ABHIJEET

"रुतुजा" - एक प्रवास !!

2026-06-05T00:33:48.336+05:30

--ती भेटली ! एका प्रवासात, एक कंटाळवाणा प्रवास तिच्या मुळे आनंदमई झालेला. ती भेटली एका स्वप्नसुंदरी सारखी ! तिचे मनाला भुरळ घालणारे रूप, तिचे मोहक हास्य! पहिल्यांदाच वाटले तिच्याशी मैत्री करावी! मनातून वाटत होते स्वतः बोलावे, पण! डोक्यातील तत्व मनातील वादळ क्षमावन्याचा केविलवाना प्रयत्न करीत होते. डोळ्यां समोर पेपर धरला, मन मात्र केव्हाच तिच्याशी बोलू लागले होते.

मन चलबिचल होत होते, विचार येत होता किती वेळ शांत बसणार आपण?
आणि--- आणि चमत्कारच झाला, गुलाबाच्या पाकळी सारखे तिचे ओठ अलगद विलग झाले, ती माझ्याशी बोलली, मी मात्र सुरवातीला चेहरयावर काहीच हाव भाव दाखवले नाही, मनावर कोठेतरी खोलवर नकळत तृप्तता आली होती.

मनाला वाटत होते, ते घडत होते; विचारी घोड्यान्ना मनासारखा उत्तम सारथी लाभला होता! जुजबी विचारपूस झाली. त्यातून कळाले की ती विदर्भातली, नकळत विदर्भवासियां विषयी उस्तुकता निर्माण झाली.

तिने तिचे नाव सांगितले, निसर्गाला साद घालणारे, ऋतूंना जन्म देणारे, ऋतूंविषयी हेवा वाटावा, एवढे भाग्यवान का नाही, अस्से वाटणारे ! "रुतुजा", नावातच बरेच काही लपले होते.

ती निराश झालेली, कारण विचारल्यावर कळाले, की परिक्षेमधे कमी गुण, तिची ही निराशा कशी दूर करावी हा विचार माझ्या मनात सुरु झाला. विचारी घोड्यान्ना सारथी मनाने त्या दिशेने भरदाव वेगाने फेकले, अहो विजेच्या चापल्यतेला लाजवनारा हा वेग, एक विचार मनात आला, योग्य ती जुळवणूक, करुन मांडला. "परिक्षेतिल गुण म्हणजेच यशाचा एकमेव मापदंड नव्हे "
एखाद्या विचारवंता सारखे आपण ही विचार करू शकतो, याचे समाधान वाटले. एवढ्या छोट्याश्या परन्तु परिणामकारक विचारामुळे तिच्या चेहऱ्यावर हास्य उमटले, क्षणभर तिचे ते मोहक हास्य मी पाहताच राहिलो. "हळु हळू का होईना, आमचे विचार कोणाला तरी पटतात! याचे समाधान वाटले. "

बऱ्याच विषयावर आमच्या गप्पा रंगत आल्या होत्या, सारथी उत्तम लाभल्यामुळे, विचारी घोड्यान्ना कसला ही त्रास होत नव्हता. विषय शिक्षणात गेला, मी इलेक्ट्रानिक्स चा विद्यार्थी आहे. हे कळल्यावर तिला ही आनंद झाला, कारण ती पण याच विषयाची स्टुडेंट होती, आणि हे ऐकल्या वर , माझ्याही अंगावर जरा मूठ भर मास चढले, आणि आमच्या गप्पा आणखी पुढे रंगु लागल्या.

नेहमी चे विषय चालू होते, पण आमचा विषय वेगळ्या विदर्भ राज्यावर घोंगावु लागला, प्रत्तेक गोष्टी मधे विदर्भ राज्यावर अन्याय झाला आहे, आणि विदर्भ वेगळे राज्य हवेच, असे तिला वाटत होते. माझ्या ही मनात मग मराठवाड्याविषयी विचार येवू लागले, पण वेगळ्या राज्यासाठी नव्हे कारण मराठवाडा महाराष्ट्रामधे सामील होण्यासाठी आपल्या स्वातंत्र्य सेनानींनी दिलेल्या बलिदानाची मला जाण होती. (पण! ही वेळ च वेगळी होती ना! ;))

शेवटी मनातल्या मनात मी त्या स्वातंत्र्यसेनानी ची माफ़ी मागितली. आणि जे पश्चिम महाराष्ट्रा विषयी माझ्या तोंडातून उद्गार निघू लागले ते थांबता थांबत नव्हते, थोड्यावेळ तर आपणही विदर्भवासी असल्याचे मला जाणवत होते. जसे काही मी एखाद्या मंत्रिमंडळा मधील मंत्री आणि ती विदर्भाची नागरिक, माझा पुढे वेगळ्या विदर्भा चे प्रश्न मांडत होती (आणि एखाद्या राजकारण्याला लाजवेल अशा शब्दात मी आश्वासन देवून देखिल टाकले ), तिच्या चेहऱ्या वर पुन्हा स्मितहास्य परतले, यावेळी , तिच्या गालावर पडलेल्या खळी कडे मी बघतच राहिलो.

बसने जवळपास शे-सव्वाशे किमी अंतर पार केले होते. बस थोड्या वेळासाठी एका ढाब्यावर थांबली, तिला चहा-कॉफी साठी विचारले, थोड़े आढे -वेढे घेतल्यावर ती तयार झाली, तिची आवड निवड कळाली आणि खूप झालेल्या आनंदात साखर पडल्या सारखेच झाले कारण तिच्या आणि माझ्या आवड निवडी जवळपास सारख्याच होत्या (अथवा जुळवून घेतल्या म्हणा ना). मग थोडी चित्रपटाविषयी चर्चा झाली आणि चित्रपटामधे काय काय सुधारना घडवाव्यात याची एकमेकांसमोर मते मांडली. (जशे काय आम्हीच निर्माता-दिग्दर्शक आहोत.)
एखादी धावती रेल्वे जसा हळूच रूळ बदलावी त्याप्रमाणे आमच्या गप्पा एका विषयावरून दुसऱ्या विषयावर अलगद पुढे जात होत्या, बोलण्यावरून याची जाणीव तर झालीच कि ऋतुजा एक सुंदर मुलगीच नाही तर उत्कृष्ट वक्ता देखील आहे. चित्रपटांवरून अलगद तिने विषय केव्हा आय.पी.एल. वर नेला आणि कधी आम्ही क्रिकेट विषयी गप्पा सुरु केल्या हे माझे मलाच कळाले नाही. आय.पी.एल मुळे खऱ्या क्रिकेटचा आनंद कसा आपण हरवून बसलो आहोत हे तिने तिच्या शब्दात तिचे परखड मत व्यक्त केले. तिचे अखंड बोलणे थांबवावे अशी माझी अजिबात इच्छा नव्हती. कॅडबरी खाताना मधेच त्या कॅडबरीचे जेल जसे जिभेवर एक सुखद चव देऊन जाते तसे तिचे बोलतानाचे मोहक हास्य मनाला हळूवार थंड हवेचा स्पर्श करून गेल्या सारखे भासत होते.हसल्यावर मुली सुंदर दिसतात हे ठावूक होते पण काही मुली चिडल्यावर किती सुंदर दिसतात याचे मला थोडे कौतुक वाटले. चिडल्यावर तिच्या गालावर आणि नाकावर लाल छटा उमटल्या होत्या. मनोमन मी ब्रह्मदेवाचे आभार मानले. (ते कशा करता हे स्पष्ट करायची गरज नाही), क्रिकेट मध्ये होणारी फिक्सिंग आणि यावरून आमचा विषय पुढे भ्रष्टाचारावर गेला, आणि इथे विदेशामध्ये दडवलेला काळा पैसा देशामध्ये कसा आणावा यावर चर्चा झाली.

मनात एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवत होती, आपले गाव जवळ येण्याची, असे वाटत होते की हा प्रवास अखंड पणे सुरु रहावा, शेवटी मी तिला सांगितले की मी औरंगाबाद ला उतरत आहे, तिच्या चेहऱ्यावरचे भाव मी पटकन ओळखले, माझ्या लक्षात आले की ती थोडीशी भावनिक होणार, पण मी तिचा पत्ता घेवून या नवीन वर्षाला शुभेच्चा पत्र पाठवनयाचे कबूल केले.

तीन-साडेतीन तासांच्या प्रवासात झालेली मैत्री कित्तेक वर्ष जुनी, तरी ही सदाबहार वाटत होती, मी तिला म्हणालो, "रुतुजा, प्रवासात भेटलेले सहप्रवासी पुन्हा भेटतात की नाही मला माहित नाही, परत जर भेटलो तर ओळख ठेव." ती म्हणाली,"अरे असे काय म्हणतोस, पुन्हा आपण नक्कीच भेटू, आणि मी तुला माझा ईमेल आय.डी. देत आहे ना!" असे अत्यंत भावनिक चेहऱ्याने ती म्हणाली.

प्रवास संपला! एक क्षण भर मी तिच्या भावनिक चेहऱ्याकड़े बघत होतो. हातात हात घालून निरोप घेतला, हात सोडताना कोणीतरी जवळचे सोडून जात आहे, असा भास् होत होता, बराच वेळ ती हात दाखवत बस च्या दारा मध्ये उभी होती, बस धुराडा उडवत तिच्या वाटेने निघून गेली, मी माझ्या वाटेने निघालो, मनात एकच विचार येत होता, ती मला पुन्हा भेटेल? आमच्या वेगळ्या झालेल्या वाटा पुन्हा एकत्र येतील? तिचा तो प्रसन्न चेहरा, सारखा डोळ्या समोर येत होता, डोळे मिटले, आणि स्वत:च स्वत:ला म्हणालो, "रुतुजा"!

मन जुळत असताना

मन मोडून गेलीस

तुझे माझे नाते नसताना

नाते जोडून गेलीस

भेटीस अधीर असताना

अति दूर निघून गेलीस !

काल्पनिक?

क्रमश :

शब्दांच्या दुनियेत

2026-05-16T21:31:02.759+05:30

शब्दांत जळती वेदना, ओठांवर हास नवं,

पिंड माझा कवी असा, जगण्याचा ध्यास नवं।

१

दुःखाच्या त्या वाळवंटी, उरला फक्त श्वास नवं,

कोरड्याही काळजात उमटे, आशेचा भास नवं।

२

धिंड निघाली गावातून, मिळाला किती त्रास नवं,

तरीही माझ्या ओठी राहे, स्वाभिमान सुवास नवं।

‘अभि’ शब्दांच्या दुनियेत, चालत राहे प्रवास नवं

तेव्हा प्रत्येक श्वासातून, जन्मतं पुन्हा नवं।

अभिजीत Abhijeet

शब्द

2026-05-14T10:00:51.251+05:30

शब्दश्रींच्या तीरावर शब्दांच्या लाटा,

भिडतात जेव्हा हृदयाला माझ्या।

शब्द तेव्हा घेतात स्पंदनांची जागा,

भावनांची होते जाणीव तेव्हा॥

गुंफलेले शब्द अलगद सोडवताना,

भावनाही नकळत गुंफून जातात।

झंकार जरी ऐकू आला अंतरी,

कल्पनाही शब्दांत विरघळून जातात॥

हरवलेल्या शब्दांना शोधत मी गेलो,

शब्द जेव्हा भेटले वाटेमध्ये।

तेव्हा नकळत मीच हरवून गेलो,

त्यांच्या त्या गूढशा विश्वामध्ये॥

शब्दांशी लपंडाव खेळताना आधी,

फारच मजा वाटत राहते।

पण शब्दच जेव्हा हरवून जातात,

तेव्हा त्यांची खरी किंमत कळते॥

अभिजीत

Why #FinalStrike is important at this time

2019-03-02T22:42:00.001+05:30

We are already in war with Pak since last 2 decade. The only difference is #Pak is using #Terrorism like weapon.
#FinalStrike what we are calling is to vanish #Terrorism from North West Indian subcontinent.
Now if anyone came in between this operation will be treated as they are in support of Terrorism

Since all we know #Pakistan is a hub of Terrorism so it is very important to identify terrorist location & destroy it.
Pakistan receives foreign aid from several countries and international organizations. Since the start of the War in Afghanistan, the majority of the aid comes from the United States.
which is reimbursement to Pakistan for counter-terrorism operations.
However, it had been
observed that they utilize this fund against India rather taking action against terrorist.
Although people of pakistan facing challenges due to poor economy, still they wanted divert all such fund in Milatary equipment and weapon + to sponcer terrorist against India. And this is largely affecting indian economy as well as we spend thaosand of crore yearly to counter pakistani sponcered Terrorism + lives of our soldiers.
Therefore it is very important to do a # FinalStrike and this is very good time to do that since dear pakistan is in challenging trouble this time due to poor economical condition.

So, all thoss who want peace or may be getting emotional, should do a detailed study & try to convince themselves for #FinalStrike &
if not
then be prepared to spend money through taxes. And then don't ask for any development in your area.
Because if we do #FinalStrike for final time, from next year govt can divert all such fund utilizing in kashmir to rest of country.
It's my opinion about Final Strike, how about you.
-Abhi

पाऊस , फिफा आणि फायनल

2014-07-12T23:47:00.002+05:30

पाऊस , फिफा आणि फायनल

पावसाळा म्हणले कि आठवतो मातीचा सुगंध, चिखल - चिक चिक, छत्र्या, रेनकोट, कोणाला कांदा भजी , तर कोणाला त्ट्रेकिंग . मला मात्र मागच्या वर्षीचा प्रत्यक्ष मधल्या पावसावरील कवितांचा पाऊस आठवतो जो ऑक्टोबर उजाडला तरी संपत नव्हता. शेवटी माझी मागच्या वर्षातली एक कविता "त्या" पावसाळ्यातून "आताच्या" पावसाळ्या पर्यंत लांबली गेली. असो, माझ्या आजच्या लेखांकनाची सुरुवात पावसा पासून करण्याचे कारण म्हणजे, जसे पावसामुळे खूप जणांना बऱ्याच गोष्टी आवडतात तस मला आणखीन एक गोष्ट आवडते ती "फुटबॉल" खेळायला, वर धो धो पावूस कोसळत असताना चिखला मध्ये फुटबॉल खेळायची मजा काही निराळीच, हो ना ! मग त्या चिखला मध्ये मनसोक्त लोळून, तो चिखल दुसर्यांवर येथेच्छ उडवून (कोणाच्या अंगावर पांढरा कपडा दिसता काम नये) मग लपून छपून घरी यायचे, आणि मग आईच्या हातचा मार आणि बोलणे खायचे. आख्या पावसाळ्यातला शनिवार आणि रविवार असाच निघून जायचा.

भारता मध्ये फुटबॉल हा एक सीजनल (ठराविक काळात जास्त खेळणे) खेळा सारखा खेळला जातो, देशाचा काही ठराविक भाग जसे पूर्वोत्तर भारत सोडला तर बाकी देशात या खेळास एवढी पसंती नाही. कदाचित याला असंख्य गोष्टी कारणीभूत असू शकतात (या कारणात मला क्रिकेट चा उल्लेख करावयाचा मोह आवरत नाही). एक नवल मात्र वाटते कि एवढा मोठा देश पण या खेळा मध्ये आपले प्रतिनिधित्व जागतिक स्तरावर विशेष असे नाही. मला फक्त एक खेळाडू आठवतो , तो म्हणजे "बाईचुंग भुतिया". काही वैयक्तीक संघ पण आठवतात जसे गोव्याचा साळगावकर, बंगालचा मोहन बगान. या व्यतिरिक्त जास्त माहिती मला कोणी विचारली तर मात्र मी नक्की गुगल ची मदत घेनार.

विश्वचषक २०१४

सध्या ब्राझील या देशामध्ये या खेळाचा महाकुंभ अर्थातच विश्वचषक स्पर्धा सुरु आहे, आणि माझ्या "मित्राच्या" कृपेने मला यावेळेस प्रत्तेक म्याच टी.व्हि. वर बघायला मिळत आहे. फुटबाल हा खेळ पूर्णतः ड्रिबलिंग आणि पासिंग वर अवलंबून आहे.'जवळच्या पास्सेस'च्या जोरावर तर स्पेन ने २०१० चा विश्व चषक जिंकला होता. आजच्या फुटबाल मध्ये खेळा व्यतिरिक्त विरुद्ध संघाच्या मुख्य खेळाडूंना ब्लॉक करण्यावर संघाचा जोर असतो . यामुळे मग या खेळात आक्रमकता वाढली जाते आणि मग वाद निर्माण होऊन लाल अथवा पिवळे कार्ड पंचांकडून दाखवले जातात.

यंदाच्या विश्वचषकातील प्रत्येक संघ प्रत्येक सामन्यात नव-नव्या फॉर्मेशननुसार खेळत आहे. हॉलंडने स्पेनला 5-1 ने पराभूत केले तेव्हा या सामन्यात हा संघ 3-4-3 च्या फॉर्मेशननुसार खेळत होता. यंदा 4-4-2 चा फॉर्मेशनही ब-याच संघांनी अवलंबला आहे. बहुतांश संघ दोन स्ट्रायकरसह खेळत आहेत. बहुतेक वेळा तर संघ सामना सुरू असताना फॉर्मेशन बदलताना दिसून येत आहेत. मागच्या विश्वचषकात बहुतांश वेळा 4-2-3-1 आणि 5-4-1 चा फॉर्मेशन दिसला होता. त्या वेळी संघ अतिरिक्त डिफेंडरसह खेळत होते. यंदाच्या फुटबॉल विश्वचषकात आतापर्यंत खेळल्या गेलेल्या एकूण 20 सामन्यांत 60 गोल झाले आहेत. प्रत्येक सामन्यात सरासरी 3.14 गोलच्या सरासरीने दर अर्ध्या तासाला यातील एक गोल झाला आहे. 1958 नंतर प्रथमच अशी सरासरी दिसली आहे. त्या वेळी 3.6च्या सरासरीने 126 गोल झाले होते. मागच्या विश्वचषकात ही सरासरी 1.64 इतकी होती.

फुटबाल हा एक सांघिक खेळ आहे , परंतू प्रत्तेक खेळाडूच्या वैयक्तिक कामगिरी कडे युरोप मधले वेग वेगळे क्लूब नजर लावून बसलेल असतात आणि जो सर्वात छान कामगिरी करेल त्याला करार बद्ध करण्या साठी रीघ लागलेली असते. मग  पावसाला लाजवेल असा पैस्यांचा पावूस त्यांच्या वर पाडला जातो. आपल्या कडल्या  आई पी एल चे उगम स्थान म्हणजे हि फुटबाल क्लब आहेत.
प्रत्तेक विश्वचषका प्रमाणे या विश्वचशका मध्ये सुद्धा काही खेळाडू  हे जास्त प्रकाशात आहेत, त्यात सर्वात वर आहे आर्जेन्टिना च मेस्सी, ब्रासील चा नेइमार , हॉलंडचा रोब्बीन . यावेळेस जर्मनीने त्यांच्या सर्वात अनुभवी खेदाडू क्लोसे याला दुसर्या फेरी मध्ये मैदानात उतरवले. यावेळेस गोल्डन बूट चा मानकरी James RODRIGUEZ हा ६ गोल करून आघाडी वर आहे परंतु थोमस मुल्लर या जर्मनी च्या खेडाडू कडे आणखीन कमीत कमी एक मच व जास्तीत जास्त २ मच शिल्लक असल्यामुळे तो त्याच्या सध्याच्या ४ गोल मध्ये आनखिन गोल वाढवू शकतो. फिफाच्या फुटबॉल वर्ल्डकपमध्ये आतापर्यंत गोलची 49 वी हॅट्ट्रिक नोंदवल्या गेली. ही उल्लेखनिय कामगिरी जर्मनीच्या थॉमस मुल्लरच्या नावे नोंदवल्या गेली. यासह त्याने जर्मनीच्या विजयातही मोलाचे योगदान दिले. अमेरिकेच्या जमाई थी बर्ट पाटेन्योडने 1930 मध्ये वर्ल्डकपमध्ये पहिली हॅट्ट्रिक केली होती. त्यानंतर 1954 च्या वर्ल्डकपमध्ये सर्वाधिक आठ हॅट्ट्रिकची नोंद करण्यात आली. जर्मनीच्या नावे सात हॅट्ट्रिक आहे. इंग्लंडचा जियोफ हस्र्ट हा एकमेव खेळाडू आहे, ज्याने फायनलमध्ये हॅट्ट्रिक केली होती. जी ग्रुपच्या आपल्या पहिल्या सामन्यात जर्मनीने रोनाल्डोच्या बलाढय़ पोतरुगालचा 4-0 अशा फरकाने धुव्वा उडवला. याशिवाय जर्मनीने वल्र्डकपच्या सलामी सामन्यातील आपल्या विजयाचीही परंपरा कायम ठेवली. हा र्जमनीचा सलामी लढतीचा 13 वा विजय ठरला.
हा लेख दुसर्या फेरी मधल्या शेवटची लढत सुरु असताना लिहायला घेतला, तेव्हा  बेल्जिअम ने हि लढत २-१ ने जिंकली होती. आता उस्तुकता फारच वाढली होति. शेवटचे ८ बलाढ्य संघ उप -उपांत्य फेरी साठी सज्ज झालेले आहेत. ब्राझील-कोलंबिया , फ्रान्स- जर्मनी , हॉलंड-कोस्टा रिका , आर्जेन्टिना,-बेल्जिअम अश्या लढती साठी सर्व प्रेक्षक सज्ज झाले आहेत आणि अपेक्षे प्रमाणे ब्रासील, जर्मनी , अर्जेन्टिना , हॉलंड सेमी फायनल मध्ये पोहोचलेले आहेत. विश्व चषकाचे प्रबळ दावेदार म्हणून जर्मनी  आणि हॉलंड कडे बघितले जात आहे.

"ते" ७ मिनिट

ब्राझील संघाला घरच्या प्रेक्षकांचा पाठींबा आहे परंतु ब्रासील चा नेय्मार उप उपांत्य फेरी नंतर दुखापती मुळे विश्वचशकातून बाहेर पडला आहे, ज्यामुळे आता ब्रासील समोर जर्मनी सारख्या संघाला समोर जाण्याचे आव्हान उभे ठाकले होते. ब्रासील आपल्या स्टार खेळाडू शिवाय सेमी फायनल खेळला. अनपेक्षितरीत्या ७-१ ने ब्राझील हा सामना हरला. सामन्याच्या ११ व्या मिनिटाला मुल्लर ने गोल करून जर्मनीला आघाडी मिळवून दिली आणि पुढच्या ६ मिनिटा मध्ये जर्मनी ने ब्राझील ची सरंक्षण फळी भेदत ४ गोल केले. पहिल्या ३० मिनिटा मध्ये ब्राझील एका मानसिक दडपण खाली आले जे शेवट पर्यंत कायम रहिले. आणि इतिहासातल्या सर्वात लाजीरवाण्या पराभवाला सामोरे गेले. स्टेडीअम  मध्ये भयाण शांतता पसरली होति.
जर्मनी नावाच्या स्तुनामीने ब्राझीलला आपल्या कवेत कधी घेतले आणि साफ केले हे विचार करण्याच्या आत ब्राझील संघ पुरा नेस्तनाबूत झालेला होता. परंतु हा ब्राझील च्या जनतेचा खिलाडू पण, त्यांनी थोड्या वेळातच सत्य स्वीकारले आणि स्टेडीअम मधले प्रेक्षक चांगल्या खेळाला पाठींबा देऊ लागले. हा ब्राझिलियन लोकांच्या खिलाडूवृत्तीचा एक छान नमुना होता. प्रत्तेक विश्व्चषक मध्ये नवीन नवीन विक्रम नोंदवले जात असतात. या वेळेस जर्मनी च्या क्लोसे ने एकूण १६ गोल विश्व चषक स्पर्धेमध्ये करून  एक नवीन विक्रम स्थापित केला आहे. ब्राझील चे कोच स्कोल्लारी यांच्या डोळ्यावर विश्वास बसत नव्हता. "त्या" ७ मिनिटाने ब्राझील ची दयनीय स्थिती करून ठेवली होति. कदाचित यावेळेस स्कोल्लारींना नक्की काका हा त्यांचा स्टार खेळाडू आठवला असेल, ज्याला त्यांनी विश्व चषकासाठी साठी डावलले होते.

प्रत्तेक देशाच्या बाबतीत नवीन काही न काही तरी घडत असते. या वेळेस अर्जेन्टीना २४ वर्षानंतर सेमी फायनल मध्ये गेला आहे. तर जर्मनी सलग ४ वेळेस. दुसऱ्या एका सेमीफायनल मध्ये आर्जेन्टिना ने हॉलंड सारख्या बलाढ्य टीमला पेनल्टी शूट ऑउट मध्ये हरवले, आणि फायनल मध्ये प्रवेश केला.
आता तिसऱ्या स्थाना साठी ब्राझील व हॉलंड मध्ये लढत होइल. कदाचित हा माझा लेख प्रकाशित होइ पर्यंत फायनल मच झालेली असेल किंवा आज फायनल लढत (जर्मनी वि. अर्जेन्टीना) होइल.

सोन्याच्या नाण्याच्या खाणी मधले कामगार- फुटबाल खेळाडू

आपल्या कडे खाणी मधले कामगार म्हणले कि सगळ्यांना आठवते कोळस्याची खान आणि त्यात काम करणारे काळ्या रंगाने सजलेले कामगार. इथे मुद्दाम फुटबाल खेळाडूंना खाणी मधले कामगार अशी उपमा देत आहे, आणि फिफा संस्थेला खान मालक हि. फोर्ब्स २०१४ च्या श्रीमंत खेळाडूंच्या यादी मध्ये ७ फुटबाल खेळाडू पहिल्या २० मध्ये आहेत. २ नंबर ला आहे पोर्तुगाल चा रोनाल्डो ज्याचे उत्पन्न आहे ८० मिलियन अमेरिकन डॉलर(अंदाजे ५०० कोटी रु ) त्या नंतर मेस्सी ४ नंबर ला आहे. म्हणजे आता जर विचार करा खाणी मध्ये काम करणाऱ्या कामगारांचे उत्पन्न असे असेल तर खान मालक या पैसा उत्पन्नाच्या कुठल्या स्तरावर असतील.

फिफा - सोन्याच्या नाण्याचे खान मालक
फिफा नावाची जागतिक संस्था या स्पर्धेचे आयोजन करते. ऐक गमतीदार भाग असा कि फिफा या आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल संघटनेचे सदस्य देश हे युनोच्या सदस्य संख्येपेक्षाही जास्त आहेत. या स्पर्धे मध्ये जगातील ३२ संघ भाग घेऊ शक्तात. प्रत्तेक खंडा मधून कमीत कमी २ संघ तरी या स्पर्धेसाठी पात्र होतात. जगातील सर्वात जास्त देशामध्ये खेळला जाणारा खेळ म्हणजे फुटबॉल. फिफा या संस्थेला सोन्याची खान हि उपमा का दिली कारण फिफाला विश्वचषकातून 4.5 अब्ज डॉलर्सची कमाई होण्याची शक्यता आहे. फिफाला या उत्पन्नासोबतच यजमान देशाकडून कर सवलतही मिळत असते. या मुळे ब्राझीलला सुमारे 248.7 दशलक्ष डॉलर्सचे नुकसान होऊ शकते. २014 च्या फिफा विश्वचषकासाठी वापरण्यात येणारे फुटबॉल हे खास पाकिस्तानच्या सियालकोट येथील ख्वाजा मसूद अख्तर यांच्या फॅक्टरीत बनवलेले हातशिवणीचे फुटबॉल असणार आहेत. फिफाने ह्या विश्वचषकासाठी 6 हजार फुटबॉलची ऑर्डर मसूदना दिली होती.

सोन्याच्या नाण्याची पहिली बाजू

मनुष्याने कोणत्या न कोणत्या कारणाने चर्चे मध्ये राहावं, त्यामुळे तो प्रसिद्धीस येतो. परंतु ते कारण चांगले असावे, असे तरी मला वाटते. आता प्रत्तेक विश्व चषक (मग तो क्रिकेट चा असो अथवा आणि कोणता,) मध्ये काही न काही तरी विचित्र घडत असते. मग ती भज्जीची श्रीशांतच्या श्रीमुखात लावलेली थापड असो अथवा जावेद मिआदाद च्या माकड उड्या. फुटबाल हा खेळ बघितला कि मला एक गोष्ट चांगलीच पटते ती म्हणजे क्रिकेट ला जेंन्टलमेन चा खेळ बोलले जाते. २००६ चा जर्मनी मधला फुटबाल विश्वचषक बर्याच जणांना आठवत असेल. तो एका गोष्टींमुळे चर्चेत राहिला होता . 2006 च्या विश्वचषक फुटबॉल स्पर्धेवेळी दिग्गज फुटबॉलपटू जिनेदिन जिदान वादात सापडला होता. या स्पर्धेच्या फायनलच्या लढतीत त्याने इटलीच्या माताराझ्झीच्या छातीवर डोक्याने जोरदार प्रहार केला होता. त्या वेळी जिदानला रेड कार्ड दाखवण्यात आले. या रेडकार्डसोबतच त्याची कारकीर्दही संपुष्टात आली. त्यानंतर लगेच त्याने निवृत्ती घोषित केली. दोहामध्ये या घटनेवर आधारित एक कांस्याची मूर्ती स्थापण्यात आली होती. या शिवाय इटलीच्या फ्रांसेस्को तोत्ती चे युरो कप मधले प्रतिस्पर्धी खेडाडू च्या अंगावर थुंकणे. याला मानसिक विकृती सुद्धा आपण म्हणू शकतो.

आता बघा न यावेळेस चा विश्व चषक खेळा पेक्षा पण जास्त चर्चेत राहिला तो उरुग्वेच्या सुआरेझ च्या चावण्या मुळे. आता त्याची हि पहिली वेळ नव्हती. लुईल सुआरेजने मैदानावर प्रतिस्पर्धी संघातील एका फुटबॉलपटूला चावा घेतत्यानंतर जगभरातील फुटबॉल फॅनने त्याच्यावर विविध माध्यमातून टिका करायला सुरुवात केली आहे. मग नेटिझन्स याठिकाणी मागे कसे राहतील. विविध सोशल नेटवर्किंग साइट्सवर विविध प्रकारे लुईसची टिंगल टवाळी सुरू आहे.2013 मध्ये लीव्हरपूल येथील इव्हानोविचला चावा घेण्याच्या घटनेनंतर स्टॅनफोर्ड विद्यापीठातील मानसशास्त्रज्ञ डॉ. टॉम फॅकेट यांनी ‘सुआरेज पुन्हा चावा घेईल’, अशी भविष्यवाणी केली होती.आयुष्यातील दुर्बलता हे यामागील कारण आहे, असे ते म्हणाले होते. गरीबीत 7 भावंडांमध्ये वाढलेल्या सुआरेझने कायमच अस्तित्वासाठी संघर्ष केला. या सर्व गोष्टींमध्ये सर्वात गमतीदार बाब अशी कि त्या खेलाडूंच्या अशा चुकीला पाठीशी घातले जाते. सुआरेझ ने केलेल्या त्या प्रकारामुळे फी फा ने त्याच्यावर ३ महिन्यांची बंदी घातली. पण हि गोष्ट म्हणे उरुग्वेच्या राष्ट्र्धयाक्षांना खटकली. त्यावर विचित्र गोष्ट म्हणजे सुआरेझ चे त्यांच्या देशात जोरदार स्वागत झाले.
फुटबॉलच्या मैदानावर प्रतिस्पर्धी खेळाडूंशी वाद घालण्यात पटाईत असलेला पोर्तुगालचा डिफेंडर पेपेवर लवकरच बंदी लागण्याची दाट शक्यता आहे. जर्मनीविरुद्ध खेळल्या गेलेल्या सामन्यात त्याने मुल्लरच्या डोक्यावर प्रहार करून नवा वाद उद्भवून घेतला. सामन्याच्या 36 व्या मिनिटाला मुल्लर जमिनीवर कोसळला असताना पेपेने त्याच्या डोक्यावर डोक्याने प्रहार केला. या घटनेमुळे पंचाने लगेच पेपेला रेड कार्ड दाखवून मैदानाच्या बाहेरचा रस्ता दाखवला. त्या शिष्टाचार समितीने हे प्रकरण गंभीरतेने घेतले असून त्याच्यावर एकूण तीन सामन्यांची बंदी घालण्याचा त्यांनी निर्णय घेतला आहे. पोर्तुगालच्या उत्कृष्ट खेळाडूंपैकी एक असलेल्या पेपेचे नाव पहिल्यांदाच वादाशी जोडल्या गेले नसून यापूर्वीही त्याने अशाप्रकारचे अनेक वाद ओढवून घेतले आहे. म्हणूनच फुटबॉलच्या मैदानात विवादाचे दुसरे नाव म्हणजे पेपे’ अशी त्याची ख्याती पसरली आहे. मागे खेळलेल्या सामन्यातच नव्हे तर यापूर्वीच्या अनेक लढतीत तो वादात अडकला आहे
कदाचित अशाच कारण मुले प्रत्तेक संघ त्यांच्या सोबत प्रशिक्षका सोबत फिटनेस कोच व्यतिरिक्त एक मानसोपचार तज्ञ पण ठेवतात.

फुटबॉल विश्‍वचषक बाझील २०१४ - एक विरोधाभास (सोन्याच्या नाण्याची दुसरी बाजू )

बाझीलच्या नागरिकांसाठी फुटबॉल जीवापेक्षाही अधिक प्रिय आहे. सध्‍या फुटबॉल विश्‍वचषक ब्राझीलमध्‍ये चालू आहे. स्टेडियमपासून रस्त्यांपर्यंत लोक फुटबॉल सामन्यांचा आनंद घेताना दिसत आहेत. ब्राझील आणि फुटबॉल असे एक जुने समीकरण आहे. या कारणामुळे संपूर्ण ब्राझील फुटबॉलच्या रंगात रंगून गेला आहे आणि या व्यतिरिक्त येथे काही घडतच नाही, असे दिसत आहे. स्टेडियमध्‍ये येणा-या प्रत्येकजणाचा आनंद हा द्विगुणीत होत आहे. तसेच रस्त्यावरील आणि घरांमध्‍ये फुटबॉल सामने पाहाणा-या प्रेक्षकांचाही आनंद कमी नाही.घर, कार्यालय, हॉस्पीटल किंवा रस्ता असो प्रत्येक ठिकाणी लावलेल्या टीव्ही स्क्रीनवर लोकांच्या नजर खिळून राहिल्या आहेत. ब्राझील व्यतिरि‍क्त मे‍क्सिको, जर्मनी आणि व्हेनेझुएलासारख्‍या देशातही लोक फुटबॉल विश्‍वचषकाचा आनंद घेताना दिसत आहेत.ब्राझीलने यापूर्वी 1950 मध्येही विश्वचषकाचे यजमानपद भूषविले होते. ब्राझीलच्या नावे एकूण 5 विश्वविजेतेपदं जमा असून फुटबॉल आणि ब्राझील यांचे एक वेगळेच अतूट नाते आहे. असे असताना हा विरोधाभास पहा, सारे जग विश्वचषकाच्या आनंदोत्सवात झिंगत असताना यावेळच्या यजमान देशात मात्र जनतेच्या आयुष्याच्या गाडीला राजकिय अस्थिरतेची, येऊ घातलेल्या आर्थिक मंदीची ठिगळं जोडली जाताहेत. तरीही तिथे विश्वचषकाचा बाजार भरवला जातोय. त्यामूळे ब्राझिलची जनता क्षुब्ध आहे. ब्राझिलियन जनतेला भेडसावत असलेल्या अनेक प्रश्नांच्या काळ्या सावलीने विश्वचषकाची रंगीन नवलाई झाकोळलेली दिसते आहे. गतिशून्य अर्थव्यवस्था, वाढीसाठी महागाई आणि बेकारी यामुळे अवघड होत चाललेले जगणे, सध्या सामान्य ब्राझीलवासींना भेडसावत असून आमच्या पायाभूत सोयीसुविधा महत्त्वाच्या की महिन्याभराचा हा उत्सव अधिक महत्त्वाचा असा या जनतेचा प्रश्न आहे. तो गैर म्हणता येणार नाही. याचे कारण असे की ब्राझीलच्या राजधानीच्या व इतर शहरांच्या नियोजनासाठी, शहराच्या पायाभूत सुविधांसाठी खर्चावयास ब्राझील सरकारकडे पैसे नाहीत पण या विश्वचषकासाठी मात्र तब्बल हजारो कोटी रुपयांची तरतुद या सरकारने केली आहे. यामुळे जनतेत संताप आहे. गेले तीन महिने याच संतापाचा उद्रेक होताना दिसतो.त्यात भर म्हणून कि काय ब्राझीलच्या लाजिरवाण्या पराभवामुळे या संतापात आणखीनच भर पडलेली दिसत आहे. ब्राझील चा हा पराभव म्हणजे आता एका राष्ट्रीय चर्चेचे निमित्त बनलेले आहे. ब्रिक्स या नावाने ओळखल्या जाणार्या ब्राझील, रशिया, भारत, चीन आणि दक्षिण आफ्रिका या देश समूहात एके काळी चीनच्या खालोखाल अर्थव्यवस्थेच्या मानाने ब्राझीलचे स्थान होते. ते स्थान या देशास आता राखता आलेले नाही.
आपण भारतीयांना वाटते भ्रष्टाचार फक्त आपल्याच देशात आहेत, परंतु या भ्रष्टाचाराच्या झाडाची मुळे खोलपर्यंत सगळ्या जगात दूरवर पोहोचलेली आहेत. जिथे पाणी असते तिथे जीवन आहे,या प्रमाणे जिथे पैसा आहे तिथे भ्रष्टाचार असणारच, हा 'थंब रूल'. त्यात फिफा सारख्या संस्थांवर नियंत्रण ठेवायचे तर कोणी ठेवायचे आणि निरीक्षण करायचे तर कोणी . असो या भ्रष्टाचाराच्या झाडाची मुळे आपण शोधत

बसलो तर आपल्याला एक जन्म पुरणार नाही. एक गोष्ट मात्र मला पटते, नेहमी प्रमाणे साधारण जनता या भ्रष्टाचाराच्या आगी मध्ये होळपली जाते.

- अभिजीत अरुण जोशी , निगडी -पुणे

फुल आणि पाखरू

2013-09-04T00:55:00.000+05:30

बहरत्या श्रावणात
आभाळ भरून येत होते
सर्वत्र पसरली होती हिरवाई
फुलपाखरू त्यावर उडत होते

स्पर्श मनाला गारव्याचा (झाला)
भिरभिरून ते उडत होते
तिकडून आला वारा
फुलांचा आसरा ते शोधत होते

मनाला थंडावा देणारा वारा
खलनायका सारखे भासत होते
फुलांच्या मागे दडलेलं पाखरू
आणखीन फुलांच्या कुशीत शिरत होते

मातीचा सुगंध दरवळला
पाखराचे प्रेम फुलावर जडत गेले
काही क्षणांसाठी ते पाखरू
त्या फुलांमध्ये भान हरवून गेले

क्षणिक फुलाचे सुगंध
आसमंतात दरवळून गेले
किती भोळे ना हे पाखरू
त्या फुलात धुंद हरवून बसले

तिकडून आला मोर
फुलावर तो झेप घेणारच होते
हिरव्या पानावर बसून
फुलपाखरू ते रडत होतं

- अभि

तू

2012-12-17T23:39:00.001+05:30

तू दूर जरी गेलीस

तुझे शब्द कसे विसरणार

तू जवळ जरी नसलीस

तरी तुझाच आठवणीत रमणार

अश्या तुझ्या वागण्याचा

मी चुकीचा अर्थ घेत असेल

एकवेळ मी तरी समजावून घेइल

पण या वेडया मनाला कोण समजावेल

मन माझे तान्हे बाळया

वेड्याला, तुझ्या प्रेमाचा आधार

रात्रीच्या कलोखात रडतो फार

अश्रुंसाठी माझ्या तुझा आठवनिंचा रुमाल

चिड्ल्यावर तुझे रूप

जास्तच खुलनार

तुझे नकटे लाल लाल नाक

गुलाबासरखे भासनार

अबोलातुन "तू" तुझा

बरेच काही सांगणार

बघ किती वेडे ना हे

माझे मन

तुझी शब्द-पाकळी खुलन्याची वाट बघणार

तू मात्र शांत राहून यालाच वेड्यात काढणार

माझ्या हृदयाच्या कोप्र्यातआता प्लोट घेतलाय एक नाही आलीस तू वापस तर वेडया मना साठी बांधिन इस्पितळ एक

नदी काठची शहरे

2011-11-22T22:06:00.446+05:30

"जिथे पाणी आहे, तिथे जीवन आहे", या वाक्याला अनुसरून विचार केला तर असे कळेल कि सद्य परिस्थिती मध्ये फक्त पृथ्वी वरच पाणी आहे, आणि अर्थातच जीवन. अतिशय मुबलक प्रमाणा मध्ये गोड्या पाण्याचे अस्तित्व या वसुंधरेवर आहे, ते मग नदीच्या स्वरुपात आणि काही प्रमाणात जलाशयाच्या स्वरुपात अस्तित्वात आहे आणि या सर्व गोष्टींचा विचार केला तर असे दिसून येईन कि जगातील सर्व संस्कृतींचे अस्तित्व हे या गोड पाण्याचा साठ्या जवळ सामावलेले आहे, मग ते जगातील सर्वात जुन्या आर्य संस्कृतीचे असो अथवा ग्रीको रोमन संस्कृतीचे. आर्य संस्कृतीचा विचार केला तर या संस्कृतीने नद्यांना एक देवाचे स्वरूप दिलेले आहे, कारण त्यांच्या वरच मानवाचे अस्तित्व अवलंबून आहे. मानवाने अमुक अमुक ठिकाणी एखादे शहर वसवले असे म्हणण्या पेक्षा या नद्यांनी मानवास त्यांच्या सुपीक प्रदेशा मध्ये वसवण्यास भाग पडले असे म्हणावयास हरकत नाही. एवढेच काय तर देवभूमी अर्थात इंडिया - हिंदोस्तान हे नाव सुद्धा इंडस -सिंधू नदीवरून पडले आहे.
ज्या नदीच्या ठिकाणी असे शहर वसले त्या ठिकाणी मग त्या परिसराचा विकास सुरु होतो आणि सागर मंथन केल्या प्रमाणे एक एक रत्न मग त्या भागातून बाहेर येत राहते आणि साऱ्या जगाला दिपवून जाते. आज आपण पहिले तर जगामध्ये सर्वात प्रगतीशील अशी शहरे या नद्यांच्या तीरावर वसलेली आहेत. अशा जगातल्या आधुनिक आणि जलद प्रगती करणाऱ्या ७ शहरांना आज आपण बघणार आहोत, जी सर्व नदी किनारी वसलेली आहेत.
तर मग श्रीगणेशा करूयात पुण्या पासून, तसे पहिले तर गणपती बाप्पाच नाव काढले कि आधी आठवते ते पुणे, कारण याच शहरात टिळकांनी गणेशोत्सवाची रुजुवात केलेली होती.हे शहर महाराष्ट्राच्या पश्चिम भागात, मुळा व मुठा ह्या दोन नद्यांच्या किनारी वसलेले असून , नागरी सोयीसुविधा व विकासाबाबतीत पुणे हे महाराष्ट्रात मुंबईनंतर अग्रेसर आहे.समृद्ध सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक वारसा लाभलेले पुणे शहर ही महाराष्ट्राची 'सांस्कृतिक राजधानी' आणि विद्येचे माहेरघर. पुणे शहर उद्दोग आणि माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातसुद्धा अग्रेसर आहे.
आठव्या शतकात पुणे हे पुन्नक म्हणून ओळखले जात असे. शहराचा सर्वांत जुना पुरावा इ.स. ७५८चा आहे ज्यात त्या काळातील राष्ट्रकूट राजवटीचा उल्लेख आढळतो. मध्ययुगीन काळाचा अजून एक पुरावा म्हणजे जंगली महाराज रस्त्यावर असलेली पाताळेश्वर लेणी. ही लेणी आठव्या शतकातील आहेत.
१७ व्या शतकापर्यंत हे शहर निजामशाही, आदिलशाही, मुघल अशा वेगवेगळ्या राजवटींच्या अंमलाखाली होते. सतराव्या शतकामध्ये शहाजीराजे भोसले यांना निजामशाहाने पुण्याची जहागिरी दिली होती. शिवाजी महाराजांनी आपल्या साथीदारांसह पुणे परिसरातील मुलखापासून सुरुवात करत मराठ्यांचे स्वराज्य स्थापले. या काळात पुण्यात शिवाजीमहाराजांचे वास्तव्य होते. पुढे पेशव्यांच्याकाळात इ.स. १७४९ साली सातारा ही छत्रपतींची गादी असलेली राजधानी राहून पुणे मराठा साम्राज्याची प्रशासकीय राजधानी बनली. पेशव्यांच्या या काळात पुण्याची मोठी भरभराट झाली. इ.स. १८१८ पर्यंत पुण्यावर मराठ्यांचे राज्य होते.
भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर पुणे हे शिक्षण व संशोधन क्षेत्रात आपले वर्चस्व गाजवू लागले. पुणे विद्यापीठ, राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळा, राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनी (एनडीए) या संस्था स्थापन झाल्यामुळे पुण्याला हे शक्य झाले. फर्गसन महाविद्यालय, स.प.महाविद्यालय, शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय या संस्थांमुळे पुणे हे इ.स. १९०० पासून नामांकित होतेच.
पुण्याला जवाहरलाल नेहरू यांनी पूर्वेकडचे ऑक्सफर्ड असे संबोधले होते. पुण्यात अनेक नामांकीत शिक्षण संस्था आहेत. पुण्यात शिकायला देशातून व परदेशातूनही विद्यार्थी येत असतात. पुणेकर देखील उच्च शिक्षण-संशोधनाबद्दल जागृत आहेत.
शहरात सर्व विषयातील उच्च शिक्षणासाठी सुविधा उपलब्ध आहेत. पुणे विद्यापीठ, राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळा (NCL), आयुका (IIUCA), आघारकर रिसर्च इन्स्टिट्यूट (ARI),सी-डॅक (C-DAC), राष्ट्रीय विषाणु विज्ञान संस्था (NIV), राष्ट्रीय कोषिका विज्ञान संस्था (NCCS), यशदा, भांडारकर संशोधन संस्था, द्राक्षे- राष्ट्रीय संशोधन केंद्र (NRC-Grapes),कांदा आणि लसुण- राष्ट्रीय संशोधन केंद्र (NRC- Onion and Garlic), राष्ट्रीय एड्स संशोधन संस्था (NARI), भारतिय विज्ञान आणि संशोधन संस्था (IISER), ईर्षा (IRSHA),वणस्पती सर्वेक्षण संस्था (BSI), सैन्यदलांचे मेडिकल कॉलेज (AFMC), भलीमोठी मीटरवेव रेडिओ दुर्बीण (GMRT) सारख्या अनेक संस्था आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे संशोधन करत आहेत.
धर्म व अध्यात्म बद्दल बोलायचे झाल्यास, चतुःशृंगी हे देऊळ शहराच्या वायव्य डोंगर-उतारांवर आहे. या मंदिराची उंची ९० फूट व रुंदी १२५ फूट आहे. याची व्यवस्था चतु:शृंगी देवस्थान पाहते.दर वर्षी आश्विन महिन्यातल्या नवरात्रीच्या दिवसांत मंदिरात जत्रेनिमित्त विशेष गर्दी असते. शहरातील टेकडीवर पर्वती हे देवस्थान आहे.
पुण्याजवळील आळंदी व देहू येथे विठ्ठलाची मंदिरे आहेत. आळंदीत संत ज्ञानेश्वर यांची समाधी तर देहू येथे संत तुकारामांचे वास्तव्य होते. दरवर्षी वारकरी संप्रदायाचे लोक या संताच्या पालख्या घेऊन पंढरपुरास पायी जातात. आषाढी एकादशीच्या मुहूर्तावर पंढरपूरात वारी पोहोचते.पुण्यात भारतीय ज्यू लोकांची (बेने इस्रायल) मोठी वस्ती आहे. प्ण्यात ओहेल डेविड हे इस्रायल देशाबाहेरचे आशियातील सर्वांत मोठे सिनेगॉग (ज्यूंचे प्रार्थनास्थळ) आहे. पुणे हे मेहेरबाबा यांचे जन्मस्थान तर रजनीश यांचे वसतीस्थान होते. रजनीश यांच्या आश्रमात देशी-परदेशी पर्यटक भेट देतात. आश्रमात ओशो व झेन बागा व मोठे ध्यानगृह आहे.

औद्योगिक क्षेत्रामधील गरुडझेप

पुणे हे महत्त्वाचे औद्योगिक केंद्र आहे. महाराष्ट्र राज्यात मुंबई महानगरानंतर पुणे सर्वाधिक औद्योगिकीकरण झालेले शहर आहे. अजूनही पुणे शहराचा विकास वेगाने होत आहे. हे भारतातील बहुधा सर्वांत वेगाने विकसित होणारे शहर असावे. जगातील सर्वाधिक दुचाक्या बनावणारा बजाज ऑटो उद्योग पुण्यात आहे. टाटा मोटर्स (भारतातील सर्वाधिक प्रवासी वाहतूक आणि औद्योगिक वाहने बनावणारा उद्योग), कायनेटिक, डाइमलर-क्रायस्लर (मर्सिडिझ-बेंझ), फोर्स मोटर्स (बजाज टेंपो) हे उद्योग पुण्याच्या परिसरात स्थिरावले आहेत.
पुण्यातील अभियांत्रिकी उद्योग - भारत फोर्ज (जगातील दुसरी सर्वांत मोठी फोर्जिंग कंपनी), कमिन्स ,अल्फा लावल, सँडविक एशिया, थायसन क्रुप (बकाव वुल्फ), केएसबी पंप, फिनोलेक्स, ग्रीव्ह्‌ज् इंडिया, फोर्ब्स मार्शल, थर्मेक्स इत्यादी.
विद्युत व गृहोपयोगी वस्तुनिर्माते व्हर्लपूल आणि एल.जी. यांचे उत्पादन करणारे कारखाने, फ्रिटो-लेज, कोका-कोला यांचे अन्न प्रक्रिया उद्योग पुण्यात आहेतच, शिवाय अनेक मध्यम व लहान उद्योगही पुण्यात आहेत. आंतरराष्ट्रीय हवाईमार्गाने पुणे जोडले गेले आहे. त्यामुळे जवळच्या जिल्ह्यांतील अनेक उद्योग निर्यात करू लागले आहेत.
पुण्यात माहिती-तंत्रज्ञान उद्योग विस्तारत आहे. हिंजवडीतील राजीव गांधी आय.टी पार्क, मगरपट्टा सायबरसिटी, तळवडे एम.आय.डी.सी. सॉफ्टवेअर पार्क, मॅरिसॉफ्ट आय.टी.पार्क (कल्याणीनगर), आय.सी.सी., इत्यादी आय.टी पार्क्समुळे इन्फर्‌मेशन टेक्नॉलॉजी उद्योगाची भरभराट चालू आहे.
महत्त्वाच्या भारतीय सॉफ्टवेअर कंपन्या- इन्फोसिस, टाटा, फ्ल्युएंट, क्सांसा, टी.सी.एस., टेक महिंद्रा, विप्रो, पटनी, सत्यम, कॉग्निझंट, आयफ्लेक्स,सायबेज, के.पी.आय.टी. कमिन्स, दिशा, पर्सिस्टंट सिस्टम्स, जियोमेट्रिक सॉफ्टवेअर, नीलसॉफ्ट व कॅनबे पुण्यात आहेत.
पुणे हे कॉल सेंटर किंवा बी.पी.ओ. उद्योगात देखील अग्रेसर आहे. कन्व्हरजिस, डब्ल्यु.एन.एस., इन्फोसिस, विप्रो, इएक्सएल, एमफेसिस या महत्त्वाच्या आऊटसोर्सिंग कंपन्या पुण्यात आहेत.

पुण्यातील महत्त्वाच्या कंपन्यांची मुख्यालये -
बजाज ऑटो लिमिटेड
कमिन्स इंडिया लिमिटेड
बॅंक ऑफ महाराष्ट्र
पर्सिस्टंट सिस्टम्स
नीलसॉफ्ट

कमिन्स इंडिया लिमिटेड, टेल्को/टाटा मोटर्स लिमिटेड, बजाज ऑटो लिमिटेड,फोर्स मोटर्स लिमिटेड, भारत फोर्ज लिमिटेड यासारखे उत्पादनक्षेत्रातील अनेक मोठे उद्योग येथे आहेत. १९९० च्या दशकात केपीआयटी कमिन्स,इन्फोसिस,टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस,विप्रो,सिमँटेक,आयबीएम,कॉग्निझंट सारख्या प्रसिद्ध सॉफ्टवेअर कंपन्यांनी पुण्यात आपली केंद्रे उघडल्यापासून पुणे हे भारतातील एक प्रमुख माहितीतंत्रज्ञान उद्योगकेंद्र म्हणून नावारूपास आले आहे.
१० वर्षांपूर्वी पेन्शनर्स पुणे म्हणून ओळखणारे पुणे आज यंग पुणे म्हणून संबोधले जाते ते इथे शिक्षण घेत असणाऱ्या तरुणाई मुळे. पुण्याचे नाव आले म्हणजे पुणेकर सुद्धा येणार आणि त्या पाठो पाठ येणार पुणेरी पाट्या, जी आज पुण्याची एक प्रमुख ओळख बनेलेली आहे.

बीजिंग

बी = उत्तर , जिंग =राजधानी
उत्तर पूर्वे कडे योंगदिंग आणि चावोबाई नदीच्या किनाऱ्या वर वसलेले, आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील सर्वात महत्वाचे शहर म्हणजे बीजिंग.बीजिंग हे चीनचे सांस्कृतिक केंद्र सुद्धा आहे.बीजिंग ची लोकसंख्या ७६ लाख च्या घरात आहे, जवळ पास चे उपनगर मिळून बीजिंग ची लोकसंख्या १ करोड ७६ लाख आहे. १९८९ ला त्यानमेन चौकात चीनी कॉमुनिस्त राजवटी विरुद्ध आंदोलन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना या राजवटीने रणगाड्या खाली ठेचून मारले होते. मात्र याच शहराला चीनची लॅन्डस्केप व फुलांची राजधानी असेही म्हटले तरी आश्चर्य मुळीच वाटू नये. दरवर्षी बीजिंगला लाखो प्रवासी भेट देतात आणि या शहराचे लँडस्केप व विविध रंगांनी फुललेल्या फुलांचे सौंदर्य पाहून मंत्रमुग्ध होतात. फुलासाठी युरोपमधील हॉलंडची राजधानी अ‍ॅमस्टरडॅम हे शहर सुंदर बागा आणि लँडस्केपसाठी लंडन हे जगप्रसिद्ध आहेत. मात्र या दोन अनोख्या वनस्पती विश्वांना एकत्र आणून निसर्गाची हिरवी व त्यात सामावलेली विविध रंगांच्या फुलांची उधळण अख्ख्या शहरात पाहावयाची असेल तर पाना-फुलांवर प्रेम करणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीने एकदा तरी बीजिंग या चीनच्या राजधानीस भेट ही द्यावयास हवीच.बीजिंग हे १८ दशलक्ष लोकसंख्येचे शहर आज ४० दशलक्ष फुलांच्या रोपांनी लगडलेले आहे व त्यावर २२ दशलक्ष हिरव्या सुरेख वृक्षांचा खजिना हा वेगळाच. प्रत्येक बीजिंग निवासी नागरिकामागे आजमितीस कमीत कमी एक वृक्ष व दोन फुलझाडे आहेत.हे शहर पाच गोलाकार रस्त्यांनी वेढलेले आहे. हे सर्व १२ पदरी रस्ते (६+६) एक दिशा वाहतूक करतात. दुतर्फा प्रत्येकी तीन छोटे रस्ते वेगळेच. याच दुतर्फा लेनमध्ये असंख्य वृक्ष ठराविक अंतरावर ओळींनी सैनिकासारखे शिस्तीने उभे दिसतात. प्रत्येक वृक्ष १० ते २० फूट सरळ व वर टोकाला पसरलेल्या हिरव्या पानांनी भरलेल्या सरळ फांद्या. बहुतेक सर्व वृक्ष गिरीपुष्प कुळातले, काही ठिकाणी Pawlownia, Phonix, Firtune free व Poplar वृक्ष ही सुरेख पद्धतीने लावलेले आढळले.Scholar Tree व Oriental Cypress हे त्यांचे मुख्य वृक्ष, पण यांची संख्या नवीन वृक्षारोपणात कमी आढळत होती. मात्र फायकस काळातील पिंपळासारखे काही वृक्ष २० ते २५ फूट पारंबीविना सरळ वाढलेले पाहून आपण आश्चर्यचकित होतो. प्रत्येक वृक्षास रस्त्यावर लावण्यापूर्वी नर्सरीमध्ये विशेष काळजीने व शास्त्रीय पद्धतीनेच वाढविण्यात येते हे फार महत्त्वाचे आहे. त्यामुळेच एकही वृक्ष वाकडा नाही अथवा झुकलेलासुद्धा नाही. एवढय़ा मोठय़ा प्रमाणावर वृक्ष, वेली, फुलांच्या बागा, कुंडय़ा, हिरवळ व लॅण्डस्केप यांना लागणारे पाणी कुठून उपलब्ध होणार? बीजिंगमध्ये पाण्याची कमतरता होणार या पर्यावरणवाद्यांच्या आरडाओरडीवर बीजिंग महानगरपालिकेने सांडपाण्याचे शुद्धीकरण करून ते पाणी जमिनीखालून पाईपने प्रत्येक ५०० मीटर अंतरावर बाराही महिने उपलब्ध करून देऊन टीकाकारांना पर्यावरणाचा एक धडाच शिकवला आहे.
बीजिंग हे औद्योगिक दृष्ट्या चीनमधील सर्वाधिक विकसित शहर आहे ज्याचा जीडीपी ७३.२ % आहे. बीजिंग मध्ये २६ fortune 500 global company आहेत आणि १०० लहान मोठ्या. टोकियो आणि प्यारीस नंतर बीजिंग चा औद्योगिक दृष्ट्या ३ रा क्रमांक लागतो. गेल्या काही वर्षात बीजिंग ने केलेली प्रगती थक्क करणारी आहे. बीजिंग हे मुख्यतः जाणले जाते ते इथे नवीन सुरु होणाऱ्या उद्योगामुळे आणि त्यात मिळणाऱ्या यशामुळे. चीनमध्ये नवीन उद्यागाचा पाया घालायचा असेन तर बीजिंग कडे एका वेगळ्या आशेने बघितले जाते. पण अतिशय विकसित होणाऱ्या उद्योगामुळे आणि या शहराच्या विस्तारामुळे नवीन नवीन समस्येला या शहराला तोंड द्यावे लागते, वाहतुकीमुळे होणारी गर्दी हे इथले प्रमुख समस्या पैकी एक आहे. आणि जसे बीजिंग मोठ्या कंपनी मुळे जाणले जाते तसेच हे पायरेटेड वस्तूंचे हे एक मुख्य केंद्र आहे.

मॉस्को

मोस्कवा नदीच्या तीरावर वसलेले मॉस्को ही रशिया देशाची राजधानी व ते त्या देशातले सर्वात मोठे शहर आहे. मॉस्को हे युरोपामधीलही अत्यंत महत्त्वाचे शहर मानले जाते. हे शहर राजकीय, आर्थिक, धार्मिक, सांस्कृतिक, शैक्षणिक आदी सर्वच क्षेत्रात अग्रेसर आहे.राजेशाही काळात व नंतरच्या भूतपूर्व सोवियेत संघाच्या राजधानीचे शहर असलेल्या मॉस्को शहरातच रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष यांचे निवासस्थान, रशियन संसद ड्यूमा आणि महत्त्वाची सर्व शासकीय कार्यालये आहेत. मॉस्को शहरात बाहेर पडणे, हेच एक पर्यटन म्हणायला हरकत नाही. तेथील भुयारी रेल्वे, बेसिल्स चर्च, हिरवीगार शेते व फुलांनी डवरलेल्या बागा पाहताना हरखून जायला होते. मॉस्कोच्या प्रसिद्ध अंडरग्राउंड मेट्रो रेल्वेला पंचाहत्तर वर्षे पूर्ण झाली आहेत. संबंध मॉस्को शहर जोडणाऱ्या या मेट्रो रेल्वेचा नव्वद टक्के भाग हा "भुयारी' आहे. फारच कमी ठिकाणी ती जमिनीवरून धावते, तर मॉस्को (मस्कव्हा) नदी ओलांडताना ती पुलावरून जाते. या रेल्वेचे प्रत्येक स्थानक हे स्थापत्त्यशास्त्राचा एक वैशिष्ट्यपूर्ण सुंदर नमुना आहे. गुळगुळीत प्लॅटफॉर्मवरील संगमरवरी मजबूत खांब, त्यावरील अर्धकमानीवर असणारी सुंदर नक्षी, आकर्षक झुंबर, कुठे रंगीत स्टेन ग्लासचं नक्षीकाम, मोझॅक टाईल्सची सुंदर नक्षी, शिल्पं, नामवंत कलाकारांची देखणी, भव्य चित्रं यांनी सजलेली स्वच्छ स्थानकं दृष्ट लागण्यासारखी आहेत. एकट्या मोस्को शहरामध्ये ९६ बागा, १८ उद्याने आणि ४ वनस्पती उद्याने आहेत. सर्व युरोपे मध्ये या सारखे हिरवे शहर नाही.

रशियाच्या सर्वात मोठ्या औद्योगिक शहरांपैकी एक मोस्को शहर आहे, देशाच्या एकूण जीडीपी मध्ये मोस्को चा २२% वाटा आहे.देशाच्या ७ % बेरोजगारा पैकी फक्त १ % बेरोजगार दर (सर्वात कमी) येथे आहे, मुख्य करून मोस्को मध्ये रासायनिक, जैविक, संगणक, खाद्य, उर्जा नवनिर्माण,अशे उद्योग आहेत. या व्यतिरिक्त रुशिया हा सैन्य शस्त्र मध्ये आणि अंतराळ संशोधनामध्ये मुख्य पुरवठादार देश असल्यामुळे बऱ्याच मुख्य उद्यागांचे कार्यालय याच शहरामध्ये आहेत. जसे Mir, ISS ,Proton launch vehicles and military ICBMs. Sukhoi, Ilyushin, Mikoyan, Tupolev and Yakovlev विमान निर्माण उद्याग. गाझ्प्रोम या जगातील सर्वात मोठ्या नैसर्गिक तेल उत्खनन उद्याग समूहाचे मुख्य कार्यालय मोस्को मध्ये आहे.

लंडन :

लंडन हे इंग्लंडचे व युनायटेड किंग्डमचे राजधानीचे व सर्वात मोठे शहर तसेच युरोपियन संघामधील सर्वात मोठे महानगर क्षेत्र आहे. थेम्स नदीच्याकाठावर वसलेल्या ह्या शहराला २,००० पेक्षा जास्त वर्षांचा इतिहास आहे.

लंडन हे अर्थ, कला आणि उद्योग या क्षेत्रांमध्ये जगातील एक प्रमुख शहर आहे. न्यू यॉर्क शहर व टोकियोसोबत लंडन हे जगातील सर्वात शक्तिशाली आर्थिक केंद्र मानले जाते. तसेच युरोपातील सर्वात मोठे अर्थव्यवस्था असलेले शहर हा मान देखील लंडनकडेच जातो. जगातील सर्वाधिक आंतरराष्ट्रीय पर्यटक लंडनमध्ये येतात तसेच लंडन हीथ्रो विमानतळ हा आंतरराष्ट्रीय प्रवासी वाहतूकीसाठी जगातील सर्वात मोठा विमानतळ आहे. २०१२ सालच्या ऑलिंपिक स्पर्धा लंडनमध्ये भरवल्या जातील. ह्या स्पर्धांचे तिसर्‍यांदा आयोजन करणारे लंडन हे जगातील एकमेव शहर असेल.

उच्च शिक्षणाचे लंडन हे जगातील एक महत्वाचे केंद्र आहे. लंडन महानगरामध्ये एकूण ४३ (युरोपात सर्वाधिक) विद्यापीठे कार्यरत आहेत. २००८ साली ४.१२ लाख विद्यार्थी लंडनमधील विद्यापीठांमध्ये शिक्षण घेत होते. १.२५ लाख विद्यार्थीसंख्या असलेला लंडन विद्यापीठ हा युरोपातील सर्वात मोठा विद्यापीठसमूह आहे. लंडन विद्यापीठामध्ये १९ स्वतंत्र उप-विद्यापीठे व १२ संशोधन संस्था आहेत. युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडन, इंपिरियल कॉलेज लंडन, लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स, लंडन व्यापार विद्यालय इत्यादी शैक्षणिक संस्था अनेक अहवालांमध्ये जगातील सर्वोत्कृष्ट संस्था असल्याचे आढळून आले आहे.
एका काळी ब्रिटीशांच्या साम्राज्यावर सूर्य मावळत नव्हता. त्या काळी सर्व जगातील राजकीय आणि आर्थिक घडामोडीचे नियंत्रण लंडनहून होत असे. युद्धात जिंकलेली लूट, मांडलिक राजांच्याकडून घेतलेली खंडणी आणि व्यापारातला नफा अशा अनेक मार्गाने जगभरातल्या संपत्तीचा ओघ लंडनच्या दिशेने वहात होता. त्यामुळे आलेल्या सुबत्तेतला कांही भाग त्या नगरीच्या बांधणीमध्ये खर्च झाला आणि त्यातून तिथले विशाल प्रासाद आणि कलात्मक टोलेगंज इमारती उभ्या राहिल्या असतील. राजधानीचे शहर म्हणून तर लंडनचा दिमाख होताच. जागतिक व्यापाराचे केंद्र असल्यामुळे जगभरातील व्यापारी त्या शहराला भेट देत होते, त्यांनी आपल्या कंपन्यांची ऑफिसे तिथे थाटली. उच्च शिक्षणासाठी जगभरातले विद्यार्थी तिथे येऊन रहात होते. मोठमोठे विचारवंत, साहित्यिक, शास्त्रज्ञ, कलाकार वगैरेंनी लंडन ही आपली कर्मभूमी बनवली आणि तिचे सांस्कृतिक विश्व समृद्ध केले. शंभर वर्षांहून अधिक काळ लंडन ही जगातल्या सा-या महानगरींची महाराणी होती असे म्हणता येईल.
लंडनचा इतिहास देखील रोमइतकाच जुनापुराणा आहे. पण प्राचीन काळात त्या शहराला विशेष महत्व नव्हते. रोम या शहराचे नांव कसे पडले याबद्दल दुमत नाही, पण लंडन शहराच्या नांवाची व्युत्पत्ती नेमकी कशी झाली याबद्दल दहा संशोधकांची दहा निरनिराळी मते दिसतात. जगभरात सगळीकडे प्राचीन कालापासून नद्यांच्या कांठावर वस्ती करून माणसे रहात आली आहेत. त्यांच्या आपसातील लढाया, लुटारूंचे हल्ले, रोगराई, नैसर्गिक आपत्ती अशा अनेक कारणांमुळे त्यांच्या वस्त्या उजाड झाल्या आणि नव्या वस्त्या वसवल्या गेल्या. थेम्स नदीच्या कांठी वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगवेगळ्या काळात मानवांनी वस्त्या निर्माण केल्या होत्या. मध्ययुगाच्या काळात युरोपखंडातल्या सगळ्याच देशांचा झपाट्याने विकास झाला आणि या क्रांतिकारक प्रगतीमध्ये ब्रिटन आघाडीवर राहिला. त्या देशाने युरोपमधला कोठलाही दुसरा भाग जिंकून घेतला नाही, पण आशिया, आफ्रिका, अमेरिका व ऑस्ट्रेलिया खंडांतले प्रचंड भूभाग आपल्या आधिपत्याखाली आणले. या सर्व कालखंडात ब्रिटनची राजधानी लंडन येथे असल्यामुळे ते जगातील अव्वल क्रमांकाचे शहर झाले.
लंडनची अंडरग्राउंड मेट्रो किंवा तिथल्या बोलीभाषेत 'ट्यूब' ची व्यवस्था ही एक अद्भुत वाटणारी गोष्ट आहे. मुंबईत वर्षानवर्षे राहणारे लोकसुद्धा इथल्या पश्चिम रेल्वे, मध्य रेल्वे, तिची मेन लाईन , हार्बर लाईन वगैरेमध्ये गफलत करतांना दिसतात. लंडनला तब्बल डशनभर लाइनी आहेत. त्या प्रत्येक लाइनीला एक विशिष्ट रंग दिला आहे आणि त्यांना आपापली नांवे असली तरी त्या त्यांच्या रंगानेच जास्त ओळखल्या जातात. लंडनच्या मध्यवर्ती भागातून यातल्या बहुतेक सगळ्या लाइनी जातात. त्यामुळे अनेक स्टेशनात दोन किंवा तीन लाइनी मिळतात. अनंत जागी त्या एकमेकींना छेद देतात. पण त्यांचे रूळ जमीनीखाली वेगवेगळ्या स्तरांवर असल्यामुळे प्रत्यक्षात त्या एकमेकींना कुठेच मिळत नाहीत. त्यामुळे त्यांचे सांधे जोडायची किंवा बदलायची गरज नसते. प्रत्येक रंगाच्या लाइनीवरून लोकल गाड्या एकापाठोपाठ धांवत असतात. त्यांना कसलाच अडथळा नसतो.
लंडनमधल्या सर्व लाइनी दाखवणारा एक सुबक व कल्पक रंगीत नकाशा मुक्तपणे सगळीकडे उपलब्ध असतो आणि प्रत्येक स्टेशनात रंगवलेला असतो. त्याची रचना इतकी सुंदर आहे की कोठलाही साक्षर माणूस तो नकाशा पाहून आपल्याला ज्या ठिकाणी जायचे असेल तिथे जाण्याचा सर्वात चांगला मार्ग शोधून काढू शकतो. त्याला मदत करण्यासाठी अनेक यांत्रिक साधने देखील उपलब्ध असतात. स्टेशनात शिरल्याबरोबर कुठली लाईन कुठल्या प्लॅटफॉर्मवर मिळेल आणि ती ट्रेन कुठकुठल्या स्टेशनांना जाईल ही माहिती सुवाच्य अक्षरात आणि सहज दिसावी अशा ठिकाणी मिळते आणि ती पहात पहात प्रवाशाला इच्छित स्थळी पोचता येते.
देशाच्या एकूण जीडीपी पैकी लंडन शहराचा वाटा २०% आहे, लंडन हे जगातील महत्वाचे आर्थिक केंद्र आहे आणि येथे याच उद्योगाचे अस्तित्व जास्त आहे, ३,२५,००० नौकारदार या मध्ये गुंतलेले आहेत. 500 fortune company पैकी ७५ % उद्योगांचे कार्यालय लंडन मध्ये आहे.

न्यू योर्क

हडसन नदीच्या किनार्यावर वसलेले न्यू यॉर्क हे लोकसंख्येच्या दृष्टीने अमेरिकेतील सगळ्यात मोठे शहर व जगातील सर्वाधिक लोकसंख्येच्या महानगराचा भाग आहे. संयुक्त राष्ट्रसंघाचे मुख्यालय असलेले हे शहर जगातील सर्वात महत्त्वपूर्ण शहरांपैकी एक आहे.
न्यू यॉर्क शहराची मूळ स्थापना सन १६२४ मध्ये डच लोकांनी एक व्यापारी शहर म्हणून केली. स्थापनेवेळी डच लोकांनी त्याचे नाव 'न्यू अॅमस्टरडॅम' असे ठेवले होते. १६६४ साली शहर इंग्लिश वसाहतकारांच्या ताब्यात आल्यानंतर त्याचे नामकरण न्यूयॉर्क करण्यात आले. सन १७८५ पासून ते सन १७९० पर्यंत अमेरिकेची राजधानी न्यूयॉर्क ही होती.न्यू यॉर्क अमेरिकेच्या व जगाच्या आर्थिक जगताचे प्रमुख केंद्र आहे. न्यू यॉर्क स्टॉक एक्सचेंज व नॅसडॅक हे अमेरिकेतील हे प्रमुख शेअर बाजार न्यू यॉर्कमध्ये आहेत. अनेक महत्वाच्या सांस्कृतिक चळवळींचा उगम न्यू यॉर्कमध्ये झाला. त्याचप्रमाणे हॉलिवूडनंतर अमेरिकीतील मोठा चित्रपट व टेलिव्हिजन उद्योग न्यू यॉर्क येथून चालतो. ब्रॉडवे ही नाट्यसंस्था येथे आहे. न्यू यॉर्कची नागरी सार्वजनिक वाहतूक संस्था ही जगातील सर्वात मोठ्या व सर्वोत्तम नागरी वाहतूक संस्थांमध्ये गणली जाते.
न्यूयॉर्क शहरातील अनेक ठिकाणे ही जगप्रसिद्ध पर्यटण आकर्षणे आहेत , उदा. स्वातंत्र्यदेवतेचा पुतळा, टाइम्स स्क्वेअर, एम्पायर स्टेट बिल्डींग. न्यूयॉर्क शहर त्यातील अनेक गगनचुंबी इमारतींसाठी प्रसिद्ध आहे, ज्यात एंपायर स्ट्रीट बिल्डिंग, (२००१ च्या अतिरेकी हल्ल्यात पडलेले) वर्ल्ड ट्रेड सेंटर, क्रायस्लर बिल्डिंग ह्यांचा समावेश आहे.एकादी मोठी नदी समुद्राला मिळते त्या जागी तिच्या प्रवाहाचे अनेक भाग होतात आणि वेगवेगळ्या वाटांनी जाऊन समुद्राला मिळतात. त्यामुळे त्या भागात पंख्याच्या आकाराचा त्रिभुज प्रदेश तयार होतो. भरतीच्या वेळी समुद्राचे पाणी या प्रवाहांत शिरून जमीनीची झीज घडवते आणि तिथली दगडमाती ओढून नेते. यातून अनेक लहान लहान खाड्यांचे जाळे तयार होते, तसेच सर्व बाजूंनी पाण्याने वेढलेले अनेक लहान लहान भूभाग तयार होतात. अशा बेटांच्या आडोशाला बोट उभी केली तर त्याला समुद्रातील लाटा आणि तुफानी वारे यापासून थोडे संरक्षण मिळते. न्यूयॉर्क हे हडसन नदीच्या मुखापाशी अशाच प्रकारे तयार झालेले एक नैसर्गिक बंदर आहे. तिथल्या समुद्रात अनेक लहान लहान बेटे आहेत. त्यातल्याच एका बेटावर स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टी उभा केला आहे. त्या बेटापासून जवळच हे एलिस बेट आहे. न्यूयॉर्क बंदरावर तैनात असलेल्या सैनिकांकडेच या सगळ्या बेटांच्या संरक्षणाची जबाबदारी असल्यामुळे त्यांचा अंतर्भाव न्यूयॉर्क या शहरात आणि राज्यात करण्यात आला. पिटुकल्या न्यूजर्सीच्या मानाने बलाढ्य असलेल्या न्यूयॉर्कने ती सारी बेटे आपल्या ताब्यात ठेऊन घेतली आहेत.
न्यू योर्क हे जगातील ३ आर्थिक केंद्रापैकी एक आहे, बँकिंग, आर्थिक, विमा, माहिती तंत्रज्ञान, इत साठी मुख्य व्यापार केंद्र आहे. या शहरामधील टीवी आणि फिल्म उद्योग हे देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे उद्योगसमूह आहे, होली वूड नंतर. बायोटेक , माहिती तंत्रज्ञान, आणि इंटरनेट हे उद्योग सुद्धा इथे वाढत आहेत.न्यूयॉर्कच्या वाल स्ट्रीट या लहानशा भागातून अमेरिकेचीच नव्हे तर सगळ्या जगाची आर्थिक सूत्रे हलवली जातात असे समजले जाते. वॉल स्ट्रीटवरील बाजारात समभागांचे भाव वधारले किंवा कोसळले तर त्याचा परिणाम टोक्योपासून लंडनपर्यंत मुंबईसकट सगळ्या शेअरबाजारांवर होतो. असो जशी मागे आर्थिक मंदीची गंगा वाहिली तशीच आता प्रगतीची पण वाहू आणि सर्व जगात एक सबंध समतोल आर्थिक सत्ता येवो.

टोकियो

ही जपान देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर हे सुमिदा या नदीच्या तीरावर वसलेले आहे. टोकियो हा जपानमधील ४७ पैकी एक प्रभाग (प्रभाग), तसेच जपानमधील सर्वात मोठ्या महानगरीय प्रदेशाचे केंद्रस्थान आहे.
टोकियो महानगरीय प्रभागामध्ये २३ विभाग (वॉर्ड) असून एकुण ३९ महानगरपालिका ह्या प्रभागाच्या हद्दीत येतात. ह्यांची लोकसंख्या सुमारे १.३ कोटी इतकी आहे. ३.५ कोटी एकत्रित लोकसंख्या असलेला हे जगातील सर्वाधिक लोकसंख्येचा महानगर तसेच जगातील सर्वात मोठे आर्थिक उलाढालीचे केंद्र आहे. न्यूयॉर्क व लंडन सोबत टोकियोचे जगातील तीन आर्थिक महासत्ताकेंद्रे असा उल्लेख केला गेला आहे.जपानमध्ये लोहमार्गाचे सर्व दळणवळण प्रकार सारख्याच ताकदीने चालू असतात. जमिनीवरून चालणारे जपान रेल्वे लाईन्सचे जाळे मोठय़ा शहरांमध्ये, जमिनीखाली वसलेले सबवे किंवा मेट्रो रेल्वेचे जाळे व जपानच्या पूवरेत्तर टोकापासून नागासाकी या नैऋत्येकडील टोकापर्यंत जाणारे शिनकानसेन अर्थात बुलेट ट्रेन मार्ग सेवेला तत्पर असतात. ऑफिसच्या वेळामध्ये या सर्व मार्गावर प्रचंड गर्दी असते, परंतु या गर्दीतही शिस्त, संयम व वक्तशीरपणा ही जपानी लोकांची वैशिष्टय़े उठून दिसतात.
प्रचंड संख्येने, प्रचंड लगबगीने परंतु मुंग्यांच्या शिस्तीने लोकांची ये-जा चालू असते. सुटाबुटातील इतकी माणसे एकाच वेळी पाहायची सवय नसल्याने आपल्याला एक प्रकारचा वेगळेपणा जाणवत राहतो. गर्दीच्या वेळी फलाटावर लोक वेगवेगळ्या रांगा लावतात व रांगेनेच गाडीत चढतात. लोक गाडीत चढल्याची खात्री झाली, की गाडीचे दरवाजे बंद होतात.सबवे किंवा जमिनीखालील मेट्रोचे जाळे हे टोकियोमध्ये मोठय़ा प्रमाणावर आढळले. टोकियोमध्ये १२ मेट्रो मार्ग आहेत, शहराच्या आठही कोपऱ्यांमध्ये जा-ये करता यावी, अशी साधारणपणे त्यांची रचना. मेट्रोच्या नकाशावर या १२ मार्ग वेगवेगळ्या रंगांत दर्शवलेल्या असतात. एकदा हा नकाशा समजून घेतला आणि मेट्रो स्थानकाची अंतर्गत रचना समजून घेतली, की तुम्ही टोकियोत फिरायला तयार झालात. या दृष्टीने सबवे मार्ग हे लंडनची टय़ूब किंवा पॅरिसची मेट्रो याच्या जवळ जाणारे आहेत, पण टोकियोचा मेट्रो पसारा शहराच्या आकारामुळे व लोकसंख्येमुळे जास्त मोठा वाटतो. एकमेकांना छेद देणाऱ्या अनेक मेट्रो मार्गामुळे शिन्जुकु, उएनो, शिम्बाशी ही स्थानकं ‘जंक्शन’ म्हणून गणता येतात. ही जंक्शन्स म्हणजे मुख्य शहराच्या पृष्ठभागाखाली वसवलेली मिनी मेट्रो नगरंच असतात. शॉिपग मॉल्स, उपाहारगृहे, पुस्तकाची दुकानं, इतकंच काय, आर्ट गॅलऱ्या पण इथे आहेत. नवख्या प्रवाशाला शॉिपगचा मोह आवरता येणे कठीण. काही स्थानकांवर ही शॉिपग संकुलं म्हणजे उंच उंच इमारती आहेत. टोकियोमधील ‘ओ-इडो’ नावाची मेट्रो मार्ग ही ‘रिंग रूट’ (म्हणजे शहरात गोल फिरणारी) मार्ग आहे व या मार्गवर ही सर्व मोठी जंक्शन्स वसलेली आहेत. टोकियो मध्ये Global 500 पैकी ५१ कंपन्या आहेत. टोकियो हे जगातील सर्वात मोठे आणि महत्वाचे आर्थिक केंद्र आहे, आणि जगातील सर्वात महागडे शहर.

कॅनबेरा

कॅनबेरा ही ऑस्ट्रेलिया देशाची राजधानी असून मोलोन्गलो नदीच्या तीरावर वसलेले आहे. हे एक नवीन वसवलेले शहर आहे. या शहरात ऑस्ट्रेलियाची संसद, पहिले महायुद्ध प्रदर्शन, नाणी पाडणारी टांकसाळ, विज्ञानावरील प्रदर्शन अशी अनेक आकर्षणे आहेत. शहरात अनेक तलाव बनवले गेले आहेत. तसेच कॅप्टन कुक च्या नावाने एक अतिशय उंच असे कारंजेही आहे. हेरेल्वे, बस तसेच विमान सेवेने इतर शहरांशी जोडलेले शहर आहे. या शहराचे रूप पालटून अत्याधुनिक बनवण्याचे काम सध्या सुरू आहे.हिवाळा हा कॅनबेरामधला सर्वात आवडता ऋतू. या काळात तिथल्या लोकांचे सूट, कॉपोर्रेट ड्रेसेस, स्त्रियांचे हाय हिल्स हे सगळे पाच दिवसांसाठी कपाटात जातात. याचं कारण म्हणजे, तिथे साजरा होणारा कॅनबेरा नॅशनल फोक फेस्टिवल. हा फेस्टिवल दरवषीर् इस्टरच्या वेळी साजरा केला जातो.

अ‍ॅम्स्टरडॅम

अ‍ॅम्स्टरडॅम ही नेदरलँड्स देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे, हे अम्सेल नदीच्या काठावर वसलेले आहे. नेदरलँड्सच्या पश्चिम भागात नूर्द-हॉलंड ह्या प्रांतात वसलेले अ‍ॅम्स्टरडॅम शहर उत्तर समुद्रासोबत एका २५ किमी लांब कृत्रिम कालव्याद्वारे जोडले गेले आहे. २०१० सालच्या अखेरीस अ‍ॅमस्टरडॅम शहराची लोकसंख्या ७.८० लाख तर महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या २१.५८ लाख इतकी होती.१२व्या शतकात मासेमारीसाठी वसवलेले अ‍ॅमस्टरडॅम गाव १७व्या शतकादरम्यान नेदरलँड्सचे सर्वात महत्वाचे बंदर बनले. १९व्या व विसाव्या शतकांत अ‍ॅमस्टरडॅमची झपाट्याने वाढ झाली व अनेक नवी उपनगरे बांधली गेली. आजच्या घडीला नेदरलँड्सचे आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र असलेल्या अ‍ॅमस्टरडॅममध्ये अनेक मोठ्या जागतिक कंपन्यांची मुख्यालये आहेत. २०१० साली राहणीमानाच्या दर्जासाठी अ‍ॅम्स्टरडॅमचा जगात तेरावा क्रमांक होता. येथील १७व्या शतकात बांधलेल्या ऐतिहासिक कालव्यांसाठी अ‍ॅम्स्टरडॅमचे नाव युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थानांच्या यादीत समाविष्ट करण्यात आले आहे. अ‍ॅम्स्टरडॅम शहर नेदरलँड्सच्या पश्चिम भागात नूर्द-हॉलंड ह्या प्रांतात अत्यंत सपाट भागात वसले आहे. येथे अनेक नैसर्गिक व कृत्रिम कालवे आहेत. तसेच अ‍ॅम्स्टरडॅमची अनेक उपनगरे पाण्यात भराव घालून तयार केलेल्या कृत्रिम जमिनीवर वसवली आहेत.

१७व्या शतकात अ‍ॅम्स्टरडॅमच्या रचनेसाठी सखोल संशोधन करून मोठी योजना बनवण्यात आली ज्याअंतर्गत येथे कृत्रिम कालवे खणले गेले, तसेच नैसर्गिक पाण्यात भराव घालून कृत्रिम जमीन उभारली गेली. १६५६ सालापर्यंत चार गोलाकृती आकाराचे कालवे तयार झाले होते. कालव्यांचा उपयोग पुरापासून संरक्षण, पाणी पुरवठा, वाहतूक इत्यादी कारणांसाठी केला गेला. अ‍ॅम्स्टरडॅममधील बहुसंख्य ऐतिहासिक इमारती व वास्तू ह्या कालव्यांच्या भोवताली बांधल्या गेल्या आहेत. विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात वाढत्या लोकसंख्येमुळे अ‍ॅम्स्टरडॅमला जागेची टंचाई जाणवू लागली. ह्यावर उपाय म्हणून नवी उपनगरे वसवली गेली.
नागरी वाहतूकीसाठी अ‍ॅम्स्टरडॅममध्ये बस, भुयारी रेल्वे व ट्राम सेवा उपलब्ध आहेत. येथील अनेक कालव्यांमुळे बोट प्रवास हा देखील महत्वाचा वाहतूक प्रकार आहे.सायकल हे वाहन येथे अत्यंत लोकप्रिय आहे. जवळजवळ सर्व प्रमुख रस्त्यांवर सायकल चालकांसाठी स्वतंत्र मार्ग आखले आहेत. येथील ३८ टक्के शहरी प्रवास सायकलवर केला जातो. उत्तम नागरी वाहतूक सुविधा असलेल्या अ‍ॅम्स्टरडॅममध्ये रहिवाशांना वैयक्तिक वाहन वापरण्यापासून निरुत्साहित केले जाते.
अ‍ॅम्स्टरडॅम श्चिफोल हा नेदरलँड्समधील सर्वात मोठा तर युरोपातील पाचवा सर्वात वर्दळीचा विमानतळ आहे.

जेव्हा न्युयोर्क शहराचा शोध लावला तेव्हा त्याला पहिले नाव हे न्यू अ‍ॅम्स्टरडॅम असे दिले होते.
अ‍ॅम्स्टरडॅमला 'कालव्यांचे शहर' म्हणतात. अर्धचंद्राकृती अनेक कालव्यांना छेदून जाणाऱ्या अन्य कालव्यांच्या दोहो बाजूंना रस्ते व रस्त्याच्या कडेला झाडे व झाडांच्या आडोशाला घरे असल्याने शहराच्या सौंदर्यात भर पडली आहे. अ‍ॅम्स्टरडॅममधील कालव्यांची लांबी सु. ८० किमी. असून त्यांमुळे बनलेल्या बेटाची संख्या ७० आहे. सुलभ संचारासाठी कालव्यांवर बांधलेल्या पुलांची संख्या ५०० आहे. हेरेन, कैसर, प्रिन्सेन या प्रमुख कालव्यांच्या घाटांवर पूर्वी श्रीमंत व्यापाऱ्यांची निवासस्थाने होती. आता तेथे बँका, कचेऱ्या, संग्रहालये आहेत. वास्तुशिल्पाच्या दृष्टीने या इमारती अभ्यसनीय आहेत.

जोर्दान या मजूरवस्तीत १७ व्या शतकातील वेस्टरकर्क हे प्रसिद्ध चर्च आहे. औद्योगिक क्रांतीच्या सुरुवातीच्या काळातील मजूरवस्त्या गलिच्छ असल्या, तरी अलीकडील नव्या वस्त्यांची आखणी व रचना आदर्श असल्याने शहररचनेच्या बाबतीत अ‍ॅम्स्टरडॅमची ख्याती आहे.पुर्वी अ‍ॅम्स्टरडॅम लहानसे मच्छीमारी खेडे होते. चौदाव्या शतकाच्या प्रारंभी त्याला शहराचा दर्जा मिळाला. यावर काही काळ हॅन्झाएटिक संघाचा प्रभाव होता. धर्मसुधारणेच्या चळवळीने प्रभावित होऊन येथील बहुसंख्य लोकांनी प्रॉटेस्टंट पंथ स्वीकारला. स्पेन, पोर्तुगाल आदी देशांतील संकुचित धार्मिक धोरणाला व तदंगभूत छळाला कंटाळून तेथील कित्येक कारागीर अ‍ॅम्स्टरडॅमला येऊन राहिले. त्यांतील हिऱ्यांना पैलू पाडणाऱ्या अनेक कारागिरांनी येथे आपले बस्तान बसविल्यापासून अ‍ॅम्स्टरडॅमचा हा एक प्रमुख व्यवसाय झाला. १६४८ च्या वेस्टफेलियाच्या तहाने स्केल्ट नदीवरील व्यापाराला प्रतिबंध पडल्याने अँटवर्पचे महत्त्व घटून अ‍ॅम्स्टरडॅमचे वाढले. सतराव्या शतकाच्या अखेरीस डच ईस्ट इंडिया कंपनीच्या स्थापनेनंतर अ‍ॅम्स्टरडॅमची भरभराट झपाट्याने झाली. यूरोपातील एक मोठे बंदर म्हणून ते ओळखले जाऊ लागले. फ्रेंचांच्या अल्पकालीन राजवटीत नेपोलियनने राजधानीच येथे नेली व १८१४ च्या संविधानाने ती कायम झाली. प्रत्यक्षात मात्र मंत्रिमंडळाचा शपथविधी, राज्यारोहण वगैरे औपचारिक प्रसंग सोडता राजधानीने अन्य व्यवहार हेगहून चालतात.

अ‍ॅम्स्टरडॅम बंदराचा व्यवहार प्रचंड आहे. सालीना सु. ७,००० बोटी येथे ये-जा करतात. डच साम्राज्यातील विविध देशांमधून कोळसा, अशुद्ध धातू, धान्य, पेट्रोल, तंबाखू, चहा, कॉफी, कोको, तेलबिया, इमारती लाकूड यांची आयात व दुग्धपदार्थ, कागद, कृत्रिम खते, साखर यांची निर्यात या बंदरातून होते. येथील शेअरबाजार जुना व जगप्रसिद्ध आहे. येथे विमाकंपन्या, बँका आदींच्या मुख्य कचेऱ्या व अंतर्गत व्यापाराची पेठ असल्याने आर्थिक घडामोडींचे केंद्र म्हणून अ‍ॅम्स्टरडॅमला महत्त्व आहे. दळणवळणाच्या अत्याधुनिक सोयी असूनही सायकलींचे प्रमाण येथे फार मोठे आहे.

अ‍ॅम्स्टरडॅम औद्योगिक शहर आहे. हिऱ्यांना पैलू पाडण्याच्या येथील व्यवसायाला जागतिक महत्त्व आहे. लोखंड, रंग, रसायने, साबू, तेल, खाद्यपदार्थ, कागद, कातडीकाम, साखरशुद्धी-कारखाने, जहाजबांधणी, गोद्या, मुद्राक्षर-ओतशाळा, ग्रंथ-प्रकाशन आदींना औद्योगिक क्षेत्रात अग्रस्थान आहे. १९५० मध्ये औद्योगिक कामगार दीड लाखांवर होते. त्यांपैकी २५ टक्के स्त्रिया होत्या.

नेदर्लंड्च्या सांस्कृतिक जीवनात अ‍ॅम्स्टरडॅमला विशेष महत्त्व आहे. चित्रकार हॉबेमा, कोनिंक कुटुंब, व्हेल्डे कुटुंब व तत्त्वज्ञ स्पिनोझा, यांचे हे जन्मस्थान, तर सुप्रसिद्ध चित्रकार रेम्ब्रँटची ही कर्मभूमी असल्याने त्याच्याशी निगडित असलेल्या अ‍ॅम्स्टरडॅममधील वास्तू यात्रास्थानेच बनल्या आहेत. नेपोलियनने १८०८ मध्ये स्थापलेल्या येथील राष्ट्रीय संग्रहालयात रेम्ब्रँटची व अन्य चित्रकारांची प्रसिद्ध चित्रे आहेत. येथील महानगरपालिकेचे संग्रहालय (यात व्हान गॉखचा चित्रसंग्रह आहे), रेम्ब्रँटच्या निवासस्थानातील संग्रहालय व अन्य संग्रहालयेही प्रसिद्ध आहेत, १६३२ मध्ये स्थापन झालेल्या अकादमीचे १८७६ मध्ये विद्यापीठात रूपांतर झाल्यापासून उच्च शिक्षण व संशोधनक्षेत्रातही अ‍ॅम्स्टरडॅमला मोलाचे कार्य होते. शहराजवळ अलीकडे ‘बॉस प्लॅन’ नावाचे कृत्रिम वन तयार करण्यात आल्याने शहराच्या शोभेत भर पडली आहे.

अ‍ॅम्स्टरडॅममध्ये नव्याजुन्याचा सुंदर मिलाफ झालेला असून, १५-१६ व्या शतकातील न्यू कर्क हे गॉथिक चर्च, १७ व्या शतकातील राजवाडा, १४ व्या शतकातील जुने चर्च, १६ व्या शतकातील नगरभुवन वगैरे वास्तुकलेचे ऐतिहासिक नमुने शहराच्या आकर्षणात भर घालतात.दु सऱ्या महायुद्धातील जर्मन बाँबहल्ल्यांमुळे अ‍ॅम्स्टरडॅमला बरीच झळ पोहोचली. पण झालेले नुकसान युद्धोत्तर काळात योजनाबद्ध रीतीने भरून काढून शहराचे सौंदर्य वाढविण्यात आले आहे. ‘यूरोपातील एक अग्रगण्य व्यापारी व औद्योगिक शहर आणि कलेचे माहेरघर’ अशी आजही अ‍ॅम्स्टरडॅमची ख्याती आहे.
असो अशे बरेच शहर हि नद्यांच्या तीरावर वसलेली आहेत. तर अशा प्रत्तेक शहराचे कोणत्या न कोणत्या नदीशी नाते जुळलेले आहे, जरी हि शहरे आणि तेथील नद्या वेग वेगळ्या असल्या तरी कुठे न कुठे त्या समुद्राला जाऊन मिळतातच, तसेच हि सर्व शहरे, नद्या एकमेकांना जरी जोडलेल्या नसल्या तरी मानवीय मनाच्या व विचारांच्या नदीने हि शहरे एकमेकांना जोडलेली आहेत, जिथे नवीन विचारांचे, संस्कृतीचे, कलेचे, विज्ञानाचे मंथन सदा सुरु असते, या मंथनातून मग कधी इंटरनेट व नवीन नवीन शोधासारखे अमृत बाहेर पडते तर कधी गुटखा, दारू सारखे हला-हल, तर कधी लादेन सारखे राक्षस डोके वर काढतात, पण या नदीच्या प्रवाहावर असा बांध घालणे त्यांना शक्य होत नाहीत अथवा त्या अमृताचा लाभ त्यांना घेता येत नाही, कारण या प्रवाहाला, या मंथनाला "प्रत्यक्ष" दिशा देणारा असतो "तो" मार्गदर्शक.

तू अन मी

2011-05-23T18:46:00.001+05:30

दोन श्वास हवे आहेत मला आज थोड़े जगण्या साथी,
ठोके काहीसे हवे आहेत तुझे पाणावलेले डोळे पाहण्यासाठी...
जास्त कही नको फ़क्त थोड़े च क्षण हवे आहेत,
जगण्यात ही मरण असत हे पड़तालूण पाहण्यासाठी....

स्वप्न माझं हे संपलं तरीही
मनात तूच उरणार आहे
तुझ्यात मी नसले तरी
माझ्यात तूच सापडणार आहे

भावभावना समजून घेणं
सगळंसगळं थांबणार आहे
उष्ट्या कुल्फीची चव मात्र
जिभेवरती रेंगाळणार आहे

न बोलता बोललेले शब्द
तुला वेड्याला कळणार आहे?
मी बोलले/न बोलले तरी गप्पच
नेहमीसारखा तू राहणार आहे !

मी न विचारताच तू काय
हवं ते उत्तर देणार आहे?
हे पुरतं कळतंय तरीही
तोंड माझं का बोलणार आहे?

भेटतो तेव्हाच माहित असतं
निघायची वेळ येणार आहे
पटकन विचारावा प्रश्न हवासा
तर शब्द ओठीच अडणार आहे !

भेट-वेळ रोजची ठरलेलीच
तरी अजून काय ठरणार आहे?
बोलायचं पटकन पण वेडं मन
त्याचाही मुहुर्त पाहणार आहे !

हे फक्त माझ्याचसोबत
नेहमी असंच घडणार आहे?
तुझ्याबरोबरची प्रत्येक भेट
'ते' न बोलताच संपणार आहे?

- अनुजा पाठक

मी पाहिलेल्या सरस्वतीचा प्रवाह

2011-04-09T16:07:00.002+05:30

ब्रह्मपुत्रेच्या प्रवाहावर जसा बांध घालणे अवघड आहे तसेच लोकशक्तीच्या जनक्षोभाला आवर घालणे, ट्युनिशिया च्या सीडी बौझीद शहरा पासून सुरु झालेले रीवोलूषण चे लोन जेव्हा चीन पर्यंत पोहोचले तेव्हा भारतामधल्या राजनैतीकांना सुटकेचा निश्वास टाकला असेल, कारण जनक्षोभाची हि गंगा तेव्हा भारतामधून तर गेलेली होतीच, पण सरस्वतीच्या प्रवाहाप्रमाणे ती अदृश्य झाली होती, म्हणजे अस्तित्व तर आहे पण अदृश्य स्वरुपात, आणि हीच सरस्वती मग अन्ना हजारेंच्या रूपातून दिल्ली मध्ये अवतरली, तेव्हा या राजनैतिकांची पळता भुई झाली आणि अखेर ८ एप्रिल रोजी या महाभागांना या सरस्वती च्या प्रवाह समोर नतमस्तक व्हावेच लागले.

७२ वर्षीय अन्ना यांच्या राळेगणसिद्धी गावाला मी शाळेत असताना भेट दिलेली होती. अहमदनगर जिल्ह्यामधील हे गाव, जेव्हा कधी पुण्यावरून औरंगाबाद ला बस जाते तेव्हा रस्त्या मध्ये शनी शिंगणापूरची कमान दिसते तशीच या अण्णांच्या गावाची पण, आणि न जाणतेपणाने काही जन हि कमान दिसली कि हात हृदया जवळ नेऊन त्यांना सलाम करतात.

"मान्य आहे भारत हि वाढती आर्थिक बाजारपेठ आहे आणि उभरती आर्थिक महासत्ता, पण या महासत्तेचा जर साधारण खेड्या पाड्यांनाच "अर्थ" उमगला नाही तर या महासत्तेचा काय उपयोग? "

एकीकडे भारताच्या विकासाचा बाऊ करायचा, भारताच्या तरुण पिढीचे कौतुक करून त्यांना झाडावर नेऊन चढवायचे, आणि दुसरीकडे आपला शेतकरी सोयी सुविधांसाठी तरसत असताना, त्यांना बाहुल्या सारखे खेळवत राहावायचे. आपला खरा भारतीय राहतो तो या लहान खेड्यांमध्ये. भारताचा किती हि विकास झाला तरी आपण आजही पूर्णतः या खेड्यांवरच अवलंबून आहोत, कारण ७०% शहरात राहणाऱ्या नागरिकांसाठी अन्न धान्याचा पुरवठा होतो तो या गावातूनच आणि या गावांचा विकासच खोळंबला तर आपणाला ज्या पायाभूत सुविधा मिळतात त्याला खंड पडेल. "देशाचा विकास घडवायचा असेन तर आधी या गावांपर्यंत जाणारे रस्ते सुस्थितीत असायला हवेत. एवढे काम जरी या राजनैतिकांनी नीट पार पाडले तरी पुष्कळ आहे". पहिल्या महायुद्ध मध्ये उध्वस्त झालेल्या जर्मनीला विकसित करण्यासाठी हिटलर ने सुरुवात केली होती ती या कामापासूनच, आधी सर्व रस्ते व्यवस्थित करून घेतले तेव्हाच कुठे जर्मनीची आश्चर्यकारक प्रगती ५-६ वर्षात झाली. या सर्व गोष्टी काय "या" लोकांना कळत नाही का?

आणखीन एक म्हणजे, एकदा आपण यांना निवडून दिल्यावर वाऱ्यावर सोडून दिल्या सारखे विसरून जातो. जशा शाळेमध्ये ३ माही, ६ माही परीक्षा होतात, तशाच योग्यवेळी या लोकांची परीक्षा व्हावी अथवा अशी काही तरी तरतूद असावी कायद्या मध्ये. हे लोक का विसरतात कि आपल्याला याच नागरिकांनी निवडून दिलेले आहोत, आपण या लोकांचे प्रतिनिधी आहोत.(कदाचित "विसरतो" अशी संज्ञा देणे हा आपला भोळेपणा, हो ना ?) पण मोहापुढे कोणाचे काय चालणार, या मोहापायी हे लोक तर स्वतःच्या देशाची इभ्रत देखील लुटायला बसलेले असतात. मग जेव्हा कधी अशा लोकांची संख्या वाढते तेव्हा मग ती सरस्वती अशा लोकप्रवाहाच्या रूपाने प्रवाहित होते, आणि आपले अस्तित्व सांगून जाते. आपल्या इतिहासा मध्ये अशा अस्तित्वाचे अनेक दाखले आहेत, मग ते संत एकनाथ असो अथवा लोकमान्य किंवा राणी लक्ष्मिबाई. आश्चर्य आहेना , तुम्हाला वाटत असेन आपलाच पैसा हे लोक घेतात आणि आपल्याला नकळत त्याच्या दुरुपयोग करतात आणि आपण फक्त बघ्याची भूमिका घेतो. आपल्या पैकी किती जन त्या माहिती अधिकाराच्या कायद्याचा (http://rti.gov.in/) उपयोग करतात हे तो देवच जाने.

असो सध्या दिल्ली मध्ये जे काही सुरु आहे भ्रष्टाचार विरोधात ते खरच भारताच्या लोकशाहीची दृष्ट काढावी असे आहे. आता खूप लोकांना प्रश्न पडला असेन कि सध्या या आंदोलना मध्ये अण्णांनी हा अदृश्य प्रवाह जागृत करण्यासाठी पुढाकार घेतला, पुढे काय? इथे मला उर्जा अक्षय्यतेच नियम अनिरुद्धांकित करायला फार आवडेन. हा प्रवाह काही ठिकाणी अदृश्य असतो तर काही ठिकाणी जागृत, योग्य वेळेस योग्य ठिकाणी गरज असते ती याला जागृत करण्याची, आणि अशा योग्य वेळेस हि उर्जा रुपांतरीत होते आणि आपला प्रभाव दाखवून जाते. तो "मार्गदर्शक" तेव्हा या प्रवाहाला योग्य ती दिशा देतो, मग या प्रवाहाच्या आड जे पण काही येते त्यांना हा प्रवाह जुमानत नाही, आणि मग काय होते हे तर आपण सद्य परिस्थिती मध्ये बघतच आहोत. जसे बाकीचे प्रवाह शेवटच्या क्षणाला समुद्राला जावून मिळतात, तसा हा प्रवाह नाही, हा प्रवाह जिकडे उतार (म्हणजे सद्य परिस्थिती) आहे त्या दिशेला वाहत जातो आणि शेवटी "त्या" मार्गदर्शकाला जावून मिळतो.

- अभिजित जोशी

जास्मीन रीवोलुषण

2011-02-23T23:18:00.004+05:30

"जास्मीन रीवोलुषण " नावावरून असे वाटते कि जसे काय एखाद्या फुलाची पोट जात विकसित होण्याची एक पद्धत आहे, एखाद्या झाडाच्या अथवा बीजाचे नवीन नाव आहे, हे एक बीज तर आहे, परंतु रोपाचे अथवा झाडाचे नाही तर लोकशाहीचे बीज रोवण्याचे. ज्याचे अंकुर आता अरब आणि अखाती देशामध्ये फुटण्यास सुरुवात झाली आहे. हा नेमका काय प्रकार आहे हे जर जाणून घ्यायचे असेल तर आपल्याला गेल्या 2-३ महिन्यातला अरब देशातल्या घडामोडी समजून घ्यायला हव्यात.

ट्युनिशिया देशातील "सीडी बौझीद " या शहरामधून सरकार विरोधी आंदोलनाची जी चळवळ सुरु झाली तिला सीडी बौझीद रीवोल्त असे संबोधले जाते आणि अंतरराष्ट्रीय मिडिया याला "जास्मीन रीवोलुषण असे संबोधते.

'झीएद एल हानी" या ट्युनिशिया मधील पत्रकाराने प्रथम जास्मीन रीवोलुषण हा शब्द त्याच्या ब्लॉग मध्ये १३ जानेवारी ला वापरला आणि मग हळू हळू तो फेसबुक ट्वीटर द्वारे प्रसिद्ध झाला.

मोहम्मद बौअझीझी हा २६ वर्षीय तरुण सीडी बौझीद मध्ये भाजी विक्रीचा व्यवसाय करायचा. तो त्याच्या घरामध्ये एकटा कमावणारा होता. त्याच्या कडे हा धंदा करण्याचा परवाना नव्हता. जेव्हा एका पोलीस महिलेशी त्याचे या संबंधी जोरदार भांडण झाले, बौझीझी ला हा प्रकार काही नवीन नव्हता तेव्हा त्याने १० दिनार दंड भरण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा त्या पोलीस महिलेने याच्या गालात चापट मारली आणि त्या पोलीस महिलेने याच्या वडिलांबद्दल अप शब्द वापरले. अपमानित बौझीझी, तेव्हा महापालिकेच्या कारल्यात तिची तक्रार नोंदवायला गेला, पण त्याची तक्रार कोणी हि नोंदवून घेतली नाही आणि त्याच्या तक्रारी कडे दुर्लक्ष केले, कोणाला काहीच सूचित करण्या आधी बौझीझी ११.३० ला पुन्हा कार्यालयात आला, त्याने ज्वालाग्राही पदार्थ स्वतःच्या अंगावर ओतून स्वतःला पेटवून घेतले. ४ जानेवारी २०११ ला त्याच्या मृत्यू झाला. याच्या वर झालेल्या अन्यायाविरुद्ध काही लहान आणि काही मोठे मोर्चे निघाले, आणि इथूनच सुरुवात झाली सीडी बौझीद रीवोल्त ला, म्हणजेच "जास्मीन रीवोलुषण". हे तर एक निमित्त होते, यातूनच स्वातंत्र्याची ठिणगी पडली आणि त्याची बीजे जनसामान्यात रोवू लागली.

जेव्हा या बीजांना अंकुर फुटले तेव्हा ट्युनिशिया चे अध्यक्ष "झिने एल अबिडीने बेन आली" यांना देश सोडून जायची वेळ आली आणि अखेरीस त्यांना पदत्याग करावा लागला. या देशात हा रोग थंड होतो न होतो तोच इजिप्त मध्ये याचा संसर्ग झाला, स्वाईन फ्लू जेवढ्या वेगात नाही पसरला तेवढ्या वेगात हे "जास्मीन रीवोलुषण" पसरत गेले, आणि अखेरीस २५ वर्षापेक्षा जास्त काळ सत्तेवर असणारया होस्नी मुबारक या इजिप्त च्या सर्वे सर्वा ला सुद्धा पद त्याग करावा लागला. ११ फेब्रुवारी ला ते पायउतार झाले, आणि तोच जोर्डन च्या राजाने, नवीन पंतप्रधानाची घोषणा केली, सुदानच्या अध्यक्षांनी घोषणा केली कि ते २०१५ ची निवडणूक लढवणार नाहीत, तशीच घोषणा येमेन च्या "आली सालेह" यांनी केली, आणि यामुळे या आंदोलनाला आणखीनच व्यापक रूप मिळाले. लिबिया मधल्या घडामोडी आणि गद्दाफी सरकारच्या बातम्या आपण सर्व प्रत्यक्ष मध्ये वाचत तर आहोतच, आता फक्त वाट बघायची आहे कि इजिप्त नंतर लिबिया येतो कि आणखीन कोणी. आता तर याची शक्यता जास्त वाढली आहे कि २०११ च्या नोबेल पुरस्कारा साठी या सर्व आंदोलकांना नामांकन मिळेल, मग तेव्हा नवल वाटून घेवू नका.

याची व्याप्ती आणि प्रभाव येवढा भयंकर आहे कि आक्खे अरब जगात, पश्चिम आशिया, आणि चीन ला सुद्धा याने आपल्या विळख्यात घेतले. मोराक्को ते इराक, गाबोन ते अल्बानिया, कझाकिस्तान ते इराण आणि पाकिस्तान, आणि चीन पर्यंत हा पोहोचला. चीन मध्ये या आधी पण असे प्रयोग झालेले आहेत, तियानमेन चौक तर आपणाला आठवत असेनच, आणि नेहमी प्रमाणे चीन ने सर्व मिडिया वर जो "जास्मीन रीवोलुषण ला आपल्या बातम्या मध्ये स्थान देईन त्यांच्या वर बंदी आणलेली आहे (विकिपीडिया). एक विशेष बाब इथे नोंद करावी लागेन कि या चळवळीला अल कैदा सारख्या आतंकवादी संघटनांनी पाठींबा दर्शिवला आहे, हि बाब निश्चितच फक्त अरब जगतासाठी नव्हे तर सर्व जगासाठी चिंतेची बाब आहे. लोकशाही ची फळे हि त्या त्या देशातील नागरिकांनीच चाखायला हवीत इतर कोणी तिसऱ्या ने त्याच्या फायदा घेऊ नये विशेष करून आतंकवादी संघटना आणि काही "व्यायसायिक राष्ट्रे" जी स्वतःचा "उद्योग" वाढवण्यासाठी (मग तो शस्त्र असो अथवा तेलाच्या साठ्यावरील नियंत्रण) टपुन बसलेली असतात. यासाठी संयुक्त राष्ट्राने आणि स्वतः भारताने यामध्ये पुढाकार घ्यावा आणि आपले आंतरराष्ट्रीय जगता मधले नेतृत्व सिद्ध करून आपण संयुक्त राष्ट्रा सदस्यत्व पासून का दूर आहोत हे छाती ठोक पने सर्व जगताला विचारावे, आणि आपले सदस्यत्व बळकट करावे.

या सर्व गोष्टींमध्ये जाणून उल्लेख करावा लागेल तो इंटरनेट चा आणि अर्थातच मग फेसबुक आणि सोशल नेटवोर्किंग वेब आणि ब्लॉग चा, या स्वातंत्र्याच्या चळवळी मध्ये इंटरनेट ने सर्वात महत्वाची भूमिका दळण वळणाची आणि सर्वांना एकत्र आणण्याची बजावली. तेव्हा या काही घटना पासून बोध घेत आजच्या तरूणाइने ब्लोंग सारख्या प्रभावी माध्यमांचा उपयोग आपले मत मांडण्यासाठी प्रभावीपने करावा.

भारतावर याचा प्रभाव

तसे पहिले तर भारतासाठी स्वातंत्र्य चळवळ तर काही नवीन नाही, उलट भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामाची सर्व जगात दाखले दिले जातात. आपल्या कडे हि अशी ज्वलंत-क्रांतीचे उठाव झालेले आहेत १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव असो अथवा आत्ताच मागील काही वर्षात विद्यार्थ्यांनी केलेला आरक्षणं विरोधात उठाव.

भारत सरकारने या उठवापासून बोध घेत लवकर आपल्या कार्यपद्धती मध्ये सुधारणा घडवून आणायला

हव्यात जसे विविध घोटाळ्यांमध्ये सरकारी लोक गुंतलेले दिसत आहेत, लवकर यासाठी उपाय योजना अमलात आणायला हव्यात, अथवा भारतामध्ये या जस्मिन रीवोलूषण चा संसर्ग झाला तर पुन्हा सांगायला नको काय होईन आणि काय नाही. शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या, राष्ट्रकुल स्पर्धेतला घोटाळा, २ जी स्पेक्त्रूम घोटाळा, अशी आपल्याकडे एक मोठी रांगच आहे. त्यातच स्विस बँक मधला काळा पैसा मध्ये मध्ये व डोके काढत असतो, वाढत्या महगाई ने साधारण माणसाला सळो कि पळो करून सोडले आहे.

मान्य आहे भारत हि वाढती आर्थिक बाजारपेठ आहे आणि उभरती आर्थिक महासत्ता, पण या महासत्तेचा जर साधारण खेड्या पाड्यांनाच "अर्थ" उमगला नाही तर या महासत्तेचा काय उपयोग? आता साधारण माणसाच्या सय्यमाची "कोणी" परीक्षा घेवू नये, ६० वर्षापूर्वी इंग्रजांविरुद्ध उठाव झालेला होता, आताचा जनसमुदाय हा मानसिक दृष्ट्या अतिशय विकसित आहे, "आजच्या भाषेत सांगायचे झाले तर १५० वर्षाचा स्वातंत्र्य चळवळीचा "एक्सपेरीयंस" आमच्या पाठीशी आहे."

- अभिजित जोशी

Jasmine Revolution

2011-02-22T20:42:00.001+05:30

The word Jasmine Revolution, it feels like kind of plantation, yes it is a plantation, but not for the tree or plant, it is for the plantation of Democracy. Now to get the exact mean of this word, we need to go through the last one year’s activities held in the Arab world.

In Tunisia and the wider Arab world, the protests and change in government are called the Sidi Bouzid Revolt, derived from Sidi Bouzid, the city where the initial protests began. In the media, these events have been dubbed the “Jasmine Revolution” in keeping with the geopolitical nomenclature of "color revolutions", although the comparison is disputed, notably by many Tunisians.

Tunisian revolution that ousted the government started the ’Jasmine Revolution’ and is now a term for other anti-government movements, aided by the Internet, in other countries (typically authoritarian or with a bad human rights record) as a result of the domino-effect the Tunisian revolution seems to have produced. The success of the street protests in Tunisia encouraged dissidents in Egypt to call for the resignation of former President Hosni Mubarak which occured after demonstrations and clashes became even more ferocious.

The term Jasmine Revolution is deemed inappropriate by Tunisian philosopher Youssef Seddik, who insists on the violence that marked an event "perhaps as deep as Bastille Day," and although the term was coined by the Tunisian journalist Zied El Hani, who first used it on his blog on January 13 and initially spread via social media such as Facebook (hence "Revolution Facebook" amongst the youth of Tunisia), it is not in widespread use in Tunisia itself.

Sidi Bouzid and Mohamed Bouazizi

Twenty-six year old Mohamed Bouazizi had been the sole income earner in his extended family of eight. He operated a purportedly unlicensed vegetable cart for seven years in Sidi Bouzid 190 miles (300 km) south of Tunis. On December 17, 2010 a policewoman confiscated his cart and produce. Bouazizi, who had such an event happen to him before, tried to pay the 10-dinar fine (a day's wages, equivalent to 7USD). In response the policewoman slapped him, spat in his face, and insulted his deceased father. A humiliated Bouazizi then went to the provincial headquarters in an attempt to complain to local municipality officials. He was refused an audience. Without alerting his family, at 11:30 a.m. and within an hour of the initial confrontation, Bouazizi returned to the headquarters, doused himself with a flammable liquid and set himself on fire. Public outrage quickly grew over the incident, leading to protests. This immolation and the subsequent heavy-handed response by the police to peaceful marchers caused riots the next day in Sidi Bouzid that went largely unnoticed, although social media sites such as Facebook and YouTube featured images of police dispersing youths who attacked shop windows and damaged cars. Bouazizi was subsequently transferred to a hospital near Tunis. In an attempt to quell the unrest President Zine el Abidine Ben Ali visited Bouazizi in hospital on December 28, 2010. Bouazizi died on January 4, 2011

Though the bulk of protests followed Bouazizi's self-immolation and led to the departure of Ben Ali, protests also continued after his departure in demanding his party be removed from government. Some more minor protests followed the cabinet reshuffle.

Countries affected

Similar protests actually took place in almost all Arab countries from Morocco to Iraq, as well as in other states, ranging from Gabonto Albania, Iran and Kazakhstan, to China. China has censored most media coverage of the Arab world’s popular revolt of the last few weeks leading to difficulty in organizing Jasmine protests in China.

China

China's Jasmine revolution have also bought the Chinese government into action. Chinese security officials questioned or detained scores of activists and warned others against staging protests after an online call was made for demonstrations in 13 cities.

The largely silent crowd gathered in front of a McDonalds restaurant near Tiananmen Square in Beijing.

PRC Government officials arrested activists, added to the normal police presence, disabled some cell phonetext messaging services anddeleted Internet postings about protests planned for 14:00 on 20 February in Beijing, Shanghai and 11 other cities. On the day of the protests, the police turned out en masse to all of the potential protest locations. Small crowds, including quite a few curious onlookers, gathered at the planned site in Beijing and Shanghai but did not chant slogans or hold signs.

China also blocked coverage of the protests in the Arab world that continued after Mubarak's fall.

President Hu Jintao responded by calling top leaders into a "study session" to root out and tackle social issues before they "become threats to stability". In a speech at the Central Party School, Hu called out for tighter restrictions to the internet. On February 18, an architect of the country's Internet monitoring software told a state newspaper that the program, already regarded as among the most stringent in the world, should be strengthened.

Opposition leaders there have supported China's Jasmine revolution for the democracy movements in the Middle East and Mainland China.

Iran

Supporters of the Green Movement gathered in scattered groups for the second time within a week to denounce the death of Saane Zhaleh, 26, and Mohammadi Mokhtari, 22, who were killed in Tehran on Monday. An opposition website affiliated to Mehdi Karroubi, a former presidential candidate, said that one person had been killed in Haft-e-Tir square in central Tehran when security forces opened fire at protesters. Dozens were arrested.

Impact of the internet

The use of communication technologies, and the Internet in particular, has been widely accredited as contributor to the mobilisation of protests. A blog associated with Wired described the intricate efforts of the Tunisian authorities to control such online media as Twitter and Facebook. Other regional regimes were also on higher alert to contain spillover effects that may ensue. Simon R. B. Berdal noted:

As the globally evolving Internet provides ever new access points to virtual discourse forums, it also promotes new civic relations and associations within which communicative power may flow and accumulate. Thus, traditionally ... national-embedded peripheries get entangled into greater, international peripheries, with stronger combined powers... The Internet, consequently, changes the topology of the "centre-periphery" model, by stimulating conventional peripheries to interlink into "super-periphery" structures, which enclose and "besiege" several centres at once.

The New York Times suggested that social media websites such as Facebook and Twitter helped people organise the political revolutions in Egypt where it helped certain classes of protesters organise protests, communicate grievances, and disseminate information.

2010–2011 Middle East and North Africa protests

The 2010–2011 Middle East and North Africa protests are an unprecedented^[1]revolutionary wave of demonstrations and protests which have been taking place in the Middle East and North Africa since December 2010. To date Algeria, Bahrain, Egypt, Iran, Jordan,Libya, Morocco, Tunisia, and Yemen have all seen major protests, and minor incidents have occurred in Iraq, Kuwait, Mauritania, Oman,Saudi Arabia, Somalia, Sudan and Syria. The protests have shared extensive use of techniques of civil resistance in sustained campaigns involving strikes, demonstrations, marches, and rallies, as well as the use of social media such as Facebook andTwitter to organise, communicate, and raise awareness in the face of attempts at state repression. Some of these events, notably the uprisings in Tunisia and Egypt, which have ended in regime change, have been called revolutions.

Numerous factors have led to the protests, including accusations of government corruption, dictatorship, human rights violations, and extreme poverty. Increasing food prices and rates of famine globally have also been a major reason, involving threats to food securityworldwide and prices approaching levels seen during the 2007–2008 world food price crisis.

The protests began on 18 December, 2010 in Tunisia, following Mohamed Bouazizi's self-immolation in protest at police corruption and ill-treatment. Due to similar hardships in the region and ultimately successful protests in Tunisia, a chain of unrest was started which was followed by protests in Algeria, Jordan, Egypt and Yemen, and to a lesser degree in other, mostly Arab, states. In many cases the climactic days have been termed^[ "day of rage" or some variation thereof.

To date, two heads of state have been overthrown—Tunisia's on January 14 and Egypt's on February 11. Tunisia's Jasmine Revolution led President Zine El Abidine Ben Ali to flee to Saudi Arabia. In Egypt, massive protests began on January 25, and after 18 days of protests, President Mubarak, who had ruled Egypt for 30 years, resigned on February 11. Around the same time, Jordan's King Abdullah named a new prime minister and the president of Yemen, Ali Abdullah Saleh, announced that he would not seek another term in office in 2013, after what would then be 35 years of rule. During ongoing demonstrations aimed at ousting Libyan strongman Muammar Gaddafi, Sudanese President Omar al-Bashir announced he would not seek reelection in 2015.

Both the volatility of the protests and their profound geopolitical implications have drawn great attention and concern from around the world. The possibility has been raised of the protesters being nominated for the 2011 Nobel Peace Prize.

मला वाटतय

2011-02-19T03:12:00.000+05:30

आज पुन्हा लिहावे असे वाटतय
खूप दिवसांनी तुझाशी बोलावे असे वाटतय
पुन्हा तोच शब्द आईकावे असे वाटतय
आज पुन्हा शिस्तीत तुझाशी बोलावे असे वाटतय

मनातल्या शब्दांना वाट मोकळी करून द्यावे असे वाटतय

गुंफलेल्या जुन्या शब्दांना आज सोडावे असे वाटतेय
तुझाशी बोलताना मन मोकळे हसावे असे वाटतेय
आज पुन्हा शिस्तीत तुझाशी बोलावे असे वाटतेय

बहरत्या वसंतात फिरावे असे वाटतेय
तुझा संगे चालताना गुणगुणावे असे वाटतेय
या हिरव्या वनराईत हरवून जावे असे वाटतेय
आज पुन्हा शिस्तीत तुझाशी बोलावे असे वाटतेय

मन माझे मलाच लाजतंय असे वाटतेय
लाजाळूच्या झाडाला स्पर्श केल्या सारखे वाटतेय
आता काही तरी वेगळे होते असे वाटतेय
आज पुन्हा शिस्तीत तुझाशी बोलावे असे वाटतेय

फुलपाखरू बनून उडावे असे वाटतेय
चिंब पावसात भिजावे असे वाटतेय
तू सोबत असताना जग जिंकल्या सारखे वाटतेय
आज पुन्हा शिस्तीत तुझाशी बोलावे असे वाटतेय

तुझा शब्दांची वाट आता बघावे असे वाटतेय
आयुष्याच्या प्रत्तेक पावलावर तुझी सोबत हवी असे वाटतेय
हृदयाचा ठोका आता माझ्या चुकला असे वाटतेय
आज पुन्हा शिस्तीत तुझाशी बोलावे असे वाटतेय

आता मला खूप कसे तरी वाटतेय
तू सोबत नसलीस तर रडावे असे वाटतेय
अर्रे तूच आता माझ्या सोबत हवी असे वाटतेय
अगं आज पुन्हा शिस्तीत तुझाशी बोलावे असे वाटतेय

- अभिजित

स्वामी

2010-12-23T12:42:00.003+05:30

"माझा" भारत हि संतांची भूमी आहे, या भारताच्या कोणत्या न कोणत्या भागात अनेक संत होवून गेले. एखाद्या प्रकल्पाला छोटीशी भेट द्यावी, त्यांना मार्गदर्शन करावे, आणि मग जगाचा निरोप घ्यावा. असे अनेक संत होवून गेलेत ज्यांनी त्यांच्या आयुष्याच्या कमी अवधी मध्ये समाज-प्रबोधन केले. संत ज्ञानेश्वर हे त्यातले आपल्याला सर्वात परिचित नाव. पण अलीकडल्या काळातील सर्व जगाला आपल्या वाणीने भुरळ घालणारे एक नाव म्हणजे स्वामी विवेकानंद. लहानपणी चा नरेंद्र असो अथवा शिकागोच्या जागतिक परिषदेत सर्व जगाला आपले मित्र करणारा स्वामी, या भारताच्या प्रत्तेक युवा पिढी ला मार्गदर्शन करणारे नाव म्हणजे विवेकानंद अर्थातच नरेंद्रनाथ दत्त, सद्य भारतीय संस्कृतीला काही नवीन नाही.

   जुनाट अंधश्रद्धा आणि जात्याधारित भेदभाव यांच्या वैधतेसंबंधी त्याने लहान वयातच प्रश्न उपस्थित केले होते, सारासार विचार आणि व्यवहारी दृष्टिकोण यांचा आधार नसलेली कुठलीही गोष्ट स्वीकारण्यास नरेंद्र नाथांनी नकार दिला होता. डेव्हिड ह्यूम, इमॅन्युएल कान्ट, गोत्तिलेब फित्शे, बारूच स्पिनोझा, जॉर्ज हेगेल, आर्थर शोपेनहायर, ऑगस्ट कोम्ट, हर्बर्ट स्पेन्सर, जॉन स्टुअर्ट मिल आणि चार्ल्स डार्विन इ. विचारवंतांचा अभ्यास केला होता. हर्बर्ट स्पेन्सरच्या उत्क्रांतिवादाने ते प्रभावित झाले होते. गुरुदास चटोपाध्याय या बंगाली प्रकाशकासाठी त्यांनी स्पेन्सर च्या ‘Education’ या पुस्तकाचा अनुवादही केला होता. पाश्चात्त्य तत्त्वज्ञानाच्या अभ्यासासोबत त्यांनी प्राचीन संस्कृत आणि बंगाली ग्रंथांचाही गाढ अभ्यास केला होता.
२५ वर्षाच्या वयात त्यांनी सर्व भारत यात्रा केली. १८९३ मधल्या विश्वधर्म परिषदेसाठी त्यांनी भारताचे नेतृत्व केले. त्याकाळी अमेरिका आणि युरोप मधले लोक भारतीयांना हीन दृष्टीने बघत होते. पण स्वामीजींच्या पहिल्या दोन शब्दानेच त्या लोकांना भारतीय संस्कृतीची ओळख करून दिली. त्यांची वकृत्वशैली आणि ज्ञान यामुळे त्या काळी तिथल्या मिडिया ने त्यांना साइक्लॉनिक हिन्दू हे नाव ठेवले होते. विवेकानंद हे नाव त्यांना खेत्री चे महाराजा व त्यांचे मित्र अजितसिन्हांनी दिले.
   विवेकानंदांनी आपले सर्व आयुष्य त्यांच्या गुरुचरणी म्हणजे रामकृष्ण परमहंस यांना समर्पित केले होते. नोव्हेंबर १८८१ मधली त्यांची रामकृष्ण परमहंस यांच्याशी भेट, त्यांच्या आयुष्याला कलाटणी देणारी ठरली. देवाचा शोध घेणाऱ्या नरेंद्र ने जेव्हा त्यांना प्रश्न केला, कि "तुम्ही देवाला पहिले का"? आत्ता पर्यंत खूप जनांकडून "नाही" हे उत्तर मिळणाऱ्या नरेंद्र ला इथे "हो" असे उत्तर मिळाले. "मी जसे तुला इथे बघतोय, तसेच मी देवाला सुद्धा, फक्त त्याला बघण्या साठी एक मनामध्ये भाव असावा लागतो". कोणत्याही गोष्टीचा स्वीकार करण्याआधी त्याचे परीक्षण करण्याची जी नरेंद्रला सवय होती, यामुळे त्याने आधी परमहंसांचा गुरु म्हणून पूर्णपणे स्वीकार नाही केला. परमहंसांनी सुद्धा कधीच नरेंद्रच्या प्रश्नांना आणि त्याच्या त्या परीक्षेला दुर्लक्षित केले नाही, अत्यंत शांत पणे ते त्याच्या शंकांचे निरसन करत होते. या सर्व प्रश्नांना; ते शांत पण उत्तराची सुरुवात करायचे, कि "सत्याला चाहु बाजूने बघण्याचा प्रयत्न कर". त्यांच्या कडील ५ वर्षाच्या शिक्षणाने देवाला शोधणारा, आणि बालिश असा हा नरेंद्र एक परिपक्व युवा मध्ये रुपांतरीत झाला. सबंध मानव सेवा हाच खरा धर्म आहे याची शिकवण त्याला नेहमी दिली गेली. एकदा परमेश्वराच्या अवतारा बद्दल नरेंद्र शंका घेऊ लागला तेव्हा, परम हंसांनी त्याला असे उत्तर दिले, "तो जो राम आहे, जो कृष्ण आहे, ते स्वतः आता "रामकृष्ण" या नावाने माझ्या शरीरा मध्ये आहेत".

   एखादी गोष्ट करायला घेतल्यावर आपले संपूर्ण लक्ष त्या गोष्टीकडे लागणे आणि इतर कोणत्याही गोष्टीकडे लक्ष नसणे, अशा प्रकारची मनाची एकाग्रता लहानपणापासूनच नरेंद्रामध्ये होती. नरेंद्र आणि त्याचे मित्र ध्यान लावून बसणे, यासारखे खेळ खेळत असत. एकदा नरेंद्र आणि त्याचे मित्र घरामध्ये देवाचे ध्यान लावून बसले होते. शांतपणे हालचाल न करता सर्व मुले बसली होती नरेंद्र तर पूर्णपणे ध्यानमग्न झाला होता. तेवढ्यात एका कडेने सळसळ ऐकू आली. नरेंद्राच्या मित्रांनी डोळे झटकन उघडून बघितले तर त्यांना तेथे साप दिसला. त्यामुळे घाबरून, ओरडून सर्व जण खोलीबाहेर पळू लागले. काय झाले; म्हणून मित्र येऊन पहातात तो काय ? नरेंद्र तसाच शांतपणे डोळे मिटून बसलेला! साप त्याच्या जवळून दुसरीकडे गेला, तरी नरेंद्रला त्याचा पत्ताच नव्हता. इतके त्याचे मन एकाग्र झाले होते.
          एकदा अमेरिकेतील एका समुद्रकिनाऱ्यावर काही मंडळी एक खेळ खेळत होती. तो खेळ असा होता की, समोर येणाऱ्या लाटेवरील हिंदकळणाऱ्या चेंडूवर नेम धरून मारणे. चेंडू सततच हालत असल्यामुळे तेथील कुणालाच ते व्यवस्थित जमत नव्हते. एक भारतीय युवक तेथून चालला होता. त्याने त्या हिंदकळणाऱ्या चेंडूवर आपला नेम अचूक मारून दाखवला. तो युवक अर्थात् नरेंद्र दत्त होता ! तेथील अमेरिकन मंडळींनी ते पाहून आश्चर्य व्यक्त केले. `हे त्यांना कसे जमले', या अमेरिकन मुलांच्या प्रश्नाला उत्तर देतांना विवेकानंदांनी त्यांना एकाग्रतेचे महत्त्व पटवून दिले. केवळ एकाग्रतेनेच हे साध्य होऊ शकते, असे ते म्हणाले.
   असो, आज त्यांच्या गोष्टी सांगायला गेले तर खूप आहेत, आज विवेकानंद हा विषय काढायचा उद्देश फक्त एवढाच कि आज युवा दिन आहे, आणि विवेकानंदांचा जन्म दिन. आपल्या आयुष्या मध्ये आपल्याला योग्य वेळेवर मार्गदर्शकाची नितांत गरज भासते, समोर असंख्य चीत-परिचित वाटा असतात, मनामध्ये खूप शंका असतात, काही जणांना तो मार्गदर्शक लवकर उदमगतो, काही जन शेवटपर्यंत त्याला जाणून घ्यायचा प्रयत्न करत असतात. ज्यांना तो मार्गदर्शक उदमगतो, त्यांना त्यांचे कार्यही लवकर ज्ञात होते. आणि ते मग ते कार्य पूर्णत्वाला नेण्यास धडपड करत राहतात. आणि शेवटी ज्या प्रश्नांचे उत्तर ते शोधात असतात, तेच उत्तर ते स्वतःच मग जगाला सांगतात. कारण याच मार्गात त्यांना या प्रश्नाचे उत्तर मिळते. लहान असताना देवाला शोधणारा नरेंद्र जाताना सांगून गेलाच ना , SERVE MAN, SERVE GOD, हो ना?
-अभिजीत

live streaming

2010-12-01T17:22:00.003+05:30

Live Streaming "लाइव स्ट्रीमिंग"

दूरदर्शन ची पन्नाशी या दैनिक "प्रत्यक्ष" मधील सचिने रेगेंच्या ३८ व्या भागातून याची जाणीव तर सर्वांना झालीच असेल की आज टीव्ही ची जागा इन्टरनेट घेत आहे, काही दिवसांनी "तो इडीयट बॉक्स बरा होता या "हँबीट बॉक्स" पेक्षा", ही म्हण रूढ़ झाली तर नवल वाटुन घेऊ नका. असो, जसे जसे जग इन्टरनेट च्या माध्यमामधे प्रगति करत आहे, तस तसे वेगवेगळ्या मानव सभ्यता एकमेकांच्या आणखिन जवळ येत आहेत.

इलेक्ट्रोनिक मीडिया मधल्या नवीन नवीन शोधा मुले आज जगात इतरत्र घडलेल्या घटना काही सेकंदा मध्ये आपल्या पर्यंत पोहोचतात. आपण सर्व जणांनी एखादी क्रिकेट मैच वा बातम्या यांचे थेट प्रेक्षेपन टीव्ही वर बघितलेले असेलच. इन्टरनेट च्या अधिक वापराने या टी व्ही च्या आयोजकांना इन्टरनेट कड़े लक्ष देण्यास भाग पाडले. त्यातून जी संकल्पना बाहेर आली ती आहे, "लाइव स्ट्रीमिंग".

लाइव हा शब्द इथे आल्या मुले आपल्याला कल्पना तर आलेली असेलच की हा एखाद्या थेट गोष्टीशी जोडलेला आहे. इन्टरनेट वरील ऑडियो विडियो थेट प्रेक्षेपन म्हणजे "लाइव स्ट्रीमिंग"(ट्रू स्ट्रीमिंग). या लाइव स्ट्रीमिंग मधे गरज असते एका उच्च दर्जाच्या कैमेराची, सोबत हवा मैक्रो फ़ोन अथवा माइक आणि जलद गतीचे इन्टरनेट अर्थातच ब्रोडबैंड आणि डिजिटल एनकोडर. आपले या प्रेक्षेपनाचे हक्क सुरक्षित राखन्यासाठी Digital rights management (DRM) चा वापर करू शकतो.

"लाइव स्ट्रीमिंग"(ट्रू स्ट्रीमिंग) करताना चित्रित केलेल्या क्लिप्स कंप्यूटर वर सेव करण्याची गरज नसते. पण ऑन डिमांड स्ट्रीमिंग मधे या क्लिप आपण हव्या तेव्हा पुन्हा बघू शकतो.

लाइव स्ट्रीमिंग आपण २ पातालिन्वर करू शकतो

१) वैएक्तिक २) सार्वजनिक

आपण काही जणांना याची माहिती असेलच की मागच्या इंडियन प्रेमिएर लीग चे लाइव स्ट्रीमिंग झाले होते. तसेच वेग्वेग्ल्या न्यूज़ वेबसाइट वर पण आपण याचे उदहारण बघू शकतो. हा झाला सार्वजनिक प्रकार. अर्थातच सार्वजनिक असल्या मुले याच्या दर्जा कड़े विशेष लक्ष द्यावे लागते आणि सहाजिकच खर्च ही वाढतो. या आशा प्रकारच्या स्ट्रीमिंग मधे सॉफ्टवेर मोलाची कामगिरी बजावतात. कारण एकदा कैमरा आणि ऑडियो सिग्नल भेटले की पुढचे महत्वाचे कार्य हे सॉफ्टवेर करतात, यामध्ये अनावश्यक आवाज वेगला करण्या पासून तर जाहिरात त्या प्रेक्षेपना मधे सामिल करन्या पर्यंत हे सॉफ्टवेर वापरले जातात.

वैएक्तिक पातली वरील स्ट्रीमिंग म्हणजे स्वताच्या घडामोडी वेब केमेराच्या सहाय्याने इन्टरनेट वर प्रक्षेपित करने. यासाठी www.Livestream.com आणि www.ustream.tv या वेबसाइट आघाडीवर आहेत. या संकेत्स्थाला वर जावून आपण इथे आपले अकाउंट ओपन करू शकतो. सोशल नेट्वोर्किंग प्रमाने आपण इथे आपल्या मित्रांना हे प्रेक्षेपन बघण्यासाठी निमंत्रित करू शकतो.

फक्त एका URL किंवा link च्या सहाय्याने सहज आपल्याला हे प्रेक्षपण घडविता येते. ही लिंक आपल्याला या वेबसाइट उपलब्ध कडून देतात. ही प्रक्षेपित झालेली विडियो क्लिप यू टुब अथवा कंप्यूटर वर सेव पण करू शकतो.

काही मोबाइल कंपन्या ही सुविधा मोबाइल वर उपलब्ध करून देतात, जसे गूगल फ़ोन, आय फ़ोन .

Requirement :

1) Operating system (Windows XP, windows 7, MAC)

2) Computer processor (P4, DC, c2d,iX)

3) Web Browser & supporting software (Add ons)

4) Hi Definition Camera with computer connecting cable

5) Brod band internet (up tp 1 GBPS)

या बाबतित घ्यावयाची कालजी

जेव्हा आपण वैएक्तिक स्ट्रीमिंग करू तेव्हा

१) आधी ही पद्धत आहे काय, ते नेमके पूर्ण समजुन घ्यावे

२) इन्टरनेट ची पूर्णपणे माहिती असावी.

३) प्रेक्षेपन झाल्यावर कैमरा पूर्ण पने बन्द आहे का नाही याची खात्री करून घ्यावी .

फायदे

१) आपण आपले विचार सहज लोकांपर्यंत मांडू शकतो.

२) इन्टरनेट हे आज दलन वळनाचे जलद साधन आणि सहज उपलब्ध असल्या मुले जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत आपण हे पोहोचवू शकतो.

३) अभिव्यक्ति स्वातंत्र्य असणारया देशांमधे हे सहज उपलब्ध आहे.

४) लहान लहान कार्यक्रम ज्यांचे आर्थिक बजेट कमी आहे. या लोकांसाठी ही पर्वणीच आहे. उदा: कॉलेज इवेंट, सार्वजनिक कार्यक्रम

५) आधी चित्रित केलेल्या विडियो क्लिप्स पण आपण दाखवू शकतो. (ऑन डिमांड स्ट्रीमिंग)

६) रेडियो सारखे फक्त वोइस स्ट्रीमिंग (transmission) पण करू शकतो.

७) हा विडियो ब्लॉग चा प्रकार आहे.

८) वैएक्तिक इन्टरनेट चानेल निर्मित करू शकतो, लोकल न्यूज़ चानेल, कंपनी, यूनिवर्सिटी, इति .

९) ई शिक्षण या साठी याचे योगदान बहुमूल्य ठरू शकते.

१०) रंग्मंचावारिल एकपात्री प्रयोग करणारयासाठी स्ट्रीमिंग एक छान व्यासपीठ ठरू शकते.

काही उणिवा

१) प्रत्यक्ष चित्रीकरण आणि थेट प्रक्षेपण यामधे १ -२ सेकंड अथवा ५-८ सेकंड पर्यंत विलंब होतोच. हा होऊ नए यासाठी सर्व तांत्रिक बाबींची पुर्तता करून घ्यावी लागते.

२) प्रार्थमिक खर्च जास्त आहे. (प्रति व्यक्ति साठी )

३) विना खंडित आणि अति जलद इन्टरनेट सेवा हवी

हातामधे असणारया घड्याला मध्ये फक्त वेळ बघून चालत नाही तर त्या घड्यालांच्या काट्या बरोबरीने चालावे लागते. एकदा का जर आपण त्या काट्याच्या मागे पडलो तर स्वतहाच्या प्रगति ला खिल बसतेच आणि देशाच्या पण, कारण त्या देशातील नागरिकांच्या प्रगतिवरच त्या देशाची प्रगति करण्याची गति अवलंबून असते. नवीन संकल्पनाचा स्वीकार आपल्याला करायला हवा, आणि जगाच्या घड्याला प्रमाने आपले घड्याल सेट करून त्यांच्या बरोबरीने चालायला हवे.

अणुशक्तीचा वापर चांगल्या कारणा साठी ही होऊ शकतो आणि वाइट पण, हेच तत्व या स्ट्रीमिंग च्या बाबतीत आहे. जसा वेळ सरत जाइल तशा नवीन संकल्पना येत राहतील. हे "त्या" व्यक्ति वर अवलंबून असते की ती संकल्पना "कुठे", कशी आणि कधी वापरायची.

अभिजीतसिंह जोशी
औरंगाबाद

माझे शब्द २

2010-10-07T16:23:00.006+05:30

माझ्या आयुष्यातील गाडीला शब्दांचे डबे
रूळ आहेत त्याला मित्र माझे
स्टेशन ज्याला मन त्यांचे
इंजिन त्याला मन माझे

दूरच्या प्रवासात जेव्हा एकटा असतो
माझ्या सोबत फ़क्त, शब्द माझा असतो
हा शब्द जेव्हा (मनाच्या स्टेशन मधून) कागदावर उतरतो
जाताना पुन्हा मला एकटा करुण जातो

शब्दश्रींच्या तीरावर शब्दांच्या लाटा
भिडतात जेव्हा हृदयाला माझ्या
शब्द तेव्हा घेतात कम्पनांची जागा
स्पंदनाची होते जाणीव तेव्हा

गुम्फलेले शब्द अलगद सोडवताना
शब्दात भावना नकळत गुम्फुन जातात
मग झंकार जरी ऐकू आले
तरी कल्पना त्या शब्दात विर्घलुन जातात

हरवलेल्या शब्दांना
शोधण्या साठी गेलो
शब्द जेव्हा भेटले
तेव्हा मीच त्यांच्यात हरवून गेलो

शब्दांशी लपंडाव खेलताना
आधी फार मजा येते
पण ते शब्दच हरवल्या वर
मग त्यांची किम्मत कलते
- BlueBird

2010-07-19T20:01:00.002+05:30

भालचंद्र नेमाडे यांची मुलाखत.. हिंदू धर्मातील अडगळ..

समाज हिंदुद्वेष्टे नेमाडे यांचा जावईशोध !

- मलिक अंबर हा ‘महाराष्ट्र धर्म’ स्थापन करणारा पहिला माणूस. आपण रामदासांचे नाव घेतो; पण ते काही खरे नाही. मलिक अंबरनेच शहाजी इत्यादींसारख्या मराठ्यांना सर्वप्रथम एकत्र केले आणि त्यातून मराठा धर्म पुढे आला. आज आपण हिंदु संस्कृती जगत असलो, तरी बौद्ध धर्मही पाळत आहोत. आपल्या वारकरी संप्रदायाची सारी तत्त्वे बौद्ध धर्मातूनच घेतलेली आहेत, असे अकलेचे तारे हिंदुद्वेष्टे लेखक डॉ. भालचंद्र नेमाडे यांनी तोडले. नेमाडे यांचे ‘हिंदु : जगण्याची एक समृद्ध अडगळ’ हे पुस्तक लवकरच प्रकाशित होत आहे. त्या निमित्ताने दैनिक ‘लोकमत’मध्ये त्यांची मुलाखत प्रसिद्ध झाली. त्यात त्यांची उपरोल्लेखित विधाने प्रसिद्ध झाली आहेत.
या मुलाखतीत नेमाडे पुढे म्हणतात, ‘‘आजोबा-पणजोबांपासून अनेक गोष्टी आपण सांभाळून ठेवलेल्या असतात. त्यामागे आपल्या भावना असतात. अगदी इथेही आपल्याकडे सज्जामध्ये सायकल असते, पाळणा असतो, अनेक वस्तू असतात. ती तशी अडगळच असते. हिंदु धर्मात तशी सगळी अडगळच झाली आहे आणि त्याला इलाज नाही.

कित्येक वेळा काही लेखक आधी गाजतात आणि मग अधिक गाजवले जातात. ते जे बोलतात, ते जणू ब्रह्मवाक्यच, अशा थाटात प्रसिद्धीमाध्यमे त्यांचा प्रसार करतात. त्यामुळे अशांना आपण विचारवंत वगैरे झाल्याचे भास होऊ लागतात. आपणच आपल्या धर्मावर टीका केली की, माध्यमे डोक्यावर घेतात, हे त्यांना नेमके ठाऊक असते. भालचंद्र नेमाडे हे त्यांतीलच एक.

हिंदु धर्मावर टीका करणार्‍यांना हिंदू विरोध करत नाहीत, हे दुर्दैव !
आपणच आपल्या धर्मावर टीका केली की, माध्यमे डोक्यावर घेतात हे लेखकांना नेमके ठाऊक असते. अन्य धर्मीय त्यांच्या धर्मावर अशी टीका करणार नाहीत; कारण आपल्याच धर्मावर आपणच टीका केली की, बहिष्कृत होणे वा मार खावा लागणे हे दोनच पर्याय समोर असतात. याची त्यांना पक्की खात्री असते. हिंदूंचे तसे नसते! त्यामुळे हिंदू असूनही हिंदूंवरच आघात करणार्‍यांचे फावते. त्यांच्या लेखनावर वा बोलण्यावर विरोधी प्रतिक्रिया उमटली की, ती करणार्‍यांना हे तालीबानी वगैरे संबोधून मोकळे होणार; पण पहिली खोड आपणच काढली, हे विसरणार. हे सर्व लिहिण्याचे कारण इतकेच की महाराष्ट्रातले थोर लेखक भालचंद्र नेमाडे यांच्या `हिंदू जगण्याची एक समृध्द अडगळ' नामक बृह्द कादंबरीचा पहिला भाग लवकरच प्रकाशित होत आहे.

हिंदु धर्मावर गरळ ओकणारे नेमाडे आणि त्याला प्रसिद्धी देणारी `स्टार माझा' वृत्तवाहिनी !
`स्टार माझा' नामक वाहिनीला २७ जून २०१० या दिवशी नेमाडेंनी दिलेली मुलाखत पाहिली. त्यात त्यांनी जे तारे तोडले ते भन्नाटच होते. त्यांनी कौरवांना महाभारताचे नायक ठरवले आणि पांडवांनी महाभारत `हायजॅक' केल्याचे सांगितले. दुर्योधन हा जातीभेद न मानणारा पुरोगामी होता. (म्हणजे आजचे पुरोगामी म्हणवणारे त्याचे वंशज समजावे काय ?) राम आणि कृष्ण हे मांसाहारी क्षत्रिय होते. त्यांना ब्राह्मण कोणी बनवले ? कृष्ण हा व्यभिचारी होता आणि तो सामान्य `ड्रायव्हर' होता, अशी अनेक मुक्‍ताफळे त्यांनी उधळली. ब्राह्मण आणि हिंदुत्व पुढे नेऊ पहाणार्‍यांनी हिंदु धर्माचा नाश केला', या बोलण्यातून त्यांचा जातीद्वेषच दिसतो. ढीगभर नोट्स आणि टिपा काढलेल्या `फाइल्स' त्यांनी दाखवल्या. यात मूळ धर्मतत्त्वांचा अभ्यास किती याविषयी नक्कीच शंका येते. `स्टार माझा'नेही हिंदुत्वाची संकल्पना मोडीत काढणारी कादंबरी म्हणून नेमाडेंच्या कादंबरीची भलावण केली. अशा चोपड्या-कादंबर्‍यांनी धर्मतत्त्वे पालटत नसतात. ती शाश्‍वत असतात. हिंदु हा धर्म आहे. तो जगण्याचा मार्ग वा भौगोलिक संस्कृती एवढ्यात कोंबण्याचा प्रयत्‍न नको. नेमाडे, खरेतर तुमच्यासारखे लेखक हीच एक मोठी अडगळ आहे, जी बाहेर पडली तरी काही हानी होणार नाही.
(सौजन्य : दैनिक तरुण भारत (बेळगाव आवृत्ती), ४ जुलै २०१०) लेखक : राष्ट्रीय प्रवचनकार डॉ. सच्चिदानंद शेवडे)

ब्लू बर्ड

2010-06-05T00:53:00.005+05:30

निळ आभाळ
मन माझे त्यात गहाळ

मन माझे वाऱ्या सारखे
जणू पतंगावनी वाऱ्यावर बहरनारे

पंख विशाल विस्तारुनी
आकाशात घेतो भरारी

अथांग गगनात झेप घेणारा
पक्षी मी निला

आयुष्याच्या वाटेवर
वळने आहेत फार

प्रत्तेक वलनावर
रावण रूपी आव्हाने फार

ही आव्हाने पेलन्यास
सोबत हवी ख़ास

मनी माझ्या,खूप काही ध्यास
ते सर्व पूर्ण व्हावेत हीच मनी आस
- अभिजीत

पहिला पाउस

2010-06-04T00:44:00.007+05:30

पहिला पाउस

धरणी मातेच्या माझा

घसा आहे कोरडा

पावसाला तुझा

लवकर धाड़ इन्द्रा

शेतकरी सखा
नजर त्याची नभा
तुझा पावसा वरच
तो आहे वसा

थंड हवा
नीले आकाश
मातीचा सुगंध
हा तर पहिल्या पावसाचा गंध

पक्षांची किल बिल
विजेचा कड़ कडाट
घारी ची भीर भीर
पहिल्या पावसाला आम्ही सर्वा आतुर

शालेची घंटा
सांजेची वेळ
सर्वांची ही
घरी जाण्याची वेल

पहिल्या पावसाचा
पहिला थेम्ब
तो टिपन्या साठी
"पाँवश्या " झाला सेट

मातीचा सुगंध
अधिक च तीव्र
पहिल्या पावसाची
हामखास चाहुल

धडाड धूम
धूम धडाड
सोसात्या चा वारा
छप्रांचे वाजले बारा

विजेचा हिरवा सिग्नल
पाण्याची बरसात
तापलेली धरणी माता
झाली थंड

थंड थंड ही हवा
थंड थंड सर्वांची मने
धन्य धन्य ती धरणी माता
धन्य धन्य हे इन्द्र देव
- अभिजीत

a Walk with Her

2010-02-01T00:14:00.021+05:30

The way she smiles,
The way she talks
i always feel,
to go with her on walk

Every day should start wid her,
Every word should start wid her
I wish to see her,
on i touch wherEver!

The girl is sweet!
The girl is cute!
Ohh! what can i say,
She always made me mute!

When she gets in anger,
so made me look at her longer!
when she talks,
her every word made me rock!

The way she support me,
and help with my emotions,
The way that she care
and show such devotion!

When walk with same
in the Evening of the Sun Set;
i wrote her name in the sand
but the wave washed it long!

I put her name on the sky
but the wind blew it away!
i wrote her name in my heart,
so forever she'll stay in touch!

SMILING_BlueBird

ABHIJEET

मी मराठी?

2009-12-13T22:36:00.022+05:30

कांदा आणि भाकरी खातो आम्ही,
उसाला भाव मिळावा म्हणून रडतो आम्ही,
दिवसातून सोंला तास अंधारात असतो आम्ही ,
पाण्यासाठी वन वन वन फिरतो आंम्ही,
होय मी मराठी, मी मराठी?

खडया तुन रस्ते शोधतो आम्ही,
दिवसा रस्त्यावर लाइट पाहतो आम्ही,
रस्त्या च्या दिव्या मधे अभ्यास करतो आम्ही,
जाहिरात फलका वर फोकस बघतो आम्ही ,
होय मी मराठी, मी मराठी?

साखरे च्या उत्पादनात अग्रेसर आम्ही,
आणि साखरेलाच ५० रु मोजतो आम्ही ,
समोरचा माणूस मेला तरी चालेल,
पण त्याला मराठीच बोलावे लागेल,
अहो मीच तो मराठी,मी मराठी ?

मराठी उमेद्वाराला निवडून देतो आम्ही ,
आणि त्यांच्याच कुस्त्या सभेत बघतो आम्ही ,
पुतल्यासाठी सिक्यूरिटी गार्ड्स ठेवतो आम्ही ,
दुश्कालात आत्महत्या करतो आम्ही
होय मी मराठी! मीच तो मराठी?

"काश्मीर" या नावा वरुण जर एकत्र येतो "आम्ही "
तर फ़क्त "मराठी" वरुनच देशापासून का वेगले होतो आम्ही?
बुदधीबलाच्या पटावरील प्यादी तर नाहित ना आम्ही?
हे एकदा स्वतः च्या मनाला विचारा ना तुम्ही !

अहो, "साहेब"
"आबा,दादा जरा आमचा कड़ेपण एकदा बघा न तुम्ही!
आमचे "पालक"आहात राव "तुम्ही"!

----------ब्लू बर्ड-७ ---------

The distilling process

2009-12-13T14:59:00.010+05:30

The distilling process
The distilling process begins with noble raw materials, grains, which are initially ground in order to make a mash, and it is at this point that the starch is converted into sugar. The fermentation process then follows. Finally, the fermented mash is distilled twice and depending on the grains used, either the powerful malt wine (the base for all grain genevas) or the grain alcohol is obtained. Today St-Pol , beljium is the only distillery in the low lands that still distils grain alcohol, besides malt wine.
The well-balanced and subtle composition of these two components is responsible for the ultimate smooth and fine texture of our 100 % grain-genevas.
The distillery is equipped with a mill, two distillation columns, a rectification column and a still pot.

The Grinding
The mill is located on two floors above one another. The grains, delivered in bags, are lifted through a trapdoor to the upper floor and emptied into a rotating brushing machine in order to separate the grains from the chaff. The grains are then pulverised by the hammer mill and the resulting flour is blown into 3 hoppers with a capacity of 1.200 KGs each.
Ingredients for the malt wine are rye, malt (barley) and maize, for the grain alcohol, wheat and malt.

(to see the wide image please click on it and see on seperate page)
The saccharification of the starch

The flour is mixed with water in the mash tun - capacity 2.900 L. The mash is brought to boiling point by direct addition of steam, after which the mash is cooled down to approximately 69° C. Through the addition of malt - germinated barley - the saccharification process is induced and will continue for about 1 hour at a temperature of 61° C. The mash is then cooled down to 30° C and pumped into fermentation tanks.

The fermentation process

The fermentation room contains 4 tanks with a capacity each of 10.000 L. The cooled mash, after being pumped into the tanks, is mixed with water to reduce the sugar concentration. Without the dilution of the mash with water, the yeast would perish due to a high alcohol concentration, hence resulting in an incomplete conversion of the sugar into alcohol.
Baker’s yeast added to this mixture, results not only in the transformation of sugar into alcohol and carbon dioxide, but also in the production of other aromatic components. Fermentation lasts about 72 hours.

The distillation process

The fermented mash is pumped into a condenser where it is pre-heated before reaching the top of the distillation columns. Each of our two copper distillation columns are about 6 meters high and contain as much as 15 plateaus which provide for an equal distribution of the mash and the steam injected below.

The heating of the fermented mash causes the alcohol to evaporate (boiling point 79°C). The rising steam, used to pre-heat the mash, takes with it the volatile components, which are cooled down in the first condenser. The second cool water condenser cools to room temperature.
The residue or draff flows from the bottom of the columns into tanks. These residues are a natural and nutritious waste product that will be used as fodder for cattle.
The phlegm (first distillation) contains about 57 % vol of alcohol and flows into a measurement tank located in a sealed area. Only excise clerks are allowed to unseal this area, which they do in order to determine the exact quantity of alcohol produced. The phlegm is then pumped into storage tanks, awaiting further processing.
A second distillation process results in the conversion of the phlegm into malt wine trough a discontinuous process in a still pot, or grain alcohol through a continuous process in a rectification column. The production process for these two products is the same up until the measurement tank located in the sealed area. Only the grain recipes are different.

VEDIC SCIENCE & MODERN SCIENCE

2009-11-25T15:36:00.002+05:30

Lord Shiva is known as Mahadev due to the instinct characteristics which he represents. The form in which Lord shiva is represented is called a Ling. Infact, Lord Shiva is the fundamental god. He is known as prajapati Shiva. There is no origin or form which can be associated with Shiva. Man needs a symbol to worship so the ling was created “Ling means symbol”. For example Vishnu’s Ling is a chakra or if someone was wearing a stethoscope you would say he was a doctor. A ling is only a symbol to identify something. This symbol that we call a Shivling has behind it a scientific explanation. This explanation of the Shivling can now be understood as our scientific progresses. as we look at recent scientific discoveries now, we are realizing that these discoveries have been with us all along in the symbolic form of the Shivling. According to our scriptures, one earth year is equal to our scriptures; one earth year is equal to one day of gods. Twelve years of gods is one “kalp”.Kalps equal one “yug”. Four yugs make one “chaturyug”. Many of these chaturyugs constitute one day and night of Braham make 34560 million earth years.

This counting was determined and logged in our scriptures by the rishis. It is said that the big bang occurs after exactly that much time, They also said a large fireball exploded and god appeared in a form of light. Modern science’s big bang theory also states this. The theory says that even a second would have made a difference. The creation of nature would have not be possible if the big bang happened one second earlier or later. According to our scriptures this scenario repeats exactly every 34560 million years. The light form which appears as a result of the explosion is named Lord Shiva in the scriptures. It is described in Chapter 201 of the Mahabarat, in which Maharishi Vyaas tells the history of the Universe. He tells of Narayan Muni who worshipped hard to please Shiva.

He saw Lord Shiva and tells that he is immense and formless. It is difficult to describes what he saw because it was seen through the eyes of knowledge. He describes it as one who creates, takes care of and destroys. It creates itself and controls its power at the same time. It is undefeable, has long white hair, and its form is very horrific. It has a necklace of snakes and the moon on its forehead. Hiranygarbha originated after Prajapati Shiva, who is mentioned several times in Vedas. This Hiranyagarbha is called Putagraj, which means “the beginning”.

The beginning of life is called Hiranyagarbha. This is the thread or formula of life which is complete in itself and reproduces itself without any organ. It multiplies itself from 1 to 2, then from 2 to 4 and so on. It is the basic culture of any form of life. It can be compared to DNA which contains the genetic code. It is indestructible, reproduces itself and contains the specifications of any generation. So, how did our ancestors explain DNA? The structure of DNA as we know was first described by scientists in 1953. Nobody had imagined this type of structure. It is also difficult to explain the structure of DNA to a common man. Now we can see the 3D structures with movements on TV. Before that, it was imagined as a et of two spiral interwined staircases. Our rishis saw this structure through their meditation and explained it the same way modern science explains DNA. They concluded that it was helical, produced itself, and according to our scriptures, it first originated from Lord Shiva.

The rishis imagined that Prajapati must have created a mound first. You have to make a mound before creating anything, for example, a clay mound for a statue and a store mound for a sculpture. Our rishis had imagined this round mound, the Shivling, was wrapped with a snake, which might model DNA. To describe more complex DNA, a pair of snakes wrapped around each other can be visualized to represent a double helix, as rishis explained. The rishis also said that it was the base structure and entire nature began with it. This was determined by our rishis to be the fundamental and elemental point with which any life form could being.

Modern science corroborates the findings of our scriptures that DNA is like a thread and is so small that it can not be seen with naked eyes it reproduces itself by multiplying itself and cannot be destroyed. An object can be destroyed, but its DNA will exist in one form or another. The properties suggested for DNA by modern science had also been suggested in our scripture. So the Shivling is not just a mere symbol. Our rishis wanted to give a message to the masses that you can see the smallest form of nature in the form of the Shivling. The Shivling represents the atomic structure. When they created the Shivling it was imagined that there was one Hari and one Har in the ling. Har is shiva, and Hari is Vishnu. shiva and Vishnu are present in this Ling. Jalhari has three lines because three signifies “multiple” in Sanskrit. In our atomic structure, there are protons and neutrons which are surrounded by fast spinning electrons.

Our rishis imagined that this ling has Har (neutron) and Hari (proton) inside, and Brahma (electron) spins around them in the form of Jalhari. Brahma is tied with Haari by a thread through his navel and cannot go too far. He is attached with Hari after creating nature and looks after nature. Har (Shiva) is unattached and in meditation in the Himalayas. He becomes destroyer when necessary. Everything is created by protons and electrons and electrons play the major role. A change in the number of electrons changes the dimensions and properties. Brahma is similar in nature. Har is neutral and is sitting in the nucleus with all the energy. Energy is released by breaking the nucleus also known by our modern science as atomic fission. According to our rishis, Shiva has the energy within as long as Shiva is in meditation.

Once we make Shiva angry which can be compared to breaking the nucleus, the energy is released in the form of Durga. This energy is indeed the atomic energy as explained by the modern science. The force of Shiva , which we call Rudrani, is always with him. It is described in the Mahabarat by Maharishi Vashishtha that he saw this Rudrani . He saw a huge black shadow dancing in the sky around Lord Shiva, who blinded his eyes. It was so powerful and huge that he could not see the beginning or end and even after running with his mind till the end of time. There is a colossal energy constantly dancing around Lord Shiva. This dance can be compared with electrons spinning and revolving around the nucleus. If a neutron is separated from its nucleus, a destructive force is released, just like if this surrounding energy is separated from Lord Shiva . If Lord Shiva desires, he can release this energy.

You must have seen that the nuclear reactors resemble a Svivling in the shape like a mound, and all the radioactive particles are constantly kept under water. The hard water and soft water are formed there. This water becomes radioactive. Water is constantly sprinkled on the Shivling to control Shiva’s temper, reflecting a nuclear reactor. In terms of modern science, it is supposed to represent the nuclear reactor. This water from the Shivling is not used as prasad or even as holy water. This could be compared to the water used for cooling the nuclear reactors which is also not used for nay other purposes. This water from Shivling flows freely from the jalhari in a stream from a corner of the Ling. One cannot go around the Shivling as it is beyond a human being to really go around or comprehend this tremendous power. This also shows humans their limitations within which we need to live.

We can see the smallest form of this in a Shivling and also the colossal form in our galaxy. If you look at the pictures of nebulae or galaxies, you will see the mound, which is called the Shivling and the jalahari around it. This is in the reality pictures taken fron space show a clear picture of Shivling as described in our scriptures. shiva is referred to as “bhole” meaning simple and can be pleased by little worship. Once he is happy, he gives boons without thinking of the worshipper’s worthiness. Still one must follow the right path for if you are on a wrong path even by mistake and Shiva is not pleased with you, no one can save you. Shiva is pleased very easily and at the same time, is enormously powerful. One should worship him only after understanding his great power. One who has power can pass it on to others and anyone can receive it. It is critical that you understand the colossal power of Shiva.

Praying to the Shivling helps with two yogas – Atam yoga and Shastra yoga. Atam yoga means innate knowledge of the oneness of Brahma and life. Shastra Yoga means acquired knowledge of Brahma and life. This is the innate knowledge of Gayatri and acquired knowledge of Savitri. Savitri and Gayatri can be worshipped at the same place by worshipping Lord Shiva, because he is a form of Mahakaal and controls these. Gayatri, Atma Yoga, is pure science and Savitri, Shastra Yoga is applied science. If you want to see a combination of both pure science and applied science at one place, you can experience it by worshipping Lord Shiva. You can worship Shiva in two ways: one by acknowledging that he is present in the smallest as well as the biggest forms of life and the other as the creator of the life itself.

This is one of the biggest accomplishments of our culture that modern science and ancient Indian spiritual knowledge are not separate but converge at a point. We can use messages from one to further our knowledge of the other. The need is to expand our thinking spiritual knowledge studies and research in order to expand our understanding.

If CHINA claims for TAWANG & arunachal pradesh, then India should claim for "ManSaroWar" & “Mount kailasha”

2009-11-08T22:20:00.006+05:30

If CHINA claims for TAWANG & aurnachal pradesh, then India should claim for "ManSaroWar" & “Mount kailasha” which is now in CHINA.
============================================
Tawang was once a part of Tibet. In 1914, the MacMahon line was drawn by the British and Tawang became a part of India. When the border known as the McMahon Line was drawn in 1914, Tibet gave up several hundred square miles of its territory, including the whole of the Tawang region and the monastery, to the British.
It came under effective Indian administration on February 12, 1951, when Major R Khating led Indian Army troops to relocate Chinese squatters. India assumed sovereignty of the territory and established democratic rule there in to end the oppression of the Monpa.

Elections have taken place regulary and democratic state legislature elected peacefully.

During the Sino-Indian war of 1962, Tawang fell under Chinese control. The valiant last stand of Mahavir Chakra awardee Jaswant Singh Rawat took place in Tawang. After the voluntary withdrawal of Chinese troops, Tawang was once again under Indian administration.

In recent years, China has occasionally voiced its claims on Arunachal Pradesh, especially Tawang, and Chinese troop incursions continue to occur frequently.

India has rebutted these claims by Chinese government and the Indian prime minister has stated categorically that Tawang is an integral part of India. He repeated this to the Chinese prime minister when the two prime ministers met in Thailand in October 2009.

In 1914, the MacMahon line was drawn by the British. On that basis, Tawang became a part of India. Subsequently, China annexed Tibet and implemented an oppressive regime against the Tibetan people. His Holiness the Dalai Lama fled to India via Tawang.
“China staked its claim over Tawang as it had a sizable Tibetan population and was previously a part of Tibet. India has rebutted these claims by the Chinese”

Then from this basis India should claim for "ManSaroWar" & mount “kailasha” which is now in chinies occupied “TIBET”. So many Himalayan parts of ancient India are now in Tibet, so India should claim for that!

"And then why not NEPAL, SRILANKA, THAILAND & THE WHOLE PAKISTAN"
© 2009 "BlueBird-7"

माझे शब्द

2009-09-16T22:17:00.012+05:30

कोणाला तरी २ शब्द सांगावे म्हणतो
मनातले गुपित उलगडावे म्हणतो
हे ऐकण्या साठी तू येशील का
माज्याशी २ शब्द बोलशील का?

शब्दांच्या साखलित मी बांधलेला
शब्दांच्या कोडयात मी हरवलेला
शब्दांची साखली तोडन्यास तू येशील का
माझ्याशी २ शब्द बोलशील का?

शब्दांचा वर्षाव मज़वर होत आहे
शब्दांचे तीर मला टोचत आहेत
या शब्दन साठी तू माझी ढाल होशील का
माझ्याशी २ शब्द बोलशील का?

शब्दांच्या चक्रव्युवातला अभिमन्यु मी
चक्रव्युवा मधे प्रवेश तर केला आहे,
बाहेर येण्या साठी हात देशील का?
माझ्याशी २ शब्द बोलशील का?

आयुष्यातील झाडावरचे शब्द वेचत आहे
हे शब्द कागदावर उतरवत आहे
या साठी तू माझी लेखनी होशील का?
माझ्याशी २ शब्द बोलशील का?

आज न उद्या तू येशील
ही एक आस!
शब्दांच्या घावावर तूच औषध,
हा माझा विश्वास!
@BHI©2009