ศาสตร์ตะวันตกกับศาสนา

“การเห็น” สำคัญที่สุด

2011-10-08T10:06:00.005+07:00

หลังจากทรงสอนธัมมจักรกัปปวัตนสูตรแก่ปัจจวัคคีย์ไปแล้ว ปัจจวัคคีย์ทั้ง 5 คนดังกล่าวมีดวงตาเห็นธรรมในระยะเวลาไล่เลี่ยกันแต่ไม่พร้อมกัน กล่าวคือ พระอัญญาโกณฑัญญะ มีดวงตาเห็นธรรมก่อน

หลังจากนั้นพระวัปปะกับพระภัททิยะมีดวงตาเห็นธรรมต่อมา และคู่สุดท้ายที่มีดวงตาเห็นธรรมก็คือ พระมหานามะกับพระอัสสชิ

การได้ฟัง สอนธัมมจักรกัปปวัตนสูตรจากพระพุทธเจ้าดังกล่าว ไม่ได้ทำให้พระปัจจวัคคีย์ทั้ง 5 รูป บรรลุพระอรหันต์ สันนิษฐานว่า คงติดอยู่กับเรื่อง “อัตตาแบบพราหมณ์”

หลังจากนั้นมา พระพุทธเจ้าจึงทรงสอนอนัตตลักขณสูตร หลังจากได้ฟังพระสูตรนี้แล้ว พระปัจจวัคคีย์จึงบรรลุพระอรหันต์ทั้ง 5 รูป

อนัตตลักขณสูตรเริ่มต้นด้วยคำสอนที่ว่า รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณเป็นอนัตตา ไม่ได้เป็นอัตตาแบบพราหมณ์อย่างที่พระปัจจวัคคีย์ยังมีความเห็นความเชื่อ เช่นนั้นอยู่

การที่พระปัจจวัคคีย์เห็นว่า ที่ว่า รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณเป็นอัตตาแบบพราหมณ์จึงทำให้ไม่สามารถบรรลุพระอรหันต์ได้ หลังจากนั้นพระองค์จึงตรัสถามพระปัญจวัคคีย์ ดังนี้

ตรัสถามความเห็นของพระปัญจวัคคีย์

พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย พวกเธอสำคัญความนั้นเป็นไฉนรูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง?

พระปัญจวัคคีย์ทูลว่า ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า.

ภ. ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า?

ป. เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า.

ภ. ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ควรหรือจะตามเห็นสิ่งนั้นว่า นั่นของเรา นั่นเป็นเรา นั่นเป็นตนของเรา?

ป. ข้อนั้น ไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า

ในข้อความข้างต้นนั้น มีคำว่า “ความเห็น” ซึ่งในภาษาที่ใช้กันในชีวิตประจำวันจะตรงกับคำภาษาอังกฤษว่า opinion; view; viewpoint; idea; suggestion; assumption; belief; thought เป็นต้น

“ความเห็น” ในภาษาที่ใช้ในชีวิตประจำวันอาจจะเกิดมาจาก การเห็น การอ่าน การฟัง แล้วมาคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ให้เกิดเป็นความเห็นขึ้นมา แต่ในพระสูตรดังกล่าวนี้ พระพุทธเจ้ามีพระประสงค์จะทรงถามความเห็นที่เกิดจาก “การเห็น” (seeing) จริงๆ

จะสังเกตได้จากข้อความ ที่ว่า “ควรหรือจะตามเห็น” สิ่งนั้นว่า นั่นของเรา นั่นเป็นเรา นั่นเป็นตนของเรา?

หลังจากที่ตรัสถามความเห็นของปัจวัคคีย์จนครบทั้งรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณแล้ว พระองค์ตรัสต่อไปว่า

ตรัสให้พิจารณาโดยยถาภูตญาณทัสสนะ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล รูปอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน ภายในหรือภายนอก หยาบหรือละเอียด เลวหรือประณีต ไกลหรือใกล้ ทั้งหมดก็เป็นแต่ สักว่ารูป เธอทั้งหลายพึงเห็นรูปนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามเป็นจริงอย่างนี้ว่า นั่นไม่ใช่ของเรา นั่นไม่เป็นเรา นั่นไม่ใช่ตนของเรา

.............................................................................................................................

ดูกรภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้ฟังแล้ว เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรูป ย่อมเบื่อหน่าย แม้ในเวทนา ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในสัญญา ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในสังขารทั้งหลาย ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในวิญญาณ เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมสิ้นกำหนัด เพราะสิ้นกำหนัด จิตก็พ้นเมื่อจิตพ้นแล้ว ก็รู้ว่าพ้นแล้ว อริยสาวกนั้นทราบชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์ได้อยู่จบแล้วกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นอีกเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มี

ขอให้สังเกตข้อความในพระสูตรส่วนนี้ จำนวน 3 ข้อความนี้ “ยถาภูตญาณทัสสนะ”, “เห็นรูปนั้น”, “อริยสาวกผู้ได้ฟังแล้ว เห็นอยู่อย่างนี้”

คำว่า ยถาภูตญาณทัสสนะ แปลว่า การรู้เห็นตามความเป็นจริง ซึ่งเมื่อคำนึงถึงธัมมจักกัปปวัตนสูตรที่กล่าวไปแล้วว่า พระองค์ทรงทำดวงตาให้เกิด หลังจากนั้นมาจึงทรงทำญาน/ความรู้ให้เกิด

ดังนั้น การรู้เห็นในพระสูตรนี้จึงเกิดจาก “การเห็น” และ “การรู้” หรือเมื่อเห็นแล้วจึงรู้ และเป็นการรู้การเห็นตามความเป็นจริงด้วย ซึ่งสามารถยืนยันได้จากข้อความที่ต่อมาว่า เธอทั้งหลายพึงเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณด้วยปัญญาอันชอบ

ข้อความที่ยืนยันได้อย่างชัดแจ้งที่สุดก็คือ ข้อความที่ว่า “อริยสาวกผู้ได้ฟังแล้ว เห็นอยู่อย่างนี้” ข้อความนี้แสดงว่า ในขณะที่พระพุทธเจ้าตรัสเทศน์สั่งสอนอยู่นั้น พระปัจจวัคคีย์ได้ปฏิบัติธรรมตามไปด้วย ขณะที่หูได้ยินหรือกำลังฟังอยู่ ใจ/จิต/วิญญาณก็กระทำตามไปด้วย

จึง “เห็น” ตามไปตามคำที่พระองค์สอน เมื่อทั้งฟังทั้งเห็นตามความเป็นจริง พระปัจจวัคีย์จึงบรรลุพระอรหันต์ทั้ง 5 รูป

จากหลักฐานจากพระไตรปิฎกและที่อธิบายมาข้างต้น โดยยกธัมมจักกัปปวัตนสูตรและอนัตตลักขณสูตรซึ่งเป็นพระสูตรแรกและพระสูตรที่สองที่พระพุทธเจ้านำมาทรงสอนปัจจวัคคีย์ดังกล่าว

แสดงให้เห็นว่า ในการปฏิบัติธรรมให้เพื่อ “รู้” และ “เข้าใจ” ในหัวข้อธรรมะต่างๆ ต้องมี “การเห็น” (seeing) ด้วยตา คือ ตั้งแต่ตาเนื้อของร่างกายตลอดจนตาภายใน

อย่างไรก็ดี เพื่อให้ข้อเขียนของผู้เขียนมีน้ำหนักแน่นขึ้นไปอีก ผู้เขียนขอยกตัวอย่างสำคัญอีกสองตัวอย่างดังนี้

ตัวอย่างแรก

ในพระไตรปิฎก เล่ม 19 สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค หัวข้อนีวรณสูตร พระพุทธเจ้าได้กล่าวถึงนิวรณ์ 5 กับโพชฌงค์ 7 นิวรณ์ 5 ก็รู้กันทั่วๆ ไปว่าเป็นเครื่องกั้นคุณความดี สำหรับโพชฌงค์ 7 นั้น เป็นหัวข้อธรรมที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ ซึ่งก็แสดงว่ามีความสำคัญมากเลยทีเดียว

ในนีวรณสูตรนี้ พระพุทธเจ้าทรงกล่าวว่า นิวรณ์ 5 ทำให้มืดเพราะ ไม่มีจักษุ และไม่มีญาณ/ความรู้ แต่โพชฌงค์ 7 นั้น กระทำสิ่งตรงกันข้ามกับนิวรณ์ 5 คือ ทำให้มีจักษุ ซึ่งก็หมายถึงว่า จักษุภายในเกิดขึ้น จึงมีการเห็นเกิดขึ้น เมื่อมีจักษุและการเห็นเกิดขึ้นแล้วญาณ/ความรู้ก็จึงเกิดขึ้น ด้วย ดังนี้

[501] ดูกรภิกษุทั้งหลาย นิวรณ์ 5 เหล่านี้ กระทำให้มืด กระทำไม่ให้มีจักษุ กระทำไม่ให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความดับปัญญา เป็นไปในฝักฝ่ายแห่งความคับแค้น ไม่เป็นไปเพื่อ นิพพาน.............................................................

[502] ดูกรภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้ กระทำให้มีจักษุ กระทำให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความเจริญปัญญา ไม่เป็นไปในฝักฝ่ายแห่งความคับแค้น เป็นไปเพื่อนิพพาน

จากนิวรณสูตรดังกล่าว การปฏิบัติธรรมไม่ว่าจะเป็นสมถกรรมฐานหรือวิปัสสนากรรมฐาน (เห็นแจ้ง) จะต้องมีการเห็นเกิดขึ้น ถ้าไม่มีการเห็นเกิดขึ้น ญาณ/ความรู้ที่ถูกต้องไม่มีโอกาสเกิดขึ้นอย่างแน่นอน

พุทธวิชาการที่เขียนหรืออธิบายเกี่ยวญาณ/ความรู้ที่เกิดขึ้นจากสมถกรรม ฐานหรือวิปัสสนากรรมฐาน (เห็นแจ้ง) ที่ไม่มีการเห็นเกิดขึ้น จึงไม่มีทางเป็นไปได้อย่างเด็ดขาด มีโอกาสเป็นไปได้เพียงการเดา/การอนุมาน (infer) เท่านั้น

ตัวอย่างที่สอง

ตัวอย่างแรกนั้น เป็นกระบวนการในการที่จะตรัสรู้ซึ่งก็ต้องมีการเห็น ญาณ/ความรู้จึงเกิดขึ้น พระสูตรต่อไป ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ก็ยืนยันอีกว่า จะต้องมีการเห็น คือ มีจักษุเกิดขึ้น จักษุนี้มีประสิทธิภาพดีกว่าตาเนื้อ

พระสูตรนี้กล่าวถึงความเป็นมาว่า มีพราหมณ์คนหนึ่งชื่อเวรัญชพราหมณ์ กล่าวหาว่า พระพุทธเจ้าทรงขาดสัมมาคารวะกับพราหมณ์ผู้ใหญ่ ซึ่งตามวัฒนธรรมประเพณีของอินเดียสมัยนั้น ผู้มีอายุน้อยกว่าต้องให้ความเคารพกับผู้มีอาวุโสกว่า

พระพุทธเจ้าก็ทรงอธิบายเปรียบเทียบการกระทำของพระองค์กับการฟักไข่ ว่าไก่ที่ออก มาทีหลังๆ นั้น จะต้องเรียกไก่ที่ฟักตัวแรกว่าพี่ พระองค์เป็นผู้ตรัสรู้ก่อนคนอื่น และนำมาสอน คนอื่นก็ต้องให้ความเคารพกับพระองค์

หลังจากนั้น พระองค์ก็ทรงบรรยายถึงเหตุการณ์ที่พระองค์ตรัสรู้วิชชา 3 วิชชาแรกก็คือปุพเพนิวาสานุสสติญาณ คือ การรู้จักระลึกชาติได้ แต่เป็นการระลึกชาติของตนเอง ต่อมาวิชชาที่สองคือ จุตูปปาตญาณ คือ การรู้จักระลึกชาติของคนอื่นได้ ซึ่งมีข้อความบางส่วนดังนี้

เราย่อมเล็งเห็นหมู่สัตว์ผู้กำลัง จุติ กำลังอุปบัติ เลว ประณีตผิวพรรณดี มีผิวพรรณทรามได้ดี ตกยาก ด้วยทิพยจักษุอันบริสุทธิ์ ล่วงจักษุของมนุษย์ ย่อมรู้ชัดซึ่งหมู่สัตว์ผู้เข้าถึงตามกรรมด้วยประการดังนี้

จากข้อความดังกล่าว พระพุทธเจ้าทรงกล่าวว่า พระองค์ทรงเห็นการเกิดของหมู่สัตว์ทั้งหลายด้วยทิพยจักษุอันบริสุทธิ์ ซึ่งมีคุณภาพดีกว่าจักษุของมนุษย์ นี่ก็หมายถึงว่า ในการระลึกชาติของพระองค์เองก็ต้องเห็นในลักษณะนี้

ถ้าอธิบายง่ายๆ ก็คือ เห็นเหมือนเราดูหนัง และเห็นภาพที่ชัดเจน ไม่ใช่นึกเอาแบบมัวๆ ซัวๆ หรือใช้หลักการของตรรกวิทยาคาดคะเนเอาว่า ควรจะเป็นเช่นใด ซึ่งไม่มีทางที่จะเห็นภาพใดๆ เลย

จากหลักฐานที่กล่าวทั้งหมดในส่วนนี้นั้น ก็เป็นหลักฐานที่ชัดเจนว่า สายปฏิบัติธรรมใดก็ตามที่ปฏิเสธการเห็นก็ไม่สามารถบรรลุพระอรหันต์ได้เลย ผลของการปฏิบัติธรรมของสายดังกล่าวเหล่านั้น ไม่ว่าจะเข้าใจผิดไปในระดับใด บางท่านคิดว่า ผู้ปฏิบัติธรรมแบบอื่นๆ นั้น บรรลุพระอรหนต์ไปแล้ว ก็เป็นเพียงผลของการปฏิบัติธรรมในระดับสมถกรรมฐานเท่านั้น

ต่อจากนั้นพระองค์ก็ทรงกล่าวถึงวิชชาสุดท้ายว่า

เรานั้น เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มีกิเลส ปราศจากอุปกิเลสอ่อน ควรแก่การงาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหว อย่างนี้แล้ว ได้น้อมจิตไปเพื่ออาสวักขยญาณ เรานั้นได้รู้ชัดตามเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ ได้รู้ชัดตามเป็นจริงว่า นี้เหตุให้เกิดทุกข์ ได้รู้ชัดตามเป็นจริงว่า นี้ความดับทุกข์ ได้รู้ชัดตามเป็นจริงว่า นี้ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์ ได้รู้ชัดตามเป็นจริงว่า เหล่านี้อาสวะ ได้รู้ชัดตามเป็นจริงว่า นี้เหตุให้เกิดอาสวะ ได้รู้ชัดตามเป็นจริงว่า นี้ความดับอาสวะ ได้รู้ชัดตามเป็นจริงว่า นี้ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับอาสวะ เมื่อเรานั้น รู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ จิตได้หลุดพ้นแล้วแม้จากกามาสวะ ได้หลุดพ้นแล้วแม้จากภวาสวะ ได้หลุดพ้นแล้วแม้จากอวิชชาสวะ

ข้อความที่ว่า “รู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้” ก็เป็นหลักฐานสำคัญว่า ในการพิจารณาหัวข้อธรรมะขั้นละเอียดลึกซึ้งจนถึงการบรรลุพระอรหันต์ต้องใช้ การเห็นเป็นสำคัญ พูดให้ง่ายเข้าก็คือ ทั้งเห็นทั้งรู้ และก็ทั้งรู้ทั้งเห็น จะรู้อย่างเดียวโดยปราศจากการเห็นไม่ได้ และจะเห็นอย่างเดียวโดยปราศจากการรู้ไม่ได้ เพราะ รู้อย่างนั้นไม่ใช่การรู้แจ้งเห็นจริง

โดยสรุป

การเห็นเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับการปฏิบัติธรรมไม่ว่าจะเป็นสมถกรรมฐานหรือ วิปัสสนากรรมฐาน รวมถึงหัวข้อธรรมะในระดับสูง

ในการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ถ้าปฏิเสธการเห็นว่า ไม่ถูกต้อง ไม่จริง ก็เปรียบเสมือนกับคนที่มีตาพิการในโลกของเรานี้ ซึ่งไม่อาจจะเรียนรู้โลกได้ถูกต้อง เป็นจริงอย่างเช่นที่คนตาดีกระทำได้เลย

ถ้าไม่อาศัยการเห็น ก็ไม่สามารถจะทำให้ใจ/จิต/วิญญาณ เบื่อหน่ายในรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณได้ เมื่อใจ/จิต/วิญญาณไม่เบื่อหน่ายในขันธ์ห้า ความกำหนัด ก็ไม่สิ้นไป ใจ/จิต/วิญญาณก็ไม่สามารถพ้นภพสามไปได้ การบรรลุพระอรหันต์ก็ไม่มีโอกาสที่จะเกิดขึ้นได้...

บทความในชุดเดียวกัน

วิชาธรรมกาย

2011-10-08T09:58:00.010+07:00

เนื่องจากผู้เขียนบทความเป็นวิปัสสนาจารย์สอนการปฏิบัติธรรมแบบวิชาธรรมกาย ซึ่งก็บอกอย่างชัดแจ้งว่า ผู้เขียนเห็นว่าวิชาธรรมกายถูกต้องตรงตามพระไตรปิฎก การอธิบายศาสนาพุทธในบทความนี้ จึงจะอธิบายศาสนาพุทธแบบวิชาธรรมกาย

สายปฏิบัติธรรมแทบทั้งหมดในประเทศไทย ยกเว้นสายวิชาธรรมกายจะปฏิเสธ "การเห็น" ในขณะการปฏิบัติธรรม

กล่าวคือ ในการปฏิบัติธรรมนั้น จะไม่ยอมให้ภาพใดๆ เกิดขึ้น ถ้ามีภาพเกิดขึ้น ให้ขจัดออกไป เนื่องจากเห็นว่า ภาพดังกล่าวเป็นนิมิตลวง ซึ่งจะขัดขวางการปฏิบัติธรรม

อย่างไรก็ดี ในการปฏิบัติธรรมนั้น มีอยู่ 2 วิธีคือ สมถกรรมฐานและวิปัสสนากรรมฐาน คำว่า “วิปัสสนา” นั้นแปลว่า “เห็นแจ้ง”

ดังนั้น เมื่อพิจารณาในทางภาษาศาสตร์แล้ว การปฏิบัติธรรมจะต้องมี “การเห็น” เป็นหลักสำคัญ และจะต้องไม่เป็นการเห็นแบบคลุมเครือ แต่ต้องเป็นการเห็นอย่างแจ่มแจ้งอีกด้วย

ถ้าไม่เป็นเช่นนั้น พระพุทธเจ้าก็ต้องทรงใช้ศัพท์อื่นไปแล้ว นอกจากชื่อจะบ่งแสดงให้เห็นว่า วิปัสสนาต้องมี “การเห็น” เป็นองค์ประกอบสำคัญ ยังมีพระสูตรเป็นจำนวนมากที่สนับสนุนว่า วิปัสสนาต้องมี "การเห็น"

ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร เป็นพระสูตรแรกที่พระพุทธเจ้าทรงเลือกมาสอนปัจจวัคคีย์ และน่าจะเป็นพระสูตรที่สำคัญมาก เพราะ พระพุทธเจ้าทรงประกาศว่า พระองค์เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วด้วยวิธีการใด

ในพระสูตรนี้พระองค์ได้ทรงกล่าวกับปัจจวัคคีย์ว่า ไม่ควรทรมานตนเองให้ลำบาก และหมกมุ่นอยู่ในกาม เพราะไม่เป็นประโยชน์ ต่อจากนั้นพระองค์ทรงกล่าวไว้อย่างชัดเจนว่า พระองค์มีดวงตาเกิดขึ้น แล้วญาณ/ความรู้จึงเกิดตามขึ้นมา ดังนี้

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทาสายกลาง ไม่เข้าไปใกล้ที่สุดสองอย่างนั้น นั่นตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว ด้วยปัญญาอันยิ่ง ทำดวงตาให้เกิด ทำญาณให้เกิด ย่อมเป็นไปเพื่อความสงบเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ปฏิปทาสายกลางที่ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว ด้วยปัญญาอันยิ่ง ทำดวงตาให้เกิด ทำญาณให้เกิด ย่อมเป็นไปเพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพานนั้น เป็นไฉน?

จะเห็นได้ว่า..... พระองค์ตรัสไว้อย่างชัดเจนว่า พระองค์ทรงทำดวงตาให้เกิด และทำญาน/ความรู้ให้เกิด ทั้งดวงตาและญาน/ความรู้นั้นจะทำให้บรรลุพระนิพพานได้ ต่อจากนั้น พระองค์ทรงอธิบายต่อถึงเรื่องอริยสัจ 4 ซึ่งรวมถึงมรรค 8 ด้วย หลังจากพระองค์ตรัสว่า

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ดวงตา ญาณ ปัญญา วิทยา แสงสว่าง ได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่เคยฟังมาก่อนว่า นี้ทุกขอริยสัจ.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ดวงตา ญาณ ปัญญา วิทยา แสงสว่าง ได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่เคยฟังมาก่อนว่า ทุกขอริยสัจนี้นั้นแล ควรกำหนดรู้.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ดวงตา ญาณ ปัญญา วิทยา แสงสว่าง ได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่เคยฟังมาก่อนว่า ทุกขอริยสัจนี้นั้นแล เราก็ได้กำหนดรู้แล้ว.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ดวงตา ญาณ ปัญญา วิทยา แสงสว่าง ได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่เคยฟังมาก่อนว่า นี้ทุกขสมุทัยอริยสัจ

พระองค์ตรัสข้อความดังกล่าว 3 รอบ รอบแรกทรงกล่าวว่า พระองค์รู้จักอริสัจ 4 รอบที่สองทรงกล่าวว่า จะทำอะไรกับอริสัจ 4 และรอบที่สาม ทรงกล่าวว่า ได้ทำอะไรไปแล้วกับอริยสัจ 4 ซึ่งเมื่อกระทำแล้วพระองค์จึงบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณ

ข้อความในส่วนนี้ก็เช่นเดียวกัน พระองค์ตรัสว่า ดวงตาของพระองค์เกิดขึ้น ญาณ/ความรู้จึงเกิดขึ้น ต่อจากนั้น ปัญญา วิทยา/วิชา และแสงสว่างจึงเกิดขึ้นมาตามลำดับ

ต่อจากนั้นมา พระสูตรนี้กล่าวว่า....

ก็แลเมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสไวยาก รณภาษิตนี้อยู่ ดวงตาเห็นธรรม ปราศจากธุลี ปราศจากมลทินได้เกิดขึ้นแก่ท่านพระโกณฑัญญะว่า สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งมวล มีความดับเป็นธรรมดา

จะเห็นได้ว่า ในขณะที่พระพุทธเจ้าตรัสธัมมจักกัปปวัตตนสูตร อยู่นั้น ปัจจวัคคีย์ก็ปฏิบัติธรรมตามไปด้วย เมื่อใจสงบเป็นหนึ่งเดียว/เอกัคคตารมณ์แล้ว พระโกณฑัญญะจึงมีดวงตาคู่ใหม่เกิดขึ้น

ดวงตาคู่ใหม่นี้เห็น “ธรรม” ซึ่งผ่องใส ปราศจากธุลี ปราศจากมลทิน เมื่อพระโกณฑัญญะเห็นธรรมแล้ว จึงกล่าวขอบรรพชาอุปสมบท

ครั้งนั้น ท่านพระอัญญาโกณฑัญญะ ได้เห็นธรรมแล้ว ได้บรรลุธรรมแล้ว ได้รู้ธรรม แจ่มแจ้งแล้ว มีธรรมอันหยั่งลงแล้ว ข้ามความสงสัยได้แล้ว ปราศจากถ้อยคำแสดงความสงสัย ถึงความเป็นผู้แกล้วกล้า ไม่ต้องเชื่อผู้อื่นในคำสอนของพระศาสดา ได้ทูลคำนี้ต่อพระผู้มีพระภาคว่า ขอข้าพระองค์พึงได้บรรพชา พึงได้อุปสมบท ในสำนักพระผู้มีพระภาคพระพุทธเจ้าข้า

จากธัมมจักกัปปวัตตนสูตรข้างต้น คำว่าดวงตานั้นต้องไม่ใช่ดวงตาที่เป็นตาเนื้อของพระพุทธเจ้าและปัจจวัคคีย์ เพราะ ตาเนื้อนั้นมนุษย์ทุกคนต้องมีมาตั้งแต่เกิดแล้ว แสดงว่า ดวงตาในพระสูตรนี้ต้องเป็นดวงตาชนิดอื่น

มีนักวิชาการเป็นจำนวนมากที่อธิบายคำว่า “เห็น” ในพระสูตรนี้เป็นไปในทำนองว่า “เข้าใจ” หรืออธิบายคำว่า “เห็น” เป็นเพียงชื่อของปัญญา

บางท่านก็กล่าวว่า เป็นสภาวธรรม โดยไม่อธิบายให้ชัดเจนว่า เป็นสภาวธรรมอย่างไร ซึ่งผู้เขียนเห็นว่าไม่ถูกต้อง

คำว่า“เห็น” จะต้องอาศัยอายตนะตาเป็นเครื่องมือ ซึ่งตาหรือจักษุอื่นๆ ปรากฏหลักฐานอยู่ในพระสุตตันตปิฎก เล่ม21 ขุททกนิกาย มหานิทเทส ดังนี้

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เราย่อมเห็นหมู่สัตว์นี้ไปในตัณหาในภพทั้งหลาย ดิ้นรนอยู่ในโลก นรชนทั้งหลายที่เลว ยังไม่ปราศจากตัณหาในภพน้อยภพใหญ่ ย่อม ร่ำไรใกล้ปากมัจจุ. สัตว์ดิ้นรนอยู่ในโลกเพราะตัณหา

คำว่า เราย่อมเห็น ... ดิ้นรนอยู่ในโลก มีความว่า คำว่า ย่อมเห็น คือ ย่อมเห็น ย่อมแลดู ตรวจดู เพ่งดู พิจารณาดู ด้วยมังสจักษุบ้าง ทิพยจักษุบ้าง ปัญญาจักษุบ้าง พุทธจักษุบ้าง สมันตจักษุบ้าง คำว่า ในโลก คือ ในอบายโลก มนุษยโลก เทวโลก ขันธโลก ธาตุโลก อายตนโลก. คำว่า ดิ้นรนอยู่ คือ เราย่อมเห็น ย่อมแลดู ตรวจดู เพ่งดู พิจารณาดู [ซึ่งหมู่สัตว์นี้] ดิ้นรน กระเสือกกระสน ทุรนทุราย หวั่นไหว เอนเอียง กระสับกระส่ายไปมา

จากพระสูตรดังกล่าวจะเห็นว่า พระพุทธเจ้าตรัสก่อนว่า พระองค์เห็นหมู่สัตว์ทั้งหลายดิ้นรนอยู่ในโลกเพราะตัณหา พระองค์ทรงใช้คำที่ต้องใช้ตาเป็นเครื่องมือแทบจะคลอบคลุมทั้งหมด คือ เห็น แลดู ตรวจดู พิจาณาดู ด้วยดวงตา 5 ประเภทคือ

มังสจักษุ/ตาเนื้อ
ทิพยจักษุ
ปัญญาจักษุ
พุทธจักษุ
สมันตจักษุ

ซึ่งแสดงให้เห็นว่า การเห็นธรรมของพระพุทธเจ้าและพระปัจจวัคคีย์นั้น ต้องเห็นด้วยทิพยจักษุ, ปัญญาจักษุ, พุทธจักษุ หรือสมันตจักษุ อย่างใดอย่างหนึ่ง หรืออาจจะหลายอย่างแต่ต่างกรรมต่างวาระกัน...

บทความในชุดเดียวกัน

วิทยาศาสตร์กับศาสนาศักดิ์เท่ากัน

2011-10-08T09:52:00.006+07:00

ข้อพิสูจน์เรื่องทฤษฏีเวลาและทฤษฎีแรงโน้มถ่วง

สิ่งที่จะพิสูจน์ในเรื่องดังกล่าวได้อย่างชัดเจนและพบเห็นกันโดยทั่วไปก็คือ ระบบ GPS ซึ่งปัจจุบันสามารถบรรจุลงไปในโทรศัพท์มือถือได้แล้ว

ระบบ GPS เป็นระบบที่จะบ่งบอกว่า เราอยู่ที่ไหนในโลก ณ เวลาหนึ่งๆ นักวิทยาศาสตร์ได้พัฒนาและนำมาใช้ประโยชน์มากมายในชีวิตประจำวัน เช่น ติดตามรถหาย บอกถึงทิศทางและสถานที่ในการขับรถ ฯลฯ เป็นต้น

ระบบ GPS ดังกล่าว ถ้าใช้ทฤษฎีของนิวตันคำนวณ จะบอกตำแหน่งผิดไปเป็นไมล์ๆ เป็นกิโลเมตรๆ เลยทีเดียว

ต้องใช้สูตรของทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์ ซึ่งนำเวลา ความเร็วของดาวเทียม ตำแหน่งของรถยนต์ (ในกรณีติดตามรถหาย) ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับความเร็วและแรงโน้มถ่วงของทุกสิ่งเข้ามาคำนวณด้วย จึงจะสามารถระบุตำแหน่งได้อย่างถูกต้อง

ระบบดังกล่าวนั้น เมื่อระยะแรกๆ ได้พัฒนามาใช้ในทางทหาร จะเห็นว่า เมื่อฝ่ายทหารของสหรัฐอเมริกาจะทิ้งระเบิดลงอัฟกานิสถาน หรืออิรักนั้น

ทหารภาคพื้นดินจะระบุเป้าหมายให้ทราบก่อน ระเบิดจะมีความฉลาดสามารถถ่ายทอดผ่านโทรทัศน์ได้ว่า ทิ้งลงถูกตำแหน่งหรือไม่

กล่าวกันว่า แม้กระทั่งเหรียญบาทของไทย ถ้าทหารของอเมริกันจะทิ้งระเบิดลง ก็สามารถกระทำได้ นั่นก็คือ การใช้ทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์มาคำนวณ

จะเห็นได้ว่า ความเข้าใจของวิทยาศาสตร์เก่าที่ว่า วิธีการหาความรู้ของตนเป็นสิ่งที่จริงแท้แล้ว สามารถค้นหาความจริงได้แล้ว เป็นความเข้าใจผิดโดยสิ้นเชิง เพราะ วิทยาศาสตร์เก่าหาความจริงได้น้อยมาก และหาความจริงได้เฉพาะที่เท่านั้น

ตัวอย่างอีกประหนึ่งก็คือ กรณีของดาวพลูโต ดาวพลูโตได้รับการจัดว่าเป็นหนึ่งในดาวนพเคราะห์มาหลายร้อยปี อยู่มาวันดีคืนดี นักวิทยาศาสตร์ได้เอาดาวพลูโตออกจากระบบดาว นพเคราะห์ และบอกว่าที่ผ่านมาเป็นเรื่องเข้าใจผิด

นั่นก็แสดงให้เห็นชัดเจนว่า วิทยาศาสตร์เก่าไม่ได้เป็นความจริงแท้ (reality truth) แต่ประการใด

เมื่อนักฟิสิกส์ใหม่ค้นพบข้อผิดพลาดของวิทยาศาสตร์เก่ามากขึ้นเรื่อยๆ อำนาจในการจัดการความรู้ของวิทยาศาสตร์เก่าจึงหลุดลอยไป หรือกล่าวได้อีกอย่างหนึ่งว่า ความยิ่งใหญ่ของวิทยาศาสตร์เก่าก็ถูกทำลายลงไปด้วยวิทยาศาสตร์ใหม่หรือ ฟิสิกส์ใหม่นั่นเอง

เป็นที่น่าสงสัยว่า ฟิสิกส์ใหม่เดินตามรอยของวิทยาศาสตร์เก่าหรือไม่ กล่าวคือแสดงความอหังการ์ว่า องค์ความรู้ของตนเป็นความจริงยิ่งกว่าองค์ความรู้อื่นใด

ผลปรากฏว่า นักฟิสิกส์ใหม่ได้รู้เห็นถึงความผิดพลาดของพระในศาสนาคริสต์และนักวิทยา ศาสตร์เก่าได้เป็นอย่างดี ทำให้นักฟิสิกส์ใหม่เข้าใจดีว่า องค์ความรู้ใดๆ ก็ตามต่างก็มีแนวทางในการศึกษาของตน

องค์ความรู้ใดองค์ความรู้หนึ่งไม่สามารถไปตัดสินว่าองค์ความรู้อื่นๆ ถูกต้องเป็นจริงหรือไม่

ถ้าทำเช่นนั้น ผลของการศึกษาจะไม่ถูกต้องตรงตามความเป็นจริง (reality) ถ้าต้องการศึกษาให้ได้ผลที่ถูกต้องตามความจริงแล้ว จะศึกษาสิ่งใดก็ตามก็ควรที่จะศึกษาไปตามกลวิธีของสิ่งนั้นๆ

ฟิสิกส์ใหม่จึงเปิดโอกาสให้องค์ความรู้ต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ศาสนาได้มีโอกาสโต้เถียงอย่างอิสรเสรีได้อีกครั้งหนึ่ง

ศาสนาพุทธ

เมื่อเปรียบเทียบจุดกำเนิดระหว่างวิทยาศาสตร์ ปรัชญาตะวันตก และศาสนาพุทธจะเห็นได้ว่า ศาสนาพุทธมีความเก่าแก่มากกว่าวิทยาศาสตร์เก่าประมาณ 2,000 ปี

ส่วนปรัชญากรีกถือกำเนิดหลังศาสนาพุทธหลายสิบปี หลักฐานก็คือ องค์ความรู้ของปรัชญากรีกนั้น เริ่มนับตั้งแต่ยุคของโสเครติส หลักฐานในทางประวัติศาสตร์ชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า โสเครติสเกิดหลังจากพระพุทธเจ้าประสูติหลายสิบปี

เมื่อเปรียบเทียบวิธีหาความรู้ก็แตกต่างกันอย่างมาก พระพุทธเจ้าใช้วิธีปฏิบัติธรรม ส่วนวิทยาศาสตร์กับปรัชญาตะวันตกใช้ความเป็นเหตุผล (Rationality)

ที่แตกต่างกันระหว่างวิทยาศาสตร์กับปรัชญาตะวันตกคือ วิทยาศาสตร์เน้นประสบการณ์ในการศึกษาค้นคว้า ทดลองด้วย แต่ปรัชญาตะวันตกไม่การกระทำเช่นนั้น

จากที่ได้กล่าวมาแล้วว่า ในการศึกษาสาขาวิชาต่างๆ ในปัจจุบันนี้ ถ้านำเอาวิชาอื่นๆ เช่นวิทยาศาสตร์หรือปรัชญาเข้าไปเป็นผู้พิพากษาหรือเป็นเกณฑ์ในตัดสิน ก็จะเป็นเหตุให้ ผลของการศึกษาไม่ตรงกับความจริง

พูดให้เข้าใจง่าย องค์ความรู้ต่างๆ มีศักดิ์ศรีและความเป็นองค์ความรู้เท่ากัน ไม่มีองค์ความรู้ใดดีกว่า จริงกว่าองค์ความรู้อื่น

หลักการดังกล่าวนั้น พูดง่าย ทำยาก

เพื่อให้เนื้อหาของบทความสั้นลง ผู้เขียนขออธิบายเครื่องมือที่ใช้การศึกษาของบทความนี้เลยว่า จะใช้หลักของวิชาภาษาศาสตร์ (Linguistics) เป็นเครื่องมือในการศึกษา

วิชาภาษาศาสตร์นี้เป็นวิชาใหม่ เกิดหลังวิทยาศาสตร์ นักวิชาการยอมรับว่า วิชาภาษาศาสตร์เป็นวิทยาศาสตร์ทางภาษา ดังนั้น จึงน่าจะเป็นเครื่องมือที่เป็นกลางพอสมควร

โดยสรุป
ในบทความนี้จะใช้การอธิบายเป็นหลักการหลักหรือหลักการสำคัญ องค์ความรู้ใดอธิบายปรากฏการณ์ธรรมชาติได้ดีกว่า ครอบคลุมกว่าก็น่าจะได้รับการยอมรับมากกว่าองค์ความรู้อื่นๆ

สำหรับเครื่องมือก็จะใช้หลักของวิชาภาษาศาสตร์ เนื่องจากเป็นเครื่องมือที่มีความเป็นวิทยาศาสตร์สูงกว่าเครื่องมือชนิด อื่นๆ สามารถอธิบายได้อย่างสมเหตุสมผล และมีหลักฐานประกอบยืนยันอย่างชัดเจน...

บทความในชุดเดียวกัน

ฟิสิกส์ใหม่

2011-10-08T09:45:00.008+07:00

ในยุคของวิทยาศาสตร์เก่า ผู้ที่ได้รับความเชื่อถือมากที่สุดก็คือ นิวตัน ทฤษฎีของนิวตันได้รับความนิยมชมชอบไปทั่วโลก โดยคิดว่า เป็นทฤษฎีที่เป็นความจริงที่สุดแล้ว ไม่มีทฤษฎีใดๆ มาโค่นล้มทฤษฎีของนิวตันได้

อย่างไรก็ดี เพียงแค่เริ่มต้นต้นศตวรรษที่ 20 เพียง 5 ปีเท่านั้น ทฤษฎีของนิวตันก็ถูกทฤษฎีสัมพัทธของไอน์สไตน์และกลศาสตร์ควอนตัมของแมกซ์ พลังค์ โค่นล้ม

ในการโค่นล้มทฤษฎีดังกล่าวนั้น ไม่ได้หมายความว่า ทฤษฎีของนิวตันผิดโดยสิ้นเชิง ทฤษฎีของนิวตันก็ยังเป็นทฤษฏีที่ถูกต้อง แต่เป็นการถูกต้องอย่างมีเงื่อนไข และคับแคบ

ทฤษฎีของนิวตันที่ถูกโค่นล้มลงไป ที่สมควรจะกล่าวถึงในบทความนี้ก็คือ ก็คือ ทฤษฎีเวลา และทฤษฎีแรงโน้มถ่วง

ทฤษฎีสัมพัทธของไอน์สไตน์และกลศาสตร์ควอนตัมของแมกซ์ พลังค์อันโด่งดังในต้นศตวรรษที่ 20 นั้น คนไทยส่วนใหญ่รู้จักแต่ทฤษฎีสัมพัทธของไอน์สไตน์ ไม่ค่อยรู้จักกลศาสตร์ควอนตัมของแมกซ์ พลังค์ เท่าไหร่นัก ในบทความนี้จึงจะเน้นทฤษฎีสัมพัทธของไอน์สไตน์เป็นหลัก

ทฤษฎีเวลา ตามทฤษฎีของนิวตันแล้ว เวลาของจักรวาลจะคงที่ตลอดไป ไม่ขึ้นอยู่กับสิ่งใด ยกตัวอย่างเช่น เวลาในโลกเป็นเช่นใด เวลาของดาวพุธก็เป็นเช่นนั้น

เมื่อทฤษฎีเวลาของนิวตันเข้ามาในประเทศไทย เรื่องนรก-สวรรค์ของศาสนาพุทธได้รับผลกระทบมากที่สุด เพราะ พระพุทธเจ้าสอนว่า เวลาของสวรรค์ มนุษย์ อบายภูมิ พรหม อรูปพรหมนั้นไม่เท่ากัน

การที่เวลาของแต่ละแห่งของโลกมนุษย์ โลกสวรรค์ไม่เท่ากันจึงเป็นความไม่สมเหตุสมผล (Irrationality) ของวิทยาศาสตร์เก่า จึงเป็นสาเหตุหลักที่เรื่องนรก-สวรรค์ของศาสนาพุทธ กลายเป็นเรื่องเหลวไหลในยุคที่ผ่านมา

องค์ความรู้เรื่องเวลาของวิทยาศาสตร์เก่าแบบกลไก/แยกส่วน/ลดทอนนั้น ทำลายความเชื่อเรื่องนรก-สวรรค์ของพุทธวิชาการเป็นจนหมดสิ้น

คำกล่าวที่ว่า “นรก-สวรรค์ไม่เป็นความจริงเพราะพิสูจน์ไม่ได้ในทางวิทยาศาสตร์” จึงได้ยินได้ฟังกันโดยทั่วไป เมื่อมีใครก็ตามพูดถึงเรื่องนรก-สวรรค์ขึ้นมา

อย่างไรก็ดี ความรู้ของฟิสิกส์ใหม่ที่ศึกษากันมาตลอดศตวรรษที่ 20 มีหลักฐานยืนยันอย่างแน่นอนว่า เวลาไม่คงที่ ขึ้นอยู่กับสถานที่ ความเร็ว และแรงโน้มถ่วง

ดังนั้น เวลาของคนแต่ละคนในโลกนี้จึงไม่เท่ากันเลย พูดให้เข้าใจง่ายๆ อีกนิดหนึ่งก็คือ นาฬิกาของแต่ละคนจะเดินด้วยความเร็วที่ไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับว่า บุคคลคนนั้นอยู่ที่ใด และกำลังเคลื่อนที่โดยความเร็วเท่าใด และอยู่ในบริเวณของแรงโน้มถ่วงใด

บางท่านอาจจะรู้สึกขัดแย้งในใจว่า ก็เวลาของทุกคนก็เท่ากัน ทำไมผู้เขียนจึงยืนยันว่า เวลาของทุกคนไม่เท่ากัน

ผู้เขียนขออธิบายดังนี้ สูตรของทฤษฎีสัมพัทธภาพนั้น ความเร็วของแสงเป็นองค์ประกอบสำคัญของสูตร ดังนั้น ในการพิสูจน์ทฤษฎีสัมพัทธภาพ จึงต้องใช้ความเร็วสูงเขามาประกอบด้วย

การที่มนุษย์แต่ละคนเคลื่อนที่ด้วยความเร็วที่ช้ามากๆ เมื่อเปรียบเทียบกับความเร็วของแสง จึงทำให้การที่นาฬิกาเดินช้าเร็วกว่ากัน จึงดูไม่แตกต่างด้วยความรู้สึกนึกคิดของมนุษย์ จะต้องใช้เครื่องมือวิทยาศาสตร์ที่มีประสิทธิภาพสูงจึงจะเห็นความแตกต่าง เช่นนั้นได้

ถ้าจะกล่าวกันในทางฟิสิกส์ใหม่ก็คือ เวลากับอวกาศเป็นสิ่งเดียวกัน ไม่ได้แยกจากกันอย่างที่นิวตันเข้าใจผิด

ดังได้กล่าวมาแล้วว่า นอกจากความเร็วที่จะส่งผลให้เวลาแตกต่างกันแล้ว แรงโน้มถ่วงก็ยังส่งผลต่อเวลาด้วย

กล่าวคือ ถ้าเราอยู่ที่แรงโน้มถ่วงสูง เวลาของเราจะช้ากว่าเวลาที่อยู่ในแรงโน้มถ่วงต่ำ สถานที่ที่แรงโน้มถ่วงสูงก็คือพื้นดิน สถานที่ที่โรงโน้มถ่วงต่ำก็คือ วงโคจรของดาวเทียม

ทฤษฎีแรงโน้มถ่วง ตามทฤษฎีของนิวตันแล้ว นิวตันอธิบายว่า วัตถุที่มีมวลมากก็จะมีแรงดึงดูดต่อกันมาก และระยะทางที่ใกล้กัน ก็จะส่งผลให้มีแรงดึงดูดต่อไปมากขึ้นไปด้วย

ทฤษฎี แรงโน้มถ่วงของนิวตันดังกล่าว มีจุดอ่อนเมื่อใช้คำนวณวงโคจรของดาวพุธ กล่าวคือ เมื่อนำไปใช้ คำนวณวงโคจรของดาวพุธ ปรากฏว่า ค่าที่ได้รับจากการคำนวณผิดพลาดไป 17 วัน เมื่อเปรียบเทียบ กับการจดบันทึกที่ได้จากการสังเกตการณ์มาเป็นเวลานับร้อยๆ ปีของนักดาราศาสตร์

ตามทฤษฎีของนิวตัน การที่ดวงดาว ดาวเคราะห์ต่างๆ ไม่แยกกระจัดกระจายออกจากกันไป หรือไม่ถูกถึงจนยุบเข้ามาหากันก็เป็นเพราะแรงโน้มถ่วงดังกล่าวมีความพอเหมาะ พอดี ซึ่งในปัจจุบันนักฟิสิกส์ใหม่พบว่า ทฤษฎีดังกล่าวของนิวตันไม่ถูกต้อง

องค์ความรู้ของฟิสิกส์ใหม่พบว่า การที่จักรวาลของเราไม่แยกตัวกันออกไป หรือยุบตัวรวมลงมาก็เป็นเพราะว่า จักรวาลโค้ง ไม่ใช่เป็นเพราะแรงดึงดูดระหว่างกันของดาวต่างๆ

จะเห็นได้ว่า ฟิสิกส์ใหม่จะอธิบายหรือชี้ให้เห็นจุดอ่อนหรือข้อบกพร่องของวิทยาศาสตร์เก่า ได้อย่างชัดแจ้ง จุดอ่อนของทฤษฎีแรงโน้มถ่วงของนิวตัน ก็คือ อธิบายวงโคจรของดาวพุธ ได้ไม่ถูกต้อง กล่าวคือ ใช้การคำนวณแบบนิวตัน คำนวณผิดไป 17 วัน

เมื่อทฤษฎีสัมพัทธภาพอธิบายได้ถูกต้อง นิวตันจึงล่วงกระป๋องไป

ในองค์ความรู้ของฟิสิกส์ใหม่เองต่างก็รู้ว่า ทฤษฎีหลักทั้ง 2 ทฤษฎีต่างก็มีจุดอ่อนเช่นเดียวกัน

จุดอ่อนของทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์ก็คือ อธิบายในระดับอะตอมไม่ได้ แต่กลศาสตร์ควอนตัมอธิบายได้ จุดอ่อนของกลศาสตร์ควอนตัมก็คือ อธิบายสภาวการณ์ในระดับจักรวาลไม่ได้ แต่ทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์อธิบายได้

จะเห็นได้ว่า การที่ฟิสิกส์ใหม่สามารถโค่นล้มวิทยาศาสตร์เก่าแบบนิวตันลงไปได้ ก็เป็นเพราะ การอธิบาย กล่าวคือ ฟิสิกส์ใหม่สามารถอธิบายปรากฏการณ์ธรรมชาติได้ดีกว่า เป็นจริงกว่า และครอบคลุมกว่าวิทยาศาสตร์เก่าแบบนิวตัน

ประเด็นเรื่อง การอธิบาย นี้ พุทธวิชาการไม่ค่อยกล่าวถึง ทั้งๆ ที่เป็นประเด็นสำคัญมากในทางวิทยาศาสตร์ เป็นหัวใจหลักอันสำคัญยิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ยึดถือกันตลอดมา

ในการวิพากษ์วิจารณ์หรือเสนอแนะแนวความคิดของผู้เขียนในบทความนี้ ผู้เขียนจึงจะใช้ประเด็นเรื่อง “คำอธิบาย” เป็นหลัก ปรากฏการณ์ธรรมชาติใดๆ ก็ตาม ถ้าองค์ความรู้ A อธิบายได้ดีกว่า ก็ต้องยอมรับว่าองค์ความรู้ A นั้นถูกต้องไว้ก่อน จนกว่าจะมีองค์ความรู้อื่นมาอธิบายได้ดีกว่านั้น...

บทความในชุดเดียวกัน

วิทยาศาสตร์เก่าแบบกลไก/แยกส่วน/ลดทอน

2011-10-08T09:40:00.005+07:00

วิทยาศาสตร์ตะวันตก

วิทยาศาสตร์ตะวันตกแยกตัวออกมาจากปรัชญาตะวันตก โดยปกติแล้วนักวิชาการเห็นว่า วิทยาศาสตร์ตะวันตกเริ่มถือกำเนิดตั้งแต่ยุคของ ฟรานซิส เบคอน นักปราชญ์ชาวอังกฤษ เพราะ ฟรานซิส เบคอนเป็นผู้เสนอแบบแผนวิทยาศาสตร์แบบใหม่ ซึ่งแตกต่างไปจากวิทยาศาสตร์สมัยกรีก

ในสมัยกรีกนั้น นักปรัชญา นักวิทยาศาสตร์มักจะเป็นบุคคลเดียวกัน เช่น อริสโตเติล เป็นต้น ในการศึกษาวิทยาศาสตร์ก็จะใช้วิธีศึกษาตามหลักเหตุผลของตรรกวิทยา โดยไม่มีการสังเกตหรือทดลอง เช่น วิทยาศาสตร์ในยุคปัจจุบัน

ตั้งแต่มีวิทยาศาสตร์แบบใหม่เป็นต้นมา มีวิวัฒนาการที่น่าสนใจดังนี้

- ค.ศ. 1620 ฟรานซิส เบคอน นักปราชญ์ชาวอังกฤษ เสนอแบบแผนวิทยาศาสตร์สมัยใหม่

- ค.ศ. 1638 กาลิเลโอ กาลิเลอี นักวิทยาศาสตร์ชาวอิตาเลียน เป็นคนแรกที่ใช้กล้องโทรทรรศน์ คิดค้นวิชากลศาสตร์ (ว่าด้วยเรื่องของแรงและการเคลื่อนที่)

- ค.ศ. 1665 ไอแซก นิวตัน นักคณิตศาสตร์ชาวอังกฤษ ตั้งกฎการเคลื่อนที่และแรงโน้มถ่วงของโลก

- ค.ศ. 1776 เฮนรี คาเวนดิช นักเคมีชาวอังกฤษค้นพบ ไฮโดรเจน

- ค.ศ. 1803 จอห์น ดาลตัน ชาวอังกฤษ เสนอทฤษฎีอะตอมยุคใหม่

- ค.ศ. 1831 ไมเคิล ฟาราเดย์ นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษ และโจเซฟ เฮนรี นักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกัน ค้นพบวิธีใช้คุณสมบัติของแม่เหล็กผลิตกระแสไฟฟ้า

- ค.ศ. 1843 เจมส์ จูล นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษ อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างความร้อน กำลัง และงาน

- ค.ศ. 1888 ไฮน์ริช เฮิรตซ์ นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน พบว่าคลื่นส่งวิทยุมีอยู่ในธรรมชาติ

- ค.ศ. 1894 กูกลิเอลโม มาร์โคนี นักประดิษฐ์ชาวอิตาเลียน สื่อสารทางวิทยุสำเร็จเป็นครั้งแรก

- ค.ศ. 1895 วิลเฮลม์ เรินต์แกน นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน ค้นพบรังสีเอกซ์

- ค.ศ. 1896 อองตวน อองรี เบกเคอเรล นักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส ค้นพบผลของกัมมันตภาพ รังสี

- ค.ศ. 1897 โจเซฟ จอห์น ทอมป์สัน นักฟิสิกส์ชาวอังกฤษ ค้นพบอิเล็กตรอน

- ค.ศ. 1898 มารี กูรี และ ปิแอร์ กูรี นักเคมีชาวโปแลนด์-ฝรั่งเศส แยกธาตุเรเดียม และพอโลเนียม

- ค.ศ. 1900 แมกซ์ พลังค์ นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน เสนอกลศาสตร์ควอนตัม

- ค.ศ. 1905 อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน ตีพิมพ์ทฤษฎีสัมพัทธภาพ

- ค.ศ. 1911 รัทเทอร์ฟอร์ด เออร์เนสต์ นักฟิสิกส์ชาวนิวซีแลนด์ค้นพบนิวเคลียสของอะตอม

- ค.ศ. 1931 เอิร์นสต์ รัสกา นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน ประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน

- ค.ศ. 1932 แชดวิก เจมส์ นักฟิสิกส์ชาวอังกฤษค้นพบนิวตรอน

- ค.ศ. 1938 ออตโต ฮาน นักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมันและไลซ์ ไมเนอร์ นักฟิสิกส์ชาวออสเตรีย ค้นพบการแยกของปรมาณู

- ค.ศ. 1939 พอลิง ไลนัส นักเคมีชาวอเมริกันอธิบายถึงพันธะทางเคมีระหว่างอะตอมและโมเลกุล

- ค.ศ. 1964 เมอร์เรย์ เกลล์มานน์ นักฟิสิกส์ชาวอเมริกัน เสนอว่า ควาร์ก ซึ่งเป็นอนุภาคที่เล็กที่สุดในสสารมีจริง

- ค.ศ. 1990 การค้นพบโดยดาวเทียมของคลื่นของการแพร่รังสีได้สนับสนุนทฤษฎีบิก แบงซึ่งว่าด้วยการกำเนิดจักรวาลและการขยายตัวของจักรวาล

จากวิวัฒนาการของวิทยาศาสตร์ดังกล่าว นักวิชาการในปัจจุบันแบ่งยุคของวิทยาศาสตร์ออกเป็น 2 ยุคคือ วิทยาศาสตร์เก่าแบบกลไก/แยกส่วน/ลดทอนของนิวตัน กาลิเลโอ และเดส์คารต์กับฟิสิกส์ใหม่

ซึ่งควรจะเริ่มนับตั้งแต่แมกซ์ พลังค์ เสนอกลศาสตร์ควอนตัมเมื่อประมาณ ค.ศ. 1900 แต่นักวิชาการส่วนใหญ่จะเริ่มนับตั้งแต่เริ่มการเผยแพร่ทฤษฎีสัมพัทธภาพ (Relative theory) ของไอน์สไตน์ (Einstein) เมื่อประมาณ ค.ศ. 1905 เป็นต้นมา

วิทยาศาสตร์เก่าแบบกลไก/แยกส่วน/ลดทอน

วิทยาศาสตร์เก่าแบบกลไก/แยกส่วน/ลดทอนนี้เห็นว่า จักรวาลเป็นเสมือนเครื่องจักรกลชิ้นหนึ่ง ที่ประกอบไปด้วยชิ้นส่วนอุปกรณ์จำนวนมาก เมื่อจะศึกษาสิ่งใดสิ่งหนึ่งก็ต้องแยกศึกษาเป็นส่วนๆ ไป เช่นเดียวกับการศึกษาเครื่องจักร

การที่ศึกษาสิ่งใดโดยแยกเป็นส่วนๆ นั้นเป็นการลดทอนสิ่งที่ศึกษาให้เล็กลงไป ดังนั้น วิทยาศาสตร์แบบนี้ จึงมีชื่อเรียกดังกล่าวว่าวิทยาศาสตร์เก่าแบบกลไก/แยกส่วน/ลดทอน

ข้อบกพร่องของการศึกษาธรรมชาติด้วยวิธีการดังกล่าวก็คือ ทำให้ไม่ได้พบความจริงในภาพรวมทั้งหมด พูดให้เข้าใจง่ายๆ ก็คือ วิธีการดังกล่าวนั้น ทำให้ค้นพบความจริงที่คับแคบหรือน้อยกว่าความจริงที่เป็นธรรมชาติของสิ่งที่ ศึกษา

ยกตัวอย่างเช่น การศึกษาร่างกายของมนุษย์ เมื่อแยกศึกษาออกไปส่วนๆ ไป ก็ไม่สามารถเข้าใจมนุษย์ในด้านพฤติกรรมของมนุษย์ในด้านต่างๆ ได้ เป็นต้น

ปัจจุบันจึงมีการเน้นการศึกษาที่เป็นแบบองค์รวมมากยิ่งขึ้น

ยุคก่อนหน้าของวิทยาศาสตร์แบบใหม่ ซึ่งปัจจุบันถือว่า เป็นวิทยาศาสตร์เก่าไปแล้วนั้น องค์ความรู้ในทางตะวันตกจะได้มาจากศาสนาคริสต์ ซึ่งพระของศาสนาคริสต์ทำตัวเป็นเผด็จการ คำสอนของวิทยาศาสตร์ที่ไม่ถูกต้องกับหลักการทางศาสนาจะต้องถูกกำจัดออกไป นักวิทยาศาสตร์จำนวนมากจึงถูกพระเหล่านี้จัดการ

นักวิทยาศาสตร์บางท่านก็เป็นพระด้วยกัน ยังถูกพระผู้ใหญ่สั่งให้เผาไฟตายไปก็มี

กาลิเลโอเองก็ถูกบังคับให้จำกัดบริเวณ และห้ามเผยแพร่ความรู้อย่างเด็ดขาด สำนักวาติกันเพิ่งมีหนังสือออกขอมาขอโทษเมื่อไม่กี่ปีมานี้เอง

ความแม่นยำในความรู้ของวิทยาศาสตร์เก่าดังกล่าวได้สร้างเทคโนโลยี (Technology) ให้กับโลกอย่างมากมายมหาศาล มนุษย์จึงสามารถสร้างวัตถุอุปกรณ์มาสนองความต้องการจนโลกมนุษย์ มีความเจริญก้าวหน้าและความสะดวกสบายมาจนจึงปัจจุบัน

การที่วิทยาศาสตร์สามารถทำให้โลกมนุษย์ มีความเจริญก้าวหน้าและสะดวกสบาย และองค์ความรู้ของวิทยาศาสตร์สามารถอธิบายให้ผู้อื่นรู้และเข้าใจได้อย่าง เป็นวิทยาศาสตร์ และได้รับความนิยมมากขึ้น จนกระทั่งเข้าใจผิดกันไปว่า เป็นองค์ความรู้เดียวของโลกที่ค้นพบความเป็นจริง (reality) ได้

ทุกๆ องค์ความรู้ต่างก็สยบยอมวิทยาศาสตร์ไปเสียสิ้น แม้กระทั่งคณิตศาสตร์เอง ทั้งๆ ที่คณิตศาสตร์เกิดก่อนวิทยาศาสตร์นับเป็นร้อยๆ ปี

ที่น่าแปลกใจเป็นที่สุดก็คือ ศาสนาคริสต์ก็ต้องกลับลำ หันมายอมรับวิทยาศาสตร์ นักวิชาการทางศาสนาคริสต์ถึงกับตีความคัมภีร์ไบเบิลใหม่ให้สอดคล้องกับองค์ ความรู้ของวิทยาศาสตร์เลยทีเดียว ซึ่งสถานการณ์ดังกล่าวก็เกิดกับศาสนาอิสลาม รวมถึงศาสนาพุทธด้วยดังจะได้กล่าวต่อไปข้างหน้า

เมื่อรบกับศาสนาคริสต์และได้รับชัยชนะอันสมบูรณ์เด็ดขาด จนได้รับอำนาจในทางวิชาการมาเช่นนั้น วิทยาศาสตร์เก่าจึงมีความเข้าใจผิดไปว่า วิธีหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ (Scientific method) เป็นวิธีการที่ดีที่สุดที่จะหาความจริง (truth) ที่ตรงกับความจริงแท้ (Reality) ได้แล้ว

ความหลงผิดดังกล่าวเลยเถิดไปถึงว่า องค์ความรู้อื่นๆ ที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์ไม่สามารถหาความจริง (truth) ได้ คือ องค์ความรู้อื่นๆ ไม่ใช่ความจริงทั้งหมด วิทยาศาสตร์คือความจริงแต่เพียงประการเดียว

ดังนั้น ในยุคที่วิทยาศาสตร์เก่ากำลังโด่งดังและได้รับความนิยม องค์ความรู้ทางศาสนา ไสยศาสตร์ นิทาน ความเชื่อ ฯลฯ ต่างๆ ต่างก็ถูกตราหน้าให้เป็น “ความไม่จริง” ทั้งสิ้น

กระแสความเชื่อและความ นิยมอันเชี่ยวกรากของวิทยาศาสตร์ดังกล่าว นักวิชาการใน ทางศาสนาทุกศาสนาจึงต้องมีการปรับตัวปรับกลยุทธ์เสียใหม่ การที่จะไปเปลี่ยนแปลงพระคัมภีร์หรือพระไตรปิฎก มันเป็นสิ่งที่กระทำได้ยากหรือกระทำไม่ได้เลย นักวิชาการของศาสนาจึงหาวิธีที่ง่ายกว่านั้น คือ การตีความเนื้อหาของคัมภีร์ใหม่ให้กับเข้าความเชื่อของตน

ทุกศาสนาที่ตกอยู่ในสถานการณ์เดียวกัน จึงมีความพยายามที่จะตีความศาสนาของตนให้เข้ากับวิทยาศาสตร์ให้ได้ รวมถึงศาสนาพุทธด้วย

พุทธวิชาการจึงตีความพระไตรปิฎกแบบใหม่ ซึ่งส่งผลให้ศาสนาพุทธในมุมมองของพุทธวิชาการผิดเพี้ยนไปจากความจริงอย่างมาก

สิ่งที่เลวร้ายที่สุดก็คือ พุทธวิชาการกลับมีโมหคติคิดว่า การตีความของตนเองถูกต้อง องค์ความรู้ของศาสนาพุทธดั้งเดิมเป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง

อย่างไรก็ดี หลักการของศาสนาพุทธที่ว่า “อนิจจัง/ทุกขัง/อนัตตา” เป็นสิ่งที่แน่นอนและเป็นจริง ความอหังการ์ของวิทยาศาสตร์เก่าจึงลดลง เมื่อนักวิทยาศาสตร์ได้พัฒนาฟิสิกส์ใหม่ขึ้นมา แทนองค์ความรู้ของวิทยาศาสตร์เก่าไม่ใช่เป็นความจริงมากกว่าสิ่งอื่น แต่เป็นความจริงเฉพาะที่เท่านั้น...

บทความในชุดเดียวกัน

http://truthandthetruthword.blogspot.com/2011/12/blog-post.html

ปรัชญาตะวันตก

2011-10-08T09:36:00.005+07:00

สาขาวิชาต่างๆ ของศาสตร์ตะวันตกนั้น แตกแยกมาจากปรัชญาทั้งนั้น รวมถึงวิทยาศาสตร์ด้วย จึงมีคำกล่าวที่ว่า “ปรัชญาเป็นแม่ของสาขาวิชาทั้งปวง” "

ในปัจจุบันปรัชญาบริสุทธิ์ที่ยังมีการศึกษากันอยู่มี 4 สาขาคือ

อภิปรัชญา (Metaphysics)
ตรรกวิทยา (logic)
ทฤษฎีความรู้/ญาณวิทยา (Epistemology)
คุณวิทยา (Axiology)

สาขาวิชาที่ส่งผลกระทบต่อศาสนาพุทธเป็นอย่างมากก็คือ ทฤษฎีความรู้/ญาณวิทยา (Epistemology) สาขารองลงมาก็คือ ตรรกวิทยา แต่ตรรกวิทยาไม่ได้มีเนื้อหาวิชาเป็นของตนเอง

ตรรกวิทยาเป็นเพียงกระบวนการในการหาความรู้ หรือเป็นกระบวนการโน้มน้าวให้ผู้อื่นเชื่อถือ ตรรกวิทยาจึงส่งผลเสียให้กับศาสนาพุทธไม่เท่ากับทฤษฎีความรู้/ญาณวิทยา

ทฤษฎีความรู้/ญาณวิทยา คือ วิชาที่ศึกษาว่า อะไรคือความรู้ อะไรคือความจริง ความรู้กับความจริงเป็นสิ่งเดียวกันหรือไม่

เครื่องมือสำหรับทฤษฎีความรู้/ญาณวิทยาที่สำคัญที่สุดก็คือ ความเป็นเหตุผล (Rationality) ของตรรกวิทยา องค์ความรู้ใดๆ ก็ตามที่นักปรัชญาเห็นว่า ขาดความเป็นเหตุผล (Irrationality) สิ่งนั้น ก็ไม่นับว่าเป็นความจริง (truth) คือ เป็นองค์ความรู้ได้ แต่เป็นองค์ความรู้ที่ไม่เป็นความจริง

ลักษณะที่เป็นจุดเด่นสำคัญของนักปรัชญาที่ประชาชนคนไทยควรจะเข้าใจก็คือ นักปรัชญาไม่ให้ความสนใจหรือไม่ให้ความสำคัญในการทดลอง สังเกตการณ์ หรือลงไปศึกษาในภาคสนามอย่างเช่นนักวิทยาศาสตร์ทำ นักปรัชญาจะใช้วิธีคิดด้วยความเป็นเหตุผล (Rationality) แต่เพียงอย่างเดียว

จากหลักความเชื่อดังกล่าว เรื่องนรก-สวรรค์ ผลกรรม อิทธิปาฏิหาริย์ ฯลฯ ของศาสนาพุทธจึงถูกปฏิเสธจากนักปรัชญา เพราะ พิจารณาแล้วว่า เป็นสิ่งที่ไร้เหตุผลโดยสิ้นเชิง ในกรณีนี้รวมถึงการปฏิบัติธรรมด้วยเช่นเดียว

จะสังเกตได้ว่า ในงานเขียนของนักปรัชญา มักจะไม่นำผลการปฏิบัติธรรมของพระปฏิบัติหรือพระป่าเข้ามาพิจารณา หรืออาจจะกล่าวได้ว่า นักปรัชญาตัดประเด็นการปฏิบัติธรรมออกไปจากวิธีการศึกษาเลยก็ว่าได้

ลักษณะสำคัญอีกประการหนึ่งของการศึกษาทางปรัชญาก็คือ นักปรัชญาไม่เชื่อว่าองค์ความรู้ใดในโลกนี้ สามารถเข้าถึงความจริง (Truth) ซึ่งตรงกับความเป็นจริง (Reality)[3] แล้ว รวมถึงวิทยาศาสตร์ด้วย

การที่มีความเชื่อเช่นนั้น นักปรัชญาจึงมีใจเปิดกว้าง (Inclusive) ยินดีที่จะรับองค์ความรู้ (body of knowledge) อื่นใดก็ได้ที่ตนเองเห็นว่า เป็นความจริง

ดังนั้น เมื่อนักปรัชญาต้องการจะศึกษาสิ่งใด ก็จะเลือกสิ่งที่ตนเองคิดว่า เป็นความจริงมาจากความรู้จากสาขาวิชาต่างๆ นำมาผสม ผสานและศึกษาตีความให้เป็นองค์ความรู้ใหม่ขึ้นมา

เมื่อมีแนวทางในการศึกษาเช่นนั้น ปรัชญาตะวันตก นับตั้งแต่สมัยกรีกเป็นต้นมาจึงมีนักปรัชญาเป็นจำนวนมาก นับเป็นหลักร้อยหรืออาจจะเป็นหลักพันก็เป็นได้ ถ้านับรวมนักปรัชญาทั้งโลก วิธีหาความรู้ความจริงในทางปรัชญาก็มีเป็นจำนวนมากไปด้วย ทฤษฎีหลายๆ ทฤษฎีก็ขัดแย้งกัน และนักปรัชญาก็ยังคงถกเถียงกันมาถึงปัจจุบัน

ธรรมชาติของปรัชญาดังกล่าว จึงเป็นจุดอ่อนของตัวปรัชญาเอง ในปัจจุบันนี้ นักปรัชญาหลายๆ ท่าน ยอมรับแล้วว่า วิธีการศึกษาทางปรัชญาไม่สามารถค้นหาความจริง (Truth) ที่ตรงกับความเป็นจริง (Reality) ได้

ปรัชญามีไว้เพียงเป็นเครื่องมือในการพัฒนาความคิดเท่านั้น

อย่างไรก็ดี ยังมีนักปรัชญาที่ไม่ยอมรับความจริงที่ว่า ปรัชญาไม่สามารถค้นหาความจริง (Truth) ที่ตรงกับความเป็นจริง (Reality) ได้ ก็ยังคงที่จะศึกษาศาสนาพุทธโดยใช้วิธีการของปรัชญาเป็นเครื่องมือในการศึกษา

นักปรัชญาเหล่านี้ จึงตัดเรื่องที่เห็นว่า “ไม่มีเหตุผล” ออกไปจากการวิเคราะห์ เมื่อจะศึกษาส่วนใดส่วนหนึ่งของศาสนาพุทธ นักปรัชญาก็จะไปเลือกหยิบข้อความของศาสนาพุทธในส่วนที่จะสนับสนุนความ คิด/ความเชื่อของตนมาศึกษา โดยละเลยไม่ยอมกล่าวถึงเนื้อหาส่วนที่ขัดแย้งกับความคิด/ความเชื่อของตนเอง

ที่ยิ่งไปกว่านั้นก็คือ มีการตีความพระไตรปิฎกให้เข้ากับแนวคิดของตนโดยไม่คำนึงถึงหลักการในทางภาษาศาสตร์แต่อย่างใด

โดยสรุป

จะเห็นได้ว่า นักปรัชญาจำนวนมากเชื่อว่า ปรัชญาไม่สามารถค้นหาความจริง (Truth) ที่ตรงกับความเป็นจริง (Reality) ได้แน่ๆ ซึ่งก็เกิดจากการศึกษาและประสบการณ์ของนักปรัชญาเองที่พบว่า องค์ความรู้ของปรัชญาเปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลาไม่เคยหยุดนิ่ง นักปรัชญาก็มีเป็นจำนวนมาก

ในปรัชญาสาขาเดียวกัน ความรู้ก็ยังไม่หยุดนิ่ง ยังเกิดการถกเถียงกันตลอดเวลา เมื่อเปรียบเทียบกับศาสนาพุทธแล้ว องค์ความรู้ทางศาสนาพุทธหยุดนิ่งแล้ว เพราะ พระพุทธองค์ตรัสแล้วว่า พระองค์ค้นพบความเป็นจริงแท้ (Ultimate Reality) แล้ว และความเป็นจริงแท้ดังกล่าวไม่เกี่ยวข้องกับตรรกวิทยาแต่อย่างใด

...............................................

เชิงอรรถ

[3] โปรดอ่านบทความของผู้เขียน เรื่อง “ความจริงกับสัจจะ[1] - [6]” ในบทความของบล็อกเดียวกันนี้

1) ความจริงกับสัจจะไม่ใช่สิ่งเดียวกัน

2) ความหมายของ “จริง” ต่างๆ

http://truthandthetruthword.blogspot.com/2011/12/blog-post_04.html

3) ความเป็นจริง (reality) ของศาสนาพุทธคืออะไร?

http://truthandthetruthword.blogspot.com/2011/12/reality.html

4) พระไตรปิฎกเป็นความจริงทั้งหมด

http://truthandthetruthword.blogspot.com/2011/12/blog-post_1641.html

5) ความจริงของวิทยาศาสตร์

http://truthandthetruthword.blogspot.com/2011/12/blog-post_8690.html

6) สัจจะของศาสนาพุทธ

http://truthandthetruthword.blogspot.com/2011/12/blog-post_4844.html

บทความดังกล่าว จะอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างข้อเท็จจริง (fact) ความจริง (truth) และความเป็นจริง (reality) ว่า มีความสัมพันธ์กันอย่างไร...

บทความในชุดเดียวกัน

พุทธศาสนิกชน 3 ประเภท

2011-10-08T09:27:00.007+07:00

พุทธศาสนิกชนหรือผู้ที่นับถือศาสนาพุทธนั้น ผู้เขียนชอบที่จะแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ดังนี้

พุทธวิชาการ
พุทธปฏิบัติธรรม
พุทธทั่วไป

พุทธศาสนิกชนทั้ง 3 ประเภทนั้น หมายถึง กลุ่มคนที่มีลักษณะต่างๆ กัน ดังนี้

1) พุทธวิชาการ หมายถึง พุทธศาสนิกชนที่ได้รับการศึกษาจากศาสตร์ตะวันตก โดยเฉพาะอย่างยิ่งปรัชญาตะวันตกและวิทยาศาสตร์ จึงตกอยู่ภายใต้อิทธิของความเป็นเหตุผล (Rationality) และประสบการณ์ที่ได้รับจากประสาทสัมผัสทั้ง 5 คือ ตา หู จมูก ลิ้น และกาย ตามวิธีการศึกษาของศาสตร์ตะวันตก

การได้การศึกษามาอย่างนั้น จึงส่งผลให้พุทธวิชาการส่วนใหญ่เกิดความคลางแคลงในคำสอนของพระพุทธเจ้า กล่าวคือ ไม่เชื่อในคำสอนที่เป็นพุทธพจน์ทั้งหมด แต่เลือกเชื่อเฉพาะคำสอนที่สอดคล้องกับองค์ความรู้ (body of knowledge) ของศาสตร์ตะวันตกเท่านั้น

2) พุทธปฏิบัติธรรม หมายถึง พุทธศาสนิกชนที่เชื่อในคำสอนที่เป็นพุทธพจน์ทั้งหมด ทั้งๆ ที่องค์ความรู้ดังกล่าวไม่เป็นไปตามหลักของความเป็นเหตุผล (Rationality) และเชื่อว่าประสาทสัมผัสมี 6 ประการ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และ ใจ

พุทธศาสนิกชนกลุ่มนี้ จะเน้นการปฏิบัติธรรมเป็นหลัก ซึ่งแตกต่างจากพุทธวิชาการ ซึ่งจะไม่ปฏิบัติธรรม แต่จะเน้นการศึกษาด้วยหลักการของปรัชญาตะวันตก ดังได้กล่าวมาแล้วในพุทธศาสนิกชนประเภทแรก

3) พุทธทั่วไป หมายถึง พุทธศาสนิกชนทั่วไป ที่เห็นสิ่งใดมีความศักดิ์สิทธิ์หรือน่าจะมีความศักดิ์สิทธิ์ก็จะนับถือไป หมด

พุทธกลุ่มนี้จะเป็นกลุ่มที่ใหญ่ที่สุด ตัวอย่างที่เห็นในปัจจุบันก็คือ กลุ่มที่หันไปบูชาจตุคาม-รามเทพทั้งๆ ที่จตุคาม-รามเทพไม่ได้เป็นพระหรือเป็นเกจิอาจารย์หรือเป็นฆราวาสผู้ปฏิบัติ ดีปฏิบัติชอบแต่อย่างใด

ซึ่งในความจริงแล้ว บุคคลเหล่านี้ไม่ได้สนใจประวัติความเป็นมาของจตุคาม-รามเทพเสียด้วยซ้ำ เมื่อมีกระแสความนิยมเกิดขึ้นก็นิยมบูชาไปตามกระแสดังกล่าว

ในจำนวนพุทธศาสนิกชนทั้ง 3 กลุ่มดังกล่าว กลุ่มที่เกิดมาชาตินี้แล้ว มีโอกาสในการกระทำความดีเพิ่มขึ้นได้น้อยมาก แต่โอกาสที่จะสะสมกระทำความชั่วเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ กลับเป็นกลุ่มที่เป็นพุทธวิชาการ และสาวกของพุทธวิชาการดังกล่าว

คือ พวกที่อ่านหรือเรียนกับพุทธวิชาการแล้วก็หันไปเชื่อหรืองมงายในวิทยาศาสตร์ กับปรัชญาตะวันตกจนหัวปักหัวปำ วิทยาศาสตร์กับปรัชญาตะวันตกนี้ ต่อไปผู้เขียนจะเรียกโดยรวมว่า “ศาสตร์ตะวันตก”

การที่ผู้เขียนใช้คำว่า "งมงาย" ก็เป็นเพราะ กลุ่มบุคคลเหล่านี้มีพฤติกรรมออกไปเช่นนั้น

ยกตัวอย่าง อะไรก็ตามที่วิทยาศาสตร์รับไม่ได้ กลุ่มบุคคลผู้นี้ก็จะพิพากษาแบบเบ็ดเสร็จเด็ดขาดเลยว่า "สิ่งนั้นไม่จริง" ขนาดนักวิทยาศาสตร์เอง เขายังไม่กล้าฟันธงไปถึงขนาดนั้น

นักวิทยาศาสตร์เมื่อถูกถามในสิ่งที่วิทยาศาสตร์รับไม่ได้ เขามักจะตอบว่า ตัวเขาเองไม่ได้ศึกษาเรื่องเหล่านั้น หรือเรื่องเหล่านั้น เขาไม่ถนัด จึงไม่กล้าออกความเห็น เป็นต้น

เมื่องมงายในศาสตร์ตะวันตกจน หัวปักหัวปำ จึงเกิดมิจฉาทิฐิขึ้น จึงมีความคิดที่ผิดว่า เนื้อหาคำสอนของศาสนาพุทธจำนวนมาก ไม่เป็นความจริง เพราะ พิสูจน์ไม่ได้ในทางวิทยาศาสตร์

ยกตัวอย่างเช่น การเวียนว่ายตายเกิด นรก-สวรรค์ หรืออิทธิปาฏิหาริย์ของพระอรหันต์ และพระพุทธเจ้า เป็นต้น

กลุ่มบุคคลเหล่านั้น จึงโจมตีพุทธปฏิบัติธรรมที่ศรัทธาและเชื่อถือศาสนาอย่างแน่นแฟ้นว่างมงาย โดยไม่ได้หันกลับไปดูตัวเองเลยว่า ตัวเองก็งมงายอยู่กับอีกสิ่งหนึ่งเช่นเดียวกัน

ในบทความนี้จึงจะชี้ให้เห็นว่า ศาสตร์ตะวันตกมีลักษณะเป็นอย่างไร ความเชื่อว่า ศาสตร์ตะวันตกดีกว่าศาสนาพุทธ ส่งผลให้พุทธวิชาการมีความเข้าใจผิดในศาสนาพุทธอย่างไร และควรจะแก้ไขอย่างไรด้วย

ศาสตร์ตะวันตก

ศาสตร์ ตะวันตกได้เริ่มเข้ามาแผ่อิทธิพลในเมืองไทยมาประมาณร้อยกว่าปีนี้เอง นักวิชาการเริ่มนับกันตั้งแต่เมื่อรัชกาลที่ 4 ทรงยอมรับสนธิสัญญาบาวริ่ง (Bowring treaty) ใน พ.ศ. 2398 และหลังจากนั้นเป็นต้นมา องค์ความรู้ของศาสตร์ตะวันตกก็ได้ไหลหลั่งท่วมท้นเข้ามาสู่ทะเลความรู้ใน สังคมไทย

ความรู้ใหม่ที่ได้รับการนำเข้ามาได้มาเบียดบัง ส่งผลกระทบต่อองค์ความรู้ของพุทธศาสนา องค์ความรู้ทางโหราศาสตร์ ไสยศาสตร์ องค์ความรู้ของประชาชน เช่น แพทย์แผนโบราณ เป็นต้น โดยบังคับให้ไปอยู่ชายขอบขององค์ความรู้ กลายเป็นความรู้ที่ไม่จริงไปเกือบหมด

ผู้เขียนเคยนั่งทบทวนความรู้ว่า ตั้งแต่ ป. 1- ปริญญาเอกนี้ มีองค์ความรู้ใดที่เป็นของไทยแท้ๆ บ้าง ปรากฏว่า ไม่พบองค์ความรู้ใดเลย ที่เป็นของคนไทย เห็นมีแต่องค์ความรู้ของศาสตร์ตะวันตกแทบทั้งสิ้น แม้กระทั่งวิชาภาษาไทยเอง หลักการศึกษาหรือวิธีการศึกษาก็นำมาจากตะวันตก เพียงแต่เนื้อหาเป็นภาษาไทยเท่านั้น

อย่างไรก็ดี ศาสตร์ตะวันตกอันมีจำนวนมากมายมหาศาลนั้น ไม่ใช่ว่าทุกสาขาวิชาจะส่งผลกระทบต่อศาสนาพุทธหรือองค์ความรู้ของไทยดังได้ กล่าวไปเสียทั้งหมด มีเพียง 2 สาขา วิชาเท่านั้น คือ วิทยาศาสตร์กับปรัชญา ที่เป็นตัวการสำคัญ ที่ทำให้การตีความเนื้อหาคำสอนของศาสนาพุทธบิดเบือนผิดเพี้ยนไป...

บทความในชุดเดียวกัน

บารมีพอจึงเกิดมาเป็นมนุษย์

2011-10-08T09:22:00.010+07:00

ในหลักการของทางศาสนาพุทธ การที่ดวงวิญญาณ/ใจ/จิต[1] ที่เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในวัฏฏะสารนี้ จะเกิดมาเป็นมนุษย์ได้อีกครั้งในแต่ละชาตินั้น จะต้องมีคุณความดีหรือกรรมดีติดตัวมาพอสมควร จึงจะมีความสามารถที่จะเกิดมาเป็นมนุษย์อีกครั้งหนึ่ง

การเกิดมาเป็นมนุษย์ในแต่ละชาตินั้น วัตถุประสงค์หลักก็คือ ต้องมาเกิดเพื่อสร้างบารมีเพิ่มเติม ดังนั้น ถ้าบุญบารมีพื้นฐานยังมีไม่เพียงพอ ก็ไม่สามารถที่จะมาเกิดมาเป็นมนุษย์ได้

ในกรณีนี้ไม่ได้หมายความว่า บุคคลที่ได้มาเกิดเป็นมนุษย์เหล่านั้น มีแต่กรรมดีหรือมีแต่บุญบารมี กรรมชั่วหรือบาปไม่มีเลย

บาปกรรมก็ติดตามมนุษย์มาเช่นเดียวกัน แต่กรรมดีที่สามารถทำให้เกิดเป็นมนุษย์ได้ มีมากกว่า และมีเพียงพอแล้ว จึงมีโอกาสเกิดมาเพื่อสร้างบารมีเพิ่มเติมอีกได้

พวกที่ดวงวิญญาณ/ใจ/จิตยังมีคุณความดีหรือกรรมดีไม่เพียงพอ ก็สามารถมาเกิดในโลกมนุษย์ได้ แต่ต้องเกิดเป็นสัตว์เท่านั้น ไม่สามารถเกิดเป็นภาวะของมนุษย์ได้

สำหรับเหตุที่บังคับให้ดวงวิญญาณ/ใจ/จิตต้องมาเกิดเป็นสัตว์ในโลกก็เป็น เพราะ "กรรม" เพราะ การเกิดในสภาพที่เป็นสัตว์ถือว่า เป็นการชดใช้กรรมแบบหนึ่ง หลังจากที่ได้ชดใช้กรรมในนรกมาแล้ว

สภาวะที่เกิดเป็นสัตว์นั้น ถือว่าดวงวิญญาณ/ใจ/จิตเหล่านั้น มีกรรมเก่าที่ลดน้อยถอยลงมากแล้ว ใกล้กับสภาวะที่จะเกิดมาเป็นมนุษย์ได้แล้ว

สัตว์บางตัวจึงสามารถทำความดีได้บ้าง เช่น สุนัขที่อยู่วัดสามารถที่จะไปบิณฑบาตกับพระได้ ผู้เขียนเคยได้ยินว่า วัวบางตัวก็ไปบิณฑบาตกับพระได้เช่นเดียวกัน

เมื่อกรรมเก่าลดน้อยลง จนกระทั่งคุณความดีมีมากพอ ก็สามารถที่จะเกิดมาเป็นมนุษย์ได้อีกครั้งหนึ่ง

อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ ก็คือ โลกมนุษย์เป็นสนามกีฬากลางสำหรับทุกคน ทุกดวงวิญญาณ/ใจ/จิต ที่จะส่งผลให้ไปเกิดในชาติใดภพใด ทุกคนจะต้องมาสร้างบุญบารมีในขณะที่เกิดเป็นมนุษย์

มนุษย์จำนวนมากไม่เข้าใจหลักการที่ว่านี้ จึงกระทำผิดวัตถุประสงค์ของการเกิดมาเป็นมนุษย์

กล่าวคือ กระทำความผิด ความชั่วต่างๆ ผลที่ได้รับจึงต้องไปชดใช้กรรมของตนก่อน ที่จะได้รับโอกาสมาเกิดเป็นมนุษย์อีก

หลักการที่ว่านั้น ก็คือ การสอนของศาสนาพุทธนั่นเอง

จากหลักการดังกล่าว จะเห็นได้ว่า มนุษย์ทุกคนมีโอกาสที่จะสร้างกรรมดีได้ แต่ก็เป็นเรื่องที่น่าแปลกใจ ที่ดูเหมือนว่า มีมนุษยโลกจำนวนมาก ไม่สามารถกระทำกรรมดีเพิ่มเติมขึ้นได้

บางกลุ่มบางพวกนั้น ดูเหมือนว่าไม่เคยกระทำความดีเลยในชีวิต ตัวอย่างเช่น นักการเมืองทุกระดับ ข้าราชการเป็นจำนวนมาก รวมถึงเจ้าของธุรกิจที่ขูดรีดเบียดบังประชาชน เป็นต้น

ในความเป็นจริงแล้ว โดยทั่วๆ ไป มนุษย์ในโลกนี้ ไม่มีใครเกิดมาแล้ว กระทำความชั่วแต่เพียงสถานเดียว ไม่เคยทำความดีเลย หรือมีคนเกิดมาแล้ว กระทำแต่ความดี ไม่เคยทำความชั่วเลย[2]

ทุกคนกระทำทั้งความดีและความชั่วมาด้วยกันทั้งนั้น แล้วแต่ว่า สิ่งไหนจะมากกว่ากัน เท่านั้นเอง

ในจำนวนมนุษยโลกประมาณ 6,000 กว่าล้านคนนั้น ในทางคำสอนของศาสนาพุทธ ผู้ที่สามารถสร้างบุญบารมีได้มากกว่ามนุษย์ทั้งหลาย คือ สามารถสร้างบารมีจนเป็นพระอรหันต์ไม่ต้องมาเกิดให้เจอความทุกข์อีก ก็คือ พุทธศาสนิกชน หรือผู้ที่นับถือศาสนาพุทธเท่านั้น

-------------------------

เชิงอรรถ

[1] ในบทความนี้จะมีศัพท์ที่คล้ายกันอย่างนี้ 2 คำคือ “ดวงวิญญาณ/ใจ/จิต” กับ “ใจ/จิต/วิญญาณ” คำว่า “ใจ/จิต/วิญญาณ” หมายถึง เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ซึ่งรวมกันเป็น “ใจ” ใจกับจิตเป็นสิ่งเดียวกัน แตกต่างกันที่ความละเอียด โดยที่จิตมีความละเอียดมากกว่าใจ จิตกับวิญญาณก็เป็นสิ่งเดียวกันแต่ วิญญาณมีความละเอียดมากกว่าจิต

โดยสรุป “ใจ/จิต/วิญญาณ” คือ สิ่งเดียวกัน แต่มีความละเอียดและหยาบต่างกัน ความละเอียดและหยาบดังกล่าวนั้น ทำให้หน้าที่การทำงานของ “ใจ/จิต/วิญญาณ” แตกต่างกันไป

“ใจ/จิต/วิญญาณ” เมื่อเข้ามาประกอบกับรูปก็จะเป็นมนุษย์ เทวดา พรหม อรูปพรหม รวมถึงสัตว์ทั้งหลายด้วย ดังนั้น สัตว์ทั้งหลายในโลกรวมทั้งมนุษย์ด้วยนั้น จะประกอบไปด้วย "กาย" กับ “ใจ/จิต/วิญญาณ”

คำว่า “ใจ/จิต/วิญญาณ” นั้น ผู้เขียนต้องการเน้นถึงกระบวนการทำงานของใจ การทำงานของใจก็มี 4 ประเภท คือ เห็น จำ คิด รู้ ในกรณีที่ยึดศัพท์ของหลวงพ่อวัดปากน้ำเป็นหลัก ถ้ายึดศัพท์บาลีเป็นหลักก็คือ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ

ส่วนคำว่า “ดวงวิญญาณ/ใจ/จิต” นั้น ผู้เขียนต้องการเน้นไปที่ ดวงวิญญาณที่สามารถไปเกิดมาเกิดได้

คำทั้ง 2 ชุดนั้นคือ สิ่งเดียวกันแต่ผู้เขียนเน้นต่างกัน และขออธิบายเพิ่มเติมว่าเมื่อมนุษย์ตายแล้วจะไปเกิดใหม่นั้น ไม่ได้ไปเพียง “ดวงวิญญาณ/ใจ/จิต” เท่านั้น แต่มีกายด้วย กล่าวคือ ไม่ว่าจะเป็นสัตว์ในนรก เปรต อสุรกาย เทวดา พรหม อรูปพรหมต่างก็มีขันธ์ 5 ด้วยกันทั้งนั้น แต่จะหยาบละเอียด ใสสว่างต่างกันเท่านั้น

ขออธิบายเพิ่มเติมของพระอรหันต์ในอายตนนิพพานด้วยว่า ก็ประกอบด้วยขันธ์ 5 เช่นเดียวกัน แต่เป็น "ธรรมขันธ์" ไม่ใช่ขันธ์ 5 แบบเดียวกับสัตว์ในภพ 3

[2] โดยหลักความเชื่อของศาสนาพุทธ ผู้ที่มี “ดวงวิญญาณ/ใจ/จิต” ทุกชีวิต ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์หรือสัตว์ ทั้งสัตว์ที่มีกายหยาบ เช่น สุนัข แมว หมี ฯลฯ เป็นต้น และสัตว์ที่ไม่มีกายหยาบ มีแต่กายละเอียด เช่น นาค ยักษ์ ฯลฯ เป็นต้น มีจุดหมายปลายทางที่อายตนนิพพานทั้งนั้น

กล่าวคือ ผู้ที่มี “ดวงวิญญาณ/ใจ/จิต” ทุกชีวิต จะต้องเดินทางไปอยู่ที่อายตนนิพพานทั้งหมด โดยอาจจะเป็นพระพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า หรือพระอรหันต์

ดังนั้น ทุก “ดวงวิญญาณ/ใจ/จิต” ที่เกิดมาเป็นมนุษย์ มีจุดประสงค์เพื่อมาสร้างสมบารมีให้ครบ 30 ทัศน์ แต่การมาเกิดเป็นมนุษย์นั้น มนุษย์แต่ละคน ต้องมีกรรมเก่าซึ่งเป็นกรรมชั่วติดตามมาด้วยเสมอ ดังนั้น ท่านผู้รู้บางท่านจึงกล่าวว่า "มนุษย์เกิดมาเพื่อใช้กรรม"...

บทความในชุดเดียวกัน