Ekonometri

Göstergeleri Dikkat Çeken Hisseler

2011-09-02T01:23:00.000-07:00

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda hacimleri ve osilatörlerin göstergelerine göre dikkat edilmesi gereken hisseleri aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz.

— Göstergeleri Dikkat Çeken Hisseler —

Hisse — Sinyal

Hisse Sinyal
AFMAS E MACD Al verdi. 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
AKENR E Güçlü yükseliş trendinde.
AKFEN E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
AKSUE E RSI Al verdi.
ALARK E MACD Al verdi.
ALNTF E Son 1 haftalık zirvesinde.
ALTIN E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
ARCLK E RSI Al verdi.
ARENA E Son 1 aylık zirvesinde.
ARMDA E Son 1 haftalık zirvesinde. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
ASYAB E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
ATAC E Düşüş trendine girdi.
ATEKS E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
BAGFS E Son 1 haftalık zirvesinde.
BANVT E MACD Al verdi.
BERDN E Son 1 haftalık zirvesinde.
BIMAS E MACD Al verdi.
BISAS E RSI Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
BIZIM E Son 1 haftalık zirvesinde.
BLCYT E Son 1 aylık zirvesinde.
BOLUC E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
BRKSN E Son 12 aylık zirvesinde.
BROVA E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
BRYAT E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
BURVA E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
CBSBO E Son 1 haftalık zirvesinde.
CEYLN E Son 1 aylık zirvesinde. Güçlü yükseliş trendinde.
DARDL E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
DESA E MACD Al verdi.
DESPC E RSI Al verdi. MACD Al verdi.
DGATE E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
DGZTE E Son 1 haftalık zirvesinde.
ECBYO E Son 1 haftalık zirvesinde.
ECYAP E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
EDIP E MACD Al verdi.
EGSER E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
EMBYO E MACD Al verdi.
ENKAI E RSI Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
EPLAS E Son 1 haftalık zirvesinde. Güçlü yükseliş trendinde.
EREGL E MACD Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
ESCOM E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
ESEMS E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
ETYAT E Son 12 aylık zirvesinde.
FBIST F Son 12 aylık zirvesinde. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
FINBN E RSI Al verdi. MACD Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
FNSYO E RSI Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
FVORI E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
GDKYO E MACD Sat verdi.
GEREL E Son 1 haftalık zirvesinde.
GLYHO E Son 1 haftalık zirvesinde.
GSRAY E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
HATEK E 5 Gün Ort. yukarı kesti. İşlem hacmi 3 gündür artıyor.
HURGZ E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
HZNDR E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
IDGYO E Son 12 aylık zirvesinde.
IHEVA E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
IHGZT E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
IHLAS E RSI Al verdi. MACD Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
IHYAY E RSI Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
INFYO E Son 12 aylık zirvesinde.
INTEM E Son 1 haftalık zirvesinde.
ISBTR E Son 1 haftalık zirvesinde.
ISCTR E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
ISGSY E Son 1 haftalık zirvesinde.
ISIGT F Son 1 haftalık dibinde. RSI Sat verdi. 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
IZMDC E Son 1 haftalık zirvesinde.
KAREL E Son 1 haftalık zirvesinde.
KCHOL E MACD Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
KENT E MACD Sat verdi.
KIPA E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
KOZAL E MACD Sat verdi.
KPHOL E Son 1 haftalık zirvesinde. RSI Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti. Güçlü yükseliş trendinde.
KRSTL E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
KUTPO E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
LOGO E RSI Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
MAKTK E Son 1 haftalık zirvesinde.
METUR E RSI Al verdi.
MGROS E MACD Al verdi.
MRGYO E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
MRTGG E Son 1 haftalık zirvesinde.
MZHLD E Son 1 haftalık zirvesinde.
NFIST F 5 Gün Ort. yukarı kesti.
NUGYO E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
OYAYO E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
OZGYO E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
PARSN E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
PKENT E Son 1 haftalık dibinde.
PRKAB E MACD Al verdi.
PRTAS E Son 1 aylık zirvesinde.
RHEAG E Son 12 aylık dibinde.
SARKY E İşlem hacmi 3 gündür artıyor.
SERVE E Son 1 haftalık zirvesinde. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
SKBNK E Son 1 haftalık zirvesinde. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
SKPLC E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
SONME E RSI Sat verdi.
TACYO E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
TAVHL E Son 1 haftalık zirvesinde.
TBORG E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
TEKST E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
TKSYO E Son 1 haftalık zirvesinde. MACD Al verdi. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
TRGYO E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
TRKCM E Son 1 aylık dibinde.
TSGYO E 5 Gün.Ort. aşağı kesti.
TSKYO E Son 1 haftalık zirvesinde.
TSPOR E Son 1 aylık zirvesinde.
UTPYA E Son 1 haftalık zirvesinde. 5 Gün Ort. yukarı kesti.
VAKBN E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
VKFYT E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
YKBNK E 5 Gün Ort. yukarı kesti.
YKFIN E 5 Gün Ort. yukarı kesti.

ParaBurada.Com

Halka Açılacak Olan Yeni Şirketler

2011-08-22T03:04:00.000-07:00

-Vanet Gıda Sanayi İç ve Dış Ticaret A.Ş.
- Euro Kapital Yatırım Ortaklığı A.Ş.
- Büyükhanlı GYO A.Ş.
- Halk GYO A.Ş.
- Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş.
- Hitit Holding A.Ş.
- A.V.O.D. Kurutulmuş Gıda ve Tarım Ürünleri San. Tic. A.Ş.
- İnfo Yatırım A.Ş.
- Euro Sigorta A.Ş.
- Zirve Yatırım Holding A.Ş.
- Limak Yatırım Enerji Üretim İşl. Hiz. ve İnş. A.Ş.   Metro Turizm
- Seyahat Organizasyon ve Ticaret A.Ş.   Ciner Enerji ve Madencilik Sanayi Ticaret A.Ş.
- Sampi Gıda Üretim Pazarlama ve Ticaret A.Ş.
- Bostan Tarım Ürünleri Seracılık ve Gıda San. Tic. A.Ş.   Oylum Sınai Yatırımlar A.Ş.
- Platform Turizm Taşımacılık Gıda İnş. Temizlik Hiz. San. ve Tic. A.Ş.
- TNB Bilgisayar ve Görüntü Sistemleri A.Ş.
- Mega Polietilen Köpük Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Niğbaş Niğde Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Diren Yatırım A.Ş.

Güne sakin başlayan piyasalarda öğleden sonra satışlar hızlandı

2011-08-18T08:26:00.000-07:00

Avrupa borsalarında ve İMKB de yüzde 5'i aşan kayıplar etkili oldu. Altın ise 1826 dolarla yeni bir rekor kırdı, çeyrek altın 171 liraya çıktı.

Dolar da içeride yüzde 1.70 artışla 1.7930 TL'den el değiştiriyor.

Borsadaki kayıp yüzde 4,19

İMKB gelen satışlarla bir ara 51 bin 187 puana kadar geriledi. Seansın sonlarına gelen alımlar borsanın 51 bin 945 puandan günün tamamlamasına sağladı. Bu kapanışla hisse senetleri ortalama olarak yüzde 4,19 oranında değer kaybederken gün sonunda toplam 2,3 milyar TL civarında işlem hacmi gerçekleşti.

Almanya'da Dax Endeksi yüzde 4.85, Fransa'da CAC 40 yüzde 3.7, Londra'da FTSE 100 de yüzde 3.15 değer yitirdi.

HİSSELERİN KAPANIŞ RAKAMLARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN

ABD'de gösterge endeksleri yüzde 2.5'e yakın düşüşle güne başladı, ardından düşüş yüzde 4'e ulaştı. ABD'deki düşüşte Avrupa bankalarında yaşanan endişelerin ABD'ye sıçrayabileceği yönündeki tedirginlikler etkili oldu.

BÜYÜME TAHMİNİ AŞAĞI ÇEKİLDİ
Hafta başından bu yana toparlanmaya çalışan piyasaları bugün küresel büyümeye yönelik endişelerle FED'den gelen açıklamalar vurdu.

Morgan Stanley'in küresel ekonomik büyüme tahminini aşağı çekmesinin ardından ABD’de düzenleyici ve denetleyici kurumların, ülkede operasyonlarını yürüten Avrupalı bankalar üzerindeki denetimlerini daha da sıkılaştıracaklarını açıklaması, ABD vadeli borsaları aşağı çekti.

ABD’li yetkililer aynı zamanda Avrupa’daki borç krizinin bankalar için fon sorunu yaratabileceğini de belirtti.

ÇİFT DİP KORKUSU ARTIYOR
Brüksel merkezli finansal danışmanlık şirketi KBC Securities’in stratejistlerinden Koen de Leus, “Piyasalardaki iki dipli resesyon beklentileri artıyor. Böyle bir şeyin gerçekleşmesi durumdan, borsalarda daha da büyük düşüşlerin yaşandığını görebiliriz” dedi.

Leus aynı zamanda, “ABD’de insanların alım güçleri çok azaldı ve istihdam piyasasına yönelik de büyük endişeler var. Avrupa’da birçok ülke kemer sıkıyor. Bütün bunlara ek olarak küresel ekonomiye yönelik kötümser tahminler, yatırımcıların cesaretini kırıyor” dedi.

ABD VERİLERİ PETROLÜ DÜŞÜRDÜ
ABD'de işsizlik maaşı başvurularının beklentilerin üzerinde gelmesiyle birlikte petrol de düşüş yaşadı.

ABD'de işsizlik maaşı başvurularında 395 bin kişi beklenirken, resmi anlamda 408 bin kişinin maaş başvurusunda bulunduğu belirtildi.

ABD ham petrol yüzde 1.23’lük düşüşle, 85.37 dolara, Brent petrol ise yüzde 1’in üzerinde düşüşle, 109 doların altına geriledi.

Uluslararası piyasalarda altının ons fiyatı da 1.816 dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı...

Yapısal Vektör Otoregresif (Structural VAR ) model (identified VAR)

2011-08-17T10:27:00.000-07:00

Cooley ve LeRoy (1985)’a göre VAR modelleri indirgenmiş form modelleridir ve verinin dinamik özelliklerini özetleyen basit bir araçtır. Bu yazarlar yöntemin öngörü, önemli hipotezleri araştırma ve bazı teorilerin sınanmasında yararlı olduğunu, ancak dışsallık sınaması için uygun olmadığını, şok kavramının ve ilgili etki tepki fonksiyonunun grafiğinin kullanışlı olmadığını ve politika değerlendirilmesi için kullanılamayacağını ileri sürmüşlerdir.

VAR modellerinden elde edilen sonuçlar modeldeki değişken sayısına eklenen trendde, gecikme sayısına, değişkenlerin tanımına (ÜFE,TÜFE) ve verinin frekansına karşı yetkin (robust) olmadığı şeklindedir. Harvey(1997) VAR’ın aslında Very Awful Regression (çok çirkin regresyonu) temsil ettiğini ileri sürmüştür.

Etki tepkilere ilişkin anlamlı herhangi bir yorumun getirilememesi VAR savunucuları için önemli bir sorun teşkil etmektedir. Politika uygulamaları gibi şoklar belirli bir değişken ile kusursuz biçimde tanımlanmamaktadır. Yapısal VAR modellerinin gelişimi bu problemlere bir tepkidir. Yapısal VAR temeldeki şokları belirlemek amacıyla yeterli kısıtların belirlenmesi çabalarının bir sonucudur. Belirlenme, iktisadi bilgiler kullanılarak tekrarlı yapılar, katsayı kısıtları, varyans ya da kovaryans kısıtları, simetri kısıtları ya da uzun dönem çarpanları üzerine kısıtlar biçiminde oluşturulabilir.

VAR modellerinde bütün değişkenler içsel sayıldığı ve bütün denklemlerde gecikmeleriyle birlikte yer aldığı için ciddi bir serbestlik derecesi sorunuyla karşılaşılmaktadır. Bu uygulayıcıları daha küçük değişkenler kümesiyle çalışmaya zorlar. Benzer biçimde VAR modellerinde aşırı sayıda k(kp+1) parametre mevcuttur.

Spesifik bir ekonomik teoriye dayanmayan indirgenmiş VAR modelleri anlamak güçtür. Örneğin bir VAR sistemindeki çok sayıdaki katsayıdan çıkarım yapmak zordur. VAR’daki parametreler, teknolojiyi, tercihleri, minimizasyon ya da maksimizasyonu sergileyen yapısal parametrelerle ilişkilendirilmedikçe ekonomik anlamları yoktur. (Lucas Kritiği).

Sims(1981,1986), Bernanke(1986), Shapiro ve Watson(1988) yapısal VAR ya da ayırt edilmiş VAR modellerini geliştirmiştir. Bu yazarlar otoregresif katsayıların belirlenmesine yoğunlaşmak yerine, dışsal şokların doğrusal bileşimi olan sistemdeki hata terimlerinin ayırt edilmesi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Önceki uygulamalarda (Sargent(1978) ve Sims(1980)) VAR’daki şoklar(innovation) kovaryans matrisinin Cholesky ayrıştırmasıyla dikeyleştirilmiş(orthoganalized) yani ilişkisiz hale getirilmiştir. Bundan dolayı değişkenler arasındaki anlık ya da eşdönemli ilişkilerin üzerine alt üçgen ya da yinelemeli (recursive) kısıtlamalar konulmuştur. VAR modeline kısıtlamaların yinemeli biçimde konulması için çalışılan konuyla ilgili spesifik bir teorinin olmasını gerektirir. Bu olmadığı sürece kısıtlamalar biraz keyfiyet arz edecek ve değişkenlerin sıralamasına(ordering) göre değişecektir. Sims(1981) bu durumda değişkenlerin sıralanması spesifik bir teoriye dayandırılmamışsa, değişkenlerin sıralamasını değiştirerek elde edilen sonuçların tutarlı olup olmadığının incelenmesini önermiştir.SVAR modellerindeki kısıtlamalar teoriye dayandırılarak yapılmaktadır.

Kaynak: EYS-2008

Tam değiştirilmiş EKK (Fully modified OLS)

2011-08-17T10:21:00.001-07:00

Birinci dereceden bütünleşik serilerin eşbütünleşik olup olmadığının analizi önemlidir. Durağan olmayan I(1) değişkenleri arasında eşbütünleşme ilişkisi bulunduğu zaman en azından asimtotik olarak standard dağılım tablolarından yararlanarak istatistiksel çıkarım yapılıp yapılamayacağı ya da bunun hangi durumlarda yapılacağı önemlidir.Bu konu içsellik( endogeneity ) sorunuyla yakından ilişkilidir.

Bir küme değişken arasında tek bir eşbütünleşme ya da denge ilişkisinin bulunması, birden fazla içsel değişkenin olması durumunu dışlar. Bu durum geleneksel görüşle zıtlık yaratır. Çünkü geleneksel görüşe göre denge ilişkisi kadar içsel değişken olmalıdır. Eşanlı bir denklem sisteminde n tane denklem varsa, n tane içsel değişken G tane de dışsal değişken bulunur.Bu değişkenlerden bazıları stokastik dışsal değişken olup hata terimleriyle ilişkisizdir. Ancak böyle bir durum ancak durağan değişkenler için geçerlidir. Durağan olmayan ya da I(1) değişkenleri için bu durum geçerli olmayabilir. Örneğin değişkenler arasında bir tane eşbütünleşme ilişkisinin olduğu ancak zayıf dışsal olmayan n tane değişken olabilir. Dışsallığın olmamasının nedeni ilgili uzun dönem parametreleri içinde barındıran denklemler arasındaki ilişkilerden kaynaklanabilir

Finansal Krizlerin Sosyoekonomik Etkileri

2011-08-17T10:11:00.000-07:00

Ekonomik krizlerin ortak sonuçları; ekonominin kısa süre içinde daralması, işsizlik oranındaki artış, hızlanan enflasyon ve reel ücretlerin düşmesi olarak özetlenebilir. Buna örnek olarak, ülkemizde 1994 Nisanda, 2001 Şubat ve 2008 Ekim ayında yaşanan ekonomik krizlerin toplum üzerindeki etkileri gösterilebilir. Bu etkiler o kadar büyük boyutlarda olmuştur ki, yaşanan bu krizler önemli bir sosyal sorun olarak kabul edilmektedir.

Ekonomik krizlerin ülke üzerindeki etkileri krizle birlikte ortaya çıkmasına rağmen, bu etkiler kısa ve uzun dönemde çeşitli durumlar için farklı özellikler taşımaktadırlar. Ekonomide yaşanan krizlerin en belirgin etkisi işsizlik, gelir düzeyindeki azalma, yaşam standartlarının değişmesi ve vatandaşlar arasındaki gelir dağılımı adaletsizliğindeki artıştır. Hatta ekonomik krize neden olan istikrarsızlık, ekonomik büyümeyi olumsuz etkilemekle kalmaz, istikrarsızlığın maliyetlerini de toplumun gelir düzeyi düşük kesiminin sırtına bindirir.

Krizin kısa vadeli etkileri daha çok finans piyasaları üzerinde olurken, uzun vadedeki etkileri; işgücü piyasalarına, bütçe harcamalarının miktar ve bileşimini değiştirmesi; sağlık, eğitim ve sosyal yardım harcamalarındaki kısıntılar yoluyla giderek, yoksulluk ve gelir dağılımına ilişkin göstergeleri olumsuza çevirmesidir. Kitlesel işsizliğin getirdiği krizleri ise Güney Amerika’daki sokak şiddeti, Endonezya’daki etnik savaşlar gibi daha uzun süreli toplumsal dejenerasyon sorunlarına neden olmaktadır.

Sosyoekonomik etkiler denildiğinde yukarıdaki durumların yanı sıra, bu etkilerin içerisine krizlerin derinliğine bağlı olarak suç oranında gözlenen artış, aile içi ve genel olarak beşeri ilişkilerin bozulması, yolsuzluk oranında artış, ülkenin aniden artan dış kaynak ihtiyacı sonucunda uluslararası finans kuruluşlarının ülke ekonomisindeki etkinliğinin artması ve bunun yarattığı bağımlılık duygusu ve bunların sonucunda ortaya çıkan ülkenin kendi sorunlarını çözme istek ve yeteneğinin aşınması gibi etkiler dahil edilebilir.

Krizlerin sosyoekonomik etkilerinin tartışılmasında göz önünde bulundurulması gereken diğer bir unsur, incelemelerde göz önüne alınacak zaman aralığıyla ilgilidir. Krizlerin sosyoekonomik göstergeler üzerindeki etkisi finans piyasaları ve reel sektör göstergeleri üzerindeki etkilerinden daha sonraki aşamada hissedildiği için bu etkilerin tümüyle ortaya çıkması için yeterli sürenin geçmesi esastır. Dolayısıyla, krizlerin etkileri belirlenirken ilk aşamada finansal sektör üzerindeki zararları incelenmeli ve mümkün olduğu ölçüde bu zararlar ortadan kaldırılmalıdır. Aksi takdirde daha uzun vadeli etkilere sahip olan sosyo ekonomik durumlar krizi kronik bir hale sokabilmektedir.

Sinyal Yöntemi

2011-08-17T10:08:00.000-07:00

Sinyal yöntemine dayalı çalışmalar daha çok makroekonomik zayıflıklar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Modellerdeki değişkenler hem yurt içi reel ve finansal sistemi hem de yurt dışı ekonomik değişmeleri bir arada kullanabilmektedir. Bu değişkenler bir etki sırasına göre de sıralanabildiği için problemlerin kökenine inebilme imkanı da verebilmektedir.

Sinyal yöntemini kullanan çalışmalar arasında en önemlisi Kaminsky ve Reinhart’ın 1996 yılında yapmış oldukları çalışmadır. Bu çalışma 1975-1990 arasındaki 15 gelişmekte olan ve 5 gelişmiş ülkenin değişkenlerini incelemiş ve krize hangi nedenlerin yol açtığını bulmaya çalışmıştır. 1997 yılında Kaminsky, Lizondo ve Reinhart 1996 yılında çerçevesini çizilen modeli genişletmişlerdir. Genişletilen bu modele de kısaca KLR modeli adı verilmiştir.

Modeldeki değişkenlerin kriz öncesi farklı davranışları üzerinde durulmuş, kriz ise ani spekülasyon nedeni ile döviz kurunda yaşanan büyük düşüşler, rezervlerin azalması ya da her ikisinin bir arada gerçekleşmesi olarak tanımlanmıştır. Model sabit, dalgalı döviz kuru sistemi ayrımı yapmamıştır Ölçme metodu olarak da bu iki değişkenden bir endeks oluşturulmaya çalışılmış ve endeksin döviz piyasası üzerindeki baskısı ölçülmeye çalışılmıştır. Oluşturulan endeksteki döviz kuru ile rezervlerin aylık değişmelerinin ağırlıklı ortalamaları incelenmiş ve krizler bu ortalamalardaki keskin değişimlere göre değerlendirilmiştir. Modelde gösterge olarak kullanılan değişkenler: uluslararası rezervler, ithalat, ihracat, dış ticaret haddi, reel döviz kurunun normal trendinden yüzde sapması, iç ve dış reel faiz oranları arasındaki fark, reel M1 talebi ile mevcut M1 değeri arasındaki fark, iç kredilerin GSYİH’ya oranı, reel mevduat faiz oranı, kredi/mevduat oranı, banka mevduatları,M2’nin brüt uluslar arası rezervlere oranı, üretim endeksi ve sermaye piyasası endeksidir. Modelde her bir gösterge için bir eşik değeri saptanmıştır. Sinyal horizonu (değişkenin eşik değerini geçmiş olduğu nokta) 24 ay olarak varsayılmıştır. Sinyalden 24 ay içerisinde bir kriz gerçekleşirse sinyal iyi, gerçekleşmezse kötü olarak adlandırılmıştır.

Değişkenlerin ülkeden ülkeye değişiklik göstermesi nedeni ile sinyal eşik değerinden ortalama yüzde sapma olarak kabul edilmiştir. Orijinal KLR modelini baz olarak Kaminsky (1998) tarafından birkaç değişiklikle yapılan bir çalışmada Güney Doğu Asya krizi incelenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda Güney Doğu Asya krizinin de diğer krizler gibi makro ekonomik kırılganlıklar nedeni ile ortaya çıktığı sonucuna varılmıştır. KLR modeli ile ilgili bir diğer çalışma Edison (2000) tarafından yapılmıştır. Edison diğer çalışmalardan farklı olarak bölge ve ülke sayısını artırmış ve modele yeni değişkenler eklemiştir.

Krueger, Osakwe ve Page Modeli

2011-08-17T10:05:00.000-07:00

Modelde temel olarak gelişmekte olan ülkelerde iktisat politikaları oluşturulurken esnek ya da sabit döviz kuru sistemlerinden hangisinin daha etkili olduğu sorusuna cevap aranmıştır. Krizin reel döviz kurunun ve uluslararası rezervlerdeki değişmenin ortalaması olarak tanımlandığı bu modelde, finansal krizlerin içsel dengesizliklerden kaynaklanması halinde sabit döviz kuruna dayanan iktisat politikalarının anlamlı olacağı, dışsal değişkenlerden kaynaklanması halinde ise sabit döviz kuru uygulamasının daha maliyetli olacağı kabul edilmektedir.

Modelde ele alınan değişkenler şunlardır: Son üç yıllık reel GSYİH büyüme oranından sapma, bütçe açığının GSYİH’ya oranı, üç yıllık yurt içi kredi büyümesi, M2’nin son üç yıldaki uluslararası rezervlere oranındaki büyüme, uzun dönemdeki dış borçların ihracata oranındaki sapma, uluslararası rezervleri uzun dönemli borçlardan kısa vadeli borçlara kayması, reel efektif döviz kurlarındaki sapma, ortalama üç yıllık ihracat büyüme oranından sapma, cari işlemler dengesinin GSYİH’ya oranı, doğrudan sermaye yatırımlarının GSYİH’ya oranı, bir önceki yıla göre ticaret haddindeki yüzdelik değişim.

Modelin sonuçlarına göre genel olarak içsel faktörlerle beslenen problemler uzun vadede sorunlara dönüşebilmektedir. Diğer bir bulguya göre ise krizlerin yaşandığı dönemlerde dışsal nedenler ekonomilerin kırılganlığını daha fazla artırmaktadır. Varılan bu sonuçlar nedeniyle gelişmekte olan ülkeler için dışsal şoklara karşı esnek döviz kuru sistemi önerilmektedir.

Probit Modeller (Frankel ve Rose Modeli)

2011-08-17T10:03:00.000-07:00

Bağımlı değişkenin iki uçlu olduğu, bağımsız değişkenlerin ise seçilmiş makro değişkenlerden oluştuğu modellerdir. Bu modellerin esasını birikimli dağılım fonksiyonu oluşturmaktadır ve birinci ve ikinci model kriz tahminlerinde en sık kullanılan modellerdir.

Kriz olasılığını tahmin etmede kullanılan probit modellerden öncü olanı Frankel ve Rose modelidir. Bu modele göre döviz kurunun % 25 değer kaybetmesi ya da yıllık devalüasyon oranında % 10’luk bir artış kriz olarak kabul edilmektedir.

Model sermaye hareketlerinin 7 ayrı kompozisyonu üzerinde durmaktadır. Bunlar; ticari bankalara borç, imtiyazlı borçlar, değişken oranlı dış borçlar, kamu borcu, kısa vadeli borçlar, kamu borcu, kısa vadeli borçlar, kalkınma bankaları ve kurumsal bankalardan alınan borçlar ve doğrudan yabancı sermaye yatırımlarıdır. Bu borçların hepsi toplam dış borçlara oranlanmaktadır.

Dışsal şoklara karşı kırılganlığın tespit edilmesi için model şunlar üzerinde çalışmıştır: Toplam borcun GSYİH’ya oranı, rezervlerin aylık ithalata oranı, yerli çıktının yüzdesi olarak dış ticaret açığı ya da fazlasının ifade edilmesi, aşırı değerlenmenin derecesi. Makro ekonomik değerlerin belirlenmesine yönelik olarak da, bütçe fazlası ya da açığının GSYİH’ya oranı, yurt içi kredi büyüme reel GSYİH büyüme oranı ifade edilmiştir. Son olarak OECD ülkelerinin üretim düzeyinin bir değişken olarak modele alınması amacı ile kuzey ülkelerinin talebi ve dış alem faiz oranları da değişken olarak eklenmiştir. Değişkenlerin karşılaştırılması

için kriz öncesi ve sonrası 3 yıllık bir sakin dönem öngörülmüştür.

Modelin sonuçlarına göre krizler, rezervler az, yurt içi kredileme yüksek, kuzey ülkelerinde faizler yüksek ve reel döviz kurları aşırı değerlendiğinde doğrudan yabancı yatırımların azalması ile birlikte kolayca ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca krizler bir ilgi henüz ortaya çıkarılamamasına rağmen, krizler keskin resesyon dönemlerinde kolayca ortaya çıkabilmektedir.

Kriz Öncü Göstergelerinin Belirlenmesi

2011-08-17T10:00:00.000-07:00

Finansal krizlerle ilgili iki tür göstergeden söz edilebilmektedir. Bunlar; ülke koşullarında yatırım riskinin arttığını gösteren ve bu nedenle finansal bir krizin doğacağı konusundaki beklentileri besleyen öncü göstergeler ile yaşanan kriz boyutu hakkında bilgi veren temel göstergeler olmaktadır.

Mevcut teori ve modeller, krizin nedenlerini tam olarak açıklamada yetersiz kalsa da, potansiyel bir krizin olası belirtilerinin ne olduğunu göstermeye yararlar. Bu belirtiler, ekonomik rahatsızlığın göstergelerinin saptanmasının yapı taşlarıdır. Dolaysıyla krizlerin gerçekleşmeden önce kontrol edilebilmesini sağlayacak bir erken uyarı sistemi oluşturmaya yönelik çalışmalarda, çoğu ortak nokta olmak üzere pek çok öncü gösterge belirlenmiştir. Bunların oluşturulmasında makro ve mikro değişkenlerin birlikte analiz edilebildiği temel iki yaklaşım kullanılmaktadır:

Sinyal yaklaşımı: Bu modellerde, çeşitli göstergelerin, normal zamanlardaki seyri ile kriz dönemleri içindeki seyri arasındaki fark karşılaştırılır.

Kalitatif Tepki Modelleri: Regresyon tekinleri kullanılarak oluşturulur. Probit ve Logit modeller en çok kullanılan yöntemlerdir.( Yay, 2001, .1244)

Finansal krizlerin doğacağına dair öncü göstergelerin başında; reel kurun aşırı değerlenmesi, M2 para arzının uluslar arası rezervlere olan oranında ve/veya cari açıkların milli gelire(GSMH’ya) oranında aşırı yükselmeler gelmektedir. Gelişen ülkeler genelde sabit döviz kuru politikası uyguladıklarından, yerli paranın reel olarak belirli bir düzeyin üzerinde değer kazanması kriz beklentilerinde önemli bir faktördür. Ulusal paranın bir içerisinde en azından %10 değer kazanması, spekülatörler için ekonominin fazla “ısındığı”nın bir göstergesi olmaktadır. Kriz beklentisinde dikkate alınan diğer bir gösterge M2 para arzının uluslar arası rezervlere olan oranıdır. Bu değerin yüksek olması, kendi kendini besleyen krizlerin ortaya çıkma olasılığını artırmaktadır.

Para Krizlerinin Nedenleri

2011-08-17T09:55:00.000-07:00

Günümüzde en hızlı büyüyen finansal piyasalar döviz piyasalarıdır. Döviz piyasalarındaki günlük dolaşım Nisan 1992’de ortalama 880 milyar dolar olup, bu rakam Nisan 1995’te 1230 milyar dolara ulaşmıştır. Dünyanın en yoğun işlem kapasitesine sahip borsası olan New York Borsasında, 1995’te ortalama günlük işlem hacminin 5 milyar dolar ve dünya genelinde günlük ihracatın 13 milyar dolar olduğu göz önünde bulundurulursa döviz piyasalarındaki dolaşımın uluslararası ticaretin genel gereksinimlerinden kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır.

Yaşanan deneyimlerin ülkesel özelliklerin varlığına rağmen gösterdiği benzerlik, bu deneyimlerin göz ardı edilemeyecek sonuçları, henüz birçok ülkenin finansal piyasalarında yeterince derinliğin oluşmamış olması ve hali hazırda bu sistemin zaaflarından yararlanmak isteyen bir takım kişi ve kurumların bulunması bu krizlerin arkasında yatan faktörlerin anlaşılmasını son derece önemli kılmaktadır. Meksika ve Arjantin’de yaşanan para krizlerini incelediği çalışmasında krizlerin kaynağını oluşturduğu düşünülen 9 temel öğeye işaret etmektedir:

· Sabit Döviz Kuru Politikası,

· Reel Döviz Kuru Değerlenmesi,

· Cari İşlemler Açığı,

· Borç Yükü / Mali Dengesizlik,

· Sermaye Hareketleri,

· Finansal Sistemin Kırılganlıkları,

· İçsel şoklar,

· Dışsal şoklar,

· Uygulanan Makroekonomik ve Mali Politikalar.

Yukarıda belirtilen para krizlerinin nedenlerinin büyük bir bölümü bankacılık krizleri ile aynıdır. Zaten bir finansal kriz oluşurken daha önce de ifade edildiği gibi kriz bir para krizi olarak başlayabilir ve banka krizine dönüşebilir. Bunun tam tersi de mevcuttur. Para krizlerinin nedenlerini belirtirken bankacılık krizleri bölümünde de yer alan nedenler gösterilmeyip, krize neden olan diğer unsurlar göz önünde tutulacaktır.

Para Krizlerinin Gelişimi

2011-08-17T09:53:00.000-07:00

II. Dünya Savaşı öncesinde dünyada esnek kur rejimi uygulanmaktaydı. Bu rejimin bir takım sıkıntılarının ortaya çıkması neticesinde, 1945 yılında Bretton Woods kasabasında yapılan antlaşma ile White planı[1] benimsenerek döviz kurları belirli paritelerle Amerikan dolarına sabitlenmiş, dolayısıyla sistemi Amerikan dolarının finanse ettiği bir sabit kur rejimi ve sistemin çevriminin de altınla sağlandığı bir model uygulanmıştır. Bu model 1950 ve 1960’lar süresince iyi işlemekle birlikte, sistemi finanse eden ülkenin yaşamış olduğu büyük kamu açıkları ve bazı ülkelerin bu durumu görüp altın üzerinde spekülasyon yapması neticesinde 1973 yılında sabit kur sisteminden vazgeçilmiş, serbest kur rejimine geçilmiştir. Bu rejime geçilmesi ile birlikte özellikle gelişmekte olan ülkelerde yeni finansal sisteme uyum sorunundan doğan problemler ortaya çıkmıştır. Bu problemler Latin Amerika, İskandinavya, Meksika, Türkiye ve Güneydoğu Asya ülkelerinde çeşitli krizlere neden olmuştur.

1990’lardan sonra döviz kurlarının ve sermaye akımlarının değişken olduğu bir döneme girilmiştir. Bu değişkenlik bazen aşırı boyutlarda olmakta, hem de tahmin edilemeyen (unpredictable) ve beklenmeyen (unanticipated) zamanlarda ortaya çıkmaktadır. Yeni sanayileşmekte olan ülkelere yönelik uluslararası sermaye akımlarının temel özelliği de beklenmedik biçimdeki büyük değişkenliklerdir. Uygulamaya bakıldığında bu ülkelere yönelik yabancı sermaye akımlarındaki gelişme ve genişleme (boom) aşamasını, çok şiddetli ve çok ani bir tersine dönüş hareketinin izleyebildiği görülmektedir. Ayrıca bir ülkede ortaya çıkan krizin etkileri hızlı bir biçimde ve kolayca başka ülkelere de yayılabilmektedir

[1] Bretton Woods sistemini için uygulanan eski ABD Hazine Bakanı Harry Dexter White’in ismiyle anılan plandır. Bretton Woods sistemi ortadan kalkana dek bu plan uygulanmıştır.

Para Krizleri

2011-08-17T09:51:00.000-07:00

Finansal krizler 20. yüzyıl içerisinde son yıllara kadar çok önemli görülmemiştir. Eski tarihçiler daha çok bankacılık ya da hükümetlerin borçlarını ödeyememesinden kaynaklanan borç krizlerini kaydetmektedir. Dolayısıyla, finansal krizlerin önemli unsurlarından birisi olan para krizleri yüzyılın son çeyreğine kadar çok sık rastlanan bir olay değildir. Bunun sebebi dünya savaşlarından önce paranın bağlandığı bir altın standardının olması ve savaşlardan sonra bu standardın biraz değiştirilerek indirek biçimde bir altın standardına çevrilmiş olması nedeniyle paranın mobilitesinin kısıtlanmış olmasıdır. 1970’lerde Bretton Woods adı verilen bu sistemin kırılması ile birlikte bir belirsizlik durumu ortaya çıkmıştır. Bu belirsizlik menşesini adını Frankel’in (1999) koyduğu mümkün olmayan üçlüden (impossible trinity) almıştır. Bunlar: döviz kuru istikrarı, para bağımsızlığı ve finansal piyasaların entegrasyonudur.

Yeni rejime geçişte önemli bir neden makroekonomik politikalarda bağımsızlık sağlanacağı ümidi olmuştur. Oysa bu rejim makroekonomik açıdan ülkeleri birbirine bağımlı hale getirmiştir. Yeni sistemde ülkeler dış şoklara karşı daha hassas konumda bulunmamaktadırlar. Bu tür şoklar nominal döviz kurlarında önemli dalgalanmalara neden olmuş, reel ticaret hadlerini değiştirmiş ve rekabet dengelerini etkilemiştir. Bütün bu gelişmeler, döviz kuruna piyasa payı kapma aracı olması fonksiyonunu yüklemiş ve bir rekabet parametresi haline gelmesine neden olmuştur. Özellikle finansal pazar entegrasyonu sürecinde ekonomileri daha önce liberal bir yapıya sahip olmayan ülkeler ekonomilerini liberalleştirirken bu sürece dahil olmada ciddi problemler yaşamışlardır. Para krizleri adı verilen durum aslında ülkelerin finansal bütünleşme sürecine uyum sağlama probleminden ibaret olmuştur. Son dönemlerde uluslararası finans piyasası çeşitli sayıda para krizleri yaşamıştır. Dünya üzerindeki çeşitli ülkeler çeşitli zamanlarda krizlerle karşılaşmış ya da krizlerin baskısını hissetmiştir. 1976 yılında Meksika, 1980’lerin başında ve ortasında Arjantin, Brezilya, Meksika ve Peru, 1980’lerde Sili ve Arjantin, 1992 yılında Avrupa döviz kuru krizi, 1995 Meksika krizi ve 1997 yılında başlayıp Asya’nın büyük bir bölümüne yayılan Güneydoğu Asya krizi bu gruba içerisindedir.

Para krizlerinin en önemli özelliği yayılma mekanizmasının ortaya çıkarttığı yıkıcı etkidir. Bu etki son Güneydoğu Asya krizinde kendini bariz biçimde ortaya çıkarmıştır. Krizin önce sadece bir ülkede ortaya çıkmış, bölge ekonomilerinin yapılarının birbirine benzer olması ve ticari bağlantılarının yüksekliği nedeniyle Güneydoğu Asya’nın önemli bir kısmında yıkıcı etkilere neden olmuştur.

Kısa Vadeli Borçlar ve Rezervler

2011-08-17T09:48:00.001-07:00

	KISA VADELİ BORÇLAR	REZERVLER
ARJANTİN	23,891	19.740
KORE	44.223	55.849
MEKSİKA	28.226	23.775
TÜRKİYE	13.067	16.055
BREZİLYA	44.223	55.849
TAYLAND	45.567	31.361

1960-99 Yılları Arası Bankacılık Krizleri

2011-08-17T09:44:00.001-07:00

Amerika	1984	Kolombiya	1982
İngiltere	1974	Guyana	1993
Almanya	1977	Hindistan	1991
Japonya	1992	Endonezya	1992
Fransa	1994	İsrail	1983
İsveç	1991	Ürdün	1989
İtalya	1990	Kenya	1993
Kanada	1983	Meksika	1982,1994
İspanya	1977	Mali	1987
Finlandiya	1991	Malezya	1985
Danimarka	1987	Nijerya	1991
Avustralya	1989	Nepal	1988
Güney Amerika	1998	Filipinler	1981
Norveç	1997	Yeni Gine	1989
		Senegal	1983
		Güney Afrika	1985
		Sri Lanka	1989
		Tanzanya	1988
		Türkiye	1991, 1994
		Uganda	1990
		Uruguay	1981
		Venezüella	1993

Toplam	14		24
1960 Dönemi	0		-
1970 Dönemi	3		-
1980 Dönemi	5		13
1990 Dönemi	6		11

Finansal Krizler

2011-08-17T09:40:00.000-07:00

Gelişmekte olan ülkeler (GOÜ) siyasi sistemlerini demokratik hale getirmeye çalışmakta olup, bu sistemle uyumlu olarak çalışan serbest piyasa ekonomisini benimsemektedirler. 1990’larla birlikte piyasa ekonomisine geçilirken hem büyük zorluklar hem de büyük fırsatlar doğmuştur. Daha önce sadece bir ülke, devletin hemen hemen ekonominin tüm yönlerini kontrol altına almış olduğu bir durumdan, tercihlere yönelik kararların piyasalar yolu ile oluştuğu bir duruma geçmek için planlı bir girişimde bulunmuştur. Ne var ki, 1990 sonrasında Sovyetler Birliği’nin de yıkılması ile birlikte daha önce planlı ekonomilere dayalı bir sistem benimsemiş olan demir perde ülkelerinde bu geçişler sıkça görülmüştür. Bu ülkeler özel sektör yatırımlarını özendirici her türlü önlemi almaktadır ve piyasalarını dış dünyaya açarak ekonomilerini liberal bir duruma getirmektedir.

Ülkeler, özellikle Globalleşme dediğimiz unsurun da ortaya çıkması ile hızlanan serbestleşme hareketleri doğrultusunda, serbest ticaret, gümrük engellerinin ortadan kalkması, faktör dolaşımlarının serbestleşmesi ve finansal piyasaların daha serbest hale getirilmesi gibi daha çok batı ekonomilerinin benimsemiş olduğu girişimlerde bulunmuşlardır. 1980 sonrası arz yönlü politikalara paralel olan liberal düşünce ve iki kutuplu dünya düzeninin ortadan kalkması bu rüzgara olumlu bir ivme kazandırmıştır. Finansal serbestleşme ile ilgili birçok tanım yapılmış olup bu tanımlar içerisinde aşağıda belirtmiş olduğumuz tanım, bu hareketlerin teknik anlamdaki hemen hemen tüm yönlerini ifade etmektedir.

Finansal krizlerin farklı coğrafyalarda ve farklı makroekonomik şartlarda ortaya çıkıyor olması ve dolayısıyla her bir krizin kendine özgü unsurlara sahip olması krizlerin öngörülememesine neden olmakta, ancak krizlerin nedenleri ne olursa olsun şaşırtıcı biçimde sonuçları aynı olmaktadır. Zira, milli gelirin düşmesi sonucu ülke ekonomisi fakirleşmekte , mali piyasalardaki dalgalanmaların artması sonucu da yatırımcılar zarar etmekte ve dolayısıyla işsizlik artmaktadır. Özellikle 1997 yılında meydana gelen Asya krizi ve ardından 1998 yılında yaşanan Rusya krizi sonrasında dünyada krizlere karşı yeni yaklaşımlar geliştirilmiş, uluslar arası mali sistemin istikrarının artırılması yolunda genel bir görüş birliğine varılmıştır. Bu yaklaşımların özünde küreselleşme sürecine yeniden güven sağlama amacı bulunmaktadır. Bu bağlamda, krizlerin tedavisi yerine, önlenmesi veya önlenemese dahi en az kayıpla aşılması ve yayılmaması konusunda çözüm önerileri ortaya konulmuştur.

Bu süreçte serbest piyasa ekonomisinin önündeki engellerin büyük bir kısmı ortadan kalkmıştır. Bu nedenle, ülkelerarası ticaret kolaylaşmış; ne var ki, ekonomik problemlerin ülkeden ülkeye geçmesi olarak tanımlanan “bulaşma etkisi” giderek artmış, ekonomik krizler daha kolay biçimde yayılma eğilimi göstermiştir. Doksanlı yılların ikinci yarısında ortaya çıkan Asya krizinin etki alanının neredeyse bölgenin tamamı olması bunun en tipik örneklerinden birini oluşturmaktadır. Bu dönemde globalleşmenin katı taraftarlarının bile bu olumsuz etkiyi göz ardı edemedikleri görülmüştür.

Diğer taraftan hedge işlemi ile birlikte bir ülkede riske edilen fonlar diğer ülkede garanti altına alınmaya çalışılmaktadır. Dolayısıyla proxy hedging[1], şokları da krizlerin yayılmasına katkı sağlamaktadır. Bunun sonucu olarak, krizde olan bir ülke ile doğrudan ilişkisi bulunmayan herhangi bir ülke bile kendini ciddi sorunların içinde bulabilmektedir. Doğu Asya ve Rusya’daki son krizler, bir mali krizin nasıl hızlı ve zorlayıcı bir biçimde patlak verebileceğini ortaya koymaktadır.

Dolayısıyla finansal kriz adını verdiğimiz kavram basit bir krizden öte anlamlar çıkartabileceğimiz bir süreci ifade etmektedir. Dolayısıyla bu sürecin dinamiklerinin ve içeriğinin anlaşılması özellikle gelişmekte olan ülkeler için hayati önem taşımaktadır.

[1] Belirli bir risk için direk olarak hedge yapmak yerine, finansal enstürmanların birbirleri ile fiyat ve oran olarak ilişkileri nispetinde hedge yapmaktır. Ülke paraları için çok kullanılan hedge işlemi budur.

Türkiye’yi Etkileyen Olumsuz Dünya Olayları (1929- 2003)

2011-08-17T09:37:00.000-07:00

1929-1933: Büyük Dünya Depresyonu sürecinde çöken tarım ürünleri fiyatları ve şiddetle aleyhe dönen dış ticaret hadleri, daralan ihracat pazarları ve dış kredi olanakları

1954: Kore Savaşı’nın bitmesiyle dünyada düşmeye geçen hammadde ve tarım ürünü fiyatları, aleyhe dönen dış ticaret hadlerinin 1958 krizini izleyen yıllarda kötüleşerek sürmesi

1958: ABD’nin durgunluğa girmesi, Avrupa Ekonomik Topluluğu paralarının konvertibiliteye geçmesi ve Roma Anlaşması’nın yürürlüğe girmesinin yarattığı ticaret saptırıcı etki

1968: Bretton Woods sisteminin ABD dolarının altın değerinin, 1 ons altın eşit 35 dolarda kalamayacağının anlaşılmasını izleyerek, dolar aleyhine spekülasyonun giderek şiddetlenmesi

1971: Bretton Woods sisteminin çökmesi, ABD dolarının altın pariteden ayrılıp devalüe olması, kağıt para sistemine ve dalgalı kurlara geçiş, dünyada hammadde üzerinde hızlı bir spekülasyon ve fiyat artışlarının başlaması

1974: 1. petrol krizinin patlamasıyla dış ticaret hadlerinin şiddetle aleyhe dönmesi, Alman Mark’ı ve İsveç Frankı’nın dolara karşı hızla değer kazanması; petrol ihracatçısı ülkelerde yayılan durgunluk ve artan enflasyon, düşen faizlerle petrol-dolar politikasının uluslar arası finans pazarında devreye sokulması, fonların Gelişmekte Olan Ülkelere (GOÜ)denetimsiz pazarlanması

1978: “Petrol- dolarları dolaşıma dönüştürülme” politikasının yarattığı aşırı kısa vadeli borçlanmanın, Türkiye ile birlikte bir dizi GOÜ ( Arjantin, Zaire, Peru gibi) birlikte krize götürmesi uluslar arası bankaların GOÜ’ ye kredileri kısarken, faizleri yükseltmeleri

1979-80: İkinci petrol krizinin patlaması, İran-Irak Savaşı’nın başlaması üzerine petrol fiyatlarının tekrar reel sıçramaya geçmesi; ABD’de para arzı kısılmasının dünya reel faiz hadlerini katlayarak artırması, tarım fiyatlarının tekrar çöküşe geçmesi

1982: Büyük borçlu Latin Amerika ülkelerin borç ödeyemez duruma düşmesiyle dünya da “ büyük borç

1987: Kasım ayında New York borsasının çökmesi, izleyen yaygın banka iflaslarıyla ABD ekonomisinin (1987- 91) durgunluğa girmesi, doların güçlü para karşısında (Mark, Yen gibi) değer kaybı

1990: Tokyo Borsasının çökmesi, Japonya’da finansal kırılganlığın ortaya çıkması ve uzun sürekli durgunluk/deflasyon sürecinin başlaması

1990-91: Irak’a ambargo ve izleyen Körfez Savaşı, bölgeden turist ve sermaye kaçışı, petrol fiyatı ve bölgede kredi faizlerinde fırlama

1992 ve 1993 ( Yaz Ayları): Avrupa paraları aleyhine spekülasyon sonucu Türkiye’ye rakip ülkeler paralarının devalüasyonu; ABD’ye sermaye kaçışı Avrupa Birliği’nde yavaş büyüme, doların değerlenmeye başlaması

1994: Meksika’nın krize girmesi, Brezilya ve Arjantin’in onu izlemesi, bunların paralarının ve Çin parası Yuan’ın devalüasyonu, bu ülkeler ile GOÜ pazarlarından sermaye kaçışı, dünya GSYİH’da mutlak bir düşüş, 7 yıl süren GATT-Uruguay turu görüşmelerinin tamamlanması

1997-1999: Uzakdoğu ve Güney Doğu Asya ülkelerinde yüksek oranlı devalüasyonlar ve krizler; bu ülkeler ve GOÜ den sermaye kaçışı; krizlerin başta bölgeye büyük yatırımcı Joponya, dünyayı tehdit eder duruma varması, petrol fiyatlarının çökmesi ülke paralarında büyük çaplı devalüasyonlar ile dünya pazarının daralması, Latin Amerika’da krizin yayılması

1998: Asya krizinin Rusya’ya intikali, Rusya’nın moratoryum ilanı ve Rublenin devalüasyonu; Rusya pazarının daralması, bölgede sermaye kaçışı ve kredi faizlerinin artışı

2000: Dünya petrol fiyatlarının hızla artması; ABD’de Nasdaq’da hisse fiyatlarında çöküşün başlaması; ABD’de durgunluk işaretleri ve sermaye kaçışı

2001: Arjantin krizi ve Latin Amerika’ya yayılması; ABD’de 11 Eylül terörüyle birlikte “teröre karşı önleyici savaş” eğilimlerinin ortaya çıkışı ve Nasdaq’daki çöküşün diğer hisselere yansıması; ABD’de büyük oylu şirketlerin iflası ve büyük çapta yolsuzlukların patlak vermesi; sermaye kaçışını izleyerek ABD’de durgunluğun yayılması, doların AB-12’nin ortak parası olan EURO karşısında değer kaybının başlaması

2002: ABD’nin İngiltere ile birlikte Afganistan’ı bombalaması ve işgal etmesi, işgalin bölgedeki petrol yollarının kapsaması; savaşın ABD’ye boyun eğmeyi reddeden Irak ve İran’ı da kapsama olasılığının artması; Nasdaq başta, ABD’de New York borsasında çöküş, şirket yolsuzluklarının sürmesi; EURO karşısında ABD dolarının değer yitirmesinin giren sermayenin ABD’yi terk etmesiyle sürmesi, Arjantin’deki çöküşü başta Uruguay ve diğer bölge ülkelerinin izlemesi, siyasal karışıklıkların Latin Amerika’ da artışı; ABD’nin Irak Savaşı için Türkiye’yi kullanma girişimleri

2003: ABD’nin İngiltere ile birlikte Irak Savaşı’nı başlatması ve Mayıs başında kazandığını ilanı, Irak’ın işgali; bütün dünyada savaşa karşı tepkiler sürerken, bu bağlamda AB içinde bir çatlak olması, işgal boyunca Irak’ta iç karışıklıklarının sürmesi, Kuzey Irak’ta yeni bir devlet oluşumu, FED’in kısa vadeli faizi %1’e indirip, büyüyen savaş harcamalarıyla dünyayı fon bolluğuna sokması; “yükselen Pazar” ülkelerine hızlı sermaye akışının başlamasıyla (başta Türkiye ve Brezilya) ekonomide geçici rahatlama yaşanması, büyüme hızının GOÜ’de hızlanması

Borsa Sözlüğü

2011-08-17T04:09:00.000-07:00

A

AÇIĞA SATIŞ İŞLEMLERİ: Sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınmak sureti ile satılmasıdır.

ADİ HİSSE SENETLERİ: Özel birtakım üstünlükleri ve hakları sağlamayan hisse senetleridir.

ALACAK DEVİR HIZI: Ticari alacakların kaç kez satışlara dönüştüğünü göstermektedir.

AĞIRLIKLI ORTALAMA FİYAT: Her hisse senedi için, her seans öncesinde bir önceki seans işlemleri dikkate alınarak ayrı bir ağırlıklı ortalama fiyat oluşturulur. Bu fiyat hesaplanırken değişik fiyattan ve miktarlardan gerçekleşen ve fiyatı tescil edilen normal emirler dikkate alınır. Bir fiyatın tescil edilebilmesi için işlemin lot olması ve gerçekleşmiş işlemin özel emir şeklinde olmaması gerekir.

ALTIN VE DİGER KIYMETLİ MADENLER FONU: Portföyününün en az %51`ini altın ve diğer kıymetli madenlerin oluşturduğu fonlardır.

ANONİM ŞİRKET: Bir ünvana sahip en az 5 ortakça ana sözlesmesinde yazili konularda faaliyette bulunmak üzere asgari 50,000 YTL (50 mia TL) sermaye ile kurulmuş olan ve esas sermayesi belli paylara bölünmüş olan sermaye şirketleridir.

ARACI KURUM: Sermaye piyasası araçlarını kendi ya da müşterileri adına alım satım işlemini yapan kurumdur.
Değişik piyasalarda oluşan fiyat farklılıklarından yararlanmak sebebiyle yapılan hisse senedi, değerli maden ve evrak işleri de arbitraj kapsamına girer.

AVRUPA PARA BİRİMİ: ECU Sepeti Topluluğa üye on ülkenin paralarının sabit tutarlarının toplamından oluşmaktadır. Bu tutarlar her üyenin ağırlık katsayısına göre belirlenmiştir. Katsayılar ülkenin GSMH`si, Topluluk içindeki ticaret hacmi ve kısa vadeli parasal destekleme sistemi içindeki paylarına göre belirlenmiştir.

AYI PIYASASI: Hisse senedi fiyatlarında düşüş beklentilerinin olduğu piyasalardir.

B

BASİT FAİZ: Belli ve değişmeyen bir sermaye üzerinden belli bir süre için hesaplanan faizdir.

BASİT ORTALAMA: Belirli bir dönem araligindaki kapanış fiyatlarınin toplanarak baz alinan gün sayisina bölünmesi sonucu olusturulan ortalamadir.

BAŞ VE OMUZ FORMASYONLARI: Hisse senetlerinin teknik analizinde kullanılan formasyonlardandır. Bu tip formasyonlar, fiyatların insan omuzu gibi düz bir seyir izlerken birden yükselip (başı oluşturup) tekrar omuz seviyesine dönmesi ile oluşur.

BAYRAK: Hisse senedi borsasında teknik analizde kullanılan grafik şekillerinden biridir. Fiyatlarda görülen uzun bir düşme yada yükselme sonrası fiyatların istikrarlı bir şekilde ve ayni oranlarda önce düşüp sonra yükseldiği grafik şeklini ifade eder.

BAZ FİYAT: Bir hisse senedinin bir seans süresince işlem görebilecegi en alt ve en üst fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teskil eden fiyattir. Bir hissenin bir önceki seansdaki Ağırlıklı Ortalama Fiyatinin en yakin fiyat adimina yuvarlanmasi ile hesaplanir.

BEDELLİ SERMAYE ARTTIRIMI: Anonim ortaklikların, artirdikları sermaye karşılığı çikardikları hisse senetlerini ortaklarına belirli bir bedelle nakit karşılığı dagitmalarına denir.

BEDELSİZ SERMAYE ARTIRIMI: Anonim ortaklikların, iç kaynaklarından yaptikları sermaye artırımı karşılığı çikardikları hisse senetlerini bir bedel almaksizin ortaklarına dagitarak gerçekleştirdikleri sermaye artirimlarıdir.

BETA KATSAYISI: Hisse senedinin hareketliliğini gösteren bir katsayıdır. Bir hissenin betası, hisse senedi fiyatındaki yüzdesel değişimin, piyasa endeksindeki yüzdesel değişime bölünmesiyle hesaplanır. çıkan sayınının 1'den büyük ise hissenin hareketliliğinin yüksek olduğu söylenebilir. Ayrıca bu katsayı hissenin borsadaki genel bir düşüş ya da yükseliş trendinde nasıl tepki vereceğini ortaya koyabilir.

BİLEŞİK FAİZ: Herhangi bir sermayeye verilen faize de faiz verilmesidir. Yani belirli bir dönem sonundaki faiz arti ilk sermaye toplamına tekrar faiz işlemi uygulanmasi işlemidir. bileşik faiz ticari bankaların mevduat ve kredi işlemlerine uyguladıkları bir yöntemdir.

BİRİKMİŞ TEMETTÜ: şirketler sermayedarlara her zaman kar payı dağıtmayabilirler. Bu dağıtılmayan karlar bilançoda borçlu bir kalem olarak gösterilerek şirketin birikmiş temettülerini oluştururlar.

BİRİNCİL PİYASA: Hisse senetlerini halka arz eden şirketler ile tasarruf sahiplerinin dogrudan dogruya karşılaştıkları piyasadir.

BLUE CHIPS: Borsalarda büyük firmalara ait ve yillar itibariyle istikrarlı bir seyir izleyen menkul kıymetlere verilen isimdir. Bunlar genelde tanınmış firmaların kagitlarından olusur. Yatırımcı gözüyle bunlara güven tamdir. Bundan dolayi da fiyatları nispeten yüksektir.

BLOK SATIŞ: Bir firmanın sermayesinin yüzde 10'undan daha fazla hisse satışını ifade eder.

BOLLINGER BANTLARI: John Bollinger tarafından geliştirilen bu gösterge 20 dönemlik hareketli ortalamanın iki standart sapma üstüne ve altına bantlar çizer.

BOĞA EĞİLİMİ: Borsada iyimser havayı ifade eder. Fiyatları yükseleceği beklentisiyle düşük fiyattan hisse alınıp yüksek fiyattan satma eğiliminin ağırlık kazandığı piyasadır.

BORSA KOTU: Borsada işlem görmesine izin verilen menkul kıymetlerin listesidir.

BORSA DIŞI PİYASA: Londra ve NewYork borsaları gibi, kabul edilen hisse senedi borsalarınin yetkileri dışında hisse senetleri alim ve satimin yapildigi piyasadir.Türkiye`de de borsa disi piyasa lot alti ve küsuratli işlemlerle sınırlıdir. Bu işlemler IMKB tarafindan 1990`dan itibaren denetim altina almistir.

BORSA EMİRLERİ: Müsteri emirleri, üye temsilcileri tarafindan seans içinde borsa bilgisayar sistemine aktarildiginda borsa emrine dönüsür.

BÖLGESEL PAZAR: Ülkenin çesitli bölgelerinde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli hisse senetlerinin güvenli bir ortamda işlem görmesini saglamak amaciyla kurulmustur. Ayni zamanda Ulusal pazar için geçerli kotasyon sartlarıni saglayamayan şirketler de burada işlem görür.

BROKER: Borsada başkası adına alım satıma ilişkin konuları görüşen, malın mülkiyeti kendışıne ait olmayan ve yaptığı hizmet karşılığı komisyon alan kişilerdir.

BRÜT KAR MARJI: İşletmenin satışlarınin brüt karlılığını göstermektedir.

C,Ç

CARİ ORAN: Firmanin kısa sürede borç ödeme gücünü gösteren orandır. Oranın büyümesi firmanin cari borç ödeme gücünün yükseldiği anlamına gelir.

CARİ FAİZ ORANI: Piyasada fon arz ve talebinin karsilanmasi sonucu olusan faiz oranıdır.

ÇARPANLAR YÖNTEMİ: çeşitli fiyat çarpanlara bakılarak yapılan şirket analizidir.

ÇAPRAZ KUR: Iki yabancı para biriminin bir başka ülkedeki degerlerini göstermek için kullanılan terimdir.

CCI GÖSTEGESİ: (Commodity Channel Index: Mal Kanal Indeksi)
"CCI" hissenin kapanış fiyatı ile verilen periyod için önceki ağırlıklı
ortalamaları mukayese eder.CCI normal sartlarda + , - 100 arasinda hareket eder. Bazen + 100`ün üzerine çikar ve bu duruma (over-bought) asiri alinmislik denir. Bazen de - 100`ün altina düser ve bu duruma (over-sad) asiri satılmışlık denir. Bu
durumda CCI - 100 çizgisinin üzerine çıktığında "al"komutu ve + 100 çizgisinin altina düstügünde "sat" komutu verir.

ÇIKARILMIŞ SERMAYE: Kayitli sermaye sistemine tabi ortaklikların satışi yapilmis hisse senetlerini temsil eden sermayeleridir.

D

DEFLASYON: Bir ekonomide toplam arzin, toplam talebi aşması durumudur.

DEFTER DEĞERİ: Bir isletmenin özsermaye toplaminin pay senedi sayisina bölünmesiyle belirlenir.

DESTEK SEVİYESİ: Fiyatların düserken yogun alimlar ile karşılaştigi ve daha asagiya düşmekte zorlandigi seviyedir.

DEVLET TAHVİLİ: Maliye Bakanligi tarafindan itibari kıymetleri esit ve ibareleri ayni olmak üzere çikartilan borç senetleridir.

DİRENÇ NOKTASI: Borsada, belli bir süreç içinde sürekli bir fiyat artisinin yogun satışlar sonucu durduruldugu fiyat seviyesini ifade eder.

DİKEY ANALİZ: Aynı dönem içinde bilanço kalemlerin toplam aktifler içindeki payları ve gelir tablosu kalemleri için net satışlar içindeki payına bakar.

DÜZELTME: Mevcut fiyat trendinin aksi yönünde oluşan hareketlerdir. Fiyatlar mevcut trendin yönünde tekrar ilerlemeye başlamadan önce genelde belirli bir yüzdeyle bir düzeltme yaparlar.

DÖVİZ: Ulusal para dışındaki tüm yabancı paralar ve bu para cinsinden deger tasiyan menkul degerlere verilen isimdir.

DÖVİZ KURU: Bir ülkenin ulusal parasinin yabancı ülkelerin parasi cinsinden degeridir.

DÖVİZ TEVDİAT HESABI: Yurtiçi ve yurtdışında yerlesik kisilerin, ticari bankalarda açmis oldukları yabancı para cinsinden mevduata verilen isimdir.

DÜNYA BANKASI: Dünya Bankasi yada Uluslararasi Imar ve Kalkinma Bankasi`nin temel amaci, üye ülkelerin gelismesine yardimci olacak mali kaynakları saglamaktir.

DÜŞEN ÜÇGEN FORMASYONU: Fiyatların düserken ayni seviyede destek olusturmasina karsilik çikarken daha düsük seviyede tepe yapmasiyla olusan şekildir. Fiyatların belirgin bir deger kaybetmeden önce olusturdugu formasyondur. Formasyonun düşüş hedefi, formasyonun destek seviyesi ile en
yüksek direnç seviyesi arasindaki farkin destek seviyesinden
çikarilmasiyla bulunur.

DÜŞEN TAKOZ FORMASYONU:

Büyük çikislardan önce olusur. Yukari dogru açisi olan bir üçgen görünümündedir. Takozun uçlarına dogru düşüşün siddetinde azalma olur. Hacim azalmasi çok belirgin hale gelir. Takozun düşen direnç çizgisi kirildiginda, çikis takozun boyunun üçte ikisi kadar olur.

E

EFEKTİF: Merkez Bankasi`nca alim ve satimi yapilan ve Türk lirasi olarak kurları belirlenen yabancı ülkelere ait kagit paradir.

ELLIOTT DALGA ANALİZİ: Çıkan dalgaları ve düşen dalgaları kendi içinde gruplara ayirarak inceleyen analiz sistemidir.

EMİRLERDE GEÇERLİLİK SÜRESİ: Borsa emirlerinin geçerlilik süresi bir tam gün (2 seans) olarak belirlenmiştir.

EMİSYON: Merkez Bankalarınca piyasaya banknot sunulmasidir.

ENDEKS: Borsa'da işlem gören hisse senetlerinin fiyat ve getirilerinin bütünsel ve sektörel bazda performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulmuştur Borsa endeksleri hisselerdeki fiyat hareketlerinden yola çıkılarak borsanın genel trendlerinin belirlenmesinde kullanılır. Belirli şartlara göre ve sektörel temsil kabiliyeti göz önünde bulundurularak seçilen hisseler endekslerin hesaplanmasında kullanılır.

ENDEKS FON: Borsa endekslerindeki oranlara göre endeks kapsamindaki hisse senetlerinden olusan portföyü isleten fonlardir.

ENFLASYON: Toplam talebin toplam arzı aşmasıdır.

ENFLASYON RİSKİ: Yatırımcı tarafindan arzulanmayan bir reel getiri oraninin gerçekleşme olasiligini ifade eder.

EVALÜASYON: Bankaların kayitlarında sabit kur üzerinden geçirilen dövizlerin her ay sonunda geçerli cari kura göre düzenlenmesine denir.

F

FACTORING: Alacak hakkının bir başka kurulusa devri sonucunda likit fon saglayan bir mali işlemdir. Ülkemizde de hizla yayginlasan bir finansman yöntemidir.

FAİZ: Ödünç alinan belirli bir fonun kullanma bedelidir.

FAİZ ORANI RİSKİ: Yatirim yapilan kiymetin fiyatinin piyasadaki faiz oranlarından olumsuz olarak etkilenmesi durumunda olusan risktir.

FLAMA FORMASYONU: Bayrak formasyonuna benzer. Yapilan hizli primlerden sonraki dinleme sirasinda fiyatların çok düsük bir açiyla asagiya veya yukariya dogru hareket etmesidir. Formasyon hedefi, yapilan ilk belirgin boyutunun düzeltme sirasinda yapilan dip seviyeye eklenmesiyle bulunur.

FIBONACCI: Sayı serilerine dayanan bir analiz tekniğidir. Fibonacci sayıları serisi (1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 144...), üçüncü sayıyı bulmak için ilk iki sayı toplanarak oluşturulur. Bu seride bir sayının kendinden sonra gelen sayıya oranı % 62'dir ki bu da yaygın bir Fibonacci düzeltme sayısıdır. % 62'nin tersi olan % 38'dir ki bu da yaygın bir Fibonacci düzeltme sayısıdır. Fibonacci zaman hedeflerine, belli başlı tepe veya diplerden itibaren Fibonacci günleri, haftaları veya yılları sayılarak erişilir.

FİYAT ADIMI: Her hisse senedi fiyati için bir defada
gerçekleştirilebilecek en küçük fiyat değişimidir. Bu adimlar baz fiyat araligina göre belirlenir.
Yeni Baz Fiyat Aralığı - YTL Fiyat Adımı-YTL
0.01-2.50
0.01
2.52-5.00
0.02
5.05-10.00 0.05
10.10-25.00 0.10
25.25-50.00 0.25
50.50-100.00 0.50
101.00-250.00 1.00
252.50-500.00 2.50
505.00 ve üzeri 5.00

FİNANSAL KİRALAMA: Makine ve teçhizatin mülkiyet hakkının yasal olarak kiraya verende kalmasina ragmen, ekonomik açidan kiralanan varlik üzerindeki kontrolü kiraciya devreden ve kiraciyi varligin fiili sahibi haline getiren uzun süreli bir leasing türüdür.

FİNANSAL RİSK: Yatirim yapilan kiymeti ihraç eden şirketin mali yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda olusan risktir.

FİYAT GÖSTERGESİ: Sadece fiyat değişimini baz alan inceleme sonucu ortaya al veya sat komutları çikaran göstergedir.

FİYAT MARJI: Bir hisse senedinin seans içinde önerilebilecek en düsük ve en yüksek fiyat araligini olusturur. Fiyat marji her hisse için baz fiyatin %10 alti ve üstü şeklinde otomatik olarak hesaplanir. Rüçhan hakki kupon pazarinda ise fiyat marji %25`dir.

FİYAT ÖNCELİĞİ: Hisse senetleri piyasasinda, daha düsük fiyatli satim emirlerinin, daha yüksek fiyatli satim emirlerinden; daha yüksek fiyatli alim emirlerinin, daha düsük fiyatli alim emirlerinden önce karsilanmasini ifade eder.

FİYAT ADIMI: Her hisse senedi fiyati için bir defada gerçekleştirilebilecek en küçük fiyat değişimidir. Bu adimlar baz fiyat araligina göre belirlenir.

Baz Fiyat Aralığı Fiyat Adımı
10 - 2,500 10 TL. ve katları
2,525 - 5,000 25 TL. ve katları
5,050 - 10,000 50 TL. ve katları
10,100 - 25,000 100 TL. ve katları
25,250 - 50,000 250 TL. ve katları
50,500 - 100,000 500 TL. ve katları
101,000 - 250,000 1,000 TL. ve katları
252,500 - 500,000 2,500 TL. ve katları
505,000 ve üzeri 5,000 TL. ve katları

FİYAT-KAZANÇ ORANI: Hisse senedi fiyatinin hisse basina kar rakamina oranıdır.

FORMASYON: Fiyat grafiginin belirli bir dönem içinde çizdigi şeklin bilinen bir geometrik şekile benzemesiyle olusur.

G

GARANTİ MEKTUBU: Bankaların belirli bir isin yapilmasi , bir malin teslimi veya bir borcun ödenmesini taahüt ederek, taahütlerine sadik kalacaklarıni ve borçlarıni belirten vadede ödeyeceklerini gösteren belgedir.

GELİR TABLOSU: şirketlerin mali tablolarından birisidir. Gelir tablosu şirketin dönem içindeki satışları, satışların maliyetlerini, faaliyet giderleri, faaliyet dışı gelir-gider, vergi karşılıkları ve kar/zararı gösterir.

GERİ DÖNÜŞ FORMASYONLARI: Fiyat grafiklerinde trendin geri dönmekte olduğunu gösteren fiyat formasyonlarıdır. En iyi tanımlı geri dönüş formasyonları kafa, omuz, çift ve üç tepe ve diplerdir.

GÖZALTI PAZARI: Hisse senetleri Borsa'da işlem gören şirketlerin hisse senetleri işlemleri ile ilgili olarak olagandisi durumlarda yada hisse senetleri Borsa'da işlem gören şirketler tarafindan kamuya aktarilacak bilgilerin zamaninda, dogru olarak aktarilmadigi durumlarda, ilgili şirketlerin sürekli denetim, gözetim ve sürekli kontrol altinda tutulabilmesi için açilmistir.

GÜÇ GÖSTERGESİ: Belirli bir dönemdeki fiyat değişiminin başka bir döneme göre fiyat değişimini karşılaştirarak ortaya çikan farki analiz eden göstergedir.

H

HALKA AÇILMA: Bir anonim ortaklığın ya da şirketin hisselerini halka arz etmesidir

HALKA ARZ: Sermaye piyasasi araçlarınin satin alinmasi için her türlü yoldan halka çağrıda bulunulmasini, halkin bir anonim ortakliga katilmaya ve kurucu olmaya davet edilmesini, hisse sentlerinin borsa da işlem görmesini ifade eder.

HAREKETLİ ORTALAMA: Belirli bir dönem araligindaki kapanış fiyatlarınin en son baz alinan fiyatin agirligi daha yüksek, ilk baz alinan fiyatinin agirligi ise daha düsük olacak şekilde hesaplanmasiyla olusturulan ortalamadir. Hareketli ortalama, Basit ortalamaya göre daha hizli hareket eder.

HAZİNE: Devletin tasarruflarıni ve mali işlemlerini idare eden kurumdur.

HAZİNE BONOSU: Hazine tarafindan vadesi 1 yildan kısa süreli olarak çikarilan ve iskontolu olarak işlem gören borçlanma senetleridir.

HİSSE SENEDİ: Anonim ortaklilar tarafindan çikarilan ve anonim ortakligin sermayesine belirli bir katilma payini temsil eden kıymetli evraktir.

HİSSE BAŞINA GETİRİ: Bir hissedarın sahip olduğu hisse dolayısıyla dönem sonunda elde ettiği getiridir.

HİSSE SENEDİ İHRAÇ FİYATI: şirket tarafindan çıkarılışı aşamasında satışa sunuldugu fiyattır.

HİSSE SENEDİ İLE DEĞİŞTİRİLEBİLİR TAHVİL: Önceden belirlenen bir zamanda tahvilin hisse senedi ile değiştirilmesini öngören tahvil türüdür.Böyle bir tahvil ihracinin temelinde yeni kurulan bir anonim şirketin kolay borçlanabilmesini saglamak yatar.

HİSSEDAR: Bir anonim şirketin hisse senedine sahip olan şahıstır.

HİSSE SENEDİ PİYASA FİYATI: Bir pay senedinin sermaye piyasasinda alinip satildigi fiyat, o pay senedinin piyasa fiyatidir.

HİSSE SENEDİ BORSA FİYATI: Hisse senedinin borsadaki arz ve talep kosullarına göre olusan fiyatidir.

HİSSE SENEDİ FONU: Portföyünün en az %51`ini devamli olarak hisse senetlerine yatirilmis fonlardir.

HİSSE SENEDİ ENDEKSİ: Hisse senedi piyasasinin genel bir göstergesi olan endeks, kapsamindaki hisse senetlerinin fiyatları ve halka açiklik oranları baz alinarak hesaplanir. Piyasa performansi hakkinda genel bir bilgi verir.
I,İ

IMF: (Uluslararasi Para Fonu ) Uluslararasi para sistemi ile ilgili dogan gelisme ve sorunlar konusunda üyeler arasinda dayanisma saglar, çok yanli bir uluslararasi ödeme sistemini gelistirir, üye ülkelerin kısa dönemli kredi gereksinimlerini saglar, üye ülkelerin dis ödemeler bilançosunda ortaya çikan dengesizliklerin giderilmesine yardimci olur.

İÇERDEN ÖĞRENENLERİN TİCARETİ: Sermaye piyasasi araçlarınin degerini etkileyebilecek, henüz kamuya açiklanmamis bilgileri kendışıne veya üçüncü kisilere menfaat saglamak amaciylakullanarak sermaye piyasasinda işlem yapanlar arasinda firsat esitligini bozacak şekilde haksiz yarar saglamak veya bir zarari bertaraf etmektir.

İKİLİ TEPE FORMASYONU: Hissenin belirili bir zaman araliginda ayni tepeyi ikinci kez olusturduktan sonra fiyatin iki tepe arasinda olusan çukur seviyeye kadar düşmesi halidir. Fiyatların büyük düşüşler öncesinde olusturdugu formasyondur. Formasyon hedefi, tepedeki fiyattan iki tepe arasinda olusan dipteki fiyatin çikarilmasi ve bu farkin tekrar dip fiyattan çikarilmasiyla bulunur.

İKİLİ DİP FORMASYONU: Hissenin belirli bir zaman araliginda ayni dip seviyeyi ikinci kez olusturduktan sonra iki dip seviye arasinda olusan tepe seviyenin asilmasi durumudur. Fiyatların büyük çikislar öncesinde olusturdugu formasyondur. Formasyon hedefi, iki dip arasinda yapilan tepe fiyattan dip seviyedeki fiyatin çikartilmasiyla ve bu farkin tepe fiyata eklenmesiyle olusan degerdir.

İKİNCİL PİYASA: Menkul kıymetleri ihraçdan alanlar bunları tekrar paraya çevirmek istediklerinde işlemlerin gerçekleştirildigi piyasalardir.

IMKB TAKAS ve SAKLAMA BANKASI A.Ş: Sermaye piyasasinda faaliyet gösteren banka ve araci kurumlara saklama ve takas hizmeti veren kurulustur.

INDIKATOR: Son fiyatin ve hacmin önceki fiyatlar ve hacimler ile mukayesesini yaparak oluşturulan kılavuz grafik ve /veya göstergedir.

İŞLEM SAATLERİ:
· Gözalti Pazari: 9.15-9.30· Ulusal Pazar, Bölgesel Pazar, Yeni şirketler Pazari:
· 09.30-12.00 (1.seans)
· 14.00-16.30 (2.seans)

İŞLEM HACMİ: Her hisse senedi için gerçekleşen işlemlerdeki hisse senedi sayisi ile işlem fiyatinin çarpilmasiyla elde edilen degerlerin toplamidir. Tüm hisse senetlerinin işlem hacimleri toplami, piyasanin toplam hacmini olusturur.

İŞLEM MİKTARI: Bir seansda yada belli bir dönemde alinip satilan menkul kiymet adedidir.

İTFA: Bir borcun ödenerek kapanmasidir.

K

KAÇIS SEVİYESİ: Önemli bir destek seviyesinin bir kaç kez test edilerek belirginlesmesinden sonra, bu seviyenin altina düşülmesi durumunda fiyatların bir alt seviyedeki destek seviyesine kadar düşebileceği kabul edilen seviyedir.

KAFA OMUZ FORMASYONU: Hissenin oluşturduğu üç tepenin ortada kalanının (kafa) yanında kalan diğer iki tepeden (omuzlar) daha uzun olduğu geri dönüş formasyonudur. Ortalarındaki diplerin alt seviyelerinden çizilen trend çizgisi kırıldığında formasyon tamamlanmış olur.

KAMBİYO: Madeni ve Kagit para şeklindeki tüm yabancı ülke paraları ve bu paralarla ödeme yapabilen her tür hesap, belge, bono,poliçe, çek vb. parasal araçların tümüne kambiyo denir.

KANAL ÇİZGİSİ: Temel trend çizgisine paralel çizilen düz çizgilerdir. Fiyatlar yükselen kanal çizgilerinde direnç, alçalan kanal çizgilerinde de destek bulurlar.

KAR DAĞITIM ORANI: ışletmenin net dönem karından ne kadarının adi hisselere temettü olarak dağıtıldığını gösterir. (Toplam Temettü / Net Dönem Karı)

KAR MARJLARI: Brüt, faaliyet, ve net kar rakamlara bakılır -- ne kadar yüksekse o kadar iyi. Ayrıca, nakit çıkış gerektirmeyen kalemlere faaliyet karı ilave ederek Vergi, Finansman gideri, Amortisaman öncesi Kar (VFAÖK) marja da bakarak gerçekte şirket operasyonlarından ne kadar kar ettiğini gösterir

KANUNİ YEDEK AKÇE: Bankalar tarafindan bir emniyet fonu olarak ve olasi zararlarıni karsilamak amaciyla kardan ayrilan paya denir.

KARMA FON: Hisse senetleri, borçlanma senetleri, altın ve diğer kıymetli madenlerin en az ikisinden olusan ve her birinin degeri fon portföy degerinin %20`sinden az olmayan fonlardir.

KAPANIŞ FİYATI: Bir seansda borsa kaydına alınan en son işlemin fiyatıdir.

KAPİTALİZASYON: Herhangi bir isletmenin birikmis yedek akçe ve karinin sermaye artırımında kullanilmasina denir.

KAR: Toplam hasilattan toplam maliyetin düşmesi ile elde edilen degerdir.

KARA PARA: Yasal islerden eldeeilmemis veya vergisi ödenmemis paraya denir.

KISA DÖNEMLİ GÖSTERGE: Fiyat değişimlerinde kısa bir zaman dilimini baz alarak hizli komutlar olusturan göstergedir.

KIYMETLİ EVRAK: Kambiyo senetleridir. kıymetli evrak olarak çek, bono, tahvil hisse senedi ve poliçe yi sayabiliriz.

KONSOLİDASYON: Uluslararasi borç işlemlerinde bankaların ya da direkt olarak borçlu olan ülkenin, vadesi gelen bir borcun daha uzun süreli bir vadeye uzatilmasi işlemidir.

KONVERTİBİLİTE: Bir ülkenin yerel parasinin serbest döviz piyasasinda diğer yabancı paralara ve altina dönüsebilme özelligidir.

KOPUŞ SEVİYESİ: Önemli bir direnç seviyesinin bir kaç kez test edilerek belirginlesmesinden sonra, bu seviyenin asilmasi halinde fiyatların bir üst seviyedeki direnç seviyesine kadar çikabilecegi kabul edilen seviyedir.

KOT DIŞI (KOTE EDİLMEMİŞ) PAZAR: Borsaya kote edilmemiş menkul değerlerin alım ve satımına konu olan pazardır.

KOTASYON: Menkul kıymetlerin listeye alınması işlemidir.

KREDİ: Mali kurumlarca kisi ve kuruluslara verilen borç paraya denir.

KREDİLİ MENKUL KIYMET İŞLEMLERİ: Bir araci kurulus nezdinde müsteri adina kredi hesabi açilmasi kosuluyla müsteri ve araci kurulus arasinda yapilacak sözlesme hükümleri çerçevesinde menkul kiymet alinmasidir.

KUPON: Tahvil ve hisse senetlerine ekli parça veya parçalardir.

KURTAJ: Borsa üyelerinin araci olarak yaptikları her borsa işlemi için müsterilerinden aldikları komisyondur.

KÜSÜRAT EMİR: 1 lotun içerdigi hisse senedi sayisindan daha az miktarlar için verilmis emirlerdir. (lot alti emirler) Küsürat emirler fiyatsiz girilir. Küsürat emirler ilgili hisse senedinin lot piyasasinda işlem gördügü en son fiyattan gerçekleşir.

L

LİMİTLİ EMİR: Emri veren alicinin, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettigi en yüksek fiyati, saticinin ise satmaya razi olduğu en düsük fiyati belli ettigi emir tipidir.

LİKİDİTE: Para piyasasinda işlem gören para ve para niteliginde değişim ve deger ölçüsü araçları için kullanilmaktadir.

LİKİDİTE ORANI: kısa vadede nakde dönüsebilecek dönen varlikların, kısa vadeli borçları karsilama gücünü gösterir.

LİKİDİTE RİSKİ: Sahip olunan kiymetin istenildiginde paraya
çevrilememesini, kiymetin cari piyasa degerinin altinda elden çikrilmasini ifade eder.

LİKİT FON: Vadesine 90 günden az kalmis sermaye piyasasi arçlarından olusan fonlardir.

M

MACD GÖSTERGESİ: (The Moving Average Convergence / Divergence: hareketli ortalamaların Uyumlulugu ve Uyumsuzlugu)
MACD`de 26 günlük hareketli ortalamadan 12 günlük hareketli ortalama çikarilir. Daha sonra çikan farkin 9 günlük hareketli ortalamasi alinir.MACD "al" komutunu kesisme yukari dogru olduğunda "sat" komutunun ise kesisme asagiya dogru olduğunda verir.

MALİ ENDEKS: Mali sektörde yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alinarak haesaplanan hisse senetleri piyasasi endeksidir.

MANÜPLASYON: Piyasada canlilik yaratmak amaciyla suni olarak alim/satim yapmaktir.

MARKET-MAKER: Piyasa düzenleyicisi demektir. Hisse senetlerinde alım ya da satım yapılarak aşırı fiyat hareketlerinin önlenmesidir

MENKUL KIYMET: Ortaklik veya alacaklilik saglayan belli bir meblagi temsil eden, yatirim araci olarak kulanilan dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde çikarilan, ibareleri ayni olan ve sartları kurulca belirlenen kıymetli evraktir.

MENKUL KIYMET İHRACI: Sermaye piyasasi arçlarınin ihraççilar tarfindan çikarilip halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satışidir.

MENKUL KIYMET İRADI: Menkul ve gayri menkullerden elde edilen faiz, kira, rant gibi hasilati ifade etmektedir.

MERKEZ BANKASI: Banknot ihraç eden, hükümetin para ve kredi politikasini yürütmede yardimci olan, veznedarlik görevini üstlenmis, devletin iktisadi ve mali danismanligini yapan bir kurumdur.

MEVDUAT: Belirli dönem için geri ödemek kosuluyla belirli bir bedel karşılığında mevduat sahibi kisilerce bankalara tevdi edilen paradir.

MÜŞTERİ BAZINDA SAKLAMA: 1995 yilindan itibaren borsa yatırımcılarınin borsa üyeleri nezdindeki saklama hesaplarınin Takasbank nezdinde eslenerek müsterinin kod ve sifresini kullanarak Takasbank nezdindeki bakiyesini takip edebilmesini saglayan hizmettir.

MOMENTUM : Momentum bugünkü fiyatin baz alinan önceki fiyata bölünmesi sonucu ve sonucun 100 etrafinda salinmasiyla olusur. Momentum baz alinan kendi ağırlıklı ortalamasinin üzerine çıktığında"al" komutu, düstügünde ise "sat"" komutu verir.

MÜŞTERİ EMRİ: Borsa üyelerine müsterileri tarfindan verilen alim satim emirleridir.

N

NAMA YAZILI SENET: Hisse senedinin üzerinde sahip olanın ad ve soyadının yazılı olduğu senetlerdir.Bu hisselerin satılması durumunda şirketlerin pay kütüğü defterine kaydı gerekmektedir ve hisse üzerine yeni sahip olanın adı ve soyadı yazılır.

NOMİNAL DEĞER: Hisse senedinin veya tahvilin sahip olduğu en küçük küpürün üzerinde yazili olan degerdir.

NORMAL EMİR: Küsüratsiz tam olarak 1 lot ve katlarından olusan emirdir.(1 lot = 1.000 adet )

O,Ö

ÖDENMİŞ SERMAYE: Esas sermaye sistemine tabi ortakliklarda, ortaklarca taahhüt edilen sermayenin nakdenödenmis kismidir.

OPSİYON SÖZLEŞMESİ: Alan tarafa üzerine opsiyon yazilan mal veya kiymetin gelecekte belirli bir tarihte belirlenen miktarda alma veya satma hakkini saglayan sözlesmedir.

ORDİNO: Borsa yatırımcılarının işlem yaptıkları aracı kurumlarında verdikleri alım-satım emirleridir.

OSİLATÖR: Piyasanın aşırı alım ya da aşırı satış bölgesinde olup olmadığını belirleyen göstergelerdir. Fiyat grafiğinin altına çizilir. Osilatör yukarı uca eriştiğinde aşırı alım bölgesinde, aşağı uca eriştiğinde aşırı satım bölgesindedir.

ÖZEL EMİR: Yönetim kurulu tarafindan menkul kiymet bazinda belirlenen hisse sayisini asan ve başka bir özel emir ile eslendiginde eksper onayi ile gerçekleştirilen emirdir.

P

PARA PİYASASI: kısa vadeli fon arz ve talebinin karsilandigi piyasadir. Para Piyasasi Araçları; para, mevduat, kredi ve sosyal güvenlik fonlarıdir.

PAY BAŞINA TEMETTÜ: Bir dönemde ortaklara dagitilmasina karar verilen toplam kar payinin o döneme ait hisse senedi sayisina bölünmesi ile bulunur.

PAY BAŞINA KAR: ışletmenin hisse başına düşen net dönem karını göstermektedir. Dönem Sonu Net Kar / ödenmiş Sermaye/1000

PİYASA FİYATI: Bir menkul kiymetin piyasadaki arz ve talebe göre olusan fiyatidir.

PİYASA KAPİTALİZASYONU: Borsada işlem gören hisse senetlerinin çıkarılmış nominal sermayelerinin kapanış fiyatları itibarıyle piyasa değerleri toplamıdır.

PİYASA RİSKİ: Yatırımcıların beklentilerindeki değişmelerden dolayi menkul kıymetlerin fiyatlarında değişmelerin ortaya çikmasi ile zara olusmasidir.

PLASMAN: Yapilmis olan bir yatirimin el değiştirmesidir. Ekonomi için ek bir yatirim degil sadece yatırımcınin değişmesidir.

R

RESMİ MÜZAYEDE PAZARI: Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi dairelerin borsada yapılmasını gerekli gördükleri hisse senedi işlemlerinin gerçekleştirildiği pazardır.

RSI GÖSTERGESİ: (Relative Strength Index : Relatif Güç ındeksi). RSI osilatörünün ana değeri, aşırı alım ve aşırı satım bölgelerinin belirlenebilmesi için üst ve alt sınırları sağlar. RSI osilatörünün değeri 0 ile 100 arasında dalgalanır. 70'in üzeri aşırı alım, 30'un altı ise aşırı satış bölgesidir.

RÜÇHAN HAKKI: Bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların ellerindeki hisseleri oranında öncelikle katılma hakkıdır.

S,Ş

SEANS: Bir menkul kıymet pazarında işlemlerin gerçekleştirilebileceği zaman aralığı.

SERMAYE ARTIRIMI: Bir şirketin esas sermayesine karşılık olan hisse senetlerinin bedelleri ödendikten sonra genel kurul kararı ile yeni hisse senedi çıkarılarak şirket sermayesinin artırılmasıdır.

SERMAYE PİYASASI KURULU: Sermaye Piyasası Kanunu ile kurulmuş, piyasanın işlerliği için gerekli düzenlemeler yapan ve sermaye piyasasında faaliyet gösteren kuruluşları denetleyen tüzel kişiliğe sahip bir kurumdur.

SERMAYE PİYASASI KURUMLARI: Aracı kuruluşlar, yatırım ortaklıkları, yatırım fonları ve sermaye piyasasında faaliyet göstermesine izin verilen diğer kurumlardır.

SINAİ ENDEKSİ: Sadece sanayi sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.

SWAP: Faiz oranları ile döviz kurlarındaki değişmeler sonucunda ortaya çıkan riski en aza indirmek amacıyla geliştirilmiş işlemdir.

SÜRÜ PSİKOLOJİSİ: Büyük fiyat dalgalanmalarında küçük yatırımcıların bilinçsiz şekilde yüksek fiyattan alım yapmaları ya da panikle düşük fiyattan satış yapmalarıdır.

T

TABAN FİYAT: Hisse senetlerinin bir seans içerisinde görebileceği en düşük değerdir.

TAKOZ FORMASYONU: Devam eden harekette yorgunluk oluştuğunu belirtir. Yükselen takoz ve düşen takoz olmak üzere ikiye ayrılır.

TOPTAN SATIŞLAR PAZARI: önceden alıcıları belirli olan ya da olmayan, belirli bir miktarın üzerindeki hisse senedi işlemlerinin organize bir piyasada gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur.

TREND: Bellirli bir zaman dilimi aralığında belli bir seyiri oluşturan değerlerde ortaya çıkan sürekli artma ya da azalmaları ifade eder.

U,Ü

ULUSAL PAZAR: Burada işlem gören bütün şirketler, İMKB tarafından önceden belirlenmiş kotasyon şartlarını tümüyle karşılayan şirketlerdir. Ulusal pazardan seçilmiş 100 şirkete ait hisse senetleri ıMKB-100 Endeksini oluşturmaktadır.

UNDERWRITING : (Aracılık yüklenimi). Yeni çıkarılan menkul kıymetlerin satış işleminin bir banka ya da aracı kuruluşlar tarafından üstlenilmesidir.

ÜÇGEN: Teknik analizde hisse senedi fiyatının eriştiği en yüksek fiyat ile en düşük fiyat arasındaki farkın önce genişleyip sonra daraldığı grafiktir.

Y

YATAY ANALİZİ: Dönemler arası bilanço ve gelir tablosu kalemlerin değişimlerini gösterir.

YENİ ŞİRKETLER PAZARI: Yeni kurulmuş olmakla beraber, büyüme potansiyeli taşıyan şirketlerin hisse senetlerinin borsada işlem görmesi amacıyla kurulmuştur.

YÜKSELEN TAKOZ: Büyük düşüşlerden önce oluşur. Yukarı doğru açısı olan bir üçgen görünümündedir. Takozun uçlarına doğru çıkış güç kaybeder. Hacim artışı olmaz,hacim daralır. Hacim yükselen fiyatı onaylamaz. Takozun yükselen destek çizgisi kırıldığında, düşüş takozun boyunun üçte iksi kadar olur.

YÜKSELEN ÜÇGEN FORMASYONU: Fiyatların çıkarken aynı seviyede direnç oluşturmasına karşılık düşerken daha üst seviyede dip yapmasıyla oluşan şekildir. Fiyatların belirgin bir prim yapmadan önce oluşturduğu formasyondur. Formasyon hedefi ise formasyonun direnç seviyesi ile en düşük fiyatlı günü arasındaki farkın direnç seviyesine eklenmesiyle bulunur.

Z

ZAMAN ÖNCELİĞİ: Hisse senetleri piyasasında, fiyat eşitliği halinde sisteme zaman açısından daha önce kaydedilmiş emirlerin öncelikli karşılanmasıdır.

Kaynak: SPK

Bugünkü Hisse Önerilerimiz( ETİ YATIRIM)

2011-08-17T02:32:00.000-07:00

Merkel – Sarkozy görüşmesinden kısa vadede piyasaları tatmin edecek kararların çıkmamasını göz önünde bulundurarak IMKB-100 endeksinin seans açılışına 53.950 (-145 puan) civarından başlayacağını tahmin ediyoruz.

Dün sabah Almanya`da yayınlanan büyüme verisinin tahminlerin oldukça altına gelerek hayal kırıklığı yaratması ve önceki datanın da aşağı yönde revize edilmesi global borsa endeksleri üzerinde gün boyunca satış baskısı kurdu. Ayrıca, gün içinde ABD`de yayınlanan konut başlangıçları, sanayi üretimi ve KKO gibi verilerin tahminlerden bir miktar iyi çıkmasının yanı sıra Fitch`in ABD`nin kredi notunu teyit etmesi bu satış baskısını %3`lerden %0.5`lere kadar düşürse de, ABD ve Avrupa borsalarının ekside kapanmasını engelleyemedi.

Hatırlanacağı üzere, dünün en önemli gelişmesi Almanya Başbakanı Merkel ile Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy`nin yaptıkları toplantı oldu. Piyasa katılımcıları toplantıdan olumlu bir şey çıkacağını düşünmese de bir umutla toplantı sonrası alınan kararları beklediler.

Bu doğrultuda, tahminlere paralel şekilde ortak tahvil çıkarılması ve EFSF`nin kaynaklarının arttırılması hakkında karar alınmazken, bunun yerine Eylül ayından itibaren finansal işlemlere vergisi getirilmesi, Euro`yu korumak üzere Euro Bölgesi Ekonomik Konseyi`nin kurulması, üye ülkelerin finansman dengesini taahhüt etmesi ve bunu 2012 yılı yaz dönemine kadar anayasalarına yazmaları kararları alındı.

Bu kararlar, denk bütçe ve daha iyi ekonomi yönetimi çerçevesinde uzun vadeli toparlanmayı sağlamada piyasa oyuncularının beklentilerini karşılamadığını söyleyebiliriz. Bu nedenle, piyasa katılımcılarının kararlardan kısa vade için hoşnut kalmadığını görmekteyiz.

IMKB`nin 48.600 seviyesinden verdiği tepkide ve/veya 60.000`lerden başladığı düşüşte yabancı payının ağırlıklı olarak ters yönde hareket ettiğini gördük ve bu durum halen bu seyrini koruyor.

Yükselişlerde düşmeye devam eden yabancı payının %61.7`ye gerilemiş olmasına da bağlı olarak hafta başından bu yana söylediğimiz “ufak çapta hisse azaltmakta fayda var” görüşümüzü koruyoruz.

Destekler: 53.200 - 51.800 – 50.500 - 48.000

Dirençler: 54.000 – 54.400 – 55.500

Bugünkü Hisse Önerilerimiz TKFEN, TUPRS

SPK şikeli kazancın peşine düşecek

2011-08-17T02:29:00.000-07:00

Borsadaki 3 günde yüzde 48’lik ‘şike çalımı’na SPK’dan markaj
Futbol Federasyonu’nun şike soruşturmasına yönelik kararı öncesinde, borsada spor hisseleri yüzde 48 yükseldi. SPK, içeriden bilgi edinme iddialarını araştırarak, şikeli tatlı kazancın peşine düşecek.

Temmuz başında futbolda şike iddiasıyla başlayan soruşturma futbol kulüplerinin borsadaki şirket hisselerinde büyük dalgalanmaya neden olurken, Futbol Federasyonu’nun pazartesi günkü kararı borsada ‘içeriden bilgi edinme’ iddialarını beraberinde getirdi.

SPOR HİSSELERİNDEKİ SON DURUMU GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN

Şike soruşturması sırasında bazı kulüplerin küme düşürülebileceği beklentileriyle borsada yarı yarıya değer kaybeden spor hisseleri, Futbol Federasyonu’nun pazartesi günkü ‘küme düşme yok’ kararından birkaç gün önce sert yükselişe geçti. Federasyon’un pazartesi akşamı kararını açıklamasından önce borsada perşembe günü başlayan ve üç günde yüzde 48’e ulaşan artışlar, SPK ve İMKB’de şüpheli bulundu. Şike operasyonlarının, borsada vurgun amacıyla kullanılıp kullanılmadığını araştıran SPK ve İMKB uzmanları, son üç gündeki işlemlerde insider trading olup olmadığını mercek altına aldı.

Yani kurumlar, Federasyon’un aldığı kararın borsada önceden öğrenilip öğrenilmediğini araştırıyor. Yetkililerin verdiği bilgiye göre, Federasyon’un karar için yargıyı bekleyeceklerini açıklamasından önceki perşembe ve cuma günü ile açıklamanın yapıldığı pazartesi günü yapılan işlemlere bakılıyor. Bazı bilgi ve belgelere ulaşılması halinde, açıklamadan önce yapılan işlemlerle ilgili özel inceleme veya soruşturma açılacak. Konuyla ilgili savcılıktan veya emniyetten yardım talebinde de bulunulacak. Kanarya hisseleri uçtu

SPK ve İMKB uzmanları tarafından mercek altına alınan futbol hisselerinde kan kaybı Temmuz başında şike soruşturmasıyla başladı. Hisseler geçen hafta perşembe gününe kadar yarı yarıya erirken, geçen hafta perşembe gününden itibaren yükselişe geçti. Şike soruşturmasında ön plana çıkan Fenerbahçe hisseleri perşembe, cuma ve pazartesi günkü üç günlük işlemlerde yüzde 48 değer kazandı. Hisselerde dün gün içerisinde dört günlük kazanç ise bir ara yüzde 60’ı aştı. Ancak, üç günlük tatlı kazanç sonrası gelen kâr satışları futbol hisselerinde dün değer kayıplarına neden oldu.

Aynı dönemde Galatasaray hisselerindeki artış yüzde 31.51, Trabzonspor hisselerindeki artış yüzde 30.21, Beşiktaş hisselerindeki artış da yüzde 26.44 olarak gerçekleşti. 1 Temmuz’dan 10 Ağustos’a kadar olan sürede Fenerbahçe hisseleri yüzde 49, Galatasaray yüzde 42, Beşiktaş yüzde 32 düştü. Şike soruşturmasının başladığı tarihte şampiyonluğun verileceği beklentisiyle hızla yükselen Trabzonspor hisseleri tekrar düşüşe geçti. Trabzon hisseleri 7 Temmuz-10 Ağustos döneminde yüzde 48 değer kaybetti.

Hüseyin Özay - Star

Dev araziye üçlü ortak talip oldu

2011-08-17T02:24:00.000-07:00

Evyap, yaklaşık 31 yıldan bu yana faaliyet yürüttüğü Ayazağa’daki tesisini taşıma kararı aldı. Grup, gayrimenkul sektörünün iştahını kabartan yaklaşık 300 dönümlük arazisi için el sıkışmak üzere. Anlaşmaya varılırsa Artaş İnşaat, Aydınlı Yapı ve Keleşoğlu’nun oluşturduğu korsorsiyum, arazide konut, ofis, otel ve alışveriş merkezi kuracak.

Ekonomist Dergisi'nden Okhan Şentürk'ün haberine göre, ağırlıklı Duru ve Arko markası altında sabundan duş jeline, şampuandan tıraş ürünlerine, cilt bakım kremlerinden kokulu kozmetiğe, kadar birçok ürünün üretimine imza atan Evyap, yaklaşık 31 yıldan bu yana üretim yaptığı Ayazağa’yı terk ederek Tuzla’ya taşınmaya hazırlanıyor.

Şirketin, üzerinde gayrimenkul projesi geliştirmeyi planladığı Ayazağa’daki 288 dönümlük fabrika arazisi de birçok inşaat şirketinin iştahını kabartıyor. Pek çok şirketin talip olduğu arazinin geleceğine ilişkin imzalar atılmak üzere. Evyap, projeyi ortaklaşa hayata geçirme konusunda Artaş İnşaat’ın patron Süleyman Çetinsaya, Kavurmacı Ailesi’ne ait Aydınlı Yapı ve Keleşoğlu İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Keleş ile el sıkıştı. Bu üç firma, fabrika arazisine konut, ofis, otel ve alışveriş merkezinden oluşan bir karma proje planlıyor. Gelir paylaşımlı projenin ayrıntıları konusunda taraflardan bilgi edinemedik.

Zorunlu bir karar
Burada hemen şunu belirtmekte fayda var. Evyap’ın Kağıthane Cendere Vadisi içerisinde yer alan fabrikasını taşınması biraz da daha önce alınmış bir kararanın zorunlu parçasını oluşturuyor.

Şöyle ki; yaklaşık 350 hektar olan Cendere Vadisi, 14 Ocak 2011 tarihinde İstanbul Büyükşehir Meclisi’nin aldığı kararla, Eğitim, Bilişim ve Teknoloji Alanları ile Kentsel ve Bölgesel Yeşil ve Spor Alanları olarak tanımlandı. Alınan bu kararla birlikte Cendere Vadisi'nde bulunan fabrikalar kaldırılacak ve yerine eğitim, bilişim ve teknoloji geliştiren merkezler kurulacak. Proje bittiğinde 30 bin kişiye istihdam sağlanması ve yeni yapılacak konutlarda 70 bin kişinin yaşaması öngörülüyor.

Bu konuda bilgisine başvurduğumuz Artaş İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Çetinsaya, fabrika arazisine komşu parselleri de alarak arazinin büyüklüğünü 500 dönüme çıkarmayı planladıklarını söyledi. Yeni parsellerin alımı konusunda arsa sahipleri ile görüştüklerini ifade eden Çetinsaya, projeyi yakında kamuoyuna açıklayacaklarını kaydetti.

Evyap Grubu, ile büyük önem verdiği Ayazağa’daki tesisini etap etap Tuzla’daki geniş arazisine taşımayı planlıyor. Bir taraftan taşınma işlemi yürütülürken, diğer yandan da gayrımenkul projesinin de başlaması planlanıyor.

Temeli Erzurum’da atıldı
Evyap Sabun, Yağ, Gliserin Sanayi ve Ticaret AŞ, Türkiye’nin temizlik sektöründe faaliyet gösteren en eski firmalarından birisi. Şirketin temeli, 1927 yılında Erzurum’da sabun üretimine başlayan Mehmet Rıfat Evyap tarafından atıldı. Üretim için gerekli hammaddeyi İzmir ve İstanbul'dan getiren Mehmet Rıfat Evyap, bu konuda sık sık sorunlar yaşamaya başlayınca hammaddeyi kolayca temin edebilmek için 1943 yılında Erzurum’u terk ederek, İstanbul Vaniköy’de üretime başladı.

Deniz üzerinden motorlarla gelen hammadde üretildikten sonra tekrar aynı yolla Tahtakale'deki satıcılara ulaştırıldı. Mehmet Rıfat Evyap, bu arada İstanbul’da üretim yapmakta olan bir başka sabun firması ile ortaklaşa makinalı sabun üretimine geçti. Daha sonra fabrikalarını Silahtarağa’ya taşıyan Evyap, 1958 yılında yeni yerinde faaliyetlerini burada sürdürdü. 1967 yılında Duru markalı sabunların üretimine başlanır, ardından 1971 yılında Arko markası yaratıldı.1980 yılında Ayazağa’daki fabrikaya taşınıldı. Evyap’ta halen 2 bin 500 kişi istihdam ediliyor.

Kaynak: Bigpara

Bu hisselere dikkat

2011-08-17T02:17:00.000-07:00

Eti Yatırım Araştırma Bölümü; olası hisse hareketlerine karşı, bu haftaya ilişkin hisse önerilerini sundu.

ETİ YATIRIM'IN RAPORUNA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYIN...

Almanya Başbakanı Merkel ile Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy arasında dün gerçekleşen kritik euro bölgesi toplantısından

2011-08-17T02:14:00.000-07:00

Almanya Başbakanı Merkel ile Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy arasında dün gerçekleşen kritik euro bölgesi toplantısından finansal işlemlerden yeni vergi alınması kararı çıktı. Alman ve Fransız maliye bakanları vergi konusundaki önerilerini Birliğe gelecek ay sunacak

Almanya Başbakanı Angela Merkel ile Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’nin kritik euro bölgesi toplantısından yeni vergi kararı çıktı. Toplantının ardından açıklama yapan liderler, Avrupa Birliği (AB) Başkanı’nın önderliğinde euro bölgesi için ortak bir yönetim ve finansal işlemlere vergi önerdi.

Zirvenin ardından basın toplantısı düzenleyen Merkel ve Sarkozy, AB Başkanı’nın önderliğinde euro bölgesi için ortak bir yönetim ve finansal işlemlere vergi önerisinde bulundular. Liderler eurobondu ise saf dışı bıraktılar.

Euro’nun Avrupa’nın geleceği olduğunu ve korunacağını söyleyen liderler, 17 üyeli euro bölgesi ülkelerini kıtadaki borç sorunun daha da kötü duruma gelmesini engellemek adına dengeli bütçeler kullanmaya ve bölgedeki daha kollektif şekilde hareket etmeye çağırdı. Basın toplantısında konuşulan en önemli noktalardan biri finansal işlemlerden yeni vergiler alınması önerisi oldu.

Yeni bir yönetim
Sarkozy, “Alman ve Fransız maliye bakanları, gelecek ay Avrupa Birliği kurumlarının masasına finansal işlemlerden yeni vergiler alınması konusunda ortak önerilerini sunacak” dedi. İki lider, tüm Euro Bölgesi ülkelerinde dengeli bütçe yasalarının olmasını istediklerini dile getirdi. Sarkozy ve Merkel, ayrıca Euro Bölgesi’nin en büyük üyelerinin birlikte euro’yu koruyacağını göstermek amacıyla iki ülkenin kurumlar vergisinin birbirine uyumlu olacağını vaad etti.

AB başkanı lider olabilir
Zirveden çıkan diğer karar ise Euro Bölgesi’ndeki karar mekanizmalarını hızlandıracak ve işbirliğini artıracak yeni bir kurum oluşturulması oldu. Merkel ve Sarkozy, Euro Bölgesi’nin devlet ve hükümet başkanlarından oluşacak “gerçek bir Avrupa ekonomik yönetiminin” kurulacağını açıkladı. Yeni yönetim yılda iki kere toplanacak, başında da iki yıllığına AB Başkanı Herman Van Rompuy olacak. Sarkozy, bu sürenin dolmasının ardından pozisyonun devlet liderlerine açılabileceğini söyledi.
Toplantının ardından ABD’de ortalama yüzde 0.1 aşağıda olan endekslerdeki kayıp yüzde 0.8 seviyelerine yükseldi. Euro/dolar paritesi ise 1.44’ün hemen altında hareket ederken 1.4420’ye kadar yükseldi.

AB kurtarma fonu genişletilmeyecek
İki liderin katıldığı toplantıdan istikrar fonu olarak bilinen Euro Bölgesi kurtarma fonunun genişletilmemesi kararı da çıktı.

Almanya Başbakanı Angela Merkel, euro bölgesi üyelerinin borçlarını bir havuzda toplamak adına euro tahvili basmanın “bugün” için bir çözüm olmadığını söyledi.

Merkel, Euro Bölgesi üyelerinin borçlarını bir havuzda toplamak adına euro tahvili basmanın “bugün” için bir çözüm olmadığını söyledi. Merkel, “Yapılması doğru olan ne ise o yapılır. İnsanlar böyle zamanlarda mucizevi bir tedavi arıyor, Eurobond mucizevi bir tedavi değil, bize yardım edemez” dedi. Sarkozy ise böyle bir enstürmanın Avrupa’nın daha güçlü ekonomilerini ciddi bir tehlikeye sokacağını belirterek, “Eurobond entegrasyon sürecinin başında değil, ancak sonunda mümküm olabilir” dedi. Gün içinde yorumlarını dile getiren analistler, Paris’teki toplantıdan piyasaları sakinleştirecek sonuçların çıkmasını beklemediklerini belirtmişti.

Joint (ortak) test

2011-08-16T10:34:00.000-07:00

Dickey-Fuller modellere giren deterministik terimlerin ortak anlamlığını sınamak ve en uygun modeli bulmak amacıyla 3 tane F istatistiği geliştirmiştir. Bu istatistikler f_1, f₂ ve f₃dür.

Bu istatistiklerle şu hipotezler sınanmaktadır:

H₀ : g=c=0 (model 2 veya model 4 kullanılarak)

H₀ : g=c=d₂=0 (model 3 veya model 6 kullanılarak)

H₀ : g=d₂=0 (model 3 veya model 6 kullanılarak)

Test stratejisi

ADF tipi testlerde modellere giren determinisitik terimlerin belirlenmesi önemlidir. Bu amaçla en genel modelden (model 6) dan başlanabilir ve H₀ : g=c=d₂=0 hipotezi test edilebilir. Eğer gerçekte süreç bir rassal yürüyüş süreci ise o zaman hipotez kabul edilir. Ancak bu tür bir düşünce tarzıyla hareket edildiğinde ekstra parametreler serbestlik derecesini düşürerek testin gücünü zayıflatır. Bir başka deyişle seride gerçekte birim kök yokken, test durağan olmama hipotezini red edemeyebilir. Ayrıca uygun t oranının t t_mt_t seçimi model sabit terim ve/veya trend girmesine göre değişir. Model girecek deterministik terimlerin belirlenmesinde şöyle bir yöntem izlenebilir:

Aşama 1) Sabit terim ve trend içeren modelle başla, t_t istatistiğini kullanarak H₀ : g=0 hipotezini sına. Birim kök testlerinin sıfır hipotezini red etme güçleri zayıf olduğundan, birim kök hipotezi red edilirse o zaman serinin durağan olduğu kabul edilebilir.Red edilmezse 2.aşamaya geç.

Aşama 2)Birinci aşamada sıfır hipotezi red edilmezse o zaman deterministik terimlerden bazılarının gerekli olup olmadığı test edilebilir. Çünkü deterministik terimlerin varlığı testin gücünü zayıflatır. Bu durumda trendin anlamlılığı H₀: g=d₂=0 hipotezi ile test edilir. Bunun için f₃ istatistiği kullanılır. H₀: kabul edilirse 3.aşamaya geçilir. Red edilirse birim kökün varlığı standart normal dağılımla test edilebilir. Eğer birim kök hipotezi red edilirse serinin durağan olduğu sonucuna varılır. Red edilmezse seri durağan değildir denir.

Aşama 3)Model 6 dan trend çıkarılarak model 5 elde edilir ve birim kök hipotezi t_m ile test edilir. Eğer birim kök hipotezi red edilirse serinin birim kök taşımadığı kabul edilir. Red edilemezse sabit terimin anlamlığı H₀ : g=c=0 hipotezi, f₁ kullanılarak test edilebilir. Eğer H₀: kabul edilirse 4.aşamaya geçilir. Eğer sabit terim anlamlıysa birim kökün varlığı standard normal dağılım kullanılarak test edilir. Eğer birim kök hipotezi red edilirse serinin durağan olduğu sonucuna varılır. Red edilmezse seri durağan değildir denir.

Aşama 4) Model 5’de birim kök olup olmadığı t istatistiğiyle test edilir. Eğer birim kök hipotezi red edilirse seri durağandır. Red edilmezse seri durağan değildir .

Kaynak: EYS-2008

Augmented(Genişletilmiş) Dickey-Fuller tests

2011-08-16T10:32:00.000-07:00

Dickey-Fuller testleri sadece birinci dereceden bir AR sürecini baz alır. Ancak hata teriminin beyaz gürültü özelliği gösterebilmesi için daha yüksek dereceden AR modellerine ihtiyaç olabilir. Eğer y_t’nin önemli gecikmelerinden birisi unutulursa o zaman model kurma hatasına yol açılarak hata teriminin otokoreli olmasına neden olunur.Bu eksiklik, ADF testlerinde daha yüksek dereceden AR süreçlerine yer verilerek giderilmeye çalışılmıştır.

İspat: Diyelimki y_t şöyle bir AR(2) süreci olsun:

y_t=c+ j₁y_t-1+ j₂ y_t-2+ e_te_t~WN(0, s²)

y_t=c+ j₁y_t-1+ j₂ y_t-1- j₂ y_t-1 +j₂ y_t-2+ e_t

y_t=c+(j₁+j₂) y_t-1-j₂(y_t-1- y_t-2)+ e_t

y_t=c+(j₁+j₂) y_t-1-j₂Dy_t-1+ e_t

y_t- y_t-1= c+(j₁+j₂)y_t-1- y_t-1-j₂Dy_t-1+ e_t

Dy_t=c+(j₁+j₂-1) y_t-1- j₂Dy_t-1+ e_t

g=j₁+j₂-1 b₁=- j₂ dersek

Dy_t=c+g y_t-1+b₁Dy_t-1+ e_t elde ederiz.

Genel olarak p.dereceden bir AR süreci için

y_t=c+ j₁y_t-1+ j₂ y_t-2+…..j₂ y_t-p +e_te_t~WN(0, s²)

Dy_t=c+(j₁+ j₂+ …..j_p-1)y_t-1-( j₂+ j₃+ …..j_p) Dy_t-1-( j₃+ j₄+ …..j_p)Dy_t-2-….-j_pDy_t-p+1+e_t

Kritik değerler bütün modeller için Dickey Fuller tabosundan bulunabilir.

Karar kuralı : t=g/s.e(g)< tablo ÞH₀:Red :seri durağan