Indie

Unexpected mysticism of Delhi/ Niespodziewany wieczór

2013-12-20T18:23:00.002-08:00

English version:

It was just another long and sultry evening. Inscrutable and mysterious Night was already lurking around the nearest corner. Wandering trough the narrow streets of Old Delhi suddenly I approached another from innumerable food stalls, located nearby the street toilet. At the first sight there was nothing particularly interesting in the set, however last glimpses of the sunset illuminated the whole scene and innumerable clouds of steam were getting into the air from the huge pan, placed on the old cart reminiscent of the country's glorious and blurry past. Combined, it all made an extremely picturesque and unusual effect. For a few seconds the whole buzz of the place with its distinctive cacophony of various unidentified sounds disappeared- with glowing sun shrouded in dancing fog. The world didn't get any better, the streets were as cluttered as before, begging kids still haven't received save haven- even for the first time in their already weary lives, yet something differed. Some new hope seemed to fill the air and encompass the whole locality. Was it only the steam floating from hot pakhoras?

Wersja polska:

To był kolejny długi i niemiłosiernie gorący dzień. Indyjska nieprzenikniona i niezbadana Noc czekała już za rogiem, swoimi zalotnymi spojrzeniami przypominając o sobie z każdą sekundą. Wędrując wzdłuż wąskich uliczek Starego Delhi nagle zauważyłem jeden z niezliczonych w Indiach punktów z ulicznym jedzeniem, ulokowany w mało zachęcającej bliskości prowizorycznej toalety. Na pierwszy rzut oka zwykły i jednostajny widok. Nagle niemal znikąd pojawiły się ostatnie promienie zachodzącego słońca, które w niezwykły sposób rozświetlały buchające z patelni kłęby pary i twarze znajdujących się w pobliżu ludzi. Dawało to niezwykły efekt. Na kilka sekund wszystko dookoła ucichło- nie było słychać tej charakterystycznej kakofonii nieznanych dźwięków zlanych w ocean codziennej muzyki, a przesłaniający słońce dym zdawał się oddzielać świat teraźniejszy od mistycznego. Nic nie zmieniło się na lepsze. Ulice były dokładnie tak samo brudne jak wcześniej, a żebrzące dzieci nie mogły liczyć na pierwszy w ich życiu spokojny sen.Coś się jednak zmieniło. Jakaś nowa nadzieja wypełniała powietrze i rozlewała się po otoczeniu. A może to był tylko zwykły dym ze smażonej pakhory?

Indyjski Alcatraz z perspektywy osadzonego

2013-10-26T18:21:00.000-07:00

Indyjskie więzienia od zawsze cieszą się naprawdę złą sławą. Przepełnienie, złe warunki sanitarne czy konflikty na tle etnicznym i religijnym to tylko niektóre z cech indyjskiego systemu penitencjarnego. Obecnie w blisko 1400 więzień różnego stopnia przebywa w kraju nad Gangesem blisko 400 tysięcy więźniów (96% to mężczyźni), co stawia go na 4 miejscu na świecie pod względem liczby osadzonych.

Więzienie Tihar jedna z bram wjazdowych;
Źródło zdjęcia www.news.au.com

Indyjski Alcatraz

Najważniejszym spośród więziennych kompleksów Indii jest sławetny Tihar, który jest także największym zakładem penitencjarnym w całej Azji Południowej (wyroki odsiaduje tu blisko 12 tysięcy skazanych- na 5 tysięcy miejsc). Jest to jednocześnie zakład karny o najwyższym stopniu bezpieczeństwa, ale i swoisty model, gdzie więźniowie poddawani są m.in. muzykoterapii czy namawiani do pisania wierszy. Tihar jest także wyjątkowy ze względu na przekrój społeczny osadzonych- od recydywistów i wielokrotnych morderców po postaci z pierwszych stron gazet, wliczając w to nawet aktorów. Co ważne w odróżnieniu od więzień świata zachodniego wielu osadzonych tu regularnie pracuje, produkując różnorakie dobra pod marką „Tj”, co jest traktowane zarówno jako sposób na resocjalizację, jak i na zapewnienie środków na ich utrzymanie.

Zgodnie z twierdzeniami władz zakładu nikogo nie interesuje tu czy więźniom smakuje ich jedzenie, lub czy herbata nie jest zbyt zimna. Przepełnienie ma także spełniać swoją funkcję- jak twierdzi rzecznik prasowy Tiharu Sunil Kumar Gupta „Tam gdzie jest co najmniej trzech osadzonych w celi, ktoś zawsze doniesie w sytuacji, gdy pozostali knują jakiś spisek”.

Jak wygląda jednak to najsławniejsze indyjskie więzienie z perspektywy skazanego? Było już kilka publikacji w indyjskich gazetach na ten temat, ale dziwnym zbiegiem okoliczności jeden z moich znajomych, student Jawaharlal Nehru University i sympatyk indyjskiego komunizmu Nitheesh Narayan miał okazję się o tym przekonać na własnej skórze. Zatrzymany w ramach pokojowego protestu spędził w indyjskim „Alcatraz” kilkanaście dni. Poniżej prezentuję jedyne tłumaczenie na język polski wybranych fragmentów jego wspomnień.

Tihar z perspektywy studenta

Więzienie Tihar. Więzienie centralne numer 4, oddział 1 i kilka dni spędzonych w barakach 1,2 i 3. Około trzydziestu z nas (…) i kilku towarzyszy z Jawaharlal Nehru University zdecydowało się na protest w Kerala House w Delhi w akcie solidarności z protestami w Kerali przeciwko premierowi stanu, który był uwikłany w skandal związany z instalacją paneli słonecznych. Miał to być wyraz naszego sprzeciwu wobec wszelkich form korupcji. Jako że nasz protest był niezapowiedziany na terenie instytucji nie było policjantów. Bez żadnych przeszkód wkroczyliśmy na teren zespołu budynków i usiedliśmy pomiędzy kolumnami. Spaliliśmy kukłę obrazującą premiera stanu Kerala Oomena Chandiego, wykrzykując jednocześnie różne slogany. Podczas gdy jeden z nas wygłaszał przemowę około 100 policjantów wkroczyło nagle na teren instytucji i po pokazie siły aresztowało nas. Dziewięciu z nas zostało zatrzymanych pod poważnymi zarzutami.

Tę noc spędziliśmy w obskurnym pokoju pełnym brudu, śpiąc na stosie gazet. Jeden z naszych towarzyszy w celi był podejrzany o morderstwo i udział w skandalu korupcyjnym, którego kwota opiewała na blisko 15 milionów rupii (około 750 tysięcy złotych). Byliśmy wstrząśnięci kiedy wyznał nam, że w celu przychylniejszego spojrzenia przez sąd na jego sprawę przeznaczył blisko 1.5 miliona rupii na łapówki.

Policjant, który wcześniej wystawił pozytywną opinię co do naszego zwolnienia za kaucją, zeznał jednak przed sądem, że nie powinniśmy pod żadnym pozorem zostać zwolnieni nazywając nas groźnymi bandytami, którzy zaatakowali policję oraz dopuścili się niszczenia mienia publicznego. Sąd zarządził areszt tymczasowy na 14 dni. Resztę czasu do wydania wyroku mieliśmy zaś spędzić w Tiharze.

Tihar nie różnił się znacznie od naszych wyobrażeń. Rozpoczynając poniżanie nas policjanci zaczęli od nazywania nas „Madrasis” (obraźliwie o mieszkańcach południowych Indii- przyp. K.L). Następnym etapem były pytania o kastę i wyznanie. Oficer zapytał jednego z nas o religię. Odpowiedział- brak. Kolejne było pytanie o kastę. Po kolejnej odpowiedzi przeczącej pytania zostały powtórzone- tym razem podniesionym głosem. „Jak możesz być obywatelem Indii jeśli nie masz kasty i religii”, jeden z oficerów wykrzyczał mu w twarz. „ Nie mam kasty i religii, bo jestem komunistą”- odpowiedział spokojnie.

Więzienie Tihar- jedna z cel; Źródło zdjęcia www.nyt.com

Zostaliśmy wysłani do oddziału 1, w czwartym więzieniu centralnym. Znajdowało się tam 8 baraków (około 80 osób w każdym). Pierwszą noc spędziliśmy w pierwszym baraku. Więźniowie są przenoszeni pomiędzy barakami w regularnych odstępach czasu, co ma zapobiec ich organizowaniu się. Nawet zarządcy więzień boją się siły zjednoczonych ludzi. Mała iskierka wystarczyła, aby spalić dzikość i nieprzyjazność tego miejsca. Każdy z osadzonych miał w sobie tę iskrę. Mieszanie więźniów nie stanowiło wielkiej różnicy. Właściwie jedynym rezultatem tych działań było pokazanie więźniom, że nie znajdują się całkowicie poza kontrolą władzy.

Strażnik budził nas codziennie o 5.30 rano. Wszyscy dostawali kubek herbaty. Jakkolwiek zwykli więźniowie nie dostawali ani talerzy, ani szklanek. Niektórzy pili więc ze zużytych plastikowych butelek. Następnym punktem dnia było zebranie więźniów. Musieliśmy siedzieć w rzędach na błotnistej ziemi. Niektórzy starsi więźniowie pełnili rolę nadzorców. Podczas tego zebrania rozdzielane były zadania na nadchodzący dzień. Praca w kuchni, sprzątanie baraków, oddziałów, łaźni oraz toalet (przy użyciu patyków i żwiru), pranie koców i mycie sztućców uprzywilejowanych więźniów, wyrywanie trawy i prace ogrodnicze- tak wyglądały podstawowe codzienne obowiązki. Byliśmy traktowani jak niewolnicy. Śniadanie było wydawane dopiero po wykonaniu pracy o godzinie 11 i składało się z dwóch roti (okrągłe pszenne placki) i curry- wszystko bez żadnego smaku. Po posiłku byliśmy zamykani w barakach do 15. Poprzez sen staraliśmy się zapomnieć o głodzie. Następnie kontynuowaliśmy pracę aż do wieczora. Kolejny posiłek serwowano o 20. Podobnie jak poprzednio dostawaliśmy tylko 2 placki.

Jedno z więzień w Bengalu Zachodnim; Źródło zdjęcia http://revolutionaryfrontlines.wordpress.com

Ważnym codziennym rytuałem była poranna i wieczorna modlitwa w małej (hinduistycznej) świątyni Ramy, która znajdowała się na terenie zakładu. Więźniowie byli zmuszani do kłaniania się posągom bóstw- także Ci, którzy obchodzili Ramadan (muzułmanie). Bez względu na religię i przekonania wszyscy więźniowie byli zmuszani do intonowania „Vande mataram” (dosłownie- „kłaniam Ci się o matko”; poemat autorstwa indyjskiego poety Rabindranatha Tagore, który poprzez odwołania do boginii Durgi jest związany z hinduizmem, przyp. K.L). W taki sposób ten kraj chce uczyć swoich obywateli patriotyzmu i dyscypliny.

Kiedyś ignorując nakazy naszych „nadzorców” ja i towarzysz Rahul wstaliśmy i opuściliśmy to zgromadzenie. Więzień, który nadzorował porządek podczas spotkania podbiegł do mnie i zaczął mnie bić. Nie miałem innej możliwości niż zacząć na niego krzyczeć. Jako że sytuacja stawała się coraz bardziej niebezpieczna inni towarzysze także do nas dołączyli. Mogliśmy wyczytać z oczu zgromadzonych ludzi, że protest, który podnieśliśmy był także ich buntem.I w końcu władze musiały ugiąć się wobec dziewięciu osób, które wyraziły swoje niezadowolenie. Tej nocy zostaliśmy zwolnieni z aresztu. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć co mogłoby się nam stać w przeciwnym razie. Prawdopodobnie wkrótce rozpoczęlibyśmy kolejny protest- tym razem w sprawie prawa do spożywania przyzwoitych posiłków w higienicznych warunkach.

Każdy barak na ternie więzienia posiada swoich odrębnych „nadzorców”. Oprócz nich funkcjonuje specjalna grupa skazanych, która zajmuje się atakowaniem i poniżaniem nowych więźniów i nosi opaski z napisem „Sahayaks” (nazwa oznacza żołnierza, który pełni także funkcję pomocnika/ służącego oficera w armii indyjskiej- przyp. K.L). Dopiero po pewnym czasie zdaliśmy sobie sprawę z tego, że ci wszyscy „pomocnicy” nie należeli do personelu więziennego, ale byli zwykłymi skazanymi. Najbardziej szokujące było jednak, gdy usłyszeliśmy, że „nadzór” nad barakiem numer 1 sprawował Akshay Thakur, który był jednym z oskarżonych w sprawie gwałtu z Delhi z 16 grudnia ubiegłego roku. Co więcej, był on jednym z więźniów którzy próbowali nas pobić następnego dnia. Od innych skazanych usłyszeliśmy, że Ram Singh, który był także oskarżony w tej samej sprawie i który został później znaleziony martwy w więzieniu (powiesił się- przyp. K.L) został zamordowany. Uważamy, że jest to wersja prawdopodobna, gdyż Tihar został zbudowany w taki sposób, że nikt nie jest w stanie popełnić tu samobójstwa.

Jedna z cel w Tiharze; Źródło zdjęcia http://nytimes.com

Każdy z baraków był podzielony na 2 części. Jedna była przeznaczona dla więźniów, którzy posiadali kontakty z władzami więzienia i którzy płacą za wszystkie luksusy jakich potrzebują. Ta więzienna „elita” dostaje dobrej jakości materace, poduszki i czegokolwiek tylko zapragnie. Nie ma nikogo kto sprawowałby w praktyce nadzór nad nimi. Nie są przenoszeni pomiędzy barakami tak jak pozostali. Dostają tak dużo jedzenia jak tylko chcą i kiedy chcą. Mają ponadto dostęp do telewizji. Co ciekawe, najczęściej „Vipami” byli ludzie oskarżeni w procesach korupcyjnych. W więzieniu działał specjalny system e- płatności, który pozwalał na zasilenie konta co miesiąc kwotą 6 tysięcy rupii (około 300 złotych- przyp. K.L), które to fundusze skazani mogą wydawać według własnego uznania. Życie bogatych jest w więzieniu dobre. Ten system to jawne przyzwolenie na przestępstwo.

Wszystkie sześć osób oskarżonych o udział w aferze kolejowej, w związku z którą minister do spraw kolei Pawan Kumar Bansal musiał ustąpić z urzędu byli pośród Vipów. Tamilski aktor Srinivasan, który został skazany w aferze korupcyjnej także korzystał z podobnych luksusów. Ale nam nie zapewniono chociażby dostępu do więziennej biblioteki. Nie zapewniono nam nawet niezbędnych lekarstw, które towarzysz Rahul musi regularnie zażywać.

Indyjski Sąd Najwyższy twierdzi, że każdy oskarżony ma prawo do wpłacenia kaucji w celu oczekiwania na proces na wolności- jako że więzienie jest przeznaczone glównie dla osób już skazanych. W Tiharze rzeczywistość wygląda jednak zupełnie inaczej. Znajduje się tam wielu ludzi, w których sprawach śledztwa są nadal w toku. Niektórzy muszą czekać zanim wyrok sądu uzna ich za niewinnych, aby w końcu odetchnąć świeżym powietrzem poza murami.

Ktoś wyrył na ścianie, „Trzeba nienawidzić przestępstwa, a nie przestępców".

Warunki w więzieniu były całkowicie nieludzkie. Indyjski system więziennictwa jest częścią systemu zbudowanego na bazie podziałów kastowych, religijnych, klasowych, paternalizmu i interesach dużych przedsiębiorców. Zdajemy sobie sprawę, że zapoczątkowanie jakiejkolwiek progresywnej polityki musi zrodzić się z walki przeciwko takiej hegemonii. To właśnie najważniejsza lekcja jakiej nauczył mnie pobyt w Tiharze.

Linki:

Oryginalny tekst wspomnień Nitheesha

http://kafila.org

Raport indyjskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na temat stanu więziennictwa w kraju http://ncrb.gov.in

Strona oficjalna zespołu więzień Tihar:
tiharprisons

Artykuł o podejściu indyjskiego systemu więziennictwa do osadzonych:
http://www.nytimes.com

Kilka zdjęć z Indii + wyjaśnienia

2013-04-26T03:45:00.002-07:00

W Delhi brakuje dzielnicy artystycznej z prawdziwego zdarzenia, jest Hauz Khas Village, ale nic nie dzieje się tam spontanicznie, ani przypadkowo, dużo graffiti, modnych klubów i galerii sztuki z małymi obrazkami za kilka tysięcy złotych, ale bardzo brakuje wolnego street artu

Indie momentami wyglądają magicznie, ale z reguły nie wtedy, kiedy się tego spodziewamy

Amritsar- najświętsze miasto wyznawców Sikhizmu, pielgrzymów tylu, że część śpi najzwyczajniej w świecie na posadzkach, które są zrobione z marmuru i myte miliard razy dziennie; wyznawcy sikhizmu są niesamowicie przyjaźni, także dla turystów, nie ma tych wszystkich oszustów, "przewodników turystycznych" i innych nagabywaczy, po prostu ty i świat, który wygląda jak z baśni tysiąca i jednej nocy

Na pytanie jakie są Indie właściwie nie da się odpowiedzieć- z jednej strony nowoczesne metro w Delhi, wieżowce w pobliskim Gurgaonie (zapewne jest ich więcej niż w całej Polsce), z drugiej obrazki takie jak na powyższym zdjęciu- żeby nie było prawie że w sercu miasta

Tak- ciężarówka musi być wydekorowana, błyszcząca i pełna różnego badziewia- oczywiście musi być też na niej swastyka- oczywiście hinduistyczna, a nie adolfowa... różnica subtelna, a powoduje coroczne protesty odwiedzających Indie obywateli Izraela, którzy nie widzą różnicy

Sytuacje- z jednej strony niemal wszystkie ulice wydają się być do siebie podobne, z drugiej zawsze można znaleźć jakiś ukryty, ciekawy architektonicznie meczet, ukryty bazar czy zwykłą "dziuplę" w której możesz kupić dosłownie "wszystko", z tą subtelną uwagą, że jeśli masz pecha to możesz wyjść bez portfela

Khari Baoli- rynek przypraw w Delhi, fajne miejsce, można np. kupić sobie worek kawy; po czym poznać że jest kryzys w Europie?- po tym jak sprzedawca na indyjskim rynku na hasło Europa odpowiada "crisis", kręcąc znacząco głową

Wszędzie w Delhi pełno jest różnego rodzaju świątyń, meczetów i innych; ciekawostka miasto jest pełne zabytkowych meczetów, ale jest naprawdę niewiele starych świątyń hinduistycznych

Zdjęcie z Charminar (Hyderabad) zrobione w grudniu 2012 roku, jeszcze przed zamachami terrorystycznymi z 2013 roku;


Globalizacja powoli panoszy się w Indiach, z reguły nie w tych sektorach gospodarki co trzeba, ale zawsze; nich nikogo nie zmyli hasło liberalizacja gospodarcza w Indiach- ten proces się wcale nie zakończył i Indie od 22 lat nie są w stanie do końca otworzyć swojej gospodarki, tłumaczenia są różne- rezultat jeden blisko 30% ludzi żyjących poniżej progu ubóstwa

Kierowca autorikszy, najważniejszego środka transportu w Delhi; stereotypowo pochodzi z Biharu, którego głównym towarem eksportowym są właśnie wszelkiego rodzaju robotnicy, na kierowcach autoriksz zaczynając, a na pracownikach budowlanych kończąc; taksówki to domena Pendżabczyków

Protest w Indiach ma wiele twarzy- czasem przypomina obchody 11 listopada w Polsce, gdzie latające płytki chodnikowe zdają się przeczyć prawu grawitacji, a czasem piknik, gdzie można sobie posiedzieć, pogadać i trochę pokrzyczeć przez mikrofon; na zdjęciu protest o utworzenie stanu Telengana

Indie są pełne ulicznego jedzenia, nie należy jednak liczyć na zachowanie zasad higieny podczas przygotowywania posiłku, właściwie w ogóle należy zapomnieć o tym słowie- sprzedawca ta samą ręką nałoży jedzenie, weźmie od was pieniądze, a w międzyczasie podłubie w nosie (kolejność zmienna)

Zróbmy sobie strajk

2013-03-17T06:30:00.000-07:00

Dla przeciętnego mieszkańca Zachodu Indie kojarzą się z wieloma różnymi rzeczami- szybki rozwój gospodarczy, bieda, zabytki czy korki drogowe. Jednym z najczęstszych skojarzeń jest także Mahatma Gandhi, a z nim idea pokojowego protestu, która jest nadal w Indiach niezwykle żywa.

Nie każdy kojarzy jednak „ojca indyjskiej demokracji” ze strajkami głodowymi poprzez które wymuszał on zarówno ustępstwa na politycznych przeciwnikach, jak i wywierał wpływ na członków Indyjskiego Kongresu Narodowego nieposłusznych swojej woli.

W Polsce ten typ protestu kojarzy się głównie ze strajkami górników czy pielęgniarek i nie cieszy się obecnie znacznym społecznym poparciem. Niewątpliwie jest to rozwiązanie ostateczne, a i jakoś nikt nie słyszał o przypadku zagłodzenia się osoby wyrażającej swoje niezadowolenie w ten sposób. Dla odmiany mieszkańcy największej demokracji świata nader ochoczo korzystają z tej formy protestu- czy dzieje się to jednak z korzyścią dla całego państwa?

Strajk głodowy, a polityka indyjska- kilka przykładów z historii

Jak powiedział Mahatma Gandhi tradycja poszczenie jest tak stara jak Adam (człowiek). Indie od zawsze pełne były zaś ascetów (sadhu), którzy oddawali się postom i różnorakim umartwieniom. Podobnie wielu zwykłych ludzi stosowało liczne posty- bądź w wybrane dni tygodnia, bądź w wybrane pory roku (np. podczas monsunu). To jednak właśnie Gandhi uczynił z tego rytuału prawdziwą broń polityczną. Korzystając z tego narzędzia (prócz słynnych głodówek w proteście przeciwko polityce brytyjskiej) doprowadził on między innymi do otwarcia świątyń hinduistycznych dla dalitów (oficjalnie uznanych za pozakastowych przez hinduizm) czy wstrzymał zamieszki na tle komunalistycznym, które wybuchły w Kolkacie, w 1946 roku.

Mahatma Gandhi podczas strajku głodowego w 1932 roku

Źródło zdjęcia: http://www.takepart.com/article/2010/09/15/september-16-1932-gandhi-begins-hunger-strike

Ta forma protestu zaskakująco szybko przyjęła się w kraju. Do tego stopnia, że zadecydowała m.in. o jego podziale administracyjnym, kiedy to Potti Sreeramulu w 1952 roku umarł podczas strajku głodowego. Premier Jawaharlal Nehru wobec wzburzenia obywateli jakie to wywołało nie miał wyboru i w 1953 roku zgodził się na utworzenie pierwszego stanu na podstawie językowej jakim była Andhra. Wydarzenie to było początkiem lawiny, która ostatecznie przyniosła w 1956 roku całkowitą reorganizacją kraju.

Pomimo upływu czasu strajk głodowy to nadal popularna forma walki o różne (zarówno własne, jak i społecznie istotne cele). Współcześnie wśród znanych w kraju popularyzatorów tego narzędzia można wymienić m.in. Annę Hazarę, który wykorzystuje ten rodzaj strajku do walki z trapiącą kraj korupcją czy Medhę Patkar, która w 2011 roku wymusiła na władzach stanu Maharasztra (Maharashtra) poprawę warunków życia mieszkańców slumsów w Mumbaju.

Anna Hazare podczas strajku głodowego

Źródło zdjęcia www.sify.com

Co może zaskakiwać Polaków ta forma protestu jest także niezwykle rozpowszechniona na indyjskich uniwersytetach, które podobnie jak niemal wszystkie sfery życia w Indiach przesiąknięte są polityką.

Strajk na indyjskiej uczelni (Jawaharlal Nehru University- Delhi)

Zacznijmy od początku. Jawaharlal Nehru University (Delhi) to jeden z najlepszych państwowych uniwersytetów w Indiach (w zależności od zestawienia miejsca 1-3). Jest jednak powód dla którego standardy mieszkaniowe na kampusie tej uczelni znacznie odbiegają od wysokiego poziomu nauczania. Tym powodem jest znane od samego początku istnienia JNU umiłowanie studentów do socjalizmu/ komunizmu oraz szeroko rozumianej wolności, dzięki temu ten uniwersytet to w porównaniu z innymi indyjskimi szkołami wyższymi, które często podlegają rządom lokalnych bossów partyjnych oaza spokoju i intelektualnego fermentu zarazem. Niemal nieustannie trwa tu jedna wielka kampania wyborcza i przedstawiciele różnych młodzieżówek ogólnoindyjskich partii politycznych dyskutują na wszelkie możliwe tematy mierząc się na siłę argumentów (i z tego właśnie słynie w Indiach JNU), a nie pięści. Kiedy Indira Gandhi przekazywała ziemię pod budowę kampusu uczelni w 1969 roku (zajmuje on 4km^2,które porośnięte są lasem i wyglądają jak jeden wielki park) mówiło się, że chciała w ten sposób udobruchać studenckich kontestatorów i zamknąć ich w złotej klatce (w tym przypadku parku). Uczelnia jest bowiem dotowana ogromnymi sumami z centralnego i stanowego budżetu, ale pomimo to brakuje hosteli, a standard życia pomimo, że pozytywnie odbiega od tego, który można zaobserwować na innych uczelniach to pozostawia wiele do życzenia.

Jawaharlal Nehru University z lotu ptaka

Źródło zdjęcia: www.skyscrapercity.com

Nieoficjalnie mówi się, że część studentów i jednocześnie zwolenników organizacji lewicowych wspiera działania Naksalitów (indyjscy komunistyczni powstańcy- głównie ze wschodu kraju). Premier Manmohan Singh (Indyjski Kongresu Narodowy- INC) cieszy się zaś popularnością przede wszystkim… jako główna twarz niezliczonych karykatur.

Jedna z licznych na kampusie karykatur premiera Manmohana Singha

W tej sytuacji Kongres, który rządzi zarówno na poziomie centralnym, jak i stanowym (Delhi) niechętnie przeznacza fundusze na modernizację kampusu JNU jako że i tak nie zwiększy to jego poparcia, a da argument zwolennikom lewicowych organizacji, którzy po raz kolejny będą mogli pochwalić się skutecznością działania. W tej sytuacji oczkiem w głowie rządu jest inny uniwersytet ulokowany w indyjskiej stolicy- Delhi University, który jest ostoją poparcia dla partii i może liczyć na nieprzerwany dostęp pieniędzy. Pomimo tego Kongres nie może jednak ignorować jednej z najlepszych uczelni w kraju i od czasu do czasu także tutaj odgrywa populistyczny teatrzyk, która to zresztą forma teatralna jest popularna wśród wszystkich formacji politycznych Indii.

Na JNU brakuje wielu rzeczy- najbardziej taniego połączenia autobusowego z pobliską stacją metra oraz bezprzewodowego dostępu do Internetu w hostelach. Studenci od dawna domagali się poprawy tego stanu rzeczy, ale nic się nie zmieniało. W tej sytuacji, kiedy od jakiegoś czasu było nieoficjalnie wiadomym, że rząd centralny zgodzi się na przeznaczenie funduszy na rozwiązanie tej bolączki- lider młodzieżówki Kongresu na kampusie (JNUSU) postanowił zorganizować pokazową głodówkę walcząc o realizację postulatów, które właściwie zostały już spełnione! Ostatecznie protest podjęły 2 osoby- on oraz jeszcze jeden śmiałek.

Jak strajk wyglądał oficjalnie?

Protestujący oskarżyli obecnie rządzącą kampusem studencką lewicową koalicję o brak działania i zaapelowali do rządu centralnego oraz stanowego (oba pod przewodnictwem Kongresu) o środki na poprawienie transportu ze stacji metra, budowę systemu WIFI oraz podniesienie stypendiów. Dwóch studentów zdecydowało się więc z „narażeniem własnego życia i zdrowia walczyć o lepsze jutro i prosić ojcowskie władze Kongresu o pomoc”.

Jak było w rzeczywistości?

W rzeczywistości umowa i tak miała zostać wkrótce podpisana i wiedziała o tym niemal każda osoba na kampusie. Kongres postanowił jednak upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu. Skąd o tym wiadomo? Protestujący co oczywiste nie krytykowali obecnych władz centralnych za brak dobrego transportu czy innych udogodnień (pomimo faktu, że autobusy były obiecywane przez władze lokalne pod wodzą Kongresu od co najmniej 5 lat), ale prosili o pomoc w obliczu złych rządów prowadzonych na kampusie przez obecne (wrogie Kongresowi) siły.

Jak wyglądał strajk?

Po pierwsze organizacja studencka licząca raptem kilkadziesiąt osób zbudowała sobie dużą scenę. Po drugie zdobyła nagłośnienie. Po trzecie- nagle znikąd na „ scenie” obok „umęczonych strajkujących” (a sprawiali wrażenie bardziej umęczonych niż somalijskie dzieci) zaczęli pojawiać się lokalni politycy Kongresu.

Strajk prowadzony był na dwie zmiany, a protestujący aby podkreślić swoje oddanie spali na „scenie”, która była także wysłana poduszkami. Kiedy nie spali to leżeli, siedzieli oraz nieustannie wygłaszali ogniste przemowy w hindi, których z resztą znaczna część studentów nie rozumiała, jako że studiujący na JNU pochodzą z niemal wszystkich stron Indii i wielu z nich hindi najzwyczajniej w świecie nie zna.

Początek protestu- udział w nim wzięli panowie pierwszy od prawej oraz pierwszy od lewej

Źródło zdjęcia: oficjalny profil JNUSU na portalu facebook

Protestujący w celu wzmocnienia efektu w widowiskowy sposób owijali się m.in. indyjską flagą, nosili, a także (widocznie w celu dodania sobie atrakcyjności) nadzwyczaj często zmieniali nakrycia głowy. Zainteresowanie strajkiem było zerowe- wieczorem, kiedy kampus JNU pełen jest grup studentów podążających w różne strony pod sceną nigdy nie było więcej niż 5 osób- i to pomimo faktu, że w pobliżu zlokalizowane są 3 najpopularniejsze w okolicy uliczne knajpki ! W takiej sytuacji przydawało się nagłośnienie i można było uczyć na siłę przechodniów o tym, że tylko Kongres otoczy ich troskliwym ramieniem i oświeci mrok codzienności.

Protestującym tak bardzo zależało na uwadze przechodniów, że nawet spali na „scenie”- tak, aby każdy mógł podziwiać ich determinację

Źródło: oficjalny profil JNUSU na portalu facebook

Koniec tego typu strajków (bezwzględny strajk głodowy) z reguły wygląda tak samo jeśli jest organizowany przez jakąś bardziej poważaną organizację. Po pewnym czasie (najczęściej nie dłuższym niż 4 dni tak aby wszyscy usłyszeli o akcji i aby jednocześnie protestującym nic się nie stało) do protestującego zwraca się jakiś wyższy autorytet z tej samej instytucji, który nakazuje przerwać akcję, dzięki czemu strajkujący może „zachować twarz”. Tak było też tym razem i ostatecznie po 4 dniach tego przedstawienia, lub „bohaterskiego czynu” (jak kto woli) pojawił się na scenie przedstawiciel Kongresu z listem od ministra edukacji w rządzie centralnym, który obiecywał spełnienie wszystkich żądań. Oczywiście zrobiono sobie kilka pamiątkowych fotek (oczywiście nie obyło się też bez tradycyjnego niedźwiadka) i strajk się skończył.

Może się wydawać, że to koniec historii, ale w Indiach nic nie zaczyna i nie kończy się w sposób znany z innych części świata. Kilka dni później na całym kampusie pojawiły się znacznej wielkości billboardy, które oznajmiały światu hojność Kongresu i zacność jego przywódców- tak na wszelki wypadek gdyby studenci o niej zapomnieli. Ponadto miała miejsce huczna ceremonia z udziałem ministra transportu Indii- podczas której girlandami zostali także uhonorowani protestujący…


Uroczystość otwarcia połączenia autobusowego pomiędzy uczelnią, a stacja metra z udziałem ministra transportu Indii i „protestujących” Źródło: oficjalny profil JNUSU na portalu facebook

Co ciekawe, pan, który znajduje się po lewej stronie plakatu (Rahul Gandhi) bał się wziąć udział w uroczystości. Nie ma co się temu dziwić, gdyż kilka lat temu (2008 rok) studenci uczelni zgotowali mu takie przywitanie, że obiecał nigdy więcej nie rozjaśniać „mroków codziennego życia” światłem swojej osoby. Co więcej, na kilka lat działanie organizacji studenckich na uczelni zostało pod zupełnie innym pozorem przez znany ze swojego ulegania władzom indyjski Sąd Najwyższy zabronione.

Czy demokrację można „załatać” ?

Indie od zawsze były w demokratycznym świecie postrzegane jako ojczyzna protestów- najczęściej pokojowych. Nie można jednak zapominać o głębokim populizmie, który jest jedną z najważniejszych cech obecnego systemu politycznego kraju. Skoro tak wyglądają jego przejawy w centrum- Delhi, to czego należy się spodziewać po działaniu systemu politycznego na prowincji?

Z całą pewnością sztandar indyjskiej demokracji ma w sobie znacznie więcej dziur niż szwajcarskie ser. Czy uda się je załatać zanim delikatna tkanina się rozleci? Póki nie brakuje szewców wszystko powinno być możliwe…

Linki:

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.447917958613800.104743.433601446712118&type=1- profil na portalu facebook poświęcony protestowi

http://www.himalmag.com/component/content/article/5033-.html

http://www.hindu.com/2008/02/19/stories/2008021952670400.htm

http://www.codepinkalert.org/article.php?id=1025

http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Hungerstrikeinindia/Article4-705503.aspx

Mały słownik indyjskiej rzeczywistości...

2013-02-17T17:44:00.002-08:00

Krótki słownik indyjskiej rzeczywistości (pisany z perspektywy Delhi):

Autoriksza- mała buda; dudniący silnik i można ruszać w świat, trzęsie, można stracić życie w wypadku (nie ma drzwi),a i tak cieszy- nieoceniony środek transportu w indyjskich korkach drogowych (aha i można stać się jej właścicielem za równowartość około 8 tysięcy złotych).

Autovalla- w Delhi to często pan w szarym uniformie, posiadający wąs i pochodzący z Biharu (indyjskiej Afryki); widząc twoją bladą skórę będzie starał się przewieźć cię za co najmniej 5- krotną cenę (jeden z przewoźników zaoferował mi kiedyś cenę 50- krotnie wyższą, widząc, że oddalam się z wyrazem dezaprobaty przyznał mi jednak momentalnie 50% zniżkę- może to była okazja mojego życia, ale nie skorzystałem).

Biurokracja- najwyższa ziemska instancja w Indiach; doprowadzona do absolutnej perfekcji i przerażających rozmiarów- oficjalne pismo potrzebne nawet do aktywacji karty sim!; Pomimo tego zamiłowania do papierków, zezwoleń, pozwoleń i obecności hord urzędników przy których armia Czyngis Chana byłaby tylko bandą pastuszków, w Indiach w wielu stanach nie istnieje nawet ewidencja własności gruntów, co oznacza, że nigdy nie możesz być do końca pewien czy ziemia, na której stoi twój dom jest naprawdę twoja; Ciekawostka- wiele urzędów pracuje po 5- 6 godzin dziennie! zaczynają o 10 rano, potem jest przerwa- w zależności od urzędu zaczyna się ona o 12, lub 13 i kończy o 14, lub 15, urzędnicy nigdy nie pracują dłużej, niż do 17.

Źródło zdjęcia: www.theobservationpost.org

Bóg- w Indiach oznacza wszystko; jeden z wykładowców z rozbawieniem opowiadał historię swojego dziadka, który pewnego dnia stwierdził, że będzie oddawał cześć bogowi, którego imię sobie wymyślił i bez względu na obchodzone hinduistyczne święto, porę roku, czy jakikolwiek sukces wszystko przypisywał wyłącznie jemu; z drugiej strony chociaż wśród takiej ilości bogów i tak nigdy nie można być pewnym czy ktoś nie wymyślił go sobie wcześniej.

Chay- herbata- obowiązkowo z mlekiem- najpopularniejszy napój w Indiach- (parafrazując znany slogan herbata w Indiach jest dobra, bo jest dobra i tania).

Czas- to słowo bez, którego można się w Indiach absolutnie obyć. Biura otwarte z reguły od 10- 17 z obowiązkową przerwą (w zależności od miejsca 12-14)- o którejkolwiek godzinie byś nie przyszedł i tak masz wrażenie, że przyszedłeś akurat przed samą przerwą- co ciekawe wielu spośród urzędników po przerwie się już nie pojawia- ze względów oczywistych nie opłaca się.

Wszędzie trzeba swoje „odstać”, po 22 ciężko znaleźć jakikolwiek otwarty sklep, często nawet miejsce gdzie można coś zjeść. Czas oznacza przedział od świtu do zmierzchu- bo i po co chodzić w nocy?

Ciekawostka- na przystankach autobusowych w Delhi nie ma nawet rozkładów jazdy- po co się gorączkować- ludzie by tylko niepotrzebnie spoglądali co chwila na zegarek, a tak cieszą się ładnym dniem i się niepotrzebnie nie denerwują.

Dzieci- pracujące to widok codzienny; główny produkt eksportowy indyjskiej wsi, w europejskim malarstwie przedstawiano kiedyś dzieci jako „małych dorosłych”- w Indiach jest to brane aż nadto dosłownie i widok dziecka noszącego przy budowie drogi kosze z ziemią na głowie czy cegły to codzienność nawet w Delhi.

Źródło zdjęcia: www.riseupindia.wordpress.com

Krykiet- można go porównać w Indiach do piłki nożnej w Europie; absolutnie najpopularniejszy sport w Indiach--(no może z wyjątkiem stanów północno- wschodnich, gdzie króluje piłka nożna) podczas meczu Indie- Pakistan ulice pustoszeją (niekiedy takie zmaganie ogląda nawet 300 milionów ludzi- co biorąc pod uwagę stosunkowo niewielką dostępność telewizorów w Indiach oznacza znaczną większość odbiorników), a żadna porażka (nawet z Anglią) nie boli tak jak ta poniesiona z ręki (a może raczej kija) północnego sąsiada.

Źródło zdjęcia: www.oncricket.net

Krowa- krowa jaka jest każdy widzi- w Indiach to produkt podwójnego zastosowanie (źródło mleka, nawozu oraz siły pociągowej- dla części społeczeństwa także mięsa); wbrew temu co się mówi o nowoczesnych Indiach nawet w Delhi ciągle łatwo spotkać krowę zarówno w centrum miasta, jak i okolicy autostrady; w Bengalu Zachodnim krowy były wielokrotnie używane w czasie kampanii wyborczych jako banery reklamowe (malowano je w barwy walczących o elekcję partii); można niekiedy odnieść wrażenie, że pozycja krowy jest w Indiach wyższa, niż kobiety.

Niebezpieczeństwo- ma w Indiach wiele twarzy- można zostać stratowanym przez krowę, czasami względnie konia (mi prawie zdarzyło się w pobliżu stacji kolejowej w Hyderabadzie), względnie przez tłum w jakimkolwiek miejscu publicznym; specjalną kategorią niebezpieczeństwa jest przejście przez ulicę- zwane względnie pojedynkiem z przeznaczeniem- oraz z mocą silników indyjskich samochodów (czasem ma się wrażenie, że kierowcy nie tylko nie zwalniają, ale wręcz przyspieszają widząc człowieka przechodzącego przez jezdnię).

Obcokrajowiec- dziwna kategoria człowieka- czasami podziwiana z rozdziawioną buzią i niedowierzaniem, czasem obiekt drwiącego uśmieszku pod długo niestrzyżonym wąsem; obiekt polowania wszelkiej maści sprzedawców i kierowców autorikszy, a także wszelkiej prawdziwych i udawanych żebraków i wyłudzacz.

Pociąg- najtańszy i najlepszy środek podróżowania po Indiach (im niższa klasa tym więcej zabawy); za cenę biletu do kina można przejechać pół kraju (bilet w odpowiednio niskiej klasie na dystansie 1.7 tysiąca kilometrów z Delhi do Hyderabadu – to równowartość 30 złotych! Próbowałem polecam Piotr Fronczewski). Pociąg to najlepszy sposób na poznanie kolorytu indyjskiego społeczeństwa; masa ciekawych zdarzeń naraz! - żebracy przemierzający pociąg i śpiewający różnorakie religijne pieśni, sprzedawcy kawy, herbaty (niezapomniane i kultowe chay chay garam chay- herbata herbata, gorąca herbata)- wszelakiego jedzenia, plastikowych zabawek, wieszaków, stojaków i co tam tylko może się w podróży przydać. Czasem dochodzi do różnych nieprzewidzianych sytuacji- np. małe żebrzące dzieci, które szantażują, że będą krzyczeć aż nie dostana pieniędzy i na to jest jednak sposób- jeden z wyraźnie podirytowanych pasażerów pociągu którym podróżowałem zagroził takiemu dzieciakowi, że go wyrzuci z pociągu jeśli nie przestanie- podziałało.

Źródło zdjęcia: www.itinerantlee.wordpress.com

Politycy-tej kategorii nie trzeba nikomu przedstawiać- w indyjskich warunkach przekraczają oni jednak wszelkie granice populizmu, a nepotyzmu nikt nie uważa za naganny. Koloryt indyjskiej sceny politycznej także zdecydowanie przekracza to, co znamy z własnego europejskiego podwórka. Nie chodzi tu tylko o klan Nehru- Gandhi, gdzie partyjna władza dziedziczona jest niczym w starych dobrych średniowiecznych czasach. Inne ciekawe przykłady to m.in. premier Bengalu Zachodniego Mamata Banerjee, która zagroziła ostatnio premierowi Manmohanowi Singhowi, że jeśli nie zmieni swojej jej zdaniem niekorzystnej polityki wobec stanu to będzie zmuszona mu przyłożyć, Baba(Guru) Ram Dev wspierający indyjską prawicę i jak to guru (a może i generalnie duchowny) słynący z pobożności i ubóstwa i jednocześnie będący multimilionerem i właścicielem wyspy w pobliżu Szkocji. Przykłady można mnożyć i mnożyć wymieniając m.in.niegdysiejszego premiera stanu Uttar Pradesh byłego zapaśnika MulayamaYadava Singha. Indie mają swoje smaczki…

Baba Ramdev Źródło zdjęcia: www.indiatoday.intoday.in

Polska- mało kto słyszał o tym odległym kraju- jeśli już coś słyszał to z reguły pyta o układ Warszawski albo o kurs rubla- czasem nie rozumie różnicy miedzy Poland i France; co ciekawe Polska jest niezwykle popularna w jednym z indyjskich stanów (Kerala) za sprawą kultowego filmu komediowego w języku Malayalam pt. „Sandhesham”- 1991 rok (Wiadomość), gdzie podczas dyskusji dwóch braci o polityce pada zdanie „Polandine kurich oraksharam mindaruth” (ani słowa o Polsce), które to jest wyrazem przekonania lewicowo nastawionego z nich o wierności naszego kraju komunistycznym pryncypiom!

Źródło zdjęcia: www.malayalamrocks.com

Prawa autorskie- bliżej nieznany w Indiach zachodni wymysł; nawet w centrum Delhi można znaleźć oryginalny sklep Adidasa czy Nike, który na pierwszy rzut oka zdradza nam, że niewiele wspólnego ma ze słowem „oryginalny”.

Protest- jeden z ulubionych sposobów spędzania wolnego czasu w Indiach; protestują wszyscy- od hodowców gołębi do ludzi żądających utworzenia nowego indyjskiego stanu Telengany- generalnie w Delhi wyznaczono oficjalne miejsce na protest w okolicach Janta Mantar- wcześniej służyło za to miejsce główna droga Rajpath, Jawaharlal Nehru uznał jednak, że protestujący (często rozbijający namioty na najbardziej reprezentatywnym trawniku kraju) źle wpływają na obraz miasta.

Sprzedawca- występują dwa warianty sprzedawcy- bazarowy oraz obnośny- bazarowy charakteryzuje się nieustannym krzyczeniem oraz zachwalaniem produktów – czasem z próbą chwycenia za rękę przy podjęciu próby ucieczki ze sklepu; sprzedawca obnośny to wariant bardziej niebezpieczny- w przypadku próby uniknięcia go może ruszyć w pościg- ciężko się go pozbyć- nie pomaga czosnek, srebro- czasami nawet „mere ke pas paisa nahi hain” (nie mam pieniędzy)- jedyny sposób na ucieczkę to wysoka sprawność fizyczna.

Swastyka- w Europie (ramiona obrócone w lewą stronę) znana jako symbol śmierci, zła i zniszczenia- w Indiach oraz krajach ze znaczącym odsetkiem buddystów (z ramionami skierowanymi w prawą stronę) wręcz przeciwnie- znana jako starożytny symbol pomyślności oraz szczęścia- przyczyna krytyki Indii ze strony wielu obywateli Izraela niezbyt orientujących się w historii.

Ulica- miejsce gdzie kupisz wszystko zaczynając na pomidorach poprzez pan na przejażdżce na słoniu kończąc (tylko w wybranych miastach); przejście przez ulicę- patrz niebezpieczeństwo; ulica pełni różne role w zależności od stanu posiadania i miejsca w społeczeństwie, miejsce spotkań, handlu; dla najbiedniejszych- dosłownie życia i snu często na „gołej” ziemi.

Zniechęcenie- pojawia się niekiedy podczas upału, nieudanej próby walki ze sprzedawcą obnośnym czy nieustępliwości żebrzących dzieci na ulicy, które czasem są w stanie podążać za tobą przed najbliższe 500 metrów.

Zachwyt- czasem pojawia się pomimo powyższego, kiedy jesteś na górze minaretu Jama Masjid (największy meczet Delhi) i czujesz wiatr we włosach zapominasz od razu zapominasz o wszelkich niepowodzeniach i wiesz, że było warto.

*Przy czytaniu trzeba pamiętać, że każda klasyfikacja Indii będzie niewystarczająca oraz kontrowersyjna

Mamata mówi

2013-01-27T13:34:00.003-08:00

Indie to w kwestii społecznej pod wieloma względami kraj niezbyt przyjazny dla kobiet. Gwałty, aranżowane małżeństwa czy niechęć przed edukacją dziewczynek na prowincji to jednak tylko jeden z aspektów tego niezwykle zróżnicowanego państwa. Jeśli bowiem chodzi o politykę to nie ma chyba drugiej demokracji na świecie tak przesiąkniętej wpływem kobiet. Indira Gandhi to tylko jeden z przykładów. Współcześnie jej następczyniami na najwyższych szczeblach administracji są m.in. Sonia Gandhi czy przywódczyni partii indyjskich „uciskanych” (dalitów) Mayawati. No i jeszcze Mamata. Dokładniej mówiąc Mamata Banerjee, pani premier indyjskiego Bengalu Zachodniego- kobieta, która po 34 latach niepodzielnych rządów pokonała miejscową partię komunistyczną i rozpoczęła swoje stalowe rządy. Niegdyś w Polsce zwykło się mówić, że każdy kraj ma swojego Leppera, w Indiach zaś nadal powtarza się, że każdy kraj ma własną Mamatę.

Źródło: blogs.lse.ac.uk

Mamata mówi nie komunistom

Mamata przyszła na świat w Kolkacie w 1955 roku. W młodym wieku straciła ojca i zadecydował, ze nie potrzebuje żadnego męskiego opiekuna. Wkrótce po ukończeniu studiów (historia, prawo) wzięła się poważnie za politykę oraz za walkę z komunizmem.

Jak wszędzie, także i w Bengalu komuniści sprawujący władzę , w wyniku nieprzerwanie wygrywanych od 1976 roku wyborach władzy raz zdobytej oddać nie chcieli parafrazując W. Gomułkę, a na życie Mamaty przygotowano kilka zamachów, w tym w 1991 roku, kiedy to po ataku policji doznała pęknięcia podstawy czaszki.

Przez większą część swojego życia Mamata związana była z Indyjskim Kongresem Narodowym w 1996 roku oskarżyła jednak partię o działanie w interesie komunistów i od 1997 roku wystartowała ze swoim własnym All India Trinamool Congress.

Jej prawdziwa walka z komunistami zaczęła się jednak dopiero w latach dwutysięcznych, kiedy wypowiedziała otwartą wojnę Komunistycznej Partii Indii (marksistowskiej), która sprawowała niepodzielne rządy w stanie. W międzyczasie była już popularna- na tyle, że bez problemu dostawała się do indyjskiego parlamentu, a w latach 2002, 2004, czy 2009 roku była panią minister- m.in. kolei. Szczególnie skuteczna kampania przeciwko budowie centrum przemysłowego w Nandigramie w 2007 roku stała się jednak początkiem jej ogromnej popularności. Szybko zaowocowało to zwiększonym poparciem i wygrana w wyborach miejskich w Kalkucie w 2010 roku, w 2011 roku zaś Trinamool Congress wygrał wybory w Bengalu Zachodnim, a Mamata objęła tekę (a może raczej tron) premiera stanu. Jednym z jej pierwszych działań była zemsta na Marksie poprzez usuniecie go z programów nauczania rządowych szkół, co spotkało się z protestami. Był to jednak tylko początek działalności bengalskiej Margaret Thatcher, a może raczej carycy Katarzyny?

Mamata kocha (prawie) wszystkich ludzi

Mamata jest postacią wzbudzającą wiele skrajnych emocji. Zwolennicy, którzy określają ją mianem didi (hindi- starsza siostra) podkreślają jej rolę w rozwoju stanu (w odróżnieniu od wielu polityków promuje zagraniczne inwestycje) oraz demokratyzacji miejscowej polityki po kilku dekadach nieprzerwanych komunistycznych rządów. Dziesiątki tysięcy chętnie stawiają się więc na licznych pochodach organizowanych przez Mamatę w Kalkucie, aby wysłuchać kolejnej płomiennej mowy oraz okazać poparcie swojej przywódczyni. Przeciwnicy oskarżają ją zaś głównie o kult swojej osoby. Ich zdaniem niekiedy przypomina ona kobiecą wersję Władimira Putina, czy Kim Jong Una, doglądając aby ludziom żyło się lepiej, a kraj rósł w dostatek. Przypominają także, że Mamata lubi się portretować jako jedyna obrończyni stanowych interesów czy indyjskiej kultury (m.in. zakazała stanowym bibliotekom prenumeraty anglojęzycznych gazet- jak argumentują przeciwnicy, aby wprowadzić w ich miejsce przychylne partii tytuły). Ponadto, mając na celu napełnienie całego społeczeństwa zapałem Mamata nakazała malowanie wszystkich rządowych budynków, a także taksówek wyłącznie w kolorze błękitu - jej zdaniem to kolor nadziei, tysiące mieszkańców skłoniło to jednak tylko do spoglądania w niebo- w oczekiwaniu stamtąd odpowiedzi na ten absurd.

Źródło: www.pardaphash.com

Jak przystało na liderkę wyczuloną także na estetykę ostatnio namalowała obrazy, zyski ze sprzedaży których mają zasilić partyjna kasę przed wyborami do lokalnych rad w Bengalu (panchayatty- odpowiednik polskiej gminy).

Mamata jak na panią polityk przystało jest osobą twardą. Wkrótce po sprawie gwałtu z Delhi postanowiła więc wesprzeć pomysł utworzenia w Bengalu 88 sądów mających orzekać w przyspieszonym trybie w przypadku przestępstw popełnianych na kobietach. Byłoby to może jednak bardziej godne pochwały, gdyby nie sprawa z lutego 2012 roku, kiedy to określiła gwałt na jednej z młodych kobiet w Kolkacie, który przykul uwagę społeczeństwa jako sfabrykowaną akcję, mająca na celu walkę z jej rządami. Co więcej odpowiedzialnością za tego typu incydenty obarczyła zakochanych, którzy wbrew indyjskiej tradycji bezwstydnie trzymają się za ręce w miejscach publicznych!

Lista jej kontrowersyjnych decyzji jest długa niczym Mahabharata. Warto jednak przyjrzeć się także bliżej jej osobistemu podejściu do krytyki jaka na nią spada.

Mamata się gniewa

Co oznacza gniew Mamaty wiedzą już wszyscy w Indiach. Przekonał się o tym także profesor chemii na uniwersytecie w Kolkacie Ambikesh Mahapatra- twórca karykatury pani premier, który śmiał nie wierzyć w miłość Mamaty jaką darzy ona wszystkich mieszkańców Bengalu. Zamiast tego poznał jej gniew i to w całej okazałości. W ramach wdzięczności za krytykę swojej osoby Mamata wysłała go na przymusowy urlop za kratki, aby miał wystarczająco dużo czasu na przemyślenie swojego zachowania. Co więcej, podczas jednego z telewizyjnych talk show, w którym uczestniczyła wpadła w szał, gdy z widowni od jednego ze studentów padło w jej stronę niezbyt przychylne pytanie- nakazała wtedy policji zebrać dane o wszystkich obecnych wtedy na sali studentach, oskarżając ich o związki z działającą w Indiach komunistyczną partyzantką.

Źródło: India Today

Mamata chce by żyło się lepiej- wszystkim

Pomimo licznych kontrowersji nie sposób nie podkreślić także zasług Mamaty. Do największych można zaliczyć walkę z epidemiami nękającymi Bengal- w roku 2012 dzięki rządowym programom i wsparciu fundacji Billa i Mellindy Gates w stanie nie zarejestrowano ani jednego przypadku tej choroby. Ponadto w końcu przywrócono pokój w regionie Darjeelingu, gdzie stroną konfliktu byli Gurkhowie domagający się utworzenia swojego stanu. Z kolei do jej osobistych sukcesów należy nieustanne szachowanie rządzącej koalicji UPA (United Progressive Alliance)- Mamata bezlitośnie wykorzystuje swoją pozycję, o czym świadczy także sytuacja związana z wyborami prezydenckimi, kiedy to nie udzieliła poparcia kandydatowi sojuszu Pranabowi Mukherjee.

Bez względu na to czy Mamatę ocenia się jako królową Bengalu czy dyktatorkę nie sposób nie stwierdzić, że jest postacią wyrazistą. Na tyle, że znalazła się wśród 100 najbardziej wpływowych osób 2012 roku według magazynu TIME. Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują zaś, że ambicje Mamaty są praktycznie nieograniczone, z resztą tak samo jak jej obecna władza.

Linki:

http://www.bloomberg.com/news/2011-05-25/bengal-shakes-off-34-years-of-communist-rule.html

http://www.thehindu.com/news/national/please-look-at-bengal-mamata-tells-pm/article4269981.ece

http://indiatoday.intoday.in/story/mamata-banerjee-biography/1/137953.html

http://indiatoday.intoday.in/story/mamata-banerjee-paintings-on-sale-to-mobilise-funds-for-election/1/240653.html

http://indiatoday.intoday.in/story/mamata-banerjee-caricature-makes-jadavpur-university-ambikesh-mahapatra-known-world-over-india-today/1/239064.html

http://www.thehindu.com/news/states/other-states/west-bengal-to-set-up-88-fasttrack-courts-to-try-crimes-against-women/article4265370.ece?fb_action_ids=545411245471247&fb_action_types=og.likes&fb_source=timeline_og&action_object_map={%22545411245471247%22%3A465239416872421}&action_type_map={%22545411245471247%22%3A%22og.likes%22}&action_ref_map=[]

Bo tylko w Indiach jedna rupia jest czasem warta sto rupii...

2013-01-14T12:44:00.001-08:00

Jaipur (stolica Rajasthanu) jest znany ze swoich licznych zabytków, które są oblegane przez turystów. Oczywiście wszystkie one są warte zobaczenia, ale czasem nie zaszkodzi nieco zwolnić i rozejrzeć się po mieście, z reguły dostarcza to znacznie więcej przygód, niż podziwianie kolejnej kolumny w pałacu i kolejne zdjęcie na tle znudzonego wielbłąda.

Tym razem postanowiłem przejść się wieczorem po rynku Jaipuru- znanym także jako Pink City (dosłownie Różowe Miasto- uwaga wbrew pozorom wszystkie budynki są tam różowe; Stare Miasto). Chodzenie między straganami pełnymi wszystkiego co świecące, plastikowe, błyszczące, czasem tandetne, czasem dość unikalne to fajne przeżycie. Dookoła masa sprzedawców, oczywiście każdy chce zaoferować „very gud prajs and very gud qualiti”. Jak zwykle robiłem zdjęcia wszystkich ulicznych sklepów, ludzi, zwierząt i tego co nadaje klimat indyjskiej ulicy. Że czasami pytam się o zgodę, tym razem zapytałem starszego mężczyznę sprzedającego przyprawy. Nie tylko z uśmiechem się zgodził, ale i poprosił żebym z nim usiadł.

Po chwili przyniósł stos dokumentów. Nie za bardzo wiedziałem o co chodzi.

Okazało się, że bez przerwy od 1981 roku zaprasza on turystów ze wszystkich stron świata do zrobienia sobie z nim zdjęcia.

Następnie każdy turysta powinien mu takie zdjęcie wysłać. Jak dotąd dostał on kilkaset listów z całego świata- w tym jeden z Krakowa!

To właśnie tego typu niespodziewane wydarzenia dodają chęci do życia. Indie czasami męczą i przytłaczają, podczas takich chwil wszystko wydaje się jednak inne, jakieś takie fajne. Miło jest spotkać kogoś kto nie patrzy na Ciebie jak na chodzącą portmonetkę (co więcej odróżnia Poland od Holland!), a przy tym chce porozmawiać. Oczywiście po powrocie do naszego pięknego kraju Pan dostanie ode mnie pocztówkę, ale jeśli ktoś z Was byłby skłonny uszczęśliwić go to możecie mu też wysłać :)

Po krótkiej, acz miłej rozmowie znikąd (jak to w Indiach) pojawił się człowiek, który chciał zaprowadzić nas do sklepu zlokalizowanego w jakiejś ciemnej uliczce, nieco na uboczu- obiecując, że nie będziemy żałować. Nauczeni doświadczeniem (w podobnych miejscach np. w Varanasi można kupić dosłownie „wszystko”) podziękowaliśmy, oczywiście obiecując, że wrócimy za 10 minut- inaczej by się od nas nie „odkleił”.

To nie koniec przygód. Zakupy na straganie to żywioł każdego kto lubi się targować.

Czasem fajnie targować się dla samej sztuki- tym razem mój przyjaciel postanowił jednak sprawić prezent swojej siostrzenicy. Nie mogliśmy się dogadać ze sprzedawcami- ich cena (po 10 minutach targowania się) za zestaw ubranek dla 10-latki wynosiła 500 rupii (ok. 30 złotych) my chcieliśmy to kupić za 400. Nikt nie chciał już dalej zejść ze swojej pozycji. Wtedy wpadliśmy na pomysł- rzucimy monetą- najlepiej o nominale 1 rupii (zwykły kawałek metalu- nawet w Indiach bez żadnej wartości) ten czyja strona wypadnie, zadecyduje o cenie. Los chciał, że wypadło nasze- 400 rupii. Sprzedawca wprawdzie nalegał, aby zrobić to jeszcze raz i był strasznie niezadowolony, powtarzając jak mantrę, że mu się nie opłaca (wiedzieliśmy, że i tak przepłacamy), ale w końcu to szczęście zadecydowało, a wobec takiej mocy my- zwykli ludzie jesteśmy przecież bezsilni.

Tylko w Indiach jedna rupia jest czasami warta 100 rupii

Ciemna strona „błyszczących Indii”

2012-12-27T13:47:00.004-08:00

Raz na jakiś czas Indie wstrząsane są skandalem seksualnym. Nie chodzi tu wcale o historie w stylu „słynna aktorka B. spędziła noc ze słynnym aktorem A”. Sprawa jest dużo bardziej poważna, gdyż dotyczy gwałtów- najczęściej zbiorowych, które nieustannie szokują i niestety nadal pozostają w Indiach nierozwiązanym problemem. Ostatnie protesty, które nawiedziły New Delhi są zaś przykładem tego, że indyjskie społeczeństwo powiedziało bas (hindi; dosyć). Jak wygląda sytuacja przestępstw na tle seksualnym w Indiach oraz czy istnieją szanse na poprawę? Czemu ten pojedynczy przypadek wywołał aż taką lawinę społecznego poruszenia? Postaram się nieco przybliżyć ten niezwykle skomplikowany temat.

Źródło: www.indiatoday.com

Czemu Indie wyszły na ulicę?

Jak wskazują statystyki, co 20 minut kobieta w Indiach pada ofiara gwałtu. W Delhi dzieje się to średnio raz na 18 godzin, z tego powodu polityczne centrum kraju cieszy się także niechlubnym tytułem „stolicy gwałtów”. W samym tylko 2008 roku całkowita liczba przestępstw na tle seksualnym popełnionych na kobietach wyniosła w całym państwie około 85 tysięcy przypadków- czyniąc Indie 4 najniebezpieczniejszym miejscem dla kobiet na świecie. Są to tylko oficjalne dane, gdyż według badań zaledwie jedna na 3 ofiary zgłasza sprawę na policję. Prócz samej częstotliwości przeraża także brutalność sprawców- ostatnio w Bengalu Zachodnim ofiara gwałtu została następnie spalona żywcem, a to tylko jeden z tysięcy podobnych przypadków.

Co do ostatniego incydentu, który miał miejsce w Delhi: ofiarą gwałtu zbiorowego padła 16 grudnia 23 letnia studentka wracająca wieczorem do domu razem ze swoim chłopakiem. Wsiedli do autokaru prywatnego przewoźnika. Wkrótce dziewczyna została brutalnie zgwałcona przez 6 mężczyzn, a następnie pobita do nieprzytomności (podobnie jak jej chłopak), wyrzucona z autokaru i pozostawiona na środku ulicy. Gdyby nie szybka interwencja przechodniów niewątpliwie pożegnałaby się z życiem. Przyczyn szczególnego wzburzenia jakie wybuchło po ostatnim incydencie jest kilka, przy czym trudno wskazać jedną wiodącą.

Po pierwsze, sprawa wydarzyła się w stolicy- ludzie w miastach całego świata są bardziej skorzy do różnego rodzaju demonstracji, przebywają tu także studenci z różnych stron Indii. Mieszkańcy miast mają także większe pole do wyrażenia swojego niezadowolenia, niż np. małej wsi.

Po drugie, do zdarzenia doszło w autobusie; wprawdzie nie był to autobus komunikacji miejskiej, ale prywatnego przewoźnika- autobus jest jednak symbolem przestrzeni publicznej; nie jest to ciemny zaułek gdzieś na obrzeżach miasta, ale środek transportu używany przez miliony ludzi

Po trzecie, ofiara była studentką, a studenci także w Indiach z reguły czują większą więź grupową między sobą, szczególne okrucieństwo niewątpliwie także wpłynęło na wzburzenie- jak wynika z informacji policji sprawcy byli przekonani, że ich ofiara umrze, a o tym że niewiele się pomylili niech świadczy, iż nadal pozostaje w stanie krytycznym

Poza tym, w Indiach występuje już pewnego rodzaju zmęczenie tematem- wieści o coraz brutalniejszych przestępstwach popełnianych na kobietach są niezwykle częste. W wielu częściach Indii kobiety nie opuszczają zaś z tego powodu domów po zapadnięciu zmroku. Swoista psychoza strachu nie pozwala wielu ludziom normalnie żyć. Męczy to szczególnie w stolicy państwa aspirującego do coraz większego statusu międzynarodowego, którego mieszkańcy są przekonani o jego wielkości i wspaniałości. Tego typu sytuacje nijak nie pasują do obrazu niezwykle starej kultury oraz „błyszczących Indii” (shining India- nazwa kampanii medialnej rządu indyjskiego z 2004 roku, która miała ukazać Indie jako kraj dumny i rozwinięty).

Co ciekawe, ciężko jest odpowiedzieć na pytanie przeciwko komu protestują Indusi. Moim zdaniem protestują przeciwko samym sobie. Bo czy racjonalnie do tego podchodząc można winić rząd o to, że w wyludnionym nocnym autobusie, w 20 milionowej metropolii ludzie świadomi konsekwencji swojego czynu mimo to popełniają go? Ludzie w Indiach doskonale zdają sobie sprawę z obecnej sytuacji w jakim znajduje się społeczeństwo i jak twierdzi jeden z uczestników manifestacji w osobie mojego przyjaciela, o ile występowały transparenty wzywające do kary śmierci dla sprawców gwałtu i potępiające, zarządzającą Terytorium Stołecznym Delhi Shilę Dikshit to dominowały jednak hasła w stylu „Nie uczcie swoich córek jak maja się ubierać. Uczcie swoich synów, aby nie dokonywali gwałtów”.

Źródło: Deccan Chronicle

Do przyczyn tego szczególnego wzburzenia należy też niewątpliwie zaliczyć indyjski emocjonalny temperament. O ile bowiem w Indiach istnieje swoista kultura pokojowego protestu, ale jak to wszędzie w grupie (vide casus „pokojowych obchodów” 11 listopada w Polsce) zawsze znajdzie się ktoś komu puszczą nerwy i szybko dochodzi do eskalacji przemocy. A że indyjska policja nie pozwala się poniżać i nie musi się obawiać o zarzut złamania prawa w sytuacji zakłócenia porządku publicznego to kije (lathi) często idą w ruch.

To, że Delhijczycy powiedzieli stanowcze nie jest niewątpliwie pozytywną przesłanką, tylko czy to nie za mało?

Źródło: www.news.sky.com

Czemu dochodzi do gwałtów?

Oczywiście ciężko odpowiedzieć na pytanie czemu? Czemu ludzie zapominają, że są ludźmi. Czemu krzywdzą drugiego, bezbronnego człowieka? Na to pytanie nie ma jednej odpowiedzi. Nie sposób też wskazać wszystkich możliwych przesłanek.

Jedną z nich są moim zdaniem pewne elementy indyjskiej kultury, a może trafniej to określając specyficzna sytuacja społeczeństwa kraju rozwijającego się. Mieszkańcy Indii to w większości ludzie hołdujący tradycji (75% społeczeństwa mieszka na wsi), a ta jest bardzo rygorystyczna w kwestii zawierania związków małżeńskich. Podstawową zasadą jest, że ludzie powinni wchodzić w związki tylko z tymi, którzy pochodzą z kasty na tym samym poziomie np. bramin nie może poślubić dalitki, gdyż inaczej sam skazuje się na społeczne wykluczenie (jego rodzina zgodnie z tradycją powinna uznać go za zmarłego i całkowicie o nim zapomnieć). W niektórych stanach- takich jak np. Harijana wymaga się zaś, aby małżonkowie pochodzili z tego samego regionu. Dodajmy do tego małżeństwa aranżowane (przez rodziców, gdzie sami zainteresowani nie mają niekiedy pozostawionego jakiegokolwiek wyboru, żadnej decyzji), „zabójstwa honorowe” (pozwalające na eliminację osób nie przestrzegających utartych zwyczajów) czy różne inne ograniczenia- takie jak gotra (zakaz zawierania małżeństw z osobami uznawanymi za spokrewnione według tradycji. Jak gotra działa w praktyce? Nie zezwala ona np. na zawieranie małżeństw pomiędzy mieszkańcami konkretnych wsi. Oczywiście, nie trzeba chyba dodawać, że o jakimkolwiek kontakcie fizycznym bez ślubu nie może być mowy (w niektórych częściach np. Harijany mężczyzna nie powinien się w ogóle publicznie pokazywać z kobietą, która nie jest albo jego krewną albo żoną!). W żadnym wypadku nie usprawiedliwia to tego zwierzęcego zachowania, ale samotny mężczyzna a tym bardziej grupa samotnych mężczyzn+ brak respektu wobec prawa dają rezultaty. Dołączając do tego brak edukacji (ludzie na wsi często kończą naukę na poziomie szkoły podstawowej) mamy efekty. Póki na indyjskiej prowincji będziemy obserwować wyłączne mężczyzn trzymających się za ręce trudno oczekiwać poprawy sytuacji.

Poza tym, szczególnie w Indiach północnych obserwowany jest deficyt kobiet powodowany m.in. aborcją żeńskich płodów (3 „wiodące” stany to Pendżab, Harijana oraz Radźastan). Bogatych stać na znalezienie sobie żony w innym stanie- biedni w wielu wypadkach nie będą zaś mieli w swym życiu okazji do małżeństwa.

Kobieta winna gwałtu

Gwałt ma w Indiach także głębszy- religijny wymiar. Zgodnie z indyjską tradycją kobieta „skażona” gwałtem staje się bowiem nieczysta i nie ma szans na znalezienie męża, na jakiekolwiek normalne życie w swojej społeczności. Oczywiście, stopniowo się to zmienia, ale nadal można spotkać w Indiach wioski zamieszkałe wyłącznie przez kobiety, które padły ofiarą tego przestępstwa i zostały zmuszone do opuszczenia domu.

Co do społecznej recepcji gwałtu, w Indiach można często spotkać się z opinią, że dochodzi do nich w wyniku „złego prowadzenia się” kobiet. Ostatecznie więc brakuje wyraźnego potępienia incydentu.

Co więcej, wśród sprawców często występuje poczucie bezkarności. Jako że Indie są państwem słabo zurbanizowanym (75% mieszkańców zamieszkuje tereny wiejskie), a ofiarami padają często kobiety należące do niższych grup społecznych, to w wielu wypadkach obawiają się one zeznawać przeciwko swoim oprawcom, w obawie przed zemstą, która mogłaby np. dosięgnąć ich siostry. Podobnie wiele instytucji edukacyjnych stara się sprawie po prostu „utrzeć nosa”. Skutkuje to tym, iż zaledwie 30% gwałtów staje się przedmiotem policyjnego dochodzenia.

Co na to media?

Sprawa ostatniego incydentu stała się w Indiach medialna do tego stopnia, że przez kilka dni w Internecie czy telewizji ciężko było znaleźć informacje o najważniejszych wydarzeniach światowych. Wystarczy dodać, że wizyta Władimira Putnia przeszła zupełnie niezauważona. Najprostszy powód tego stanu rzeczy? Media szukają sensacji i zawsze chętnie raportują tego typu incydenty (vide sprawa Madzi w Polsce).

Kwestia jest o tyle bardziej znana, że pisały o niej także gazety, które są najważniejszym źródłem informacji dla indyjskiego społeczeństwa (nie każdy ma dostęp do telewizora, nie wspominając o Internecie, a gazeta w cenie 2 rupii- 15 groszy ma szanse dotrzeć do niemal każdego piśmiennego mieszkańca kraju).

Ostatnio premier Manmohan Singh wezwał nadawców do niepodgrzewania społecznych nastrojów. Obiecał, także że zajmie się sprawą, ale jak dotąd nie wpłynęło to w jakikolwiek sposób na prace nad zmianą np. ustawodawstwa. O tym do jakiego stopnia rozgrzane są nastroje społeczne w Delhi niech zaś świadczy fakt, że ofiara ostatniego gwałtu, gdy po 10 dniach jej krytyczny stan nie poprawił się- została przeniesiona do szpitala w Singapurze. Po mieście krąży zaś plotka, że w rzeczywistości już nie żyje, ale rząd ukrywa to w tajemnicy w obawie przed eskalacją niezadowolenia. Jakakolwiek jest rzeczywistość w przypadku jej ewentualnej śmierci, nikt nie będzie mógł przynajmniej obwiniać rządzących o brak reakcji. Zależy na tym szczególnie przewodniczącej stanowej administracji Delhi Sheili Dikshit, którą najczęściej obarczano odpowiedzialnością za incydent. Ona zaś żonglując oskarżeniami niczym gorącym kartoflem obwinia za wszystko niekontrolowaną migrację do miasta (część sprawców pochodziła spoza Delhi).

Końca nie widać?

Sytuacja w kwestii liczby przestępstw popełnianych na kobietach niestety pogarsza się. Według statystyk, począwszy od lat 50-tych liczba tego typu incydentów wzrosła aż o 900%. Pomimo faktu, że tego typu przypadki są coraz częściej nagłaśniane przez media, a społeczeństwo jest coraz bardziej zniecierpliwione to nic nie wskazuje na to, aby cokolwiek miało się w tej kwestii zmienić. Skutkuje to m.in. tym, że wieczorem kobiety „znikają” z autobusów, miejsc publicznych, a w mniejszych miejscowościach nie wychodzą po zmroku wcale.

Obecny artykuł 376 paragraf (2)(g) indyjskiego kodeksu karnego w dość elastyczny sposób pozwala na skazanie nawet na dożywocie uczestnika gwałtu zbiorowego. Znając indyjską policję można być także pewnym, że winny tego typu czynu nie będzie miał w więzieniu łatwego życia. Zaostrzenie kodeksu karnego, o które się w Indiach apeluje (w tym m.in. bezwzględna kara śmierci dla szczególnie brutalnych oprawców) niewątpliwie nie rozwiąże problemu. Powszechność zjawiska wskazuje, że potrzebna jest tu raczej zmiana mentalności. Niestety złożoność problemu nie pozwala na wskazanie złotego środka, który pozwoliłby skutecznie walczyć z tym haniebnym procederem. Oczywiście, trzeba także pamiętać o różnicach pomiędzy Indiami, a resztą świata- kraju o populacji blisko 1.5 razy większej, niż UE oraz USA razem wzięte.

Nie wiadomo, do ilu podobnych zdarzeń będzie musiało jeszcze dojść, aby coś się w tej materii zmieniło. Obraz „błyszczących” Indii niewątpliwie zyskał jednak jedną dużą plamę więcej. Kwestia jej usunięcia bez wątpienia pozostanie jednak problemem wielu lat dla licznych „malarzy” mieszających kolory na kierowniczych stanowiskach rządowej administracji.

Konrad Leszczyński

Więcej na temat można przeczytać:

http://www.firstpost.com/india/delhi-rape-case-why-women-will-continue-to-be-raped-in-india-563983.html

http://news.sky.com/story/1029215/india-rape-protests-reporter-shot-dead

http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Delhi-gang-rape-case-Violence-at-India-Gate-many-injured-constable-battling-for-life/articleshow/17734712.cms

http://edition.cnn.com/2012/12/23/world/asia/india-rape-protests/index.html

http://www.independent.co.uk/news/world/asia/india-moves-to-curb-antirape-protests-8430988.html

http://www.hindustantimes.com/News-Feed/India/Shame-Rape-is-India-s-fastest-growing-crime/Article1-269135.aspx

http://indiankanoon.org/doc/1279834/

Sikh znaczy uczeń; Amritsar- wizyta w Złotej Świątyni „żyjącej księgi”

2012-12-24T19:53:00.002-08:00

Turban już dawno temu stał się jednym z najbardziej kojarzonych symboli związanych z Indiami. Kiedy widzimy człowieka w turbanie i z brodą na myśl od razu przychodzi nam kraj maharadżów. Mało kto wie jednak co kryje się za tym turbanem. Najczęściej kryje się za nim wyznawca Sikhizmu- jednej z ciekawszych religii świata, o której Polacy ciągle niewiele wiedzą. Wizyta w Amritsarze- najświętszym miejscu dla każdego Sikha to dobra okazja, żeby napisać coś więcej o tej niezwykle barwnej religii, jak i tym czego należy spodziewać się po „indyjskiej Mekce”.

Złota Świątynia w Amritsarze to najświętsze miejsce sikhizmu i jedna z najbardziej niesamowitych rzeczy, które można zobaczyć w Indiach.

Co to znaczy być Sikhem?

Sikhijski strażnik- Amritsar.

Sikhizm to jeden z ciekawszych systemów wierzeń, który pełnymi garściami czerpie także z innych religii. Słowo sikh oznacza w hindi oraz w pendżabskim (główny język używany przez Sikhów) ucznia. Sikhizm jest z reguły określany jako religia monoteistyczna. Kult zapoczątkowany został w XV stuleciu przez guru Nanaka. Cześć oddawana jest łącznie 11 guru- ostatnim z nich jest święta księga Guru Granth Sahib.

Do podstawowych zasad, tzw. 5xK zalicza się:

1. Kesh: zakaz strzyżenia włosów oraz brody

2. Kangha: specjalny drewniany grzebień, przydatny w utrzymaniu czystości włosów

3. Kara: metalowa bransoletka noszona na nadgarstku- ma przypominać, że wszystko co czynią wyznawcy powinno być zgodne z naukami guru

4. Kachera: rodzaj bawełnianych spodni, które mają na celu uzmysławiać potrzebę nieustannej obrony wiary

5. Kirpan: najczęściej drewniany, lub symboliczny miecz noszony u pasa- podobnie jak Kachera ma wojskowe konotacje i symbolizuje gotowość do walki o religię

Najważniejsza gurudwara Delhi- Bangla Sahib.

Przyglądając się zwyczajom Sikhów oraz architekturze jasnym staje się fakt, że sikhizm jest mieszanką islamu i hinduizmu, z pewnymi wpływami chrześcijaństwa. Co ciekawe sami Sikhowie nie przywiązują do tego wagi- twierdzą, że bóg jest jeden, a to jak go nazywamy nie gra roli.

Do najważniejszych zwyczajów pochodzących z islamu należy:

a) posiadanie Świętej Księgi, której oddaje się cześć

b) padanie na twarz jako forma modlitwy

c) zakrywanie głowy przy wejściu na teren świątyni (większość Sikhów zakrywa ją przez cały czas- mężczyźni w formie turbanów, kobiety chust)

d) wygląd wnętrza Złotej Świątyni- pokryta jest ona arabeskami

Z chrześcijaństwa pochodzi m.in. chrzest- praktykowany przez członków wspólnoty deklarujących chęć ścisłego przestrzegania zasad wiary

Jak deklarują sami Sikhowie nie mają oni nic przeciwko innym religiom i ich zdaniem w rzeczywistości różnice między nimi są zupełnie nieistotne.

Z hinduizmu pochodzą zaś m.in. :

a) obyczaj prasadu, czyli spożywania ofiary na cześć bogów

b) wiara w boskość świętej księgi Guru Granth Sahib (która dosłownie „mieszka” w swoim pałacu

c) obecność rytualnych sadzawek w pobliżu gurudwar, które są używane do rytualnych obmyć.

Sikhowie uznają się za członków „rodziny hinduizmu” jako że wszyscy guru sikhizmu byli hinduistami. Ponadto Sikhowie powinni być wegetarianami, coraz mniej z nich przestrzega jednak tego zalecenia.

Sikhijskie świątynie- gurudwary rozsiane są po całych (szczególnie północnych Indiach); na zdjęciu gurudwara Sisganj w Delhi.

Krótka historia Sikhów, czyli wojna, wojna i jeszcze raz wojna

Sikhowie zawsze o coś walczyli.

Począwszy od 1799 roku walczyli o utrzymanie swego państwa, później po utracie niepodległości na rzecz Brytyjczyków w 1849 nieustannie walczyli zaś o utrzymanie tożsamości, którą to walkę kontynuują po dziś dzień.

W 1947 roku podczas podziału brytyjskiego radźu pomiędzy Indie i Pakistan to właśnie Pendżab stał się areną krwawych walk, gdyż został podzielony pomiędzy dwa państwa. Większość Sikhów mieszkała po pakistańskiej stronie- szybko jednak powrócili do Indii, czego efektem jest fakt, iż obecnie lwia cześć Sikhów mieszka w Indiach.

Później, Sikhowie walczyli o swój odrębny stan, co doprowadziło w 1966 roku do wyodrębnienia hindujęzycznej Harijany z Pendżabu, w którym Sikhowie stanowią obecnie 60% większość.

Lata 80-te były niezwykle trudnym czasem dla wszystkich wyznawców tej religii. Ekstremiści pod wodzą J.S. Bhinrdrawale zażądali wtedy utworzenia Khalistanu państwa Sikhów. Skończyło się na oblężeniu świątyni w której schronili się rebelianci przez wojska indyjskie. Profanacja miejsca kultu poskutkowała zaś nienawiścią ze strony społeczności, a następnie zabójstwem Indiry Gandhi przez jej sikhijskich ochroniarzy. Wywołało to z kolei pogromy Sikhów- w samym Delhi zginęło ich wtedy co najmniej kilkanaście tysięcy.

Dzisiaj, wyznawcy świętej księgi walczą zaś o powodzenie w stopniowo liberalizującej się gospodarce indyjskiej i trzeba przyznać, że idzie im znakomicie. Pendżab to spichlerz Indii, a Sikhijskie turbany nieodłącznym obrazem jaki możemy zobaczyć na ekranach telewizorów są gdy mówi się w Indiach o gospodarce.

Wszystkie wspaniałości Amritsaru nie wzięły się przecież z niczego. Sikhowie są bowiem niezwykle dynamiczną grupą. Zarówno w rolnictwie, jak i szeroko pojętym biznesie, a także wojskowości. Obecnie w Indiach mieszka od 20-30 milionów Sikhów (dane podawane przez rząd Indii oraz samą wspólnotę są bardzo rozbieżne). Niestety, padają oni także ofiarą własnego sukcesu oraz globalizacji. Coraz więcej z nich wyjeżdża za granicę (Wielka Brytania, Kanada, USA), a młodzi często nie czują przywiązania do religii i odmawiają np. noszenia turbanów tłumacząc to m.in. modą. Ponadto aborcja żeńskich płodów znacząco pogorszyła wskaźnik równości płci i w niektórych regionach Pendżabu na 1000 mężczyzn przypada zaledwie 750 kobiet, co oznacza, że coraz częściej trzeba szukać żony w innym stanie na co mogą sobie jednak pozwolić tylko zamożni.

Spośród wszystkich zwyczajów, Sikhowie najbardziej powszechnie przestrzegają zakazu golenia brody oraz włosów.

Złota świątynia ludzi o złotych sercach


Tłumy pielgrzymów wszystkich religii podążają do Amritsaru każdego dnia (według szacunków ich liczba przekracza 100 tysięcy odwiedzających dziennie). Widok ludzi śpiących na ziemi to zaś absolutny standard.

Wkrótce po wejściu na teren Złotej Świątyni trzeba zdjąć buty i obmyć stopy w specjalnej mini sadzawce, należy także założyć nakrycie głowy (zarówno mężczyźni, jak i kobiety). Już na samym początku odkrywania niezwykłego Amritsaru (2 nad ranem) zgłosił się do mnie wolontariusz Balpreet Singh, który zaoferował, że chętnie opowie coś więcej o licznych znajdujących się w pobliżu świątyniach. W ciekawy sposób wytłumaczył on znaczenie 5 podstawowych zasad sikhizmu porównując je do 5 palców, które jednak nie są sobie równe. Dość zadziwiająca była jego odpowiedź na moje pytanie czy można Sikhem zostać, czy można się wyłącznie Sikhem urodzić. Każdy może zostać Sikhem odpowiedział- „jeśli przyjdziesz tu w okolicach 4 nad ranem to spotkasz wielu Amerykanów, a nawet i Polaków (wcześniej powiedziałem mu, że jestem z Polski), którzy przyjęli Sikhizm”- pomimo, że przyszedłem o 4 to żadnych białych Sikhów nie uświadczyłem, ale nie zaprzecza to opisanemu przez Balpreeta zjawisku. W czasach globalizacji pojęcie „niemożliwe” przestaje mieć jakąkolwiek wartość. Poza tym wysłuchałem kilku opowieści o różnych cudownych zdarzeniach o których można przecież usłyszeć w każdej Jerozolimie, Mekce, czy Częstochowie. Tym razem było o jednym z guru, który bronił świątyni walcząc nawet po ucięciu my głowy. Oczywiście jak w każdej Jerozolimie, Mekce czy Częstochowie historia była absolutnie autentyczna i potwierdzona naukowo.


Złota świątynia lśni zarówno w dzień, jak i w nocy, a nawoływania do modlitwy oraz przepiękna architektura pozostałych budowli nadają całemu kompleksowi baśniowy klimat

Złota Świątynia to absolutna perełka architektury. Pierwotnie zbudowana w XVI wieku swój obecny kształt zawdzięcza Ranjitowi Singhowi, który podczas swego panowania w XIX wieku nie skąpił złota, aby świadczyła o potędze jego państwa. Obecnie Sikhowie rozsiani po całym świecie także nie skąpią na jej utrzymanie, co skutkuje faktem, że wszystko błyszczy, lśni i ocieka złotem.

Jak wygląda Złota Świątynia od środka? Przede wszystkim jest dość mała. Masa ludzi, o każdej porze dnia i nocy. Atmosfera skupienia i powagi, ale bez przesady. Nikt nie patrzy krzywym okiem na kolejnego cudzoziemca, który średnio orientuje się w temacie- nikt nie mówi- nie wolno, nie trzeba, idź sobie stąd. Możliwe, że najczystsze miejsce publiczne na ziemi- ze względu na obecność Księgi nieustannie hordy wolontariuszy uzbrojone w ścierki i chemikalia z trupią główką (no dobra trochę mnie poniosło) atakują dosłownie każdy zakątek. Efekt?- można jeść z podłogi- dosłownie. Nie trzeba chyba dodawać, że w powietrzu unoszą się orientalne zapachy, a nieustanne śpiewy oraz recytacja Księgi czynią atmosferę wyjątkową, niezapomnianą- nawet dla sceptyka, ateisty i każdego inneg

Gurudwara oferuje także szereg darmowych usług dla podróżnych takich jak np. dojazd z i do stacji kolejowej, (autokar jest jednak z reguły tak zapchany pielgrzymami, że dostanie

się do środka graniczy z cudem). Prócz tego istnieje także m.in. punkt, w którym można zjeść gorący posiłek oraz napić się herbaty (swoją drogą najlepszej jaką dotąd piłem). Ma to jednak także głębszy przekaz- pijąc, lub jedząc oddaje się bowiem jednocześnie cześć guru, jak wyjaśnili mi Sikhowie. Znajduje się tu także dość prowizoryczna darmowa noclegownia, a bardziej wymagający mogą wynająć pokój- za przyzwoite (nawet jak na Indie) warunki płaci się ok. 10 złotych za noc. To co rzucało się w oczy na każdym kroku to niesamowita wprost uprzejmość Sikhów- uśmiech i dobre słowo towarzyszyły mi w podczas każdej sekundy pobytu.

Oczywiście, niemal wszędzie porozstawiane są puszki na ofiary, ale jako że jesteśmy Polakami to nie wrzucamy (no dobra coś tam wrzucimy), bo szkoda byłoby żeby takie fajne miejsce miało coś stracić ze swojego uroku.

Widoczne w tle wieże przywodzą na myśl nieodłącznie związane z religią Proroka minarety.

Wielokrotnie byłem także informowany, że jeżeli spotkają mnie jakiekolwiek trudności należy poprosić o pomoc- niestety z tego, co mi wiadomo kieszonkowcy także tłumnie przybywają do Amritsaru i to nie bynajmniej w celach religijnych. Pomimo tego można z absolutnym bezpieczeństwem poruszać się po terenie kompleksu o dowolnej porze dnia i nocy.

Zwiedzanie kompleksu świątynnego (czynny 24h na dobę) w nocy to quasi- mistyczne przeżycie. Z głośników dobiega głos prowadzącego modlitwy w świątyni (głośniki są zamontowane wszędzie co powoduje wrażenie jakby głos wydobywał się z sadzawki, która znajduje się obok świątyni)- ton modlitwy przywodzi nieco na myśl muezzina (wzywającego na modlitwy w meczecie). Dookoła ciemna indyjska noc- budynki przywodzące na myśl orientalne pałace i złota świątynia mieniąca się blaskiem. Można na dłuższą chwilę zapomnieć o całym świecie.

Akal Takht to mieszkanie świętej księgi. Według Sikhów jest ona żywym guru tak więc codziennie rano budzi się ją, a następnie przenosi na specjalnej lektyce do świątyni. Dysponuje ona wieloma budynkami do swojego wyłącznego użytku, a nawet toaletą. Z reguły „sypia” zaś około 7 godzin dziennie.

Posadzki dookoła Złotej Świątyni są wycierane przez ludzi na kolanach- jak się dowiedziałem często nawet przez uznanych sikhijskich biznesmenów. Jak wyznał mi pewien starszy człowiek są oni wdzięczni losowi, za dostąpienie tego zaszczytu. W ogóle, pomimo marmurowych posadzek kompleksu świątynnego- wszystko dosłownie lśni, o którejkolwiek godzinie nie odwiedza się miejsca widzi się sprzątających wolontariuszy (zupełnie jak nie- Indie).

Mogę z całą pewnością powiedzieć, że podczas dotychczasowej podróży po Indiach nie spotkałem bardziej przyjaznych ludzi, niż Sikhowie w Amritsarze. Nie tylko nikt nie nagabuje cię do złożenia ofiary, konwersji, ani czegokolwiek innego. Nikt nie patrzy na Ciebie krzywo, ani nie zabrania ci czegokolwiek (w odróżnieniu od wielu meczetów i świątyń w Indiach). Na każdym kroku słyszysz „welcome in Amritsar”.

Złota Świątynia to także jak zawsze gdy mowa o religii złoty biznes. Dookoła pełno jest różnego rodzaju restauracji oraz sprzedawców pamiątek- od kirpanów (tradycyjny miecz używany niegdyś przez Sikhów- dzisiaj pełni funkcję symboliczną), po zwykłą „chińszczyznę”. Chociaż, co należy podkreślić nie są oni nachalni i w odróżnieniu od handlarzy w pobliżu innych najważniejszych indyjskich atrakcji rozumieją jakże wiele mówiące angielskie „no”.

Co do porad natury praktycznej, to zdecydowanie nie polecam wybierania się do świętego miasta w weekend, gdyż Złota Świątynia jest wtedy naprawdę oblężona i nie chcecie się przekonać jak w krytycznej sytuacji będą chcieli na was zarobić właściciele okolicznych hotelików. Jeśli przyjedziecie w środku tygodnia to uniknięcie całej masy niedogodności, a także napływu „tabunów” innych turystów.

Oczywiście niekiedy zdarzają się także incydenty- tak jak w listopadzie tego roku kiedy to w jednej z gurudwar doszło do walki na miecze. Nie dotyczy to jednak Złotej Świątyni, która cieszy się wśród Sikhów nieporównywalnym z czymkolwiek szacunkiem.

Amritsar, a w szczególności Złota Świątynia to absolutnie- must see dla każdego kto odwiedza Indie, nie tylko jako atrakcja turystyczna, ale i miejsce, gdzie można poznać to co w Indiach najlepsze. Doskonale pokazuje to, że Sikhowie pomimo trudnej przeszłości z nadzieją spoglądają w przyszłość.

Konrad Leszczyński

Więcej o Sikhizmie można przeczytać tutaj:

http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/

http://fateh.sikhnet.com/s/WhyTurbans

http://sikhism.about.com/od/history/a/Golden_Temple.htm

http://www.goldentempleamritsar.org/

5 miesięcy w Indiach, małe podsumowanie

2012-12-18T00:43:00.000-08:00

To już ponad 5 miesięcy spędzonych przeze mnie w Indiach. Jak zapewne zauważyliście ten blog nie jest poświęcony jednemu tematowi, piszę o tym co wydaje mi się ciekawe, albo nowe. To chyba jednak dobry moment na małe podsumowanie. Generalnie ciężko jest opisać Indie i odpowiedzieć na pytanie „co myślisz o Indiach”?, albo „jakie są Indie”? Obrazki lepianek krytych strzechą stojących obok centrów handlowych zbudowanych ze szkła mieniącego się w słońcu to normalność. Mogę się jednak pokusić o kilka punktów, przy czym są to tylko moje odczucia z którymi można się nie zgadzać:

Po pierwsze, powszechna znajomość języka angielskiego jest mitem. Według badań statystycznych ok. 10% populacji zna język angielski, istnieje jednak kilka „ale".

Oczywiście osoby należące do klasy wyższej oraz wielu przedstawicieli klasy średniej operuje angielskim swobodnie dowodem czego jest fakt, że wydawanych jest w Indiach wiele gazet anglojęzycznych, ale najpopularniejsza z nich zajmuje dopiero 10 miejsce wśród najchętniej czytanych. W przypadku ludzi należących do klas niższych często jest to język angielski ograniczający się do kilku zwrotów w stylu „Hello mister where do you want to go? (Heloł myster, łer do ju łont tu goł)”. Podobnie z urzędnikami państwowymi średniego szczebla- często, aby zrozumieli co chcemy im przekazać musimy wymówić angielskie słowo z indyjskim akcentem. Ludzie młodzi często znają język angielski- wielu na bardzo dobrym poziomie, w przypadku osób starszych generalnie jest to jednak rzadkością. Znajomość indyjskich języków jest więc jak najbardziej wskazana, nawet na poziomie minimalnym, gdyż często zapewnia to obniżenie ceny na targu i generalnie ułatwia życie.

Indyjska ulica, Hyderabad- fot. Konrad Leszczyński

Po drugie, jeśli nie umiesz używać łokci ani krzyczeć to niczego nie osiągniesz. Jak wszyscy wiemy w Indiach jest naprawdę dużo ludzi i szczególnie na stacji kolejowej, albo w metrze ludzie zupełnie nie zwracają na siebie uwagi owładnięci owczym pędem. Dlatego jeśli nie wykażesz odpowiedniej determinacji np. w kolejce ludzie z reguły bez mrugnięcia okiem będą się starali zająć miejsce przed tobą.

Po trzecie, biurokracja i biurokracja przeplatana biurokracją. W sierpniu opisałem Wam jak wyglądał mój pierwszy dzień, kiedy to biegałem z różnymi dokumentami z punktu A do punktu B. Niestety od tego czasu musiałem jeszcze kilka razy zmierzyć się z indyjską biurokracją i zapewniam, że nie było to nic przyjemnego. W społeczeństwie indyjskim cieszy się ona jednak niesamowitym prestiżem i jakakolwiek „government job” to wymarzona praca większości indyjskich studentów.

Po czwarte, ludzie w Indiach cenią sobie obcokrajowców i to nawet bardzo. Tak więc nieświadomy turysta płaci wszędzie więcej. Kierowca autorikszy widząc, że jesteś biały zawsze poda Ci cenę co najmniej 2-3 razy wyższą od normalnej (kiedyś podczas przechadzki po centrum Delhi jeden z kierowców zaoferował mi cenę za przejazd 20 razy wyższą od normalnej), za wstęp do większości zabytków zarządzanych przez państwo obcokrajowcy płacą co najmniej 20 razy więcej niż obywatele indyjscy (rekord Taj Mahal- miejscowi 10 rupii, obcokrajowcy 750). Rozwiązanie problemu nie jest jednak z reguły aż tak skomplikowane jak się może wydawać bo np. autoriksz jest w Indiach na pęczki- gdy tylko oddalisz się z wyrazem dezaprobaty na twarzy od jednego kierowcy on sam zacznie za tobą podążać i momentalnie zaoferuje ci „zniżkę”. Co do atrakcji i muzeów pozostaje jednak pytanie wzajemności, bo z tego co mi wiadomo obywatele indyjscy nie płacą 20 krotności ceny za wejście do muzeum w Europie.

Po piąte, Indie nie są aż tak tanie jak Ci się wydaje. To znaczy Indie mogą być i tanie i drogie. Jeśli jesteś backpackerem i nie wymagasz luksusów to nie ma problemu. Przykładowo cena biletu kolejowego w najniższej klasie na dystansie Delhi- Amritsar (ok. 460 kilometrów) nie przekracza 10 złotych. Jedzenie na ulicy? Czemu nie. Ale jeśli chcesz mieszkać w pokoju, w którym nie będą po Tobie w nocy chodzić różne małe żyjątka to musisz płacić, często nawet więcej niż w Polsce. Indyjski średni standard jest bowiem niższy od polskiego standardu minimum.

Po szóste, Indie dla każdego są inne. Można powiedzieć o nich wszystko, co więcej z reguły każda opinia jest prawdziwa:

Indie są biedne- oczywiście, według niektórych szacunków nawet 40-50% populacji żyje poniżej progu ubóstwa.

Indie są bogate- oczywiście, że tak. Indyjska klasa średnia to obecnie co najmniej 300 milionów ludzi, co daje nam prawie populację USA. Zachodnie sklepy, Mcdonaldy nie są w Indiach niczym nowym- co więcej znajdują popyt.

Indie są przyjazne dla obcokrajowców. Zdecydowanie tak. Ludzie widząc białego często się uśmiechają, pytają skąd jesteś, nie skąpią „Welcome In India”. Kiedy coś się dzieje możesz ich poprosić o pomoc.

Indie są nieprzyjazne dla obcokrajowców. Podobnie jak w każdym miejscu na świecie możesz znaleźć się w nieodpowiednim miejscu o nieodpowiednim czasie. Niektóre dystrykty np. Biharu są kontrolowane przez mafię

Wiele zależy od Twojego nastawienia i szczęścia. Może być akurat słoneczny dzień, wizyta w jakimś fajnym miejscu- powiedzmy Fatehpur Sikri i ogólnie wszystko pięknie. Równie dobrze może być jednak upalnie gorąco, a ty szukasz transportu w normalnej cenie i musisz targować się 15 minut żeby nie dać się obedrzeć ze skóry.

Czy polecam wyjazd do Indii? Zdecydowanie tak- jest tu naprawdę wiele fajnych rzeczy do zobaczenia i jeśli zależy ci na przeżyciu przygody to Indie są do tego celu jak najbardziej odpowiednim miejscem. Jest jednak tym razem duże ALE Indie widziane z okna autokaru przez dwa tygodnie są sztuczne. Polecam wyjazd na nieco dłuższy czas, gdyż można zrozumieć dzięki temu znacznie więcej miejscowych zawiłości.

Wizyta w obozie uchodźców z Birmy; kolejny problem bez rozwiązania??

2012-12-16T17:26:00.000-08:00

Jakiś czas temu dosiedziałem się, że w Delhi przebywa irańska ekipa filmowa, która planuje nakręcić film dokumentalny poświęcony uchodźcom z Birmy w Indiach. Napisałem, odpisali- rozpoczęliśmy współpracę. Tych kilka wizyt w ich obozie oraz rozmowy z przebywającymi tam ludźmi dały mi sporo do myślenia. Wydaje mi się, że warto byłoby podzielić się chociaż częścią moich odczuć na temat codziennych warunków życia tych uchodźców w kontekście prawa międzynarodowego i problemu tożsamości. Napisać coś więcej o losach społeczności, której los jest niewielu znany.

Film opowiada o uchodźcach Rohingya, z powodu swojej odmienności zmuszonych do opuszczenia kraju przez rząd Birmy. Nie tyko wygnanych, ale i często pozbawionych całego majątku, a niekiedy i życia. Ich całkowita populacja to blisko 1.5 miliona ludzi, z czego blisko połowa w obawie o swoje życie pośpiesznie opuściła domy, uciekając za granicę. Przed opisem życia jakie toczą w obozie w okolicach Delhi warto jednak poznać dokładne znaczenie terminu uchodźca oraz zarys burzliwych losów Rohingów.

Kogo można nazwać uchodźcą?

Odwołując się do licznych umów międzynarodowych (m.in. tzw. Konwencja genewska z 1951 roku) oraz uchwał organizacji międzynarodowych można najprościej określić uchodźcę jako osobę zmuszoną do opuszczenia kraju swego stałego zamieszkania w obawie przed prześladowaniem, lub utratą życia.

Rohingowie

Rohingowie są ludem pochodzenia indoeuropejskiego, a ich aktualna liczebność wynosi zaledwie 1.5 miliona ludzi. Zamieszkują oni głównie birmańską prowincję Rakhina (dawny Arakan). W odróżnieniu od większości populacji kraju (buddyjskiego) są wyznawcami islamu oraz posługują się swoim odrębnym językiem. Ze względu na tę odmienność byli od dawien dawna prześladowani. Wiek dwudziesty zaostrzył konflikty, m.in. podczas II Wojny Światowej miały miejsce pogromy Rohingów w Birmie. Ze względu na nieustanny wzrost napięcia bezskutecznie próbowali uzyskać autonomię. Po puczu wojskowym w Birmie, który miał miejsce w 1962 roku stali się zaś ponownie obiektem prześladowań i wielu z nich wyjechało, a raczej uciekło do Bangladeszu oraz Pakistanu. Podobnie było przez niemal cały okres rządów wojskowych. Najczęściej oskarżano ich o bycie „piątą kolumną” Bangladeszu (ze względu na religię oraz podobne do zachodnich sąsiadów zwyczaje).

Obecna sytuacja to stan anarchii oraz chaosu. Birma po otwarciu się na świat w 2011 roku stała się areną wybuchu przemocy. Głównym jej polem stała się prowincja Rakhina, gdzie walki toczą się pomiędzy Rohingami, a Rakhinami. Jak to zwykle bywa w przypadku konfliktu o charakterze komunalistycznym (pomiędzy społecznościami odmiennymi pod względem etnicznym, religijnym) incydent pomiędzy jednostkami wywołał falę niekontrolowanej przemocy wobec całej społeczności. Co zasługuje także na uwagę, wielu spośród tych, którzy zostali w Birmie stało się IDPs (co najmniej 100 tysięcy osób) niekiedy nazywanymi także „uchodźcami wewnętrznymi” i mieszka w prowizorycznych obozach. Wielu Rohingów umiera tam z głodu, pomimo to rząd zabrania dostępu do nich organizacjom humanitarnym, na skutek czego sytuacja nieustannie pogarsza się.

Sytuacja większości uchodźców Rohingya jest ciężka, jako że wielu z nich nie posiada jakiegokolwiek ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość, a w tych wydawanych przez Birmę nomen omen wyłącznie obywatelom widnieje jasno zapisane, że są uznawani za Bengalczyków, co po opuszczeniu granic państwa nie zapewnia im jakiejkolwiek szansy na powrót. Oczywiście ONZ (Wysoki Komisarz ONZ ds. Uchodźców- UNHCR) w porozumieniu z państwami ich przebywania wydaje im tzw. ID Cards, które powinny umożliwiać im, m.in. podróż za granicę. Problem leży w tym, że nie są one honorowane przez wszystkie państwa, a co więcej nie zapewniają żadnych dodatkowych praw- np. do podjęcia legalnego zatrudnienia. Najogólniej mówiąc nie są więc one pełnoprawnymi dokumentami potwierdzającymi tożsamość.

Teoretycznie liczne umowy międzynarodowe stawiają sobie za cel pomoc uchodźcom, ale często nie jest ona możliwa, co pokazała dobitnie wizyta w ich obozie.

W obozie Rohingów

Obóz uchodźców Rohinga, który udało mi się odwiedzić jest położony we wsi Firuz Pour Namak, która znajduje się około 150 km od Delhi. Jest to jeden z 2 obozów zlokalizowych w okolicach indyjskiej stolicy. Pozostałe znajdują się głównie w Dżammu i Kaszmirze (Jammu & Kashmir).

Pierwszy dzień zdjęć był najbardziej interesujący. Oczywiście na wszystkich cudzoziemców spoglądano z zaciekawieniem. Po zwyczajowym powitaniu rozpoczęły się pytania z cyklu „where are you from”. I am from Poland- nikt spośród zgromadzonych, nigdy jednak nie słyszał o Polsce- zero skojarzeń. Mimo to po kilku godzinach, co najmniej kilka osób dopytywało się mnie za ile można załatwić nielegalny paszport do tej nieznanej Polski. Doskonale ukazuje to desperację tych ludzi, którzy pojechaliby nawet do miejsca, o którym nigdy nie słyszeli, byleby tylko polepszyć swoją obecną, wypełnioną beznadziejnością sytuację.

Życie codzienne

Obóz, który odwiedziłem został zorganizowany przez uchodźców na własną rękę. Jak powiedział mi jeden z mieszkańców rząd Indii stwierdził, że nie może im pomóc, ale pozwolił na pozostanie w granicach kraju. Jeden z bogatych rolników w Harijanie zaoferował zaś nieodpłatnie ziemię, gdzie Rohingowie się osiedlili. Każdy dzień wygląda dla mieszkańców obozu tak samo. Nie mają co ze sobą zrobić, ale samo to, że są w Indiach to już coś. Oczywiście także i w tej wspólnocie istnieje podział ról w zależności od wieku i płci. Dzieci spędzają czas w prowizorycznej medresie (szkółce) zorganizowanej w jednym z baraków. Nie mogą skorzystać z państwowych szkół, bo nie posiadają żadnych dokumentów, a ich rodziców nie stać na szkoły prywatne.
Mężczyźni- część z nich pracuje na czarno dla pobliskich rolników, wykonując prace, których nikt inny nie zgadza się wykonywać za stawki znacznie poniżej jakiejkolwiek opłacalności.
Kobiety- ich tradycyjnym zajęciem jest opieka nad domem i troska o dzieci. Część z mieszkańców „osiedla” otrzymuje wsparcie od członków rodziny pracujących w Bangladeszu, pozostali nie mają żadnego stałego źródła utrzymania, poza tym co udało się w ostatniej chwili zabrać z domu. Sytuacja obozu jest ciężka- nie ma prawie żadnych książek, a tylko 2 osoby potrafią pisać! Dużo dzieci ma więc wszelkie szanse żeby pozostać analfabetami przez resztę swojego życia. Problemem jest także opieka lekarska, jako że obozu nie odwiedza regularnie lekarz i jego mieszkańcy każdorazowo muszą szukać go na własną rękę. To takie trwanie w beznadziejności, gdzie każdy dzień jest taki sam.

Ludzie, którzy tu przebywają często przeżyli prawdziwe dramaty, a wiele dzieci widziało na własne oczy śmierć rodziców. W niektórych rodzinach wszystkie kobiety padły ofiarami gwałtu. Jedną z najważniejszych części kręconego filmu był symboliczny sąd dzieci nad mieszkańcami obozu. Tak jak w prawdziwym sądzie na sali rozpraw obecni byli: sędzia, prokurator i adwokat. Mieli oni za zadanie wysłuchać historii mieszkańców i zgodnie ze swoim dziecięcym, nieskażonym pojmowaniem świata wydać wyrok- zadecydować o przyszłości współmieszkańców. To jak wiele z tych dzieci nie może się pogodzić ze swoją niesamowicie trudną przeszłością ukazała historia dziesięcioletniego chłopca, który wcielił się w rolę sędziego. Twierdził, że jego ojciec został w Birmie i czasem nawet rozmawia z nim przez telefon, kiedy jednak miało dojść do przemowy wygłoszonej przez jego matkę wybuchnął i zaczął krzyczeć „wracaj do domu, zabraniam ci mówić o naszej historii”. Jak się okazało ojciec chłopca został zabity, a on chciał nadal wierzyć, że jest inaczej.

Rohingowie byli w Birmie zmuszani do różnych obowiązków, którym nie podlegała reszta społeczeństwa. Jednym z nich było stawianie się o określonych porach roku na kontrole podczas których fotografowano całe rodziny. Jeśli brakowało chociaż jednego jej członka pozostałych spotykały przykre konsekwencje (m.in. deportacja). Rodzina mężczyzny na zdjęciu została zmuszona do opuszczenia kraju, kiedy podczas jednego z takich „spisów” odbywał hadż (pielgrzymkę do Mekki).

Wielu ludzi nie posiada żadnego dowodu tożsamości, oprócz wydanej przez Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR) tzw. ID Card

Sklepik zlokalizowany w sercu "osiedla"; dobitny znak, że kapitalizm dotarł nawet do obozów dla uchodźców…

Niektórzy posiadają wydane przez rząd Birmy dokumenty tożsamości stwierdzające, że są… Bengalczykami.

Prowizoryczny meczet; religia (w tym przypadku Islam) często jest jedynym co pozostało ludziom.

Wszystko ma prowizoryczny charakter, a prywatność właściwie nie istnieje.

Dla zainteresowanych dokładniejszym wyglądem obozu polecam ten filmik:

Sytuacja tych uchodźców jest tragiczna w swojej prostocie.

Rząd Birmy wydał większości z nich dokumenty, w których jest jasno zapisane, że nie są oni obywatelami Myanmaru, a Bengalczykami!!! W świetle prawa wydalając ich ze swojego terytorium, lub zmuszając do opuszczenia kraju go pozbył się więc obcych obywateli- tyle, że obcych teoretycznie, bo nieposiadających żadnego obywatelstwa- apatrydów, co jest niezgodne z powszechnie obowiązującym prawem międzynarodowym (m.in.Konwencja o statusie bezpaństwowców z 1954 roku oraz Konwencja o ograniczaniu bezpaństwowości z 1961 roku). Tyle, że Birma nie jest oficjalnie związana tymi umowami, może więc spokojnie umyć ręce.

Tak więc, Rohingowie nie mają właściwie dokąd wrócić- posiadają wprawdzie tak zwane Identity Cards wydane przez UNHCR w porozumieniu z rządem indyjskim, ale to właściwie tylko kawałek plastiku, który nic nie zmienia w ich beznadziejnym położeniu.

Wprawdzie teoretycznie zajmują się nimi różne lokalne NGOs, ale ich pomoc jest ograniczona, niestety bez wsparcia na większą skalę problemu nie da się tak łatwo rozwiązać.

Ciężko winić o aktualną sytuację rząd Indii, zmagający się z kilkuset milionami własnych obywateli żyjących poniżej progu ubóstwa, ale sytuacja ta dobrze ukazuje jak często odmienne od międzynarodowych porozumień, a nawet i starań są realia. Machiny biurokratyczne często zapominają o ludziach, a ci zapominają o rządzie- i tak wszystko płynie- codziennie tak samo, nie wiadomo w którym kierunku.

Kolejny problem bez rozwiązania?

Oczywiście przewidywanie przyszłości politycznej z reguły mija się z celem, ale rozpatrując perspektywy stojące przed Rohingami ciężko jest pozostać optymistą.

Po pierwsze, stanowią oni nie więcej, niż 3% ludności blisko 60 milionowego Myanmaru, tak więc ich pozycja przetargowa jest znikoma.
Po drugie, w sytuacji otwarcia się na świat (co aktualnie jest udziałem Birmy) jak uczy historia zachodnie koncerny nie pytają o prawa człowieka, ale o możliwość szybkiego i łatwego zarobku. Dobitnie świadczy o tym także ostatnia wizyta prezydenta Baracka Obamy, podczas której wprawdzie poruszono temat Rohingów, prawdopodobnie posłuży on jednak USA za kolejny pretekst do wywierania presji ekonomicznej na kraj tak jak to niegdyś działo się z Chinami. Podobnie jest z próbami wydania jakże prestiżowej wszakże rezolucji Parlamentu Europejskiego.

Część Rohingów, szczególnie tych przebywających w obozach w Bangladeszu ma szanse na uzyskanie statusu uchodźcy w którymś z zachodnich państw i rozpoczęcie nowego życia. Reszta jest zaś zawieszona w próżni, bez jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego ich tożsamość, bez szans na zmianę swojego statusu, bez żadnych perspektyw na przyszłość. Chociaż sam fakt, że świat szerzej o nich usłyszał daje pewną nadzieję, a kto wie może pewnego dnia przyniesie im także i upragniony pokój.

Konrad Leszczyński

Więcej o Rohingach można przeczytać tutaj:

http://www.independent.co.uk/voices/comment/the-persecution-of-the-rohingya-how-a-benighted-minority-in-burma-suffer-at-the-hands-of-despots-8259990.html

http://www.economist.com/blogs/banyan/2012/08/myanmars-persecuted-rohingyas

http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=MOTION&reference=B7-2012-455&language=EN

http://www.restlessbeings.org/projects/rohingya

http://www.idsa.in/idsacomments/ThePersecutedRohingyasofMyanmar_gsen_130812
http://www.unhcr-centraleurope.org/pl/materialy/konwencje/konwencje-dotyczace-bezpanstwowosci.html

Łowca Talibów

2012-12-07T03:15:00.003-08:00

Muhammad Aslam Khan- znany także jako Chaudhry Aslam to najbardziej znany policjant w Pakistanie. Jego imię zapewne nic nie mówi przeciętnemu mieszkańcowi kraju nad Wisłą, ale bogate życie stróża prawa z Karaczi mogłoby z pewnością posłużyć za kanwę niejednego filmu akcji. Jak przystało na porządnego „szeryfa” Aslam pali jak smok, w międzyczasie oczyszczając teren z kolejnych bandytów i terrorystów, po kolejnym z kolei zamachu na swoje życie jak gdyby nigdy nic wyrusza zaś na kolejną akcję. Czyni to go postacią niezwykle ciekawą, choć oczywiście niepozbawioną kontrowersji.

Aslam Khan, od zwykłego policjanta do łowcy

Przeszłość Aslama Khana to powolne wspinanie się po szczeblach drabiny policyjnej kariery. W szeregi policji wstąpił w 1984 roku, szybko awansując. Aslam nigdy jednak nie zdał prestiżowych egzaminów, które pozwoliłyby mu szybko osiągnąć wyższe stanowiska w policji- wszystkie zaszczyty spotykały go jako wyróżnienia za kolejnych przestępców wysłanych bądź za kratki, bądź na tamten świat. Jego największe sukcesy przyszły jednak po blisko 20 latach pracy, kiedy to w 2005 roku w nagrodę za aresztowanie Shoaiba Khana doszedł do rangi superintendenta policji w prowincji Sindh. Operował głównie w rejonie Lyari (jedna z 18 jednostek administracyjnych składających się na Karaczi) w Pakistanie. Po tym, gdy na czele Lyari Task Force wysłał na „łono Abrahama” szefa lokalnego gangu, niemal legendarnego Rehmana Dakaita w 2010 roku został zaś mianowany szefem komórki antyterrorystycznej (Anti- Extremenist Cell), będącej najsilniejszą jednostką w policji pakistańskiego Sindhu, które to stanowisko sprawuje do dzisiaj. Czym jednak zasłużył sobie na tytuł największego twardziela pakistańskiej policji i postrachu bandytów?

Człowiek, który groził Talibom dżihadem

Nieco więcej o charakterze pakistańskiego „ Łowcy Talibów” mówi sytuacja do jakiej doszło podczas kolejnego zamachu zorganizowanego na niegu we wrześniu ubiegłego roku, kiedy to zdetonowany został samochód zaparkowany w okolicach jego przypominającej warownię posiadłości w Karaczi. Chaudhury może mówić o sporym szczęściu- wprawdzie zginęło kilka przypadkowych osób, ale jego dzieci, które siedziały w samochodzie obok, z powodu kłótni w ostatniej chwili wróciły do domu. Wszystko wskazuje na to, że zamach został zorganizowany przez pakistańskich terrorystów, którym Aslam także dał się we znaki.

Po przybyciu ekipy telewizyjnej wskazał on na blisko dwumetrowy lej jaki był efektem eksplozji oraz obiecał tym, którzy zorganizowali na niego zamach, że pogrzebie ich własnoręcznie w tym kraterze, co więcej wydał im swój własny dżihad. „Jesteście zwykłymi tchórzami- czemu nie zaatakujecie mnie, kiedy jestem na otwartej przestrzeni”, dodał do kamery- po czym spokojnie powrócił do sprzątania zdewastowanej po wybuchu okolicy. Żeby było jasne- był to dziewiąty z kolei zamach na jego życie- piąty w którym celem była także jego rodzina, ale 50- letni Aslam daleki jest od wpadnięcia w rutynę i zapowiada walkę z terrorystami aż do „dnia sądu” (sądu ostatecznego w Islamie) i wkrótce po załadowaniu ciał ofiar do karetek wyruszył na kolejną akcję.

Muhammad Aslam Khan- zdjęcie za http://tribune.com.pk

Polowanie zaczyna się w nocy

W odróżnieniu od innych formacji wałczących z przestępcami i terroryzmem oddział Aslama nie używa umundurowania, co nie pozwala na identyfikację jego ludzi i daje cenne sekundy podczas ataku, wzmagając zaskoczenie. Aslam Khan najczęściej pracuje w nocy- najzwyczajniej twierdzi, że to ulubiona pora wszelkiej maści typów spod ciemnej gwiazdy. Co jedni nazywają ekstrawagancją, a inni niezwykłą odwagą Aslam do dzisiaj bezpośrednio uczestniczy w akcjach swojego oddziału, pomimo swojego wieku maszerując nadal w 1 rzędzie z nieodłącznym glockiem. Nie kryje także satysfakcji z powodu swojej strzeleckiej sławy, którą potwierdzają przyznane mu w ciągu wielu lat zawodowej aktywności premie sięgające blisko 500 tysięcy dolarów. Pomimo licznych akcji, w których jak dotąd wziął udział został postrzelony zaledwie 5 razy, do czego prócz szczęścia przyczynia się zapewne także doskonałe uzbrojenie dowodzonej przez niego formacji. Na liczne pytania, czy nie boi się śmierci odpowiada zaś „widziałem już wszystko nie boje się śmierci, a moja religia (islam) uczy, że wszyscy kiedyś umrzemy”.

Dobry policjant, zły policjant?

Oczywiście jak przystało na porządnego stróża prawa działalność Aslama nie jest wolna od kontrowersji oraz zarzutów, że niekiedy najpierw strzela, a później zadaje pytania. Czego najlepszym (choć nie jedynym) dowodem była sprawa akcji jego oddziału z 2006 roku, w trakcie której zginął Rasool Baksh Brohi. Aslam, który czekając na proces trafił wtedy do więzienia utrzymywał, że Brohi był zwykłym przestępcą. Liczne głosy twierdziły natomiast, że była to zwyczajna pomyłka, w wyniku której zamiast terrorysty Mashooqa Brohiego zginąć miał niewinny człowiek. Sprawa otarła się ostatecznie o Sąd Najwyższy, który oczyścił Aslama z wszelkich zarzutów w grudniu 2007 roku, po blisko 18 miesiącach spędzonych w celi.

Pomimo faktu, że pierś Aslama Khana ugina się pod licznymi odznaczeniami (w tym przyznanymi przez prezydenta Pakistanu) niczym marynarka Leonida Breżniewa, a gazety od Missisipi po Huang- ho rozpisują się o jego wyczynach, Aslam spokojnie obiecuje, że nadal będzie po prostu robił swoje. Możemy się spodziewać, że jeszcze nie raz da o sobie usłyszeć tym bardziej, że czego jak czego, ale wrogów i zapału mu nie brakuje.

Konrad Leszczyński

Więcej o Aslamie Khanie:

http://www.thenews.com.pk/TodaysPrintDetail.aspx?ID=68534&Cat=4

http://tribune.com.pk/story/256004/profile-for-karachis-mean-streets-chaudhry-aslam-is-a-meaner-cop/

http://www.thesundayindian.com/en/story/karachis-dirty-harry/39/44327/

http://www.guardian.co.uk/world/2011/nov/10/pakistan-toughest-cop-bury-taliban

Nie takie Indie straszne jak je malują

2012-11-27T03:59:00.003-08:00

Era globalizacji- to era wyborów. Co stało się dziś oczywistością studenci chcą przynajmniej jakąś część studiów spędzić za granicą kraju. Dzięki Unii Europejskiej stało się to znacznie łatwiejsze.

Studia na „starym kontynencie” to masa udogodnień: rozwinięte państwa, komfortowe warunki życia podczas studiów czy poprawienie znajomości europejskich języków to tylko niektóre z nich.

Azja to z kolei standardy życia generalnie znacznie niższe od europejskich oraz wiele innych niedogodności, ale jeśli chcesz poznać jak jest zarządzane naprawdę duże państwo, nauczyć się języka, którego nie zna żaden z twoich kolegów (a i niewielu konkurentów na rynku pracy) + przeżyć przygodę, a raczej wiele przygód każdego dnia (czasem nawet przejście przez ulicę może być wyzwaniem) Azja Południowa, a Indie w szczególności są tym czego właśnie szukasz. Tylko jak? Wiele osób chciałoby przekroczyć granice gościnnej Europy, ale często brakuje informacji na temat samego wyjazdu. Poza tym warto usłyszeć opinie ludzi, którzy już tam byli. Nie takie Indie straszne jak je malują!

Ex oriente Lux?

Karolina- studentka II roku stosunków międzynarodowych w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, która wyjechała na wymianę do Nepalu, odnośnie swoich wrażeń mówi: „panuje tu straszna dezorganizacja, mimo wszystko można spotkać wielu ciekawych i życzliwych ludzi, zasmakować prawdziwego nepalskiego życia i dowiedzieć się wielu interesujących rzeczy z innej (azjatyckiej) perspektywy. Po prostu nowe doświadczenie, całkowicie różne od polskiej rzeczywistości”.


Tribhuvan University, Kathmandu- fot. Karolina Jankowska

Podobne odczucia ma Jakub- student I roku studiów magisterskich ISM UW na specjalizacji Biznes i Polityka Indii, który aktualnie przebywa na wymianie w Kalkucie, twierdzi z kolei:

„Wrażenia - niesamowite, szczególnie Mumbaj póki co. Indie bardzo mi się podobają, jednak nigdy nie widziałem kraju, który zawierałby w sobie tyle kontrastów. Przepych, piękno i nieskazitelność z jednej strony, z drugiej bardzo łatwo przeradza się w straszną biedę i syf. Dosłownie”.

Pozytywne wrażenia ma także Agnieszka- studentka indologii na UW, która do Indii przyjechała korzystając ze stypendium ICCR (Indian Council for Cultural Relations):

„Dzięki temu, że funkcjonuję na prawach studentki i mieszkanki Ćennaju, mogę lepiej poznać miasto i ludzi. W ubiegłym roku byłam w innych częściach Indii, ale z tamtego wyjazdu przywiozłam inne wspomnienia i wrażenia. Teraz jestem odrobinkę bliżej życia zwykłych mieszkańców”.

Ciężko jest generalizować na temat kraju z populacją prawie trzykrotnie większą od Europy, ale wygląda na to, że polscy studenci czują się w Indiach coraz bardziej swobodnie. Co jeśli zdecydowałeś się już na spędzenie kilku miesięcy- w kraju położonym 5 tysięcy kilometrów od Polski?

Delhijska ulica- fot. Konrad Leszczyński

Którędy do Azji?

Możliwości wyjazdu na studia do Azji Południowej jest kilka. Jedną z nich oferuje swoim studentom Instytut Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. Jak zauważa magister Aleksandra Jaskólska, która współpracuje przy wymianie z ramienia działającego przy jednostce Centrum Badań nad Współczesnymi Indiami „jak na razie z ISM do Indii wyjechało 22 studentów- 3 do Nepalu, z którym mamy podpisane aktualnie 3 umowy- z Indiami ponad 15”, wchodzą w to czołowe indyjskie uczelnie, co więcej oferta nieustannie się poszerza.

Inna opcja to ICCR – Indian Council for Cultural Relations, która oferuje stypendia studentom z rożnych stron świata zainteresowanych nauką w Indiach. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie www ambasady Republiki Indii w Warszawie. Minusem tego rozwiązania jest jednak niestety duża konkurencja- Indie oferują Europie stosunkowo niewiele miejsc na studia.

Erasmus Mundus także stwarza możliwości wyjazdu jednak tu procedura jest już niestety nieco bardziej skomplikowana i ograniczona do współpracy pomiędzy konkretnymi jednostkami. Największym plusem tego rozwiązania jest jednak pokaźne stypendium.

Pozostaje także opcja samodzielnego wysyłania e- maili z zapytaniami do indyjskich uczelni- jak jednak uczy doświadczenie trzeba uzbroić się w cierpliwość, a niekiedy i porzucić nadzieję, gdyż czas nigdy nie był nadrzędną wartością w Indiach.

Podsumowanie:

Zanim jednak zdecydujesz się na wyjazd rozważ wszystkie za i przeciw. Indie to jednak wyzwanie- nie ma się czego bać, ale jeśli nie umiesz przetrwać w standardach niższych, niż polskie, to powinieneś raczej rozważyć Erasmusa. I przede wszystkim pamiętaj, że duże wyzwania to duża zabawa.

Jawaharlal Nehru University- fot. Konrad Leszczyński

Konrad Leszczyński

Niemcy na start

2012-11-05T06:29:00.002-08:00

Rynki azjatyckie od dawien dawna kuszą inwestorów. Nie omija to oczywiście Indii, które także zalewane są coraz obfitszym strumieniem zagranicznego kapitału. O coraz większy rynek rywalizują zaś ze sobą firmy z całego świata. Porównując jednak promocję oraz ofertę Niemcy wydaja się być, o co najmniej kilka pozycji do przodu przed swoimi potężnymi konkurentami.

Ostatnio zorganizowany w Delhi z inicjatywy Ambasady RFN pokaz „Urban Mela 2012” jest doskonałym przykładem możliwości naszego zachodniego sąsiada. Podczas gdy inne placówki dyplomatyczne stawiają na promocję kultury i biznesu w postaci pokazów filmowych czy koncertów- Niemcy wygodnie ulokowali się w jednym z centralnych parków indyjskiej stolicy, gdzie w zielonej scenerii zapraszają do podróży do innego świata, a może i epoki. Ich planom odpowiada nawet nazwa lokalizacji wydarzenia- Millenium Park.

Niemcy idealnie połączyli promocję swojej kultury oraz gospodarki. W kilkunastu pokaźnej wielkości pawilonach przypominających UFO i zbudowanych specjalnie na tę okazję przez uznanego niemieckiego projektanta Markusa Heinsdorffa ulokowane są wystawy obrazujące niesamowity rozwój jaki stał się udziałem niemieckiej gospodarki.

Ufopodobne instalacje wystawy dobrze komponowały się z krajobrazem, a co najważniejsze zachęcały do wejścia do środka.

Na otwarciu ekspozycji „przypadkiem” znalazły się także gwiazdy indyjskiej śmietanki towarzyskiej i Bollywoodu, w tym m.in. aktorka Sushmita Sen, a widoczny z parku grobowiec Humayuna jedna z wizytówek stolicy był podświetlony kolorami indyjskiej i niemieckiej flagi. Oczywiście „mimochodem” o imprezie napisały najważniejsze indyjskie gazety- m.in. Times of India czy The Hindu zapewniając mu ogólnokrajową popularność. Niemiecki ambasador Michael Steiner zapewnił zaś podczas mowy powitalnej, iż jego kraj pomimo 60- letniej już obecności dyplomatycznej w Indiach dopiero planuje pokazać w przyszłości na co go stać. Wszystko wskazuje na to, że nie żartował.

Ciepły dzień, park- trudno wyobrazić sobie lepsze miejsce na organizację wydarzenia, które ma przyciągnąć jak najwięcej zwiedzających.

Firmy takie jak BASF, Bosch, Volkswagen, Airbus, liczne firmy z sektora technologii odnawialnych a także kilka niemieckich uczelni wyższych podczas 10 dni starały się do siebie przekonać indyjskiego odbiorcę. I to nie za pomocą ulotek, ale licznych interaktywnych instalacji, pracujących modeli silników, plazmowych ekranów dotykowych- demonstracji samochodów przyszłości i wszystkiego co tylko można sobie wyobrazić. Nie były to zwykłe pokazy, ale żywa ekspozycja- doskonały symbol stanu niemieckiej gospodarki. Targi to nie tylko promocja technologii, ale także święto literatury niemieckiej, koncerty, warsztaty graffiti czy tańca współczesnego- gdzie w rytmie hip- hopu wesoło podskakują indyjskie dzieci, i dziesiątki innych imprez, które z pewnością pomogą Niemcom umocnić swój już aktualnie niezwykle pozytywny wizerunek nad Gangesem.

Jak pokazuje to zdjęcie niektórym zwiedzającym aż „szczęka opadła z zachwytu”- to dobry znak dla niemieckiej gospodarki...

Ochrona środowiska to motyw nieustannie przewijający się w działaniach promujących niemiecką gospodarkę.

Wszystko ulokowane w zielonej scenerii, która powoduje, że poważne tematy o których chcą powiedzieć Niemcy doskonale łącza się z popołudniowym, rodzinnym spacerem do parku- powodując, że każdy czuje się swobodnie, o czym świadczą wesoło biegające dookoła dzieci.

Co najważniejsze nie jest to jednorazowa impreza, ale cały cykl- odbywający się w kilku miastach Indii począwszy od kwietnia 2012 roku do stycznia 2013 roku. Zawsze inna sceneria- zawsze niesamowity pokaz i święto nowoczesności.

Niewątpliwie, ciężko jest na pierwszy rzut oka ocenić koszt organizacji tego typu przedsięwzięcia. Z perspektywy pojedynczego obywatela są to na pewno niebotyczne koszty, ale z punktu widzenia całej gospodarki niemieckiej, która skorzysta na przedsięwzięciu jest to niewątpliwie niewielka, wręcz symboliczna kwota.

Tylko w 2011 roku Bosch, Siemens i BMW zapowiedziały chęć wprowadzenia 2 miliardów euro do lokalnej gospodarki, a w niekończącej się kolejce czekają m.in. Deutsche Bank i Lufthansa żeby wymienić te absolutnie najważniejsze spośród niemieckich korporacji. O dobrym wyborze miejsca na inwestycje świadczy przygotowane przez jedną z najważniejszych indyjskich gazet zestawienie, w którym Indie znalazły się wśród 5 najważniejszych odbiorców bezpośrednich inwestycji zagranicznych na świecie. Szczególnie w sektorze nowoczesnych technologii na który stawiają Niemcy rynek indyjski jest wyjątkowo otwarty i chłonny (włączając tak potrzebny dla Indii sektor energii odnawialnej)..

Niemcy przywieźli ze sobą wszystko co najlepsze, w tym prototypy samochodów napędzanych energią słoneczną.

Przykładowo, w przypadku motoryzacji na rynku indyjskim niepodzielnie rządzą samochody japońskie, które są dużo tańsze od konkurencji ze względu na m.in. lokalizacje procesu produkcyjnego na miejscu. Niemcy starają się więc promować w tym przedziale cenowym ekspansję należącej do Volkswagena- Skody. Oczywiście prócz tego podobnie jak w niemal każdym innym państwie świata Mercedesy i BMW to tradycyjnie samochody elity. Patrząc na już odniesione sukcesy trudno nie kryć podziwu.

Niemieckie firmy są obecne w Indiach nie od dzisiaj- ich inwestycje nieustannie nabierają zaś rozpędu. Na zdjęciu reklama firmy Voith "komponenty firmy Voith używane przy budowie systemów metra i kolejek miejskich zabierają codziennie kilka milionów mieszkańców największych indyjskich miast do punktów docelowych ich podróży".

Jak zaś wskazuje raport Niemiecko- Indyjskiej Izby Gospodarczej (Indo- German Chamber of Commerce) pomimo faktu, że ze względu na kryzys ekonomiczny niemieckie inwestycje w Indiach spadły- to nasi zachodni sąsiedzi nadal pozostają w 8 największych inwestorów nad Gangesem, a w ciągu ostatnich 10 lat zainwestowali w Indiach prawie 3 miliardy dolarów. Znaczna większość ich inwestycji objęła rejony Mumbaju, Delhi, Hajderabadu, Ćennaju, i Kalkuty a więc najważniejsze aglomeracje Indii. O rosnących niemieckich ambicjach wyraźnie świadczy także wizyta kanclerz Angeli Merkel z 2011 roku, podczas której premier Indii Manmohan Singh wyraził głęboką nadzieję na zwiększenie niemieckich inwestycji, które w olbrzymiej większości są udziałem sektora nowoczesnych technologii. Pomimo tych sukcesów są to jednak nadal inwestycje szczątkowe- jak zauważa ten sam raport niemieckie firmy inwestują bowiem rocznie za granicą niebotyczną kwotę bliską 970 miliardom dolarów.

Wszystkie te fakty, w połączeniu z wyraźnie widoczną niemiecką inicjatywą dobitnie wskazują, że Niemcy zgodnie ze słowami swojego ambasadora nie żartują, a kryzys, który jednych wpędza w problemy, może być dla innych doskonałą motywacją do dalszego rozwoju.

Kriszna na sprzedaż?

2012-10-29T12:04:00.001-07:00

Wizyta w głównej delhijskiej (indyjskiej świątyni) ruchu wyznawców Kriszny to dobra okazja, aby pokusić się o chociaż częściową próbę bardziej niezależnej charakterystyki ruchu, który jest w Polsce (głównie przez środowiska „prawowiernych” katolików) jednoznacznie krytykowany i potępiany zarówno za udokumentowane, jak i przypuszczane nadużycia.

Świątynia Miedzynarodowego Towarzystwa Świadomości Kriszny w Delhi to najważniejsze miejsce kultu tej założonej w 1965 roku w Nowym Jorku organizacji. Ruch od początku był organizacja kontrowersyjną- często zastanawia jednak przedstawianie go w zachodnich mediach w jednoznacznie negatywnym świetle, podczas gdy nic na świecie nie jest czarno/białe

Dla przybliżenia Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kriszny (International Society for Krishna Consciousness) jak przystało na 99.9% nowych ruchów religijnych zostało założone w Nowym Jorku przez Swami Prabhupadę, który w 1965 roku przybył do USA z zaledwie 7 dolarami w kieszeni, aby na polecenie swojego mistrza duchowego szerzyć nauki hinduizmu za oceanem.

Kiedy zaczynał w Nowym Jorku, a potem w San Francisco słuchali go głównie zblazowani hipisi. Dziś według rożnych danych ruch ma od miliona do 10 milionów pełnoprawnych członków oraz od kilku do kilkunastu milionów sympatyków na całym świecie. Nauki można przedstawić w prosty sposób- zero używek+ wegetarianizm+ wielbienie Kriszny= szczęście w tym i przyszłym życiu/ach. Oczywiście główną forma adoracji są mantry, powtarzane nieustannie w prostym celu zanudzenia boga, tak by dał nam to o co prosimy.Wierzenia opierają się na Bhagavat gicie przetłumaczonej przez Prabhupadę na angielski, które to tłumaczenie stało się odtąd obowiązującym dla całego ruchu.

Krisznaici są obecni niemal na całym świecie i kojarzeni z wesołymi łysymi facetami, w dziwnych ubraniach w kolorze lotosu, którzy grają dziwną muzę i dla niepoznaki mają dziwne znaki na głowie. Oczywiście w Polsce jak na katolicki kraj przystało od małego straszy się dzieci „jak nie będziesz grzeczny to przyjdzie łysy pan z Hare Kriszna i cię zje”. Oczywiście ruch ma dużo za uszami, ale obraz organizacji jest niewspółmierny do generalnego przekroju jej działalności- biorąc pod uwagę, m.in. działalność charytatywną organizacji,o której się w mediach głośno nie mówi.

Religia w Indiach nie jest zakładnikiem świątyń i atakuje na każdym kroku, tym bardziej, ze hinduizm nie zna granic i każde wierzenie znajduje w nim swoje miejsce; drzewa otoczone girlandami czy różnego rodzaju uliczne ołtarzyki nie dziwią w Indiach

Co do samej świątyni krisznaitów w Delhi (filmik z wnętrza świątyni można zobaczyć tutaj: http://www.youtube.com/watch?v=laY4M6FaKkU), to zdecydowanie najbardziej uderzają w niej 3 rzeczy:

1: rozległość i nowoczesność kompleksu w połączeniu z niezwykłą wprost czystością; fontanny i posągi różnych bóstw- oraz uwaga uwaga „robot show”?; nawet szukając rożnych smaczków ciężko było znaleźć jakąkolwiek nieregularność- wszystko dopięte na ostatni guzik- zupełnie jak nie Indie…

2: komercjalizacja- dostępnych jest wiele pomieszczeń i „atrakcji” tylko dla posiadaczy Life Membership, które można nabyć w promocyjnej cenie 20 tysięcy rupii- (ok. 1.3 tysiąca złotych- z cyklu kup zbawienie już dziś- dostawa do domu gratis) ; Patrząc na to przypomina się trochę monolog niezastąpionego komika Georgea Carlina o religii i o bogu (rozumianym jako absolut obecny we wszystkich religiach) „ Jest najpotężniejszy, najdoskonalszy, wszechwiedzący, ale jakoś nie idzie mu z pieniędzmi”..

3: wbrew stereotypom- znaczna przewaga Indusów w porównaniu do obcokrajowców, których jednak było w świątyni znacznie więcej, niż w jakimkolwiek innym przybytku modlitewnym stolicy

Co do wnętrza kompleksu świątynnego, to ktoś spodziewający się drugiej bazyliki świętego Piotra może się rozczarować. Kilka ołtarzyków, trochę bhaktich (wyznawców) siedzących i śpiewających na podłodze oraz mała galeria przedstawiająca dla niepoznaki obrazy z Kriszną w roli głównej. Na co trzeba zwrócić uwagę atmosfera jest bardzo przyjemna- nie ma barier i człowiek nie czuje się nieswojo- nie jest śledzony przez tysiące spojrzeń, ale zapraszany do różnego bębnienia i czynnego włączenia się w nabożeństwa.

Jeden z obecnych w świątyni wyznawców zwrócił mi uwagę, że robienie zdjęć różnych obecnych tam posągów to tak duża obraza jak robić zdjęcie samemu Obamie, który mimo, że prezydent USA to zasługuje jednak na jakiś szacunek- cokolwiek by to miało oznaczać.

Ruch ma także drugą choć mało znaną stronę w postaci programu- „Hare Krishna Food for Life”, który codziennie serwuje około 1.5 miliona darmowych posiłków wegetariańskich (i wegańskich) dla najbardziej potrzebujących na całym świecie. Lwia część działań skupia się w Indiach, a wolontariusze ruchu często pracują w rejonach zapomnianych zarówno przez ludzi, jak i wszelkich bogów.

Hinduistyczna świątynia to koszmar boga Starego Testamentu- jedną z głównych form kultu hinduizmu jest bowiem idolatria (adoracja posągów i innych przedstawień bóstw), która nie ma jednak charakteru zamkniętego, a na ołtarzykach występują często także postacie jak się na pierwszy rzut oka wydaje nie mające z hinduizmem nic wspólnego

Chociaż Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kriszny jest przedstawiane w wielu państwach jednoznacznie źle to chyba jest to opinia nieco przesadzona. Warto tym razem (jak i zawsze) mieć własną opinie na każdy temat.

Konrad Leszczyński

Pokaż mi swojego boga, a powiem ci kim jesteś

2012-10-14T08:14:00.001-07:00

Indie, to dużo religii, bardzo dużo religii, a nawet i więcej. Wyznawcy hinduizmu, muzułmanie, Sikhowie, chrześcijanie, buddyści, dźiniści to tylko najważniejsze z nich- i tak znacznie więcej, niż występuje w Europie. Obecność religii to zaś z reguły obecność świątyń. Każda z tych grup posiada ich oczywiście ogromną ilość. W Indiach niczym szczególnym nie jest fakt, że bezpośrednio one ze sobą sąsiadują- rywalizując o dusze i rupie wiernych. Oczywiście pieniądze nie grają tu roli i wysadzane zlotem i diamentami przybytki bóstw skupiają u swojego podnóża zastępy żebraków doskonale obrazujących świat materialny (każdy okazale prezentuje swoją biedę- wymachując kawałkiem reki, lub nogi)- małe dzieci zaś nie dadzą ci przez najbliższe kilkadziesiąt metrów spokoju krzycząc swoje „ciapati, ciapati”. W znacznej mierze są to żebracy zawodowi, którzy większość tego co dostaną, lub wyjęczą oddadzą później mafijnym bosom. Oczywiście nawet w świątyniach trzeba się pilnować, aby nie zostawić tam zawartości swojej kieszeni- złodzieje korzystają bowiem z „ofiar” przyjezdnych na równi z samymi bogami… Generalizowanie w przypadku Indii się nie sprawdza (nigdy). Delhi jako stolica doskonale nadaje się jednak do ukazania pobieżnego przeglądu najważniejszych indyjskich grup religijnych, a co za tym idzie także indyjskiego społeczeństwa. Można powiedzieć: pokaż mi swoją świątynię, a powiem ci kim jesteś.

Świątynia hinduistyczna Lakshmi Narayan- jedna z wizytówek stolicy Indii, to klasyczny przykład potiomkinowskich domów. Wszystko ładne, czyste, nawet strażnicy się uśmiechają. Specjalne miejsce, gdzie można zostawić buty i kłódka, przy czym asystuje ci strażnik, który konspiracyjnym szeptem przy odbieraniu ich mówi „give me the money” co tylko utwierdza cię w przekonaniu, że nie należy mu się zapłata. Lakshmi Narayan to świątynia szczególnie upodobana przez kobiety, jako że Lakshmi, żona Shivy jest opiekunką ogniska domowego i rodziny. Z niezrozumiałych powodów robienie zdjęć jest w niej zakazane pomimo faktu, że nie jest jakoś szczególnie oblegana i pełni także trochę rolę „muzeum”. Indie są zdominowane przez hinduistów (ok. 80%), ale błędem byłoby przypuszczać, że oznacza to jednolitość- wbrew pozorom różne wariacje hinduistyczne często różnią się od siebie bardziej, niż dwie religie.

Lakshmi Narayan


Lakshmi Narayan

Meczet Jama Masjid (Meczet piątkowy) to jedna z wizytówek Delhi, a z jego minaretu można zobaczyć panoramę miasta. Jednak miejsce to zostawia mieszane uczucia. Czemu? Obowiązuje tu zasada biały płaci za wszystkich- wejście do meczetu jest oczywiście darmowe, ale tylko dla ludzi o innym kolorze skóry niż biały- oficjalnie jest to opłata za aparat, ale nieoficjalnie nikogo nie interesuje czy masz aparat, czy go nie masz. Muzułmanie w Indiach to od ok. 10- 15% mieszkańców. Większość z nich opuściła pogrążone w widmie walk komunalistycznych Indie w 1947 roku, ale dość znaczna grupa została. Delhi- niegdyś zamieszkane w blisko 50% przez wyznawców Allaha dzisiaj skupia już tylko ok. 20% muzułmanów.nŻyją oni głównie w tzw. Starym Delhi i według wielu ludzi mają syndrom „oblężonej twierdzy”. Poczucie, że reszta społeczeństwa ich nie rozumie- połączone często z niechęcią do bliższej z nim interakcji. Badania systemu kastowego pokazały, że to właśnie dalici (niedotykalni) pochodzący z tej grupy religijnej są najbardziej zacofani, co tylko utwierdza społeczność w przekonaniu o zapomnieniu przez państwo o ich losie.


Jama Masjid

Gurudwara Bangla Sahib to jedno najważniejszych miejsc modlitw delhijskich Sikhów. Sikhowie, których jest w Indiach zaledwie około 20 milionów (wszystkich około 27 milionów) są wbrew temu jedną z najbardziej widocznych mniejszości ze względu na sukces ekonomiczny jaki stał się ich udziałem. Sukces stał się jednak także przekleństwem, jako że wielu prominentnych członków tej grupy opuściło Indie- wybierając życie głównie w Wielkiej Brytanii, Kanadzie i USA. Są oni jednak obecni w znacznie większej ilości państw, gdzie prowadzą swoje interesy. Już z daleka w oczy rzucają się złote kopuły gurudwary, przy wejściu w szatni można zostawić buty (bez obawy, że ktoś zabierze je sobie na pamiątkę spotkania z tobą). Co było dla mnie zaskoczeniem ludzie w świątyni byli niezwykle przyjaźni i nikt (co nie zdarza się często) nie nagabywał o pieniądze. Sikhowie w ostatnim 30-leciu dużo przecierpieli w związku z działalnością separatystycznej organizacji Akali- Dal, która poprzez działania terrorystyczne chciała zrealizować postulat utworzenia niepodległego państwa Sikhów- Khalistanu. Zabójstwo premier Indiry Gandhi w 1984 roku będące odpowiedzią na jej rozprawienie się z terrorysta zabarykadowanymi w najświętszej dla Sikhów gurudwarze w Amritsarze spowodowało fale pogromów anty- sikhijskich, które nie ominęły także Delhi.


Najważniejsza gurudwara stolicy Indii- Bangla Sahib

Bangla Sahib

Co ciekawe kościoły w Delhi nie są „skażone” hinduizmem w dużym stopniu (a przynajmniej ten kościół Świętego Serca, który widziałem)i wyglądają właściwie tak samo jak te w Europie- jednak podejście ludzi jest nieco inne- posągi świętych są adorowane w sposób przypominający ten znany ze świątyń hinduistycznych. Figura świętego Franciszka tonie w girlandach, a kapliczka poświęcona Maryi na podwórzu jest szczególnie upodobana przez kobiety. Co jest indyjskim fenomenem wyznawcy hinduizmu przychodzą czasem do kościoła prosić „różne znajdujące się tam bóstwa” o pomoc w myśl zasady, że może któryś z bogów (czy to własnych czy to innych) wreszcie pomoże. Msza w języku hindi, bez instrumentów, a na dziedzińcu kościoła- posąg Jana Pawła II- jeden z niewielu polskich akcentów w Delhi…

Indie są pełne sprzeczności i kolorów. Jak ważną rolę odgrywa zaś religia ukazuje prosty przykład- pomiędzy Czerwonym Forem, a Meczetem Piątkowym (dystans około jednego kilometra) znajduje się 6 świątyń- w tym dźinijska, kościół, dwa meczety, gurudwara, świątynia hinduistyczna – z czego niektóre sąsiadują ze sobą właściwie drzwi w drzwi. W tym kraju tolerancja miesza się z nienawiścią, a krew często zrasza ziemię po której stąpają święte krowy. Bogowie zaś toczą swoje życie w spokoju- wszyscy bogowie…

Autorikszą na koniec świata

2012-09-30T03:03:00.000-07:00

Autovala (autorikszarz) to postać nieodzowna dla krajobrazu Delhi. Zawsze w szarym uniformie, zawsze gotowy żeby cię gdzieś zawieść. Ten niepozorny z reguły zawód posiada jednak władzę znacznie przewyższającą pierwsze wrażenie.

Idąc ulicą w okolicach najbardziej znanych zabytków Indii zawsze powtarza się ten sam scenariusz. Gromadnie stoją tam riksze i ich kierowcy nawołują cię i kiwają głową- wsiadaj do środka zawiozę cię dokąd tylko dusza zapragnie. Czasem nie wiedzieć czemu nie rozumieją twojego nie i przez następnych kilkanaście metrów starają się cię przekonać notorycznie nadużywając często jedynego znanego im angielskiego zwrotu „my brother”. Kierowca zawsze stosuje tę samą strategię kiedy musi przewieść gdzieś obcokrajowca- stara się go zwabić do środka i od razu rozpocząć jazdę- tak by ten w tym całym rozgardiaszu zapomniał zapytać się o cenę. Czasem działa i przyjezdny płaci 5- krotność, albo i więcej zwyczajnej stawki. Podstawowym zwyczajem rikszowej etykiety jest więc targowanie się o cenę. Na początku przez jakieś 5 minut targujesz się, po czym wsiadasz do budy przypominającej zabudowany motorower, z niewiele lepszym silnikiem. Oczywiście teoretycznie w każdej rikszy znajduje się taksometr, który teoretycznie zawsze powinien być włączony – dziwnym trafem prawie zawsze "jest zepsuty" (yah kharab hai) szczególnie, gdy trzeba przewieźć gdzieś obcokrajowca. Wracając do ceny, to znajomość kilku zwrotów w hindi obniża cenę startową co najmniej dwukrotnie.

Z reguły delhijscy autorikszarze pochodzą z Biharu- przyjechali tu w poszukiwaniu lepszego życia i pomimo ciężkiej pracy (z reguły od świtu do późnej nocy), mogą być zadowoleni- nie każdemu przyjezdnemu udaje się znaleźć pracę gdzieś, gdzie można czasem okantować jakiegoś turystę.

Co do bezpieczeństwa to jest to całkiem bezpieczny środek transportu- wprawdzie nie ma pasów bezpieczeństwa, a i pojemność jest zmienna (maksymalnie 3 pasażerów- ale czasem widuje się i 6- wszystko zależy od potrzeb).

W sumie trochę trzęsie, ale na zakorkowanych delhijskich ulicach autoriksza jest bezkonkurencyjna- często przeciska się przez sznur samochodów i można zaoszczędzić trochę czasu. Przeważnie wychodzi drożej, niż autobus, ale jeśli chce się pojechać w odległe rejony miasta- to niekiedy jest to najtańsze rozwiązanie. W środku obowiązkowo kilka obrazków bóstw hinduizmu- chociaż nie jest to absolutną regułą- gdyż rikszarzami są też muzułmanie i sikhowie oraz wyznawcy wszystkich możliwych występujących w Indiach religii.

Autoriksze to nieodłączny element kolorytu Delhi. Czasem klniesz na czym świat stoi nie mogąc znaleźć przejazdu w przyzwoitej cenie, ale mimo wszystko riksze znacznie urozmaicają życie w Indiach.

Konrad Leszczyński

Podobało Ci się? Polub na facebooku:

https://www.facebook.com/pages/celindieblogspotcom/145360392274124

Nowy Czerwony Fort

2012-09-15T09:52:00.011-07:00

Słysząc hasło Czerwony Fort wiele osób wyobraża sobie jeden z najbardziej przereklamowanych zabytków Delhi. Moim zdaniem, prawdziwy Czerwony Fort znajduje się jednak dobrych kilkanaście kilometrów dalej. Powstał zaledwie kilkadziesiąt lat temu (1969 rok), ale ma znacznie większy wpływ na krajobraz miasta, niż ten znany z przewodników turystycznych.

To Jawaharlal Nehru University- jedna z najlepszych indyjskich uczelni. Wprawdzie położona w parku, ale infrastrukturą nie zachwyca, szczególnie w porównaniu z Delhi University. Ładne kafelki na podłodze to jednak nie wszystko. Na pewno jest to uczelnia niezwykle innowacyjna pod wieloma względami, a do jednych z nich należy aktywność studentów i to nie tylko na polu naukowym, ale i politycznym. Każda wolna ściana, każdy wolny kawałek ziemi żyje polityką. Manmohan Singh (premier Indii) uświetnia miliony karykatur i okrzyków podczas studenckich protestów. W innych partiach Indii zamyka się uczelnie jeśli studenci zbyt głośno wyrażają swoje żądania- tutaj się ich słucha. Co więcej, pomimo obecności spektrum poglądów nie dochodzi do przemocy, co stało się plagą na innych uniwersytetach indyjskich. Uniwersytet jest zdominowany przez wszelkiego typu organizacje lewicowe i komunistyczne. Kolejnym ciekawym rozwiązaniem jest fakt iż słowo „wybory” oznacza tutaj prawdziwe wybory- z masą organizacji studenckich garnących się do władzy w samorządzie.Wybór szeroki- od bardzo komunistów- do prawie zwykłych socjalistów- co ciekawe organizacje są powiązane z partiami politycznymi, co czyni sytuację nieco bardziej skomplikowaną. Czasami można poczuć się tutaj niczym w Moskwie za „starych dobrych czasów”- czerwony zawsze w modzie. Jak czytam na jednej z ulotek Lenin ciągle żyje- jeden z przywódców licznych tutaj organizacji politycznych został bowiem nazwany na cześć Wołodzi. Z drugiej strony, co może zabrzmieć dziwnie często panująca tutaj wolność jest wysoka nawet jak na Polskie standardy. Przykładowo niewyobrażalnym jest, aby w Polsce otwarcie przyznawać się do sympatii komunistycznych- nie chodzi tu o chwalenie Stalina za jego niechlubne rządy, ale samą dyskusję. Idąc śladami rewolucji francuskiej mamy coś w stylu „nie ma wolności dla wrogów wolności”- no bo przecież władza wie najlepiej czego Ci potrzeba obywatelu. Tutaj jest miejsce dla wszystkich poglądów- nawet dla tych które ci się nie podobają. Generalnie każdy za wszelką cenę chce cię przekonać do oddania głosu na siebie – decydujące dni przed wyborami są najgorsze- nigdzie nie możesz się czuć bezpieczny- dopadną Cie nawet w toalecie, żeby tylko przedstawić niezwykłe zalety kandydatów i wręczyć jedną z milionów ulotek. Druga nad ranem- pukanie do drzwi- sam nie wiem po co je otwieram i tak wiem kto tam na mnie czeka- jeden z komitetów wyborczych- biorę ulotkę uśmiecham się i zamykam drzwi- ulotka po chwili wyładuje obok stosu innych ulotek, ale no cóż takie są prawa demokracji. Przecież jeśli grzecznie nie wypełnisz swojego owczego obowiązku ktoś mógłby pomyśleć, że jesteś ignorantem. Debata prezydencka przed wyborami do samorządu studenckiego to też ciekawe przeżycie- po pierwsze na uczelni liczącej 10 tysięcy studentów jest 12 kandydatów na ten urząd.

Po drugie trwa od 22- 5 nad ranem- po trzecie przez dwie godziny nie może się zacząć bo zwolennicy jednej z opcji postanowili sobie trochę pokrzyczeć o czerwonym pozdrowieniu i pograć na bębnach- swoisty folklor. W sumie bardziej interesuje mnie ta muzyka, niż programy wyborcze, które są niemal takie same. Debata wzbudza ogromne emocje- ludzie dopingują swoich kandydatów krzycząc, grając na bębnach… i jeszcze głośniej krzycząc. Ciężko jest oddać te wszystkie emocje, pochody i okrzyki na „papierze”, ale przeżycie jest niezwykle- tym bardziej dla kogoś pochodzącego z cywilizacji gdzie twierdzi się , że demokracja to grzeczne oddanie głosu na jedyną słuszną partię (nieważne jakiej orientacji) , bez zadawania zbędnych pytań.. JNU to wartość sama w sobie i pomimo, ze Polscy studenci biorą pod uwagę studia na Zachodzie, lub na Zachodzie to Indie mogą okazać się naprawdę niezwykłą przygodą- dla nieco bardziej odważnych.

"Gwiazda" wieczoru

Lenin wiecznie żywy

Studenci do piór, studenci do młotów

When I give food to the poor they call me a saint. When I ask why the poor have no food they call me a communist.

Konrad Leszczyński

Polub na facebooku:

www.facebook.com/pages/celindieblogspotcom/145360392274124

dziwne dziwnego początki?

2012-08-15T13:48:00.002-07:00

Pierwszy dzień w Indiach minął szybko. Dużo wrażeń jak na kilkanaście godzin. Wprawdzie po wyjściu z samolotu, lotnisko im. Indiry Gandhi okazało się wyglądać naprawdę przyzwoicie to wkrótce czekała mnie przeprawa z taksówkarzem, który za przejazd 10 km zażądał sobie 50$ - skończyło się na 18, ale „targi” o 5 nad ranem po długiej podróży to nie najprzyjemniejsze przeżycie. Wejście do pokoju było pierwszym szokiem- nie było tam robaków, ani nic z tego , ale pomimo że był to pokój gościnny uczelni wręcz „ błagał” o sprzątanie. Po rozpakowaniu się wyruszyłem na obchód – cały Jawaharlal Nehru University znajduje się w środku lasu- kampus przypomina ogromny park. Ciągle słychać tu wrzaski jakiś zwierząt- w sumie to początkowo nawet nie chciałem wiedzieć co to jest. Ostatecznie okazało się jednak że to tylko papugi i pawie bo małp tu nie ma. Dzień od 10 do równo 19 upłynął mi na bieganiu od miejsca A do miejsca B z jednym papierkiem. Pomimo, że jest monsun i najgorsze minęło to klimat i tak jak dla mnie zabójczy- 2 prysznice dziennie i 4 razy zmieniana koszulka , dla miejscowych normalna pogoda- trochę jakby chłodnawo. „Ciesz się, że nie przyjechałeś miesiąc wcześniej jak było ciepło”.

Pierwsza podróż autobusem i wizyta u lekarza. Oczywiście nie miałem pojęcia jak dostać się na miejsce, ale zapytani ludzie z chęcią po raz 5 mówili mi jak dojść (skorzystałem z porady „ pytaj sklepikarzy- oni wiedzą wszystko”). Przejście przez jezdnię było pierwszym wyzwaniem, jako że polegało na przebieganiu pomiędzy pędzącymi samochodami z nadzieją, że jakoś się uda… Udało się. Lekarz zapytał o moja rodzinę i tak dalej. Stan mojego zdrowia nie za bardzo go jednak interesował. W końcu wystawił odpowiednie zaświadczenie- jedno z miliona wymaganych przez uniwersytet. Droga powrotna nie okazała się jednak tak łatwa- autobus trzeba było sobie bowiem złapać. Polegało to na wybiegnięciu na jezdnię i krzyko- machaniu do kierowcy z nadzieją, że się zlituje. Po załatwieniu większości spraw pozostał jeszcze akademik- pokój do którego zostałem przydzielony zamknięty- współlokator albo uciekł, albo nie życzy sobie towarzystwa, ja o 22 pytający się co mam ze sobą zrobić. Całe szczęście miejscowi ludzie są dość otwarci i szybko znalazł się ktoś inny z kim mogłem zamieszkać w pokoju. Co do wyglądu tego akademika, to mogę tylko powiedzieć, że szok to zbyt słabe słowo, żeby go opisać – szczególnie wygląd „toalety” oswojenie się z którą jest zapewne dla każdego Europejczyk wyzwaniem (dla znających się na rzeczy powiem tylko, że jest na modłę azjatycką). Wskazówki udzielone mi przez jednego z wykładowców przed wyjazdem okazały się słuszne- pół roku w Indiach może się okazać zbyt krótkim czasem żeby je naprawdę polubić- już dzisiaj wiem, że pogodzenie się z tutejszą rzeczywistością zajmie takiemu „białasowi” trochę czasu- kto wie czy rok wystarczy.

Drugiego dnia rano wpadli studenci z organizacji komunistycznej, którzy są najsilniejszą grupą na uczelni- organizują dzisiaj marsz- może wpadnę, chociaż niewiele zrozumiem to łażenie z pochodniami w środku nocy może być dość ciekawe. Aparatu niestety jeszcze nie mam, ale jak będzie to sweet focie popłyną strumieniem, o ile pozwoli mi na to Internet w cenie 95 rupii za 1 GB- 7 złotych. To, plus tych kilku miejscowych sprzedawców, którym oczy złowieszczo świeciły kiedy starali się mnie naciągnąć na 3 razy wyższą cenę stworzyło pytanie- gdzie są te tanie Indie o których słyszałem?

Parada studentów komunistów- o ile okazali się być bardziej socjaldemokratami w naszym rozumieniu to cenią sobie jednak wujaszka Lenina. Wiem już od teraz co oznacza słowo dushman i kilka innych, których nasłuchałem się trochę przez te 2 godziny. Atmosfera nie do opisania- masa pochodni i ludzi zdzierających sobie gardła nieustannymi okrzykami, niektórzy wyglądali trochę jak ogarnięci jakimś quasi- religijnym uniesieniem. Na koniec przemowa liderów ruchu, przerywana aplauzem tłumu . Ludzie przyjaźni, z chęcią tłumaczący mi te różne hasła- dużo studentów języka rosyjskiego. Jak powiedzieli mi moi współlokatorzy komunista na uczelni to ktoś, kto pomoże ci nawet o 2 nad ranem, byleby tylko zdobyć głos w zbliżających się wyborach do zrzeszenia studentów. Zobaczymy co czeka mnie dalej, ale z pewnością nudy tu nie zaznam.

Sam już nie wiem

2012-08-11T09:17:00.001-07:00

W końcu, w drogę. Po tylu latach. Po zdecydowanie zbyt wielu latach. Zawsze przed podróżą mam wrażenie jakby stary rozdział ustępował nowemu, a to przecież tylko kilka godzin. Wsiadasz w jednym miejscu i wysiadasz w drugim… nic prostszego- tylko czy ten kto wysiada jest tym samym kto wsiadł? Indie… dużo o nich czytałem, dużo słyszałem, a i tak nie wiem czego się spodziewać. To trochę śmieszne bo tak blisko i tak daleko jednocześnie… Ale i tak liczy się ta wewnętrzna podróż, bo każda podróż zmienia człowieka. Te wszystkie kilometry to tylko taka iluzja, bo najważniejsze jest to przez jakie szkła patrzysz po tym wszystkim na świat. Chyba na razie starczy tego pisania- zbyt dużo myśli żeby je ogarnąć…

Polacy na szachownicy „Wielkiej gry"

2012-07-30T15:50:00.000-07:00

Wielka gra to pojęcie niewiele mówiące współczesnemu człowiekowi. Wszyscy słyszeliśmy o I czy II Wojnie Światowej, ale Wielka gra? Wbrew pewnej atmosfery tajemniczości otaczającej to pojęcie była to moim zdaniem seria najbardziej fascynujących intryg w dziejach świata. Tak zwana klasyczna Wielka gra dotyczyła rywalizacji rosyjsko- brytyjskiej prowadzonej w Azji Centralnej od XVIII do XIX wieku. Jej powodem była chęć jak największego rozszerzenia stref wpływów w regionie. Obie strony obawiały się nieustannie wzajemnego ataku na swe posiadłości i wysyłały w tym celu licznych szpiegów, którzy poprzez skrzętne intrygi mieli jak najbardziej osłabić adwersarza. Co ciekawe nie brakowało w dziejach Polaków, którzy zapuszczaliby się w te nadal jeszcze wtedy tajemnicze i niebezpieczne rejony świata. Oczywiście w związku z upadkiem polskiej państwowości pod koniec XVIII stulecia czynili to pod sztandarami innych mocarstw- najczęściej Imperium Rosyjskiego. Biorąc pod uwagę towarzyszące tym zmaganiom okoliczności ciężko uwierzyć czemu polscy uczestnicy tamtych wydarzeń zostali przez teraźniejszość niemal zupełnie zapomniani. Szczególnie pamiętając, iż historie w stylu uprowadzenia przez koczowników na środku pustyni, przeprawianie się przez pasma górskie regionu w śniegu sięgającym po pas czy odkrywanie ludów nieznanych dla świata to tylko nieliczne z „atrakcji”, które na nich czekały.

Wśród licznych Polaków, którzy wśród wielu przygód badali tereny w pobliżu Indii na szczególne przybliżenie zasługuje sylwetka dwóch.

Pierwszym z nich jest Jan Prosper Witkiewicz. Podobnie jak wielu innych Polaków w tamtych czasach został on wcielony karnie do armii Imperium Rosyjskiego. Było to dla niego jedynym ratunkiem po tym, gdy za działalność konspiracyjną na Litwie, którą prowadził już w wieku 15 lat został skazany na karę śmierci. Było to wynikiem aktywności w konspiracyjnej organizacji „Czarni bracia”. Jego złagodzony wyrok obejmował dożywotnią służbę w Orsku w okolicach Uralu- dokąd przybył w 1823 roku. Podczas stacjonowania w rosyjskim garnizonie szybko poznawał języki okolicznych ludów, co z czasem pozwoliło mu na rozpoczęcie życie szpiega. Jego najważniejszym zadaniem była misja z 1938 roku odbyta do rządzonego przez Dost Muhammada Kabulu. Miała ona na celu przekonanie tamtejszego emira do współpracy z Rosja, co mu się udało. Istnieje historia według której miał on rzekomo sfałszować pieczęć carską na liście, który przedstawił emirowi odbijając ją przy użyciu tuszu z opakowania jednego z rosyjskich produktów obecnych na rynkach regionu. W ostatecznym rozrachunku los nie był jednak dla niego łaskawy. W 1839 roku został wezwany do Petersburga, gdzie nie został jednak doceniony za włożony w rozwój imperium trud. Co charakterystyczne dla Rosji wkrótce zginął w tajemniczych okolicznościach, w wieku zaledwie 31 lat. Oczywiście jak to przystało na historię ludzi wartościowych Rosjanie nazywają go rosyjskim podróżnikiem.

Jan Witkiewicz

Bronisław Grąbczewski (ur. 1855) to z kolei czysta legenda jeśli chodzi o eksplorację najdalszych zakątków globu. Podobnie jak Witkiewicz pochodził on z Wileńszczyzny, a po upadku powstania styczniowego jego rodzina przeniosła się do Warszawy. Wkrótce rozpoczął studia w Petersburgu, których jednak nie ukończył. Odbył także w młodości podróż do Ameryki Południowej, po powrocie z której wstąpił na służbę rosyjską i na własną prośbę wysłano go do Azji Centralnej. W odróżnieniu od Witkiewicza został „sołdatem” całkowicie dobrowolnie. Okres w którym działał był jednak znacznie bardziej zapalny od wcześniejszych lat. Końcówka XIX wieku była bowiem czasem, gdy niemal wszystkie tereny w Azji Centralnej zostały już oficjalnie objęte w posiadanie przez któreś z rywalizujących ze sobą mocarstw (Brytyjczyków, bądź Rosjan). Służbę wojskową rozpoczął w 1975 roku, w wieku 20 lat. Grąbczewski badał głównie okolice Pamiru i Hindukuszu w czym pomagało jego wykształcenie geograficzne. Wsławił się wykonaniem niezliczonej ilości notatek, map i szkiców. Jak zanotował brytyjski oficer Francis Younghusband, który spotkał Grąbczewskiego w 1888 roku podczas podroży w okolicach księstwa Hunzy był on człowiekiem pokaźnej postury i niezwykłej inteligencji. Obaj szpiedzy pomimo świadomości charakteru swojej pracy zjedli wspólny obiad. Ostatecznie jednak wrogość zwyciężyła, a Grąbczewski o mało co nie przypłacił życiem przygotowanej przez Brytyjczyka intrygi. Jeszcze długo leczył się po spędzeniu wielu dni brnąc po pas w śniegu przez pustkowia Xinjangu. Po cudownym wręcz przetrwaniu ekspedycji, która odcisnęła piętno na całym jego dalszym życiu Grąbczewski nie porzucił dalszej aktywności, choć zrezygnował z prowadzenia wypraw eksploratorskich. Po udanej karierze w trakcie której zarządzał miedzy innymi terenami rosyjskimi na Dalekim Wschodzie przeszedł na emeryturę w 1910 roku. Podczas rewolucji październikowej opowiedział się za białymi i usiłował wesprzeć admirała Kołczaka. Po zwycięstwie bolszewików powrócił do Polski w 1920 roku i zamieszkał w Warszawie, gdzie zmarł w zapomnieniu, w 1926 roku. Niewątpliwie wpływ miała na to jego dobrowolna służba dla zaborcy, ale nawet pomimo tego faktu nie sposób nie docenić jego licznych zdolności i inteligencji. Do jego najważniejszych dzieł autobiograficznych należy między innymi książka „Na służbie rosyjskiej” wydana w 1926 roku.

Bronisław Grąbczewski

Konrad Leszczyński

Artykuł napisany na podstawie:

Peter Hopkirk " Wielka gra"

http://bialczynski.wordpress.com/slowianie-tradycje-kultura-dzieje/zblizenie-polska-rosja/bronislaw-grabczewski-1855-%E2%80%93-1926-%E2%80%93-w-sluzbie-cara-i-nauki/

No i jest pierwsza notka

2012-07-21T04:46:00.001-07:00

Mam nadzieję, że wraz z upływem czasu powstanie tu blog o Indiach. Naukowy? Podróżniczy? Jeszcze coś innego? To pokaże czas. Mam nadzieję, że będziemy się wszyscy dobrze bawić poznając te mniej i słabiej znane strony Indii.