ΗΛΙΒΑΤΟΝ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΛΕΝΗΣ ΔΡΑΚΑΤΟΥ

2019-01-27T12:21:00.002-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΛΕΝΗΣ ΔΡΑΚΑΤΟΥ
1913-

ΑΠΟ ΕΞΑΝΘΕΙΑ ΤΟ 1999 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

Ο πατέρας μου ήτανε ο Βαγγέλης ο Γράψας που έπαιζε λαούτο, επίσης μάθαινε και χορό στις συγγένισσες αλλά και άλλες κοπέλες μέσα στο χωριό.
ΕΡ.: Το μπαρμπούνι το χορεύανε;
ΑΠ.: Το μπαρμπούνι είναι νεώτερος χορός,
ένας Χόρτης δάσκαλος το είχε μάθει στα παιδιά στα Χορτάτα κι από αυτούς είδαμε κι εμείς μερικοί στην Εξάνθεια και το χορεύαμε.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΦΑΤΟΥΡΟΥ ΛΥΓΚΟΥ

2019-01-27T12:12:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΦΑΤΟΥΡΟΥ ΛΥΓΚΟΥ

1908-2009

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΓΗΡΟ ΤΟ 2000 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

...Το πανηγύρι της Ευγήρου είχε τρεις ζυγιές με όργανα.
Παίζαμε στα μαγαζιά και μας κέρναγαν γλυκά.
Ο πατέρας μου έπαιζε ζουρνά.
Πούθενε τόνε κονόμησε δεν ξέρω.
Τώρα δεν τον έχω.
Ο πατέρας μου λεγόντανε Σπύρος Φατούρος ή Λύγκος.
Έκανε και το χασάπη στη Βασιλική.
Είχε κομπανία με τον Τσεκούρα.

...Ζουρνά έπαιζα μέχρι το 1950 περίπου.
Άλλοι ζουρναδόροι εδώ ήτανε οι:
Κώστας Φατούρος Σταθέλος που έπαιζε και άργανο και λαούτο,
ο Σπύρος Αντωνίου Φατούρος ή Γιωργαλάκης ή Γεωργούτσος.

Πιο παλιός ζουρναδόρος ήτανε ο Στάθης Γρηγορίου Φατούρος ή Ρίτζος ή Τσεκούρας.

Άργανο και λίγο ζουρνά έπαιζε ο Χρήστος Φατούρος ή Καριόλος.
Όλοι αυτοί τραγουδούσαν κιόλας.

Εγώ έπαιζα μόνο με το δεξί χέρι ζουρνά κι εκεί που φύλαγα το κοπάδι σιγά-σιγά έμαθα και το Ζουρνά.

Άλλοι που παίζανε εδώ καλή φλογέρα ήτανε κι ο Νιόνιος ο Δελλαπόρτας που τραγούδαγε καλά.

Κάποτε πήγα στο Μεγανήσι με το Σταθέλο και το Φλίππο τον Αργυρό άργανο.
Χορεύανε 35 Μεγανησιώτισσες.
Μεροκάματο καλό.
Στο Μεγανήσι πετάγανε τα πιο πολλά λεφτά.
Τα περισσότερα λεφτά τα έβγαλα στην Έυγηρο στο γάμο του Περικλή του Σπύρου Φατούρου-Γεωργαλάκη.
Ένα μεγάλο σακούλι με λεφτά.

Αλλά τι τα θέλεις; Μπεγλερέτσες ήτανε. Εκατομμύρια πολλά αλλά χωρίς αντίκρισμα.
Στο Κατωχώρι δεν πήγα ποτέ γιατί ήτανε ο Αρίκας κλαρίνο.

....Είχα κι έναν αδερφό τον Κώστα Φατούρο Λύγκο που έπαιζε βιολί καλό. Γεννήθηκε γύρω στο 1885.
Πήγε στην Αυστραλία γύρω στο 1930.
Το 1940 μόλις μου 'κανε εμένα τα χαρτιά να πάω κι εγώ στην Αυστραλία, πέθανε.
Στην Αυστραλία έπαιζε σε κομπανίες.
Είχε υπηρετήσει στους Ευζώνους μαζί με τον Αντώνη Διαμαντή από την Έυγηρο.
Υπήρχε και στο Μαραντοχώρι παλιά ζυγιά ζουρναδόρων και με το Στάμο Καρκαδόρο και το Γιάννη τον Πιτσίνη.
Καλύτερο ζουρνά έπαιζα εγώ, μετά ο Σπυρούτσος και μετά ο Σταθέλος.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΙΧΑΛΗ ΖΑΜΠΕΛΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΒΒΑΔΙΑ

2019-01-27T12:06:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΙΧΑΛΗ ΖΑΜΠΕΛΗ 1911-2011
ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΒΒΑΔΙΑ 1923- ,

ΜΑΡΑΝΤΟΧΩΡΙ 2000 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

...Παλιοί Μαραντοχωρίτες οργανοπαίκτες ήτανε:
Στο ζουρνά οι Σπύρος Φατούρος του Κωνσταντίνου,
Γιάννης Σκληρός-Πιτσίνης, και
Στάμος Σκληρός ή Καργαδόρος.
Φλογέρα πολύ καλή ο Θανάσης Σκληρός ή Κολοσούσης.
Στο κλαρίνο ο Κωνσταντίνος Φατούρος ή Χούζας.
Βιολί ο Βαγγέλης Κονιδάρης ή Μπούρας.
Λαούτο ο Σπύρος Δουκατάς ή Παπόρης.
Άργανο ο Σπύρος Κονιδάρης.
Καλοί τραγουδιστές ήτανε:
ο Γιώργος Καββαδίας που χόρευε και καλά,
ο Καββαδίας Σπύρος,
η Μαριάννα Δουκατά και η Αικατερίνη Φατούρου.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΟΦΡΩΝΗ ΚΟΨΙΔΑ

2019-01-27T12:03:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΟΦΡΩΝΗ ΚΟΨΙΔΑ 1924-2011

ΑΠΟ ΚΑΡΥΑ ΤΟ 2000 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

...ο Σταύρος Κατωπόδης που έπαιζε λαούτο μου είπε ότι σκοτώσανε το Μπαμπαρέλο.
Ήτανε απίθανος χορευτής.
Εγώ είχα χορέψει μαζί του.
Έβαζε ποτήρι στο κεφάλι δάγκαε τραπέζι με ποτήρια και χόρευε πήγαινε στο τόπο, όπως έπαιζαν τα όργανα...

Εμείς όταν είμαστε μικρά πηγαίναμε στον Καμπιλαύκο στη Καρυά με μια δραχμή τη βραδυά και μας μάθαινε όργανα.
Ήτανε κι ο Σπύρος ο Φόγιος, ο Σπύρος ο Κατωπόδης, ο Λευτέρης ο Κακλαμάνης.
Καμιά τριανταριά μαθητές.
Όποιοι δεν είχανε να του πληρώσουνε τη δραχμή πηγαίνανε και καλύπτανε το χρέος τους με το σκάψιμο του αμπελιού του.
Για όλα υπήρχε λύση...
Ο Γράντζας πήγε στους Συβριώτες γύρω στο 1955 στη Θεσσαλονίκη και χορέψανε στην έκθεση...
Ο Τζούμας έμαθε κλαρίνο από το Θανάση το Βλάχο.
Ο Μπακόλας έμαθε βιολί από το Τζέμο.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΛΕΜΟΝΙΑΣ ΒΛΑΧΟΥ

2019-01-27T11:59:00.002-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΛΕΜΟΝΙΑΣ ΒΛΑΧΟΥ-ΤΡΊΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΘΑΝΑΣΗ ΒΛΑΧΟΥ-1918-2010,

ΑΠΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΤΟ 2001 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

...ο Θανάσης Βλάχος 1900-1959 ήτανε κληρωτός το 1920.
Είχε αδέρφια το Βασίλη, Αριστή, Βαγγέλω, Γεωργία και Μαριώ.
Πατέρας του ήτανε ο Σωκράτης που πέθανε το 1942.
Έπαιζε κλαρίνο κι αυτός.

Είχε κι ένα αδερφό το Μιλτιάδη.

Κλαρίνο ο Θανάσης έμαθε από το πατέρα του αλλά μετά που γύρισε από το στρατό είχε γίνει πολύ καλός.

Η πρώτη του γυναίκα ήταν από τη Λευκάδα.
Σε κάποιο πανηγύρι στον Αστακό τον εγκατέλειψε με ένα πλούσιο.
Αυτός την έδερνε συνέχεια.
Αλλά κι ο πεθερός της ο καινούριος τον έκανε απόπαιδο το γιό του για αυτή την ενέργεια που έκανε.
Έκανε παιδιά το Βασίλη το Βλάχο που ζει στον Αστακό και τη Λάμπρω Κορφιάτη πεθερά του Παναγιώτη Σκληρού Μίκυ.

Με τη δεύτερη γυναίκα του την Αναστασία που ήτανε από τον Αλέξανδρο έκανε ένα παιδί το Σωκράτη που ζει στο Καναδά.
Αυτή πέθανε το 1943 πάνω στους εννιά μήνες, παντρεύτηκε αφού είχε κάμει το παιδί, πέθανε από επιλόχειο πυρετό. Έσπασε η αιμορραγία κι εννιά μέρες μετά τη γέννα πέθανε.

Εγώ είμαι η τρίτη παντρειά κι έχουμε τρία παιδιά.
Τον Ευγένιο που ζει στον Καναδά, το Θωμά και τη Ζωή.
Είχε αδερφό στην Αμερική τον Αριστή που δεν είχε κάμει οικονομική προκοπή. Ήρθε λοιπόν το 1949 απο την Αμερική ο Βασίλης ο Δουβίτσας.
Ειδοποίησε να πάνε σπίτι του ο Θανάσης η Γιωργίτσα και ο Βασίλης.
Τους έστειλε μερικά δολάρια κι αυτοί τα χάσανε γιατί τον θεωρούσανε πεθαμένο.
Ντρεπόντανε να επικοινωνήσει μαζί τους γιατί δεν είχε κάνει κάποια προκοπή. Μετά από λίγα χρόνια μάθανε ότι πέθανε και καμιά βδομάδα μετά πέθανε κι ο Θανάσης.
Ο Θανάσης έπαιζε σε όλο το Ξηρόμερο.
Τα πρώτα χρόνια που ξεκίνησε έβγαζε πολλά λεφτά αλλά μετά αρχίσανε να λιγοστεύουνε...

...Ήταν ένας γέρος εδώ τότε ο Σωτήρης που έπαιζε άργανο παλιά, και είχε ένα γιό στην Αμερική που πέθανε αλλά δεν του το'πανε.
Έπαιζε λοιπόν ο Θανάσης το Πάσχα τσάμικο με τα τρία πάσα.
Το χόρευε με το μπαστούνι.
Ένας ανιψιός του ο Κώστας έκλαιγε.
Μετά το Πάσχα που του το 'πανε πεθάνανε από εγκεφαλικό και οι δύο.

...Ο Θανάσης σε βοήθαγε με το κλαρίνο. Σου τό 'φερνε εκεί που ήθελες για να μην το χάνεις...

Δεν ήθελε κανένα από τα παιδιά του να μάθει κλαρίνα.
Κόβουνε χρόνια ζωής αυτά. Φουσκώνανε τα πλεμόνια και κόβουνε χρόνια ζωής αυτά.
Αυτός δεν ήτανε πονηρός, έπαιζε μέχρι το τέλος το τραγούδι δεν ξαχρείαζε.

...Από τα παιδιά του η Γιωργία, η Μαριώ και ο Θανάσης τραγουδάγανε πολύ καλά. Τρυπάγανε το κεραμύδι.
Η Βαγγελούλα η Μπαλάσκενα τραγούδαγε πολύ καλα...

Λαούτο έπαιζε ο Χρήστος Βρεττός Βερεστώντας, Χρήστος Βρεττός Βρυώνης.
Βιολί έπαιζε ο Παναής Σούνδιας Μέτωρας.
Κλαρίνο ο Στάθης Σούνδιας Μέτωρας.
Άργανο ο Σωτήρης Κολυβάς....
Παλιό τραγούδι που λέγαμε εδώ στον Αλέξαντρο:

"κυνηγός που κυνηγούσε
μέσ'τα δάση μια φορά,
έτυχε να συναντήσει
μια μικρή καλογριά...."

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΒΒΑΔΑ ΤΣΙΝΚΟΥ

2019-01-27T11:45:00.004-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΒΒΑΔΑ ΤΣΙΝΚΟΥ
1925-
ΚΑΤΩΧΩΡΙ 2000 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

...Παραμονές των φώτων το 1961 άνοιξα το μπακάλικο στο Κατωχώρι.
Είχα ορχήστρα το Γιάννη τον Αρίκα στα εγκαίνια και γίνονταν γλέντι τρικούβερτο.
Εκείνη την ώρα κάποιος φέρνει τα νέα.
Πνίγηκε ο Μαλέντζης (Κώστας Πάλμος) με το καΐκι.
Αμέσως διέλυσαν όλα.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΑΘΗ ΚΑΤΩΠΟΔΗ

2019-01-27T11:31:00.001-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΑΘΗ ΚΑΤΩΠΟΔΗ

ΒΟΥΡΝΙΚΑΣ 1996 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

...Στα χρόνια της Αγγλοκρατίας η οικογένεια μου έκανε πολλά λεφτά από το κοντραμπάντο μπαρουτιού.
Βγάζανε τα κουτσουμπέλια από τα αμπέλια τα απανθρακώνανε σε ειδικά καμίνια που σώζονται ακόμη στα χωράφια μας.
Στη συνέχεια τα τρίβαμε σε νερόμυλους της περιοχής που τα λιθάρια τους είχανε ειδικές ελικώσεις μεγάλες.
Έτσι βγάζανε το κάρβουνο.
Αυτό το ανακατεύανε σε ειδική χαρμανιέρα με θειάφι, νιτρικό κάλι και μπουανώ.
Το μπουανώ το δημιουργούσαν από κοτσιλιές περιστεριών.
Τις άλλες δύο ουσίες τις εισήγαγαν.
Οι μπαρουτόμυλοι της Δημητσάνας δεν έφταναν να καλύψουν τις ανάγκες της επανάστασης.
Οι Άγγλοι από την άλλη μεριά το ενθάρρυναν το κοντραμπάντο γιατί εμπορευόνταν τις πρώτες ύλες.
Κάποτε κάλεσαν το Ζαμπέλη να απολογηθεί γιατί σε κάποιο μονόξυλο που πέρναγε απέναντι στη Περατιά βρέθηκαν ίχνη από μπαρούτι.
Στη πραγματικότητα όμως δεν δίωκαν τους Λευκαδίτες.

Ο πρόγονος μου λοιπόν αυτός που έφτιαχνε τα καμίνια με τα κουτσουμπέλια λέγονταν Καραγιάννης στο παρατσούκλι.
Φορούσε μαντήλι και μπότες Εγγλέζικες στα πόδια με σπιρούνια.
'Ητανε πολύ λεβέντης, τους πέρναγε όλους σε αγώνες που γίνονταν τότε στο σάλτο και το λιθάρι.
Στη πλατεία της Παναγίας που γίνονταν το πανηγύρι εδώ στο χωριό, βάζανε άλογα στη σειρά και πηδάγανε από πάνω.
Αυτός πήδαγε πάνω από τρία άλογα.
Επίσης έριχναν και λιθάρι κάνανε σκοποβολή και προσπαθούσανε να σαλτήσουνε πάνω σε άλογο που κάλπαζε και να παραμείνουνε πάνω χωρίς να πέσουνε..

...Στο Βουρνικά στις αρχές του αιώνα υπήρχε μεγάλη έξαρση της πουτανιάς και μοιχείας δεν είναι τυχαία τα στιχάκια δύο τραγουδιών

το πρώτο λέει
"στον Άι Πέτρο τ' άργανα στο Σύβρο οι ζουρνάδες, σ'αυτό το δόλιο Βουρνικά χορεύουν οι πουτάνες"

το δεύτερο λέει
" καλό χωρίο μα είναι όλοι κερατάδες"

...η καταγωγή μας ήτανε από το Μεγανήσι.
Ένας παπάς Μεγανησιώτης που έφυγε μετά από επιδρομή πειρατών και πέρασε στον Πόρο υπήρξε πρόγονος μας.
Ο γιός του έγινε ένορκος και υπηρετούσε στο Σύβρο στο Μαγιστράτο που είχε το δικαστήριο.
Εκεί λοιπόν τον είδε μια Βουρνικιώτισα αρχόντισσα, Θεοτόκη το επίθετο Γεωργούτσαινα το παρατσούκλι.
-Εγώ αυτόν θέλω πατέρα τον καλαμαρά. Δεν θέλω από το αρχοντολόι του Σύβρου άντρα.

Έτσι δημιουργήθηκε το σόι των Κατωποδαίων στο Βουρνικά γύρω στο 1800 κι αναπτύχθηκε πολύ γιατί είχε πολλά λεφτά η κληρονομιά του Θεοτόκη.
Λένε μάλιστα και το εξής κωμικό.
Στο γάμο της επειδή ήτανε μεγάλη τεμπέλα της είπανε το δίστιχο

"πέντε μήνες πέντε αδράχτια, πότε τ' άγνεσε η κουράφτρα;"

δηλαδή πότε πρόφτασε και το έφτιαξε, τάχα με θαυμασμό, τη στιγμή που μια νοικοκυρά κάνει την ίδια δουλειά σε δυο τρείς μέρες...

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΜΗΤΣΟΥ ΚΟΝΙΔΑΡΗ ΤΣΙΡΟΥΦΛΗ

2019-01-27T11:27:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΚΛΑΡΙΤΖΗ ΜΗΤΣΟΥ ΚΟΝΙΔΑΡΗ ΤΣΙΡΟΥΦΛΗ
1921- ----

ΧΑΡΑΔΙΑΤΙΚΑ 1998

ΕΡ.: Γνωρίζεις τίποτε μπάρμπα Μήτσο για έναν οργανοπαίχτη Βαρδή που έπαιζε παλιά στη Λευκάδα;
ΑΠ.: Γιατί ρωτάς ειδικά για αυτόνε;
ΕΡ.: Επειδή δεν τόνε ξέρει κανείς από αυτούς που έχω ρωτήσει και θέλω να μάθω ποιος ήτανε;
ΑΠ.: Μάλιστα! ρώτησες τον πιο κατάλληλο άνθρωπο.
Ο Γιάννης Βαρδής ήτανε παιδί του Αποστόλη από το Μύτικα Αιτωλοακαρνανίας. Ήρθε στη Λευκάδα κι έπαιζε σαντούρι. Μετά το γύρισε στο λαούτο και στο ακορντεόν.
Εδώ που ήρθε παντρεύτηκε την Ελένη του Σαμουήλ. Ο Σαμουήλ ήτανε αδερφός του γιατρού του Αρμένη. Μάλιστα νομίζω ότι ο γιός του είναι ένας Αντώνης Βαρδής που είναι καινούριος τραγουδιστής, τώρα της νεολαίας.
Οταν εγώ ξεκίναγα με το κλαρίνο έκανα ζυγιά κάποτε με τον Βαρδή, τον Μαρκεζίνη από το Μεγανήσι, και τον Καρναβά με κοντά παντελονάκια όπου τον συνόδευε μαζί κι ο πατέρας του.
Μας καλέσανε λοιπόν σε ένα γάμο που γίνονταν στο Βάτο. Ένα ορεινό χωριό στο Περγαντί. Πάνω από το Μοναστηράκι. Χιλιόμετρα ολόκληρα, δρόμος δεν υπήρχε. Μονοπάτι για τα γαϊδούρια και όλο γκρεμοί. Είχανε λοιπόν κανονίσει τι λεφτά θα παίρναμε με βάση τα κανίσκια που θα έφερνε ο κόσμος στο ζευγάρι. Είχανε μαζευτεί λοιπόν καμιά διακοσαριά κανίσκια που το καθένα είχε κι από ένα τραγί. Τα είχανε κρεμασμένα όλα γύρω-γύρω στα δέντρα και ήτανε ένα εντυπωσιακό σκηνικό. Είπα κι εγώ θα οικονομήσουμε λεφτά εδώ. Τι θέλεις να γίνει όμως. Σε κάποια περιοχή πάνω από το Μοναστηράκι που λέγονταν "Γύφτισσα" κάποιος έστησε καρτέρι σε κάποιο καλεσμένο από το Θύριο που πήγαινε με τη γυναίκα του και το παιδί του το μουλάρι και το κανίσκι στο γάμο. Τον τουφέκισε και τον σκότωσε. Δεν το είπανε στο γάμο για να μη χαλάσει. Κατά τις δώδεκα το βράδυ βούιξε ο τόπος μόλις γνωστοποιήθηκε. Εμείς δεν είχαμε βγάλει τίποτε μέχρι εκείνη την ώρα. Ορέ παιδιά λέει ο Βαρδής εντάξει για μας αλλά για τα παιδιά που ήρθανε από τη Λευκάδα δεν πρέπει κάτι να δώσουμε; Ναί λέει κάποιος, παίρνει λοιπόν ένα σκούφο κι άρχισε να μαζεύει διάφορα φραγκοδίφραγκα άντε και κανένα τάλιρο κι ίσα-ίσα και βγάλαμε το διάφορο. Ήτανε το ποδαρικό μου μόλις ξεκίνησα το κλαρίνο σε γάμους και πανηγύρια.
Στο Ξηρόμερο όταν ξυρίζανε το γαμπρό ρίχνανε ένα δίφραγκο στο γαμπρό. Ρίχνανε κάτι και στην ορχήστρα που του έπαιζε.
Στους γάμους τους Λευκαδίτικους κάναμε άλλα πράγματα. Παίζαμε όταν ξυρίζανε το γαμπρό στο γάμο συνοδεία και γλέντι και τη Δευτέρα του γάμου που είχε αποδειχθεί ότι η νύφη ήτανε τίμια-παρθένα- παίζαμε το τραγούδι "Ξύπνα αγάπη μου, ξύπνα γλυκιά μ' αγάπη..."
ΕΡ.: Κι αν η νύφη δεν ήτανε τίμια μπάρμπα Μήτσο τι κάνατε;
ΑΠ.: Τότε είμαστε υποχρεωμένοι να τήνε πάμε πάλι πίσω στο σπίτι της, με συνοδεία όργανα και συγγενείς να την παραδώσουμε του πατέρα της. Αλλά αυτό στα χρόνια μας δεν παρουσιάστηκε ποτέ. Κι οι παλιότεροι οργανοπαίχτες που μας ενημερώσανε ούτε στα δικά τους χρόνια είχε γίνει. Απλά το ξέρανε σαν έθιμο που κι αυτοί τό'χανε ακούσει από τους προηγούμενους...

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΕΛΕΝΗ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ ΤΑΣΟΥΛΑ

2019-01-27T11:07:00.004-08:00

ΕΛΕΝΗ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ ΤΑΣΟΥΛΑ
1952-

ΚΑΤΩΧΩΡΙ 2005 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

Η Χρύσω Σκλαβενίτη του Σκούρα από το Φτερνό ήτανε με το όνομα η ομορφότερη γυναίκα της περιφέρειας εκειά τα χρόνια. Στα χρόνια που είχαμε το Δάγλα δάσκαλο 1955της είχανε βγάλει τραγούδι συρτό που το λέγανε και στα πανηγύρια. Για χάρη της είχανε σκοτωθεί δυο άνθρωποι.Τα λόγια ήτανε: Εκεί ψηλά στον Άι Λιά* γίνεται πανηγύρι, μεγάλο γλέντι γίνεται σε αυτό το μοναστήρι, η Χρύσω σέρνει το χορό και τα βιολιά βαρούνε, κι όλοι οι λεβέντες του χωριού σιμά στα μάτια τη κοιτούνε, κι ένας λεβέντης του χωριού σιμά τη πλησιάζει και με πικρό χαμόγελο τη Χρύσω κουβεντιάζει, Χρύσω μ εγώ σ΄ αγάπησα και θέλω να σε πάρω κι αν θες το γρηγορότερο στεφάνι να σου βάλω.　 ...
*Άι Λιάς εκκλησία στο Φτερνό.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΓΙΑΝΝΗ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ ΚΑΚΑΡΗ

2019-01-27T11:03:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΟ ΓΙΑΝΝΗ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ ΚΑΚΑΡΗ
1906-2003

ΠΟΡΟΣ 2003 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

ΚΑΣΕΤΑ 4

Πληροφορίες σχετικά με τους οργανοπαίχτες του Πόρου. ΕΡ. Δε μου λες Μπάρμπα Γιάννη οργανοπαίχτες εδώ στο χωριό παλιούς θυμάσαι να παίζουνε λαγούτο, κλαρίνο, βιολί, άργανο ζουρνά τέτοια πράματα;
ΑΠ. Ζουρνά έχω ακουστά πως έπαιζε ο Δήμος ο Καραβίας ο πατέρας της πεθεράς μου, εκείνα τα χρόνια τα παλιά.
ΕΡ. ο Πέτρος ο Καραβίας;
ΑΠ. όχι ο Δήμος ο Καραβίας
ΕΡ. Τι σόι ήτανε;
ΑΠ. Καραβίας ακούς!
ΕΡ. Από που είχανε έρθει αυτό το σόι;
ΑΠ. Δε ξέρω, από τον Άι Πέτρο θα-ν-είχανε έρτει, εκείνος ο Κώστας π' γυρνάει με το φορτηγό από το Βουρνικά είναι στον Άι Πέτρο.
ΕΡ. Τον θυμάσαι εσύ το Δήμο τον Καραβία;
ΑΠ. Τον θυμάμαι στην απιδιά που κέντρωσε ο παππούς μου.
ΕΡ. πόσων χρονών να ήτανε;
ΑΠ. Καμια δεκαριά χρονών ήμουνα εγώ τότε.
ΕΡ. εκανε κομπανία με κανένανε εδώ να παίζει;
ΑΠ. Δε ξέρω μωρέ Σπύρο εκειά τα χρόνια, ήτανε κι ένας που τονέ φωνάζανε Πανούλη Άργανο
ΕΡ. Τι σόι ήτανε αυτός; Σκλαβενίτης;
ΑΠ. Δεν ξέρω,
Μετά βγήκανε κάτι άλλοι κλαρίνα και βιολιά.
ΕΡ. Ποιοί βγήκανε μετά, κλαρίνο ποιός έπαιζε;
ΑΠ. Κλαρίνο έπαιζε ο Πάνος ο Καλόγερος
ΕΡ. Καλό;
ΑΠ. Έπαιζε αυτά τα γύφτικα ο Πάνος ο Κατωπόδης Καλόγερος
ΕΡ. Έπαιζε δημοτικά;
ΑΠ. Μπααα
ΕΡ. Βιολιά έπαιζε εκειός ο Μαρινάκης, μωρέ χαλέβανε να παίξουνε βιολιά και κλαρίνα αλλά δεν τα καταφέρνανε. Κι εκείνος ο.........(δεν ακούγεται
ΕΡ. Ποιός άλλος εκείνος που σκοτώθηκε είπες;
ΑΠ. Ο Μήτσος ο Κονιδάρης Χαρμόβας, κι ο Μήτσος ο Σκαρμούτσος.
ΕΡ. Και ποιός άλλος δοκίμασε αλλά δεν τα κατάφερε;
ΑΠ. Τι διάολο θέλεις αυτούς τους παλαιούς;
ΕΡ. θα τους καταγράψουμε κι αυτούς!
ΑΠ. Ήτανε κι αυτός ο Ντίνος πού'χε κλαρίνο
ΕΡ. Ποιός Ντίνος;
ΑΠ. Κωνσταντίνος Ζαμπάτης του Μάρκου
ΕΡ. Δοκιμάσανε αλλά δεν τα καταφέρνανε δηλαδή;
ΑΠ. Ητανε παλιοί αυτοί ξέρω γω τι τα κέρατα τους κάνανε;
ΕΡ. Ο Ντίνος ποιανού πατέρας ήτανε;
ΑΠ. Ο Ντίνος είχε τη Κατερίνα και την Ακριβή.
ΕΡ. Πότε πέθανε;
ΑΠ. Δεν είναι καμιά δεκαριά χρόνια
ΕΡ. Ο Μήτσος ο Καρτούτσος ήτανε πιο παλιός ε;
ΑΠ. Ο Μήτσος ήτανε καμιά...δυο χρόνια παλιότερος απο μένα, το τη περιουσία του τη πήρε ο Τσιμογιάννης πήγε πέρα στη Ζαβέρδα αυτός.)που σκοτώθηκε έπαιζε κλαρίνο κι ετούτος ο Σκαρμούτσος έπαιζε κλαρίνο, καλά κολοκύθια, κι ο γιός του πήγε να μάθει ψιλοπράγματα παίζανε.-Ντίνος-1905ΕΡ. Ο Πάνος Κατωπόδης ο Καλόγερος;
ΑΠ. κι αυτός.....και παντρεύτηκε στο Φρύνι μετά
ΕΡ. Ήτανε μεγαλύτερος από σένα πολύ;
ΑΠ. Ποιός ο Πάνος; Εγώ είμαι συνομήλικος με τη κοπέλα του τη μεγάλη εκείνη που είχε ο Μπουμπούλιας απάν'εκεί,δεν είμαστε συνομήλικοι ήτανε μεγάλος αλλά τόνε θυμάμαι μια φορά!.....)

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΝΙΚΟΣ ΜΑΗΣ

2019-01-27T10:59:00.001-08:00

Νίκος Μάης συνέντευξη 1996 στον Σπυρίδωνα Σκλαβενίτη

Α.ΠΛΕΥΡΑ
Είναι Λευκαδίτικα τα καραβάκια, το μπαρμπούνι, και η λεμονιά;
-τη λεμονιά δεν την έχω ακούσει ποτέ για Λευκαδίτικο. Τα καραβάκια και το μπαρμπούνι τα’ χω ακούσει στα χορευτικά. Το ‘χουμε παίξει σε Εξάνθεια, Δρυμώνα, το χορεύανε.
-τα καραβάκια;
Είναι σαν συρτό, όχι όμως στα πανηγύρια.
Έχουμε αμφιβολίες δηλαδή αν είναι Λευκαδίτικα ε;
Όχι τα δύο για μένα είναι, είναι παλιά. Αλλά όσον αφορά για το άλλο που λες δεν είναι η λεμονιά.
Για το μπάλο και τη μηλιά;
Η μηλιά είναι ιστορικό τραγούδι της Λευκάδος.
Το χορεύουν εδώ στο χωριό σαν παλιά;
Γυναίκες ήτανε καμιά δεκαπενταριά είκοσι που ήτανε το μόνο τους τραγούδι.
-Τη χορεύουν έτσι με τα βήματα;
Με τα βήματα ωραία! Οι πιο παλιοί το λέγανε το τραγούδι αυτό. Όπως ο Γιάννης ο περατιανός. Ο Σίμων Καρράς και η Δόμνα Σαμίου είχαν έρθει στη καλύβα τούτ’ εδώ.Το τραγούδι λέγεται ο Γιάννος ο Μαραθιανός είναι ένα μέρος απέναντι από τη Λευκάδα που λέγεται Μαραθιάς, κι απ’ αυτό λέγανε κατάγεται αυτός ο χορός. Όχι δε λεγότανε ο Περατιανός. Κανονικά δηλαδή τού πε κι ο Σίμωνας ο Καρράς. Αυτός φοράει τα τσάμικα εννοεί φοράει τις μπουραζάνες τα κεντητά πουκάμισα.
-Και λες δηλαδή να είναι Λευκαδίτικο;
Ο Σίμων ο Καρράς ήρθε επί τούτου.
Ήρθε και ρώτησε. Είναι και βιβλίο παιδί μου γραμμένο.
Έχεις ακουστά στα πανηγύρια να πετάνε λιθάρι, σκοποβολή, άλμα κλπ;
Όχι, τα παλιά όμως χρόνια όταν πρωτοβγήκα στα πανηγύρια όταν η νύφη ήτανε παρθένα έβγαινε το πουκάμισο για να το δείξει. Το έχω ιδεί εγώ.
Υπήρχανε παλιά χοροδιδάσκαλοι στο χωριό;
Όχι οι παλιοί στους καινούργιους.
Επειδή έχεις πάρει μέρος σε γάμους πολλούς μπορείς να μας πεις κάνα τραγούδι, για τα προζύμια πχ ετοιμάζανε τη πίτα και λένε:
Ευχήσου με μανούλα μου στο ωραίο μου προζύμι στο ωραίο μου προζύμι και στο καλορίζικο μου.
Με την ευχή μου ρε παιδί μου κι ο θεός να σε προκόψει.
Φκειθείτε με αδέρφια μου στο ωραίο μου προζύμι. Με την ευχή μας αδερφή...
Στο κρεβάτι με τον ίδιο σκοπό:
«Αφήνω γεια, αφήνω γεια στο σπίτι μου και σ’ όλους τους δικούς μου, αφήνω γεια, αφήνω για στη γειτονιά, και σ’ όλους τους δικούς μου...
Φτάνουμε στο σπίτι του γαμπρού:
«Έβγα κυρά έβγα κυρά και πεθερά, να προσδεχτείς τη πέρδικα, ωρέ τη πέρδικα τη πλουμιστή να τηνε βάλεις στο κλουβί να την ταΐζεις ζάχαρη να την ταΐζεις μέλι.
Πόρτες και παραθύρια μου όλα ξεκλειδωθείτε, και τη νυφούλα που ‘ρτε εδώ, καλώς να τη δεχτείτε.
Σήμερα λάμπει, σήμερα λάμπει ο ουρανός, σήμερα λάμπει η μέρα, σήμερα στεφανώνεται αητός τη περιστέρα.
Στο τραπέζι: σε τούτη τη τάβλα πούμαστε...
Αν ξέρεις ότι τα παιδιά αγαπιόντουσαν, είναι ένα ωραίο που λέει: χαίρετ’ ο πεύκος στη δροσιά κι η Λεύκα τον αέρα χαίρεται κι νιόγαμπρος την όμορφη που πήρε κι όλο στα μάτια τη κοιτά κι όλο γλυκά της λέει: από μικρός σ’ αγάπησα μα τώρα πια σε πήρα.
Κλέφτικα και ξενιτεμένα λέγαμε ένα σωρό. Τα παλιά χρόνια μπορώ να σου πώ ότι το τραπέζι μετά το φαί μπορεί να κράταγε και δύο ώρες με το τραγούδι που κάνανε και το πιοτί. Ήτανε και το λεγόμενο π’ λέγανε. Ο καθένας που παράγγελνε το τραγούδι σ’ ένανε που ήτανε επιτετραμένος. Τα πρώτα τραγούδια ήτανε το νιόφωτο. Μετά ξεκίναγε από το πατέρα του γαμπρού τη μάνα και στη συνέχεια όλοι. Μόλις του ‘λεγες το τραγούδι έλεγαν φέρε το κοφίνι να ρίξει το γιομάτο, ή το είχανε πάνω στο τραπέζι και πέταγε τον οβολό του.
Όταν ήτανε τα δυο συγγενειακά μαζί λέγανε το τραγούδι μπήκε η νύφη στο χορό με γεια και με χαρά της να...
Τα καταργήσανε αυτά τώρα, βάνουνε σαχλαμάρες ξένα.
Επέρυσι ήμουνα στην Αυστραλία και πήγα σ’ ένα γάμο. Ήτανε απ’ το χωριό μου το παιδί-ο πατέρας του-παντρεύτηκε πέρα κει. Είχανε κάποιους με όργανα. Γιατί να ξέρεις Σπύρο μου οι Έλληνες στα ξένα κράτη κρατάνε καλύτερα από μάς τα έθιμα. Σ’ αυτό το γάμο που πήγα ήταν ένα παιδί από το χωριό μας που παίζει κιθάρα και τραγούδι κι ένα άλλο που παίζει. ντράμς Πατρίκιος Γιάννης του Θεοφάνη και Παράσχος Πατρίκιος του Αναστασίου.
Λέει ο πατέρας του γαμπρού θέλω ένα γάμο παλιόνε το παιδί με το κλαρίνο δεν τα ‘ξερε εδώ τα δικά μας, στα κλέφτικα έμπαινε αλλά στα άλλα είχε πρόβλημα. Πήγα σπίτι και του έκανα προεργασία. Ήταν κι ένα παιδί που έπαιζε λαούτο και μου το ’φερε και το ‘φκιαξα. Το τι έγινε σε αυτό το γάμο δεν περιγράφεται. Τους είχε συμφωνία: -Εγώ δεν πήρα λεφτά βέβαια. -Με διακόσια δολάρια τον έναν, σύνολο οχτακόσια δολάρια και πιάσανε δυόμιση χιλιάδες δολάρια, με σήκωσε εκειός ο Πελλοπονήσιος κι οι άλλοι που χορεύανε στα χέρια κι έβλεπες το δάκρυ κι οι φωνές πόνου...!
Σου μιλάω ότι στην Ιταλία που έχω πάει τρείς φορές και με το Νιόνιο και με το Βρυώνη και με το Τσιρούφλη, αλλά με το Νιόνιο θα σου πω. Πήγαμε σε μια αίθουσα του δημοτικού θεάτρου που έγινε η εκδήλωση. Πέλαο ολόκληρο, μην ψάχνεις. Αυτοί όμως είχανε και μια μόνιμη ορχήστρα Παρασκευή Σαββάτο Κυριακή. Μπήκανε τα παιδιά της βασιλικής να κάμουνε το νουμεράκι τους αλλά στο κενό μέχρι να αλλάξουνε, όπως αρχίσαμε «την Αράχωβα» «τα νιάτα» εκείνη η ορχήστρα που ήτανε εκεί με σήκωσε στα χέρια,..και το «ξένε που ‘σαι στη ξενιτιά».
Μην ακούς ,υπάρχουνε άνθρωποι που τα θέλουνε όλα αυτά αλλά πρέπει να υπάρχουνε κάποιοι να τους τα υπενθυμίζουνε. Ήταν ένας δίπλα μου εκεί σε ηλικία εβδομήντα πέντε, όταν τελειώσαμε ήρθε μου έδωσε το χέρι και μου είπε: είμαι μουσικός, είσαστε υπέροχοι! Εσείς οι Έλληνες έχετε κάτι το ζωντανό, δε μπορούμε εμείς να το φτιάξουμε έτσι.
Μα τη Παναγία.
Πήγαμε μια φορά σε ένα γάμο στο Μεγανήσι του Κονιδάρη, αυτ΄νώνε των καπεταναίωνε. Είχανε ένα Γάλλο ή Άγγλο καλεσμένο με τα παιδιά του: ένα αγόρι κι ένα κορίτσι. Μείνανε κατάπληκτοι. Πω πω πως κάνανε! Και μείς που τα ’χουμε εδώ πάμε να τα παρατήσουμε όμως τότε θα αισθανθούμε την αξία τους. Το 1975 ήρθε ο Σίμωνας Καρράς και η Δόμνα Σαμίου και τα γράψαμε με το μπάρμπα Σπύρο το Κατωπόδη, κάτσαμε εδώ τότε και φάγαμε. Μάλιστα τότε έσερνα και το σπίτι. Είχα δυο παιδιά πάνω μαστόρους και ήμουνα πάνω στα κεραμίδια. Κατέβα κάτου ωρέ μου λέει ο Λευτέρης. Η γυναίκα μου είχε μαγειρέψει κολοκυθολάχανα κι είχε και κρέας στο φούρνο κι είχε και τη σαλαμούρα κρεμασμένη. Εφάγαμε όλη τη σαλαμούρα. Γυρίσανε όλο το σκουπούλι ανάποδα. Η Δόμνα όπου με δει κάνει σα να βλέπει το παιδί της. Καλή της ώρα.
Ρε Νίκο μου λέει θα σου πω κάτι και να μη με παρεξηγήσεις. Εσύ έπρεπε να χεις φύγει από δω. Είναι ο κύκλος κλειστός. Εσύ κι ο Λευτέρης με το βιολί θα είχατε γίνει πολύ μεγάλοι. Τι να κάνουμε της λέω κι εδώ πέρα που ήμουνα ήτανε πολύ καλά. Είχα οικογένεια υποχρεώσεις. Εγώ λέει παιδί μου δε σε έχω δει στο πατάρι, αλλά εδώ πέρα στις πρόβες, που σ’ άκουσα, σε βλέπω ότι έχεις ζωντάνια. έχω γνωρίσει πολλούς συναδέλφους σου και καλύτερους από σένα. Όμως δεν έχουνε την απόδοση που έχεις εσύ. Δηλαδή στο κόσμο σκορπίζεις κέφι. Αυτή είναι η πραγματικότητα για σένα.
Εγώ-ήμουνα- σε λαούτο και τραγούδι κι όμως δε συγχρονιζότανε οι ήχοι στα δύο μικρόφωνα. Τους λέω λοιπόν όποιο ακουγότανε περισσότερο να το χαμηλώσουνε. Το ρυθμίσαμε λοιπόν.

Μια φορά μου είπε ο Γιώργος ο Βεργίνης -έχει αντίγραφο κι ο γαμπρός του Λευτέρη του Μπουμπούλια που δουλεύει μέσα στην Εθνική ο Σπύρος-:
Άκου να δεις τι πιστεύω εγώ ότι πρέπει να κάνουμε. Να γράψουμε αυτά τα τραγούδια. Πως ξεκινάει ο γάμος πως συνεχίζει και άλλα παλιά τραγούδια. Εγώ όποια στιγμή αφιλοκερδώς συμφωνήσεις μαζί με το Νιόνιο, αλλά θα πάρουμε κι ένα παιδί με κιθάρα ή Λαούτο γιατί δε θα μπορώ εγώ να συγχρονιστώ με όλα, όχι αρμόνιο, θέλουμε βιολί, τουμπελέκι, κλαρίνο, άντε κι ένα ντράμς σε χαμηλή ένταση και να γράψουμε τραγούδια παλιά.

Β.ΠΛΕΥΡΑ
Για να γράψεις αυτά τα πράματα πρέπει να κάνεις πρόβα πρώτα. Να γράψουμε τα παλιά τα πιο ουσιώδη.
Είχε έρθει ένας άνθρωπος και μας έγραψε κάποτε στο μαγαζί του Φώτη του Κατσαίτη στα Χαραδιάτικα. Τι έγινε αυτός ο άνθρωπος δεν ξέρω, μας είπε θα μας στείλει θα μας κάμει θα μας ράνει, τίποτε... Μάλιστα τού’χε ακούσει στο ράδιο η αγγονιά του Βαλαωρίτη και μας κάλεσε στη Σπάρτη-εννοεί στη Μαδουρή-με πρόσκληση στο γάμο της. Μας έδωσε από εξήντα χιλιάδες δραχμές Εμένα το Τσιρούφλη το Γιώργο κι ένα παιδί ακόμα το 1991. Ο άντρας της μάλιστα έπαιζε κύμβαλο και ήξερε από μουσική.
Πήγαμε εκεί και είπαμε κάποια κλέφτικα επιτραπέζια του γάμου, μετά από αυτά που θα γράψουμε θα πούμε κι άλλα παλιά τσάμικα, συρτά κλπ.
Ναι αλλά αυτός σας έγραψε στα χαραδιάτικα ε;
Ναι, μας είπε είσαστε καταπληκτικοί.Μπράβο, μπράβο και θα σας φέρω αντίγραφα και και...
Μπορούμε να πούμε δυο τραγουδάκια πούχω πολλά χρόνια να ακούσω;Ποιά;
«Φκήσουμε μανούλα μου» «τώρα στα καλά μαλιά μου»,
Ένα άλλο, είδα ένα γέρο που κλαιγε σα νάτανε παιδάκι. Ένα άλλο παλιό τραγούδι λέει: Αμάν θα αφήσω γένια και μαλλιά, αμάν για να με λέτε γέρο, αμάν γλεντάτε νέοι το ντουνιά αμάν αμάν γιατί ο καιρός διαβαίνει, κι όποιος μπει στη μαύρη γη αμάν πίσω δεν ξαναβγαίνει.
Ο καροτσέρης τι τραγούδι είναι μπάρμπα Νίκο;
Είναι σταυρωτό, καροτσέρη, καροτσέρη με τη μάστιγα στο χέρι.
Εγώ ότι περνάει απ’ το χέρι μου πού ’σαι νέος κι ανακατεύεσαι με αυτά τα πράγματα. Να πω και κάτι άλλο Σπύρο. Μας εκάλεσε ο σύλλογος Βασιλικής. Πήγαμε αφιλοκερδώς. Αφού χορέψανε και τα παιδάκια τους μετά το πράμα άρχισε να κρυένει. Εκεί όμως ήτανε και κόσμος πολύς και μερακλήδες. Αρχίσαμε μερικά τσάμικα εμείς, τι θέλεις να γένει, και κείνα τα μικρά παιδάκια που ‘τανε στο χορευτικό τι θέλεις να σου πω ζωντανέψανε κι εκείνα, μα τη Παναγιά. Κάτι αητό κάτι αράχωβα, μην ακούς αρέσει αλλά είναι και πως θα τα προωθήσεις, και στα μπουζούκια που λένε, λέει 5, 10, 20, τραγούδια κι απέ όπως αρχίζει το κλαρίνο τους βλέπεις όλους βζιτ...
Είναι και το άλλο μ’ αρέσει να το πω. Τερμάτισα τώρα απο ζήτημα μουσικής, σκόλασα, και τώρα πάω με τα παιδιά εγώ τους τοπα. Τι χαλευω γέροντας άνθρωπος απάνου στο πατάρι.
Σε κουράζουνε ε;
Όχι δε με κουράζουνε, εγώ όταν καταλάβω λίγο ότι μειονεκτώ δεν ανεβαίνω ακόμα κι άν μου βάλεις το κουμπούρι στ’ αυτί. Αλλά με θέλουνε ακόμη, λένε ρε Μάη που είσαι;Πέςμας κανένα, το μόνο που έχω αφήσει είναι ανθρωπιά, δηλαδή το λέω και το καυχιέμαι. Στο σπίτι του Θανάση του Τασούλα ή του Άλφα ή του Βήτα που πήγα κι έφαγα ψωμί ήμουνα κύριος δηλαδή έβλεπα τη μάνα σου και με έβλεπε σαν άνθρωπο όχι τζογλάνι. Ρώτα το πατέρα σου.
Πάρε τα παιδιά και πήγαινε τα στο σπίτι.
Και στο τραγούδι πιστεύω ότι τα κατάφερνα καλύτερα απ’ το καθένα.Αυτή η δουλειά τώρα έχει απαιτήσεις, γιατί είναι πολλά τα τραγούδια και ακούει ο κάθε πιτσιρικάς μια λέξη απο κάθε τραγούδι και θέλει να το ξέρεις κιόλας. Εγώ είχα πάει μια φορά με το Καρναβά- αν πέρασε και δεύτερος δεν πιστεύω να ΄τανε κι άλλος -και τραγούδια που ήξερε πολλά συρμαγιά.
Είμαστε στου Πάνου του Κουκή το καφενείο με το Τσιρούφλη. Ο Πάνος έχει ένα αδερφό το Στάθη στην Αθήνα που ήτανε πολύ φίλοι με το Καρναβά και κανόνισε να έρθει στο μαγαζί.Μου λέει θα φέρω το Καρναβά. Δεν έχεις πρόβλημα ε; Γιατί του λέω; Ίσα ισα γιατί αν έρθει ο Καρναβάς αντί να πω πενήντα τραγούδια θα πω πέντε. Μια παρέα λοιπόν απο το Μεγανήσι δέκα άτομα μου λέγανε Νίκο ένα ξενιτεμένο και μετά σειρά χορού. Λέει λοιπόν ο Καρναβάς ένα ξενιτεμένο, ξενιτεμένο μου πουλί και σηκώνεται λοιπόν η γυναίκα και λέει Νίκο σου είπαμε να πεις ένα ξενιτεμένο.Με συγχωρείτε είπα.Εμείς θέλουμε εσένα είπε.Αυτοί εκει μέσα έχουνε όλοι ξενιτεμένους, εγώ λοιπόν ήξερα τι θέλανε αυτήνοι, ήξερα τα παιδιά τους. Αυτήνο εκεί μέσα έχουνε δική τους διάλεκτο πχ θέλανε παιδί κι άλλα τέτοια που γνώριζα εγώ να προσαρμόζω... ή Σπύρο μ’ πού ‘σαι στη ξενιτιά ήξερα τις οικογένειες. Ο Καρναβάς όμως που ήτανε επαγγελματίας έλεγε παίξ’τους εσύ ωρέ γαμώ τη Πάναγία σου. Τότε να ιδείς χιλιάρικο στο πανηγύρι; Όλο κατοστάρικο-εκατό δραχμές-.
Ένα άλλο: της θάλασσας τα κύματα όλα θα τα ενώσω, τα λένε αυτά συχνά.Μια μάνα κλαίει και θρηνεί τους γιούς της τους παρακαλεί, μην πάτε παιδιά στη ξενιτιά γιατί έχει πίκρες και βάσανα πολλά. Είναι δικό μου αυτό. Το ‘χω βγάλει εγώ. Λοιπόν μπήκανε στο χορό εφτά άτομα, λεφτά με το τσουβάλι, μπύρες με τα κιβώτια, το λέω λοιπόν γιατί εγώ δεν είμαι εγωιστής. Έλεγε λοιπόν ο Καρναβάς γειά σου ωρέ Νίκο Μάη αηδόνι της Λευκάδος. Εν τούτοις όμως με θέλανε εμένα καλύτερα από το Καρναβά γιατί τους έλεγα αυτά.
-Από όλους τους τραγουδιστές που έχεις συναντήσει στη Λευκάδα ποιούς αξιολογείς σαν καλύτερους να χουνε περάσει από κλαρίνα, γλέντια, κλπ;
Πιστεύεις ότι ήσουνα το νούμερο ένα;
Ρώτησε άλλους όχι εμένα.
-Εντάξει πες μας για τους άλλους τότε όχι για σένα, και πες μας και για ένα Μπουτουλούνια από το Κατωχώρι αν τον ήξερες, και τι έλεγε σαν τραγουδιστής.
Είναι στην ηλικία μου τον ξέρω, ωραίος , άχρωμος όμως. Έχει ωραία φωνάρα αλλά δεν δενότανε καλά πάνω στα όργανα δεν είχε δηλαδή καταλήξεις καλές, χρονάτος μεν έπεφτε στα όργανα πάνω η φωνή του αλλά δεν κατέληγε εκεί που έπρεπε. Μήτσο δεν τον ελέγανε; Ναι, ένα έτσι ομορφόπαιδο και δυνατό παιδί, είμαστε και φίλοι. ‘Επαιζε και λαούτο αλήθεια!
Ο Μήτσος -Καββαδάς-δηλαδή ο Μπαρμπάκος. Από άλλους τραγουδιστές
ο Στάθης ο Δρακονταειδής από τα παλιά, πολύ ωραίος, μετά ο Θωμάς Πατρίκιος νούμερο δύο, μετά ο Ζαφείρης ο Ζόγγος από δω από το χωριό ο Νιόνιος ο Ψωμάς. Απο τους πολύ παλιούς στο νησί ο Χρήστος ο Βερεστώντας ο καλύτερος, ήτανε κι ο Ζγουμπονικολός που έπαιζε λαούτο καλούτσικος, της καινούργιας φουρνιάς για μένανε ήτανε ο Θωμάς. Τα καλύτερα κλαρίνα ήτανε ο Βλάχος κι ο Βρυώνης στο νούμερο ένα στο νούμερο δύο ο Σπύρος Κατωπόδης Τσιρούφλης απο τους νέους μονο ο Νιόνιος έχει μείνει οπότε δεν πιάνεται γιατί είναι μοναχός του.Τον φτάνει μπάρμπα Νίκο ο Νιόνιος το Βρυώνη;
Τονε πλησιάζει αλλά θέλει πολύ δουλειά ακόμη και σε πολλά τραγούδια. Αυτό θα το προσέξεις που θα σου πω γιατί νοιώθεις από μουσική, αν του Άϊ Δημητριού παίξουμε. Θα ειδείς τι διαφορά υπάρχει όταν θα τραγουδάει ο Νιόνιος ο Ψωμάς ή ο Μάης ή γυναίκα.Και γιατί στο λέω τούτο, ο Νίκος είχε μια ωραία διδαχή απάνου στο κλαρίνο και είχε κι από θέσεις γιομάτες, δηλαδή από φωνές με λαιμό που δύσκολα σήμερα τραγουδιστές τραγουδάνε, από αυτή τη φωνή, μόνο εδώ ο γέροντας. Επειδή τον έμαθε πχ «τα νιάτα» , «ο Σελήμπεης» , «η Μαυριδερούλα»,... να σου πω πενήντα: «βουνά μη καμαρώνετε» , «αμένα να με κλάψετε και να με λυπηθείτε με την αγάπη πόμπλεξα»... .
Αυτά τα έπαιζε όλα ο Βρυώνης δηλαδή ακουγότανε φωνή. Παίξιμο γενικά από ψιλές φωνές σε άντρα που ν’ αυτές οι γερές που δε μπορούνε οι σημερινοί τραγουδιστές. Αυτό που σου λέω να το προσέξεις στο πανηγύρι, όταν τραγουδάω εγώ τι διαφορά θα υπάρχει.
Αυτή είναι η διαφορά με τα κλαρίνα λοιπόν. Από τα βιολιά πρώτος ο Λευτέρης Μπουμπούλιας.
Τέλος

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ ΣΑΜΟΥΗΛ

2019-01-27T10:56:00.004-08:00

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ ΣΑΜΟΥΗΛ 1924-2007

Ο Ζουρνάς είναι ένα όργανο που στη Λευκάδα υπήρξε για τουλάχιστον πεντακόσια -500- χρόνια. Τούρκοι και πειρατές μνημονεύονται ως προς τη πατρότητα του.
Διατηρήθηκε μέχρι το 1960 περίπου όπου οι τελευταίοι ζουρνατζήδες δεν άντεξαν τη πίεση του κλαρίνου, που χρειάστηκε μόλις μισόν αιώνα για να σβήσει παράδοση πέντε αιώνων.
Ο μπάρμπα Σαμουήλ σίγουρα δεν φαντάστηκε ποτέ πόσο βάρος πολιτιστικής κληρονομιάς κουβαλούσε πάνω του, μπορεί ποτέ να μην έμαθε να παίζει ζουρνά, όμως οι ζουρνάδες που έφτιαχνε είχαν αφήσει εποχή για την ποιότητα της κατασκευής και τη τελειότητα του ήχου που διέθεταν.
Πραγματικά είναι ενδιαφέροντα τα τεχνικά στοιχεία της κατασκευής του οργάνου όπως μας τα διηγήθηκε ο ίδιος σε συνέντευξη του το 1997.

«Ο ζουρνάς έχει μια μπουκαδούρα σαν χωνί που λέγεται καμπάνα. Ένα καλάμι μήκους τριάντα πόντων όπου πάνω σ’ αυτό τοποθετούσα μια σφυρίχτρα. Μετά το καλάμι υπήρχε το βαρελάκι και υπήρχε και η γλώσσα.
Το ξύλο που χρησιμοποιούσα ήταν η μηλιοκοκιά και η καρυδιά. Το πρώτο είναι πιο καλό για τη ποιότητα του οργάνου αλλά το δεύτερο το δούλευα πιο εύκολα. Το ‘φκιανα όλο με σκαρπέλο.
Τη τρύπα στο καλάμι την έκανα με σουβλί καμένο στη φωτιά.
Τη καμπάνα την έκανα με ένα σφοντύλι δυνατό που είχα από τις ρόκες, που κεντάγανε οι γυναίκες και μετά στο γύρο του τού ’βανα και το στεφάνι του από λάτα, εφαρμοσμένο.
Η μπουκαδούρα είχε τη μεγαλύτερη τέχνη και ήθελε κόλπο. Έπρεπε να είναι κούφια και να παίρνει τη γλώσσα μέσα και να υπάρχει σκαλί κατάλληλο για να κλειδώνεται στο βαρελάκι.
Οι μπουκαδούρες οι δικές μου ήτανε οι καλύτερες, έρχονταν οι γύφτοι που γύριζαν στα χωριά και μου παράγγελναν. Ήμουνα αβάρετος, έφκιανα συνέχεια, αλλά τι να το κάμεις δεν έβγαινε μεροκάματο, πενταροδεκάρες.
Από όλα τα χωριά της Λευκάδας μου παράγγελναν ζουρνάδες, κυρίως οι τσοπαναραίοι. Ο καλύτερος ζουρναδόρος ήταν ο Σπυρούτσος από την Εύγηρο.
Τη τέχνη την έμαθα μοναχός μου γιατί έπιανε το χέρι μου κι ότι έβλεπα το έφκιανα. Κάποια πράγματα όμως είδα από τα αδέρφια της μάνας μου τους Πριτζιπαίους που ήταν από το Κατωχώρι.
Εκτός από ζουρνάδες έφκιανα εξαιρετικά κλαρίνα χωρίς όμως κλειδιά. Επίσης φλογέρες καλαμένιες και ξύλινες ή κανουλένιες από κάννη γκράδων.
Επίσης ξυλοκούμπουρα, αυτά ήταν σα περίστροφα σκαλιστά ολόκληρα με σκαρπέλο, έβαζα μέσα στη τρύπα ένα κάλυκα του γκρα. Μετά έβαζα το φυτίλι στο μπαρούτι και του έβαζα φωτιά που όπως έσκαγε νόμιζες πως έγινε σεισμός»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΒΒΑΔΑ ΜΟΥΡΚΟΥ

2012-01-27T23:42:00.001-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΒΒΑΔΑ ΜΟΥΡΚΟΥ

1903-

ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΝΙ ΤΟ 2006

...Ο Μήτσος Καββαδάς Φουστανελιάς του γέρο Θοδωρή του Μούρκου έπαιζε καλή φλογέρα.
Πρώτα με καλάμι και μετά με σωλήνα.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΣΤΑΘΗ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟ ΚΑΝΑΤΣΟΥΡΗ

2012-01-18T05:50:00.001-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΣΤΑΘΗ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟ ΚΑΝΑΤΣΟΥΡΗ
ΑΠΟ ΤΟ ΒΛΥΧΟ ΤΟ 2002 ΚΑΣΕΤΑ Νο10

Αναφέρει πληροφορίες σχετικά με το μεγαλύτερο χορευτή του νησιού προπολεμικά το Διονύσιο Καββαδά Μπαμπαρέλο όπως και για τον πατέρα του.

ΕΡ.:..... Με λίγα λόγια κι πατέρας κι ο παππούλης σου τη περιουσία τη κάνανε να;
ΑΠ.: Τερτσα πιρα παρολι γίνηκε η περιουσία.
ΕΡ.: Ήταν άνθρωποι που τους ενδιέφερε ο χορός και το γλέντι;
ΑΠ.: Όπως σου είχα πει την άλλη φορά, ο πρώτος αδερφός από μένανε πέθανε, και στις 9 γινόταν πανηγύρι της αγίας Κυριακής κι ο πατέρας μου απ'ότι μόλεγε η μάνα μου επήγε στο χορό να χορέψει γιατί ήτανε...!
Σ΄λέω τελευταία πόθελε να πεθάνει πριν φτιάξουμε το σπίτι αυτό είχαμε μια κουζινούλα κι είχε ένα ραδιάκι, ήξερε ποιά ώρα βάνανε τα δημοτικά και πάγαινε και το βάνε και καθότανε απάνω στο τραπέζι και κουνιότανε κι έκλαιγε, ε δε μπορούσε και καθότανε πάνω στο τραπέζι και κουνιότανε κι έκλαιγε, δε μπορούσε να σηκωθεί να τραγουδήσει και να χορέψει κατάλαβες;
Και μια χρονιά που ήρθα εγώ της αγίας Κυριακής, ξεμπαρκάρισα και ήρθα κάτω να τόνε δω, γιατί ερχόμουνα... γινότανε πανηγύρι κι εδώ από κάτω στου Αλεγραμμά του Λεωνίδα το μαγαζί είχανε χορό και με πιάνει και μου λέει -γιατί πολύ πιο μικρό γέρο τον έλεγα κι εγώ γέρο με έλεγε κι εκείνος,- μου λέει: "γέρο πάμε να χορέψω γιατί δεν θα ζήσω άλλη χρονιά να χορέψω".
-Σώπα μωρέ πατέρα του λέω.
Τον πήρα εγώ, φρέσκος ξέμπαρκος ήμουνα, είχα και παραδάκι, τον πήρα τον πάω εκεί.
Οι κλαριντζήδες τόνε γνωρίζανε όλοι, και οι τραγουδίστριες! δεν υπήρχε... , κι όταν επήγα εκεί, ήρθε η ώρα και κι έδωσα ένα χαρτάκι κι αυτά, και φωνάζουνε λοιπόν : "ο Μπάρμπα Μήτσος ο Κανατσούρης σειρά"
Σηκώνομαι εγώ να τον κρατήσω, από πίσω ήρθε κι ο μπάρμπα Γιάννης ο Σπρέλης κατάλαβες; Και ξέρω 'γώ ποιοι άλλοι, και την ώρα που μπαίνει στο χορό ο πατέρας μου- εξέρανε οι κλαριντζήδες τι χορό χρειάζεται να χορέψεις-,Το πρώτο τραγούδι του ήτανε "τώρα είναι ο Μάης και η άνοιξη τώρα είναι καλοκαίρι" και δεύτερο "κίνησαν τα καράβια"
το τσάμικο.
Το καιρό που βάλανε το "κινήσανε τα καράβια" πάνου πού'χανε ένα πάλκο η τραγουδίστρια και οι κλαριτζήδες και οι βιολιτζήδες ήτανε, εκατεβήκανε γύρω γύρω από το πατέρα μου το Κανατσούρη που χόρευε, γιατί όταν εχόρευε ο Κανατσούρης και τον κοίταζες έλεγες πως δεν πατούγανε τα πόδια του στη γη,
ΕΡ.: Χόρευε δηλαδή στις μύτες;
ΑΠ.: Ήτανε άφθαστος , σου έχω πει ότι αυτός ήτανε καλός χορευτής, ο μπάρμπα Γιώργος ο Τζελαίος, θα έχεις ακούσει δεν ξέρω αν τόνε πρόφτασες, καλός χορευτής ήτανε ο Γιάννης ο Σπρέλης, ο Νιόνιο Δεκανίας καλός χορευτής ο πατέρας μου, κι ο Μπαρμπαρέλος νούμερο ένα δεν υπήρχε δεύτερος, αυτόνε τόνε σκοτώσανε πέρα στη Καντήλα.Αυτός.. δεύτερος τέτοιος χορευτής στο τσάμικο ούτε γεννήθηκε ούτε και θα γεννηθεί, αλλά για να μάθει χορό ο πατέρας του -Γληγόρη τόνε λέγανε το πατέρα του τον άντρα της θείας μου της Κωνσταντίνας- τόνε έβανε στο χορό, είχανε γραμμόφωνο από κείνο εκεί το τέτοιο, κι άμα δεν το πήγαινε καλά του έκοβε τρία χέρια ξύλο για να μάθει χορό, βέβαια!!!
Τον έδερνε "δε το πάς καλά", "πάλαι το ίδιο τραγούδι", "όχι έτσι" γιατί ήτανε χορευτής κι εκείνος, αυτόνε τόνε σκοτώσανε εδώ μπροστά στο σπίτι μου, ένας χωροφύλακας τον σκότωσε το Γρηγόρη το Μπαμπαρέλο στεφανωνόντανε ο Βασίλης ο Μαστροβασίλης ακριβώς την ίδια μέρα, και δεν θα τόνε σκότωνε, αλλά δεν την είχε ο Μπαμπαρέλος τη κουμπούρα στη μέση, την είχε μέσα ο Μπαμπαρέλος στης γιαγιάς μου αφού ήταν μπροστά στο μώλο...

...Όπως το Μπαμπαρέλο το Νιόνιο τον είχανε στη φυλακή οι Ιταλοί, τα καταφέρνει όμως με τι τρόπους και βγαίνει και πάει πάνω στην Εγκλουβή, στην Εγκλουβή ήτανε ένας που λεγόντανε Κανέλος ισοβίτης στη φυλακή και με τους Ιταλούς ανοίξανε τις φυλακές και βγήκε, αλλά αυτός ήτανε φίλος του πατέρα του και του λέει "έλα δω ρε -του λέει- θα πάμε στο σπίτι μου απόψε -ήτανε Σάββατο- και αύριο πρωί θα σε πάω στο Κατωχώρι στη μάνα σου" εντάξει πήγε.
Το Κανέλο όμως ναι μεν που ήτανε εβδομήντα χρονών δεν του έβαζε χέρι κανένας, τόνε φοβότανε, με εγκλήματα όχι απλά εγκληματίας. Λέει πάμε να πάμε στην εκκλησία να τελειώσει η εκκλησία να πάμε στο σπίτι μου να φάμε και μετά θα πάμε με τα ποδάρια μας στο Κατωχώρι.
Πάνε στην εκκλησία την ώρα που πάει να πάρει ο Κανέλος το αντίδωρο από το Παπά το'χώσανε ένα μαχαίρι από δω κι ένα μαχαίρι από κει.
Μέσα στην εκκλησία τόνε σκοτώσανε που έσκυψε να πάρει το αντίδωρο από το χέρι του Παπά.
Ο Κανέλος μέσα στις τσέπες του είχε δύο χειροβομβίδες μεμιάς άπλωσε τα χέρια του αλλά του είχε κοπεί η πνοή, δηλαδή αν προλάβαινε να τις τραβήξει θα σκότωνε όλο το κόσμο μέσα στην εκκλησία, κι αφόσον σκοτώθηκε κι ο Κανέλος και τον πήρανε το Μπαμπαρέλο ο Γιανούλης ο αριστερός ο Πάνος τον πήρε στο Μύτικα,αφού τον πήγε στο Μύτικα , ο Μπαμπαρέλος ήτανε χορευτής αλλά ήτανε και πολύ γυναικάς ο μπαγάσας δεν υπολόγιζε δηλαδή να έρθει μες το σπίτι σου , κατάλαβες για τη γυναίκα μου για την αδερφή μου, εκεί με κάποια τα έμπλεξε και των ανταρτών εκεί πέρα δεν τους άρεσε το κόλπο εν τω μεταξύ ξέρανε πως ήτανε δεξιός εδώ πέρα πρέπει να το καθαρίσουμε και το πήρανε και το πήγανε στη Καντήλα παραπάνω από το Μύτικα πίσω από ένα εκκλησάκι κι εκεί πίσω τόνε σκοτώσανε.
Η θεία μου η Κωνσταντίνα περίμενε ότι ζει και θα γυρίσει και θα κάμει, λέω ο Μπαμπαρέλος μια φορά πώζηγε -που ζούσε- ακόμα, άμα ήτανε εν τη ζωή ο Μπαμπαρέλος ώθε και να ήτανε και στο τρύπιο το κολοκύθι θα ερχότανε εδώ, αλλά είναι σκοτωμένος μας έχουνε πει από έγκυρες πηγές ότι τόνε σκοτώσανε το Μπαμπαρέλο, δεν υπάρχει περίπτωση να είναι ο Μπαμπαρέλος ζωντανός, κι όπως εκ των υστέρων αναφέρθηκε ότι τόνε σκοτώσανε, γιατί αν έζηγε ο Μπαμπαρέλος σήμερα-τότε- θα ήτανε εβδομήντα εφτά εβδομήντα οχτώ χρονών.
ΕΡ.: Ογδόντα δύο πρέπει να ήτανε
ΑΠ.: Ογδόντα δύο; Γιατί ήτανε μεγαλύτερος από μένανε αλλά ήτανε παλικάρι...
ΕΡ.: Χορό αυτοί από το σόι σου μπάρμπα πως έμαθαν πως δικαιολογείται ότι είχατε μεγάλη έφεση στο χορό;
ΑΠ.: Χόρευε κι ο παππούλης μου, ο μόνος που δεν χόρευε είναι ο αδερφός του πατέρα μου αυτός που ζει, δεν απασχολούτανε με χορούς και με τέτοια, ο μπάρμπας μου ο Παντελής που τόνε σκότωσε η μοτοσικλέτα πάλαι, κι αυτός δεν έμαθε γιατί δεν έμπαινε στο χορό.
Χορό καλό κάνει.. τα παιδιά του Παντελή η Σοφία καλό χορό και καλό τραγούδι στα δημοτικά.
ΕΡ.: Μπα!
ΑΠ.: Μωρέ μια φορά την είχανε ζητήσει αλλά..., να πάει για τραγουδίστρια, βέβαια! και χορεύει και καλά, κι ο αδερφός της ο Πάνος κι αυτός χορεύει καλά.
ΕΡ.: Αλλά κι ο Μπαμπαρέλος ανιψιός σας ήτανε
ΑΠ.: Ο Μπαμπαρέλος ήτανε εεε... ήμαστε πρώτα ξαδέρφια! γιατί η μάνα του και ο πατέρας μου αδέρφια.
ΕΡ.: Ήταν έτσι άτιμη πάστα ανθρώπου όπως λένε μπάρμπα;
ΑΠ.: Ποιός ο Μπαμπαρέλος; Είχε κάμει ατιμίες πολλές, ήτανε καβγατζής, δηλαδή όταν λέω καβγατζής δεν οπισθοχωρούσε κιόλας δεν έκανε πίσω...

...δεν είχε μυαλό αλλά καλός φιλότιμος μπορεί να τού 'λεγες τώρα Μπαβαρέλο θα πάς στη Βασιλική με τα ποδάρια σου να μου πάρεις τσιγάρα, ήθελε να πάει με τα ποδάρια του ...

ΕΡ.: Μπάρμπα Στάθη θα μου πεις καμιά ιστορία, αξιόλογη για το Βλυχό το Κατωχώρι για την οικογένεια σου τα γλέντια; κάτι που να σου έχει μείνει;
ΑΠ.: Γλέντια εδώ γινότανε πολύ πολλά μόνο με το πανηγύρι της αγίας Κυριακής , τώρα δε γίνεται τίποτα, τώρα είναι άστα
ΕΡ.: Ο πατέρας σου χορό που έμαθε;
ΑΠ.: Μοναχός του, μόνος του
ΕΡ.: Τι παρουσίαζε στο χορό και λένε πως ήτανε καλός χορευτής;
ΑΠ.: Έκανε καλό χορό. Ο κλαριντζής, απ΄ότι λένε γιατί εγώ δεν είμαι χορευτής δεν του έμοιασα ο αδερφός μου ο Χριστόφορος λίγο, ο κλαριντζής άμα είναι ένας και δεν ξέρει, κοιτάζει τα ποδάρια του και παίζει κλαρίνο άμα το χάνει να του το φτιάξει αυτός με το κλαρίνο, εγώ του λέει την ώρα που χορεύω να κοιτάζεις το κλαρίνο σου εγώ χορεύω εδώ πέρα κι ο κλαριντζής παίζει εδώ πέρα, τα ποδάρια τα δικά μου ξέρω εγώ που πάνε, δεν είναι ανάγκη να μου φτιάξεις το χορό, ήξερε.
Την ώρα που εγώ παντρεύτηκα, εγώ παντρεύτηκα το 1946 δεκαέξι Μαΐου και είχα τρία ημερόνυχτα γάμο κλαρίνα εδώ, γιατί εδώ δεν ήτανε τίποτε, εδώ ήτανε θάλασσα από το σπίτι μας το παλιό απάνου από τον δρόμο τον απάνου, τι αυτοκίνητα να περάσουνε ήτανε την εποχή που ήτανε τα αντάρτικα, ερχόντανε εδώ κατσαπλιάδες πίσω αυτούθενε, ερχότανε οι Καλατζαίοι με τα αυτόματα πω πω! πολυβόλο κι αυτόματο. Αφού στο πάτο τη τρίτη ημέρα τελειώσαμε ότι σφαχτά είχαμε, μάγειρας ήτανε ο Σωτήρης ο Τζούμας έκανε το μάγειρα, στα τελευταία είχε κι η μάνα μου μια κατσίκα εσφάξανε και τη κατσίκα γιατί λέει ο Τζούμας και οι υπόλοιποι που ήτανε εκεί πέρα:
ο Παπαπαλούκης λέει "δεν έχει τι να φάμε" του πατέρα μου,
Τη κατσίκα σφάξτετηνε-λέει ο πατέρας μου-
Η μάνα μου η κακομοίρα ήτανε φτωχιά οικογένεια, είχε μια κατσίκα λίγο γάλα λίγο τυράκι έδε τόσο έδε τόσο μας έφτιαχνε, είχε πέντε, έξι, εφτά κότες δύο αυγά να φάμε, γιατί εγώ όταν ήμουνα μικρός πριν παντρευτώ δεν πήγαινα μες το καΐκι. έφευγε ο συγχωρεμένος ο πατέρας μου μες το καΐκι να πάει πέρα στη Πρέβεζα έφερνε πέτρες , τα σπίτια γινότανε με πέτρες, κι εγώ έμενα με τη γριά, η καημένη η γριά είμαστε τέσσερα παιδιά εμείς κι η μάνα μου πέντε...

ΕΡ.: Το Μπαρμπαρέλο το Νιόνιο τόνε θυμάσαι εσύ να χορεύει μπάρμπα Στάθη;
ΑΠ.: Ναι!
ΕΡ.: Τι παρουσίαζε στο χορό; έκανε κόλπα;
ΑΠ.: Έκανε κόλπα εκτός το ωραίο το τσάμικο που χόρευε έβανε ένα τραπέζι ξύλινο που ήτανε την εποχή εκείνη και τρία ρακοπότηρα χοντρά τα λέγανε, πολύ-πολύ χοντρά κι έβανε το ένα πάνω στο άλλο ένα δύο τρία τόνε βάσταγε ο πατέρας μου.
ΕΡ.: Που τον έφτανε απάνω στο τραπέζι;
ΑΠ.: Τόνε κράταγε απάνου στο τραπέζι χαμηλά, και χόρευε "την παπαδιά" και σάλταγε και πήγαινε απάνου στα ρακοπότηρα κι απάνου στο ένα ρακοπότηρο έφερνε δέκα στροφές και δεν έπεφτε, λες κι ήτανε ακροβάτης από το ένα ποτήρι στο άλλο, αφού σου λέω μια φορά ήτανε μες το καΐκι γιατί ερχότανε μες το καΐκι πόχαμε εμείς και φτιάχνανε τους δρόμους από τη Λευκάδα και είχε άμμους και τέτοια, ήτανε πάντα μες το καΐκι αυτός, είμαστε στη Πρέβεζα είχε φουρτούνα δε μπορίγαμε να φύουμε αράξαμε εκεί πέρα κι απέναντι η Πρέβεζα η παραλία πιο κοντά,
η παραλία είχε όλο κλαρίνα και του λέει ο Μπαμπαρέλος
-πάμε μπάρμπα;
-που να πάμε μωρέ -τ'λέει- τι να πάμε να κάνουμε;
-Ρε μπάρμπα πάμε,
Πήγανε σε μια μεριά και παραγγείλανε
Εγώ μέσα στο καΐκι, τώρα σαν από δω εδεκεί κι έβλεπα, παραγγείλανε ένα μπουκαλάκι κρασί, λέει ο Μπαβαρέλος
-θα χορέψουμε μπάρμπα;
-θα χορέψουμε; με τι αφού δεν έχομε λεφτά να πληρώσουμε;
-εγώ θα χορέψω
-να χορέψουμε
δίνουνε παραγγελία, ήρθε κάποτε η σειρά να σηκωθεί ο καπετάνιος,φωνάζουνε ο καπετάν Δημήτρης -ο πατέρας μου-, σηκώνεται μπαίνει ο Μπαβαρέλος, κι αφού μπαίνει στο χορό λέει ο πατέρας μου ένα τραπέζι με τρία ποτήρια εδώ [στο αφεντικό του μαγαζιού], την ώρα που ανέβηκε ο Μπαμπαρέλος απάνου στα ποτήρια όλη η παραλία συγκεντρωθήκανε λες και ήτανε πανηγύρι και είχανε μαζευτεί χίλια άτομα να βλέπουνε το Μπαμπαρέλο.
Από κάτου από το τραπέζι που είχανε του πατέρα μου, είχανε κεράσει καμιά πενηνταριά μπουκάλια κρασί,
χόρεψε ο Μπαμπαρέλος τρείς χορούς και δύο ο πατέρας μου και τελειώσανε, επήγανε και κάτσανε, σε δύο λεπτά πάει το αφεντικό που είχε το μαγαζί και λέει ο πατέρας μου:
-Ποιός είσαι εσύ;
-Το αφεντικό του μαγαζιού,
-ετούτα εδώ από κάτω τι να τα κάνουμε εμείς;
-τα κεράσματα είναι -λέει-
και κανονίσανε και τα πήρε πίσω και τους έδωσε τα λεφτά. Λέει κοιτάξτε με εδώ να έρχεστε το βράδυ εδώ θα χορεύετε όπως χορέψατε απόψε θα τρώτε και θα πίνετε ότι θέλετε κι αν έχεις και πλήρωμα μέσα στο καΐκι, και θα σας δίνω και δύο κατοστάρικα, εκείνη την εποχή...
ΕΡ.:Ποιά εποχή ήταν;
ΑΠ.:Πριν το πόλεμο το σαράντα
ΕΡ.:Εσύ θα ήσουνα καμιά δεκαριά χρονών;
ΑΠ.:Όχι το σαράντα καμιά δεκαπενταριά χρονών ήμουνα....
-λοιπόν διακόσιες το φαΐ σας και τα πάντα σας
-Έχουμε το καΐκι
-Ωραία το καΐκι αραγμένο εκεί
και δε σκέφτηκε ούτε ο πατέρας μου ούτε ο Μπαβαρέλος, ο πατέρας μου πιο πολύ, γιατί ο Μπαβαρέλος δεν είχε μυαλό για να σκεφτεί, να πει δυο κατοστάρικα εγώ δεν τα βγάζω πουθενά θα κάτσουμε εδώ πέρα όλο το καλοκαίρι κάθε μέρα διακόσιες δραχμές.
Κάθε βράδυ είχε εκειός, κάθε βράδυ κάθε βράδυ! το "Σαϊτάν παζάρ" εκεί μέσα στη Πρέβεζα.
Μη βλέπεις τώρα που γίνανε αριστοκρατία κάθε βράδυ σε όλη τη παραλία μέχρι κάτου εκεί που αράζανε τα φέριμποτ ήτανε κλαρίνα όλα, κάθε δεύτερο σπίτι αυτό με κλαρίνα.
λέει: άντε μωρέ φύγε από δω που θα νέρτουμε να πουληθούμε σε σένανε
ΕΡ.:Ποιός το λέει;
ΑΠ.:Ο Μπαμπαρέλος έρχεται στο καΐκι έρχεται ο μπάρμπας μου ο Γιώργος κι ο μπάρμπας μου ο Παντελής κι ακούω εκεί που λέγανε ο μπάρμπας μου ο Παντελής
-μωρέ δε καθόμαστε εΐδώ να παίρνουμε τα κατοστάρικα και να τρώμε και να πίνουμε κιόλας;
Όχι δε κάτσανε σηκωθήκανε και φύγανε
'Ηρτε κατά την άλλη μέρα το πρωί, εμείς ετοιμαζόμαστε να φύγουμε να πάμε κάτω κει στο Σπάρτο, να φορτώσουμε πέτρα να τη φέρουμε στη Πρέβεζα.
Τα σπίτια τα φτιάνανε πέτρινα την εποχή εκείνη, πέτρες κουβαλάγαμε, δεν υπήρχαν αυτοκίνητα και τέτοια, να πηγαίνουνε και νά'ρχονται, κουβαλάγαμε εμείς ο Θύμιο δεκανιάς κι άλλα καΐκια κι ήρθαμε καμιά δεκαριά να πάμε κάτω κει να βγάλεις τις πέτρες να σπάσεις τις πέτρες νάρθεις να πάρεις πότε εξήντα πότε εβδομήντα πότε κατοστάρικο είχε αξία τότε, είχε τέσσερις δραχμές το ζευγάρι τα παπούτσια.
ΕΡ.: Τέτοιες σκηνές είχανε γίνει κι άλλες σε άλλα μέρη με το Μπαμπαρέλο;
ΑΠ.: Παντού! όταν ο Μπαμπαρέλος ήτανε στη φυλακή και πήγαμε εμείς στο Μεσολόγγι, ήτανε οι Ιταλοί, για να μπορέσουμε να τον δούμε είπανε ότι εγώ είμαι αδερφός του, στους Ιταλούς για να μας αφήσουν να τον ιδούμε. Εφόσον φτάσαμε εκεί , είμαστε εγώ ο πατέρας μου κι ο μπάρμπας μου ο Γιώργος αυτός που ζει, κι επήγαμε εκεί. Εμένα μου είπαν: εσύ θα κλαίς! έκλαιγα εγώ είχα ένα μαντήλι δε μπόραγα κιόλας , ήρτε η ώρα να δούμε το Μπαμπαρέλο, και που τον είδαμε;
Σε ένα δωμάτιο στο μάκρος που είναι το αμάξι λίγο πιο φαρδύ, μέσα στο νερό μέχρι το γόνατο, με το που ανοίξαμε ρούχα δεν είχε τίποτε μια φανελίτσα αθλητική του είχε απομείνει και την είχε δεμένη μπροστά και πίσω στο κώλο του , δεν είχε ούτε σώβρακο ούτε παντελόνι τίποτε και μες το νερό μέχρι το γόνα, είχε ψηλά μόνο ένα μικρό παραθυράκι με σιδεριά στο οποίο εκατάφερνε να πιάνεται λιγάκι. Τα ποδάρια του είχανε μαλακώσει και τον είχανε μέσα κει φίλε μου έξι μήνες κι έζησε, έζησε μέσα στο νερό. Από κει τον παίρνουμε και τον πάνε Αθήνα το περιλάβανε οι Γερμανοί.
Αφού το πήρανε οι Γερμανοί ήρθε η εποχή να πάει στο Χαϊδάρι για να εκτελεστεί είχε δικαστεί εις θάνατο, αφόσον έφτασε εκεί με διερμηνέα του λέει
-τελευταία σου επιθυμία;
-τελευταία μου επιθυμία, θέλω να πάω ένα χορό βλάχικο αν τον έχετε ακουστά
-δημοτικό θέλεις του λέει ο διερμηνέας ο ρουφιάνος ο Έλληνας
-ναι λέει εκείνος
-που να τα βρούμε ρε φίλε αυτά τα πράγματα;
-τελευταία μου επιθυμία πριν με σκοτώσετε αυτή είναι
Το καταφέρανε και του τη κάνανε την επιθυμία, οι Γερμανοί που έχουνε μεσάνυκτα από τέτοιους χορούς του χαρίσανε τη ζωή, τη μέρα που μπήκε στο χορό ο Μπαμπαρέλος και χόρευε ο διοικητής που ήτανε εκεί και τον εκοίταζε λέει πάρτε τον πίσω και τον πήρανε πίσω και του χαρίσανε τη ζωή και δεν τον τουφεκίσανε.
ΕΡ.:Γιατί τον είχανε καταδικάσει σε θάνατο είχε κάνει κανένα έγκλημα;
ΑΠ.:Είχε σκοτώσει έναν Ιταλό εδώ στη Λευκάδα γι'αυτό τον πήρε ο Κανέλος πως θα τον πάει στο Κατωχώρι και μετά τον περιλάβανε οι αντάρτες .
Είχε σκοτώσει έναν Ιταλό τόνε πήρανε από τις φυλακές , να τόνε μεταθέσουνε σε κάτι άλλες φυλακές, αλλά ο Μπαμπαρέλος είχε μια φαλτσέτα που είχανε οι τσαγκάρηδες είχε κι ένα μαγαζάκι ένα σακούλι που λέμε με τρία ρουχαλάκια στο χέρι του.
Τη φαλτσέτα την είχε μέσα στη κάλτσα του μια παλιό κάλτσα που φορούσε και λέει ένας Ιταλός το πάαινε καραμπινιέρης με ένα αυτό στη πλάτη, του λέει κουράστηκα και με το που κάνει πως θα βάλει το τσουβαλάκι κάτου βουτάει τη φαλτσέτα μέσα από τη κάλτσα του με το που σηκώνεται απάνου μπουκάρει του Ιταλού, τον σπρώχνει σε μια άκρη και του παίρνει το τουφέκι, και πάει στο βουνό, πάει στην Εγκλουβή, στην Εγκλουβή καταφέρνουνε και το πιάνουνε οι Ιταλοί και το πάνε εδώ στο Νυδρί κάτω που ήτανε τα Βερυκαίικα, όχι τώρα, εκεί είχανε αστυνομία οι Ιταλοί και τόνε βάζουνε μέσα με χειροπέδες, είχε ένα πάτωμα το σπίτι κάτι παλιοσανίδες, εν τω μεταξύ οι χειροπέδες που του είχανε βάλει είχανε κουρδιστεί, δηλαδή αν εσύ ήθελες να φύγεις αυτές σφίγγανε και σφίγγανε μέχρι να σου κόψει το χέρι, το κόβει το κόκαλο το σπάει, και πήγαιναν κάθε δυο τρεις ώρες και τις βάζανε πάλι. Ο Μπαβαρέλος ήθελε να τη κοπανήσει, όταν του τις ξεκουρδίσανε, πως να κάμει ήτανε παλιόσπιτο, πιάνει και ξεκαρφώνει μια σανίδα με τα δυο του χέρια, κρεμάστηκε κάτου στο υπόγειο, το υπόγειο είχε μια παλιόπορτα από πίσω μεριά, τη κοπανάει δεν το πήρανε χαμπάρι, και πάει στα Χαραδιάτικα, στα Χαραδιάτικα βρίσκει έναν γανωτή ήτανε καλαϊτζής γάνωνε τις κατσαρόλες που είχαμε τότες και καταφέρνει και του τις κόβει. Κόβει του Μπαβαρέλου τις τέτοιες, καλά στο ποδάρι δεν τον έπιανες ούτε εσύ με το αυτοκίνητο, το πιάνει το βουνό πάει στο Κατωχώρι παίρνει τα φυσεκλίκια του και βγαίνει στο βουνό, αλλά τον έφαγε ο πούστης ο Γιαννούλης.
Αυτός τον έφαγε γιατί αυτός τόνε συνέλαβε.
ΕΡ.: Που εκεί προς το Καλλιγόνι;
ΑΠ.: Ναι γιατί τον έστειλε υποτίθεται ο Χρήστος ο Καλατζής με έγγραφα υποτίθεται να τα πάει στη Λευκάδα στο διοικητή που ήτανε της εποχής, στο δρόμο όμως τόνε συνάντησε το επιτελείο του Πάνου του Γιανούλη και τον βουτάει, εμείς όμως το Γιανούλη τον γνωρίζαμε εκεί στη παραλία που πηγαίναμε με το καΐκι, εγώ γνώριζα και τον αδερφό του το Μήτρο εγνώριζα και το πατέρα του και τη μάνα του, αυτά τα δύο παιδιά είχανε.
Ο Μήτρος σκοτώθηκε πρώτος τον σκοτώσανε οι Καλατζαίοι από τα Χαραδιάτικα, το πιάνει ο Γιανούλης, με το πατέρα μου είχε ένα ξυλάκι σαν εκείνα που έχουνε ακόμα στη Λευκάδα οι Λευκαδίτες και ψάρευε , εγώ με τον αδερφό του το Μήτρο είμαστε περίπου μια ηλικία, γιατί ερχότανε κάτω κει στα καΐκια που πέφταμε κολυμπάγαμε, βέβαια! Τόνε συναντάει κάποτε ο Κανατσούρης και του λέει βιάσου ωρέ μπάρμπα, ήξερε τώρα ο πατέρας μου ότι ήτανε δεξιός, ήτανε οπλαρχηγός των δεξιών στη Λευκάδα και ήτανε ενάμιση μέτρο.
Μωρέ πήρες εκείνο τον ανιψιό μου!
Μη φοβάσαι ρε μπάρμπα θα τόνε πάρω πέρα στο Μύτικα στη Καντήλα δε βλέπουνε τίποτε.
Και το πήρανε πέρα στη Καντήλα και το χώσανε.. δεν είχε μυαλό κι ο Μπαμπαρέλος.
ΕΡ.: Είχε πάρει μέρος στη μάχη στη Πούντα;
ΑΠ.: Ναι ναι τότε επήρε μέρος εκεί.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΑΚΗ ΚΑΡΑΜΠΟΙΚΗ

2012-01-16T04:29:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΤΑΚΗ ΚΑΡΑΜΠΟ'Ι'ΚΗ

ΑΠΟ ΑΓΙΟ ΗΛΙΑ ΤΟ 1999-2008

Πρώτη φορά είδα τέτοιο φαινόμενο με το Μπαμπαρέλο στη πλατεία της Καρυάς.
Όλα τα νταραβέρια διαλύσανε κι ο κόσμος όρθιος παρακολουθούσε.
Κι ενώ έκανε όλα αυτά τα ωραία που συνήθιζε τον πιάνει στο τέλος ένας να πω ενθουσιασμός να πω έκσταση και αρχίζει να σκίνει ρούχα και φανέλες με τα δόντια του και βγάνει ένα μαχαίρι Πορσάνικο, δίνει μιά στο τραπέζι που ήτανε σιδερένιο, το τρυπάει κι άρχισε να ουρλιάζει.
Αρχίσανε φοβισμένοι να φεύγουνε, δεν ξέρανε τι θα επακολουθήσει..

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΚΛΑΡΙΤΖΗ ΑΝΤΩΝΗ ΛΙΟΝΤΑΡΙΤΣΗ

2012-01-16T04:27:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΚΛΑΡΙΤΖΗ ΑΝΤΩΝΗ ΛΙΟΝΤΑΡΙΤΣΗ
ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΑΡΤΟΧΩΡΙ ΤΟ 1997 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

Αναφέρει πληροφορίες σχετικά με τους χορούς, που χόρευαν μέσα στο Μεγανήσι όπως κι άλλες τοπικές μουσικές συνήθειες.

...Κοίταξε ήτανε κάποια τραγούδια που δεν τα χόρευε και τότε όλος ο κόσμος. Ήτανε κάτι μεγάλοι άνθρωποι...κάτι γυναίκες...Θυμάμαι εγώ στο Κατωμέρι που μέσα στο γάμο που γινόντανε όλη τη νύχτα θα βρισκώντανε και δυο τρείς γυναίκες ηλικιωμένες που θα τη χορεύανε τη Μηλιά.
ΕΡ.:Για τη Μηλιά δυο τρείς ε;
ΑΠ.:Ναι!
ΕΡ.:Για τα Τσιλίμπρια;
ΑΠ.:Τα τσιλίμπρια θυμάμαι στο Κατωμέρι ένα δυό που το χορεύανε αλλά τόχω ξεχάσει εντελώς.Δεν έχω στοιχεία γιατί δεν το ξαναπαίξαμε.
ΕΡ.:Τα λόγια;
ΑΠ.:Κάνα δυό στιχάκια ήτανε. Περισσότερο οργανικό το παίζανε.-αναφέρει τα στιχάκια αλλά δεν ακούγονται- Όπως και η παπαδιά που τη χορεύανε την ακούω και με λόγια. Όπως και η Μαριγάμπα.
ΕΡ.:Συρτό δεν ήτανε;
ΑΠ.:Συρτό οργανικό, σαν μπάλος μοιάζει. Το χορεύανε και τώρα πρόσφατα πρίν κάνα δυο χρόνια οι Μεγανησιώτες. Ήτανε συρτό, όχι σαν τη Μηλιά που έχει αλλαγές του καλαματιανού αργές ή γρήγορες. Έτσι το παίζουμε εμείς δηλαδή.Αλλά ξέρανε και την ώρα που άλλαζε ο ρυθμός μπαίνανε αμέσως στην αλλαγή του ρυθμού. Όπως και το Θειακό. Και τώρα ακόμα είναι μια Σπαρτοχωρίτισα εδώ που είναι παντρεμένη στα Σύβοτα, η οποία στο γάμο της Ζωίτσας του Κονιδάρη στο χωριό πριν τρία τέσσερα χρόνια, ζήτησε το Θειακό και τόνε χόρεψε.
ΕΡ.:Και πως την ακολουθούσανε οι άλλοι που δεν το ξέρανε;
ΑΠ.:Χαχα...εκείνη που έβλεπα όμως εγώ που το χόρευε το πήγαινε σωστά.
ΕΡ.:Εκτός από αυτή που το χόρευε θυμάσαι άλλους εδώ παλιότερα να το χορεύουνε στα πανηγύρια;
ΑΠ.:Όχι, τόνε χορεύανε καμιά φορά τα σχολεία τα δημοτικά. Τα παιδιά. Οπως εδώ και κάμποσα χρόνια που πήγαμε στο γάμο της Καρυάς. Έίχαμε κάνει ένα χορευτικό, γράψανε και μια κασέτα και τη χορεύανε. Θυμάμαι και την άλλη φορά που πέρασα από κει είχανε τη κασέτα μου και το χορεύανε πάλι.
ΕΡ.: Κανένα άλλο τραγούδι θυμάσαι εδώ να χορεύανε στα πανηγύρια; όπως το Μπαρμπούνι ή τα Καραβάκια; Έχουν πέσει στην αντίληψη σου;
ΑΠ.: Όχι θυμάμαι ένα τραγούδι που το λέγανε Λουλούκα. Αυτό μάλλον ήτανε Καλαματιανό, αλλά το χόρευε μόνο ένας άνθρωπος.
ΕΡ.: Μόνο ένας και τι έκανε; Σαν ζεϊμπέκικο;
ΑΠ.: Καλαματιανό ήτανε αλλά είχε βήματα ανοιχτά. Ο Μάναρης ο Νίκος, αυτός όταν έμπαινε στο χορό έβαζε τα χέρια του εδώ μπροστά κι έκανε βήματα μεγάλα πρώτα μπροστά και μετά πίσω. Κοντός ήτανε αλλά έκανε κάτι βήματα που τα 'χανες.
ΕΡ.: Εχει πολλά χρόνια πεθαμένος;
ΑΠ.: ΟΥ!Ήμουνα τότε εγώ είκοσι πέντε χρονών με τριάντα. Πρίν το 1950ΕΡ.: Τι λόγια λέει;
ΑΠ.: Είναι οργανικό,για τα Τσιλίμπρια μόνο στο Κατωμέρι μπορείς να βρείς κάτι ηλικιωμένες γυναίκες μεγάλες που ξέρουνε πολλά πράγματα.Γιατί θυμάμαι κάποτε που πήγαινα εκεί μου λέγανε εμένα να μου δώσουνε λόγια για να τα τραγουδήσω. Γράψτε τα λόγια έλεγα εγώ. Αλλά μετά έφυγα απ'το χωριό και μείνανε.
ΕΡ.: Θυμάσαι καμιά να μου πείς το όνομα της;
ΑΠ.: Δε θυμάμαι τώρα αλλά θα βρείς εκεί άμα ρωτήσεις. Είναι και Κατωμερίτες που θα σου πούνε και θα βρείς στοιχεία.
ΕΡ.: Για τον άλλο χορό τη Βόα θυμάσαι τίποτε;
ΑΠ.: Η Βόα ήτανε ένα τραγούδι που λέγανε ο τρατολόγοι στις τράτες για να κουνάνε τα κουπιά.
Θυμάμαι...Η Βόα ήτανε ένας ήχος για τρία τέσσερα ζευγάρια κουπιών που υπήρχανε. Αρχίναγε έτσι... Άιντε... -τελείωνε ο ήχος και μετά κουνούσανε τα κουπιά- έλα να πάμε... εκεί που λες... που φκιάνουν ...τα πουλιά φωλιές...
Στιχάκια τα οποία μπορείς από ημερολόγια να τα βρείς αλλά και να τα βγάλεις καισύ.
Βάλτε τα ξύλα στη φωτιά ξυπνάτε μαυρομάτες.
Ο Γιώργος ο Τσελεπής έλεγε καλά.Δεν ήτανε όλοι οι βοατζήδες να λένε καλά. Ήτανε κι ο Φιλίππος ετούτος εδώ.Αυτός ήτανε τόσο καλλίφωνος που όταν τον άκουγες καθόσουνα.Όχι για τα λόγια δηλαδή αλλά για το βυζαντινό ήχο.Εκειός που έλεγε τη βόα δεν τράβαγε κουπί για να μπορεί να τραγουδάει. Φεύγανε από τη σπηλιά κι από το Βαθύ και πηγαίνανε μέχρι Κραβασαρά. Εκεί πέρα καλάρανε τις τράτες για σαρδέλα κι άλλα ψάρια. Και στη Πρέβεζα επίσης. Παστώνανε και μέσα στις τράτες και πέρνανε κι από ένα βαρέλι σαρδέλα στα σπίτια τους. Έμπαινε στη θάλασσα το κουπί κι έμενε στον αέρα μέχρι να ξαναρχίσει το τραγούδι να τελειώσει και να ξαναμπεί. Με το τελείωμα μπαίνανε τα κουπιά και ματά βγαίνανε. Αφρίζανε τα νερά.
Νόμιζες ότι έχει μηχανή.
ΕΡ.: Έλεγε κι ο καπετάνιος;
ΑΠ.: Αν ήτανε καλλίφωνοι όπως οι Αγγελαίοι τότε λέγανε.
Εμένα μου ΄πανε βόα ότι λέγανε και στο τράβηγμα της τράτας την ώρα που μαζεύανε τα δίχτυα. Τραβάγανε με κρόκους θυμάμαι.
ΕΡ.: Τι είναι αυτό;
ΑΠ.: Είναι ένα σκοινί που έχει στο πάτο ένα καρούλι ξύλινο. Πανί δηλαδή που συνοδευότανε με σκοινί. Το έβανε εδώ και πήγαινε πίσω-πίσω με τις πλάτες. Μετά έφευγε και πήγαινε μπροστά. Μόλις ερχότανε στην άκρη και φαινόταν αν έχει ψάρια τα βγάνανε και με τα χέρια.
Τώρα τελευταία πάνε τρία τέσσερα άτομα για τη τράτα τότε ήτανε εφτά ή εννιά. Τώρα τη καλάρουνε με μηχανήματα που τραβάνε το δίχτυ με βίντσι. Την ώρα που τραβάγανε τη τράτα άμα πήγαινε κανένας και τους έλεγε αν έχει ψάρια παρεξηγούνταν. Δεν έκανε να τους ανακράζουνε, άμα ρωτάει το πρωί τον πατέρα μου που πάει παρεξηγούνταν. Άμα πήγαινε καλά η ψαριά μετά χορεύανε, είχανε όλοι κρασιά κι αμπέλια πολλά.
ΕΡ.: Ποιοί πίνανε το περισσότερο κρασί;
ΑΠ.: Οι Κατωμερίτες. Τους λέγαμε καρτεζινιάδες. Αυτήνοι το πρωί που θα σηκωθούνε θα πάνε στο καφενείο για να πιούνε. Δεν είχανε κυκλοφορήσει καλά-καλά εκειά τα χρόνια οι καφέδες. Τους καφέδες τους είχανε κάποιοι. Κολατσίζανε λίγο ψωμί πίνανε και μια κούπα κρασί και τι να τόνε κάμουνε το καφέ μετά;
ΕΡ.: Εδώ στα πανηγύρια τη χορεύανε καμιά φορά τη βόα μπάρμπα Αντώνη;
ΑΠ.: Εμένανε δε μου έτυχε, άκουσα που μου λέγανε ότι στο Κατωμέρι που κάνανε γλέντια μεταξύ τους χωρίς όργανα τραγουδάγανε και τη βόα και χορεύανε κι ένα τραγούδι το πιπέρι. Τη βόα όμως πολλές φορές την κάνανε στα σπίτια τους.
ΕΡ.: Πως πιανότανε;
ΑΠ.: Έτσι σταυρωτά. Τα ζωνάρια και τα παλιά τα χρόνια τα βάνανε για να θυμούνται και τους παλιότερους που τα φοράγανε στις γιορτές. Πιανόντανε σαν αλυσίδα από το ζωνάρι το ένα χέρι.
ΕΡ.: Το σκοινί το πιάνανε μπάρμπα Αντώνη όπως στη τράτα;
ΑΠ.: Δε θυμάμαι ακριβώς το σκοινί. Όμως εννοούσανε αυτό ακριβώς που λέγανε μέσα στη τράτα. Το λέγανε γυναίκες και άντρες ενώ στη τράτα τραγουδάγανε μόνο οι άντρες..

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΝΙΚΟΥ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ ΜΠΟΥΛΟΥ

2012-01-16T04:25:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΝΙΚΟ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ ΜΠΟΥΛΟ
ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΤΩΧΩΡΙ 1999 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ
ΚΑΣΕΤΑ Νο5
Αναφέρει πληροφορίες σχετικά με λαϊκά γλέντια που συνηθίζονταν στο Κατωχώρι τις δεκαετίες 50-70

... Η Παρέα ήταν ανιδιοτελής, πηγαίναμε στο σπίτι του κάθε φίλου παίρναμε μεζεδάκι πίναμε το κρασάκι αλλά σεβόμεθα την οικογένεια σαν να ήτανε δική μας δεν υπήρχε τίποτε το πονηρό μέσα γιατί ήτανε όλοι σαν να 'μαστε μια οικογένεια.
Εδώ αυτή η παρέα ήτανε και φίλοι και συνεργασία σ΄όλο το χωριό, κάποιες χρονιάρες μέρες η παρέα μπορεί να μην έτρωγε στο σπίτι της αλλά σε όλα τα σπίτια του χωριού, τρώγοντας μεζεδάκι πίνοντας κρασάκι και γλεντώντας με όλους του συγχωριανούς.
Αυτά τα λέγανε και στο καφενείο. Εδώ υπήρχε ένα συγκρότημα κλαρίνο και βιολί. Σε κάθε μας ευθυμία όταν θέλαμε να γλεντήσουμε τους φωνάζαμε σε όποιο καφενείο βρισκόμαστε, ερχότανε αυτοί πολλές φορές αφιλοκερδώς , άλλες φορές πληρώναμε. Θυμάμαι ήταν τέτοια η ευθυμία του χωριού πέρα στο καφενείο που δύο γέροι ηλικιωμένοι γύρω στα εξήντα πέντε χρονών περίπου να μπούνε στο χορό να χορεύουνε οι οποίοι ήτανε οικογενειάρχες με πολυμελή οικογένεια και χαλάσανε και λεφτά να φιλοδωρήσουνε τη παρέα τα όργανα και λέει ο ένας από αυτούς σας καλώ όλους όσοι είναι εδώ να πάμε σπίτι μου να σφάξουμε ένα αρνί να το φάμε, και πραγματικά έτσι έγινε μετά από λίγο.
ΕΡ.Που γινόντανε το γλέντι;
ΑΠ.Εδώ που καθόμαστε
ΕΡ.Ο άλλος γέρος ήτανε(;)...τέλος πάντων,επήγαμε λοιπόν στο σπίτι του μπάρμπα Στάθη του Κακωνά και κλαρίνο και λαγούτο και βιολί και είχαμε και μια λάτα που τη χτυπούσαμε σαν ταμπούρλο. Μόλις μπήκαμε στο κατώφλι ήταν τέτοιος ο θόρυβος και η αναστάτωση που μια γάτα που ήταν μέσα στο σπίτι πάνω στο βαγένι με το κρασί δίνει ένα σάλτο και έφυγε από τη καταρήχωση -τη στέγη- από τα κεραμίδια. Ξυπνήσανε οι γειτόνοι, το θυμάμαι ακόμη.
Το αρνί σε ένα μισάωρο ήταν έτοιμο το σφάξανε το κόψανε το βάλανε στη φωτιά και στο τηγάνι και το φάγαμε, κρασί καλό είχε αυτός...εγλέντησε όλη η οικογένεια μέχρι το πρωί. Τότε τα πρωινά δουλεύαμε πηγαίναμε στου Σπυρέλη τη μηχανή-ελαιοτριβείο- οι πιο πολλοί δουλεύαμε εδώ.
Αυτά γινότανε τακτικότατα, θυμάμαι εγώ ενώ δουλεύαμε στο υδραυλικό είχαμε τα βιολιά εδώ μέσα και είχαμε ένα αυτοκίνητο το φορτώναμε ελαιοπυρήνα και μέχρι να έρθει το αυτοκίνητο και να ξαναπάει εμείς χορεύαμε εδώ στο μαγαζί, ειλικρινά Σπύρο.
ΕΡ. Ποιοί είσαστε παρέα;
ΑΠ. Είμαστε ο Περικλής, ο Σπύρο Σπρέλης, εγώ ο μακαρίτης ο Πανούτσος, ο Μπούζης που να θυμηθώ τώρα κι άλλοι δυό τρείς.
Άλλη μια φορά είμαστε στο μαγαζί το δικό σας -στον Άι Δημήτρη-έλειπε ο μακαρίτης ο Πανούτσος 50απ' τη δική του γενιά.,
Ο δε πατέρας σου από το κέφι που είχε έπαιρνε τη πινιάτα και την έβαζε στο τραπέζι και τη γέμιζε με κρασί και την άδειαζε όλη από κάτω. Είχε ένα σκύλο ο μακαρίτης ο Πανούτσος το Μπήχτη και βουτάγανε το χοιρινό το ψητό μέσα στο κρασί και ο σκύλος εμέθαγε και γινότανε του Κουτρούλη ο γάμος, τα γέλια που εκάναμε...!
Αυτά κι άλλα γινότανε με απλά λόγια που λες Σπύρο, γινότανε κέφι και καλαμπούρι τελείως ανιδιοτελώς και με ευθυμία το χαιρότανε όλοι οι παριστάμενοι, δεν υπήρχε και τίποτε άλλη εκδήλωση Σπύρο ήτανε φτωχά τα χρόνια, ήτανε όμως γλεντζέδες, εδώ στο χωριό ήτανε πολλοί μερακλήδες μαζεύονταν από όλα τα χωριά του Δήμου Ελλομένου και γλεντούσαμε. Τότε ο κόσμος εγλένταγε σε κανένα πανηγύρι που γινότανε μια φορά το χρόνο σε κάθε χωριό, σε κανένα γάμο... δεν ήταν έτσι εύκολα τα γλέντια όπως τώρα που πάς σε ένα κέντρο και γλεντάς άμα θέλεις με τη παρέα σου. Γινότανε τέτοια και τις απόκριες αναπαραστάσεις γάμου εύθυμα πράγματα σταχτόματα γριές όπου γλένταγε όλο το χωριό. Τα θυμόσουνα εσύ;
Ο μακαρίτης ο Αντρέας ο Μπαρμπάκος , ο Περεκλή Παπάς, ο Μουτσούνας και πολλοί- πολλοί άλλοι ο Μπίλιος, εδώ τα παιδιά από το Βλυχό από το Μπόρο και εγέμιζε το χωριό.
ΕΡ. Επαίζανε τα κλαρίνα;
ΑΠ. Βέεεβαια...!!!
είχαμε πιεί κρασί και λέγαμε αστεία είχαμε φτιαχτεί καλά, ο πατέρας σου λοιπόν είχε χοιρινά, πάει και πιάνει ένα μικρό και λέει αυτό θα το σφάξω να το φάμε απόψε, να το ψήσουμε.Υπήρχε το γραμμόφωνο γλεντούσαμε αλλά ο Πάνος έλειπε και δεν ερχότανε με κανένα τρόπο. Αυτουνού του άρεσε ο μεζές και το ποτηράκι, για να τον κάνουμε να βγει λοιπόν τι κάνουμε: βάζουμε το χοιρινό μέσα σε ένα τσουβαλάκι μικρό, το βάζω εγώ υπό μάλης και πάμε στη πόρτα του δωματίου του, ακούει αυτός το χοιρινό και βγαίνει να δει τι γίνεται, μόλις βλέπει το χοιρινό του λέμε: "Για το μεζέ!!!" και πραγματικά έρχεται μαζί μας. Όμως τον φυλάγαμε να έρθει με ένα τσουβαλάκι με θειάφι και τ' ανεμίζουμε έτσι και τον γεμίσαμε.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΝΤΙΝΑΣ ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΑΝΟΥ

2012-01-16T04:22:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΝΤΙΝΑΣ ΧΡΥΣΟΒΙΤΣΑΝΟΥ

Αντιγραφή της συνέντευξης της Ντίνας Αργυρού Χρυσοβιτσάνου από τον άγιο Ηλία που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "τα νέα της Ρούμελης" φύλ.1966 12Απρίλιος 1966

Την Κωνσταντίνα Αργυρού Χρυσοβιτσάνου γνώρισα κατά τη διάρκεια της χοροδιδασκαλίας μου στα χωριά Άγιο Ηλία και Σύβρο μέσω των αδερφιών της Βασίλη και Θωμά το
Επικοινώνησα μαζί της τηλεφωνικά. Πολύ ευγενικά μου έστειλε το απόκομμα της εφημερίδας που ακολουθεί και μια κασέτα με διάφορες επιτυχίες της που κυκλοφόρησαν σε δίσκους της εποχής, και μου έδωσαν την εικόνα μιας πολύ μεγάλης φωνής.
Είναι η πρώτη που τραγούδησε τη "Μηλιά" σε δίσκο στη Λευκάδα. Εξού κι η τελευταία στροφή που είναι δική της διασκευή "Από λαγκάδι σε βουνό, μια περδικούλα κυνηγώ, μια περδικούλα κυνηγώ, στον 'Αι Λιά τη καρτερώ"

ΑΠΟΚΟΜΜΑ:
Από τη συνάδελφο "Τα νέα της Ρούμελης" (φυλ. 12 Απριλίου 1966) αναδημοσιεύουμε συνέντευξη της εκλεκτής στην Αθήνα συμπατριώτισσας μας εξ αγίου Ηλία καταγομένης κ. Ντίνας Αργυρού Χρυσονιτσάνου καλλιτέχνιδος του δημοτικού τραγουδιού αντί άλλου δείγματος αγάπης και εκτίμησης στην καλλιτεχνική προσφορά της που τιμά πραγματικά τη Λευκάδα.
Η κ. Χρυσοβιτσάνου , επίσημος συνεργάτης των ραδιοφωνικών σταθμών της χώρας μας έχει γυρίσει μέχρι τώρα δεκάδες δίσκων δημοτικού τραγουδιού και είναι αυτή που πρώτη φωνογράφησε τη Μηλιά της Λευκάδας σε μια πιστή απόδοση , εκπροσωπεί επάξια την παράδοση των λεβέντικων τραγουδιών , και χαίρει της εκτιμήσεως των περιοχών Ρούμελης και Πελοποννήσου.

--
ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ
Μια παρέα από φίλους του τραγουδιού άκουσα που μιλούσε με ενθουσιασμό για τα λεβέντικα δημοτικά τραγούδια της Ντίνας Χρυσοβιτσάνου που ακούμε από τους ραδιοσταθμούς .Έτσι σκέφτηκα να την επισκεφτώ στο σπίτι της , για να της πάρω την παρακάτω συνέντευξη για "Τα νέα της Ρούμελης"
που ενδιαφέρονται για τις καλλιτεχνικές και πνευματικές αξίες της περιοχής μας.
Τη βρήκα να παίζει με τη κιθάρα μουσική σε καινούργιους στίχους. Εμπρός της ένα μεγάλο μαγνητόφωνο ηχογραφούσε το τραγούδι της. Δίπλα της ένα ραδιόφωνο και τον τοίχο κρεμασμένο ένα βιολί και ένα μπουζούκι καθώς και καλλιτεχνικά κάδρα. Έτσι βρέθηκα σε καλλιτεχνικό περιβάλλον που με βεβαίωσαν τα μουσικά της έργα σε δίσκους ότι την έχουν ανεβάσει τόσο ψηλά. Σήμερα η Ντίνα Χρυσοβιτσάνου είναι συγγραφέας , συνθέτης εκτελεστής και μαέστρος των μουσικών της έργων.
ΕΡΩΤ.: Θέλω να μου πείτε κ Χρυσοβιτσάνου ,που σπουδάσατε και ανεβήκατε τόσα σκαλοπάτια φθάνοντας στους δίσκους με δικούς σας ήχους, μουσική και φωνή και διευθύνοντας η ίδια την ορχήστρα του στούντιο;
ΑΠΑΝΤ.: Είμαι αυτοδίδακτη με σπούδασε το ταλέντο μου.
ΕΡΩΤ.: Δεν κατάλαβα τι εννοείτε;
ΑΠΑΝΤ.: Θέλω να σας πω για να μάθουν όσοι δεν με γνωρίζουν ότι ο συγγραφέας ο σκηνοθέτης ο τραγουδιστής ο μουσικός αν δεν τον γέννησε η φύσις δεν φτιάχνεται με οσαδήποτε χρήματα και αν διαθέτει.
ΕΡΩΤ.: Εδώ ακούμε πολλές και πολλούς που τραγουδούν γιατί δεν γυρίζουν δίσκους;
ΑΠ.: Δεν έχουν μεταλλική φωνή ή δεν είναι μουσικά καταρτισμένοι, ή δεν μπορούν να περάσουν τα εμπόδια για να φθάσουν στο δίσκο. Είμαι βεβαία ότι η Ελλάδα έχει μεγάλο καλλιτεχνικό πλούτο.
ΕΡ.: Ποιό όργανο παίζετε όταν μελοποιείτε τα τραγούδια σας;
ΑΠ.: Τα τραγούδια μου τα συνθέτω με τη κιθάρα και τα λαϊκά με το μπουζούκι, ενώ παίζω και βιολί και χαβάγια.
ΕΡ.: Έχετε συνεργασία με ραδιοφωνικούς σταθμούς;
ΑΠ.: Είμαι επίσημος συνεργάτης των ραδιοφωνικών σταθμών Μεσολογγίου, Αμαλιάδος, Πύργου ,Ναυπάκτου, Θεσσαλονίκης, επίσης άλλοι επτά σταθμοί βάζουν ανελλιπώς τραγούδια μου, τα οποία στέλνονται και σε πολλές άλλες χώρες.

ΕΡ.: Τι γνώμη έχετε για τα τραγούδια στην Ελλάδα;
ΑΠ.: Τα δημοτικά τραγούδια πιο πριν από το 1821 ήταν μοιρολόγια και κλέφτικα. Κατόπιν εξελίχθησαν σε μουσικοχορευτικό ρυθμό. Είναι τα μόνα τραγούδια που μας μιλούν για πατρίδα, θυσίες πόνους για την αγνή αγάπη. Είναι το τραγούδι της μάνας και του γάμου. Είναι το τραγούδι που μας μιλά για τη φύση για τα βουνά, τους κάμπους τις ρεματιές τις βρυσούλες τα δέντρα και τα πουλιά που κελαηδούν και τα λουλούδια. Είναι το τραγούδι της φυλής μας γι' αυτό και το αγαπώ γιατί σε συγκινεί πολύ. Επίσης καλά είναι τα ελαφρά τραγούδια.

ΕΡ.: Τι γνώμη έχετε για το λαϊκό τραγούδι;
ΑΠ.: Το ελληνικό λαϊκό τραγούδι-ρεμπέτικο- υπήρχε πριν από τον πόλεμο και μετά εξελίχθηκε σε λαϊκό τραγούδι με ξένη μουσική που φτιάξανε Έλληνες συνθέτες και το δώσανε στον Ελληνικό που δυστυχώς, ότι του δώσουμε για ψυχαγωγία το καλοδέχεται.
ΕΡ.: Θα γυρίσετε λαϊκά τραγούδια σε δίσκους;
ΑΠ.: Θα γυρίσω συνθέσεις που ετοιμάζω αφού πρώτα συμπληρώσω ένα αριθμό δίσκων από δημοτικά τραγούδια που έχω ετοιμάσει , και για να τελειώνουμε , όλες οι ξένες μουσικές σε λαϊκό τραγούδι ήδη προκαλούν οι περισσότερες συνθέσεις αηδία εις τους ακροατές και δεν αργεί η ημέρα που θα παύσουν να έχουν τη ζήτηση που έχουν σήμερα, ενώ τα δημοτικά τραγούδια τα ελαφρά τα λαϊκά και κάθε τραγούδι με ελληνική μουσική θα παραμείνουν ως τα μόνα τραγούδια που έχουν ζήτηση και που ήδη τα ξαναζητούν.

Και είναι η μόνη συγγραφεύς και συνθέτης στην Ελλάδα που μεταπολεμικώς γύρισε σε δίσκους τραγούδια εθνικά, πατριωτικά, όπως Α. Καραϊσκάκη αθάνατε Β. Του Διάκου η μάνα Γ.Στις ράχες του Ταΰγετου, τσάμικα, Επίσης Δ.τον Κατσαντώνη Ε.Το Μεσολόγγι, κλέφτικα.
Της ευχόμεθα συνεχείς επιτυχίες.
ΣΠ.ΑΓΓ.1997

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΝΙΚΟΥ ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗ ΜΠΑΛΕΡΤΑ

2012-01-16T04:10:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΝΙΚΟ ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗ ΜΠΑΛΕΡΤΑ
ΑΠΟ ΕΓΚΛΟΥΒΗ ΤΟ 2006 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

ΕΡ.:Ο πατέρας σου χόρευε τα καραβάκια παλιά μπάρμπα Νίκο;
ΑΠ.:Ναι!που το ξέρεις εσύ;
ΕΡ.:Μου το είπανε Νιχωρήτες,εσύ τα χορεύεις;
ΑΠ.:Όχι.Εγώ δεν έμαθα χορό.
ΕΡ.:Κι ο πατέρας σου παλιά πως τόχε μάθει;
Το χορεύανε όλοι οι Εγκλουβισάνοι ή το είχε δείξει κανένας δάσκαλος;
ΑΠ.:Μπα μάλλον από το σχολείο τούχανε γιατί μόνο τρία άτομα το χορεύανε πάντα.Και μάλιστα παραπερνούσανε στο γλέντι με το στόμα ποιός θα το πεί και θα το χορέψει καλύτερα.
ΕΡ.:Ποιοί το χορεύανε μπάρμπα Νίκο; Ο πατέρας μου Κοντογιώργης Παναγιώτης του Νικολάου-Μπαλέρτας
η Τασία του Μωραίτη από το Νιχώρι που ήτανε παντρεμένη στην Εγκλουβή με το Στάθη Θερμό-Γκόβαρη και η Τασία του Θερμού που ήτανε γυναίκα του Φραγκούλη του Σπύρου.
ΕΡ.:Τα λόγια τα θυμάσαι μπάρμπα Νίκο;
ΑΠ.:Πως!
"τρία καραβάκια 'ρμενίζαν στα βάθη του πελάου,
το'να αρμενίζει με βοριά, τ' άλλο με τραμουντάνα όμορφη μου μαντζουράνα.
Γιέ μ' και τα, γιέ μ' και τ' άλλο με μαΐστρο έρχομαι και δε, έρχομαι και δε σε βρίσκω"

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΘΑΝΑΣΗ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ ΤΑΣΟΥΛΑ

2012-01-16T04:04:00.000-08:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΘΑΝΑΣΗ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ ΤΑΣΟΥΛΑ

1920-

ΚΑΤΩΧΏΡΙ 2005 ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

O Πάνος Σκλαβενίτης Μένες ήτανε με το όνομα.
Όπου πήγαινε σε γλέντια διάφορα έπινε, μερακλωνότανε κι ότι υπήρχε στο σπίτι το έσπαζε.
Όταν λοιπόν σε μεγάλη ηλικία παντρεύτηκε προπολεμικά μετά από προσπάθειες πολλές του αδερφού του τού Σταύρου πήγανε όλοι αποφασισμένοι στο σπίτι του να τα κάμουνε γυαλιά καρφιά.
Στο τραπέζι λοιπόν κι ενώ το γλέντι φούντωνε, φωνάζει ο Σταύρος.
Ότι θέλετε σπάστε, στο όνομα του Σταύρου!
Δεν έχω κανένα πρόβλημα.
Τι θέλεις να γίνει τότε;
Δεν έσπασε ούτε ένα ποτηράκι.
Κι ο λόγος ποιός ήτανε;
Τέτοια πιάτα φαρφουρένια και πολυτελή δεν έβρισκες ούτε στα καλύτερα σπίτια της Λευκάδας.
Κι ενώ όλοι εθέλανε να ξεκινήσουνε περιμένανε πως κάποιος θα κάνει την αρχή να σπάσει κάτι για να συνεχίσουνε.
Αρχή όμως από ντροπή δεν έκανε κανένας κι έτσι γλυτώσανε όλα τα σερβίτσια.

...Ο Βαγγέλης Σκλαβενίτης Μοφωράτος είχε ένα παιδί το Θωμά που ήτανε από τους καλύτερους χορευτές της περιφέρειας παρότι σε μικρή ηλικία.
Πέθανε τελικά κι αυτός όπως κι άλλα τέσσερα αρσενικά. Του μείνανε η Ρήνα και η Ακριβούλα του Πανικολού.
Η Ακριβούλα έβγαλε λοιπόν το ένα παιδί Θωμά προς ανάμνηση του αδικοχαμένου αδερφού.

ΠΟΤΕ ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΤΟ ΚΑΘΕ ΟΡΓΑΝΟ ΣΤΟ ΝΗΣΙ

2012-01-02T04:52:00.000-08:00

Σπύρος Σκλαβενίτης

ΚΛΑΡΙΝΟ

Το κλαρίνο είναι όργανο δυτικοευρωπαϊκής προέλευσης που μπήκε στα μουσικά σαλόνια της χώρας μας κατευθείαν με το ξεκίνημα του.Αυτό συνέβη στη Κέρκυρα, που ήταν υπό Ενετική κατοχή,όπου εντάχθηκε στη συμφωνική της ορχήστρα.

Όμως στο δημοτικό συγκρότημα μπήκε από τη πόρτα της Ανατολής δηλαδή τη Τουρκία, στην οποία είμαστε υποδουλωμένοι. Στη Λευκάδα εμφανίζεται κατά το 1821, σύμφωνα με τη μαρτυρία των πέντε αδερφών Σαϊμάντη, που αναφέραμε προηγουμένως ότι εγκαταστάθηκαν στην Εύγηρο και ήταν ζουρνατζήδες.

Ο ένας από αυτούς , με παρατσούκλι Τζουράς, πιθανότατα έπαιζε κλαρίνο.Κι αυτό γιατί Τζουρά έλεγαν ένα κλαρίνο εγχώριας κατασκευής με μήκος 40-50 εκατοστά και 4-5ή6 κλειδιά, που τα έφτιαχναν ντόπιοι μαστόροι.

Μετά τη περίοδο αυτή, παλαιότερος κλαριτζής θεωρείται ότι ήταν ο Μήτσος Θεριανός ή Βεζύρης, που γεννήθηκε στους Καρυώτες περίπου το 1840 και πέθανε το 1920.Μπορούμε να υποθέσουμε ότι άρχισε να παίζει γύρω στα 1870.
Ο Σωκράτης Βλάχος από τον Αλέξαντρο, γεννημένος περίπου το 1860, έπαιζε ζουρνά και γύρω στα 1890με 1900 άρχισε το κλαρίνο. Η λαική θύμηση πάντως, τον παρουσιάζει ώς τον πρώτο που έφερε το κλαρίνο στο νησί.
Ο Μήτσος Γεωργάκης-Καπόνης από τους Πηγαδισάνους άρχισε επίσης γύρω στα 1890 με 1900.

[σημείωση του Νίκου Καββαδά]
Το κλαρίνο υπήρχε στη σημερινή του μορφή από την αρχαιότητα 200πΧ δεδομένου ότι είναι ο αυλός Κάλαμος με μεταλλικά κλειδιά. Μεταλλικά κλειδιά αυλού τέτοιου είδους βρίσκονται μάλιστα στο αρχαιολογικό μουσείο Λευκάδος.

ΒΙΟΛΙ

Το βιολί σαν όργανο άρχισε να υφίσταται στη σημερινή του μορφή από το 1550. Ο πλούσιος και δυναμικός ήχος του , βοηθούμενος από τις τεχνικές παιξίματος , έδωσε μεγαλύτερη έκφραση , με αποτέλεσμα να εκτοπίσει άλλα σύγχρονα του όργανα μέχρι τότε .

Στη Λευκάδα δεν μπόρεσε να καθιερωθεί νωρίς, γιατί η ζυγιά των ζουρνάδων είχε τόσο διαπεραστικό ήχο που το βιολί δεν μπορούσε να ακουστεί.Όταν όμως άρχισε το κλαρίνο να σχηματίζει τη δική του ορχήστρα , το βιολί ήταν το βασικό όργανο αυτής της κομπανίας.

Η λέξη κομπανία, που συχνά μεταχειριζόμαστε, ήρθε από την Αμερική με τους πρώτους μετανάστες που έφεραν μουσικά όργανα, όπου και την καθιέρωσαν.

Παλαιότερη μαρτυρία βρήκα στο Νιχώρι από τον Ανδρέα Τάνταρο, γεννημένο το 1910.Αναφέρει ότι δίπλα από το σπίτι του υπάρχει ένα γκρεμισμένο σπίτι που λέγεται "το σπίτι του βιολιστή",επειδή εκεί έμενε κάποιος που έπαιζε βιολί, εκατό χρόνια προτού γεννηθεί ο Τάνταρος, δηλαδή το 1810 με 1840.

Μεταγενέστερα υπάρχει η οικογένεια των Σκλαβενιταίων, με το παρατσούκλι Πριτζιπαίοι, από το Κατωχώρι, που έπαιζαν βιολί τουλάχιστον από το 1870. Οι ίδιοι ήταν και κατασκευαστές μουσικών οργάνων, ζουρνά φλογέρας, άργανου και βιολιού.

Σε δημοτική κομπανία συστηματικά πρωτόπαιξε ο Γκρεμούτης Θεόδωρος τσιτσέκος που γεννήθηκε το 1874 στη Δημητσάνα.Από κει πήγε οικογενειακώς στον Πύργο και μετά ήρθε , σώγαμπρος στη Λευκάδα. Με τον Καπόνη, που έπαιζε κλαρίνο, ήταν μπατζανάκια.

Έτσι γύρω στα 1895 γίνεται η πρώτη ζυγιά κλαριτζήδων με κλαρίνο το Μήτσο Γεωργάκη καπόνη, βιολί τον Θεόδωρο Γκρεμούτη-τσιτσέκο και κάποιο νταούλι.Περίπου στο ξεκίνημα εντάχθηκε στην ίδια κομπανία και ο Σωκράτης ο Βλάχος απο τον Αλέξαντρο, που ήταν καλύτερος στο κλαρίνο.Ετσι ο Καπόνης άλλαξε όργανο και έπαιζε αρμόνιο-έτσι ονόμαζαν τότε το σαντούρι-.

[Σημείωση του Νίκου Καββαδά]
Το βιολί όπως και όλα τα λαουτοειδή προέρχονται από το όργανο λύρα Πάνδρυς -παν+δρυς= ολόξυλο δρυός - όπως είναι το μπαγλαμαδάκι, η κρητική, η ποντιακή, η μακεδονίτικη, η πολίτικη και η καλαβρέζικη λύρα επίσης ονομάζονταν πανδουρίς ή πανδουρίδα ή ταμπουράς ή παντόρα ή μάντολα ή μάντολα λιούτο -mandola liuto- που είναι η μεγάλη μάντολα με φέτες όπως το βαρκάκι Τοσκάνης-λεούτο- ή λαούτο, ή ούτι από το λιούτι- liuti πληθυντικός του liuto- λιούτο ως γενικός χαρακτηρισμός, τα όργανα σαν να λέμε.
Ειδικά το βιολί αποτελεί όμως την εξέλιξη της απόκρυφης μυστική λύρας (μάγαδις=μαγική) την τοξωτή, που φέρει το τετράχορδο κούρδισμα μι λα ρε σολ που έφεραν οι επαγγελματικές λύρες πηκτίδες, φόρμιγγες και κιθάρες αν και με αντίστροφη φορά δηλαδή σολ ρε λα μι.
Ειδικά οι κιθάρες και οι φόρμιγγες κατεξοχήν επαγγελματικά μουσικά όργανα είχαν και διπλόχορδο κούρδισμα δηλαδή διπλές ίδιες χορδές συνολικά οκτώ(2x4=8) όπως έχει και σήμερα το λαούτο για να παίζονται γοργά.
To βιολί είναι απόγονος της βιόλας ή βιέλας που παίζεται με τρεις τρόπους στον ώμο τοξωτά (με τόξο-δοξάρι) όπως το βιολί, στη μέση με πλήκτρο-πένα όπως το λαούτο σήμερα και στο γόνατο τοξωτά όπως οι λύρες στον Ελλαδικό χώρο αλλά και η Καλαβρέζικη στον Κρότωνα της κάτω Ιταλίας στην περιοχή της Μεγάλης Ελλάδος χώρο εργασίας του Πυθαγόρα.
Η βιέλα είναι μια μεγάλη καλαβρέζικη τετράχορδη λύρα που φέρει το ιωνικό κούρδισμα του Πυθαγόρα ανά τετάρτες: κάθε χορδή έχει τέσσερις τόνους διαφορά από την επόμενη.
Επομένως το βιολί είναι αρχαιότατο όργανο που τελειοποιήθηκε κατά τη ρομαντική εποχή όπου και προτυποποιήθηκε στη φόρμα Stradivarius ώστε να συμφωνούν- να συνεργάζονται τα όργανα στη ορχήστρα την λεγόμενη συμφωνική, το ίδιο συνέβη εξάλλου με όλα τα όργανα που χρησιμοποιούμε σήμερα και παράγονται βιομηχανικώς.

ΣΑΝΤΟΥΡΙ

Το σαντουρι σχήματος τραπεζίου έχει 100 με 140 χορδές που τις χτυπάνε με δύο μικρά ραβδιά τυλιγμένα με κλωστή ή βαμβάκι, για να παράγεται ο γλυκός μεταλλικός ήχος . Γύρω στα1850

παιζόταν σε όλη τη τουρκική επικράτεια. Στην Ελλάδα προυπήρξε της Μικρασιατικής καταστροφής.Στη Λευκάδα πρωτοπόρος υπήρξε ο Μήτσος Γεωργάκης Καπόνης από τους Πηγαδισάνους γύρω στα 1890, αφού εγκατέλειψε το κλαρίνο,και ασχολήθηκε στις ζυγιές μόνο με το σαντούρι.

ΑΚΟΡΝΤΕΟΝ

Ακορντεόν στις δημοτικές κομπανίες του νησιού πρωτόπαιξε ο Σπύρος Γεωργάκης-Καπόνης γιος του Μητσου.Γεννήθηκε λίγο πρίν το 1900, οπότε πρέπει να ξεκίνησε περίπου το 1920 και έπαιξε για αρκετά χρόνια στο κέντρο Έλατος στην Αθήνα.

ΜΑΝΤΟΛΙΝΟ

Το μαντολίνο που ήρθε στη Λευκάδα μέσω Ενετίας από τον 18ο αιώνα δεν φαίνεται να κέρδισε ποτέ την εύνοια της δημοτικής ζυγιάς.

Στη πόλη βέβαια δημιουργήθηκαν ορχήστρες που αποτελούνταν από μαντολίνα και λεγονταν Μαντολινάτες, αλλά αυτές υπηρετούσαν περισσότερο μορφή έντεχνης μουσικής που διαβάζονταν από παρτιτούρες σε μορφή καντάδας, κατά κύριο λόγο.

Στην ύπαιθρο ασχολούνταν κυρίως δάσκαλοι, που το είχαν μάθει από τη παιδαγωγική ακαδημία, ή εύποροι χωρικοί που δημιουργούσαν σχέσεις εμπορικές με τη πόλη.Πάντως στις αρχές του 20ου αιώνα κάποιοι έπαιζαν μαντολίνο και στα χωριά.

[Σημείωση του Νίκου Καββαδά]
Το μαντολίνο είναι αρχαιότατο όργανο προέρχεται από το όργανο λύρα Πάνδρυς ή πανδουρίδα ή παντόριο ή μάντολα. Η μικρή μάντολα στον ιταλικό χώρο ονομάστηκε μαντολίνο είναι εξέλιξη της καλαβρέζικης τοξωτής λύρας. Φέρει το ίδιο κούρδισμα με το βιολί που είναι συγγενικά όργανα ωστόσο φέρει το διπλόχορδο κούρδισμα μιμι λαλα ρερε σολσολ του Πυθαγόρα ανά τετάρτες το λεγόμενο ιωνικό .
Το μαντολίνο είναι μικρή μάντολα, υπάρχουν και μεγαλύτερα μεγέθη: η μάντολα, η μεγάλη μάντολα που λέγεται λιούτο ή λαούτο και η ακόμη μεγαλύτερη που λέγεται λιούτι ή ούτι.
Το τετράχορδο κούρδισμα είναι απολλώνιο κούρδισμα δηλαδή έντεχνο-χαλαρωτικό σε αντιδιαστολή με το τρίχορδο που είναι διονυσιακό διεγερτικό βλέπε ταμπουρά μπαγλαμά-ελάχιστο-, ταμπουρά τζουρά-μικρό- και ταμπουρά μπουζούκ-μεγάλο-.
Για τούτο το μαντολίνο είναι κατάλληλο για πιο έντεχνη-κατευναστική- χρήση και ακατάλληλο για λαϊκή διασκεδαστική-διεγερτική- .
Το τετράχορδο κούρδισμα του μπουζουκιού σήμερα είναι για τούτο κατάλληλο για διπλή χρήση και έντεχνη και διασκεδαστική.

ΚΙΘΑΡΑ
Ο Πάνος Βρεττός του Χρήστου από τον Αλέξαντρο γεννήθηκε το 1927και είναι ο πρώτος που έπαιξε σε ορχήστρα γύρω στα 1952.

ΛΑΟΥΤΟ

Το λαούτο παιζόταν σίγουρα στη Λευκάδα λίγο πρίν από το 1900, αλλά πιθανότατα παιζόνταν από πολύ παλιότερα στο νησί.

ΟΙ ΛΑΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΟΠΑΙΧΤΕΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΛΕΥΚΑΔΑΣ

2011-12-30T11:07:00.000-08:00

Οι λαϊκοί οργανοπαίχτες στο νησί της Λευκάδας

Σπύρος Σκλαβενίτης

Πως διαμορφώθηκε η μουσική συνείδηση στην ύπαιθρο Λευκάδα

Η μουσική διαφοροποίηση της Λευκάδας σε σχέση με τα άλλα νησιά του Ιονίου έχει ρίζες της στην τουρκική κατοχή που γνώρισε το νησί από το 1479 έως το 1684.

Η μουσική διαφοροποίηση στη συνέχεια που επήλθε μεταξύ των χωριών του νησιού με τη πρωτεύουσα έχει τις ρίζες της στην αμέσως επόμενη κατοχή των Ενετών από το 1668 έως το 1797.

Σχετικά με τη πρώτη υπάρχει μια μαρτυρία του Τούρκου περιηγητή Ελβιά Τσελεμπή το 1668 , που μας δείχνει κάποια ίχνη από το παρελθόν του μουσικού μας πολιτισμού.

Λέει λοιπόν ο Ελβιά Τσελεμπή, όπως τον μεταγράφει ο Πάνος Γ. Ροντογιάννης (Ιστορία της Νήσου Λευκάδος τ.Α', Αθήνα 1980, σελ.497):

"Υπάρχουν στη πολίχνη [έξω από το κάστρο προς τη Λευκάδα] πολλά καπηλειά, όπου πίνουν και μεθάνε και ξοδεύουν τα λεφτά από τη λεία που συγκεντρώνουν τα τσούρμα πειρατικών πλοίων. Αυτά τα τσούρμα μιλούν ελληνικά και φράγκικα. Άμα γλεντοκοπήσουν και ξοδέψουν ότι είχαν συνάξει, ξαναρίχνονται στη θάλασσα , για να συνεχίσουν το ληστρικό τους βίο. Και καθώς η Άγια Μαύρα είναι στο πέρασμα του δρόμου προς τη Φραγκιά , τούτοι "οι λεβέντες" έχουν γίνει "αγκάθι στο μάτι της φραγκιάς"[...]

Με φέσι κόκκινο στο κεφάλι , κόκκινο γελέκο κι από κάτω δερμάτινο χιτώνα και ζωστό ζωνάρι και στη μέση δίκοπα μαχαίρια και στα χέρια μπαλντάδες και τσεκούρια με ένδυμα άσπρο, με γυμνές τις γάμπες και φορώντας μανδύες στην πλάτη και κόκκινα ιχράμια γυρνούν μέσ' την πόλη και διασκεδάζουν μεθοκοπώντας από καπηλειό σε καπηλειό νύχτα-μέρα με νταούλια και ζουρνάδες."

Επόμενη αναφορά πάλι σε νταούλια και ζουρνάδες για το έτος 1807 έχουμε από το Γεράσιμο Δρακονταειδή στο βιβλίο του Σύντομη ιστορία Λευκάδος και λαογραφικά Άγιου Πέτρου (Αθήνα 1970 σελ.38-39)

"Μετά την τελευταία αποτυχούσαν απόπειραν του Αλή Πασά να κυριεύσει την Λευκάδα, καθ'ην είχον αποσταλεί προς απομάκρυνση του εκ Κερκύρας Ρώσικα στρατεύματα υπό τον στρατηγό Παπαδόπουλο, όστις επιπροσθέτως είχε καλέσει και τους Κατσαντωναίους , κατέφυγον εις το νησί και οι Κολοκοτρωναίοι, ο Νίκηταράς, ο Βαρνακιώτης, ο Σκυλοδήμος, ο Καραισκάκης κι ο Καποδίστριας.Τους έγινε μεγάλη υποδοχή και προς τιμή των έγινε τρικούβερτο γλέντι κάτω από τα δέντρα όπου προέπιον ο Καποδίστριας και ο Παπαδόπουλος υπέρ της ανεγέρσεως της δούλης πατρίδος, χόρεψαν τσάμικο με όργανα και ζουρνάδες και οι Ρώσοι κοζάκικο."

Έκτοτε μεγάλες φάρες από το Σούλι κυρίως , εγκαταστάθηκαν οικογενειακώς σε περιοχές της Λευκάδας όπου άλλαζαν τα επίθετα τους , για να μην προδοθούν , και έπαιρναν αντίστοιχα με αυτά των ντόπιων.

Με τη μουσική παράδοση των Σουλιωτών , που εξυμνούσε τα κατορθώματα τους και τους αγώνες του Έθνους , μπολιάστηκαν και οι Λευκαδίτες, που συνειδητά πρόσφεραν καταφύγιο στους ομοεθνείς τους , τους οποίους πάντα θαύμαζαν και βοηθούσαν.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός τριών περιπτώσεων χωριών, που μέσω προφορικής μαρτυρίας έφτασαν στην έρευνα μου, να παρουσιάζονται Σουλιώτες και να γράφουν τη δική τους μουσική παράδοση σε Εύγηρο , Αλέξαντρο και Κατωμέρι.

Στην Εύγηρο εγκαταστάθηκε η οικογένεια του Σπύρου Σαϊμάντη και των πέντε αδερφών του μετά τη κατάληψη του Σουλίου. Τα αδέρφια αυτά , που ήταν ζουρνατζήδες, πολιτογραφήθηκαν ως Φατουραίοι για τους λόγους που προείπαμε. Υπήρξαν οι γενάρχες των σογιών Πουλιέζου -Τζουρά-Κουκή-Κωνσταντή Αλέξη και Τσακανίκα, που μέχρι και το 1940 λέγονταν Σουλιωταίοι και συνέχιζαν τη λαμπρή παράδοση ζουρνατζήδων στα χωριά Εύγηρο και Μαραντοχώρι.

Μάλιστα, απόγονος του σογιού αυτού είναι κι ο Νίκος Φατούρος-Λύγκος, που γεννήθηκε το 1908 και ζει ακόμη με πλήρη πνευματική διαύγεια, ο οποίος είναι ο τελευταίος εν ζωή ζουρνατζής του νησιού της Λευκάδας.

Σαν δεύτερη περίπτωση -υποθετικά αυτή τη φορά- έχουμε στο χωριό Αλέξαντρος με τη πλούσια μουσικοχορευτική του παράδοση. Πιθανολογικά, οι Σουλιώτες που εγκαταστάθηκαν ομαδικά εδώ, μετά την πτώση του Σουλίου , δημιούργησαν καινούριο οικισμό με την ονομασία ''Κιάφα'' και επηρέασαν τη μουρικοχορευτική παράδοση του τόπου, η οποία διακρίνεται μέχρι τις μέρες μας.

Στην τρίτη περίπτωση είχαμε εγκατάσταση στο Μεγανήσι της Μαρίας Λύρα από το Σούλι με την αδερφή της -προγιαγιά της Γκόλφως Μαρκεζίνη.

Τις δύο αδερφές έφερε στο Μεγανήσι ο αδερφός τους, για να μη σκοτωθούν , και τις άφησε πιστικές σε οικογένεια τσοπάνηδων της περιοχής .

Η Μαρία που λεγόνταν Λύρα από το πατέρα της και Τσεκούρα από τη μάνα της , ήταν πολύ καλή τραγουδίστρια και χόρευε τη "Μηλιά" που κανείς άλλος μέχρι τότε δεν τη γνώριζε. Την έδειξε , λοιπόν και στις άλλες κοπέλες του χωριού , που την πρωτοχόρεψαν στο Μεγανήσι με τα ''τρία πάσα πίσω -τρία πάσα μπροστά'' και συρτό.Όχι όπως το χορεύουν σήμερα , μιλάμε για περίπου το 1840.

Η πληροφορία αυτή , σε συνδυασμό με την άλλη του Ηπειρώτη λόγιου Πάνου Αραβαντινού (περ. πανδώρα, 13, 1862-63, σελ 602) δείχνει την ηπειρώτικη παρουσία του χορού ''Μηλια":

"παρα δε τοις αγροδιαίτοις Ηπειρώταις συνηθέστεροι και ασπαστότεροι χοροί εισί, παρά μεν τοις ανδράσιν ο Τσάμικος και η Κάιντα, παρά δε ται γυναιξίν, η Μηλίτσα, τα Φρύδια τα γραμμένα, και έτερος του συρτού ή στρωτού συστήματος..."

Μουσικές ανάγκες στο νησί

Οι μουσικές ανάγκες του νησιού διαφοροποιούνται ξεχωριστά σε πόλη και ύπαιθρο για ευνόητος λόγους, όπως ξεχωριστά και μεταξύ των χωριών της υπαίθρου.

Δεν είχαν όλα τα χωριά τις ίδιες ανάγκες. Χωριά που ήταν στη νοτιοανατολική πλευρά του νησιου, κοντινά προς τη θάλασσα , διακρίνονταν περισσότερο για την ελευθεριότητα στα ήθη και τις μουσικές συνήθειες και διασκεδάσεις απ'ότι στα χωριά που βρίσκονταν στη βορειοδυτική πλευρά και τα οποία είχαν έφεση κυρίως προς τα γράμματα.

Υπήρχαν, επίσης και χωριά απομονωμένα περισσότερο από άλλα που δεν έβγαλαν καθόλου οργανοπαίχτες και ζούσαν σε πιο υποβαθμισμένες κοινωνικά συνθήκες.

Η κοινωνική και οικονομική ανάλυση των χωριών του νησιού η οποία θα υπάρχει στο βιβλίο «Λαϊκός μουσικός πολιτισμός του νησιού της Λευκάδας» θα δώσει πολλές απαντήσεις στο γιατί κάποια χωριά αναπτύχθηκαν πολύ περισσότερο από άλλα στο χώρο της μουσικοχορευτικής δημιουργίας.

Πάντως , το σίγουρο είναι ότι σε όλα τα χωριά η μουσική ψυχαγώγηση του τραγουδιού με το στόμα και αντίστοιχα του χορού υπήρξε αρχέγονη βάση.Απο κει πήγαζαν όλα τα γλέντια επί αιώνες κι εκεί κατέληγαν τις περισσότερες φορές, ακόμη κι όταν υπήρχαν τα όργανα.

Ποτέ δεν εκτόπισαν τα μουσικά όργανα τη μακραίωνη παράδοση του τραγουδιού με το στόμα, όμως και αυτά βρήκαν τη θέση τους και ρίζωσαν βαθιά στον λαικό μουσικό μας πολιτισμό.

Κυρίαρχη θέση, φυσικά είχαν πάντα στα πανηγύρια των πολιούχων αγίων κάθε χωριού. Κατά μια μαρτυρία , το φαινόμενο αυτό ξεκίνησε γύρω στα 1840

από μια αναμενόμενη επιδημία πανούκλας , που μάλλον δεν ήλθε ποτέ.

Στη Κατούνα συγκεκριμένα, κατά τη προφορική μαρτυρία του Θανάση Καλού, το πανηγύρι στο χωριό του το ξεκίνησε ο προπάππος του -γεννημένος το 1820 περίπου -μαζί με τα αδέρφια του , που είχαν οικογενειακή ζυγιά με ζουρνάδες και γκάιντα, όταν γλύτωσε το χωριό από τη πανούκλα, την ημέρα του αγίου Αθανασίου έξω από την ομώνυμη εκκλησία.

Σημαντική ήταν και η παρουσία των μουσικών οργάνων στους γάμους , τόσο στη πομπή της νύφης όσο και κατά το γλέντι που επακολουθούσε. Η ορχήστρα

έδινε τη μεγαλοπρέπεια που ταίριαζε στο μυστήριο.

Ποικίλες άλλες εκδηλώσεις που θα περνούσαν απαρατήρητες έκαναν αίσθηση με τη συνοδεία της δημοτικής ζυγιάς. Τέτοιες ήταν οι Απόκριες , τα κάλαντα του Λαζάρου, αυθόρμητα γλέντια που γίνονταν σε ονομαστικές εορτές, γλέντια στα καφενεία του χωριού, γλέντια για πρόσωπα που ξενιτεύονταν ή που γύριζαν από την ξενιτιά ή από το στρατό, εθνικές εορτές στα σχολεία, ακόμη αν θέλετε, και για το σπάσιμο μιας κατάρας.

‘Ετσι το 1956 σε ένα γάμο στο Κατωχώρι που η νύφη ήταν αδερφή του πατέρα μου και η οποία ακόμη ζει μετά από ένα τριήμερο γλέντι που έγινε με την ορχήστρα των Τάσου και Φώτη Χαλκιά, όπου έρρεε άφθονο το αμερικάνικο δολάριο, έγινε το εξής παράδοξο την τέταρτη ημέρα, τη δευτέρα:Προτού φύγουν οι Χαλκιάδες ο γαμπρος ζήτησε από τα όργανα να ικανοποιήσουν την επιθυμία του παππούλη του Αντρέα Αρματά Τζούμα ο οποίος άφησε ευκή και κατάρα στο γιό του Σωτήρη να κάμει αρσενικό παιδί μετά από έξι κοπέλες και να χορέψει πάνω από το μνήμα του όταν παντρευτεί ώστε να χαρεί κι ο ίδιος.

Πράγματι τη δευτέρα του γάμου ξεκίνησε μια πομπή πενήντα ατόμων από το κάτω μέρος του χωριού, όπου ήταν το σπίτι του γαμπρού , με οκταμελή ορχήστρα των Χαλκιάδων μπροστά, που έπαιζαν , πίσω το ζευγάρι κι από πίσω ο κόσμος , που μέχρι να φτάσει στην κορυφή του χωριού δίπλα από το δάσος είχαν περάσει τα εκατό άτομα.

Πάνω από το τάφο λοιπόν του παππούλη του γαμπρού έπαιξε ο Τάσος Χαλκιάς ένα ηπειρώτικο μοιρολόι.
Αμέσως μετά μπαίνει στον περίκλειστο τάφο ο Γιάννης Σκλαβενίτης-Σπυρέλλης και δίνει παραγγελιά το
«τώρα είναι ο Μάης κι η Άνοιξη»,
το οποίο και χόρεψε κι έτσι έσπασε η κατάρα και έφυγαν όλοι ευτυχείς.

Φυσικά δεν είναι λίγες και οι περιπτώσεις που τα όργανα συνόδεψαν σε κηδείες και κάποιον μερακλή ή οργανοπαίχτη. Τέτοιες περιπτώσεις μας διηγήθηκε τον Ιούλιο του 2002 ο κλαριτζής Δημήτρης Τσιρούφλης ετών 81 για τη δεκαετία του 1960 στο Φτερνό και στο Βλυχό με το κωμικό ύφος που τον χαρακτήριζε πάντα:

...Εγώ πήγα δυο πεθαμένους με κλαρίνα.Τον παππούλη τον Μανώλη του Γιωργοθώμου στο Φτερνό και πήγα κι έπαιξα και στον Κανατσούρη στο Βλυχό, το Μήτσο.

Είχα πάει πρωτύτερα στον Γιαννάκη το Γιωργοθώμο. Είχε αφήσει δυο φάκελα: Εμένα και του μπάρμπα Νικόλα να πάμε να τ’ πούμε ένα τραγούδι στον τάφο.

Έρχεται ένα παιδί , χειμώνα, Γενάρη με ένα μηχανάκι και μ’ το λέει.

Επερίμεν’ εκεί ένα αυτοκίνητο και πάω και ‘γώ με το Νικολό. Έκανε κρύο δαιμόνιο.

-Ε μωρέ τι να τ΄ πούμε μ’ λέει ο μπάρμπα Νικολός.

-Τι να τ’ πούμε π’ να τ’ βάλουμε το διάουλο μέσα τ’, τ’ λέω εγώ.

Μέσ’ την ώρα μας φέρνει μια γυναίκα καφέ. «Μπάρμπα Νίκο».

-ε παιδί μ’

-ο μπάρμπα Γιαννάκης μας είπε να τ’ πείτε το τραγούδι: «έχε γεια καημένε κόσμε»

-ναι! κι εμείς αυτό σκεφτόμαστε να τ’ πούμε.

Πιήκαμε το καφέ , ετοιμαστήκαμε, τον εβάλανε στο αμάξι να τονε πάνε εκεί που είν’ ο δρόμος για τ΄Βασιλική στο ραχούλι στου Λιά πού’ναι ένα εκκλησάκι.

Ελέγαμε: «έχε γειά καημένε κόσμε» μέχρι κάτω κεί. Είμαστε απάνου στ’ αυτοκίνητο στ΄μια πάντα ο ένας στ΄μια πάντα ο άλλος και μέσα στ’ μέση το φέρετρο.Η κουστωδία ακουλούθαγε με τα ποδάρια. Ήταν εκειός ο Νίκος ο Καρύδης π΄μόλις πά΄με να κατεβούμε μας λέει βαρείτε-βαρείτε αυτό: «σαράντα παλικάρια από τη Λειβαδιά» . Το λέμε όσο να φτάσουμε.

Τονε φέρνουνε μετά τον βάνουνε στον τάφο.

Βαρείτε , μας λέει ο Νίκος πάλες.

-Τι να τ΄πούμε λέω δε σκώνετ΄απάνου Νίκο μ’ τώρα.

Αρχινίσαμε λοιπόν σιγά- σιγά τα χοντρά.

Βγαίνει ο παπάς να τ΄ρίξει το λάδι. Ορίστε ορίστε δουλειά, -λέει- να φύγουνε οι παπάδες απ΄ τις κηδείες να πάνε τα όργανα. Εσκιάχτηκε μην πάρουμε εμείς όλα τα μερτικά. Τσώπα παπά, τ΄ λέω, και θα παρεις κι εσύ τα δικά σου...»

Κορυφαίοι οργανοπαίχτες στη Λευκάδα

Ζουρνάς

Στο Ζουρνά δεν έχουμε μέτρο σύγκρισης για όλο το νησί. Απλά στην Εύγηρο , που είχε τους περισσότερους ζουρνατζήδες, κορυφαίος θεωρήθηκε ο Σπύρος Αντωνίου Φατούρος ή Σπυρούτσος ή Γεωργαλάκης.

Βιολί

Κορυφαίο βιολί στη Λευκάδα υπήρξε ο Λευτέρης Κακλαμάνης-Μπουμπουλιας από τη Καρυά, ο οποίος όμως δεν ήταν λαικός οργανοπαίχτης, μαθήτευσε στην Πρέβεζα στον Τζέμο και διάβαζε από παρτιτούρες.

Καλοί βιολιστές υπήρξαν προπολεμικά ο Μήτσος Σκλαβενίτης Ρεμεσιέρης από το Κατωχώρι και μεταπολεμικά ο Γιώργος Βερύκιος-Πενήντας από το Δρυμώνα.

Μεγάλο ταλέντο υπήρξε ο Βαγγέλης Κονιδάρης-Μπούρας από το Μαραντοχώρι, ο οποίος σκοτώθηκε στον εμφύλιο σε νεαρή ηλικία.

Λαούτο

Με μερικές αποκλίσεις μεταξύ τους, ως καλύτεροι θεωρούνται οι Σταύρος Κατωπόδης από τη Καρυά και Θωμάς Πατρίκιος από τον Άγιο Πέτρο, οι οποίοι έδρασαν από το 1930 έως το 1980.

Σαντούρι

Εξαιρετικός εδώ υπήρξε ο Ευάγγελος Θερμός- Καμπιλαύκος από τη Καρυά, ο οποίος έπαιζε και σε διάφορα καφέ αμάν της Πάτρας ενώ έκανε και διδασκαλία σε μαθητές.

Κλαρίνο

Κορυφαίος κλαριτζής για το νησί της Λευκάδας υπήρξε ο Θανάσης Βλάχος Καρανάσος από τον Αλέξανδρο, μαθητής του Θανάση Νάτσικα, ο οποίος έπαιξε από το 1912 έως το 1955. Τις περισσότερες φορές έπαιζε εκτός Λευκάδας μαζί με τις μεγαλύτερες φίρμες της εποχής του.

Μεταπολεμικά αναδείχτηκε ο Νίκος Βρυώνης από τον Άγιο Πέτρο μαθητής του Τουρκοβασίλη από τη Πρέβεζα.

Αρκετά καλοί για το νησί της Λευκάδας υπήρξαν και οι Μήτσος Κονιδάρης-Τσιρούφλης από τα Χαραδιάτικα ,Σπύρος Κατωπόδης από τη Καρυά , Γιώργος Αθανίτης- Τζούμας από το Μεγανήσι.

Σημαντικότερη παρουσία όμως σε αυτό το χώρο είχαν δύο κλαριτζήδες που σταδιοδρόμησαν εκτός Λευκάδος και θεωρήθηκαν από τα καλύτερα κλαρίνα της χώρας προπολεμικά.

Ο Χαράλαμπος Μαργέλης 1895-1954 γεννήθηκε στο Νικολή και το 1907 η οικογένεια του μετακόμισε στο μεσσολόγγι,εκεί διδάχτηκε στο Σουλευμάνη κλαρίνο και έγινε ο κορυφαίος στη περιοχή του. Συνεργάστηκε με τη Γεωργία Μητάκη και το Γιώργο Παπασιδέρη. Οι επιτυχίες που τον καθιέρωσαν ήταν «οι Δαφνες» και το «Ποιός ασίκης σαν εμένα» το 1932. Η ταχύτητα και η μελωδικότητα χαρακτηρίζουν το παίξιμο του , το οποίο πλησιάζει του Γκιαούζου, αλλά υστερεί σε πληρότητα.

Ο Κώστας Γκιαούζος 1884 1957 υπήρξε κατα πολλούς το καλύτερο κλαρίνο της εποχής του στην Ελλάδα.Το κανονικό του όνομα ήταν Θεοφύλακτος Μουζάκης του Γεωργίου ή Ζούνης.

Λιποτάκτης από το στρατό και κυνηγημένος από τα αποσπάσματα , έστησε καρτέρι στη περιοχή Πλάτωνα της Ράχης, στο πηγάδι της Αναστασίας, αδερφής του Θανάση Βέργου, την οποία σκότωσε επειδή αρνήθηκε να τον ακολουθήσει στο βουνό.

Η βιογραφία του όπως την έχει διηγηθεί ο ίδιος, ξεκινάει από δω και κάτω έχοντας αλλάξει το όνομα του πατρίδα και ημερομηνία γέννησης.

Στο Μαρτίνο λοιπόν της Βοιωτίας που εγκαταστάθηκε μαθήτευσε κι αυτός στο διάσημο Τουρκαλβανό Σουλευμάνη και γρήγορα αναδείχτηκε δεδομένου ότι είχε κάποια βάση από το Νιοχώρι όπου ήταν γνωστότατος από τη φλογέρα που έπαιζε.

το παίξιμο του Γκιαούζου, όπως αναφέρει κι Γιάννης Μητρόπουλος στο βιβλίο του Οι μεγάλοι του Δημοτικού Τραγουδιού (Αθήνα , περ. Πάλκο,1996 σ. 58)ούτε το είχε κι ούτε το έχει κανείς.Χρώμα και ύφος μοναδικό και ταχύτητα τρομερή.Υπηρξε ο μοναδικός κλαριτζής που γνώριζε τις εισαγωγές όλων των κλέφτικων τραγουδιών.Απο αυτόν τις έμαθαν όλοι οι νεώτεροι.

Όταν άρχισε τη δισκογραφία έγινε γνωστός σε όλο τον Ελληνισμό, κυρίως μετά τη συνεργασία του με τον Γιώργο Παπασιδέρη. Μεγάλες επιτυχίες όπως τα «καινούρια λόγια μού’ρθανε» «παπάκι πάει στη ποταμιά» «τα νιάτα» άλλες σφραγίστηκαν με το δικο του παίξιμο.

Ειδικά τα νιάτα σε παίξιμο δικό του και τραγουδιστή το Γιώργο Παπασιδέρη θεωρούνται από πολλούς ως το καλύτερο τσάμικο που έχει ακουστεί.

Παρουσιάζει έναν άριστο συνδυασμό τρομερής ταχύτητας στο παίξιμο του κλαρίνου με μια φωνή όπως είναι του Παπασιδέρη γεμάτη χρώμα ταχύτητα και λεβεντιά.

Για λογαριασμό της παλιά τους αγάπης της Αναστασίας , έβγαλε τα τραγούδια «Ξύπνα καημένη Αναστασά».Επίσης και το τσάμικο Η Κρυστάλλω εικάζεται ότι το έβγαλε για την ιδια αλλά άλλαξε όνομα για να μη δώσει στόχο , τα νέα του τα διηγούνταν συχνά σε χωριανούςτου που τον επισκέπτονταν στο κέντρο Έλατος της Αθήνας ή σε πανηγύρια της Ρούμελης και της Πελοπονήσου και απο αυτόυς μάθαινε και τα νέα της οικογένειας του στο χωριό που ποτέ δεν την ξανάδε.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

2011-12-30T10:58:00.001-08:00

2012 Λεύκωμα πρώτο

Λαϊκός Μουσικός Πολιτισμός στη Λευκάδα

Σπύρος Σκλαβενίτης

Πρόλογος

Μια ανάμνηση των παιδικών μου χρόνων με ωθεί σήμερα να μοιραστώ με τους αναγνώστες κάποια έντονα βιώματα που με συντροφεύουν ανελλιπώς.

θυμάμαι το πατρικό μου στο χωριό στολισμένο με τα καλύτερα ρούχα.

Τις πάντες με το καλημέρα στους τοίχους, τις καρπέτες στο δάπεδο, πολύχρωμα λουλούδια σε κρυστάλλινα βάζα και μαστραπάδες με τα καρσάνικα καρεδάκια από κάτω, λουλουδάτα τραπεζομάντηλα, γλυκά στο αρμάρι και οι αυλές με τους τοίχους ασπρισμένες.

Όλα έτοιμα να υποδεχτούνε τους μουσαφιραίους οργανοπαίχτες που παραμονή του Αγίου Δημητρίου θα έπαιζαν στο πανηγύρι του χωριού μας στο Κατωχώρι και συγκεκριμένα στο μαγαζί του πατέρα μου στο οποίο απ' το 1950 ανελλιπώς διοργανώνεται το «νταραβέρι».

Από το σπίτι μας παρέλασαν αυτά τα χρόνια όλοι οι πρωταγωνιστές των Λευκαδίτικων πανηγυριών:

Ο Θανάσης Βλάχος , ο Καμπιλαύκος, ο Βερεστώντας, ο Μίλαρης, ο Φόγιος, ο Ζγουμπονικολός, ο Βρυώνης, ο Μάης, ο Τσιρούφλης, ο Γιώργος Βερύκιος, οι τραγουδίστριες και τόσοι άλλοι.

Αυτοκίνητα δεν κυκλοφορούσαν τότε, ο καιρός βροχερός πολλές φορές, τι να κάνουν οι άνθρωποι τα μεσάνυχτα που τελείωναν και καμιά φορά και το πρωί.

Έτσι με τις αναμνήσεις των τελευταίων καλλιτεχνών που παιδάκι έζησα -ώς το 1974- πορεύτηκα ως αυτή τη στιγμή.

Μεθυσμένος από τα αρώματα που γέμιζαν το σπίτι εκστασιασμένος από τα πολύχρωμα παπούτσια, τις γραβάτες και τα φανταχτερά ρούχα της τραγουδίστριας, τα μουσικά όργανα και τη περιρρέουσα εορταστική ατμόσφαιρα που πλανιόνταν σε όλα τα σπίτια του χωριού, στο σχολείο μας, στη εκκλησία μας, στους πλανόδιους μικροπωλητές και στο ξένο κόσμο που γέμιζε το χωριό.

Καταθέτω μνημόσυνο κι έργο ζωής τη σειρά των μουσικών λευκωμάτων που για πολλά χρόνια επεξεργάστηκα τιμώντας όλους αυτούς τους αφανείς ήρωες, που στήριξαν ακόμη και με τη ζωή τους το οικοδόμημα του λαϊκού μουσικού πολιτισμού της Λευκάδας.

Εισαγωγή

Το λεύκωμα του λαϊκού μουσικού πολιτισμού Λευκάδος κινείται σε τρείς κατευθύνσεις:

Η πρώτη έχει σκοπό να ξυπνήσει αναμνήσεις σκηνές και νοσταλγία μέσα από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που θα υπάρχει.

Η δεύτερη ξεδιπλώνει έρευνα εικοσιπέντε χρόνων που ξεκίνησα στα πανεπιστημιακά μου χρόνια και πρέπει να γίνει ευρύτερα γνωστή και να συμπληρωθεί και να λογοκριθεί από τους αναγνώστες.

Η τρίτη είναι καθαρά συμπληρωματική. Προσδοκούμε καινούρια στοιχεία όπως ημερομηνίες γεννήσεων θανάτων , προσωπικές εμπειρίες από τα πανηγύρια και οργανοπαίχτες, φωτογραφίες και ότι άλλο μπορεί να βοηθήσει στην ολοκλήρωση των απάντων του λαϊκού μουσικού πολιτισμού.

Για το σκοπό αυτό τον άκρως σημαντικό θα υπάρχει ως εργαλείο εργασίας το ηλεκτρονικό περιοδικό το οποίο ξεκινάμε με τον άμεσο συνεργάτη το φίλο από τα φοιτητικά μας χρόνια Νικόλαο Δημητρίου Καββαδά με τον οποίο θα καταγράφουμε τις εμπειρίες των ηλεκτρονικών αναγνωστών οι οποίες θα εμπλουτίζουν τις σελίδες του ετήσιου λευκώματος παράλληλα με τους παραδοσιακούς αναγνώστες που θα το διαβάζουν στην έντυπη μορφή του και θα μπορούν να στείλουν τα δικά τους βιώματα ή συνεντεύξεις που όλες θα δημοσιεύονται εφόσον θα ’χουν κάτι νέο να πουν.

ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΛΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΛΕΥΚΑΔΑ

2011-12-18T06:47:00.000-08:00

Μουσικός λαϊκός πολιτισμός στη Λευκάδα

Πρόλογος

Είναι δύσκολη η συνεργασία για θέματα που αφορούν ιστορική έρευνα και καταγραφή, επειδή οι οπτικές γωνίες θεώρησης των γεγονότων είναι όσες και οι θεατές: καθένας έχει τη δική του ιδιαίτερη οπτική γωνία και άποψη.

Εάν η εμπιστοσύνη στην γνώση και τη γνώμη για την εργασία του καθενός απ’ τον άλλο είναι δεδομένη τότε ο καθένας παίρνει το ρόλο του εύκολα και απλά στη κοινή προσπάθεια.

‘Ηταν καλοκαίρι του 2009 κάναμε μπάνιο στη Δεσίμη και λίγο πιο πέρα πλατσούριζαν τα παιδιά του Σπύρου Σκλαβενίτη, λέγαμε αν σκοπεύει να κάνει καμιά παρουσίαση του ερευνητικού υλικού, που μου είχε δείξει και μου είχε κάνει εξαίρετη εντύπωση.

Μου δείχνει προς τα παιδιά που έφτιαχναν πόλεμο με τα νερά και λέει: «δεν το βλέπω να μένει ενέργεια πριν να βγω στη σύνταξη...!» και γελάσαμε.

Έτσι μου έρχεται απλά κι αυθόρμητα η ιδέα:

"Μήπως να του πάρω ένα μέρος του βάρους απ’ το λεγόμενο φόρτο εργασίας, δηλαδή το λεγόμενο χαμαλίκι:

τράβηγμα και αντιγραφή φωτογραφιών και ντοκουμέντων,

μάζεμα λημμάτων, αποδελτιώσεις, βιβλιογραφική έρευνα,

απομαγνητοφωνήσεις συνεντεύξεων, δακτυλογραφήσεις, την οργάνωση της εργασίας και κάτι λίγα ακόμη...;"

Είχα κάνει αντίστοιχες εργασίες για καθηγητές μου και είχα την εμπειρία για το τι θα χρειαστεί.

Δεν είχα υπόψη μου ακριβώς το μέγεθος του έργου που επωμίζομαι αλλά και του χρόνου που αυτό θα χρειαζόταν, αλλά και πάλι το ίδιο θα έκανα.

Οι δουλειές μου σαν άλλα τέκνα: δημιουργίες βλέπετε, έβαλαν τα εμπόδια τους κι έτσι παρόλο που προχώραγε καλά, προχώραγε αργά.

Να σου λοιπόν η κρίση! Θεία ευκαιρία για τη δημιουργία τέχνης και πολιτισμού, λόγω των διατιθέμενων χρονικών αποθεμάτων, μια ευκαιρία να διαθέσω τη δημιουργική μου ενέργεια σε κάτι αξιόλογο και κοινωφελές, ώστε να μη πετάω τον ελεύθερο χρόνο μου στο χαζοκούτι αλλά να πιάνει τόπο.

Εκεί που είχα μαζέψει και οργανώσει αρκετά το υλικό, υπήρχε ανάγκη για μια συνάντηση συνεργασία με το Σπύρο για τα περαιτέρω.

Του έδωσε μεγάλη χαρά η είδηση της προόδου της εργασίας .

Την επόμενη φορά που μιλάμε να σου και το ατύχημα του Σπύρου -έπεσε απ’ την ελιά και χτύπησε- και η απαραίτητη ακινησία στο κρεβάτι.

‘Ισως οι ατυχίες γίνουν τελικά ο καταλύτης για τη διεξαγωγή της απαραίτητης δράσης και αντίδρασης με προϊόν τη δημοσίευση της εργασίας για το μουσικό λαϊκό πολιτισμό σε μορφή βιβλίου ή περιοδικού τυπωμένου ή ηλεκτρονικού.

Λόγω της εμπειρίας μου από την διαδικτυακή μου δραστηριότητα αναλαμβάνω κατευθείαν δράση σε καλλιτεχνική και ψηφιακή κατεύθυνση.

Ο ένας ενθουσιάζει τον άλλο και να ’μαστε.

Οι αποφάσεις από τη σύντομη συνάντηση με το κλινήρη Σπύρο:

1. να κάνουμε τη δομή του βιβλίου που θα δουλεύουμε στην ηλεκτρονική μορφή πρώτα για πολλούς λόγους οικονομικούς και άλλους.

2. να ξεκινήσουμε για το Γενάρη την πρώτη έκδοση του ηλεκτρονικού περιοδικού.

3. να ετοιμάσουμε σε ένα χρόνο το ετήσιο λεύκωμα με την ύλη όλου του χρόνου.

Το όνομα Ηλίβατον το έδωσα εγώ με κεραυνοβόλα αμεσότητα καθώς κοίταζα κάτι παλιά πολύ όμορφα περιοδικά που είναι σαν αυτό που θέλουμε να κάνουμε. Το όνομα του περιοδικού ΠΕΛΙΝΝΑΙΟ έχω μόνο τα τρία πρώτα τεύχη που μου χάρισε το φίλος Γιώργος Λεωδής -Χιώτης-.

Έκανα το στρατιωτικό μου στη Χίο όπου ένιωθα σαν στο σπίτι μου λόγω του όρους Πελινναίο που τόσο μου θύμιζε το τοπίο της Λευκάδας.

Το όρος αυτό στην αρχαιότητα το έλεγαν «Ηλίβατον»

Μου κέντρισε το ενδιαφέρον τι σημαίνει αυτή η όμορφη λέξη;

Η απάντηση ήρθε απ’ το ίδιο το περιοδικό.

Σημαίνει: βαδίζει προς τον Ήλιο , σαν να λέμε είναι πανύψηλο.....ΩΩΩ!!!

όπως οι προσδοκίες μας απ’ το εγχείρημα μας και γούρλωσα τα μάτια από θείο έρωτα.

Ταιριαστό μου φάνηκε απόλυτα και το εγκαινίασα δημοκρατικότατα...με συνοπτικές διαδικασίες:το αποφάσισα και το βάφτισα, εννοείται χωρίς καμιά συζήτηση με το Σπύρο που γέλασε μόλις του είπα πως και τι.

Προφανώς κατάλαβε πόσο μου άρεσε αυτό το όνομα αυτό και τι να κάμει εξέφρασε απλά μια αμφιβολία για τη σχέση του με την ύλη του περιοδικού και τέλος.

Το κατοχύρωσα λοιπόν άνοιξα διεύθυνση στο πάροχο θέσης Coogle-blogspot.». που χρησιμοποιώ τόσα χρόνια και έπεσα με τα μούτρα στη δουλειά να το φέρω στα μέτρα μας.

Έτοιμο το ηλεκτρονικό μας ιστιοφόρο να ανοίξει τα πανύψηλα πανιά του: άντε καλά ταξίδια στο πολιτισμικό μας πέλαγο και ευχόμαστε καλές αναγνώσεις στο αναγνωστικό κοινό του «Ηλίβατον»

Αφιερωμένο λοιπόν σε όλους τους λάτρεις της παράδοσης μας. 　

Νικόλαος Δ.Ε. Καββαδάς