НИЙГМИЙН САНАА БОДОЛ – 5 ДАХ ЗАСАГЛАЛ

Хүүхдийн номын зах зээлийн судалгаа 2008 он

2012-02-06T01:44:00.000-08:00

Энэ судалгааг Хөдөөгийн Боловсролын Дэмжих Хөтөлбөр (Read хөтөлбөр)-ийн захиалгаар "Төгс системс" ХХК хийж гүйцэтгэсэн байна. ЕБС-ийн 1-5 ангийн хүүхдэд зориулсан судалгаа аж.

bookmarket_survey_mon -

SPSS 16 програмыг хэрхэн компьютертоо суулгах вэ?

2012-01-19T00:57:00.000-08:00

Нийгмийн судалгааны статистик шинжилгээний SPSS (Өдгөө 17-с хойших хувилбараа PASW хэмээн болсон) програмын хэрэглээ Монголд өргөн дэлгэр болоод удаж байна. Энэ програмтай ажилладаг судлаачид, багш, сайн дурын мэргэжилтнүүд ч олширсон байна. Иймээс SPSS 16 хувилбарыг хэрхэн компьютертоо суулгах зааврыг хүргэж байна.

spss-100318033652-phpapp01 -

"Иргэдийн нийгэм, улс төрийн үнэлэмж, чиг хандлага" судалгааны дүн (МАН)

2012-01-18T20:35:00.000-08:00

“ИРГЭДИЙН НИЙГЭМ, УЛС ТӨРИЙН ҮНЭЛЭМЖ, ЧИГ ХАНДЛАГА” СЭДЭВТ СУУРЬ СУДАЛГААНЫ ТАЙЛАН ДҮГНЭЛТ

Нийслэлийн Монгол Ардын Намын Хорооны дарга Г.Мөнхбаярын тавьсан саналын дагуу Улаанбаатар хотын оршин суугч, иргэдийн нийгэм, улс төрийн идэвх оролцоо, байр суурь, үнэлэлт дүгнэлт, чиг хандлага, улс төрийн нам, улс төрчдийн рейтингийг тандан судлах зорилгоор социологийн суурь судалгааг Нийгмийн ардчиллын хүрээлэн 2011 оны 9 дүгээр сарын 16-наас 30-ны өдрүүдэд хийж, дүнг нэгтгэн, тайлан дүгнэлт бэлтгэв.

СУДАЛГААНЫ ОБЪЕКТ, ТҮҮВЭР
Судалгааг санамсаргүй түүврийн аргаар явуулж, судалгааны объектоор Улаанбаатар хотын Баянгол, Баянзүрх, Сонгинохайрхан, Сүхбаатар, Хан-Уул, Чингэлтэй, Багануур, Налайх, Багахангай гэсэн 9 дүүргийг сонгож авсан болно.

Түүврийн зохистой хэмжээг тогтоохдоо сонирхон тандаж буй асуудалд бодитой нөлөөлөх хүчин зүйлүүд болох оролцогчдын нас, хүйс, боловсрол, ажил эрхлэлт, оршин суугаа газар зэрэг нийгэм хүн ам зүйн гол гол үзүүлэлтийг ашиглан тогтоов. Судалгаанд дүүрэг тус бүрээс 200 респондент, нийт 1800 нэгж өрх /хүн/-ийг хамруулав.
СУДАЛГААНЫ АРГА ЗҮЙ, АРГАЧЛАЛ
Энэхүү судалгааг тоон судалгааны арга зүйд тулгуурлан анкетын арга ашиглан явууллаа.

СУДАЛГААНЫ АРГАЧЛАЛ

Тоон судалгааг урьдчилан бэлтгэсэн асуулгын дагуу явуулж, мэдээллийг SPSS 11,0; 16,0 багц программаар нэгтгэн, мэдээллийг харьцаа, корреляци, дундаж бодох, хэв маягчлал үүсгэх, харьцуулах, хүчин зүйлийн шинжилгээ хийх зэргээр анхдагч, хоёрдогч шинжилгээ хийсний үндсэн дээр дүнг нэгтгэн тайланг бичив.
СУДАЛГААНД ОРОЛЦОГЧДЫН ХҮН АМ ЗҮЙН БҮТЭЦ
Судалгаанд хамрагдсан нийт иргэдийн 60,9% нь 18-35 насны залуучууд, 26,7% нь 36-50 насны дунд үеийнхэн, 12,4% нь 51-ээс дээш насны ахмад үеийнхэн; 46,5% нь эрэгтэй, 53,5% нь эмэгтэй; 56,3% нь дээд, тусгай дунд, 42,6% нь бүрэн болон бүрэн бус, үлдсэн 1,0% бага боловсролтой /боловсролгүй/ иргэд тус тус байна.
Эрхэлж буй ажлын хувьд тэдний 20,6% нь төрийн захиргааны болон үйлчилгээний байгууллага, улсын өмчит үйлдвэрийн газарт; 13,0% нь хувийн хэвшлийн аж ахуй нэгжид; 20,6% нь хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчид; 3,3% нь банз санхүүгийн байгууллагад; 2,2% нь цэрэг, цагдаа, шүүх, прокурор зэрэг хүчний байгууллагад; 3,4% нь төрийн бус байгууллагад; 7,9% нь тэтгэвэр, группт; 12,1% нь оюутан, сурагч; 15,2% нь эрхэлсэн тодорхой ажилгүй байв.
Судалгаанд оролцогчдын улс төрийн намын гишүүнчлэлийн хувьд 69,9% нь аль ч намын гишүүн бус; 8,4% нь Монгол Ардын Намын гишүүд; 8,2% нь Ардчилсан намын гишүүд; 3,1% нь МАХН-ын гишүүд; үлдсэн 2,5% нь улс төрийн бусад намын гишүүд тус тус судалгаанд хамрагджээ. Харин тэдний 7,8% нь улс төрийн намын гишүүнчлэлээ тодорхой хариулахаас түдгэлзэж, ямар нэгэн тэмдэглэгээ хийлгүй орхижээ.

Судалгаанд оролцогчдын намын гишүүнчлэлийг графикаар харуулбал: /График 1/

Дээрх графикаас харахад судалгаанд оролцогчдын 77,7% нь намын гишүүн бус, гишүүнчлэлээ тодорхой бичихээс татгалзсан нь сүүлийн үед улс төрийн хүрээнд яьагдаж байгаа үзэгдэл, үйл явцаас залхаж, сонирхол нь буурч, улс төрийн намуудын удирдлагууд, лидерүүд, улс төрчдөд итгэл алдарсаны улмаас өөрсдийгөө аль нэгэн улс төрийн намын гишүүн гэж тооцхоосоо илүү нам бус, нам дэмждэггүй гэсэн байр сууринаас улс төрийн асуудалд хандах болсны нэг тодорхой баримт юм.
Судалгаанд оролцогчдын хүн ам зүйн бүтцийг Монгол Улсын Үндэсний Статистикийн Хорооноос жил бүр гаргадаг дүн мэдээтэй харьцуулан харахад дүйж байгаа нь энэ удаагийн судалгааны түүврийн төлөөлөх чадварыг хангалттай гэж үзэх бүрэн үндэслэлтэйг харуулж байна байна.
Санал асуулгын хуудас нь нэгдүгээрт, иргэдээс хотын төр захиргааны байгууллагуудын бодлого, үйл ажиллагаанд өгч буй үнэлэлт дүгнэлт, хоёрдугаарт, 2012 оны УИХ-ын сонгуульд оролцох иргэдийн чиг хандлага гэсэн хоёр бүлэг асуудлыг багтаасан болно.

Нэг. иргэдээс хотын төр захиргааны байгууллагуудын
бодлого, үйл ажиллагаанд өгч буй үнэлэлт дүгнэлт

Санал асуулгын хуудасны эхэнд судалгаанд оролцогчдоос “Та Улаанбаатар хотод оршин суугаад хэдэн жил болж байна вэ?” гэсэн асуултыг тавихад тэдний гурван хүн тутмын нэг нь буюу 34,0% нь өөрсдийгөө Улаанбаатар хотын унаган иргэн гэж хариулсан байна. Харин бараг 5 хүн тутмын нэг нь /18,9%/ Улаанбаатар хотод шилжиж ирээд 5 жил ч болоогүй байна гэж хариулснаас

харахад сүүлийн үед хөдөө орон нутгаас нийслэл рүү шилжин ирж суурьшиж буй хүмүүсийн хэр хурдацтай явж байгааг харуулж байна. /График 2/

Судалгаанд оролцогчдоос “Өнгөрсөн 3 жилийн хугацаанд Таны амьдрал ахуйд ямар өөрчлөлт гарсан бэ?” гэсэн асуултыг асуухад: /График 3/

Дээр үзүүлсэн графикаас харахад 41,4% нь “Сүүлийн жилүүдэд өрхийн орлого нэмэгдсэн хэдий ч амьдрал ахуйд онцын өөрчлөлт гараагүй” гэж хариулсан байх бөгөөд тэд үүнийхээ цаад шалтгаан нөхцлийг өрхийн гишүүдийн ажил эрхлэлтийн байдал, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлттэй шууд холбон тайлбарлаж байгаа нь судалгааны талбараас мэдээлэл цуглуулах явцад ажиглагдаж байв.
Судалгаанд хамрагдсан иргэд өөрийн оршин суугаа дүүрэг, хороонд нэн тэргүүнд шийдвэрлэвэл тулгамдсан асуудлуудыг дараах байдлаар тодорхойлсон байна. Энэ нь: /График 4/

Улаанбаатар хотын хэмжээнд иргэдийн ундууцал, уур бухимдлыг хүргэж, төр захиргааны байгууллагуудаас нэн тэргүүнд шийдвэрлэвэл зохих асуудал нь утаа, агаарын бохирдол болоод байгаа төдийгүй сүүлийн үед Дэлхийн Эрүүл мэндийн байгууллагаас 200 гаран улс орнуудын хотуудад хийсэн судалгаагаар Монгол Улс Ираны дараа хоёрдугаарт ороод байна. Өмнөх жилүүдийн УИХ-ын сонгуулиудаар хийгдэж байсан судалгаагаар иргэдийн нэн тэргүүнд шийдвэрлэх ёстой асуудлуудын жагсаалтанд ядуурал, ажилгүйдэл, үнийн өсөлт гэсэн асуудал тэргүүн байранд бичигдэж байсан бол сүүлийн 2-3 жилийн хугацаанд утаа, агаарын бохирдлын асуудал тэргүүлэх болсныг хотын удирдлагууд анхаарч, яаралтай шийдвэрлэх цаг нь болжээ.
Иргэдийн дээр дурьдсан тулгамдсан асуудлууд дүүрэг тус бүр дээр өөр, тухайлбал хотын захын алслагдсан 3 дүүргийн оршин суугчдын хувьд ажилгүйдэл, ажлын байрны хомсдол, архидалт гэсэн асуудал нэн тэргүүнд шийдвэрлэвэл зохих тулгамдсан асуудал болоод байна гэж судалгаанд оролцогчид үзсэн байна.
Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн мөрийн хөтөлбөрт тусгагдсан дараах ажлуудын хэрэгжилтэнд судалгаанд оролцогчдоор үнэлүүлэхэд: /Хүснэгт 1/

Дээрх санал асуулгын хуудсанд тусгагдсан 14 зүйл бүхий ажил нь “Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн 2009-2012 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрийн хэрэгжилт”-д хийсэн хяналт шинжилгээ, үнэлгээний тайланд тусаж, Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2009 оны 4 дүгээр чуулган, 2010 оны 6 дугаар чуулганаар “Бүрэн хангалттай” гэж дүгнүүлсэн ажлууд болно.
Энэхүү хүснэгтэн мэдээллээс харахад дээр үзүүлсэн Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн хийж гүйцэтгэсэн нэр бүхий 14 ажлыг судалгаанд оролцогчдын дундажаар 12,7% нь “хангалттай”, 45,5% нь “хангалтгүй”, 21,7% нь “мэдэхгүй”, 17,0% нь уг асуултанд хариулахаас татгалзан хариулалгүй хоосон орхижээ. Хэрэв тухайн асуултанд хангалтгүй болон мэдэхгүй, хариулахаас татгалзсан иргэдийн дундаж үнэлгээг нэгтгэн харвал дундажаар 84,2% болох бөгөөд энэ нь өмнөх жилүүдэд хийж гүйцэтгэсэн ажлын үр дүн, хүртээмжийн талаар иргэдэд хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр ухуулан сурталчлах шаардлагатайг харуулж байна.
Судалгаанд оролцогчдоос нийслэлд хийгдэж байгаа бүтээн байгуулалтын ажлын талаар ямар санал бодолтой явдгийг нь тодруулахад: /График 5/

Эндээс харахад судалгаанд оролцогчдын 43,1% нь нийслэлд хийгдэж байгаа бүтээн байгуулалтын ажлын хурдацтай, сайн явж байна, өмнөх жилүүдийг бодвол тодорхой ажлуудыг хийж байна гэж дүгнэсэн. Гэвч тэдний талаас илүү хувь нь /57,0%/ бүтээн байгуулалтын ажлыг ор нэр төдий, ер нь тэр гээд нэрлэчих онцын ажил алга, ямар ажил хийгээд байгаа нь тодорхой харагдахгүй байна гэсэн дүгнэлтийг өгсөн бидний дээр хийсэн Улаанбаатар хотод хийж гүйцэтгэсэн бүтээн байгуулалтын ажлын үр дүн, хүртээмжийг хэвлэл мэдээллийн оновчтой сувгуудыгашиглаж Нийслэлийн Монгол Ардын Намын Хорооноос нэр дэвшиж сонгогдсон УИХ-ын гишүүд, ИТХ-ын төлөөлөгчдийн дэвшүүлсэн мөрийн хөтөлбөрийн хэрэгжилттэй уялдуулан сурталчлах ажлыг цаг алдалгүй хийх зайлшгүй шаардлагатайг харуулж байна.
Судалгаанд хамрагдсан иргэдээс оршин суугаа дүүргийнхээ төр захиргааны байгууллагуудын үйл ажиллагаанд хэр сэтгэл ханамжтай явдгийг нь сонирхоход: /Хүснэгт 2/

Иргэдээс оршин суугаа дүүргийнхээ төр захиргааны байгууллагуудын үйл ажиллагаанд өгсөн дундаж үнэлгээг тооцож үзвэл тэдний 15,7% нь “хангалттай”, 42,8% нь “хангалтгүй”, 25,7% нь “мэдэхгүй” гэж тум хариулсан байхад үлдсэн 15,8% нь тухайн асуултанд хариулахаас татгалзжээ.

“Улаанбаатар хотын оршин суугчдын ирээдүйн сайн сайхан амьдралын төлөө төр захиргааны холбогдох байгууллагын удирдлагууд цаашид ямар ажлыг санаачлан хэрэгжүүлэх нь

зүйтэй гэж Та бодож, санаа зовниж явдаг вэ?” гэсэн асуултыг судалгаанд хамрагдсан иргэдээс асуухад тэд дор дурьдсан нэр бүхий ажлуудыг нэн тэргүүнд шийдвэрлэж, хийж гүйцэтгэвэл зохино гэж үзжээ. Энэ нь: /Хавсралт 1-ийг үз/

Утаа, агаар болон ус хөрсний бохирдлыг нэн тэргүүнд шийдвэрлэх - 31,4

(Туул голын ай сав, булаг шандыг хамгаалах, байгаль орчноо хамгаалах)

Эрүүл, аюулгүй, тав тухтай, цэвэр орчинд амьдрах нөхцөл бололцоог хангах - 27,6

(хог, хороолол дундах гэрэлтүүлэг, зам, тоглоомын талбай гэх мэт)

Ажлын байрыг нэмэгдүүлж, ялангуяа залуучуудыг ажлын байраар хангах, - 21,7

нас харгалзахгүй ажилд авдаг байх

Иргэдийн санал гомдлыг хүлээн авч барагдуулах, тэдний амьжиргааг - 12,9

дээшлүүлэхэд дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх

Сонгуулийн амлалт, мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлж, шударга, ил тод ажиллах, - 12,4

хариуцлага алдсан албан тушаалтанд хариуцлага тооцох, эх оронч сэтгэлтэй байх

Гэр хорооллыг орон сууцжуулах, залуучуудыг хямд үнэтэй, чанартай, - 11,4

баталгаатай орон сууцаар хангах

Зам засварын ажлыг чанарын өндөр түвшинд хийх, шинээр зам, давхар зам, - 11,4

гүүр барих ажлыг олон улсын жишигт хүргэж, чанартай гүйцэтгүүлэх,
замын түгжрэлийг бууруулах

Гэмт хэрэг, зөрчил болон архидалтыг бууруулах, гэр бүлийн хүчирхийллийг - 10,2

таслан зогсоох

Сургууль, цэцэрлэгийн хүрэлцээг нэмэгдүүлж, эмч, багш нарын хүнд суртал, - 8,5

авилгыг устгах, боловсрол, эрүүл мэндийн үйлчилгээний чанарыг сайжруулах

Үнийн өсөлтийг нэг түвшинд барих, цалин хөлсийг нэмэх - 7,0

Эндээс харахад Улаанбаатарчуудын сэтгэлийг хамгийн их зовоож, түгшээж буй асуудал нь нийслэлийн экосистемийг хамгаалах, нөхөн сэргээх ажлыг нэн даруй яаралтай шийдвэрдэх цаг болсныг судалгаанд оролцогчдын 31,4% буюу гурван хүн тутмын нэг нь “утаа, агаар болон ус, хөрсний бохирдлыг шийдвэрлэх явдал” гэж хариулснаас тодорхой харж болно. Түүнчлэн иргэдийн шилжилт хөдөлгөөн, хүн амын өсөлтөөс шалтгаалан Улаанбаатар хотод сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэгийн хүрэлцээ, үйлчилгээний чанар, хүртээмж муудаж, эдгээр салбарт авилга, хүнд суртал цэцэглэж байгааг судалгаанд оролцогчид /27,6%/ эрс шүүмжилж, энэ чиглэлээр дорвитой арга хэмжээ авахыг хүсэмжилж байсныг анхаарах хэрэгтэй.
Сүүлийн жилүүдэд хүн амын нягтшил, өсөлтээс шалтгаалан Улаанбаатар хотод ядуурал, ажилгүйдлийн түвшин эрс өсснийг судалгаанд оролцогчид /21,7%/ онцлон тэмдэглэж, энэ хүндрэл бэрхшээлийг даван туулах гол арга зам нь ажлын байрыг шинээр бий болгох, залуучуудыг ажлын байраар хангах, албан байгууллагууд иргэдийг ажилд авахдаа хөдөлмөрийн насны хязгаар тогтоохгүй байх, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг мэргэжилтэй болгож, жижиг дунд үйлдвэрлэл, хүнд хөнгөн аж үйлдвэрүүдийг хотын алслагдсан дүүргүүдэд барьж байгуулах ажлыг эрчимжүүлэх шаардлагатайг анхааруулж байв.

Хоёр. 2012 оны УИХ-ын сонгуульд оролцох
иргэдийн чиг хандлага

Энэ бүлэг асуудлын эхэнд судалгаанд оролцогчдоос өөрийнхөө тойргоос сонгогдсон УИХ-ын гишүүдийн үйл ажиллагаанд өгөхийг хүссэн юм. Тэд одоогийн УИХ-ын гишүүдийн үйл ажиллагаанд дараах үнэлгээ өгсөн байна. /Хүснэгт 3/

Дээрх хүснэгтэн мэдээллээс харахад судалгаанд оролцогчдын оршин суугаа дүүрэг алслагдах тусам тэдний УИХ-ын гишүүдийн үйл ажиллагаанд сэтгэл ханамжтай байх хандлага буурч, тэдэнд шүүмжлэлтэй, гомдсон сөрөг байр сууринаас үнэлэлт дүгнэлт өгөх хандлага өсөж байгаа нь ажиглагдаж байна.
УИХ-ын гишүүдийн үйл ажиллагаанд сэтгэл ханамжгүй байх хандлага дундажаар судалгаанд оролцогчдын 88,1% буюу тэдний дийлэнх олонх нь одоогийн төрийн түшээдэд итгэх итгэл алдарч, тэд нийгэм, улс төр, эдийн засаг, оюун санааны хүрээнд гарч буй асуудалд ямар байр суурьтай, ямар үйл ажиллагаа явуулж байгааг мэддэггүй, мэдэрдэггүй гэсэн байр сууринаас тухайн асуудалд хандаж тус тусын үнэлгээг өгсөн байна.
Улмаар судалгаанд оролцогчдоос одоогийн УИХ-ын гишүүд 2012 оны сонгуулиар дахин танай тойрогт нэр дэвшвэл дэмжиж, санал өгөх эсэхийг нь тодруулахад тэд дараах байдлаар хариулсан байна. Энэ нь: /Хүснэгт 4/

2008 оны УИХ-ын сонгуулиар Улаанбаатар хотоос сонгогдсон гишүүдийг 2012 оны сонгуулиар дахин сонгож, саналаа өгөх эсэх талаар судалгаанд оролцогчдын дундажаар 9,8% нь “өгнө”, 21,6% нь “тухайн үед нь шийднэ”, 40,4% нь “өгөхгүй”, 15,8% нь “мэдэхгүй байна” гэж тус тус хариулсан байхад 15,8% нь тухайн асуудалд харулахаас татгалзаж хоосон орхисон байна.
Хэрэв дээрх асуултанд “тухайн үед нь шийднэ, одоогоор мэдэхгүй байна, хариулахаас татгалзсан” байр суурь бүхий иргэдийн дундаж хувийг нэмж тооцвол 53,2% болох бөгөөд ойролцоогоор тэдний тал нь буюу 26,6% нь ирэх 2012 оны УИХ-ын сонгуулиар тухайн тойргоосоо сонгогдсон гишүүдээ дэмжиж саналаа өгнө гэж тооцвол дээр нэр дурдсан нэг гишүүн одоогоор 36,4%-ийн “халаас”-ны оноотой байна гэсэн тооцоо гарч байна. Ер нь судалгаанд хамрагдсан Улаанбаатарчуудын хувьд одоогийн УИХ-ын гишүүдэд итгэл алдарсан, тэдний бодлого, үйл ажиллагаанаас болж төр засаг “эзэнгүйдэж”, ард иргэд улам бүр ядуурч байгаа төдийгүй олигархиудтай хариуцлаг тооцох цаг болсныг хатуухан сануулах хүн байсныг ч холбогдох хүмүүс анхаарч ажиллавал зохино.
Судалгаанд оролцогчдод “Хэрвээ маргааш сонгууль болвол Та оролцож саналаа өгөх үү?” гэсэн асуултыг тавихад тэд дараах байдлаар хариулсан байна. /График 6/

Өнөөдрийн байдлаар сонгогчдын сонгуульд оролцох идэвх оролцоо 50,0% хүрэхтэй үгүйтэй байгаа явдал нь иргэд улс төрөөс залхсан, улс төрчдийн худал амлалтанд итгэл алдарсантай шууд холбоотой. 2008 оны 9 дүгээр сарын байдлаар Улаанбаатар хотын сонгогчдын сонгуульд оролцож, саналаа өгнө гэсэн иргэд 53,4%; тухайн үед нь шийднэ гэсэн иргэд 25,6%; оролцохгүй, саналаа өгөхгүй гэсэн иргэд 18,9% байв. Гэтэл энэ судалгааны дүнгээр сонгуульд оролцож, саналаа өгнө гэсэн иргэдийн эзлэх хувийн жин 5,3 пунктээр буурсан байна. Дээрх дүнгээс ирэх жилийн УИХ-ын сонгуульд Улаанбаатар хотын иргэдийн сонгуульд оролцох идэвх оролцоог магадлан тооцвол тухайн үеийн санал хураалтын ирц 64,4% байх магадлал ажиглагдаж байна.
Судалгаанд оролцсон иргэдийн сонгуульд оролцож, саналаа өгөх байдлыг дүүрэг дүүргээр нь харьцуулан харвал: /График 7/

Судалгаанд хамрагдсан иргэдийн сонгуульд оролцож, саналаа өгөх идэвх оролцоог нь тэдний насны бүлэгтэй харьцуулан харвал: /Хүснэгт 5/
/мөрөөр нь хөөж харах – 100,0%/

Эндээс харахад одоогоор сонгуульд оролцож саналаа өгөх эсэхээ шийдээгүй байгаа иргэд буюу “хөвөгч” сонгогчид 18-30; 41-45; 56-60 насны хүмүүсээс бүрдэж байгаа ажиглагдаж байна. Иймд Нийслэлийн Монгол Ардын Намын Хорооны дэргэдэх төрийн бус байгууллагуудын үйл ажиллагааг чиглэл чиглэлээр нь дээрх “хөвөгч” сонгогчдын олонхийг бүрдүүлж буй насны бүлгийнхэнтэй тулж ажиллах нь чухал.
Судалгаанд оролцогчдод “2012 оны УИХ-ын сонгуульд санал өгөхдөө Та ямар байр сууринаас хандаж сонголт хийх вэ?” гэсэн асуултанд тэдний хариулсан байдлыг харуулвал: /График 8/

Ирэх жилийн УИХ-ын сонгуулийн гол онцлог нь иргэд сонгогчид улс төрийн сонголтоо хийхдээ хүний хүчин зүйл, тэр дундаа бие даагч нарыг дэмжих хандлага судалгааны мэдээлэл цуглуулах явцад ажиглагдсаныг онцлон хэлэх нь зүйтэй. Тухайн дэмжиж буй хүнээ харахдаа улс төрийн аль намаас нэр дэвшиж байна гэсэн шалгуур зүйлт нь хувь хүний хүчин зүйлд хавсарга шинжтэй тавиндах бололтой. Ийм байр суурьтай иргэд сонгогчдын гурван хүн тутмын хоёр байх /64,2%/ магадлалтай байна.
2012 оны УИХ болон Орон нутгийн ИТХ-ын сонгуульд иргэд оролцож саналаа өгөхдөө хувь хүний хүчин зүйлийг шалгуур болгож тавих юм бол ямар хүчин зүйлийг илүүтэй тооцохыг судалгаанд оролцогчдоос тандан судлахад:

Эх орон, ард түмнийхээ эрх ашгийг боддог - 59,7
Боловсролын түвшинг нь - 49,8
Шударга, тууштай тэмцэгч чанарыг нь - 38,6
Ажлын дадлага туршлагыг нь - 26,2
Гадаадын түншүүдэд худалдагдахгүй байх - 22,0
Ямар нэг луйврын асуудалд ороогүй, нэр цэвэр - 18,0
Нутаг ус, удам судрыг нь - 9,3
Олонд танил болоогүй шинэ хүн байх - 5,9
Намын харъяаллыг нь - 3,0
Өмч хөрөнгийг нь - 2,5
Мөнгө ахиухан амлаж, тараасан хүнийг - 2,2

Судалгаанд оролцогчдын дурдсан эдгээр хүчин зүйлийг эрэмбэлж үзвэл ирэх 2012 оны УИХ болон Орон нутгийн ИТХ-ын сонгуульд иргэд оролцохдоо юуны түрүүнд эх орон, ард түмнийхээ эрх ашгийг боддог, шударга, тууштай тэмцэгч чанарыг нь /98,3%/; дараагаар нь боловсролтой, ажлын дадлага, туршлагатай хүнийг /76,0%/; гуравдугаарт ямар нэг луйврын асуудалд ороогүй, нэр цэвэр, олны танил болж амжаагүй шинэ хүнийг /23,9%/; эцэст нь гадаадын түншүүдэд худалдагдахгүй байх /22,0%/ зэрэг шалгуур үзүүлэлтийг давсан хүнийг дэмжиж оролцоно гэдгээ эргэлзэж тээнэгэлзэлгүй шууд илэрхийлжээ. Өнөөдрийн нийгэм, улс төрийн нөхцөл байдал, онцлогоос хамаарч иргэд нэр дэвшигчийг сонгохдоо өмнө нь баримталдаг байсан нутаг ус, удам судар; намын харъяалал; өмч хөрөнгө; мөнгөн амлалт зэрэг шалгуур үзүүлэлт сонгогчдын үнэ цэнэ бүхий хүчин зүйл байхаа хэдий нь больсныг манай намын нэр дэвшигч нар анхаарч, тэднээс тавьж буй шалгуур үзүүлэлтэд нийцсэн бодлого, үйл ажиллагаа, байр суурийг баримталж, ажил болгох шаардлагатай.
Ер нь манай сонгогчид улс төрийн сонголтоо хийхэд нь хэн нэгэн субьект нөлөөлдөг эсэхийг нь судалгаанд оролцогчдоос тодруулан асуухад:

1. Хэн ч нөлөөлдөггүй - 62,5
2. Гэр бүлийнхэн - 21,3
3. Сонгуулийн ухуулагч нар - 4,1
4. Найз нөхөд - 3,6
5. Эхнэр / нөхөр - 2,6
6. Хамтран ажиллагсад - 2,6
7. Хорооны Засаг дарга - 1,4
8. Хэсгийн ахлагч нар - 1,1
9. Хүнсний дэлгүүр, түлээ - 0,4

нүүрсний худалдагч нар

1. Өөр хэн: Өвөө эмээ - 0,4

гэж тус тус хариулсан байна. Эндээс харахад сонгогчдын гурван хүн тутмын 2 нь /62,5%/ “Сонголтоо хийхэд хэн ч нөлөөлдөггүй” гэж хариулснаас үзэхэд сонгуулийн жил ирэх тусам сонгогчид улс төрийн PR, улс төрчдийн худал амлалт, хэн нэгний ятгалга, нөлөөгөөр сонголтоо хийдэг байсан үе улиран өнгөрч, тэд жил ирэх бүр улам хэрсүүжин, улс орон, ард түмний эрх ашгийг боддог, шударга хүнээр төлөөлүүлэн засгийн эрх барих хүсэл сонирхол, тэмүүлэлтэй болсныг нотолж байна. Харин судалгаанд оролцогчдын 24,3% нь гэр бүл, эхнэр /нөхөр/, өвөө эмээ сонголт хийхэд нөлөөлдөг гэж хариулсан нь монголчуудын уламжлалт сэтгэлгээ зарим сонгогчлын сэтгэл зүйд одоо ч хадгалагдсан хэвээр байгааг анхааруулж буй явдал юм.
Судалгаанд оролцогчдоос “Хэрэв маргааш сонгууль болвол Та улс төрийн аль намд саналаа өгөх вэ?” гэсэн асуултыг асуухад тэд: /График 9/

Эндээс харахад Монгол Ардын Нам болон Ардчилсан намын рейтинг өмнөх судалгааны дүнгүүд, бусад судалгаа шинжилгээний байгууллагуудаас явуулсан судалгааны дүнгүүдтэй харьцуулж үзвэл огцом унасан дүр зураг харагдаж байна. Судалгааны дүнгүүдийг цаг хугацааных нь хувьд зөвхөн Улаанбаатар хотын дүнгүүдээр нь харьцуулан харъя. /График 10/

Улаанбаатар хотын хэмжээнд Монгол Ардын Нам болон Ардчилсан нам хоёрын рейтинг удаа дараагийн судалгаагаар буурч байгаа дүн гарсан нь нийгэм, эдийн засаг, улс төрийн хүрээнд гарч буй сөрөг үзэгдэл, үйл явцын гол буруутныг Хамтарсан Засгийн газарт эрх барилцаж буй хоёр намын бодлого, үйл ажиллагаатай шууд холбон тайлбарлах хандлага бусад улс төрийн нам, улс төрчид, ард иргэдийн дунд түгээмэл байдгийг харуулж байна.

Ялангуяа Монгол Улсын Дээд шүүхэд бүртгүүлээд удаагүй байгаа МАХН, нэр солиод удаагүй байгаа МҮАН хоёр намын удирдлагууд, иргэний хөдөлгөөнийхний зүгээс сүүлийн хэдэн сард эрчимтэй явуулсан “МАНАН-г арилгах”, улс төрийн олигархиудтай тэмцэх зэрэг улс төрийн хар PR нь Хамтарсан Засгийн газарт ажиллаж байгаа улс төрийн 2 намын рейтинг буурахад шууд нөлөөлсөн нь судалгааны дүнгээс харагдаж байна.
Иймээс улс төрийн сөрөг хүчнүүд, иргэний хөдөлгөөнүүдийн хар PR-ийн бодлого, үйл ажиллагаа Монгол Ардын Нам руу чиглэсэн энэ хүнд цаг мөчид сөрөг, гүтгэлэгийн шинжтэй мэдээ мэдээллүүдийг цаг алдалгүй няцааж, иргэд сонгогчдод үнэн зөв бодитой мэдээллийг энгийн ухамсрын түвшинд түргэн шуурхай хүргэх шаардлагатай.
Зарим улс төр судлаачид болон улс төрчид барууны өндөр хөгжилтэй улс орны сонгогчдыг жишиг болгон ярьж, тэнд улс төрийн намын рейтинг 10 гаран хувьтай байдаг, харин манай улс төрийн намуудын рейтинг 20 хол гарсан хувьтай байгаа нь хэт улс төржиж байгаагийн шинж гэж “мэдэмхийрэн” тайлбарлах хандлага байдаг.
Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн салбарт үүсээд байгаа ажилгүйдэл, ядуурал, авилга, хээл хахуул, хүнд суртал зэрэг сөрөг үзэгдлээс шалтгаалан манай сонгогчдын боловсролын түвшин, мэдлэг, чадвар бүрэн төлөвшөөгүй энэ цаг үед Монгол Ардын Намын рейтинг Улаанбаатар хотын хэмжээнд 15,0 хувиас доош унана гэдэг нь маш их хор уршигтай, аюулын харанга дэлдсэн үзэгдэл юм.
Манай сонгогчдын талаас илүү хувь нь Улаанбаатар хотод оршин суудаг, 2012 оны УИХ болон Орон нутгийн ИТХ-ын сонгууль хааяанд ирчихсэн, сонгогчид өөр өөрийн сонголтоо “цээжиндээ баринтаглачихсан” ийм эгзэгтэй цаг мөчид Монгол Ардын Намын рейтинг буюу сонгуульд орохын өмнө цуглуулж байгаа “халаасны оноо” 15,0 хувиас доош унасан нь Нийслэлий Монгол Ардын Намын Хорооны удирдлагууд, намын нэрээр УИХ, ИТХ, улс төрийн албан тушаалд томилогдсон эрхэмүүдийн бодлого, үйл ажиллагаа, өөрсдийнх нь хувийн тоглолттой шууд холбоотой. Улс төрийн намын рейтингийг жирийн гишүүд, дэмжигчид бус эрхэм дарга, эрх мэдэлтнүүдийн бодлого, үйл ажиллагаа, гаргаж буй шийдвэрүүд унагадгийг холбогдох хүмүүс амьдралынхаа дадлага туршлагаасаа мэднэ биз.
Өнөөгийн нийгэм, улс төрийн хүрээнд үүсээд буй нөхцөл байдлын улмаас Монгол Ардын Намын гол өрсөлдөгч нь Ардчилсан нам бус зөвхөн “нам өөрөө” болоод байна. Учир нь манай намын рейтинг 15,0 хувиас доош орчихсон энэ цаг мөчид Ардчилсан нам болон бусад улс төрийн нам, иргэний хөдөлгөөнийхөнтэй “арцалдаж” өрсөлдөх нь чухал бус, харин нэгэнт гудайж, тонгойчихоод байгаа намын рейтингийн шугамын үзүүрийг дээш өндийлгөж, өсгөх арга хэмжээг нэн даруй, яаралтай авах нь чухал юм.
Ингэхийн тулд намын нэрээр УИХ, ИТХ, улс төрийн бүх шатны албан тушаалд сонгогдсон, томилогдсон эрх мэдэлтнүүд өнгөрсөн сонгуульд дэвшүүлсэн мөрийн хөтөлбөрийн хэрэгжилт, хувийн санаачлагаар хийж гүйцэтгэсэн ажлын тайлан, үр дүн, олон улсын байгууллагуудтай хамтран хэрэгжүүлсэн төсөл хөтөлбөрийн үр ашиг, хүртээмжийг Монгол Ардын Намын бодлого, үйл ажиллагааны үр өгөөж, үр дүн, ач холбогдолтой холбон тайлбарлах талаас нийгмийн сэтгэл зүйд энгийн ухамсрын түвшинд иргэдэд биечлэн болон хэвлэл мэдээллийн бүхий л хэрэгслүүдээр ухуулах сурталчлах шаардлагатай.
Тэгвэл судалгаанд хамрагдсан иргэдийн улс төрийн нам дэмжиж буй байдлыг тэдний насны бүлэгтэй нь харьцуулан харъя. /Хүснэгт 6/
Жич: Хүснэгтэнд үзүүлснээс бусад улс төрийн намын хувь бичигдээгүй болно.
Харин судалгаанд хамрагдсан иргэдийн улс төрийн нам дэмжиж буй байдлыг тэдний ажил мэргэжлийн бүлэгтэй нь харьцуулж харвал: /Хүснэгт 7/
/мөрөөр нь хөөж харах – 100,0%/

Жич: Хүснэгтэнд үзүүлснээс бусад улс төрийн намын хувь бичигдээгүй болно.
Хүснэгтийн тайлбар:

Төрийн захиргааны байгууллагад
Төрийн өмчит улсын үйлдвэрт
Эрүүл мэндийн байгууллагад
Боловсролын байгууллагад
Банк, санхүүгийн байгууллагад
Хувийн хэвшлийн аж ахуйн нэгжид
Хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг
Цэрэг, цагдаа, шүүх, прокурорт
Төрийн бус байгууллагад
Тэтгэвэр, группт
Оюутан
Сурагч
Ажилгүй

Судалгаанд хамрагдсан иргэдийн улс төрийн нам дэмжиж буй байдлыг тэдний намын харъяаллаар нь харьцуулвал: /Хүснэгт 8/

Жич: Хүснэгтийн багананд үзүүлснээс бусад улс төрийн намын хувь бичигдээгүй болно.
Дээр үзүүлсэн хүснэгтэн мэдээллээс харахад судалгаанд оролцогчдын 21-50 насныхны гурван хүн тутмын хоёр нь /60,3%/; төрийн захиргааны байгууллага, эрүүл мэндийн салбар, боловсролын байгууллага, банк санхүүгийхэн, хувийн хэвшлийн аж ахуйн нэгж, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчид, цэрэг, цагдаа, шүүх, прокурорынхон, төрийн бус байгууллагынхан, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй иргэдийн гурван хүн тутмын хоёр нь /61,8%/; судалгаанд хамрагдсан Монгол Ардын Намын гишүүдийн 25,7% нь тус тус 2012 оны УИХ болон Орон нутгийн ИТХ-ын сонгуулиар ямар нэгэн улс төрийн намыг дэмжихгүй, эсвэл аль намыг дэмжих эсэхээ тухай үед нь шийднэ гэсэн байр суурийг илэрхийлсэн байна.
Энэхүү судалгааны дүнд үндэслэн 21-50 насныхан, дээр дурдсан ажил мэргэжлийн бүлгийн сонгогчдын улс төрийн хүсэл сонирхол, сонгуулийн идэвхи оролцоог идэвхижүүлж, тэдний итгэл дэмжлэгийг олж авна гэсэн үг юм. Ингэхдээ сонгогчдын насны бүтэц, ажил мэргэжлийн бүлгийн улс төрийн хүсэл сонирхол, байр суурийг нь нийгмийн том бүлгийн хүрээнд сегментчлэн судалж, сонгуулийн кампанит ажлынхаа стратеги, тактикийг нарийвчлан боловсруулах шаардлагатай байна.

Улс төрийн намуудыг иргэд сонгогчид дэмжиж буй хандлагыг газарзүйн байршлаар нь харьцуулан харуувал: /График 10

Судалгаанд оролцсон иргэдээс өнөөдөр улс төрийн хүрээнд үүсээд байгаа намуудын нэрний өөрчлөлт, улс төрчдийн бодлого, үйл ажиллагааны талаар ямар санал бодолтой явж байгааг тандан судлах зорилгоор “Саяхан Улсын Дээд шүүхэд бүртгүүлсэн МАХН, шинээр нэрээ сольсон МҮАН хоёр ирэх 2012 оны сонгуульд эвсэл болж орохоо мэдэгдсэнийг Та хэрхэн үнэлж дүгнэж байна вэ?” гэсэн асуултыг тавьсан юм. Тэд уг асуултанд дараах байдлаар хариулжээ. Энэ нь:

Н.Энхбаяр, М.Энхсайхан нарын ээлжит улс төрийн алхам - 12.0
Ард түмний сэтгэл зүрхэнд хоногшсон нэрээр улс төр хийх - 13.6

гэсэн хүмүүсийн шоу

Гуравдагч хүчний орон зайг эзлэх сонирхол - 7.8
Өөр ямар: Эхнээс нь бүрэн дэмжиж байгаа - 1.8
Тодорхой хариулж мэдэхгүй байна - 40.9
Энэ талаар сонсоогүй юм байна - 23.8

Эндээс харахад Н.Энхбаяр, М.Энхсайхан нарын улс төрийн тавцанд хийж буй бодлого, үйл ажиллагааг судалгаанд оролцогчдын дөрвөн хүн тутмын нэг нь /25,6%/ “Тэдний улс төрийн

Судалгаанд оролцогчдоос өөрийн дэмжиж, итгэл үзүүлж явдаг улс төрчдөөс ГУРВЫГ нэрлэхийг хүсэхэд тэд бараг 130 гаран улс төрчдийн нэрсийг бичсэн бөгөөд тэднээс эхний 18-д орсон хүмүүсийг жагсааж харуулвал:

З.Алтай - 14,2
Ц.Элбэгдорж - 14,2
С.Батболд - 13,8
С.Баяр - 13,6
С.Оюун - 10,6
Н.Энхбаяр - 10,4
Л.Гүндалай - 9,5
Ц.Нямдорж - 7,7
Э.Бат-Үүл - 6,8
Б.Бат-Эрдэнэ - 6,2
Х.Тэмүүжин - 5,1
Ц.Мөнх-Оргил - 3,3
Н.Ганбямба - 3,2
Б.Жаргалсайхан - 3,0
Т.Ганди - 3,0
С.Ганбаатар - 2,9
Н.Багабанди - 2,4
Д.Оюунхорол - 2,1
Бусад - 84,3
Байхгүй - 6,8

Урд өмнө хийгдэж байсан судалгааны асуулгын хуудсанд улс төрчдийн нэрсийг бичиж судалгаанд оролцогчдоос дэмжиж явдаг 3-5 хүнийг сонгохыг хүсдэг байв. Сүүлийн үед судалгаанд оролцогчид тэрхүү бичсэн нэрсийг ихэд дургүйлхэн, дэмжих хүн эд нар дунд байхгүй гэж тухайн асуултанд хариулахаас эрс татгалздаг байв. Иймд судалгаанд оролцогчдоор өөрсдөөр нэрлүүлэхэд дээрх дүн гарч байгаа болно. Судалгааны талбараас мэдээлэл цуглуулах явцад иргэд “нэр цохоод бичээд байх тийм сайн улс төрч байхгүй” гэж нэр бичихээс татгалзах, цөөн хэд нь “байхгүй” гэсэн хариултыг шууд бичих, эсвэл зарим тохиолдолд С.Зориг, О.Дашбалбар агсан нарын нэрийг бичиж байлаа. Энэ дүр зураг нь иргэд сонгогчид өнөөгийн улс төрчдөд бүрэн итгэл алдсан, эх орон, ард түмний эрх ашиг, итгэл найдварыг “хөсөрдүүлсэн” гэж шүүмжлэх, эзэн нь амьд сэрүүн байхгүй ч нэрээр нь санагалзан, тэдний дайны хүн байхгүйд харамсах, үгүйлэх хандлагыг илэрхийлж байна.
Нийгэм, улс төрийн талаарх мэдээ, мэдээллийг иргэд сонгогчид хэвлэл мэдээллийн ямар эх сурвалжаас голлон авч байгааг судалгаанд оролцогчдоос сонирхсон юм. Ингэхдээ телевиз, сонин, fm, радио, веб сайтуудаас зарим нэгийг нь жагсаан бичиж судалгаанд оролцогчдоор бөглүүлсэн юм. Одоо эдгээр хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийг иргэд хэрхэн үнэлж дүгнэснийг сонирхуулъя.
Судалгаанд оролцогчдын үзэх дуртай телевизийн сувгууд: /График 11/

Хавсралт 1

“УЛААНБААТАР ХОТЫН ИРГЭДИЙН НИЙГЭМ, УЛС ТӨРИЙН
ҮНЭЛЭМЖ, ХАНДЛАГА” СЭДЭВТ СОЦИОЛОГИЙН СУУРЬ
СУДАЛГААНЫ НЭГДСЭН ДҮН

(2011.09.19-09.26)

НИЙТ – 1800 респондент

Та Улаанбаатар хотод оршин суугаад хэдэн жил болж байна вэ?

1. Би хотын унаган иргэн - 34.0
2. 5 жил болоогүй байна - 18.9
3. 5-10 жил болж байна - 15.8
4. 10 ба түүнээс илүү жил болж байна - 31.2

Өнгөрсөн 3 жилийн хугацаанд Таны амьдрал ахуйд ямар өөрчлөлт гарсан бэ?

1. Өрхийн орлого нэмэгдэж, эрс сайжирсан - 8.2
2. Өрхийн орлого нэмэгдсэн ч онцын өөрчлөлт гараагүй - 41.4
3. Өрхийн орлого нэмэгдээгүй, өөрчлөлт гараагүй - 24.0
4. Өрхийн орлого буурч улам ядуурсан - 10.6
5. Сайн мэдэхгүй байна - 15.9

Таны оршин суугаа дүүрэг, хороонд нэн тэргүүнд шийдвэрлэвэл зохих ямар асуудал байна вэ?

1. Утаа, агаарын бохирдол - 58,0
2. Архидалт, архичид - 51,7
3. Ажилгүйдэл, ажлын байрны хомсдол - 42,2
4. Үнийн өсөлт - 34,7
5. Ядуурал, гэр оронгүй тэнүүлчид - 32,9
6. Гэмт хэрэг, хулгай дээрэм - 29,1
7. Зам харгуйг шинээр тавих, засах - 22,4
8. Гудамжны гэрэлтүүлэг, эмх цэгцгүй байдал - 21,2
9. Хүн тээврийн хомсдол - 17,6
10. Дүүрэг, хорооны ажилтнуудын хүнд суртал - 17,2
11. Цэцэрлэг, сургуулийн хүрэлцээ - 14,9
12. Тохижилт үйлчилгээ - 12,0
13. Авилга, хээл хахуул - 11,6
14. Хууль бус газар олголт, газрын маргаан - 10,5
15. Хөрсний эвдрэл, элэгдэл - 9,4
16. Цагдаа, хүчний байгууллагын ажлын чанар - 8,9
17. Үйлчилгээний хүртээмж - 5,9
18. Гэр, байшин хорооллын хаягжилт - 5,1
19. Ундны усны хомсдол - 4,0
20. Өөр ямар: Дээрх бүгд - 0,9

5. Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн мөрийн хөтөлбөрт тусгагдсан дараах ажлуудын хэрэгжилтэнд Та үнэлэлт өгнө үү?

6. Нийслэлд хийгдэж байгаа бүтээн байгуулалтын ажлын талаар Та ямар санал бодолтой явдаг вэ?

1. Бүтээн байгуулалтын ажил хурдацтай, сайн хийгдэж байна - 5.7
2. Өмнөх жилүүдийг бодвол тодорхой ажлуудыг хийж байна - 37.4
3. Ор нэр төдий багахан ажлуудыг хийж байна - 22.0
4. Бүтээн байгуулалт гэж онцолж хэлэх ажил харагдахгүй байна - 12.8
5. Сайн мэдэхгүй байна - 22.2

7. Хэрвээ маргааш сонгууль болвол Та оролцож саналаа өгөх үү?

1. Оролцож саналаа өгнө - 48.1
2. Тухайн үед нь шийднэ - 28.0
3. Оролцохгүй, саналаа өгөхгүй - 19.3
4. Хариулаагүй - 4.6

8. 2012 оны УИХ-ын сонгуульд санал өгөхдөө Та ямар байр сууринаас хандаж сонголт хийх вэ?

1. Намыг нь илүү харгалзана - 3.1
2. Хүнийг нь харж сонгоно - 31.2

3. Аль алинийг нь харьцуулж сонгоно - 33.0
4. Санал өгөхгүй - 13.8
5. Мэдэхгүй - 14.1
6. Хариулаагүй - 4.8

9. Та хэрэв хүнийг нь харж сонголтоо хийх бол ямар шалгуурыг гол болгох вэ?

Эх орон, ард түмнийхээ эрх ашгийг боддог - 59,7
Боловсролын түвшинг нь - 49,8
Шударга, тууштай тэмцэгч чанарыг нь - 38,6
Ажлын дадлага туршлагыг нь - 26,2
Гадаадын түншүүдэд худалдагдахгүй байх - 22,0
Ямар нэг луйврын асуудалд ороогүй, нэр цэвэр - 18,0
Нутаг ус, удам судрыг нь - 9,3
Олонд танил болоогүй шинэ хүн байх - 5,9
Намын харъяаллыг нь - 3,0
Өмч хөрөнгийг нь - 2,5
Мөнгө ахиухан амлаж, тараасан хүнийг - 2,2
Өөр ямар: - 0,8

10. Хэрэв маргааш сонгууль болвол Та улс төрийн аль намд саналаа өгөх вэ?

1. Монгол Ардын Нам - 13.1
2. Ардчилсан нам - 15.4
3. Иргэний зориг - ногоон нам - 1.3
4. Бүгд найрамдах нам - 0.5
5. Ард түмний нам - 0.5
6. Иргэний хөдөлгөөний нам - 0.9
7. Монголын уламжлалын нэгдсэн нам - 0.2
8. Эх орон нам - 0.5
9. Монгол Ардын Хувьсгалт нам - 6.1
10. Монгол Үндэсний Ардчилсан нам - 0.8
11. Монголын социал демократ нам - 0.1
12. Өөр ямар: Бие даагчид - 0.4
13. Аль ч намыг дэмждэггүй - 20.3
14. Тухайн үед шийднэ - 33.1
15. Хариулаагүй - 7.0

11. Сонгуульд оролцож санал өгөхөд тань хэн нөлөөлж, зөвлөгөө өгдөг вэ?

1. Хэн ч нөлөөлдөггүй - 62,5
2. Гэр бүлийнхэн - 21,3
3. Сонгуулийн ухуулагч нар - 4,1
4. Найз нөхөд - 3,6
5. Эхнэр / нөхөр - 2,6
6. Хамтран ажиллагсад - 2,6
7. Хорооны Засаг дарга - 1,4
8. Хэсгийн ахлагч нар - 1,1
9. Хүнсний дэлгүүр, түлээ - 0,4

нүүрсний худалдагч нар

1. Өөр хэн: Өвөө эмээ - 0,4

12. Та өөрийн дэмжиж, итгэл үзүүлж явдаг улс төрчдөөс ГУРВЫГ нэрлэнэ үү?

З.Алтай - 14,2
Ц.Элбэгдорж - 14,2
С.Батболд - 13,8
С.Баяр - 13,6
С.Оюун - 10,6
Н.Энхбаяр - 10,4
Л.Гүндалай - 9,5
Ц.Нямдорж - 7,7
Э.Бат-Үүл - 6,8
Б.Бат-Эрдэнэ - 6,2
Х.Тэмүүжин - 5,1
Ц.Мөнх-Оргил - 3,3
Н.Ганбямба - 3,2
Б.Жаргалсайхан - 3,0
Т.Ганди - 3,0
С.Ганбаатар - 2,9
Н.Багабанди - 2,4
Д.Оюунхорол - 2,1
Бусад - 84,3
Байхгүй - 6,8

13. Саяхан Улсын Дээд шүүхэд бүртгүүлсэн МАХН, шинээр нэрээ сольсон МҮАН хоёр ирэх 2012 оны сонгуульд эвсэл болж орохоо мэдэгдсэнийг Та хэрхэн үнэлж дүгнэж байна вэ?

Н.Энхбаяр, М.Энхсайхан нарын ээлжит улс төрийн алхам - 12.0
Ард түмний сэтгэл зүрхэнд хоногшсон нэрээр улс төрд хийх - 13.6

гэсэн хүмүүсийн шоу

Гуравдагч хүчний орон зайг эзлэх сонирхол - 7.8
Өөр ямар: Эхнээс нь бүрэн дэмжиж байгаа - 1.8
Тодорхой хариулж мэдэхгүй байна - 40.9

14. Та оршин суугаа дүүргийнхээ төр захиргааны байгууллагуудын үйл ажиллагаанд хэр сэтгэл ханамжтай явдаг вэ?

16. Улаанбаатар хотын оршин суугчдын ирээдүйн сайн сайхан амьдралын төлөө төр захиргааны холбогдох байгууллагын удирдлагууд цаашид ямар ажлыг санаачлан хэрэгжүүлэх нь зүйтэй гэж Та бодож, санаа зовниж явдаг вэ?

1)Утаа, агаар болон ус хөрсний бохирдлыг нэн тэргүүнд шийдвэрлэх

Туул голын ай сав, булаг шандыг хамгаалах, байгаль орчноо хамгаалах)

2)Эрүүл, аюулгүй, тав тухтай, цэвэр орчинд амьдрах нөхцөл бололцоог хангах - 27,6

(хог, хороолол дундах гэрэлтүүлэг, зам, тоглоомын талбай гэх мэт)

3)Ажлын байрыг нэмэгдүүлж, ялангуяа залуучуудыг ажлын байраар хангах, - 21,7

нас харгалзахгүй ажилд авдаг байх

4)Иргэдийн санал гомдлыг хүлээн авч барагдуулах, тэдний амьжиргааг - 12,9

дээшлүүлэхэд дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх

5)Сонгуулийн амлалт, мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлж, шударга, ил тод ажиллах, - 12,4

хариуцлага алдсан албан тушаалтанд хариуцлага тооцох, эх оронч сэтгэлтэй байх

6)Гэр хорооллыг орон сууцжуулах, залуучуудыг хямд үнэтэй, чанартай, - 11,4

баталгаатай орон сууцаар хангах

7)Зам засварын ажлыг чанарын өндөр түвшинд хийх, шинээр зам, давхар зам, - 11,4

гүүр барих ажлыг олон улсын жишигт хүргэж, чанартай гүйцэтгүүлэх,
замын түгжрэлийг бууруулах

8)Гэмт хэрэг, зөрчил болон архидалтыг бууруулах, гэр бүлийн хүчирхийллийг - 10,2

таслан зогсоох

9)Сургууль, цэцэрлэгийн хүрэлцээг нэмэгдүүлж, эмч, багш нарын хүнд суртал,- 8,5 авилгыг устгах, боловсрол, эрүүл мэндийн үйлчилгээний чанарыг сайжруулах

10)Үнийн өсөлтийг нэг түвшинд барих, цалин хөлсийг нэмэх -7,0

11)Төр захиргааны байгууллагын үйл ажиллагааг түргэн шуурхай, ил тод болгох, - 4,2

хуулиа сахьдаг байх

12)Иргэдийн, ялангуяа хүүхэд залуучуудын чөлөөт цагаа зөв боловсон өнгөрүүлэх - 2,7

газрыг олноор байгуулах (цэцэрлэгт хүрээлэн, ногоон байгууламж гэх мэт)

13) Нийтийн тээврийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, автобусны үйлчилгээг сайжруулах, -2,0 буудлын тоог нэмэх

14) Жижиг дунд үйлдвэрлэл, үйлчилгээг хөгжүүлэх, бизнес эрхлэгчдийг дэмжих -1,7

15) Иргэдэд газар өмчлүүлэх ажлыг эрчимжүүлэх, газар олголтын бодлогыг зөв -1,3 зохистой хийх

16) Эх орны хишгийг нийгмийн даатгалаар дамжуулан олгох -1,2

17) Оюутны байр, хотхон байгуулах, сургалтын төлбөрийг бууруулах - 1,0

18) Газрын баялгаа зөв ашиглаж, гадаадыханд (хятадууд) ашигт малтмалын ордоо -0,8 алдахгүй байх

19) Хүнсний аюулгүй байдал, баталгаат хүнс -0,8

20) Шилжилт хөдөлгөөнийг саармагжуулах -0,7

21) Татварын бодлогыг зөв оновчтой болгох, давхардлыг арилгах, цэгцлэх -0,5

22) V цахилгаан станцыг яаралтай байгуулах -0,3

23) Ерөнхийлөгчийн засаглалтай болох -0,2

24) Оролцогчдын оршин суугаа дүүрэг, хороо:

1.Баянзүрх дүүрэг - 12,0
2. Баянгол дүүрэг - 12,0
3. Сонгинохайрхан дүүрэг - 12,0
4. Сүхбаатар дүүрэг - 12,0
5. Чингэлтэй дүүрэг - 11,9
6. Хан-Уул дүүрэг - 11,4
7. Багануур дүүрэг - 12,0
8. Налайх дүүрэг - 10,8
9. Багахангай дүүрэг - 6,0

25) Оролцогчдын насны бүтэц:

1. 18-20 - 10,9
2. 21-25 - 20,0
3. 26-30 - 15,3
4. 31-35 - 14,7
5. 36-40 - 10,2
6. 41-45 - 9,0
7. 46-50 - 7,5
8. 51-55 - 5,7
9. 56-60 - 3,2
10. 61-ээс дээш - 3,5

26) Оролцогчдын хүйс:

1. Эрэгтэй - 46,5
2. Эмэгтэй - 53,5

1. Дээд - 42,9
2. Тусгай дунд - 13,4
3. Бүрэн дунд - 36,2
4. Бүрэн бус дунд - 6,4
5. Бага - 0,8
6. Боловсролгүй - 0,2

28)Оролцогчдын эрхэлж буй ажил:

Төрийн захиргааны байгууллагад - 5,7
Төрийн өмчит улсын үйлдвэрт - 3,7
Эрүүл мэндийн байгууллагад - 5,0
Боловсролын байгууллагад - 6,2
Банк, санхүүгийн байгууллагад - 3,3
Хувийн хэвшлийн аж ахуйн нэгжид - 13,0
Хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг - 20,6
Цэрэг, цагдаа, шүүх, прокурорт - 2,2
Төрийн бус байгууллагад - 3,4
Тэтгэвэр, группт - 7,9
Оюутан - 10,2
Сурагч - 1,9
Ажилгүй - 15,2

Бусад - 1,7

29)Оролцогчдын намын гишүүнчлэл:

1. Нам бус - 69,9
2. Монгол Ардын Нам - 8,4
3. Ардчилсан нам - 8,2
4. Иргэний зориг - ногоон нам - 0,6
5. Бүгд найрамдах нам - 0,2
6. Ард түмний нам - 0,2
7. Иргэний хөдөлгөөний нам - 0,2
8. Монголын уламжлалын нэгдсэн нам - 0,2
9. Эх орон нам - 0,1
10. Монгол Ардын Хувьсгалт нам - 3,1
11. Монгол Үндэсний Ардчилсан нам - 0,5
12. Монголын социал демократ нам - 0,1
13. Өөр ямар: - 0,4
14. Хариулаагүй - 7,8

"Хөтөлбөрийн ахлах судлаач"ийн ажилд урьж байна

2012-01-10T20:13:00.000-08:00

Монгол улсын Засгийн газар нь Азийн хөгжлийн банкны дэмжлэгтэйгээр “Хүнс тэжээл, нийгмийн халамжийн хөтөлбөр, төсөл”-ийг хэрэгжүүлж байна. Үүнтэй холбогдуулан Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн яамны дэргэд Хүнс тэжээл, нийгмийн халамжийн төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх нэгжүүд ажиллаж байна. Хөтөлбөр хэрэгжүүлэх нэгжид гэрээгээр гүйцэтгэх дараах ажлын байрыг зарлаж байна.

Хийх ажил:
·Судалгааны явцын төлөвлөлтийг хийх, зохион байгуулах, хяналт тавих
Хөтөлбөрийн нэгжийн хэрэгжүүлж буй ООТА-ын судалгааны ажлын үйл ажиллагааны үр дүн, үр нөлөөг дээшлүүлэх, төлөвлөлт, тайлагналтыг цаг хугацаанд нь хийлгэх.

·Судалгааны явцад оролцогч талуудтай харилцах
Хөтөлбөр хэрэгжүүлэх нэгжийн ажилтнууд (мэдээллийн системийн ажилтан, зорилтот хүрээг тодорхойлох ажилтан, төлбөр тооцооны ажилтан, олон нийттэй харилцах ажилтан, мониторингийн ажилтан), гадаад болон дотоодын зөвлөхүүдтэй хамтран ажиллаж, чиглүүлж, хоорондын уялдаа холбоог хангах.

·Хөтөлбөр болон төслийн үйл ажиллагааг дэмжих
Хөтөлбөрийн үйл ажиллагааны төлөвлөгөө, тайланг нэгтгэн гаргахад хөтөлбөрийн зохицуулагчид дэмжлэг үзүүлэх.

Тавигдах шаардлага:
·Статистик, эдийн засаг, социологийн чиглэлээр мэргэшсэн, мэргэжлээрээ магистр буюу түүнээс дээш зэрэгтэй байх
·Ижил төстэй албан тушаалд 3-аас доошгүй жил мэргэжлээрээ болон удирдах ажил хийсэн туршлагатай байх
·Өрхийн судалгаа эсвэл хүн амын тооллогын судалгаанд оролцож, зохион байгуулж байсан туршлагатай байх
·Өрхийн судалгааны мэдээлэлд анализ хийж байсан туршлагатай байх
·Майкрософт хэрэглээний програм болон Статистик судалгааны програмуудад /SPSS, STATA эсвэл SAS/ анализ хийх чадвартай байх
·Бичгийн болон ярианы англи хэлний өндөр чадвартай байх
·Ажлын шаардлагаар илүү цагаар ажиллах боломжтой байх

Сонирхсон иргэд дараахь материалыг тус бүр 2 хувь бүрдүүлэн дугтуйлж ирүүлнэ. Үүнд:
·Ажилд орохыг хүссэн өргөдөл
·Анкет
·4х6 хэмжээтэй цээж зураг
·Диплом, сертификатын хуулбар
·Урьд ажиллаж байсан хоёроос доошгүй байгууллагын ажил байдлын талаархи тодорхойлолт.

Материалыг 2012 оны 01 дугаар сарын 20-ны өдрийн 15.00 цаг хүртэл дараах хаягаар хүлээж авна.

Хаяг: Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн яамны 318 тоот өрөө

Зөвхөн эцсийн шалгаруулалтад шалгарсан хүмүүстэй эргэж холбоо барина. Тодруулгыг 976-51-264624, 323473 утас, ts.enkhtuya@mswl.gov.mn электрон хаяг болон www.fnswpp.mn вебсайтаар хандаж лавлана уу.

Зөвлөх үйлчилгээний урилга

2012-01-10T19:59:00.000-08:00

Орлогыг орлуулан тооцох аргаар өрхийн амьжиргааны түвшинг тодорхойлох аргачлал нь (Proxy Means Testing) өрхийн амьжиргааны түвшинг үнэлж, нийгмийн дэмжлэг, тусламж хүртэх шаардлагатай өрхүүдийг тодорхойлоход чиглэгдэнэ. Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн яам (НХХЯ) нь энэхүү батлагдсан аргачлалын дагуу судалгааны ажлыг гүйцэтгэх зөвлөх үйлчилгээний гэрээ байгуулах тул сонирхсон зөвлөх хуулийн этгээдийг мэдүүлгээ ирүүлэхийг урьж байна.

1. Зөвлөх үйлчилгээ нь нийт 7 багцтай бөгөөд уг зөвлөх үйлчилгээний зорилго нь багцад хамаарах аймгийн өрхийн гишүүдээс судалгааны батлагдсан маягтын дагуу ярилцлага авах замаар тэдгээр өрхийн нийгэм, эдийн засгийн байдлыг үнэлэх мэдээллийг цуглуулах, цуглуулсан мэдээллийг компьютерийн тусгай программыг ашиглан өгөгдлийн санд шивж өрхийн мэдээллийн сан үүсгэхэд оршино.

2. БАГЦЫН ЕРӨНХИЙ МЭДЭЭЛЭЛ:

3. Мэдүүлгээ ирүүлж буй зөвлөх хуулийн этгээд нь танилцуулга хүсэлтийг 3-аас доошгүй хуудсанд багтаан бичих ба зөвлөх хуулийн этгээд нь ТБОНӨХБАҮХАТХуулийн 14–16 дугаар зүйлд заасан шалгуур үзүүлэлт, шаардлагуудыг хангаж буйг нотлох баримт бичгийн баталгаажуулсан хуулбарыг хавсарган ирүүлнэ. Үүнд:
• Хийж гүйцэтгэх зөвлөх үйлчилгээний зорилгоо тодорхойлсон байдал, ерөнхий танилцуулга, байгууллагын гэрчилгээний хуулбар
• Нийтлэл, ижил төстэй судалгааны ажлын хэвлэгдсэн тайлангийн жагсаалт /шаардлагатай бол хавсаргах/
• Сүүлийн 3 жилд гүйцэтгэсэн ижил төстэй судалгааны ажлын туршлагын мэдээлэл
• Зөвлөх багийн ажиллах хүчний чадавхийн мэдээлэл /голлох судлаачдын мэргэшил, ур чадварын мэдээлэл, боловсролын болон эрдмийн зэрэг, цолны дипломын болон нийгмийн даатгалын дэвтрийн хуулбар, иргэний баримт бичгийн хуулбар/
• Зөвлөх хуулийн этгээдийн санхүүгийн чадавхийн мэдээлэл /Сүүлийн 1 жилийн санхүүгийн тайлан, нийгмийн даатгалын байгууллагын болон татварын байгууллагын тодорхойлолт/

Чадварыг нэмэгдүүлж, сайжруулах зорилгоор зөвлөхүүд түншлэлийн хэлбэрээр оролцож болно.

3. Сонирхсон зөвлөх хуулийн этгээд 2012 оны 1 дүгээр сарын 9-ний өдрийн 11.00 цагт Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн яамны хурлын танхимд ирж нэмэлт мэдээллийг авч болох бөгөөд мэдүүлгээ 2012 оны 1 дүгээр сарын 16–ны өдрийн 11.00 цагаас өмнө дор дурдсан хаягаар ирүүлнэ үү.

Хаяг: Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн яамны 2 давхарт 207 тоот өрөө,
Нэгдсэн үндэстний гудамж, Засгийн газрын 2 дугаар байр,
Улаанбаатар-15160, Монгол улс
Утас: 261119

Жендэрийн талаарх олон нийтийн санал бодлын шинэ судалгаа

2012-01-02T00:04:00.001-08:00

УИХ-ын сонгуулийн тухай хуульд УИХ-ын сонгуульд нийт нэр дэвшигчдийн 20-иос доошгүй хувь нь эмэгтэй байна хэмээн анх удаа квот тавьж өгөв. Нам бүр нэр дэвших 76 хүнийхээ 15-ыг эмэгтэй байлгах үүргийг хуулийн өмнө хүлээлээ. Тэгвэл эмэгтэй нэр дэвшигчдийн сонгогдох магадлал ямар байгаа вэ. Сонгогчид тэднийг хэрхэн үнэлдэг вэ?

“Сант Марал” сангаас АНУ-ын Азийн сангийн захиалгаар Жендэрийн талаарх олон нийтийн санал бодлын шинэ судалгаа хийж дүнг гаргажээ. Судалгааг 2011 оны аравдугаар сарын 21-24-нд нийслэлийн 800 иргэний дунд хийсэн байна.
“Одоогийн УИХ гуравхан эмэгтэй гишүүнтэй, таны бодлоор яагаад ийм цөөхөн эмэгтэй гишүүн сонгогдсон бэ” гэсэн асуултад судалгаанд оролцогчдын хамгийн олон буюу 32,4 хувь нь “Одоогийн бий болсон улс төрийн сүлжээнд эмэгтэйчүүд нэвтэрч орох боломжгүй” хэмээн хариулжээ. Эрчүүдийн 25,3 хувь, эмэгтэйчүүдийн 37,6 хувь үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн байна. “Хэрэв танай тойргоос сонгуулиар эмэгтэй нэр дэвшигч өрсөлдвөл та санал өгөх үү” гэсэн асуултад эрчүүдийн 41,5 хувь, эмэгтэйчүүдийн 65,2 хувь буюу нийт судалгаанд оролцогчдын 55,1 хувь нь “Тийм” гэж хариулжээ. Эндээс харвал сонгогчид эмэгтэй нэр дэвшигчдийг урьд өмнөхөөс илүүтэй дэмжих сэтгэл зүй бүрдсэн байна.

Харин “хэрэв дэмжихгүй бол яагаад” гэсэн асуултад “Энэ бол манай парламентын уламжлалт ёсонд нийцэхгүй” гэж эрчүүдийн 8,5 хувь, эмэгтэйчүүдийн 13,8 хувь хариулжээ. “Эмэгтэйчүүд гэртээ байж гэр орноо авч явах ёстой” гэж эрчүүдийн 28 хувь, эмэгтэйчүүдийн 31 хувь үзсэн байна. Эндээс харвал эмэгтэй сонгогчид эрчүүдээсээ илүү хуучинсаг үзэлтэй болж таарлаа.
Анхаарч үзвэл зохих нэг зүйл нь “намуудад нэр дэвшиж гарч ирэх үнэлүүштэй эмэгтэй алга” гэж эрчүүдийн 61 хувь, эмэгтэйчүүдийн 51,7 хувь үзсэн нь улс төрийн намууд эмэгтэй гишүүдээ сайн сурталчилж таниулж чадаагүй, чадалтай бүсгүйчүүд эрчүүд шиг өөрийнхөө РR-ыг хангалттай хийж чаддагүйтэй холбоотой гэж үзэхээр байгаа юм.

Эмэгтэй нэр дэвшигчийн сул талыг “зан аашийн байдал” гэж эрчүүдийн 12,9 хувь, эмэгтэйчүүдийн 14,3 хувь үзжээ. Бас л эмэгтэйчүүд эмэгтэйчүүдээ сул үнэлсэн байна. Сурталчилгаа муу, сонгогчидтой холбоо тааруу гэж эрчүүд, эмэгтэйчүүд бараг эн тэнцүү 4,4 орчим хувь нь үзжээ. “Улс төрд орон зайгүй учраас эмэгтэйчүүд дундаж гишүүнээс илүү ухаалаг байх ёстой” гэж эрчүүдийн 38,5 хувь, эмэгтэйчүүдийн 44,6 хувь хариулжээ. Бас л эмэгтэй нь эмэгтэйгээ дутуу үнэлдгийн илрэл гарч ирсэн байна. “Идэвхтэй, шийдэмгий, манлайлагч бай” гэж эрчүүдийн 1,5 хувь нь эмэгтэй нэр дэвшигчдийг зоригжуулсан нь эмэгтэйчүүдээс 0,3 хувиар илүү байна. Бас багаар сайн ажиллавал амжилтад хүрнэ гэж эрчүүд эмэгтэйчүүдээс нэг хувь илүү дэмжжээ.
“Сонгуулийн үеэр адилхан шинж чанартай эрэгтэй, эмэгтэй хоёр нэр дэвшигч байгаа тохиолдолд эмэгтэй нэр дэвшигчид санал өгөх магадлал хэр байгаа вэ” гэсэн асуултад судалгаанд оролцогчдын 54,8 хувь нь “эмэгтэйд нь” гэжээ. “Орчин үеийн Монголын нийгэмд эмэгтэйчүүдийн байр суурь хүчтэй” гэж эрчүүдийн 39,1 хувь, эмэгтэйчүүдийн 54,8 хувь, “хүчтэй тал руугаа гэж” эрчүүдийн 37,4 хувь, эмэгтэйчүүдийн 29,3 хувь хариулжээ. “Сул” гэж гурав орчим хувь нь л үзсэн байна. Харин улс төрийн хүрээнд эмэгтэйчүүдийн байр суурь сул гэдгийг эрчүүдийн 29,7 хувь, эмэгтэйчүүдийн 25,7 хувь хүлээн зөвшөөрсөн байна. Иймд энэ байдлыг засах ёстой гэж хариулт өгсөн иргэдийн 50 гаруй хувь үзжээ.

Дээрхээс харахад харин ч эмэгтэйчүүд эмэгтэйчүүдээ дутуу үнэлдэг, сул гэж үздэг ажээ. Тиймээс нэр дэвшигч эмэгтэй ч, сонгогчдын 51 хувийг бүрдүүлдэг сонгогч эмэгтэйчүүд ч зоригтой байвал ялах магадлал байгааг “Сант марал” сангийн судалгаа харуулж байна.

Эмэгтэй улс төрчдийн талаар хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд хэрхэн мэдээлсэн бэ?

2011-12-27T22:51:00.000-08:00

Глоб интернэшнл ТББ-аас “УИХ-ын 2012 оны сонгуульд нэр дэвшигч эмэгтэйчүүдийг дэмжих нь” төслийн хүрээнд өргөн хэрэглээний сонин, цахим хуудсуудад эмэгтэй улс төрчид, эмэгтэй нэр дэвшигчид, шийдвэр гаргах түвшинд ажиллаж байгаа эмэгтэйчүүдийн талаар хэрхэн мэдээлсэн байдлыг илрүүлэх түргэвчилсэн мониторинг хийлээ.

Мониторингийг 2008 оны 6-р сарын 21-27, 2011 оны 6-р сарын 13-19, 2011 оны 10-р сарын 12-25-ны өдрийг дуусталх хугацаанд өдөр тутмын “Өдрийн сонин”, “Өнөөдөр”, “Зууны мэдээ”, долоо хоног тутмын “Хүмүүс”, “Сэрүүлэг” сонин, http://www.news.mn/, http://www.olloo.mn/, http://www.factnews.mn/, http://www.caak.mn/, http://www.medee.mn/, http://www.amjilt.com/, http://www.gogo.mn/, http://www.shuud.mn/ цахим хуудсуудад нийтлэгдсэн мэдээллүүдэд хийсэн.

Ажиглагчид тусгайлан боловсруулсан түлхүүр асуулт бүхий тэмдэглэлт хүснэгтийн дагуу тоон болон чанарын мэдээлэл цуглуулж, excel программд оруулж кодлон, SPSS 16.0 программаар боловсруулав.

Мөн www.google.mn хайлтын системээс “эмэгтэй улс төрч”, “эмэгтэй нэр дэвшигч” гэсэн түлхүүр үг ашиглан 2008 оноос 2011 оны 10-р сарын 25-ны өдрийг хүртлэх хугацаанд санамсаргүй байдлаар илэрсэн эхний 50 мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийлээ.

Мониторингийн хугацаанд нэр бүхий таван сонин, цахим хуудсуудад эмэгтэй улс төрч, эмэгтэй нэр дэвшигчидтэй холбоотой 350 мэдээлэл гарсан байна. Үүний 287 буюу 82 хувь нь тодорхой нэр заасан эмэгтэйчүүдийн тухай байв. Үүнээс 230 буюу 80,1 хувь нь цахим хуудсанд, 57 буюу 19,8 хувь нь сонинд нийтлэгджээ.

Нийт 42 эмэгтэйтэй холбоотой мэдээлэл байснаас нийт мэдээллийн 39,3 хувь нь УИХ-ын гишүүн С.Оюун, Д.Арвин, Д.Оюунхорол нарын тухай байна. Эдгээрээс С.Оюунтай холбоотой мэдээлэл хамгийн их буюу нийт мэдээллийн 22,3 хувийг эзэлж байгаа боловч 18,2 хувь нь шууд буюу өөрөөс нь авсан, үлдсэн нь нэр нь дурьдагдсан мэдээлэл байлаа.

Таван сонинд нийтлэгдсэн эмэгтэйчүүдийн тухай бичвэр хэмжээний хувьд сонины нэг нүүрийг 1565 см2 гэж үзвэл нийт сонины 105 нүүр болсноос нэр бүхий эмэгтэйчүүдийн тухай бичигдсэн 57 мэдээлэл 12,4 нүүр эзэлж байна. Энэ нь дан эрчүүдтэй холбоотой мэдээллийн хэмжээнээс 5,9 дахин бага талбай байна. Цахим хуудсан дахь мэдээлэл Times New Roman 9 фонтоор бичигдсэн А4 хэмжээтэй 27,9 нүүр материалтай тэнцэж байна.

Мэдээллийн өнгө аясын хувьд нийт мэдээллийн 58 хувь нь дундаж утгаар, 25 хувь эерэг, 16,7 хувь сөрөг агуулгатай байна. Эмэгтэй нэр дэвшигч, эмэгтэй улс төрчидтэй холбоотой таван мэдээлэл бүрийн дөрөв нь нэр дурьдагдсан мэдээлэл байна.

Шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүд зайлшгүй хэрэгтэй 41 хувь, тодорхой хэмжээгээр байх хэрэгтэй 36 хувь, байж ч болно, байхгүй байсан ч болно 18 хувь, бараг хэрэггүй 4 хувь, огт хэрэггүй гэсэн агуулгатй мэдээлэл нэг хувь байна.

Дэлгэрэнгүйг ЭНДЭЭС татаж авна уу

Ш.Ичинхорлоо "Боловсролын социологийн удиртгал" 2011

2011-12-19T20:01:00.000-08:00

Боловсролын Их Сургуулийн багш Ш.Ичинхорлоо "Боловсролын социологийн удиртгал" хэмээх шинэ номыг энэ онд эрхлэн хэвлүүлсэн байна. Гадаад хэлний багш, заах арга зүйч мэргэжилтэй тэрээр боловсролын социологийн "удиртгал" суурь зарим зүйлийг багтаасан хэмээн өмнөх үгэндээ дурьджээ.

Гарын авлагад боловсролын социологийн тухай, түүний зорилго, судлах зүйл, үндсэн асуудал, боловсрол, нийгэмшил, давхраажил, боловсролын социологийн судалгааны арга, боловсролын үзэгдэлд социологийн анализ хийх тухай өгүүлжээ. Гарын авлагын зорилтот бүлэг нь боловсрол судлалын магистр, докторантын сургалтанд зориулсан юм байна.

Улаанбаатар хот 2011 он
ДДС 306.43
И-967
ISBN 978-99929-4-947-3

Нийгмийн эрүүл мэндийн мэргэжилтэн ажилд авна

2011-12-12T00:04:00.000-08:00

Гүйцэтгэх үндсэн ажил үүрэг:
-Эрүүл мэндийн чиглэлийн төсөл, хөтөлбөр боловсруулах хэрэгжүүлэх
-Судалгааны ажлыг зохион байгуулах, тайлан боловсруулах
-Сургалт зохион байгуулах
-Баг удирдан ажиллах

Тавигдах шаардлага:
-Эрүүл мэндийн нийгмийн ажил, Нийгмийн ажил, Нийгмийн эрүүл мэндийн чиглэлээр дээд боловсролтой
-Ажлын 2-оос доошгүй жилийн туршлагатай
-Англи хэлний бичгийн болон ярианы өндөр чадвартай
-Төсөл боловсруулах, хэрэгжүүлэх ур чадвартай
-Судалгааны талаар зохих ойлголттой

Бүрдүүлэх материал:
-Иргэний үнэмлэхний хуулбар
-Мэргэжлийн дипломны хуулбар
-Ажилд орох тухайгаа илэрхийлсэн өргөдөл
-Товч намтар (CV)
-Өмнөх ажлын газрын тодорхойлолт

Материал хүлээж авах хугацаа:
-2011.12.14-ний 18:00 цаг

Хаяг:
-IRIM Судалгааны хүрээлэн. Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, 6 дугаар хороо, Бага тойруу, 44-р байрны 4 тоот, Утас: 976-70117101

НХХЯ гэрээгээр ажиллах хөтөлбөрийн ахлах судлаач ажилд авна

2011-12-06T23:36:00.000-08:00

"Хүүхдийн эрх, хамгааллын талаарх хэвлэл мэдээллийн мониторинг" тайлан минь гарлаа

2011-11-30T18:25:00.000-08:00

Миний бие 2011 онд хоёр томоохон мониторингийн судалгаан дээр ажилласан юм. Түүний нэг болох "Хүүхдийн эрх, хамгааллын талаарх хэвлэл мэдээллийн мониторинг" маань саяхан дуусгавар болж тайлан хэлбэрээр хэвлэгдлээ.

НҮБ-ийн Хүүхдийн Сангийн дэмжлэгтэйгээр Хэвлэлийн Хүрээлэнгээс хэрэгжүүлсэн уг мониторинг нь хэвлэл мэдээллийн салбарт хүүхдэд ээлтэй мэдээллийн орчин бий болгох тухай “Харилцан ойлголцлын санамж бичиг”-ийн дагуу хүүхэд хамгааллын асуудал хэвлэл мэдээллийн нийтлэл, нэвтрүүлгийн бодлогын түвшинд хэрхэн хэрэгжиж буйг тандсан судалгаа юм.

2006 болон 2008 онд хэрэгжүүлсэн хүүхдийн сэдэвт хэвлэл мэдээллийн судалгааны үр дүнтэй харьцуулж, мэдээллийн хэрэгсэлд хүүхдийн асуудлыг хэрхэн тусгаж байгаа, ямар өөрчлөлт ахиц дэвшил гарсан, хүүхдийн эрхийн асуудлыг сэтгүүлчид сурвалжлахдаа мэргэжлийн болон ёс зүйн хэм хэмжээг хэр баримталж буй зэрэгт дүгнэлт хийн, зөвлөмж гаргалаа. Энэ удаагийн мониторинг нь хэвлэл мэдээлэлд хүүхдийг сэдэв, оролцогч, хэрэглэгч болохын хувьд авч үзсэнээрээ онцлог байв.

Анхны ном минь хэвлэгдэн гарлаа

2011-11-24T21:58:00.000-08:00

"Хэвлэл мэдээллийн хариуцлага, сэтгүүл зүйн хэмжээ" нэртэй үндэсний хэмжээний санал асуулга, агуулгын судалгааны шинэ ном маань хэвлэлтээс ирлээ. 2011 оны турш ажилласан хоёр томоохон судалгааны минь нэг нь ийнхүү ном болон хэвлэгдсэнд судлаач хүний хувьд туйлын баяртай байна.

Уг номонд маань хоёр иргэний нэг нь Монголд хэвлэлийн эрх чөлөө төдийлөн сайн хэрэгжихгүй байна гээд хэвлэлийн эрх чөлөөг сэтгүүлчид чөлөөтэй бичиж, нийтлэх, мэдээллийн хэрэгслээр үнэн зөв, тэнцвэртэй мэдээлэл түгээх явдал хэмээн ойлгож байгаа, түүнчлэн орон нутгийн иргэдийн мэдээлэл хүлээн авах боломж нэмэгдэхийн сацуу мэдээллийн хэрэгсэлд итгэх итгэл үнэмшил суларч, хэвлэл мэдээлэлд илүү шүүмжлэлтэй хандаж байгаа талаар бичигдсэн.

Мөн ОНТ-ийг эс тооцвол бусад мэдээллийн хэрэгслээр цацаж буй мэдээнд сэтгүүлч хувийн дүгнэлт, үзэл бодол оруулах нь сүүлийн 5 жилд нэмэгджээ. Ялангуяа арилжааны телевизүүд мэдээн дундуур үзэл бодол, байр сууриа тулгах явдал хоёр дахин ихэссэн байна. Түүнчлэн эх сурвалжгүй хийгээд нэг эх сурвалжтай мэдээ давамгайлж, ямар ч эх сурвалжгүй мэдээ 10-18 дахин нэмэгдсэн нь бодитой, тэнцвэртэй мэдээллийг олон нийтэд хүргэх мэргэжлийн болон ёс зүйн зарчим алдагдаж байгаа юм. Судалгаагаар гарсан эерэг үзүүлэлтэд дуулиан шуугиан дагуулсан таамаг, цуу яриа нийтэлж, агуулгаасаа зөрсөн сүржин гарчгаар олон нийтийн анхаарлыг татах, зохимжгүй үг хэллэгээр бусдыг дайрч доромжлох байдал харьцангуй буурсан байна.

Ном дор мөргөмүй...

Нийгмийн даатгалын мэдээллээ мэддэг болох нь

2011-11-22T17:39:00.000-08:00

Нийгмийн даатгалын байгууллагаас даатгуулагчын нийгмийн даатгалын санд төлсөн шимтгэл, нэрийн дансны үлдэгдлийн тооцоо болон нийгмийн даатгалын сангаас зарцуулсан тэтгэвэр, тэтгэмж, зардал авалтын мэдээллийг 2012 оны эхнээс цахим хэлбэрээр буюу имэйлээр иргэдэд хүргэхээр ажиллаж байгаа юм байна.

http://www.ndaatgal.mn/regnd линкээр орж өөрийн имэйл хаягийг бүртгүүлснээр имэйл хаяг руу тань нэвтрэх нууц үг илгээгдэнэ. Уг нууц үгээр “Даатгуулагчийн бүртгэл” вэб програм хангамж руу нэвтрэн өөрийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг бүртгүүлнэ. Мөн www.ndaatgal.mn вэб сайтаар орж “Даатгуулагчийн бүртгэл” гэсэн хэсгээр дамжуулан бүртгүүлэх боломжтой. Та мэдээллээ бүртгүүлэх ажилд идэвхтэй оролцсоноор нийгмийн даатгалын холбогдолтой дээрх мэдээллүүдийг өөрийн имэйл хаягаараа тодорхой хугацаанд тогтмол авах боломж бүрдэх юм.

Хүн ам, орон сууцны 2010 оны улсын тооллогын “Нэгдсэн дүн” ном хэвлэгдэн гарлаа.

2011-11-07T23:57:00.000-08:00

Хүн ам, орон сууцны тооллого нь хүн амын тоо, нас хүйсийн бүтэц, бүрэлдэхүүн, байршил, боловсрол, эдийн засгийн идэвх, орон сууцны төрөл, нөхцөл зэрэг нийгэм, эдийн засгийн маш дэлгэрэнгүй тоо баримтыг агуулдаг цорын ганц мэдээллийн эх үүсвэр билээ.

Хүн ам, орон сууцны 2010 оны тооллогын дүнд үндэслэн өөрийн орны нөхцөл байдалд нийцсэн, хөгжлийн зохистой загвар, үзэл баримтлалыг тодорхойлох сайхан боломж нээгдэж байна. Ялангуяа шинээр барьж байгуулах нийгэм соёлын газрууд, сургууль, эмнэлгийг хаана ямар багтаамжтай, хүчин чадалтай байгуулах, орон сууцны нөхцөл, хангамжийг зөв төлөвлөж, хэрэгжүүлэхэд тооллогын дүн үндэслэл болох учиртай. Түүнчлэн хүн ам зүйн олон үзүүлэлтүүд үүний дотор хүн амын суурьшил, байршлыг зөв оновчтой зохицуулах, төвлөрлийг сааруулах талаарх Төр засгийн бодлого, хөтөлбөрийг боловсруулахад тооллогын дүн чухал ач холбогдолтой юм.

Энэхүү ном нь 12 бүлэгтэй бөгөөд “Хүн ам, орон сууцны 2010 оны улсын тооллогыг зохион байгуулж явуулсан тухай “эрх зүйн үндэс түүний зохицуулалт болон тооллогын төлөвлөлт, онцлог, ухуулга сурталчилгаа зэрэг зохион байгуулалтай холбогдолтой арга хэмжээнүүдийг цогц байдлаар тусгасан.

Хүн амын тоо, өсөлт, улсын харьяалал, үндэс угсаа, нягтрал, суурьшил зэрэг хүн ам зүйн гол үзүүлэлт, хүн амын дотоод шилжих хөдөлгөөн, хотжилт, өрх, гэр бүлийн байдал, эдийн засгийн идэвх, орон сууцны нөхцөл, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, интернэт, гар утас хэрэглэгчдийн тоо, бүтэц, гадаадад оршин суугаа Монгол Улсын иргэдийн талаар тус бүрд нь бүлэг болгон оруулав.

Энэ удаагийн тооллогын дүнгийн тоо баримт нь өмнөх 2000 оны тооллогын дүнгийн бүх үзүүлэлттэй зэрэгцүүлэн жиших боломжтойгоос гадна сумын төвшинд зарим онцлог мэдээллүүдийг шинээр нэмж тусгалаа.

Удахгүй тооллогын дүнгээр газар зүйн мэдээллийн системийг ашиглан улс, аймаг, нийслэлийн хэмжээнд атласууд анх удаа хэвлэгдэнэ. Мөн тооллогын дүнг үндэслэн Монгол Улсын хүн амын хэтийн тооцоог аймаг, нийслэлээр, тооцож, тодорхой сэдвээр гүнзгийрүүлсэн судалгаануудыг хийж, хэвлэмлээр, техникийн зөөгчөөр, онлайн хэлбэрээр тархаана.

Хураангуй ppt-ыг татаж авах

Эх сурвалж: www.toollogo2010.mn

“Улаанбаатар хот дахь хүүхдэд зориулсан нийгмийн халамжийн хувилбарт үйлчилгээг сайжруулах нь” сургалт болно

2011-11-07T18:06:00.000-08:00

A. ЕРӨНХИЙ МЭДЭЭЛЭЛ:
Энэхүү сургалтыг Европын Холбооны дэмжлэгээр МУИС-ийн Социологи Нийгмийн ажлын тэнхим, Нийслэлийн Хүүхдийн төлөө газар, БГД-ийн Засаг даргын Тамгын Газар, Сургуулийн нийгмийн ажилтны Нийгэмлэг болон Итали улсын “Амичи дэй Бамбини” Олон улсын Байгууллагын хамтран хэрэгжүүлж буй “Улаанбаатар хот дахь хүүхдэд зориулсан нийгмийн халамжийн хувилбарт үйлчилгээг сайжруулах нь” төслийн хүрээнд зохион байгуулж байна.
Үндэсний сургагч багш бэлдэх хөтөлбөрийн дагуу сургалтанд хамрагдаж Итали, Чех улсад аялал-сургалт хийж мэргэжсэн багш нар энэхүү сургалтыг удирдан явуулах бөгөөд хүүхдийн халамжийн хувилбарт үйлчилгээний үндсэн ойлголт, зонхилох төрөл хэлбэр хийгээд бүтэц, үе шат, онцлог, шаардлагатай мэдлэг, ур чадвар зэрэг асуудлыг “Хүүхдийг гэр бүлд нь буцаахуй”, “Асралт гэр бүл” болон “Хүүхэд үрчлэлт” хэмээсэн гурван багц хичээлийн хүрээнд судлан үзэх болно.

В. СУРГАЛТЫН ЗОРИЛГО:
• Хүүхдийн халамжийн хувилбарт үйлчилгээний хууль эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгоход чиглэсэн бодлогын цогцолборт нөлөөллийн арга хэмжээг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай чадавхийн тогтолцоог бүрдүүлэх,
• Хүүхдийн халамжийн хувилбарт үйлчилгээний тогтолцоог хөгжүүлэх замаар хүүхдийн гэр бүлийн орчинд өсөн хүмүүжих жам ёсны эрхээ эдлэх нөхцлийг хангах,

Г. СУРГАЛТЫН БҮРЭЛДХҮҮН ХЭСЭГ:
Сургалт нь:
1. Хүүхдийг гэр бүлд нь буцаах нь
2. Асралт гэр бүл
3. Хүүхэд үрчлэлт гэсэн үндсэн гурван багцаас бүрдэх бөгөөд нийт 300 цагийн багтаамжтай байна.

Д. СУРГАЛТЫН ДАВУУ ТАЛ
Монголын хүүхэд хамгааллын тогтолцооны шинэчлэл хүүхдийн хувилбарт үйлчилгээг үндэсний хэмжээнд хөгжүүлэн нэвтрүүлэхэд чиглэж байгаа бөгөөд энэхүү сургалтанд хамрагдсан мэргэжилтнүүд энэхүү хөдөлмөрийн шинэ зах зээлд амжилттай өрсөлдөж, ажлын байраар хангагдах давуу боломжтой болно.

Е. СУРГАЛТЫН ЗОРИЛТОТ БҮЛЭГ
Нийгмийн ажил, сэтгэл судлал, нийгмийн эрүүл мэнд зэрэг нийгэм хүмүүнлэгийн чиглэлээр сурдаг, эсвэл төгсөөд 3 –аас дээш жил болоогүй болон хүүхэд хамгааллын чиглэлээр мэргэжихыг хүсч байгаа оюутан залуус.

Сургалт нь 2011 оны 11 дүгээр сарын 11 нээс эхлэх бөгөөд МУИС-ийн Хичээлийн 2 дугаар байранд Социологи нийгмийн ажлын тэнхимд БҮРТГЭЖ БАЙНА. ЛАВЛАХ УТАС 99093659

"Статистикийн шинжилгээ судалгаа хийх гарын авлага" ҮСГ

2011-11-06T22:12:00.000-08:00

Энэхүү гарын авлагад статистикийн шинжилгээ, судалгааны ажлын арга зүй, шинжилгээний аргуудын хэрэглээг нэлээд дэлгэрэнгүй байдлаар багтаасан байна.

SHINJ_Cor_Reg_Time-S_Ind_LastEd_H0620 -

Хятад, ОХУ-ын компаниуд авлигад хамгийн дуртай

2011-11-01T22:57:00.000-07:00

Олон улсын хэмжээний бизнесийн гэрээ байгуулахад хээл хахууль өгч ажлаа амжуулах гэдэг компаниудыг Хятад, ОХУ тэргүүлж байгааг судалгаа харуулжээ. Авлига, хээл хахуультай тэмцэх “Transparency International” компаниас 28 орны 3,000 гаруй бизнесийн төлөөлөгчдийн дунд явуулсан судалгааны дүн ингэж гарсан байна. Ялангуяа уул уурхай, газрын тос, байгалийн хийн гэрээ, хэлэлцээрийн үеэр асар их хэмжээний авлига яригддаг талаар судалгаанд дурьджээ. Харин авлига, хээл хахууль хамгийн багатай орнуудыг Нидерланд, Швейцари улс тэргүүлжээ. Судалгааны үр дүн төрийн үйлчилгээний салбар, барилга, бизнесийн байгууллага авлига, хээл хахуульд хамгийн их өртдөгийг харуулсан байна. Түүнээс гадна эдийн засгийн өсөлт нь хурдасч, хөгжиж буй орнуудад авлига, хээл хахууль улам дэлгэрсэн талаар дурьджээ. Авлига ихтэй орнуудын тоонд ОХУ, Хятадын дараа Энэтхэг, Бразиль, Итали орсон байна. Аж үйлдвэр өндөр хөгжсөн орнуудад хээл хахууль хамгийн бага байдаг салбар нь хөдөө аж ахуй гэнэ. Дээрх судалгааг явуулсан “Transparency International” компанийн захирал “Их 20” гүрний тэргүүдээс авлигыг устгахад чиглэгдсэн олон улсын хэмжээнд өрнүүлсэн арга хэмжээ авахыг уриалжээ.

эх сурвалж: www.news.mn

Социологийн шинжлэх ухааны хандлага, үүргүүд

2011-10-31T00:03:00.000-07:00

1. Социологийн түвшин, хандлагууд
Социологичид янз бүрийн баримтыг судлах, тайлбарлах 5 үндсэн хандлагыг ашигладаг.
1. Хүн ам зүйн хандлага
2. Сэтгэл зүйн хандлага
3. “Хамт олны” хандлага
4. “Харилцан холбогдлын” хандлага
5. Соёл судлалын хандлага
Энэхүү 5 хандлагыг социологичид дараах 2 зорилгоор хэрэглэдэг. Үүнд:-
1/ судалгаагаар цуглуулсан мэдээллийг задлан шинжлэх.
2/ олж авсан мэдээ сэлтийн төсөө ба ялгааг илрүүлж шинжлэх ухааны үүднээс сайтар тайлбарлах зорилготой.

Мэдээ сэлтийг шинжилснээр социологичид хүний нийгмийн тогтвортой ба хувьсамтгай байдлын шалтгааныг танин мэднэ. Чухамдаа нийгэм дотор хүчний харилцаа харилцан тогтворгүй байдаг. Нийгмийн хүчнүүдээс чадалтай нэг тогтолцоо нь тогтвортой байдал нийгмийн институтүүд болон мөн нийгмийн бусад тогтоомжийг хадгалах эрмэлзлэлтэй байна. Гэтэл хүчний нөгөө тогтолцоо нь нийгмийн хуучин хэлбэрийг задлан унагах, шинийг тогтоох зэргээр хувьсган өөрчлөхийн тулд ажилладаг.

Социологийн шинжлэх ухаан бүтэцийн хувьд дараах түвшинд хуваагддаг.Үүнд:-
1.Суурь судалгааны түвшин
2.Хавсарга судалгааны түвшин
3.Нийгмийн инженер зүй
Дээрх ангилал нь социологийн шинжлэх ухааны бүтцийг онолын социологи, хавсарга социологи, нийгмийн инженер зүй гэсэн 3 түвшинд хуваан авч үзэх бололцоог ойлгодог.

2.Социологийн шинжлэх ухааны үүргүүд
1.Танин мэдэхүйн үүрэг:- Бусад шинжлэх ухааны нэгэн адил социологийн чухал үүргүүдийн нэг. Социологи нь бүхий л түвшин, бүтэцийн бүхий л элементүүддээ нийгмийн амьдралын хүрээнүүдийн тухай шинэ мэдлэгийг бий болгож, нийгмийн хөгжлийн зүй тогтол, хөгжлийн чиг хандлагыг нээж байдаг. Үүний тулд нийгмийн үйл явцыг танин мэдэх арга зүйн зарчмуудыг боловсруулдаг онолын суурь ойлголтууд үйлчлэхээс гадна энэ шинжлэх ухааны цуглуулсан баялаг баримт материал, нийгмийн амьдралын аль нэгэн салбарын тодорхой мэдээллийн эмпирик судалгаанууд мөн адил үйлчилдэг байна.
2.Хэрэглээний үүрэг:- Социологийн шинжлэх ухааны нэгэн чухал шинж бол түүний онол , практикийн нэгдэл юм. Социологийн судалгааны үлэмж хэсэг нь практик асуудлуудыг шийдэхэд чиглэнэ. Энэ хүрээнд авч үзвэл тэргүүн ээлжинд хэрэглээний үүрэг чухал ач холбогдолтой бөгөөд энэ үүргийн дотор түүний бусад үүргүүд илэрч байдаг.
3.Нийгмийн хяналтын үүрэг:- Социологийн судалгаа нь нийгмийн үйл явцыг хянах, нийгмийн үр нөлөөтэй хяналтыг хэрэгжүүлэх тодорхой мэдээлэл өгдөг. Ийм мэдээлэлгүйгээр нийгмийн түгшүүрт байдал, хямрал, мөргөлдөөнүүд өсөх боломж нэмэгдэнэ. Дэлхийн ихэнх улсуудын гүйцэтгэх болон хууль тогтоох байгууллагууд, улс төрийн нам, холбоод нь нийгмийн амьдралын бүхий л хүрээнд зорилго чиглэлтэй бодлого явуулахын тулд социологийн шинжлэх ухааны боломжийг өргөнөөр ашигладаг байна. Энд социологийн шинжлэх ухааны нийгмийн хяналтын үүрэг илэрдэг.
4.Төлөвлөлтийн үүрэг:- Социологийн практик чиглэл нь юуны өмнө тэрээр нийгмийн үйл явцын ирээдүйн хөгжлийн чиг хандлагын талаарх шинжлэх ухааны үндэслэлтэй таамаглал дэвшүүлдэгт оршино. Ингэснээр түүний төлөвлөлтийн үүрэг илэрдэг. Ялангуяа нийгмийн хөгжлийн шилжилтийн үед ийм төрлийн таамаглал чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Учир нь энэ тохиолдолд социологи нь :- 1/ Түүхийн тодорхой үе шатан дахь үйл явцад оролцогчдын өмнө ямар хэмжээний бололцоо, магадлал нээгдэж байгааг тодорхойлох. 2/ Аливаа нэгэн шийдэлтэй холбоо бүхий ирээдүйн үйл явцуудын зэрэгцээ асуудлыг дэвшүүлэн тавих, 3/ Тухайн зэрэгцээ шийдлүүдийн доторх алдагдлын магадлалыг тогтоох бололцоотой байдаг. Нийгмийн амьдрал, түүний салбар хүрээнүүдийн хөгжлийн төлөвлөлтөнд социологийн судалгааг хэрэглэх нь ихээхэн ач холбогдолтой байдаг. Нийгмийн төлөвлөлтөнд нийгмийн тогтолцооноос үл хамааран дэлхийн бүх улсуудад байдаг. Энэ төлөвлөлт дэлхийн хамтын нөхөрлөл, тусгай бүс нутаг, улсуудын амьдралын тодорхой үйл явцаас хот, хөдөө, үйлдвэр аж ахуйн газар, хамт олны амьдралын нийгмийн төлөвлөлт хүртэлх бүхийл салбарыг хамардаг.
5. Үзэл суртлын үүрэг:- Социологийн шинжлэх ухаан нь социологич- эрдэмтэдийн хувийн үзэл бодлоос үл хамааран үзэл суртлын үүргийг гүйцэтгэсээр ирсэн ба одоо ч гүйцэтгэж байна. Судалгааны үр дүн яман нэгэн нийгмийн бүлгийн тодорхой зорилгыг хэрэгжүүлэх зорилгоор ашиглагдаж болох юм. Социологийн мэдлэг ч хүмүүсийн зан төрх, тодорхой хэвшмэл бус сэтгэхүйг тодорхойлж, нийгмийн болон үнэт зүйлсийн харьцааг тодорхойлж байдаг.
6.Хүнлэг энэрэнгүйн үүрэг:- Социологийн судалгаа нь хүмүүсийн хоорондын харилцан огтлолцолд түлхэц өгч, эцсийн эцэст нийгмийн харилцааг боловсронгуй болгоход нөлөө үзүүлдэг. Энэ тохиолдолд түүний хүнлэг, энэрэнгүйн үүрэг илэрдэг.

Эх сурвалж: http://www.sodon.ikhzasag.mn/index.php//home/post/63

Социологийн шинжлэх ухааны хөгжил, судлах зүйл

2011-10-30T23:57:00.000-07:00

1. Социологийн шинжлэх ухааны үүсэл хөгжил
2. Социологийн шинжлэх ухааны судлах зүйл

1. “Социологи” хэмээх нэр нь латиний societies буюу нийгэм, грекийн logo буюу үг, ойлголт, сургаал гэсэн үгнээс гаралтай. Өөрөөр хэлбэл нэр томъёоны хувьд социологи гэдэг нь нийгмийн тухай шинжлэх ухаан гэсэн үг.
Социологийг тодорхойлсон олон тодорхойлолт байдаг. Марксизмын хувьд социологийн шинжлэх ухааны судлах зүйлд нийгмийг системийх нь хувьд болон түүнийг бүрдүүлэгч элементүүд болох бие хүн, нийгмийн түүхэн нийтлэг, нийгмийн байгууллагуудын хамтаар багтаан авч үздэг. Өнөөгийн Оросын шинжлэх ухаанд энэ тодорхойлолтыг нийтээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн гэж тооцдог. Өөрөөр хэлбэл социологи гэдэг нь өргөн утгаараа нийгмийг систем болохынх нь хувьд судалдаг шинжлэх ухаан бөгөөд энэхүү системийг түүний бүрэлдэхүүн элементүүд болох бие хүн, нийmлэгийн хэлбэрүүд, нийгмийн байгууллагуудынх нь төлөвшил, хөгжлөөр нь дамжуулан судалдаг шинжлэх ухаан юм. Марксист арга зүйн байр сууринаас бичигдсэн Г.В.Осиповын “Социологи” хэмээх сурах бичигт социологийг түүхэн ёсоор төлөвшин тогтсон нийгмийн системийн төлөвшил, хөгжлийн ерөнхий болон өвөрмөц хууль, зүй тогтлуудын тухай шинжлэх ухаан хэмээн тодорхойлсон байна.

Социологи бусад бүх шинжлэх ухааны адил философийн шинжлэх ухааны хөрсөн дор бүрэлдэн, түүнээс салбарлан гарч цаашид бие даан хөгжсөн юм. Маш удаан хугацааны туршид социологийн мэдлэг философийн хөрсөн дор боловсрогдсон байдаг. Социологи О.Конт, Э.Дюркгейм нарын хүч хөдөлмөрөөр бие даасан шинжлэх ухаан болсон хэдий ч түүний онолын үндэслэлүүдэд философийн шинжлэх ухааны тулгуур ойлголтууд зонхилсоор байв.

2. О.Конт, Г.Спенсер, Э.Дюркгейм, М.Вебер нарийн социологийг нийгмийн философийн асуудлуудаас салгаж үзэх нь туйлын хүндрэлтэй. Түүгээр ч барахгүй нийгмийн амьдралын чухал асуудлуудыг судлах явцад социологи нь нийгмийн философитой адил зарчмуудад тулгуурладаг. Тэгвэл нийгмийн филосфи гэж юу вэ? Нийгмийн философи нь нийгмийн гарал үүсэл, түүний мөн чанар, зорилго, чиглэл, дэвшил хөгжлийг түүний хууль зүй тогтлынх нь үүднээс авч үзэж, ертөнцийг үзэх үзэл онолын түвшинд ерөнхийд нь нэгтгэн дүгнэж судалдаг юм. Нийгмийн философи ба социологийн шинжлэх ухаан нь судлах зүйлийнхээ хувьд ихээхэн хэмжээгээр давхацдаг. Тэдний ялгаа судалгааны хүрээнд голчлон илэрдэг. Лекцийн эхэнд социологийн судлах зүйлийн талаарх тэмдэглэсэн. Харин нийгмийн философийн судлах зүйл нь нийгмийн амьдрал, түүний дотроос амьдралын утга учрын асуудлыг ертөнцийг үзэх үзлийн үүднээс судлах явдал байдаг. Нийгмийн философи нь нийгмийн асуудлууд логик сэтгэлгээний үндсэн дээр хөгждөг хэмээн үзэж тодорхой үндэслэлүүдийг удирдлага болгодог бол социологи нь бодит байдлыг танин мэдэх шинжлэх ухааны аргуудад голчлон тулгуурладаг. Социологийг үндэслэгчдийн үзэж байснаар нийгмийн амьдралыг сэтгэн бодох замаар судлах биш харин шинжлэх ухааны тодорхой аргуудад үндэслэн судлах ёстой.

Аливаа судлаач бие хүнийг нийгмийн харилцааны объект, субъектын хувьд нийгмийн үнэт зүйлсийнх нь талаас судлаж байгаа бол түүнийг социологч байна хэмээн тооцож болно.
Социологи нь нийгэм ба хүний асуудлыг судалдаг статистик, хүн ам зүй, сэтгэл судлал, эдийн засаг, улс төр, зэрэг хүн ба нийгмийг судалдаг бусад шинжлэх ухаанд тулгуурладаг байна. Эндээс социологитой төрөл шинжлэх ухаануудын тухай ойлголт гарч ирнэ. Өөрөөр хэлбэл хүний зан төлөв болон нийгмийн байгууллагын оршихуйг судалдаг нийгмийн шинжлэх ухаануудын нэг нь социологи юм. Мэдлэгийн эдгээр төрөл салбарууд тус бүр өөрийн онцлог шинжтэй боловч олонхи тохиолдолд бие биентэйгээ холбогдоно.
Хүн судлал нь социологид зуршмал байдаг олон хандлагыг хэрэглэдэг. Гэхдээ хүн судлаачид бага шиг аймгийн /эсвэл эртний/ нийгмийг судалдаг бол социологчид Европ, Америкийн гэх мэт хүмүүсийн орчин үеийн томоохон нийтлэгийг голчлон судалдаг байна.
Эдийн засаг нь үйлдвэрлэл, мөн хязгаарлагмал нөөц баялгийн хуваарилалт, хэрэглээг судална. Ажилгүйдэл, олон улсын худалдаа, мөнгөний ханш бууралт мэтийн цогц сэдвийг эдийн засагчид гойд анхаардаг юм. Эдийн засагчдын хэзээд сонирхдог зүйл нь хэрэглэгчийн худалдаг авах чадварт мөнгөний ханш бууралт нөлөөлдөг явдал юм.
Улс төрийн шинжлэх ухаан нь хүмүүс эрх мэдлийг хэрхэн олж авдаг ба ашигладаг, эрх мэдэл нийгэмд ямар байдлаар хувиарлагдсаныг судална. Улс төр судлааачид засгийн газар, нам, нийтлэг эрх ашгийн бүлгүүдийн үйл ажиллагаа сонгогчдын төлөв байдлын судалгааг гол болгодог.
Сэтгэл зүй бол хүний зан төлөвийн шинжлэх ухааны судалгаа бөгөөд жишээлбэл, сургалтын үйл явцад сайшаал, шийтгэл хэрэглэснээр хүмүүс ярих унших дадлыг яаж олж авдаг, эсвэл хүрээлэн буй ертөнцөд хандах харьцаа болон бие хүний онцлог дүр төрх хэрхэн төлөвшдөгийг сэтгэл зүйчид судална.

Нийгмийн эрүүл мэндийн онол практикийн анхдугаар бага хурал

2011-10-26T18:52:00.000-07:00

Монголын Нийгмийн Эрүүл Мэндийн Мэргэжилтнүүдийн Нийгэмлэг (МНЭММН) нь Нийгмийн эрүүл мэндийн онол практикийн анхдугаар бага хурлыг 2011 оны 12 сарын 08-нд зохион байгуулах гэж байна.

Бага хурлын үндсэн сэдэв нь: “Хамтран ажиллаж суралцан, ухуулан таниулах замаар нийгмийн эрүүл мэндийг шинэ түвшинд хөгжүүлэх нь “
Онол практикийн бага хурал дараах үндсэн 4 чиглэлд явагдана.
Үүнд:
- Бодлогын хэрэгжилт практикийн түвшинд
- Эрүүл мэндийн салбарын удирдлага, менежмент
- Эрүүл мэндийг дэмжих
- Хүрээлэн буй орчны эрүүл мэнд

Бүртгэл:
Тус нийгэмлэг нь онол практикийн бага хуралд тавих илтгэлийн хураангуйг хүлээн авч байна. Илтгэлийн товч хураангуйг хүлээн авах эцсийн хугацаа 2011 оны 11 сарын 10. Бүртгэл дуусах эцсийн хугацаа :2011 оны 11 сарын 25. Онол практикийн бага хуралд илтгэл тавих төдийгүй оролцохыг хүссэн хүмүүс дараах хаягаар холбогдоно уу.

Холбоо барих хаяг:
Монголын нийгмийн эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүдийн нийгэмлэг
Харилцах утас : 976-11-325190
Вебсайт: www.mphpa.com Имэйл : mphpa.mongolia@gmail.com

“Хөдөлмөрийн зах зээлийн барометр 2011-2012 оны судалгаа“-ны тайлан

2011-10-26T00:32:00.000-07:00

НХХЯ-ны захиалгаар хийсэн Хөдөлмөрийн төв биржийн “Хөдөлмөрийн зах зээлийн барометр 2011-2012 оны судалгаа“-гаар ажиллах хүчний эрэлт нэмэгдэж ирэх 6 сарын хугацаанд улсын хэмжээнд байнгын /28,0 мянга/ болон түр ажлын байр /19,0 мянга/ 7,4 хувиар буюу 47 мянгаар нэмэгдэх бол ойрын 12 сарын хугацаанд түр болон байнгын ажлын байр 11,0 мянгаар нэмэгдэх бөгөөд 6000 ажлын байрны 1992 үйлчилгээний салбарт, 1957 худалдааны салбарт, 565 барилгын салбарт бий болох бол бүс нутгийн хувьд Улаанбаатард хамгийн их 4706 ажилтан хэрэгцээтэй байгаа хүлээлт бий болсон байна.

ХУРААНГУЙ:
Хөдөлмөрийн зах зээлийн барометрийн судалгаанд нийтдээ эдийн засгийн 8 салбарын 3000 гаруй аж ахуйн нэгжийг хамруулсан. Энэ нь улсын хэмжээнд идэвхитэй үйл ажиллагаа явуулж буй нийт аж ахуйн нэгж, байгууллагын 9.8 хувийг хамарсан байна гэсэн үг юм .
Сүүлийн жилүүдэд ажиллах хүчний хөдөлгөөн ихтэй байгаа уул уурхай, барилгын салбарыг энэхүү судалгаанд эхнээсээ тусгайлан авч үзсэн ба ажиллах хүчний шингээлт ихтэй хөдөө аж ахуй, худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, тээвэр харилцаа холбоо, зочид буудал, зоогийн газрын салбаруудыг сонгон судалсан. Бусад салбаруудын хувьд ажиллах хүчний хөдөлгөөн харьцангуй бага явагддаг гэж үзсэн учраас судалгааны түүвэрт хамруулсангүй.
Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд ажил олгогчдын ихэнхи нь буюу 84 хувь нь хэрэв өөрсдөд нь үр ашиг гарч байвал Барометрийн судалгаанд дахин хамрагдах сонирхолтойгоо илэрхийлсэн. Ажил олгогчдынхоор барометрийн судалгаанд оролцсоны үр ашиг нь хэдийгээр энэхүү асуулга нь судалгаанд хэрэгтэй мэдээллийг цуглуулах явдал ч гэсэн хөдөлмөр эрхлэлт, хөдөлмөр зуучлалын байгууллагуудад хэрэгцээт ажиллах хүчний мэдээллээ хүргэснээр ажилчин олж авч чадах боломж бий болно гэж үзэх нийтлэг байдал анзаарагдаж байсныг дурьдах нь зүйтэй болов уу.
Цаашид барометрийн судалгааг тогтмол явуулдаг болохын тулд аймаг, дүүргийн хөдөлмөр эрхлэлтийн байгууллагуудын үүрэг оролцоо, ажил олгогчидтой онлайнаар харилцаа тогтоох зэрэг оновчтой, үр ашигтай арга хэлбэрүүдийг хөгжүүлэхээр төлөвлөж байна. Судалгаанд хамрагдсан ажил олгогчдын 64.5 хувь нь (ихэнхи нь Улаанбаатарын ажил олгогчид) онлайнаар буюу цахим захидлаар асуулгыг бөглөн явуулах нь амар хялбар гэж хариулсан байгаа нь цаашид тус судалгааг явуулахад цахим харилцааны хэлбэрийг ашиглах боломж бүрдэж эхэлж байгааг харуулж байна.
Манай судалгааны үндсэн үр дүнгийн нэг нь хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлтийн чиг хандлагын мэдээлэл юм. Ирэх 6 сарын хугацаанд улсын хэмжээнд байнгын болон түр ажлын байрны тоо хэмжээ 7.4 хувиар буюу 46764-өөр нэмэгдэнэ.
Монголын ажил олгогчид ирэх 6 сард байнгын ажлын байр 8.2 хувиар өснө гэсэн хүлээлттэй байна. Бусад салбартай харьцуулахад зочид буудал, ресторан, кафены салбарт хүлээлт хамгийн өндөр буюу 13.0 хувийг үзүүлсэн байхад, эсрэгээрээ уул уурхайн салбарт хамгийн бага буюу 4.9 хувийн байнгын ажлын байрны өсөлт хүлээгдэж байна. Байршлын хувьд ажил олгогчдын хүлээлт харилцан адилгүй байна. Төвийн бүсийн ажил олгогчдын хүлээлт хамгийн их буюу 16.8 хувь байхад, Хангайн бүсийн ажил олгогчдод хамгийн бага буюу 1.8 хувийн байнгын ажлын байрны хүлээлт ажиглагдаж байна. Улаанбаатарт ирэх 6 сард 8.6 хувийн байнгын ажлын байрны хүлээлт гарчээ.
Улсын хэмжээнд ирэх 6 сард түр ажлын байр 6.6 хувиар буюу 18619-өөр өсөх дүр зураг гарсан. ХАА болон барилгын салбарт 2 оронтой тооны хүлээлт ажиглагдаж байхад тээвэр харилцаа холбооны салбар дөнгөж 0.9 хувийн хүлээлтийг үзүүлэхээр байна. Төвийн бүсэд мөн адил хамгийн их хэмжээний түр ажлын байр бий болохоор байгаа ба мөн ялгаагүй хангайн бүс хамгийн бага хүлээлтийг үзүүлэхээр байна.
Улирлын чанартай хэлбэлзлийн нөлөөлөл бага байдаг учраас ирэх 12 сарын хугацааны ажлын байрны талаарх ажил олгогчийн хүлээлт нь илүү бодитой мэдээлэл болж чаддаг.
Ирэх 12 сарын хугацаанд Монголын хөдөлмөрийн зах зээл дэх байнгын болон түр ажлын байр 1.4 хувиар буюу 10797-оор өсөхөөр байна. Үүнээс байнгын ажлын байр улсын хэмжээнд 1.5 хувиар өсч, 5909 түр болон байнгын ажилтныг хөдөлмөрийн зах зээл шинээр хүлээн авахаар байна. Эдийн засгийн салбаруудаас үйлчилгээ, худалдааны салбаруудад хамгийн өндөр өсөлт гарахаар байгаа ба, харин эсрэгээрээ уул уурхай, үйлдвэрлэлийн салбаруудад хамгийн бага өсөлт ажиглагдаж байна. Бүс нутгийн хувьд Улаанбаатарт ирэх 12 сарын хугацаанд байнгын ажлын байр 1.8 хувиар өсөхөөр байгаа нь бусад бүс нутагтай харьцуулахад хамгийн их өсөлтийн хүлээлтийг харуулж байна.
Харин ирэх 12 сарын хугацаанд хөдөлмөрийн зах зээл дэх түр ажилтны хэрэгцээ 1.3 хувиар буюу 4888-аар нэмэгдэхээр байна. Ялангуяа ХАА-н салбарт бусад салбартай, мөн түүнчлэн зүүн бүсэд бусад бүсүүдтэй харьцуулахад илүү олон тооны түр ажлын байр нэмэгдэхээр байна.
Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд ирэх 6 ба 12 саруудад Монголын хөдөлмөрийн зах зээлд 22796 ажлын сул орон тоо бий болохоос 46.7 хувьтай тэнцэх 10646 нь шинээр бий болж буй, үлдсэн 53.3 хувь буюу 12150 нь сул ажлын байр гэсэн мэдээллийг ажил олгогчид өгчээ. Нийт ажлын байрны хүлээлтийн 51.9 хувь буюу 11819 нь нэн эрэлттэй 20 ажил мэргэжлээр байгаа ба эдгээр эрэлттэй ажил мэргэжлүүдийн 61.5 хувьтай тэнцэх 7269 нь барилга, уул уурхай, үйлдвэрлэлийн салбаруудад хамаарч байна. Жишээлбэл, барилгын салбарын барилга угсралтын туслах ажилтан, засалчин шаварчин, арматурчин, гагнуурчин, өрлөгчин, барилгачин, мужаан, мөн зам индүүдлэгийн ажилтан, уул уурхайн салбарын хүнд даацын машин, том тэрэгний жолооч, өрмийн мастер, уурхайчин, үйлдвэрлэлийн салбарт үйлдвэрлэл аж ахуйн туслах ажилтан, хөдөлгүүрийн засварчин зэрэг ажил мэргэжлүүдийг ажил олгогчид илүү эрэллтэй гэж үзсэн байна.
Техникийн ур чадвараас гадна ажил олгогчид нэмэлт ур чадваруудыг эзэмшсэн ажилчдыг эрэлхийлдэг. Хамгийн их эрэлттэй нэмэлт ур чадваруудад харилцааны чадвар, компьютер, техникийн мэдлэг, гадаад хэлний мэдлэг, хувь хүний харьцааны соёл, удирдах, багаар ажиллах чадвар багтана. Түүнээс гадна ажил олгогчид үнэнч шударга, ажил хийх чин хүсэл, уян хатан, хариуцлагатай ба өөдрөг эерэг байдал зэрэг хувь хүний зан чанарыг эрэлхийлдэг байна.
Ажил олгогчдоос хөдөлмөрийн зах зээлээс хэрэгцээт ажиллах хүчнээ олж авах болон ажиллуулах явцад тулгардаг бэрхшээлийг тодруулахад ажилтны ажилдаа хандах өөриймсөг бус байдал, мэргэжлийн өндөр ур чадвартай хүн олддоггүй, ачаалал даадаггүй, тогтвортой ажилладаггүй, ажлын хариуцлага, хувийн сахилга бат муу, ажил голдог болон цалин голдог, гадаад хэлний мэдлэг хангалтгүй, тоног төхөөрөмжтэй харьцах чадвар дутмаг зэрэг бэрхшээлүүдийг хамгийн ихээр дурьдсан. Энэ нь хөдөлмөрийн зах зээлд мэргэжил боловсролтой, өндөр ур чадвартай мэргэжилтэнгүүдийн хэрэгцээний зэрэгцээ ажил хөдөлмөрт хандах эерэг хандлага, зөв төлөвшилтэй иргэн хүн хэрэгцээтэй байгааг харуулж байна. Нөгөө талаас хөдөлмөрийн аюулгүй, эрсдэлгүй орчин, таатай нөхцлийг хангахад чиглэсэн бодлого, арга хэмжээнүүдийг нэн даруй хэрэгжүүлэх шаардлага ч байгааг дурьдах нь зүйтэй юм.
Энэхүү судалгаанаас гарсан нэг үр дүн нь хөдөлмөрийн зах зээл дэх ажиллах хүчний дутагдлын асуудал юм. Судалгааны түүвэрт хамрагдсан аж ахуйн нэгж байгууллагууд буюу Монгол Улсын бүх аж ахуйн нэгж байгууллагууд /түүвэр нь улсын хэмжээнд төлөөлж буй тул/-ын 23.1 хувь нь ажиллах хүчний дутагдалтай байсан байна. Ялангуяа үйлдвэрлэл болон барилгын салбар ажиллах хүчний дутагдалд хамгийн ихээр нэрвэгдсэн байхад, ХАА-н салбар хамгийн багаар нэрвэгджээ. Бүс нутгийн хувьд баруун бүсийн ажил олгогчид ажиллах хүчнээр хамгийн ихээр дутагдсан бол, хангайн бүсийн ажил олгогчид ажиллах хүчний дутагдалд бусад бүстэй харьцуулахад хамгийн багаар өртсөн байна. Ажиллах хүчин шаардлагатай байсан орон тоог ажиллах хүчин дутагдалтай байгаа аж ахуйн нэгж байгууллагад одоо ажиллаж байгаа нийт ажилчдын хувиар гаргаж, алдагдсан боломжийг тооцдог. Тэгвэл Монголын хөдөлмөрийн зах зээл өнгөрсөн нэг жилийн хугацаанд 10.7 хувийн ажил эрхлэлтийн боломжийг алдсан байгаа ба энэ нь өндөр үзүүлэлт юм.
Сул байгаа ажлын байрны мэдээллийг бүртгэлтэй ажилгүй иргэдийн ажил мэргэжлийн мэдээлэлтэй харьцуулан үзсэн. Хөдөлмөрийн зах зээлд мэргэжилтэй ажилтны эрэлт хэрэгцээ их байна. Мөн түүнчлэн ажил олгогчид мэргэжлээрээ мэргэшсэн, нарийн ур чадвар эзэмшсэн ажилчдыг эрэлхийлж буй нь эрэлт, нийлүүлэлтийн чанарын талын зөрүүг үүсгэж байна. Хэдийгээр бүртгэлтэй ажилгүй иргэдийн дунд мэргэжилтэйгээсээ мэргэжилгүй хэсэг нь харьцангуй их байгаа ч барилгын өргөн хэрэглээний мэргэжилтэй ажилтан, нийгэм, хүмүүнлэгийн ухааны мэргэжилтэн, энгийн ажил мэргэжлүүдээр зах зээлд нийлүүлэлт хангалттай хэмжээнд байна. Харин хөнгөн үйлдвэрлэлийн салбар мэргэжилтэй ажилтны, үйлчилгээний салбар мэргэжлийн болон туслах ажилтны дутагдалд орох хандлага байгаагаас гадна, улсын хэмжээнд мэргэжлийн өндөр ур чадвартай, нарийн мэргэжлийн мэргэшсэн ажилчдын нийлүүлэлтийн хомсдолоос үүдсэн хөдөлмөр эрхлэлтийн боломжийн алдагдал үүсэх төлөв ажиглагдаж байна.

ДЭЛГЭРЭНГҮЙ

Сонин захиалга болон уншигчдын тооны тухай

2011-10-17T02:24:00.000-07:00

Барууны хэвлэл мэдээллийн судалгаа болон сэтгүүл зүйн социологид Circulation (Хэвлэгдсэн тоо), Readership (Уншигч) гэсэн ойлголт бий. Circulation бол тухайн сонин нэг дугаараа хэдэн хувь, ширхэг хэвлэснийг, түүний ил тод зарлахыг хэлнэ. Харин readership бол тухайн сониныг хэдэн хүн уншсаныг социологийн эмпирик судалгаагаар тодорхой арга зүйгээр судалсан дүн - хувийг хэлнэ.

2007 он хүртэл Монголд сонин шиг их хэвлэл мэдээллийн байгууллага байсангүй. 2007 оноос эхлэн сонины тоо тогтмол буурах хандлага ажиглагдаж өдгөө харьцангуйгээр цөөрсөн байна. Энэ нь сонины жилийн борлуулалтын тоо таван саяар багассан дүнгээс харагдаж байгаа юм. Сонины зах зээлд мэдээж өдөр тутмын сонины ноёрхох байр суурь хадгалагдсаар байна. 2010 оны судалгаагаар нийт сонины борлуулалтын 70 орчим хувийг дан ганц өдөр тутмын сонин эзэлж байгаа юм. Үүний гуравны нэгийг сүүлийн жилүүдэд борлуулалтын тоогоороо тэргүүлж буй “Өдрийн сонин”, “Өнөөдөр”, “Зууны мэдээ” эзэлдэг байна. (Хэвлэлийн Хүрээлэн “Монголын Хэвлэл мэдээлэл өнөөдөр” 2010 он) 2008 онд нийт борлуулалтын 90 хувийг захиалгаар борлуулж байсан бол 2009 оны байдлаар 81.8 хувь болж буурсан дүнтэй байлаа.

Интернетээс өдөр тутмын сонинуудын захиалгын болон хэвлэгдсэн тоог олох гээд “Өнөөдөр” сониныг эс тооцвол дорвитойхон тоо баримт олсонгүй. “Өнөөдөр сонин нийт 15000 захиалагчтай (уншигчдын тоо 75 000 орчим) ба энэ нь Монголын өдөр тутмын сонинуудаас хамгийн олон уншигчтай” хэмээн вебдээ тавьсан байна. Уншигчдын тоогоо хэрхэн гаргасныг мэдэхгүй ч итгэл үнэмшилтэй сонсогдохгүй байгаа юм. Хэвлэлийн Хүрээлэнгээс гаргадаг “Монголын хэвлэл мэдээллийн мониторинг” болон “Хэрэглэгчдийн судалгаа”-г эс тооцвол энэ талаар үнэн зөв нарийн хянасан тоо баримт, судалгаа олоход асуудалтай байгаа нь бодит үнэн.
Монголд өнөөдөр 16 өдөр тутмын сонин (2011 онд “Үндэсний мэдээ” нэмэгдсэн) хэвлэгдэж уншигч, захиалагчдад хүрч байгаагийн хэдэн хувь ширхэг хэвлэгдэж, хэд нь захиалгаар болон үүргийн худалдаагаар борлогдож буйг мэдэх боломж үнэхээр хомс байна. Сонинуудын захиалгын тоо болон хэвлэгдсэн тоог албан ёсоор зарладаг, тухайн өдрийн дугаартаа нийтэлдэг соёл Монголд төлөвшөөгүй байгаа нь үнэн бодит мэдээллийг хэрэглэгчдэд хүргэхэд төвөгтэй байдаг. Харин 90 оноос өмнө хэвлэгддэг байсан сонинууд захиалагч болон уншигчдын тоогоо илд тод сайхан зарладаг байсан байна.

1920 оны 11 сарын 10-нд анхны дугаар нь хэвлэгдсэн “Үнэн” (Монголын үнэн) сонин 182000 хувь хэвлэгддэг, 180 гаруй мянган уншигчтай маш том сонин байжээ. Ардчиллын үзэл санааг олон түмэнд хүргэхэд хамгийн том үүрэг гүйцэтгэсэн хэвлэлийг “Үнэн” сонин хэмээн судлаачид үздэг юм билээ. Монголд ардчиллын салхийг хагалах, ардчиллын мөн чанарыг ойлгуулахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн “Үнэн“ сонин дан ганц намын байр суурь, үзэл баримтлалыг нийтэлхээс гадна олон олон асуудал дэвшүүлсэн, эрэн сурвалжилсан өгүүлэл нийтлэл нийтэлдэг байжээ.
За харин "Залуучуудын үнэн" сонин байна. 120 мянга гаруй захиалагчтай томоохон хэвлэл байсан гэдэг. Нийтлэлийн бодлого нь нам, засгийн бодлогыг сурталчлахад оршиж байсан ч залуучуудын боловсрол, нийгэмшилд анхаарлаа хандуулж, нийгмийн ёс суртахууны талаар илүүтэй дуугарч байсан гэдэг баримт их байдаг. Мөн “Пионерийн үнэн” сонин 192 мянган ширхэг хэвлэгддэг байсан гэдэг юм билээ.

Монголын Ардын Армийн төв хэвлэл "Улаан од" сонин байна. Анх 1923 онд “Уриа” нэртэй гарч 1924 онд “Ардын цэрэг”, 1929-1930 онд “Ардын улаан цэргийн соёлын зам”, 1930 оны 9 сарын 30-аас “Улаан-Од” нэртэйгээр гарах болсон ба цэргийн сургалт хүмүүжлийн ажлыг сайжруулахад чухал үүрэг гүйцэтгэж байжээ. Мөн Ардын арми, цэргийн хуаран, дотоодын болон хилийн заставуудад тараагдаж асан тус сонин олон хувиар хэвлэгдэж байсан гэдэг.
Сэтгүүлүүдээс “Тоншуул” сэтгүүлийг мартаж болохгүй. 1980 –аад оны үед “Тоншуул” сэтгүүл бас л 120 мянган уншигчтай, нэр нөлөөтэй том сэтгүүл байсан юм билээ. Тухайн үед ингээд захиалагч уншигчдын тоо ихэд нээлттэй, уншигчдыг үл төөрөлдүүлдэг байсан нь ач холбогдолтой юм.

Монголын сонин хэвлэлийн түүхийн хөгжлийн эхэн үеийн 1913 оны 3 сарын 6-нд тухайн үеийн сэхээтнүүдийн гаргасан "Шинэ толь" сонин, “Нийслэл хүрээний шинэ сонин”, “Ардын эрх” (1924 оны 2 сарын 5-с 1925 он 4 сарын 23-ны хооронд 50 дахь дугаараас гаргаад зогссон байдаг) болон 1940-аад оноос хойших хөгжлийн хоёр дахь шатанд “Шинэ хөдөө”, “Ялалт” сонин, “Цог” сэтгүүл (1944 онд анх хэвлэгдсэн), "Утга зохиол, урлаг" сонин (анхны дугаар 1955 оны намар хэвлэгдсэн) хэвлэгдэж уншигчдад хүрч байв. 1980-1990-ээд оны үед “Яргуй”, "Багш” сэтгүүл, “Хөдөлмөр“ сонин хөдөлмөрчин, ажилтан ард түмний унших дуртай сонин яахын аргагүй мөн байжээ.

Н.Батзориг 2011 оны 10 сарын 17

Нийгмийн судалгаа, түүний төрөл, (Арга зүйн гарын авлага)

2011-10-14T07:28:00.000-07:00

niigmiin sudalgaanii arga zui -
2001 он

lecture_1_sudalgaa _ sudalgaanii torol -
2009 он

Ардчилсан засаглалын төлөв байдалд гарсан өөрчлөлт 2007-2008

2011-10-10T04:39:00.000-07:00

ШУА, ФСЭЗХ, НҮБХХ, "Хүний эрх, ардчилсан засаглалыг бэхжүүлэхэд дэмжлэх үзүүлэх" төсөл

dfnadpfa -
Улаанбаатар хот 2008 он

Иргэн-цэргийн харилцаа судлалын төв

2011-10-07T08:55:00.000-07:00

Батлах хамгаалах яамны Батлах хамгаалахын эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгийн "Иргэн-цэргийн харилцаа судлалын төв" нь социализмын үед 1979 оноос эхлэн үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа юм байна. Тус төвийн тухай товч танилцуулъя.

Төвийн зорилго
Иргэн-цэргийн харилцааг төлөвшүүлэх, Зэвсэгт хүчинд тавих иргэний хяналтын үр дүнтэй тогтолцоо бүрдүүлэх, Зэвсэгт хүчний бие бүрэлдэхүүний нийгэм, сэтгэл зүйн байдлыг тодорхойлох чиглэлээр судалгаа явуулж, онол арга зүйн дэмжлэг үзүүлэх.

Төвийн түүхэн замнал
Тус төв нь 1979 оны 8 дугаар сарын 3-ны өдөр батлан хамгаалахын сайдын тушаалаар “Социологийн судалгаа, цэргийн сурган хүмүүжүүлэх ухааны сектор” нэртэйгээр байгуулагдаж байсан. Байгуулагдсанаас хойш:

1. Социологийн судалгаа, цэргийн сурган хүмүүжүүлэх ухааны сектор
2. Социологи-сэтгэл зүйн сектор (1982-1988 )
3. Социологийн сектор (1989-1990 )
4. Социологийн судалгааны төв (1990-1996 )
5. Социологи-хүмүүнлэг судлалын төв (1997-2002 )
6. Иргэн-цэргийн харилцаа судлалын төв нэртэйгээр 2002 оноос одоог хүртэл өөрчлөгдөн зохион байгуулагдаж ирсэн.

Зорилтууд
* Иргэн-цэргийн харилцааны асуудлаар онол, практикийн судалгаа явуулах;
* Зэвсэгт хүчинд иргэний хяналт тавих тогтолцооны зохистой хувилбар бүрдүүлэх онол, арга зүйн судалгаа явуулах;
* Үндэсний аюулгүй байдлыг хангах, Батлан хамгаалах асуудлаарх олон нийтийн болон цэргийн алба хаагчдын санал бодлыг судалж, зөвлөмж боловсруулах;
* Зэвсэгт хүчний бие бүрэлдэхүүний сэтгэл зүйн хатуужлын төвшинг тогтоох, дээшлүүлэх арга замыг судлах

Онолын суурь судалгаа
* Аюулгүй байдлын орчин дахь иргэн цэргийн харилцааны төлөвшил
* Аюулгүй байдал, иргэн-цэргийн харилцааны онолын болон практикийн судалгаа
* Иргэний нийгэм ба батлан хамгаалах бодлого, үйл ажиллагаа
* Иргэний нийгэм ба Зэвсэгт хүчин
* Зэвсэгт хүчинд тавих иргэний хяналтын онол практикийн асуудал
* Цэргийн албан хаагчийн ёс зүйд тавигдах шаардлага
* Цэргийн албан хаагчийн сэтгэл зүйн онолын судалгаа
* Цэргийн албан хаагчдын сэтгэл зүйн тогтвортой байдлын түвшинг тогтоох, сэтгэцийн үйл ажиллагааг шалгах сорил туршилт
* Гадаад орнуудын иргэн-цэргийн харилцааны уламжлал, шинэчлэлийн харьцуулсан судалгаа

Хавсарга судалгаа
* Зэвсэгт хүчний бие бүрэлдэхүүний нийгэм, сэтгэл зүйн уур амьсгалын судалгаа
* Батлан хамгаалах бодлогын хэрэгжилт, үр дүнгийн судалгаа
* Олон нийт ба Зэвсэгт хүчин хоорондын харилцааны судалгаа
* Нийгмийн сэтгэл зүй ба эх оронч үзэл, хүмүүжлийн төлөвшилтийн судалгаа
* Цэргийн болон террорист үйл ажиллагааны эсрэг хийх тэмцлийн явц дахь иргэн-цэргийн харилцааны хамтын ажиллагааны асуудал
* Зэвсэгт хүчин төрийн болон төрийн бус байгууллагуудын хамтын ажиллагааны асуудал
* Цэргийн албан хаагчдын нийгмийн хамгааллын асуудал
* Цэргийн албан хаагчдын макро, микро түвшний судалгаа
* Зэвсэгт хүчинд тавих иргэний хяналтын холбогдолтой хууль, тогтоомжийн хэрэгжилт

Төвийн судлаачид
Ц.Дэмчигсүрэн
Төвийн дарга, хурандаа Ц.Дэмчигсүрэн нь Нийгэм, Улс төр, Соёл хүмүүжлийн ажилтан мэргэжилтэй, Боловсролын доктор, дэд профессор.

Б.Содбилэг
Эрдэм шинжилгээний ажилтан, ахмад Б.Содбилэг нь Социологич-нийгмийн сэтгэл зүйч, төрийн захиргааны удирдлагын мэргэжилтэй, магистр зэрэгтэй. Б.Содбилэг нь аюулгүй байдал, иргэн цэргийн харилцааны чиглэлээр дагнан ажилладаг.

Б.Нэргүй
Эрдэм шинжилгээний ажилтан, ахмад Б.Нэргүй нь Социологич мэргэжилтэй, социологийн ухааны магистр зэрэгтэй. Б.Нэргүй нь цэргийн социологи, нийгмийн сэтгэл зүйн чиглэлээр дагнан ажилладаг.

Б.Бадарч
Бэлтгэл хурандаа, Галт хэрэгслийн инженер, нийгмийн шинжлэх ухааны багш мэргэжилтэй, боловсролын доктор зэрэгтэй, профессор цолтой. Олон нийт болон зэвсэгт хүчний харилцааны чиглэлээр дагнан ажилладаг.

Г.Ган-Эрдэнэ
Эрдэм шинжилгээний дэд ажилтан, санхүү, бизнесийн удирдлагын менежер мэргэжилтэй, бизнесийн ухааны бакалавр зэрэгтэй. Олон нийт болон цэргийн эдийн засгийн чиглэлээр дагнан ажилладаг.

Веб: www.mids.gov.mn
И-мэйл: info@mids.gov.mn