578-h640-c/Naty%20photo.jpeg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-8211090535047128088</id><published>2026-05-16T10:35:23.802+05:30</published><updated>2026-05-16T10:35:23.802+05:30</updated><title type='text'> भक्ति से बना कलाओं का जग</title><content type='html'>&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; font-family: Mangal, serif; text-align: right;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Mangal, serif;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;मीरा का एक बहुत
प्यारा सा भजन है, &#39;जा, मत जा मत जा रे जोगी!&#39; अरसा पहले इसे मल्लिकार्जुन मंसूर के
स्वरों में सुना था। सुनने के बाद बार&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;बार सुना। अभी भी जब&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;तब सुनता हूं तो पाता हूं
एक विरल पुकार, अतृप्त प्यास इसमें समाई है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;गान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सच्चे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सुर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही अंतर्मन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;देते&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;हमारे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;यहां&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;इसीलिए&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;उच्च&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;उच्चतर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सांस्कृतिक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;चेतना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;अभिव्यक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;केन्द्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;रही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;कविता&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;पद&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;नाट्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;आदि&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सौंदर्यबोध&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;मूल&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;भगवद्&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;रहा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;पुराण&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;इसके&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;आधार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;रहे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;पुराने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;नया&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;करते।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;पुराणों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;आई&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ईश्वरीय&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;लीलाओं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;हमें&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;कलाओं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सौंदर्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;जग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;जोड़ा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;कलाएं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;दिव्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;अनुभवों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रतीक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;,
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;बिम्ब&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सरंचना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;जीवंत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;होती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;हममें&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;रची&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;बसी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;&lt;table cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;float: right;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVeItIiJygCrtve6w6uVvzTGM6V2P8DY5RbOxRx2Wiuhod-rqJBl5xPr3JiydNFa_gJyG5XxmgAxgcDZJjMdyZq-SD4AxWwPKYoamQFHScOltR0gmKG9ONlTKyqigYmpt8mzl3rdCOAFKUnl3vm0oDS7IfaepDZOIpO7MwscYj_dBvarbsDfFHfulAXA5M/s1600/IMG-20260516-WA0000.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; margin-bottom: 1em; margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1600&quot; data-original-width=&quot;623&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVeItIiJygCrtve6w6uVvzTGM6V2P8DY5RbOxRx2Wiuhod-rqJBl5xPr3JiydNFa_gJyG5XxmgAxgcDZJjMdyZq-SD4AxWwPKYoamQFHScOltR0gmKG9ONlTKyqigYmpt8mzl3rdCOAFKUnl3vm0oDS7IfaepDZOIpO7MwscYj_dBvarbsDfFHfulAXA5M/w250-h640/IMG-20260516-WA0000.jpg&quot; width=&quot;250&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;पत्रिका, 16 मई 2026&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;br /&gt;कलाएं&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ध्यान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;मांग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;करती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;परम्परा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;मूल&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;यही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है!&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;वैदिक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;अनुष्ठान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;देवता&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;आह्वान&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;मंत्रोच्चार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;होता।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;मंत्र&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;अर्थ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;मन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;तंत्र।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;संतुलन।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;मंत्रोच्चार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;साथ&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;पूजा&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;जब&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;जाती&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;पूज्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;समर्पित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सभी&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;उपकरण&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;साधना&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;हेतु&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;होते&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;पुष्प&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;बौद्धिक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;जीवन&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सार&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सूचक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;नैवेद्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;अशेष&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;भोग&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;अर्पित&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रतीक&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ईश्वर&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;को&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;प्रसन्न&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;लिए&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;जप&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;तप&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;लीलानुकरण&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;,
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;कला&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;जैसे&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;सौंदर्य&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;बोध&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;साधनों&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;समावेश&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-indent: 36pt;&quot;&gt;हुआ।&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कभी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पढ़ा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;था&lt;/span&gt;,
&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;द्राविड़&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उपजी&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लाए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रामानंद।&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यह&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सच&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बहाने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कलाओं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संसार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दक्षिण&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सबसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पहले&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बना।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कथा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कर्नाटक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;युवती&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बन&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रही।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;महाराष्ट्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गुजरात&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आते&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वृद्धावस्था&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कारण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शि&lt;/span&gt;​&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;थिल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गई।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आगे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चलते&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चलते&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ज्ञान&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वैराग्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आदि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पुत्रों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;निधन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पर&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वृंदावन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पहुंचते&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पुन&lt;/span&gt;: &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जीवन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्राप्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लिया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वृंदावन&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जुड़ी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कृष्ण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लीलाओं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भारतीय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संगीत&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नृत्य&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाट्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तमाम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दूसरी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कलाओं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बहुत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बड़ा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आधार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दिया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दक्षिण&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वैष्णव&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भक्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आलवार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हैं।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आलवार&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भगवत्प्रेम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;डूबे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हुए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हों।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;छठी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नवीं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शताब्दी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समय&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आलवारों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रहा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रभु&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वामी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दास&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मानकर&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उसकी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सेवा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्होंने परम&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पुरुषार्थ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भक्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कभी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नायिका&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कभी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;क&lt;/span&gt;​&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पिता&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आराध्य&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;देव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;श्रीमन्नारायण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्वरूप&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गुण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लीला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अनुभव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आलवारों&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विरल&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्होंने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लिखा&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वह&lt;/span&gt; &#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दिव्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रबंध&lt;/span&gt;&#39;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दक्षिण&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वेद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इसे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मान्यता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मिली&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वेद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आधार&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बनाकर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कभी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रामानुजाचार्य&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अन्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;धर्मावलम्बियों&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पराजित&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कर&lt;/span&gt;
&#39;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ब्रह्मसूत्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भाष्य&lt;/span&gt;&#39; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रचना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;और&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वैष्णव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;धर्म&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्थापना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वैष्णव&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भारत&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नहीं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बल्कि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विश्व&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;एकता&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संदेश&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दिया।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सूर्य&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सर्वत्र&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्याप्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;होने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आलोक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विष्णु&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;केन्द्रित&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विष्णु&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;साथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;शंख&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चक्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रतीक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाद&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;चक्र&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाद&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;माने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गत्यात्मकता।&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विष्णु&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्यापक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;को&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अभिव्यक्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;करने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;लिए&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उन्हें&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;श्याम&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वर्ण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;दिया&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भू&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;देवी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;श्री&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संबद्ध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;मानकर&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उनके&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;एक&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हाथ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कमल&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;संबंध&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;स्थापित&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;किया&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;गया।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विष्णु&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कल्पना&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;प्रजापति&lt;/span&gt;,
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;विश्व&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आदि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;पुरुष&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तथा&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सृष्टि&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अव्यक्त&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अवस्था&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;उद्बोधक&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हुए।&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-align: justify; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हमारे&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;यहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कलाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ने&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;इस&lt;/span&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सबसे&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बढ़त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है। सारी&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सारी&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कलाएं&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अव्यक्त&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;व्यक्त&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;नाद&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;रूप&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहें&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;तो&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;वहां&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;साधना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;के&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;समर्पण&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;आह्वान&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है।&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;अपने&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ईष्ट&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;या&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहें&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जिस&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कला&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;में&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कलाकार ने अपने
को विसर्जित कर दिया, उसी ने कालजयी रचा है। तो&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कहूं&lt;/span&gt;, &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;भक्ति&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;की&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;परम्परा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;से&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ही&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;बना&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;है&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;कलाओं&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;का&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;हमारा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;सारा&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;जग&lt;/span&gt;!&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: normal; margin-bottom: 0cm; text-indent: 36.0pt;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;--डॉ. राजेश कुमार व्यास, शंकर
विहार&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;ई, 28 ए,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;
&lt;/span&gt;सिद्धार्थ नगर, जयपुर&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang=&quot;EN-US&quot; style=&quot;mso-ascii-font-family: Mangal; mso-bidi-font-family: Mangal; mso-hansi-font-family: Mangal;&quot;&gt;—&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Mangal&amp;quot;,serif;&quot;&gt;302017 (राजस्थान)&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/8211090535047128088/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_16.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/8211090535047128088'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/8211090535047128088'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_16.html' title=' भक्ति से बना कलाओं का जग'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVeItIiJygCrtve6w6uVvzTGM6V2P8DY5RbOxRx2Wiuhod-rqJBl5xPr3JiydNFa_gJyG5XxmgAxgcDZJjMdyZq-SD4AxWwPKYoamQFHScOltR0gmKG9ONlTKyqigYmpt8mzl3rdCOAFKUnl3vm0oDS7IfaepDZOIpO7MwscYj_dBvarbsDfFHfulAXA5M/s72-w250-h640-c/IMG-20260516-WA0000.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-3070767439826334548</id><published>2026-05-10T08:58:00.004+05:30</published><updated>2026-05-10T08:58:48.632+05:30</updated><title type='text'>संस्कृति सुगंध</title><content type='html'>&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white; color: #080809; font-family: &amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: x-large; text-align: justify; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&quot;...इस समय का बड़ा संकट यह है कि हमने अप संस्कृति, विसंस्कृति, सांस्कृतिक प्रदूषण आदि बहुतेरे शब्दों के घटाटोप में सूचनाओं को ही संस्कृति मानना प्रारंभ कर दिया है। सूचना संस्कृति नहीं है। संस्कृति व्यक्ति का जैविक गुण है। जैविक गुण जीव की आनुवंशिकी प्रतिक्रिया है। हम किसी मंदिर, मजार को देखते हैं अपने आप सर झुक जाता है। अपने से बड़े—बुर्जुग को देखते हैं, उसके सम्मान में अभिवादन हो जाता है। यह शिष्टाचार कहां से आया? संस्कृति से ही तो! संस्कृति की यह सीख एक दिन में नहीं आती, बरसों—बरस की एक विशाल प्रक्रिया से यह सब समझ बनती है। ...कोई समुदाय संस्कृतिविहीन नहीं हो सकता। इसलिए कि उसे जीवित रहने के लिए भोजन, वस्त्र, आवास आदि सब चाहिए होता है। संवाद के लिए भाषा और संकेतों की आवश्यकता होती है। इसीलिए संस्कृति को बहुतेरी बार संगीत, नृत्य, नाट्य और दूसरी कलाओं से जोड़कर अधिक देखा जाता है। मनुष्य जो जीवन जीता है, जिस तरह से रहता है वही संस्कृति है और उसकी अभिव्यक्ति कलाएं हैं। अभिव्यक्ति जीवन जीने के ढंग को रूपायित करती है, इसलिए हम मनुष्य की प्रतीकधर्मी अभिव्यक्ति संगीत, नृत्य, नाट्य आदि कलाओं से उसके होने का आकलन करते हैं। ...संस्कृति बाहरी प्रभावों को स्वीकारती है। दूसरे देशों को कुछ अपना देती है, कुछ लेती है। पर यह प्रभाव औचक नहीं होता। धीरे—धीरे। कुछ इस तरह से कि जो अनुकूल है वह लम्बी अवधि में मिट्टी—पानी में सनकर खाद की तरह पोषण करे। संस्कृति की बहुलता में मनुष्यता का अन्वेषण इसीलिए होता है कि वहां पर एक दूसरे को मिटाने की नहीं, एक—दूसरे को पोषित कर आगे बढाने, वृद्धि की सोच निहित होती है। इसी से जीवन की लय जुड़ी हुई है। यह लय जुड़ी रहती है तभी जीवन में सुगंध घुली रहती है।..&quot;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjgv8BQ4pM-FJVh9Q5_RlvNqeEt60QJnEJfgKinSItj8uJY1vvh8-Z_Z5u4TGnChVZAGei5QCmByquc5XVAzqE5ye2GwQQ_EoRk6JPiUq9c50_Kb48csaX9_PBUu6mbjshGrs3ocK2oJMV29X0UFZMSzPS192zGdiP_yI4-wBVJ2mE6ugyljZ3R-OeGO3Gk/s1526/IMG-20260509-WA0005.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1526&quot; data-original-width=&quot;1076&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjgv8BQ4pM-FJVh9Q5_RlvNqeEt60QJnEJfgKinSItj8uJY1vvh8-Z_Z5u4TGnChVZAGei5QCmByquc5XVAzqE5ye2GwQQ_EoRk6JPiUq9c50_Kb48csaX9_PBUu6mbjshGrs3ocK2oJMV29X0UFZMSzPS192zGdiP_yI4-wBVJ2mE6ugyljZ3R-OeGO3Gk/w452-h640/IMG-20260509-WA0005.jpg&quot; width=&quot;452&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmN3Mj3SsOYEmVXMb7O3aotZEmhO9jZ8eZ1IHrDhKDxG3px17OCmHAcd6PLU9qfWwYh7qAUye73g_8Va-Fd17_XzCvInNryyf-XXXYeJMDVvPIBYdwkOohTjwtJd712-EadJ_xXmA_AMVK3NCVDeiVr0Sr2ZxITTlhEBgSsm6rLxg8RslozzWfCDnK7-4g/s1534/IMG-20260509-WA0006.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1534&quot; data-original-width=&quot;1076&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmN3Mj3SsOYEmVXMb7O3aotZEmhO9jZ8eZ1IHrDhKDxG3px17OCmHAcd6PLU9qfWwYh7qAUye73g_8Va-Fd17_XzCvInNryyf-XXXYeJMDVvPIBYdwkOohTjwtJd712-EadJ_xXmA_AMVK3NCVDeiVr0Sr2ZxITTlhEBgSsm6rLxg8RslozzWfCDnK7-4g/w448-h640/IMG-20260509-WA0006.jpg&quot; width=&quot;448&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhNq2vOgZd-bGT4yz7XV6axewdKrcvRaITpn7lVwYFeVnL8741sDRYGMhVgugsjC9AZU0U7tlEzx0ByREVFE5DSTV6pg9RHcG4KiKlqNb9tmyCejTD0YycEU0wH99ZMl0Lp6ZXenkUO9qL-ScqcI86PpcuzzriftwVztNsL_zRmAslj4R88jMetFWQvFkML/s1552/IMG-20260509-WA0007.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1552&quot; data-original-width=&quot;1038&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhNq2vOgZd-bGT4yz7XV6axewdKrcvRaITpn7lVwYFeVnL8741sDRYGMhVgugsjC9AZU0U7tlEzx0ByREVFE5DSTV6pg9RHcG4KiKlqNb9tmyCejTD0YycEU0wH99ZMl0Lp6ZXenkUO9qL-ScqcI86PpcuzzriftwVztNsL_zRmAslj4R88jMetFWQvFkML/w428-h640/IMG-20260509-WA0007.jpg&quot; width=&quot;428&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiCvPUPKbRR8TpOXQpW95pEdDDlY-Tt5NvVV3A1nlAiJVUfFm3QoFVrjUr0E4jdekX_exoAr-saU9NU4suwnAmaCxD5qY3OsYudDfzPWs4FA_32PdTaGVFd2RcqwTlNy9njmkWKTwLNwhJMGLZw7xeI1t3Z-v8d0HPakYr_YhGpHkalu5Ge3W1cW1w48gGv/s1552/IMG-20260509-WA0008.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1552&quot; data-original-width=&quot;1080&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiCvPUPKbRR8TpOXQpW95pEdDDlY-Tt5NvVV3A1nlAiJVUfFm3QoFVrjUr0E4jdekX_exoAr-saU9NU4suwnAmaCxD5qY3OsYudDfzPWs4FA_32PdTaGVFd2RcqwTlNy9njmkWKTwLNwhJMGLZw7xeI1t3Z-v8d0HPakYr_YhGpHkalu5Ge3W1cW1w48gGv/w446-h640/IMG-20260509-WA0008.jpg&quot; width=&quot;446&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiXQzjeRC9Ng54JpEDahfqJUnBkx3sNsAEp5RTLtETvOmbk3htv-WLfsAndA-FinLm2nCXVbv49fTGmHOcdTaujVvMEhxESa1pLf4APdki53jvzrshChHqQxojbJpx7mKMBCiqYnd1cr9yp4x_ViEpNt5gdlijmFY-41w93X_kL9gALKcNO_g9jvavZ4Llk/s1552/IMG-20260509-WA0008.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1552&quot; data-original-width=&quot;1080&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiXQzjeRC9Ng54JpEDahfqJUnBkx3sNsAEp5RTLtETvOmbk3htv-WLfsAndA-FinLm2nCXVbv49fTGmHOcdTaujVvMEhxESa1pLf4APdki53jvzrshChHqQxojbJpx7mKMBCiqYnd1cr9yp4x_ViEpNt5gdlijmFY-41w93X_kL9gALKcNO_g9jvavZ4Llk/w446-h640/IMG-20260509-WA0008.jpg&quot; width=&quot;446&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj-MiWex7rH1_SCjP-RaQ-vZLa2-8j0_-SWwTWPumDBUjbU5uWn3u5qIcVGjhZtNubSNuDdhQPZ6FN1W0KYsGnttfz0XYQuJNEfMHjNtM_t3SQNboiuVbsAiPJBM9FW6WO1_aNMf7wKDms07N7JnN5CR85PUaks4XcaN1fibGjD1TaP3vCZeZ2ywQpRwnBZ/s1556/IMG-20260509-WA0009.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1556&quot; data-original-width=&quot;1078&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj-MiWex7rH1_SCjP-RaQ-vZLa2-8j0_-SWwTWPumDBUjbU5uWn3u5qIcVGjhZtNubSNuDdhQPZ6FN1W0KYsGnttfz0XYQuJNEfMHjNtM_t3SQNboiuVbsAiPJBM9FW6WO1_aNMf7wKDms07N7JnN5CR85PUaks4XcaN1fibGjD1TaP3vCZeZ2ywQpRwnBZ/w444-h640/IMG-20260509-WA0009.jpg&quot; width=&quot;444&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj7bAaHZIct1wBaZz08ie6XFWkOOpKFu92yFAcZRqu-0LMMZoAeEm3N0-XOcrki9gqUFN51lqMJv4FdTZKHTs1xXJ1B_iFR89agCnHoilXp6WZ4DNAhF-QBFam85SslkAMw2SG9Oc1NzkuRYDVjMVLb1CfWaFxPr3dayv_eE9zQFJfWfDMSTBqukL13HDCy/s1552/IMG-20260509-WA0010.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1552&quot; data-original-width=&quot;1080&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj7bAaHZIct1wBaZz08ie6XFWkOOpKFu92yFAcZRqu-0LMMZoAeEm3N0-XOcrki9gqUFN51lqMJv4FdTZKHTs1xXJ1B_iFR89agCnHoilXp6WZ4DNAhF-QBFam85SslkAMw2SG9Oc1NzkuRYDVjMVLb1CfWaFxPr3dayv_eE9zQFJfWfDMSTBqukL13HDCy/w446-h640/IMG-20260509-WA0010.jpg&quot; width=&quot;446&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/3070767439826334548/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_10.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/3070767439826334548'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/3070767439826334548'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post_10.html' title='संस्कृति सुगंध'/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjgv8BQ4pM-FJVh9Q5_RlvNqeEt60QJnEJfgKinSItj8uJY1vvh8-Z_Z5u4TGnChVZAGei5QCmByquc5XVAzqE5ye2GwQQ_EoRk6JPiUq9c50_Kb48csaX9_PBUu6mbjshGrs3ocK2oJMV29X0UFZMSzPS192zGdiP_yI4-wBVJ2mE6ugyljZ3R-OeGO3Gk/s72-w452-h640-c/IMG-20260509-WA0005.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3353330948759784868.post-117038879989852542</id><published>2026-05-09T17:57:00.000+05:30</published><updated>2026-05-09T17:58:06.554+05:30</updated><title type='text'>भारतीय उच्च अध्ययन संस्थान, शिमला में व्याख्यान </title><content type='html'>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;html-span xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak xexx8yu xyri2b x18d9i69 x1c1uobl x1hl2dhg x16tdsg8 x1vvkbs&quot; face=&quot;&amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; margin-bottom: 0px; margin-inline: 0px; margin-top: 0px; overflow-wrap: break-word; padding-bottom: 0px; padding-inline: 0px; padding-top: 0px; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;x1i10hfl xjbqb8w x1ejq31n x18oe1m7 x1sy0etr xstzfhl x972fbf x10w94by x1qhh985 x14e42zd x9f619 x1ypdohk xt0psk2 x3ct3a4 xdj266r x14z9mp xat24cr x1lziwak xexx8yu xyri2b x18d9i69 x1c1uobl x16tdsg8 x1hl2dhg xggy1nq x1a2a7pz xkrqix3 x1sur9pj x1fey0fg x1s688f&quot; href=&quot;https://www.facebook.com/IIAS.shimla?__cft__[0]=AZbcv8ZreCqnRw2bfIjPutLW0WdBXP7kTT49tXE7BcYulTj3edgVhXu-eA0EABTRvxjmym21cJM79COgSh47saF5h-TPyyTfPWa5-6BR6MUoG8l8ouMudc7ZctRmqVpWl6JMaiOvw5P5vRvBAfbgDSvqzJ2xJrLm9nVI_mKY-zgFCw&amp;amp;__tn__=-]K-R&quot; role=&quot;link&quot; style=&quot;-webkit-tap-highlight-color: transparent; background-color: transparent; border-bottom-style: none; border-bottom-width: 0px; border-inline-style: none; border-inline-width: 0px; border-top-style: none; border-top-width: 0px; box-sizing: border-box; color: #0064d1; cursor: pointer; display: inline; font-family: inherit; font-weight: 600; list-style-type: none; margin-bottom: 0px; margin-inline: 0px; margin-top: 0px; outline: none; padding-bottom: 0px; padding-inline: 0px; padding-top: 0px; text-align: inherit; text-decoration: none; touch-action: manipulation;&quot; tabindex=&quot;0&quot;&gt;&lt;span class=&quot;xt0psk2&quot; style=&quot;display: inline; font-family: inherit;&quot;&gt;Indian Institute of Advanced Study&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span face=&quot;&amp;quot;Segoe UI Historic&amp;quot;, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Helvetica, Arial, sans-serif&quot; style=&quot;background-color: white; color: #080809; white-space: pre-wrap;&quot;&gt; भारतीय उच्च अध्ययन संस्थान, शिमला में 27 और 28 अप्रैल 2026 को व्याख्यान देने जाना हुआ। संस्कृति के सरोकारों में &#39;विकसित भारत&#39; की संकल्पना पर अपनी बात रखते हुए इस बात पर ही जोर दिया कि वही विकास दीर्घकाल तक बना रह सकता है और सार्थक है, जिसमें सांस्कृतिक मूल्य और परम्पराओं का उजास बचाए रखने का जतन हो। कृत्रिम बुद्धिमता से विचार—संस्कृति पर मंडरा रहे खतरों के साथ विकास मे मानवीय मूल्यों की अनदेखी से उत्पन्न संकट, संभावित जटिलताओं पर भी अपनी समझ साझा की...&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgtVSGHUYTYoAHhYeySdfjZeB1e4e4Ipi_RdccqhijTrDLvukfvBtg-CjKCzshNB9_j2pvTuAvRQjEU5x4qoJ5hRooTAtkmgPmLGbj3LT82XLct700TFl0WYwpOHQfHpN_AVhb9_qWisFXFAoBXBSsIb6Z7dsPVHwLWVa6ZSFqn0J_VLNMw8bcsLQp9HiHh/s1600/Bolte%20hue.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgtVSGHUYTYoAHhYeySdfjZeB1e4e4Ipi_RdccqhijTrDLvukfvBtg-CjKCzshNB9_j2pvTuAvRQjEU5x4qoJ5hRooTAtkmgPmLGbj3LT82XLct700TFl0WYwpOHQfHpN_AVhb9_qWisFXFAoBXBSsIb6Z7dsPVHwLWVa6ZSFqn0J_VLNMw8bcsLQp9HiHh/w640-h426/Bolte%20hue.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj1SIvCUf0BZ3k0d0-UuTRBF-9RA0Bis1l3iSDoAg5BcDnpTmEnKDzZ-XUhRtId1Eajeb21lwjJVDFuofMEuRQwGLIaQtzp68KkAfW7-3XFo-FSdTdZvUal3o-RT8PTI0qHZVJVcmQTi9HifgSoblkcXZc7SGYXiugTImSbwSMRji5z7Jfqzzl8G6V7T-al/s1600/683099777_1382569417240195_13224452149235590_n.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj1SIvCUf0BZ3k0d0-UuTRBF-9RA0Bis1l3iSDoAg5BcDnpTmEnKDzZ-XUhRtId1Eajeb21lwjJVDFuofMEuRQwGLIaQtzp68KkAfW7-3XFo-FSdTdZvUal3o-RT8PTI0qHZVJVcmQTi9HifgSoblkcXZc7SGYXiugTImSbwSMRji5z7Jfqzzl8G6V7T-al/w640-h426/683099777_1382569417240195_13224452149235590_n.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVGN5JjxHA27gJrAY4qOnNtGdGSZdSb28eQNnJaF9gmudG_DOVxPLJhHmXpUOeYKGrPYn36rh1ul6fgOlxk-Jq051PLo1sWE2pmkiXim8ukVjaUjxd9ZSJLnyPQpkrxHbmIJs1LVfZ0fFUXnl13K-YQpODho6VHvyJ94C5LaNe_e0yPWALUVTiOFUwYalU/s1600/with%20Natyshashtr.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVGN5JjxHA27gJrAY4qOnNtGdGSZdSb28eQNnJaF9gmudG_DOVxPLJhHmXpUOeYKGrPYn36rh1ul6fgOlxk-Jq051PLo1sWE2pmkiXim8ukVjaUjxd9ZSJLnyPQpkrxHbmIJs1LVfZ0fFUXnl13K-YQpODho6VHvyJ94C5LaNe_e0yPWALUVTiOFUwYalU/w640-h426/with%20Natyshashtr.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgOE60Ct4pwb_95_BXNDecvQwGEiUBxPJpiuXj49s2bsgO6l7AcylbswHhdm19O57Agn-sk27ZU1Jb0xM1YUHhY1YvidUg8Th3ulu2P8Y9Kr6kX4HI6IkkxA9vze58cu3-QbkGwPj672LF9jtCutGh1FJ8-SqfWBa9ziD8j3H2xH-qZ4zWibvlFiU5lnEu7/s1600/682701902_1382570323906771_2109399138909003683_n.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1066&quot; data-original-width=&quot;1600&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgOE60Ct4pwb_95_BXNDecvQwGEiUBxPJpiuXj49s2bsgO6l7AcylbswHhdm19O57Agn-sk27ZU1Jb0xM1YUHhY1YvidUg8Th3ulu2P8Y9Kr6kX4HI6IkkxA9vze58cu3-QbkGwPj672LF9jtCutGh1FJ8-SqfWBa9ziD8j3H2xH-qZ4zWibvlFiU5lnEu7/w640-h426/682701902_1382570323906771_2109399138909003683_n.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhGfJH5I0rntS7mzsmPCX6V_5kWfSj3SQLx0k6LL1rh5nPrOMZMBMK28xZHs_xRUop6c6wJw89CLYHvhnGW1ZUwhw4coKGJ6wDX0sEsjryF85VRXAKu0ulzFaIXxah3z2ChmmKlVphEA1hqYWPD0VaZNJwxOSx82ZiWc9YDA0-kCqfpP4thWRzdxymc6KaU/s1500/682510779_1381088524054951_6160776993991039032_n.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;1500&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhGfJH5I0rntS7mzsmPCX6V_5kWfSj3SQLx0k6LL1rh5nPrOMZMBMK28xZHs_xRUop6c6wJw89CLYHvhnGW1ZUwhw4coKGJ6wDX0sEsjryF85VRXAKu0ulzFaIXxah3z2ChmmKlVphEA1hqYWPD0VaZNJwxOSx82ZiWc9YDA0-kCqfpP4thWRzdxymc6KaU/w640-h426/682510779_1381088524054951_6160776993991039032_n.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjPDlc70SBUGRCR7Yq3McTYLdha6QlM2JmmH5J2w_sE-oSnIZtiIDHWQ9cLElAb-8ck6mFOq9VLkMZ1aUwN-PxrqPjfcKXixNxYmbUh6j9umieD0TSLzCyRBhSRtkTsKTG_0xxDMxB08RlaYh_nc1O0Rb9B3Sl6nucbDuuW6n0Q1QMAjUH1Vt53QOTbTE4s/s1500/683077455_1381088040721666_7007699833389987643_n.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;1500&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjPDlc70SBUGRCR7Yq3McTYLdha6QlM2JmmH5J2w_sE-oSnIZtiIDHWQ9cLElAb-8ck6mFOq9VLkMZ1aUwN-PxrqPjfcKXixNxYmbUh6j9umieD0TSLzCyRBhSRtkTsKTG_0xxDMxB08RlaYh_nc1O0Rb9B3Sl6nucbDuuW6n0Q1QMAjUH1Vt53QOTbTE4s/w640-h426/683077455_1381088040721666_7007699833389987643_n.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/feeds/117038879989852542/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/117038879989852542'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3353330948759784868/posts/default/117038879989852542'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://drrajeshkumarvyas.blogspot.com/2026/05/blog-post.html' title='भारतीय उच्च अध्ययन संस्थान, शिमला में व्याख्यान '/><author><name>Rajesh Kumar Vyas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/16091493315874008558</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='28' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiB_HsoKV9NFLGOUMYZTbcsUhEv79SWo4R6fOJwM9ykers3b4I0rzvtfutNqHO21nAXBBKayoXEDbd-3vgPPogu8APD211vC72Sr80MbuFkb_FKqQRtZakmMNaVSfUwYj0/s113/IMG_9229-3-700x800.jpeg'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgtVSGHUYTYoAHhYeySdfjZeB1e4e4Ipi_RdccqhijTrDLvukfvBtg-CjKCzshNB9_j2pvTuAvRQjEU5x4qoJ5hRooTAtkmgPmLGbj3LT82XLct700TFl0WYwpOHQfHpN_AVhb9_qWisFXFAoBXBSsIb6Z7dsPVHwLWVa6ZSFqn0J_VLNMw8bcsLQp9HiHh/s72-w640-h426-c/Bolte%20hue.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry></feed>