การเขียนบรรณานุกรม

หนังสือหลายเล่ม

2012-01-25T15:13:00.002+07:00

ปัญหาอีกประการหนึ่งสำหรับการที่จะเรียงบรรณานุกรมด้วย Word ก็คือ การที่ผู้เขียนหนังสือคนเดียว แต่มีหนังสือบรรณานุกรมหลายเล่ม ดังภาพนี้

จะเห็นว่า เล่มแรกคนแต่งคือล้วน ส่วนเล่มที่สองคือ ขีดเส้น ในกรณีที่คนอ่านเป็นคน เรารู้ว่าทั้ง 2 เล่มนี้ คนแต่งเป็นคนเดียวกัน แต่ Word ไม่รู้ ดังนั้น เมื่อเรียงด้วยโปรแกรม Word หนังสือทั้ง 2 เล่มจะแยกออกจากกันไป

วิธีแก้ไขก็คือ ให้พิมพ์ชื่อคนแต่งลงไปก่อน ดังภาพนี้

เมื่อเราเรียงบรรณานุกรมด้วยโปรแกรม Word ไปแล้ว จึงค่อยมาปรับแต่งภายหลัง โดยวิธีดังภาพนี้

คือ ให้ทำตัวอักษรที่เป็นชื่อให้เป็นสีขาว ต่อจากนั้นก็ขีดเส้นลงไปแทนชื่อ ก็เสร็จเรียบร้อยดังภาพด้านล่างนี้

อย่างไรก็ดี ผมเห็นว่า การพิมพ์บรรณานุกรมดังที่ได้แนะนำไปนั้น เป็นวิธีที่เก่าและไม่ค่อยสะดวกแล้ว จึงขอแนะนำวิธีใหม่ ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ก็กำหนดให้ใช้วิธีการพิมพ์แบบนี้

'กล่าวคือ ชื่อคนแต่งไว้บรรทัดบน ส่วนรายละเอียดอื่นๆ ไว้บรรทัดต่อมา ในกรณีที่ผู้แต่งคนเดียว แต่มีหนังสือหลายเล่มก็ไม่ต้องขีดเส้น การพิมพ์ก็ดูสวยงามมากขึ้น

ภาพนี้ไม่คลิกเครื่องหมายพาย

ข้อดีอีกประการหนึ่งก็คือ การพิมพ์แบบใหม่นี้ ทำให้หน้าของบรรณานุกรมเพิ่มมากขึ้น ก็น่าจะทำให้กรรมการมีโอกาสให้ผ่านมากขึ้นไปด้วย...

เลขหน้าบรรณานุกรม

2012-01-24T16:00:00.000+07:00

ข้อบกพร่องของบรรณานุกรมชุดนี้ ประการหนึ่งก็คือ “เลขหน้า” ของบรรณานุกรม ที่ว่าบกพร่องก็คือ Word เขียนโปรแกรมไว้แบบหนึ่ง แต่ท่านผู้อ่านไปใช้อีกวิธีหนึ่งซึ่งทำให้ยุ่งยาก ดูภาพ

ในแถบสีเขียวนั้น แสดงให้เห็นว่า ท่านผู้อ่านใช้ “กล่องข้อความ” เพื่อนำมาเป็นเลขหน้า ผมขอแนะนำการใส่เลขหน้าที่ถูกต้องดังนี้

ภาพดังกล่าวนี้ ผมลบกล่องข้อความออกทั้งหมดแล้ว จึงเหลือแต่รายชื่อบรรณานุกรมล้วนๆ ขั้นตอนต่อไป ดูภาพด้านล่าง

ขอให้ดูในแถบสีเขียว คือ คลิกที่ “แทรก” แล้วก็คลิกหมายเลขหน้า ก็จะมีให้เลือกว่า จะใส่เลขหน้าที่ตำแหน่งไหน

ผู้อ่านเดิม ใส่เลขหน้าไว้ที่ด้านบน และตรงกลางหน้ากระดาษ เราก็เลือกตามนั้น ผลก็ได้ออกมาตามภาพด้านล่าง

หน้านี้ ผมได้ปรับหน้าบอกชื่อบรรณานุกรมไว้แล้ว คือ พิมพ์บรรทัดเดียว อย่างที่เสนอไว้ในบทความ “หน้าแรกบรรณานุกรม”

ในบทความ “หน้าแรกบรรณานุกรม” มีหน้าเดียว แต่บทความนี้มีหน้าต่อไปอีก จึงต้องคั่นหน้าด้วย “ตัวแบ่งหน้า”

ตามภาพนั้น เลขหน้ายังอยู่ตำแหน่งที่สูงไป ดูในแถบระบายสีเขียว จะเห็นว่า มีการตั้งค่าไว้ที่ .49 นิ้ว ตรงนี้ตรงแก้ให้เป็น 1 นิ้ว ดูภาพ

ในภาพด้านบน ผมได้แก้ให้ตำแหน่งที่ว่านั้น เป็น 1 นิ้ว และแก้ตัวอักษรให้ไป 14 พอยน์ คือ ถ้าใช้ตัวหนังสือของข้อความ 16 พอยน์ เลขหน้าต้องเล็กกว่าคือ 14 พอยน์

ต่อไปปัญหาใหญ่ก็คือ โดยปกติแล้ว ระเบียบการพิมพ์วิทยานิพนธ์จะกำหนดว่า “ไม่ให้แสดงเลขหน้า” ในหน้าแรก วิธีการแก้ไขก็มีแบบชาวบ้านๆ กับแบบผู้มีฝีมือ

1) แบบชาวบ้านๆ ก็คือ ทำกล่องข้อความที่มีสีขาวล้วนๆ ไปปิดเลขหน้า

2) แบบผู้มีฝีมือก็ตามภาพนี้

คลิก “เค้าโครงหน้ากระดาษ”
คลิก “ตั้งค่าหน้ากระดาษ” หน้าต่างตั้งค่าหน้ากระดาษจะปรากฏขึ้นมา
คลิกให้มีเครื่องหมายถูกที่ “หน้าแรกต่างกัน”
ดูหน้ากระดาษในแถบสีปูนแห้ง ต้องเป็นเลขหนึ่ง

ต่อไปคลิกตกลง เลขหน้าของหน้าแรกก็จะไม่ปรากฏให้เห็น สำหรับหน้าอื่นๆ ก็จะมีเลขหน้าตามระเบียบการพิมพ์ทุกประการ

การบีบตัวอักษร

2012-01-24T09:12:00.002+07:00

ในบทความ “ย่อหน้าของบรรณานุกรม” ผมได้อธิบายการทำย่อหน้าให้ถูกต้องตามระเบียบการพิมพ์ของวิทยานิพนธ์แล้ว

เมื่อตรวจสอบการตั้งค่าย่อหน้าก็พบว่า ถูกต้องดีแล้วตามภาพ

อย่างไรก็ดี ย่อหน้าที่ผมยกมาเป็นตัวอย่างนั้น ก็ยังดูไม่สวยงามนัก กล่าวคือ ในสายตาของบุคคลทั่วๆ ไป อาจจะดูแล้วถูกต้อง แต่ในสายตาของผม ซึ่ง “เล่น” กับโปรแกรมนี้มานาน ช่วยเพื่อนแก้ผลงานวิชาการมานาน

ผมเห็นว่า ยังไม่สมบูรณ์ดี ดังภาพนี้

ภาพดังกล่าวนั้น มีความเป็นมาอย่างนี้

ระบายดำให้คลุมย่อหน้า “มนทิรา ภักดีณรงค์” ทั้งหมด
คลิกเม้าส์ที่ “แบบอักษร” ก็จะมีหน้าต่าง “แบบอักษร” ปรากฏขึ้นมา
คลิกเม้าส์ที่แถบ “ขั้นสูง” ก็จะพบว่า ท่านผู้อ่าน “บีบ” ตัวอักษรเข้าด้วยกัน ด้วยขนาด 0.3 พอยน์

ดังนั้น ในการพิมพ์บรรณานุกรมนั้น ควรที่จะทำให้ข้อความทั้งหมดอยู่ในสภาพดั้งเดิมที่ยังไม่มีการบีบการขยายตัวอักษร

ผมจึงจะปรับบรรณานุกรมของทั้ง 3 เล่มให้อยู่ในสภาพเดิมๆ ก่อนดังภาพนี้

ผมได้ระบายดำคลุมบรรณานุกรมทั้ง 3 เล่ม แล้วทำก็ทำให้ระยะห่างของข้อความอยู่ในสภาพปกติ เมื่อทำเสร็จแล้วก็จะได้ข้อความของบรรณานุกรมทั้ง 3 เล่ม ดังนี้

เล่มแรก ผมจะนำข้อความหลังเส้นสีเขียวมามาไว้อีกบรรทัดหนึ่ง โดยจะให้อยู่ในย่อหน้าเดียวกันด้วย ไม่อย่างนั้น เวลาเรียงบรรณานุกรมด้วย Word ข้อความก็จะแยกออกจากันไป

เล่มที่สอง ผมจะนำข้อความหลังเส้นสีแดงมามาไว้อีกบรรทัดหนึ่ง โดยจะให้อยู่ในย่อหน้าเดียวกันด้วย ตรงนี้ ถ้าบางคนต้องการเอา “เรื่อง” มาไว้บรรทัดล่างด้วยก็ทำได้

เล่มที่สาม ผมจะนำข้อความสีเหลืองทั้งหมดให้อยู่ในบรรทัดเดียวกัน

วิธีทำ

ของเล่มที่หนึ่งกับเล่มที่สอง ให้เอา Curser ไปอยู่ในตำแหน่งสีเขียวและสีแดง แล้วกดแป้น Shift ไว้ หลังจากนั้นจึงค่อยกดแป้น Enter

เล่มที่สามก็ระบายดำให้คลุมข้อความทั้งหมด แล้วก็ไปที่ย่อหน้าของแบบอักษร แถบขั้นสอง แล้วค่อยๆ บีบเข้าไปทีละพอยน์ ซึ่งพบว่าบีบเข้าไป 2 พอยน์ก็ใช้ได้แล้ว ดังภาพ

ผลงานก็ปรากฏออกมาดังนี้

เครื่องหมายลูกศรงอนั้น หมายถึงว่า มีการตั้งบรรทัดใหม่ แต่ยังอยู่ในย่อหน้าเดียวกัน ดังนั้น เมื่อเรียงบรรณานุกรมด้วย Word ข้อความจะอยู่ในที่เดียวกัน ไม่ใช่แยกกันไปคนละทางสองทาง

สำหรับเล่มที่สาม การพิมพ์ถูกแล้ว แต่ข้อความยังไม่ถูก และ “เก่าไป” ควรหาวิทยานิพนธ์ที่ใหม่กว่านี้มาอ้างอิง

เล่มที่สามพิมพ์ผิดหลายแหล่ง ผมขอนำปกของวิทยานิพนธ์มาให้ดูดังนี้

เล่มที่สามนี้ พิมพ์แค่นี้ก็น่าจะพอแล้ว

อย่างไรก็ดี วิทยานิพนธ์เล่มนี้เก่าไปแล้ว ไม่ควรนำมาใช้อ้างอิง เพราะ เก่าไปประมาณ 14-15 ปีแล้ว ....

ย่อหน้าของบรรณานุกรม

2012-01-23T23:56:00.003+07:00

ผมได้กล่าวไปแล้วว่า มีอาจารย์ท่านหนึ่งเขียนอีเมล์มาเกี่ยวกับปัญหาของบรรณานุกรมของท่าน อีเมล์ของท่านมีข้อความ ดังนี้

สวัสดีค่ะ ดิฉันเป็นครูจากจังหวัด ***** ค่ะ กำลังปรับแก้ผลงาน คศ.3 ค่ะ ได้สืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับการเรียงบรรณานุกรมทางอินเทอร์เน็ต พบบล็อกที่ท่านอาจารย์เขียนไว้ เกี่ยวกับการเรียงบรรณานุกรม สนใจมากแต่ทำตามที่อาจารย์เขียนไว้ไม่ได้ พยายามหาช่องทางที่ติดต่ออาจารย์ ก็เลยต้องขออนุเคราะห์รบกวนอาจารย์ตรวจสอบบรรณนานุกรมที่แนบมาเพื่อเป็นวิทยาทานนะค่ะ

ในบทความ “หน้าแรกของบรรณานุกรม” ผมได้เสนอแนะวิธีการพิมพ์หน้าบรรณานุกรมไปแล้ว ต่อไปก็เป็นการแนะนำการพิมพ์บรรณานุกรม ขอยกตัวอย่างดังนี้

หน้านี้ดูคร่าวๆ ก็พอรับได้ แต่อาจารย์ท่านนี้ “เรียงบรรณานุกรม” อย่างที่ผมเขียนไว้ไม่ได้ ผมจึงวิเคราะห์เจาะลึกโดยวิธีการคลิกที่เครื่องหมายพาย ผลปรากฏออกมา ดังนี้

ข้อผิดพลาด

ท่านใช้วิธีกดแป้น Enter ที่ท้ายบรรทัดทุกบรรทัด ดูแถบเน้นสีเหลือง
ท่านใช้ Tab แทนก็ย่อหน้า ดูแถบสีเขียว
ในแถบสีฟ้า น่าจะไม่ถูกต้องเพราะ น่าจะขาด “ชื่อของบทความ”
ในแถบสีปูนแห้ง การพิมพ์ถูกต้อง แต่ช่องว่างระหว่างข้อความไม่เท่ากัน น่าจะเกิดจากการสั่งให้ขอบหลังเท่ากัน ซึ่งไม่ควรทำกับบรรณานุกรม
ในแถบสีชมพูไม่ผิด แต่ถ้าจะเรียงบรรณานุกรมโดยโปรแกรม Word ต้องพิมพ์ชื่อคนแต่งไปก่อน เมื่อเรียงบรรณานุกรมเสร็จแล้ว จึงค่อยมาตีเส้นแทนชื่อ

ต่อไปจะแสดงวิธีการแก้ไข โดยจะแสดงวิธีทำเพียง 3 เล่มแรก เท่านั้น ดังนี้

ภาพนี้ ผมได้ลบแท็บออก ทำให้ชื่อของบรรณานุกรมแต่ละเล่ม มีเครื่องหมายพาย เพียงอันเดียว คือ บรรณานุกรมแต่ละเล่มจะต้องอยู่ภายในย่อหน้าเดียวกัน

ต่อไป ดูภาพก่อน ดังนี้

ขอให้สังเกตดูเครื่องหมายห้าเหลี่ยมหัวลงกับห้าเหลี่ยมหัวขึ้นในไม้บรรทัด ที่ผมระบายสีเขียวไว้ ผมได้ระบายดำให้ครอบคลุมบรรณานุกรมทั้งสามเล่มไว้แล้วด้วย

เครื่องหมายห้าเหลี่ยมหัวลงนั้นมีไว้บังคับ “บรรทัดแรก” ของย่อหน้า
เครื่องหมายห้าเหลี่ยมหัวขึ้นนั้นมีไว้บังคับ “บรรทัดต่อๆ ไป” ของย่อหน้า

ต่อไป ดูภาพก่อน ดังนี้

ผมใช้เม้าส์ลากเครื่องหมายห้าเหลี่ยมหัวขึ้นไปประมาณ 0.6 นิ้ว จะเห็นว่า บรรทัดที่ 2-4 ก็จะเลื่อนไปที่ประมาณ 0.6 นิ้ว

เมื่อคลิกเม้าส์ที่อื่น ก็จะได้บรรณานุกรม ดังภาพนี้

ในภาพดังกล่าว เป็นการพิมพ์บรรณานุกรมแบบคร่าวๆ ต่อไปผมจะแสดงวิธีการปรับอย่างละเอียด ดังนี้

ให้คลิกที่ “ย่อหน้า” เพื่อให้มีหน้าต่างย่อหน้าลอยขึ้นมา
ให้ใส่ตัวเลขตามที่ผมกำหนดไว้แล้วในสี่เหลี่ยมสีน้ำเงิน
ในสี่เหลี่ยมสีส้มนั้น ให้เป็นศูนย์ทั้งหมด สุดท้ายให้คลิกตกลง

หน้าแรกบรรณานุกรม

2012-01-23T17:48:00.002+07:00

มีท่านผู้อ่านท่านหนึ่ง ได้ส่งไฟล์บรรณานุกรมของท่านมาถามและขอให้แก้ไขให้ถูกต้อง ผมเห็นว่าปัญหาของท่านผู้อ่านผู้นี้ เหมือนๆ กับปัญหาของคนส่วนใหญ่ จึงขอนำมาเขียนเพื่อเผยแพร่เป็นการทั่วไปเสียเลย

จะให้คำเสนอแนะไปตั้งแต่หน้าแรกดังนี้

หน้าแรกคือหน้าบอกบรรณานุกรม ดังภาพนี้

ภาพนี้ดูทั่วๆ ไปก็เรียบร้อยดี ไม่น่าจะมีปัญหาอะไร แต่ลึกๆ แล้วภาพนี้มีปัญหาดังนี้

จะเห็นว่า ท่านผู้อ่านท่านนี้ ใช้วิธีเคาะแป้น Enter ลงมาเรื่อย แล้วก็พิมพ์ข้อความ “บรรณานุกรม” ลงไป หลังจากนั้นก็ เคาะแป้น Enter ลงไปเรื่อยๆ จนหมดหน้ากระดาษ

ถ้าถามว่า การทำวิธีนี้ใช้ได้ไหม มันก็ใช้ได้ แต่คำว่า “บรรณานุกรม” อยู่กลางหน้ากระดาษจริงหรือเปล่า และ ไม่ค่อยมีฝีมือในการทำ

บางคนอาจจะสงสัยว่า ไอ้เครื่องหมายพาย มันมาจากไหนกันหนักหนา แล้วเวลาพิมพ์มันจะออกมาด้วยหรือเปล่า

เครื่องหมายพายที่โผล่ขึ้นมานั้น เพราะ ผมไปคลิกเครื่องหมายพายบนแถบเมนู ดังภาพนี้

เครื่องหมายพายนี้ เป็นเครื่องหมายที่แสดง “การสิ้นสุดของย่อหน้า” ของโปรแกรมไมโครซอฟ์ทเวิร์ด

ความแตกต่างระหว่างย่อหน้าของข้อความกับย่อหน้าของโปรแกรม Word ก็คือ ย่อหน้าของข้อความจะมีตั้งแต่ 2 บรรทัดขึ้นไป และประกอบด้วยหลายๆ ประโยค

ส่วนย่อหน้าของโปรแกรม Word อาจจะมีเนื้อหาแค่บรรทัดเดียวก็ได้ และในบรรทัดเดียวกัน อาจจะไม่มีตัวอักษรเลยก็ได้

ดังนั้น ถ้าจะให้มีฝีมือต้องทำแบบนี้

1) ในหน้ากระดาษพิมพ์ข้อความ “บรรณานุกรม” บรรทัดเดียว และจัดให้อยู่กลางหน้ากระดาษ ดังภาพ

ในภาพดังกล่าว ข้อความ “บรรณานุกรม” พิมพ์ด้วยตัวอักษร Angsana New ขนาด 36 พอยน์ ซึ่งผมว่าใหญ่ไป เอาขนาด 20 พอยน์ก็พอแล้ว

ทำเป็นตัวหนา ดูลูกศรสีแดง
จัดให้อยู่กลาง ดูลูกศรสีเขียว

2) ต่อจากนั้น ทำตามภาพด้านล่างนี้

คลิกที่ “เค้าโครงหน้ากระดาษ” ดูสี่เหลี่ยมสีแดง
คลิกที่ “การตั้งค่าหน้ากระดาษ” ดูสี่เหลี่ยมสีเขียว
คลิกที่ “เค้าโครง” ดูสี่เหลี่ยมสีส้ม
ในสี่เหลี่ยมสีม่วงตรง “การจัดแนวตามแนวตั้ง” ให้เลือก “กึ่งกลาง” แล้วคลิกตกลง ในสี่เหลี่ยมสีฟ้าด้านล่าง

ข้อความ “บรรณานุกรม” ก็จะมาอยู่ตรงกลางหน้ากระดาษ ตามความต้องการและระเบียบการพิมพ์วิทยานิพนธ์โดยอัตโนมัติ

การเรียงบรรณานุกรม

2011-06-24T18:02:00.003+07:00

ถึงขั้นตอนนี้ บรรณานุกรมของเราทุกเล่มมีรูปแบบการพิมพ์ที่ถูกต้องตามระเบียบของการพิมพ์แล้ว ต่อไปคือ การจัดเรียงบรรณานุกรมตามตัวอักษร

ใครที่ต้องการจะจัดด้วยวิธีการ “คัดลอก” แล้วก็ “วาง” ก็ไม่ต้องอ่านบันทึกนี้ โปรดทำงานของท่านต่อไป

บุคคลที่ต้องการความสะดวกสบาย รวดเร็ว และถูกต้อง ก็ใช้ความสามารถของโปรแกรม Word

ขอแสดงรูปก่อนดังนี้

เราต้องนำรายชื่อหนังสือมาเรียงต่อกัน อย่าให้มีย่อหน้าเปล่าๆ คั่นอยู่

เสร็จแล้วให้ระบายดำให้คลุมรายชื่อหนังสือทั้งหมด แล้วคลิกเม้าส์ที่เครื่องหมายในวงกลมสีเขียว

ก็จะมีหน้าต่างใหม่ลอยขึ้นมา ดังนี้

ในสี่เหลี่ยมน้ำเงินด้านบน ปกติจะมีข้อความว่า “วันที่” ให้เปลี่ยนเป็น “ข้อความ”

คำว่า จากน้อยไปหามาก ก็คือ เรียงจาก ก-ฮ หรือ A-Z

คำว่า จากมากไปหาน้อย ก็คือ เรียงจาก ฮ-ก หรือ Z-A

เสร็จแล้วคลิกตกลงในสี่เหลี่ยมน้ำเงินด้านล่าง ผลของการเรียงก็จะออกมาดังนี้

ง่ายๆ เช่นนี้แหละ รับรองถูกต้องตามหลักการเรียงพจนานุกรมทุกอย่าง...

การตั้งชื่อลักษณะ

2011-06-24T17:42:00.003+07:00

ในบทความ “การคัดลอกลักษณะ” ผมได้แนะนำการคัดลอกลักษณะของหนังสือเล่มที่เราทำลักษณะบรรณานุกรมถูกต้องไปยังหนังสือเล่มอื่นๆ

วิธีการคัดลอกลักษณะนั้น เหมาะสำหรับการทำบรรณานุกรมที่มีจำนวนหนังสือไม่มากนัก

ถ้าเรามีหนังสือที่จะต้องทำลักษณะ/style เป็นจำนวนมาก เราควรตั้งชื่อให้กับลักษณะ/style ดังกล่าว

สมมุติว่า เราจะตั้งชื่อว่า “biblio” ชื่อของลักษณะ/style ตั้งเป็นภาษาไทยได้นะครับ แต่ผมถนัดภาษาอังกฤษมากกว่า

ขอแสดงรูปก่อนที่จะทำอย่างอื่นต่อไปก่อน ดังนี้

ขอให้สังเกตที่วงกลมสีเขียว หลังคำว่า “ลักษณะ” เราจะคลิกเม้าส์ที่สี่เหลี่ยมที่มีลูกศรชี้ลง

เมื่อคลิกเม้าส์แล้ว ก็จะมีหน้าต่างลอยขึ้นมา ดังนี้

ขอให้สังเกตที่สี่เหลี่ยมสีแดงก่อน เราจะคลิกเม้าส์เครื่องหมายตัวอักษร AA นั้น

ก่อนอื่นขออธิบาย สี่เหลี่ยมสีฟ้าที่มีตัวหนังสือคำว่า “ปกติ” เสียก่อน เพราะ ต้องใช้ความเข้าใจตรงนี้ ต่อไปในกาลข้างหน้า

คำว่า “ปกติ” คือชื่อของลักษณะที่โปรแกรม Word ตั้งมาตั้งแต่แรก ที่เราจะตั้งชื่อลักษณะของเราต่อไปคือ “biblio” ก็เป็นการตั้งชื่อในลักษณะเดียวกัน

ลักษณะที่เราตั้งแล้วนั้น สามารถปรับเปลี่ยนไปได้ทุกอย่าง แต่ชื่อก็ยังคงใช้ชื่อเดิมอยู่ ถ้าเราไม่เปลี่ยนชื่อให้กับลักษณะเหล่านั้น

ต่อไปให้คลิกเม้าส์ที่ตัวอักษร AA ในสี่เหลี่ยมสีแดง ก็จะมีหน้าต่างใหม่ลอยขึ้นมาอีก ดังนี้

คำว่า “ลักษณะ1” ในสี่เหลี่ยมสีเขียว ให้พิมพ์เป็น “biblio” เสร็จแล้วคลิกเม้าส์ที่ตกลงในสี่เหลี่ยมสีแดง ก็เป็นอันว่า เราตั้งชื่อลักษณะ/style ให้กับย่อหน้าที่เป็นบรรณานุกรมเสร็จสิ้นแล้ว

เมื่อคลิกเม้าส์ที่ตกลงแล้ว หน้าจอบนก็จะหายไป กลับไปที่หน้าจอนี้

จะเห็นว่า ชื่อลักษณะ/style ของย่อหน้าบรรณานุกรมคือ biblio มาอยู่ ณ ที่นี้แล้ว ให้สังเกตชื่อย่อหน้าที่ว่า body01 ก็เป็นชื่อย่อหน้าที่ผมตั้งขึ้น เพราะชื่อย่อหน้าของ Word เอง เปลี่ยนเป็นภาษาไทยหมดแล้ว

ขั้นตอนต่อไปก็คือ ใช้เม้าส์ระบายดำให้คลุมรายชื่อหนังสือทั้งหมด แล้วคลิกเม้าส์ที่สี่เหลี่ยมมีลูกศรลงตรงท้ายคำว่า “ลักษณะ”

หน้าต่างยาวๆ อันคุ้นตาก็ลอยมาอีกแล้ว ให้คลิกที่ “biblio” ย่อหน้าหนังสือทั้งหมดก็จะมีรูปแบบเดียวกันตามระเบียบการพิมพ์ทุกประการ

การคัดลอกลักษณะ

2011-06-24T16:54:00.003+07:00

ในบทความ “ลักษณะ/style ของบรรณานุกรม” ผมได้แนะนำการทำย่อหน้าธรรมดาให้เป็นย่อหน้าของการเขียนบรรณานุกรมตามระเบียบของการพิมพ์ไปแล้ว

วันนี้จะมาแนะนำต่อ

คราวนี้สมมุติว่า ท่านผู้อ่านจะทำบรรณานุกรม เราจะต้องปรับย่อหน้าของบรรณานุกรมทีละย่อหน้า หรือมีกรรมวิธีอื่นใดที่สามารถทำงานได้เร็วกว่านี้

ในการนี้ ถ้าใครต้องการทำทีละเล่มๆ ก็ตามแต่ใจท่านนะครับ สำหรับผมเองมีข้อแนะนำอยู่ 2 ประการ ดังนี้

1) ใช้ตัวคัดวางรูปแบบ

2) ตั้งชื่อให้กับลักษณะ/style

1) ใช้ตัวคัดวางรูปแบบ

สมมุติว่า เรามีบรรณานุกรมจำนวน 5 เล่ม เล่มแรกซึ่งเป็นหนังสือของ จำนง พรายแย้มแข เราทำลักษณะ/style ของบรรณานุกรมเรียบร้อยแล้ว ดังรูป

ที่เหลืออีก 4 เล่ม เราจะทำอย่างไร?

ในรูปด้านบน ขอให้สังเกตเครื่องหมายพายในวงกลมสีแดงก่อน เครื่องหมายนี้เป็นเครื่องหมายที่แสดงว่า ย่อหน้า (paragraph) ของเนื้อหาจบตรงนั้น

ถ้าหน้าจอของใครไม่มี ก็ลองคลิกที่เครื่องหมายพายอันบนสุด วงกลมใหญ่สุด เครื่องหมายพายก็จะโผล่ขึ้นมา เมื่อคลิกอีกที เครื่องหมายพายก็จะหายไป

แต่ไม่ว่าจะเห็นเครื่องหมายพากบนหน้าจอหรือไม่ เมื่อเวลาพิมพ์งาน เครื่องหมายพายไม่ออกมาด้วย เครื่องหมายนี้ เป็นเครื่องหมายแสดงให้รู้ว่า ย่อหน้าจบลงตรงไหนเท่านั้น

ขอให้สังเกตดูเครื่องหมายพายอันซ้ายสุด จะเห็นว่า ย่อหน้า (paragraph) ของ Word นั้น ในบางครั้งไม่มีตัวอักษรเลย ก็นับเป็น 1 ย่อหน้าได้

ส่วนย่อหน้าของเนื้อหานั้น จะประกอบด้วยข้อความอย่างน้อย 2 ประโยคขึ้นไป จึงจะถือว่าเป็นย่อหน้าหนึ่ง

ต่อมาให้ดูเครื่องหมายในวงกลมสีเขียว ผมเรียกว่า “แปรงทาสี” แปรงทาสีนี้แหละ เป็นเครื่องมือในการคัดลอกลักษณะ

วิธีทำ

ให้ใช้เม้าส์ระบายดำให้ครอบคลุมทั้งย่อหน้าของหนังสือของจำนง พรายแย้มแข เสร็จแล้วให้คลิกเม้าส์ที่เครื่องหมายพาย

เครื่องหมายของตัวชี้เม้าส์ ก็จะมีเครื่องหมายพายติดมาด้วย ต่อไปให้ใช้เม้าส์ระบายดำให้ครอบคลุมหนังสือทั้ง 4 เล่มที่เหลือ หนังสือทั้งหมดก็จะเป็นรูปแบบเดียวกัน ดังนี้

ลำดับที่จะทำต่อไป ก็คือ ทำให้ชื่อหนังสือเป็นตัวหนา และต้องเรียงลำดับหนังสือตามหลักการของพจนานุกรม คือ เรียงไปตั้งแต่ ก-ฮ

ผมจะเขียนวิธีการทำในโอกาสต่อไป

ลักษณะ/style ของบรรณานุกรม

2011-06-23T23:34:00.004+07:00

ในบล็อก “การเก็บบันทึกข้อมูล” บทความเรื่อง “ข้อมูลจากหนังสือ” ผมได้เขียนวิธีการบันทึกข้อมูลไว้ดังนี้

ไพศาล วิสาโล. (2546). พุทธศาสนาไทยในอนาคต : แนวโน้มและทางออกจากวิกฤต.กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิสดศรี–สฤษดิ์วงศ์.

หน้า 19

กล่าวได้ว่า พระองค์เป็นกษัตริย์ไทย พระองค์แรก ที่เปลี่ยนจากโลกทัศน์แบบไตรภูมิมาเป็นโลกทัศน์แบบวิทยาศาสตร์

ท่านผู้อ่านจะสังเกตว่า รูปแบบลักษณะ/ style ของบรรณานุกรมกับข้อความในส่วนของเนื้อหานั้นไม่เหมือนกัน

บรรณานุกรมนั้น บรรทัดแรกชนกับขอบของเนื้อหาทางซ้ายมือ ส่วนบรรทัดที่สองและบรรทัดต่อๆ ไป จะหดเข้าไป 0.6 นิ้ว

ส่วนเนื้อหานั้น บรรทัดแรกจดหดเข้าไป 0.6 นิ้ว ส่วนบรรทัดที่สอง และบรรทัดต่อๆ มาจะชนกับขอบของเนื้อหาทางด้านซ้ายมือ

ผมเองเรียนมาถึงปริญญาเอก ผมก็ยังไม่เข้าใจความเป็นมาของการกำหนดลักษณะการพิมพ์อย่างนั้น พวกที่เรียนมาทางบรรณารักษ์จะทราบหรือเปล่าก็ไม่รู้

ผมก็พยามยามทำตามระเบียบที่ถูกกำหนดไว้

ในส่วนนี้ จะอธิบายการพิมพ์รูปแบบของบรรณานุกรมให้เป็นไปตามระเบียบ มีขั้นตอนการปฏิบัติดังนี้

1) ถ้าหน้าจอของท่านไม่มีไม้บรรทัดอยู่ที่ด้านบน โปรดไปทำที่นี่

คือคลิกที่แถบเมนู “มุมมอง” แล้วคลิกให้มีเครื่องหมายถูกในช่องสี่เหลี่ยมหน้าข้อความ “ไม้บรรทัด” หน้าจอ Word ของท่านก็จะมีไม้บรรทัดแล้ว

ให้ท่านสังเกตดู รูปทรงในวงรีสีแดง ซึ่งมีอยู่ 3 รูปทรง ดังนี้

1) สามเหลี่ยมหัวลง อันนี้มีไว้เพื่อบังคับบรรทัดแรกของย่อหน้า

2) สามเหลี่ยมหัวขึ้น อันนี้มีไว้เพื่อบังคับบรรทัดที่สองและบรรทัดต่อๆ ของย่อหน้า

3) สี่เหลี่ยมที่อยู่ติดกับสามเหลี่ยมหัวขึ้น อันนี้มีไว้เพื่อบังคับสามเหลี่ยมหัวลงกับสามเหลี่ยมหัวขึ้นให้เคลื่อนที่ไปพร้อมๆ กัน

2) สมมุติว่า ท่านมีบรรณานุกรมเล่มดังกล่าว และพิมพ์ไว้แล้ว ดังนี้

ไพศาล วิสาโล. (2546). พุทธศาสนาไทยในอนาคต : แนวโน้มและทางออกจากวิกฤต.กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิสดศรี–สฤษดิ์วงศ์.

ท่านจะปรับลักษณะ/style ของบรรณานุกรมให้ถูกต้องได้อย่างไร

3) ให้ท่านลากเม้าส์เพื่อระบายดำให้ครอบคลุมทั้งย่อหน้า หน้าจอของท่านก็จะมีลักษณะ ดังนี้

ขอให้สังเกตว่า “สามเหลี่ยมหัวลง” จะเลื่อนเข้ามาอยู่ตรงกับบรรทัดแรก ส่วน “สามเหลี่ยมหัวขึ้น” ยังอยู่ที่เดิม

4) ต่อไป ให้ท่านใช้เม้าส์ชี้ไปที่ “สามเหลี่ยมหัวลง” แล้วใช้เม้าส์ลากไปให้สุดขอบกระดาษด้านซ้าย รูปก็จะออกมา ดังนี้

จะเห็นว่า บรรทัดแรกกับบรรทัดที่สองอยู่ตรงกันแล้ว

5) ต่อไปเราก็ใช้เม้าส์ชี้ไปที่ “สามเหลี่ยมหัวขึ้น” แล้วใช้เม้าส์ลากเข้ามาให้อยู่ประมาณ 0.6 นิ้ว ในระยะนี้ ขอให้ลากมาที่ระยะใกล้เคียงของ 0.6 นิ้ว อย่าเพิ่งไปห่วงว่า จะตรงกับ 0.6 นิ้วหรือไม่ เดี๋ยวเราจะปรับภายหลังได้

รูปก็จะออกมาดังนี้ ใกล้เคียงกับความเป็นจริงแล้ว

6) ต่อไปจะเป็นการปรับระยะให้ถูกต้องที่ 0.6 นิ้ว ให้ท่านคลิกเม้าส์ที่สี่เหลี่ยมที่มีลูกศรชี้ไปที่มุมขวา หลังข้อความว่า “ย่อหน้า” ก็จะมีหน้าจอลอยขึ้นมา ดังนี้

ดูที่สี่เหลี่ยมสีแดง แสดงว่าที่เราลากเม้าส์มาเมื่อกี้นี้ ลากมาที่ 0.56 นิ้ว เราก็ปรับเป็น 0.6 นิ้ว เมื่อทำเสร็จแล้ว อย่าลืมคลิกตกลงในสี่เหลี่ยมมนสีเขียวด้วย

บรรณานุกรมของท่านก็จะมีลักษณะ/style ที่ถูกต้องตามระเบียบการพิมพ์งานวิชาการแล้ว....

อ่านตรงนี้ก่อน

2011-06-19T23:12:00.004+07:00

เท่าที่ช่วยเหลือเพื่อนครูในการทำผลงานวิชาการมาหลายสิบเรื่อง สาเหตุที่ผู้ตรวจผลงานวิชาการตัดสินให้เพื่อนครู “ไม่ผ่าน” เหตุผลที่พบได้บ่อยๆ ก็คือ “บรรณานุกรม” ไม่ถูกต้องตามความคิดเห็นของกรรมการ เช่น

1) เก่าไป

2) น้อยไป

3) พิมพ์ผิดรูปแบบ และบรรณานุกรมไม่เป็นรูปแบบเดียวกัน

4) ไม่เรียงตามตัวอักษร

5) บรรทัดที่ 2-3 ของบรรณานุกรมไม่ตรงกัน

ฯลฯ

นอกจากนั้น จากประสบการณ์การสอนวิชาภาษาไทย ๑ ซึ่งปัจจุบันจะเปลี่ยนเป็นวิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร ผมพบว่า นักศึกษามีปัญหากับการเขียนบรรณานุกรมในหลายรูปแบบ

ระเบียบการพิมพ์วิทยานิพนธ์ หรือระเบียบต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับงานวิจัย จะยกตัวอย่างการเขียนบรรณานุกรมไว้ทำนองเดียวกัน เช่น

อธิบายถึงผู้แต่ง 1 คน 2 คน 3 คน และ มากกว่า 4 คนว่าควรจะเขียนอย่างไร อธิบายว่า ถ้าไม่มีชื่อผู้แต่งจะเขียนอย่างไร ไปทีละส่วนๆ เป็นต้น

เมื่อนักศึกษาต้องการจะเขียนบรรณานุกรมขึ้นมาจริงๆ กลับเขียนไม่ถูกเพราะไม่เข้าใจ

นอกจากนั้นแล้ว ในยุคนี้ ที่ทุกสิ่งทุกอย่างทำด้วยโปรแกรมของคอมพิวเตอร์จะอำนวยความสะดวกให้กับนักศึกษารวมถึงครูบาอาจารย์ที่ต้องการทำผลงานวิชาการได้เป็นอย่างดี

กลับเกิดปัญหาที่แปลกประหลาดคือ พวกเขาเหล่านั้นพิมพ์บรรณานุกรมไม่ถูกต้องตามหลักการพิมพ์

ปัญหาที่พบมากอีกประการหนึ่งก็คือ การเรียงลำดับตัวอักษรตัวแรกของบรรณานุกรมไม่ถูกต้องตามหลักเกณฑ์

ที่พบเห็นส่วนใหญ่ ผู้ทำงานวิชาการมักจะเรียงด้วยมือของตนเอง คือ ใช้วิธีการ “ตัด” จากที่หนึ่งแล้วไป “วาง” ในอีกที่หนึ่ง จึงทำให้ลำดับของการเรียงบรรณานุกรมไม่ถูกต้อง

ในบทความชุดนี้ ผมจะแนะนำการเขียนบรรณานุกรมที่ถูกต้องอย่างละเอียดพอที่จะนำไปใช้งานได้ และจะแนะนำการพิมพ์บรรณานุกรมโดยโปรแกรม 2 โปรแกรมคือ Microsoft Word และ Microsoft Publisher

โปรดติดตามต่อไป...............