तद विद्या संभाषणं

Concept of mind in Ayurveda

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 30 Jul 2025 07:21:00 +0000

Concept of mind in Ayurveda
Dr. Arjun Chand C.P
Asst. Professor, Ayurveda College, Coimbatore;
Chief Physician, Chandraprastham Ayurvedalayam.

Introduction

Concept of Mind is very broad in Ayurveda and information about mind are scattered in the classical texts. Acharya charaka while giving the definition of life, he says body, senses, mind and soul constitute body (Cha. Su 1/42). He adds that mind, body and soul are like limbs of a tripod and the life exists on it. Disease can be based on either body or mind, no disease can exist other than these two.

Identity of Manas

Minuteness and oneness (Anutwa and ekatwa) are said to be the properties of mind. So we cant identify the mind specifically as it is. Being a dravya (substance) it possesses guna and karma (properties and action). Existance of mind is assumed through the presence and absence of knowledge. Knowledge perception is either with or without sense organs (sendriya jnana or nirindriya jnana). All the perceptions through sense organs are converted in to knowledge through mind. Thought, analysis, reasoning, concentration, determination, pleasure etc are the knowledge perception without senses.

Whether mind is a sense organ

Ayurveda consider mind as ubhayendriya (both sense and motor organ). It does the functions of sense organs through perception and of motor organ through actions. Mind has given a superior position and called as Ateendriya. The reason is mind can control all the sense organs, motor organs and the mind itself.

Location of Mind
Location of mind is a highly controversial topic in medical science. Many explanations are available in the philosophical sciences. Ayurveda consider mainly two sites as the location of mind, one is heart and the other is brain. Brhat trayee (three major classical treatees of Ayurveda) consider heart as the location of mind. Advaita darshana, Maha bharata etc consider brain as the location of mind. Acharya bhela tried to overcome this controversy by giving an explanation that the mind which controls sense organs is brain and the one which is responsible for processing is located in heart.

Relation of Atma with Mind
Mind is achetana (without independent life force) and Kriyavan (possess action) while Atma is chetanavan (with independent life force) and said to be akriyavan (not possessing action) even though being the initiator of action. That means, mind and atma cannot exist independently, and support mutually for the action.

Trigunas of Mind

Trigunas (property triad) of mind are Satva, Rajas and Tamas. Among them rajas and tamas are considered as manodoshas (vitiator). The life itself is based on triguna. When these triguna attached to panchamahabhuta, the life begins. Based on triguna, sixteen major personality traits are also identified. In short, satva is kalyanamsha and prakashaka (prosperity and enlightment), rajas is roshamsha and ragatmaka (emotional and pleasure seeking), tamas is mohamsha (ignorance). All together with predominance of satva should be present for a successful life.

Clinical Application of Mind

Mind and body are considered as the ashrayatwa (base) of diseases. Either one or both will be involved in all the disease conditions. Mind is involved in nidana (etiology), samprapti (pathogenesis) and chikitsa (treatment) of disease. Vitiation of mind is a direct cause for vitiation of srotases (channels of tissues). Either shareerka (physical) or manasika (psychological) disease, mind should be considered during treatment. One among trividha chikitsa (three basic types of treatment), Satvavajaya chikitsa, is completely dedicated for mind.

Conclusion

Mind is as important as body in health and treatment. In causation of diseases, mind plays a key role than body. Applicability of Satvavajaya will not only be in chikitsa but also be in prevention.

Ideal qualities of a kitchen

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 29 May 2020 05:56:00 +0000

Ideal qualities of a kitchen

उच्चै : प्रशस्त दिक् देशं बहुवातायनं महत् ।
महानसं सुसंपृष्टं विश्वास्य जनसेवितम् ।।
सद् वास्था अधिष्ठित द्वारं कक्ष्यावत् सु वितानकम् ।
सुधौत दृढ़ कुम्भादि परिशुद्ध जल इन्धनम् ।।
अ.सं. सू 8 / 57
उच्चै: - elevated , along with storage facility for firewoods
प्रशस्त दिक् देशं - Ideal direction and Place
बहुवातायनं महत्- with many (Big) doors
सुसंपृष्टं - people in the kitchen should be well interrogated by the securities .
विश्वास्य जनसेवितम् - people who are credible (To the king )
सद् वास्था अधिष्ठित द्वारं - Security in each door
कक्ष्यावत् - Well separated
सु वितानकम् - Well extended
सुधौत दृढ़ कुम्भादि - Cleaned vessels
परिशुद्ध जल इन्धनम् - Clean water , sufficient fire woods to cook

rama lakshmanadi kashayam

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 17 May 2019 11:17:00 +0000

#Ayurveda #TreatmentForJwara

राम लक्ष्मण सीताश्च रावणश्च विभीषण: ।

एतै: क्वाथो ज्वरं हन्ति भेदि: दीपन पाचन : ।।

स.रो.चि. र ज्वर चिकित्सा

राम - हरीतकी

लक्ष्मण - अमृत / गुडूची

सीता - पिप्पली

रावण - शुण्ठी

विभीषण - त्रिवृत

The kashaya made out of above said drugs is capable of curing the fever associated with constipation and also considered to be a booster to digestive fire.

രാമലക്ഷമണ സീതാശ്ച രാവണശ്ച വീഭീഷണ:

ഏതൈ: ക്വാഥോ ജ്വരം ഹന്തി ഭേദിർ ദീപന പാചന :

കടുക്ക ,ചിറ്റമൃത് ,തിപ്പലി ,ചുക്ക് , ത്രിവൃത് ഇവ കൊണ്ടുള്ള കഷായം ജ്വരത്തെ ശമിപ്പിക്കയും , മലബന്ധം കുറക്കുകയും , അഗ്നി വർദ്ധകവും ആകുന്നു

Note : ( Interpreation by the author of this blog )

राम - श्वेता कंटकारी as said by raaja nighantu

लक्ष्मण - the one who made seetha to stand inside a chakra (vrutha) , and also chakralakshanika is the synonym for guduchi .

सीता - क्षेत्रम शोधयता लब्धा नाम्ना सीता इति विश्रुता (तट्टिकाधृत पद्म पुराणं) - seetha found during ploughing the field , may be indicating the power of pippali to plough / penetrate to deeper cells

रावण - रावयिति भीषयीति सर्वानिति (शब्द रत्नावली) - one which is able to increase , aggravates - here also may be indicating the power of ginger in boosting the digestion

विभीषण - भयजनक ,(भाष्य) may be indicating the fear during diarrhoea ??

But it is said as नल तृण in राजा निघण्टु .

നവംബർ 14 ലോക പ്രമേഹദിനം.

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 14 Nov 2018 17:15:00 +0000

പ്രമേഹത്തെക്കുറിച്ച് ഒറ്റപ്പാലം ജന്മസുഖീ ആയുർവേദിക്സിലെ ഡോ. കെ. ജയകൃഷ്ണൻ എഴുതുന്നു....

ആയുര്‍വേദത്തിൽ പ്രമേഹത്തെ ഒരു മഹാ രോഗമായിട്ടാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ഒരു രോഗത്തെ മഹാരോഗം എന്ന ഗണത്തില്‍ പെടുത്തുന്നത് രോഗത്തിന് മൂന്ന് പ്രത്യേകതകള്‍ ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ്. രോഗം ദീര്‍ഘകാലം നിലനില്‍ക്കുന്ന അവസ്ഥ, രോഗത്തിന്റെ ആന്തരിക വ്യാപ്തി, ചികിത്സാ രീതികള്‍ക്ക് പെട്ടെന്നൊന്നും വഴങ്ങാത്ത രോഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം എന്നിവയാണ് ആ പ്രത്യേകതകൾ. പ്രമേഹത്തെക്കുറിച്ച് ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളില്‍ വിശദമായ പരാമര്‍ശമുണ്ട്. നൂറ്റാണ്ടുകള്‍ ഏറെ പിന്നിട്ടിട്ടും നിരവധി ഗവേഷണങ്ങൾ നടന്നിട്ടും രോഗത്തെക്കുറിച്ച് ആയുർവേദത്തിൽ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് കാതലായ മാറ്റങ്ങള്‍ ഇന്നും വന്നിട്ടില്ല. പലതിനും കാലിക പ്രസക്തിയുമുണ്ട്. പ്രമേഹം എന്ന പേര് തന്നെ രോഗത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ലക്ഷണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കൂടുതലായും കലുഷിതമായും മൂത്രം പോവുക (പ്രഭൂതാവില മൂത്രതാ....) എന്ന അവസ്ഥയെയാണ് ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇന്ന് പ്രമേഹം എന്ന പേരില്‍ ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം അംഗീരിച്ചിട്ടുള്ള ഡയബെറ്റിസ് മെലിറ്റസ് എന്ന രോഗം ആയുര്‍വേദത്തിലെ മധുമേഹമാണ്.

പ്രമേഹം ഉണ്ടാകുന്നതെങ്ങനെ..?
ഇന്‍സുലിന്‍ ഹോര്‍മോണിന്റെ കേവലമോ ആപേക്ഷികമോ ആയ കുറവു കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന രോഗമാണ് പ്രമേഹം. ഈ അവസ്ഥയില്‍ ശരീരത്തിന്റെ ഉപചയ അപചയ പ്രക്രിയകള്‍ എല്ലാം തകരാറിലാകുന്നു. ദഹന രസങ്ങളും അന്തസ്രാവങ്ങളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥിയാണ് പാന്‍ക്രിയാസ്. (ആഗ്നേയഗ്രന്ഥി) ദഹനരസങ്ങള്‍ ആഹാരത്തിലെ അന്നജം, (കാർബോ ഹൈഡ്രേറ്റ് ) മാംസ്യം, (പ്രോട്ടീൻ ), കൊഴുപ്പ് (ഫാറ്റ്) എന്നിവയെ വിശ്ലേഷിപ്പിച്ച് ആഗിരണം സുഗമമാക്കുന്നു. ഇന്‍സുലിന്‍, ഗ്ലൂക്കഗോണ്‍, സൊമാറ്റോസ്റ്റാറ്റിന്‍ എന്നീ ഹോര്‍മോണുകളാണ് പാന്‍ക്രിയാസ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. രക്തത്തിലെ ഗ്ലൂക്കോസ് നിശ്ചിത അനുപാതത്തില്‍ ക്രമീകരിക്കുന്നത് ഈ ഹോര്‍മോണുകളുടെ പ്രവര്‍ത്തനം മൂലമാണ്. അത് താളം തെറ്റുമ്പോഴാണ് രക്തത്തിൽ ഗ്ലൂക്കോസ് അധികമാകുന്നത്. അങ്ങനെ അധികമായതിനെ ശരീരം കിഡ്നിയിൽ വെച്ച് രക്തത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് മൂത്രത്തിലൂടെ പുറന്തള്ളുന്നു..... ചില പ്രത്യേക സന്ദർഭങ്ങളിൽ ശരീരം ഈ ഗ്ലൂക്കോസ് വിയർപ്പിലൂടേയും പുറന്തള്ളാറുണ്ട്. ആ സന്ദർഭത്തിൽ രോമകൂപങ്ങളിലൂടെ വിയർപ്പ് പുറത്തു പോകുന്നതിന് എന്തെങ്കിലും തടസ്സമുണ്ടായാൽ അത് അവിടെ കെട്ടി നിന്ന് ദുഷിച്ച് പിടകകൾ അഥവാ കുരുക്കൾ ആയി മാറാനും ത്വക്ക് രോഗത്തിലേക്ക് നയിക്കാനും സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. ഈ അവസ്ഥയെ ആയുർവേദം പ്രമേഹ പിടകകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

രോഗകാരണങ്ങള്‍ പ്രധാനമായും തെറ്റായ ജീവിത ശൈലികൾ, അതായത് തെറ്റായ ആഹാര രീതിയും തെറ്റായ ദിനചര്യകളുമാണ് രോഗകാരണം. പാരമ്പര്യവും ഒരു ഘടകം തന്നെയാണ്.
മധുര പദാര്‍ഥങ്ങളുടേയും ധാന്യ നിർമ്മിത ഭക്ഷണങ്ങളുടേയും അമിതോപയോഗം, മദ്യത്തിന്റെ ഉപയോഗം, കൊഴുപ്പു കൂടിയ ആഹാരങ്ങളുടെ അമിത‍ ഉപയോഗം,
പാൽ, പാലുല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍ എന്നിവയുടെ അമിത ഉപയോഗം, പഴക്കം ചെല്ലാത്ത ധാന്യങ്ങള്‍, മത്സ്യമാംസങ്ങള്‍ എന്നിവയുടെ സ്ഥിരമായ ഉപയോഗം, സമയ ബന്ധിതമല്ലാത്ത ആഹാരരീതി,
ഉദാസീനമായ ജീവിതരീതി, പകലുറക്കം, അമിതമായ ഉറക്കം, വ്യായാമക്കുറവ്, മാനസിക പിരിമുറുക്കം തുടങ്ങിയ തെറ്റായ ജീവിതശൈലി തന്നെയാണ് രോഗ കാരണങ്ങള്‍.

പ്രമേഹത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ അധികമായ വിയര്‍പ്പ്, ശരീര ദുര്‍ഗന്ധം, എപ്പോഴും വിശ്രമിക്കണമെന്നുള്ള ആഗ്രഹം, അലസത, ദേഹം മെലിയുക, അവയവങ്ങൾക്ക് ബലക്കുറവ്,
കണ്ണിലും നാക്കിലും എന്തോ പുരണ്ടിരിക്കുന്നു എന്ന തോന്നല്‍, വായയും തൊണ്ടയും വരളുക,
വായ്ക്കുള്ളില്‍ മധുരരസം തോന്നുക,തണുപ്പിനോട് കൂടുതല്‍ ആഗ്രഹം, കൈത്തലങ്ങളിലും കാല്‍പ്പാദത്തിലും ചുട്ടുനീറ്റല്‍, മൂത്രനാളിയിലും വൃഷണത്തിലും വേദനയും പുകച്ചിലും നീറ്റലും..
ഈ ലക്ഷണങ്ങളെല്ലാം ശരീരത്തില്‍ പ്രമേഹ രോഗമുണ്ടാകാന്‍ പോകുന്നു എന്നോ, രോഗമുണ്ടെന്നോ ഉള്ള സൂചനയാണ് തരുന്നത്.

പ്രമേഹ ചികിത്സ
എല്ലാ പ്രമേഹ രോഗികളും ഒരു പോലെ ഉള്ളവരല്ലാത്തതു കൊണ്ടും, അവരുടെ ശരീരപ്രകൃതിയും ആഹാരരീതികളും വ്യത്യസ്തങ്ങളായതു കൊണ്ടും എല്ലാവർക്കും ഒരേ ചികിത്സയല്ല ആയുര്‍വേദം നിര്‍ദേശിക്കുന്നത്. രോഗത്തിന്റെ ആദ്യാവസ്ഥയിൽ കഫവും മേദസ്സും ദുഷിക്കുകയും പിന്നീട് പിത്തവും രക്തവും ദുഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ രണ്ട് അവസ്ഥയും ചികിത്സിച്ചു ഭേദമാക്കാം. കഫവും പിത്തവും അുനുബന്ധമായിരുന്നുകൊണ്ട് വാതം ദുഷിക്കുകയും വര്‍ധിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോള്‍ ചികിത്സ ക്ലേശകരമാകുന്നു. ജീവിതാവസാനം വരെ ചികിത്സ തുടരേണ്ടി വരുന്നു.

ശരിയായ ആഹാരക്രമം പലരും രോഗത്തെ ഭയന്ന് പല ആഹാര പദാര്‍ഥങ്ങളും തീര്‍ത്തും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ആവശ്യമില്ല. ലഘുവായ ആഹാര പദാര്‍ഥങ്ങള്‍, എണ്ണയോ നെയ്യോ അധികം ചേര്‍ക്കാത്ത വിഭവങ്ങള്‍, പയർ ‍വര്‍ഗങ്ങള്‍, പാവയ്ക്ക, വഴുതനങ്ങ, കോവയ്ക്ക, ചക്ക, വെണ്ടക്ക, പപ്പായ, വാഴക്ക, തക്കാളി, മുരിങ്ങക്ക, അമരപ്പയര്‍, ഉള്ളി, വെളുത്തുള്ളി, ഇലവര്‍ഗങ്ങള്‍ ഇവ ധാരാളമായി ഉപയോഗിക്കാം. മലർക്കഞ്ഞി കുടിക്കുന്നതും നല്ലതാണ്.

ഒഴിവാക്കേണ്ടവ

മധുര പലഹാരങ്ങൾ, മദ്യം, ബിയർ, വൈൻ, ബേക്കറി പലഹാരങ്ങൾ,ഐസ്ക്രീം, ശീതള പാനീയങ്ങൾ,കപ്പ, ഈന്തപ്പഴം, മാമ്പഴം മൈദ തുടങ്ങിയവ ഒഴിവാക്കുക. ഒരിക്കല്‍ പാകം ചെയ്തു കഴിഞ്ഞ ആഹാരം വീണ്ടും ചൂടാക്കി ഉപയോഗിക്കരുത്. ഫ്രിഡ്ജില്‍ വച്ച് പഴകിയ ആഹാരവും ഐസ് വാട്ടറും ഉപയോഗിക്കരുത്. പ്രമേഹ ചികിത്സയുടെ മറ്റൊരു ഘടകമാണ് വ്യായാമം. ഗാഢമായ അഥവാ കടുപ്പമേറിയ വ്യായാമം ദിവസേന ചെയ്യണമെന്ന് ആയുര്‍വേദം അനുശാസിക്കുന്നു.

ഔഷധങ്ങള്‍
വളരെ പെട്ടെന്നു ഫലം നല്‍കുന്ന ഇന്‍സുലിന്‍ അടക്കമുള്ള ആധുനിക ഔഷധങ്ങള്‍ പ്രമേഹചികിത്സയില്‍ വലിയ മുന്നേറ്റമുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതിനൊപ്പം തന്നെ ആയുര്‍വേദ ഔഷധങ്ങള്‍ക്കും  പ്രമേഹ ചികിത്സയില്‍ വലിയ സ്ഥാനമാണുള്ളത്. മരുന്നുകളും, ഉദ്വര്‍ത്തനം, ധാര തുടങ്ങിയ ചികിത്സകളും ശരീര കോശങ്ങള്‍ക്ക് സംഭവിക്കാവുന്ന ഹാനികരമായ മാറ്റങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. അനുബന്ധ രോഗങ്ങളെ തടയുകയും ഉണ്ടായാല്‍ത്തന്നെ പരിഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശരീരബലം വര്‍ധിപ്പിക്കുന്നു. ആരോഗ്യം നിലനിര്‍ത്തുന്നു. ആഹാര വിഹാരങ്ങളിൽ കുറച്ച് ശ്രദ്ധ കൊടുത്തു കൊണ്ട് സധൈര്യം പോരാടിയാൽ പ്രമേഹം എന്ന ശത്രുവിനെ പൂർണ്ണമായി സംഹരിക്കാൻ പറ്റിയില്ലെങ്കിലും, അതിന്റെ ശത്രുതാ ഭാവത്തെ മാറ്റി നമ്മുടെ മിത്രമായി തന്നെ കൂടെ നിർത്താം.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്,
ഡോ. കെ ജയകൃഷ്ണൻ
ജന്മസുഖീ ആയുർവേദിക്സ്
ചുനങ്ങാട് (പി.ഒ) ഒറ്റപ്പാലം.

ദേശീയ ആയുർവേദ ദിനം

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 05 Nov 2018 04:08:00 +0000

ദേശീയ ആയുർവേദ ദിനം.
2018 നവംബർ 5 തിങ്കൾ

പൊതുജനാരോഗ്യ രംഗത്ത് ആയുർവേദത്തിന്റെ പങ്ക് എന്നതാണ് ഈ വർഷത്തെ ആയുർവേദ ദിനത്തിലെ ചർച്ചാ വിഷയം.

പൊതുജനങ്ങൾ ആയുർവേദത്തെക്കുറിച്ച് പതിവായി ചോദിക്കാറുള്ള ചില സംശയങ്ങൾക്കുള്ള മറുപടി *ഒറ്റപ്പാലം ജന്മസുഖീ ആയുർവേദിക്സിലെ ഡോ. കെ. ജയകൃഷ്ണൻ* പങ്കുവെക്കുന്നു.

💊 ആയുർവേദത്തിൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റികൾ ഉണ്ടോ....?

🌿തീർച്ചയായും ഉണ്ട്. കുട്ടികൾക്കുള്ള ചികിത്സകൾ, സ്ത്രീ രോഗചികിത്സകൾ, ഗർഭിണികൾക്കുള്ള പ്രസവരക്ഷ, കണ്ണ്, ചെവി, മൂക്ക്, തൊണ്ട തുടങ്ങിയവയുടെ വിദഗ്ധ ചികിത്സകൾ, വിഷചികിത്സ, ശസ്ത്രക്രിയാ വിഭാഗം, വന്ധ്യതാ ചികിത്സ, മാനസിക ചികിത്സ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ആയുർവേദത്തിൽ ഉണ്ട്. കൂടാതെ ആരോഗ്യം മികവോടെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള രസായന സേവകളും ഉണ്ട്.

ആയുർവേദ ചികിത്സയിൽ അസുഖം മാറാൻ കാലതാമസമുണ്ടോ....?

🌿 അത് അസുഖം ഏതാണ് എന്നതിനനുസരിച്ചല്ലേ പറയാൻ പറ്റൂ.... വളരെ പഴക്കമുള്ളതും ദീർഘകാലം ഇതര മരുന്നുകൾ കഴിച്ച് നില വഷളായതുമായ ചില അസുഖങ്ങൾ, അതായത് പരിപൂർണ്ണ ആശ്വാസം അസാദ്ധ്യമായത് എന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്രം വിലയിരുത്തിയവയെ സാധ്യമാക്കിയെടുക്കാൻ സ്വാഭാവികമായും കുറച്ച് കാലതാമസം എടുക്കുമല്ലോ..... അതല്ലാതെയുള്ള എല്ലാ അസുഖങ്ങൾക്കും ആദ്യം തന്നെ ആയുർവേദത്തെ സമീപിച്ചാൽ വെറും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഫലം ഉറപ്പ് നൽകാൻ കഴിയും.

സ്കാനിംഗ്, എക്സ് - റേ, ലാബ് റിപ്പോർട്ടുകൾ തുടങ്ങിയവ ആയുർവേദ ഡോക്ടറെ കാണിക്കേണ്ട ആവശ്യമുണ്ടോ....??

🌿 തീർച്ചയായും ആവശ്യമുണ്ട്. കാരണം രോഗനിർണ്ണയത്തിനത് പ്രയോജനപ്പെടും. പ്രാഥമികമായ രോഗനിർണ്ണയത്തിന് ശേഷം ചികിത്സയും മരുന്നുകളും എന്ന ഘട്ടത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ആയുർവേദം, അലോപ്പതി, ഹോമിയോ തുടങ്ങിയ ഭേദഭാവങ്ങൾ വരുന്നുള്ളൂ.... അത് വരെ നടക്കുന്നത് രോഗനിർണ്ണയമാണ്നമ്മുടെ ഫിസിക്സ്, കെമിസ്ട്രി തുടങ്ങിയ ശാസ്ത്ര ശാഖകളുടെ സംഭാവനയായ എക്സ് റേ, സ്കാനിംഗ്, ലാബ് ടെസ്റ്റുകൾ തുടങ്ങിയ രോഗ നിർണ്ണയ ഉപാധികൾ എല്ലാ വൈദ്യശാഖകൾക്കും ഒരു പോലെ അവകാശപ്പെട്ടതല്ലേ.... ഇവയെല്ലാം വേണ്ട പോലെ അപഗ്രഥിക്കാൻ കഴിവുള്ളവർ തന്നെയാണ് 5 വർഷം ആയുർവേദത്തോടൊപ്പം ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ ബാലപാഠങ്ങളും പഠിച്ചിറങ്ങുന്ന ഓരോ ആയുർവേദ ഡോക്ടറും....

ആയുർവേദത്തിൽ ജീവിത ശൈലീ രോഗങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമുണ്ടോ....?

🌿 തീർച്ചയായും ഉണ്ട്. പ്രമേഹം, അമിത രക്തസമ്മർദ്ദം, ദുർമ്മേദസ്സ്, അമിത വണ്ണം തുടങ്ങിയവക്കെല്ലാം ആയുർവേദത്തിൽ ഫലപ്രദമായ മരുന്നുകളും ചികിത്സകളും ഉണ്ട്. ഇതിനെല്ലാം സ്ഥിരമായി മരുന്നു കഴിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നവരും, കഴിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവരും ലാബ് റിപ്പോർട്ടുകളുമായി ഒരു ആയുർവേദ ഡോക്ടറുടെ ഉപദേശം തേടേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.

ആയുർവേദ മരുന്നുകൾക്ക് വില കൂടുതല്ലല്ലേ.....?? സാധാരണക്കാർക്ക് താങ്ങുമോ...?

🌿 വിലക്കൂടുതലും കുറവും രണ്ടെണ്ണം തമ്മിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോഴാണല്ലോ ഉണ്ടാകുന്നത്. ഏകദേശം ഒരേ അസുഖത്തിന് ആയുർവേദ മരുന്ന് കഴിക്കുന്ന ആളും ഇതര മരുന്നുകൾ കഴിക്കുന്ന ആളും ഒന്നിച്ചിരുന്ന് താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ മനസ്സിലാകും ആയുർവേദത്തിന്റെ ചിലവ് താരതമ്യേന കുറവാണ് എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം.
പിന്നെ കേവലം ചെറിയൊരു പനിക്ക് കഷായം വാങ്ങാൻ പോകുന്ന ആൾ 14 ദിവസം അഡ്മിറ്റ് ചെയ്തുള്ള പഞ്ചകർമ്മ ചികിത്സയുടെ ബിൽ തുക എത്രയാകുമെന്ന് അന്വേഷിച്ചിട്ട് ആയുർവേദം നമുക്ക് താങ്ങില്ല എന്ന് പറയുന്നതിൽ അർത്ഥമില്ലല്ലോ.... അതാണ് പലപ്പൊഴും നടക്കുന്നത്.

ഒരേ രോഗമുള്ള രണ്ട് പേർക്ക് ഒരേ മരുന്ന് കൊടുക്കാത്തതെന്തു കൊണ്ടാണ്....?

🌿 രണ്ട് പേരുടെയും രോഗത്തിന്റെ പേരിൽ മാത്രമല്ലേ സാമ്യമുള്ളൂ.... പ്രായം, ശരീരപ്രകൃതി, ശരീര ഭാരം, ഉയരം, ഭക്ഷണ രീതികൾ, ദഹനശക്തി, മലശോധന, നിദ്ര, ദിനചര്യ തുടങ്ങി പല രീതിയിലും വ്യത്യസ്തയുള്ള രണ്ട് പേർക്ക് മരുന്നു കൊടുക്കുമ്പോഴും അതിനനുസരിച്ചുള്ള വ്യത്യാസമുണ്ടാകും. കൂടാതെ കാലാവസ്ഥാ മാറ്റങ്ങളും താമസിക്കുന്ന ദേശത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയും എല്ലാം ചികിത്സയിലെ ഘടകങ്ങളാണ്. ഇതെല്ലാം ശരിയായി അപഗ്രഥിച്ച് അതിനനുസൃതമായ മരുന്നുകൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ആളാണ് ഉത്തമ വൈദ്യൻ.

ആയുർവേദ മരുന്നുകൾക്ക് പാർശ്വഫലങ്ങളുണ്ടോ...?

🌿മരുന്നുകൾക്ക് പാർശ്വഫലങ്ങളില്ല. പക്ഷേ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശ പ്രകാരമല്ലാതെ തോന്നിയ പോലെ മരുന്നുകൾ വാങ്ങി ഉപയോഗിച്ചാൽ ചിലപ്പോൾ വിപരീത ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് ഏത് തരം സന്ധി വേദനകൾക്കും കൊട്ടംചുക്കാദി പോലെയുള്ള ഏതെങ്കിലും തൈലങ്ങൾ വാങ്ങി പുരട്ടുകയല്ല വേണ്ടത്. സന്ധികളിൽ അതിയായി നീര് വെച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തൈലം പുരട്ടുന്നത് ഗുണത്തെക്കാളേറെ ദോഷമാണ് ചെയ്യുന്നത്.
അത് പോലെ വയറിലെ ഏത് തരം അസ്വസ്ഥതകൾക്കും ദശമൂലാരിഷ്ടം, ഐമോദക സത്ത് തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിക്കുന്നത് കാടടച്ച് വെടി വെക്കുക എന്ന് പറയുന്ന പോലെയാണ്. സ്വയം ചികിത്സ നടത്താതെ, ഡോക്ടറെ കണ്ട് അദ്ദേഹം പറയുന്ന മരുന്നുകൾ വേണ്ട വിധത്തിൽ കഴിക്കാനുള്ള പക്വതയിലേക്ക് സമൂഹം ഉയരുമ്പോൾ മാത്രമേ ശാസ്ത്രം പ്രയോജനപ്രദമാകൂ....

പഞ്ചകർമ്മ ആയുർവേദത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടതല്ലേ....??

🌿 അതെ. ആഹാരത്തിൽ നിന്നും ജീവിത ചര്യകളിൽ നിന്നും ശരീരത്തിലുണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങളേയും വിഷാംശങ്ങളേയും പുറന്തള്ളുന്നതും രോഗശമനം ഉണ്ടാക്കുന്നതുമായ വമനം, വിരേചനം, സ്നേഹവസ്തി, കഷായ വസ്തി, നസ്യം എന്നീ ക്രിയകളെയാണ് പഞ്ചകർമ്മങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പഞ്ചകർമ്മങ്ങൾക്കായി ശരീരത്തെ സജ്ജമാക്കാൻ വേണ്ടി അതിനു മുൻപ് ചെയ്യുന്ന പൂർവ്വ കർമ്മങ്ങളാണ് ഉഴിച്ചിൽ (അഭ്യംഗം) വിയർപ്പിക്കൽ (സ്വേദനം) തുടങ്ങിയവ.

ആയുർവേദ ചികിത്സ ചെയ്യുമ്പോൾ കേൾക്കാറുള്ള 7, 14, 21 ദിവസം എന്നുള്ള കണക്ക് എങ്ങനെ വന്നു....?

🌿 നമ്മുടെ ശരീരം ശരിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് സപ്തധാതുക്കൾ സമമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴാണ്.
*രസം, രക്തം, മാംസം, മേദസ്സ്, അസ്ഥി, മജ്ജ, ശുക്ലം* എന്നീ 7 ധാതുക്കൾ കൂടുകയും കുറയുകയും ചെയ്യാതെ സമമായി നിൽക്കുമ്പോഴാണ് ആരോഗ്യം നിലനിൽക്കുന്നത്. ഇതിൽ വരുന്ന ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളാണ് രോഗങ്ങൾ. ഉദാഹരണത്തിന് രക്തധാതുവിലെ ഹീമോഗ്ലോബിൻ കുറഞ്ഞാൽ അനീമിയ, രക്തത്തിലെ ചില കോശങ്ങളുടെ എണ്ണം കൂടിയാൽ ലുക്കീമിയ. (കൂടിയാലും കുറഞ്ഞാലും പ്രശ്നമാണെന്ന അർത്ഥത്തിൽ മാത്രം എടുക്കുക.)
ഈ സപ്തധാതുക്കളെ പോഷിപ്പിക്കുക എന്ന ആശയത്തിൽ നിന്നാണ് ഏഴും അതിന്റ ഗുണിതങ്ങളുമായ ദിവസക്കണക്ക് വന്നത്. അവസ്ഥാ ഭേദമനുസരിച്ച് ഈ കണക്കിലെല്ലാം മാറ്റം വരുകയും ചെയ്യും.

കഷായത്തിന് കയ്പാണ് പകരം ഗുളിക കിട്ടുമോ....??

🌿 ആഹാരമാണെങ്കിൽ അവരവരുടെ രുചിക്കനുസരിച്ച് നമുക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കാം. ഔഷധമാകുമ്പോൾ അവിടെ ഗുണവും വീര്യവും നോക്കിയാണ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നത് രുചിക്ക് അവിടെ സ്ഥാനമില്ല. പിന്നെ ഇപ്പോൾ മിക്ക കഷായങ്ങളുടേയും ടാബ് ലെറ്റ് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണെങ്കിലും പൂർണ്ണമായ ഫലം കിട്ടാനായി ഭൂരിപക്ഷം ഡോക്ടർമാരും കഷായം തന്നെയാണ് നിർദ്ദേശിക്കാറുള്ളത്.
ഉള്ളിലേക്ക് കഴിക്കുന്ന ചില സേവ്യ തൈലങ്ങൾ ചില ഭസ്മങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ സോഫ്റ്റ് ജെൽ ക്യാപ്സ്യൂൾ രൂപത്തിൽ ലഭിക്കുന്നത് ഗുണകരമാണ്.

പിന്നെ എല്ലാ കഷായങ്ങളും അതിയായ കയ്പാണെന്ന മുൻവിധി ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്. അതിൽ ചേരുന്ന മരുന്നുകളുടെ ഗുണം അനുസരിച്ച് കഷായങ്ങളുടെ കയ്പും പുളിയുമെല്ലാം വ്യത്യസ്തമാണ്.

പരസ്യത്തിൽ കാണുന്ന ഹെയർ ഓയിലുകൾ, ഗുളികകൾ തുടങ്ങിയവക്ക് ഗുണമുണ്ടോ...?

ഗുണം എത്രത്തോളമുണ്ടെന്ന് അത് ഉപയോഗിക്കുന്നവർക്കറിയാം. പക്ഷേ വില ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ മൂല്യത്തേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കും. ഒരോരോ അസുഖങ്ങൾക്ക് സാധാരണയായി ഉപയോഗിച്ച് വരുന്ന ക്ലാസിക്കൽ ആയുർവേദ ഔഷധങ്ങളുടെ തന്നെ ചേരുവകളിൽ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി പേറ്റന്റ് മെഡിസിൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഇറക്കുന്ന ഇത്തരം മരുന്നുകൾ, പരസ്യത്തിനായി ചിലവാക്കുന്ന വൻ തുക ആ ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിലയിലും പ്രതിഫലിക്കും.... അതിനാൽ കാര്യമെന്തായാലും പരസ്യങ്ങൾ കണ്ണും പൂട്ടി വിശ്വസിക്കാതെ ഒരു ആയുർവേദ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശ പ്രകാരമുള്ള ഔഷധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാൽ വിലയും തുച്ഛം ഗുണവും മെച്ചം.

ചികിത്സക്കായി ഡോക്ടർമാരെ തന്നെ കാണണോ..? പാരമ്പര്യ വൈദ്യന്മാരെ കണ്ടാൽ കുഴപ്പമുണ്ടോ.....?

അതെല്ലാം രോഗിക്ക് തീരുമാനിക്കാം. പക്ഷേ അൽപ്പം യുക്തി ഉപയോഗിച്ച് ചിന്തിച്ച് മാത്രം തീരുമാനിക്കുക.

നല്ല അറിവും സിദ്ധിയുമുള്ള പാരമ്പര്യ വൈദ്യന്മാർ പണ്ട് നമ്മുടെ നാട്ടിൽ ധാരാളമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഇന്നത്തെ സ്ഥിതി അതല്ല. പലരും ഇല്ലാത്ത പാരമ്പര്യം ഉണ്ടെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന വ്യാജന്മാരാണ്. പലപ്പോഴും വ്യാജന്മാരെ തിരിച്ചറിയാൻ രോഗിക്ക് കഴിയാതെ വരുന്നു. അങ്ങനെ രോഗി കബളിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള കേസുകളിൽ സുപ്രീംകോടതി പരാമർശിച്ചത് അംഗീകൃത ബിരുദമില്ലാത്തവർ ചികിത്സിക്കാൻ അർഹരല്ല എന്നാണ്.

മറിച്ച് 5 വർഷം പഠിച്ച് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പരീക്ഷകൾ പാസ്സായി ഒരു വർഷക്കാലം വിവിധ ആശുപത്രികളിലെ ഹൗസ് സർജൻസി പ്രായോഗിക പരിശീലനവും കഴിഞ്ഞ് BAMS ബിരുദമോ, MD(Ay) ബിരുദാനന്തര ബിരുദമോ കരസ്ഥമാക്കിയ ഡോക്ടർമാരെ സമീപിച്ചാൽ ചികിത്സ ശാസ്ത്രീയമായിരിക്കും, പാർശ്വഫലങ്ങളെ പേടിക്കുകയും വേണ്ട, താരതമ്യേന ചിലവും കുറയും.

ആയുർവേദം ഇന്ന് നേരിടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ എന്തെല്ലാം....?

യാതൊരു അടിസ്ഥാനവുമില്ലാതെ ജനങ്ങളെ തെറ്റിധരിപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ മാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ വരുന്ന ആയുർവേദത്തിന്റെ പേരിലുള്ള പരസ്യങ്ങൾ.

ചികിത്സാരംഗത്ത് വ്യാജ വൈദ്യന്മാരുടെ കുറ്റകരമായ ഇടപെടൽ...

പരസ്യങ്ങൾ കണ്ട പ്രകാരം പൊതു ജനങ്ങൾക്കുണ്ടായ തെറ്റായ മുൻവിധികൾ. ഇതൊക്കെയാണ് പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ.

ഇതൊന്നുമില്ലാതെ, തുറന്ന മനസ്സോടെ, ആത്മാർത്ഥതയോടെ നിങ്ങൾ ആയുർവേദത്തെ സമീപിച്ചാൽ.... ആരോഗ്യരക്ഷക്ക് എപ്പോഴും നിങ്ങളോടൊപ്പം ആയുർവേദം ഉണ്ടാകും...... എല്ലാവരും സുഖമായിരിക്കട്ടെ എന്നത് തന്നെയാണ് ആയുർവേദത്തിന്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യം.
*സർവ്വേ ഭവന്തു സുഖിന:*

ഡോ.കെ. ജയകൃഷ്ണൻ
ജന്മസുഖീ ആയുർവേദിക്സ്.
ചുനങ്ങാട് (പി.ഒ) ഒറ്റപ്പാലം.
9495680314

ഒക്ടോബർ 14-ലോക സൗഖ്യ ദിനം ( world well being day)

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 14 Oct 2018 08:22:00 +0000

ഒക്ടോബർ 14- ലോക സൗഖ്യ ദിനം ( world well being day)

സൗഖ്യം എന്നാലെന്ത്....?
ഡോ.കെ. ജയകൃഷ്ണൻ എഴുതുന്നു....

സൗഖ്യം എന്നതു കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ശാരീരിക സുഖം മാത്രമാണെന്ന ധാരണയാണ് നമ്മളിൽ ഭൂരിഭാഗം പേർക്കും ഉള്ളത്. പക്ഷേ അതല്ല സത്യം.
ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ (WHO) നിർവചന പ്രകാരം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ സ്വസ്ഥതയാണ് സൗഖ്യം.

ഉദാഹരണത്തിന് സാധാരണ നിലയിൽ നമ്മുടെ വായിൽ 32 പല്ലുകൾ ഉണ്ടെന്നത് നാം ശ്രദ്ധിക്കാറേയില്ല....
പക്ഷേ അതിലൊരു പല്ലിന് ചെറിയ വേദനയോ, പല്ലിന്റ ഇടയിൽ ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ തങ്ങുകയോ ചെയ്താൽ പിന്നീട്‌ അതിനൊരു തീരുമാനമാകുന്നതു വരെ നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ മുഴുവൻ ആ പല്ലിൽ തന്നെ ആയിരിക്കും.

അതായത് നമ്മുടെ ശരീരത്തിന്റെ സൗഖ്യം സാധാരണ നിലയിൽ നാം തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. സൗഖ്യം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ മാത്രമാണ് അതുവരെ സുഗമമായി നടന്നു കൊണ്ടിരുന്ന ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് നാം ബോധവാന്മാരാകുന്നത്.

ആരാണ് സ്വസ്ഥൻ....? എന്നുള്ളതിനെ ആയുർവേദം നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത് നോക്കാം.....

"സമദോഷ സമാഗ്നി ച സമധാതുമലക്രിയാ
പ്രസന്നാത്മേന്ദ്രിയ മന:, സ്വസ്ഥ: ഇത്യഭിധീയതേ...."

ഇവിടെ സമദോഷം എന്നു പറഞ്ഞാൽ ത്രിദോഷങ്ങൾക്ക് ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഒന്നും ഇല്ലാതെ സമമായി ഇരിക്കുന്ന അവസ്ഥ.

സമാഗ്നി എന്നാൽ സമമായ ജഠരാഗ്നി. ജഠരാഗ്നി എന്നാൽ ദഹനം നടത്തുന്ന സ്രവങ്ങൾ അഥവാ ഡൈജസ്റ്റീവ് എൻസൈമുകൾ...
നമ്മുടെ വിശപ്പ്, ദഹനം, ശോധന എന്നിവ കൃത്യമായി നടന്നാൽ മാത്രമേ സൗഖ്യം ഉണ്ടാവുകയുള്ളൂ എന്ന് സാരം.

കൂടാതെ രസം, രക്തം, മാംസം, മേദസ്സ്, അസ്ഥി, മജ്ജ, ശുക്രം എന്നീ ധാതുക്കളും സമമായി നിൽക്കണം. എല്ലാം ആവശ്യമായ അളവിൽ മാത്രം വേണം, കൂടാനോ കുറയാനോ പാടില്ല. (രക്തം കുറഞ്ഞാൽ അനീമിയ, രക്ത കോശങ്ങളുടെ എണ്ണം കൂടിയാൽ ലുക്കീമിയ...) എങ്കിലേ സൗഖ്യം നിലനിൽക്കൂ.....

ആത്മാവ്, മനസ്സ് തുടങ്ങിയവ പ്രസന്നമായിരിക്കണം എന്ന് പറഞ്ഞത് നമ്മുടെ സ്വഭാവം, മറ്റുള്ളവരോടുള്ള പെരുമാറ്റം, ആദർശ ശുദ്ധി, ഉദ്ദേശ ശുദ്ധി, തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളെയും,

ഇന്ദ്രിയ പ്രസന്നത എന്നതുകൊണ്ട് കണ്ണ്, ചെവി, മൂക്ക്, നാക്ക്, ത്വക്ക് എന്നീ ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളുടേയും, കയ്യുകൾ, കാലുകൾ, വാക്കുകൾ, വിസർജ്ജന, ജനനേന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നീ കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങളുടേയും ആരോഗ്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ഇപ്പറഞ്ഞ ദോഷം, ധാതു, മലം, അഗ്നി, മനസ്സ്, ഇന്ദ്രിയപ്രവൃത്തികൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം വർദ്ധനവോ ക്ഷയമോ ഇല്ലാതെ ആവശ്യമായ അളവിൽ മാത്രം വർത്തിക്കുമ്പോഴാണ് സൗഖ്യം ഉണ്ടാക്കുന്നത് എന്ന് ഈ വരികളിൽ നിന്നു മനസ്സിലാക്കാം...
വ്യാഖ്യാന സാമർത്ഥ്യവും ഗ്രഹണ ശേഷിയും അനുസരിച്ച് ഈ വരികളിലെ കൂടുതൽ അർത്ഥ തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളാവുന്നതാണ്.

സൗഖ്യത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകം നിദ്രയാണ്.

ഉദാഹരണമായി ഒരു കംപ്യൂട്ടർ എടുക്കാം... കുറേ നേരത്തെ തുടർച്ചയായ പ്രവർത്തനത്തിന് ശേഷം നമ്മൾ കംപ്യൂട്ടർ റീഫ്രഷ് ചെയ്യാറുള്ള പോലെ, മൊബൈൽ റീസ്റ്റാർട്ട് ചെയ്യാറുള്ള പോലെ നമ്മുടെ ശരീരം എന്ന സിസ്റ്റം പൂർവ്വാധികം കാര്യക്ഷമതയോടെ പ്രവർത്തിക്കണമെങ്കിൽ കുറച്ചു നേരം ഓഫ് ചെയ്തിടുകയോ റീഫ്രഷ് ചെയ്യുകയോ വേണമല്ലോ.... അതു തന്നെയാണ് നിദ്ര അഥവാ ഉറക്കം. ഉറക്കം ശരിയായാൽ തന്നെ കാര്യങ്ങൾ പകുതി ശരിയായി.

അദ്ധ്വാനക്കുറവ്, വ്യായാമക്കുറവ് തുടങ്ങിയ ശാരീരിക കാരണങ്ങളേക്കാൾ നിദ്രാനാശത്തിന് കാരണമാകുന്നത് മാനസികമായ ഉത്കണ്ഠ, ഭയം, ദു:ഖം, ടെൻഷൻ തുടങ്ങിയ വികാരങ്ങളാണ്.

മൊബൈലും കംപ്യൂട്ടറും എല്ലാം വളരെ പതുക്കെ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ മെമ്മറി ലോഡ് കൂടിയത് പരിഹരിക്കാൻ അത്യാവശ്യമില്ലാത്ത ഫയലുകൾ ഡിലീറ്റ് ചെയ്യുന്നതു പോലെ അത്യാവശ്യം ഇല്ലാത്ത കാര്യങ്ങളെ പറ്റിയുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ചിന്തകൾ ഒഴിവാക്കാൻ സാധിച്ചാൽ ഉറക്കം കിട്ടും. പറയുന്ന പോലെ അത്ര എളുപ്പമല്ല ഇത്. എങ്കിലും നിരന്തരം ശ്രമിച്ചാൽ നടക്കും.

സൗഖ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പിന്നീട് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് ആഹാരത്തിലാണ്.

"ആഹാരസംഭവം വസ്തു. രോഗ: തു ആഹാരസംഭവ: "

നമ്മുടെ ശരീരത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് കാരണം ആഹാരമാണ്. പക്ഷേ രോഗങ്ങളുടെ കാരണവും ആഹാരം തന്നെ എന്നാണ് ഈ വരികളാൽ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നത്.
അതായത്...
സമയാ സമയങ്ങളിൽ മാത്രം, ചിട്ടയോടെ, തന്റെ ശരീരത്തിനും മനസ്സിനും ഹിതമായത് മാത്രം മിതമായ തോതിൽ ഭക്ഷിക്കുന്നത് ശീലമാക്കിയാൽ സൗഖ്യം നിങ്ങളെ തേടി വരും..... മറിച്ച് തോന്നിയ സമയത്ത് തോന്നിയ ആഹാരം തോന്നും പോലെ കഴിച്ചാൽ രോഗങ്ങളും വരും.
അതുപോലെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിനിടക്കുള്ള മറ്റ് പ്രവൃത്തികളും സംസാരവുമെല്ലാം ദഹനത്തെയും ബാധിക്കും എന്ന സത്യവും നാം തിരിച്ചറിയണം.

രോഗം വരുമ്പോൾ ചികിത്സിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രമുള്ള ഒരു വൈദ്യശാസ്ത്രം എന്നതിലുപരി, *ആയുരാരോഗ്യ സൗഖ്യം* സംരക്ഷിക്കാനുള്ള വിധികളും ചര്യകളും വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്ന ജീവിത ശാസ്ത്രമാണ് ആയുർവേദം. ഇതിച്ച് സമൂഹത്തെ ബോധവൽക്കരിക്കാൻ നിയുക്തരായ ആയുർവേദ ഉപാസകരിലൂടെ ആയുർവേദം അനുശാസിക്കുന്ന മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് സൗഖ്യം അനുഭവിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു....

സർവ്വേ ഭവന്തു സുഖിന: ( എല്ലാവരും സുഖമായിരിക്കട്ടെ.)

ഡോ. കെ. ജയകൃഷ്ണൻ
ജന്മസുഖീ ആയുർവേദിക്സ്
ചുനങ്ങാട്, ഒറ്റപ്പാലം
9495680314

A healthy lady is a sign of a healthy family

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 13 Oct 2018 16:31:00 +0000

Health is a fancy word for many of us right now . Ain't we going through many serious health issues at our family?. Have we thought of upbringing of a better life style to maintain health? Have thought of the role of Matriarch in it ? Read further.......

For metro women today it is hard to find a moment to breathe, to take care of her own health. Balancing the work and home affairs is been a Gregorian task. I salute to the brave and courageous souls for being this wonderful. We are obliged to help you, to be with you for taking care of yourself and staying in balance mentally and physically. to meet the goals of your career and family.

The key for women to stay in balance is to get rid of physical and mental stress. The fast and furious steps she takes to cater the needs which her surroundings demands. as a mother, daughter, wife, and an employee.

Physical and mental stress are mutually related physical stress may lead to mental stress and the other way too. So it’s important to balance both. It is difficult to stick on to a regular and consistent plan for life during current schedule chaos. Physical stress can be relieved by doing few yoga steps, simple warm up classical dance steps, swimming, having an oil bath once a week. There are many other ways to resolve the mental stress ; which can vary wrt habit and likings of a person, dancing, singing(humming),Meditating , listening to soft music’s. Our consultant's can help you to find the best way.

If you involve the entire family for the session of your stress buster activities, it will be more fulfilled and in turn the family bonds dogmatically get strengthened. When a combined effort is taken, you won’t feel that you are alone and it doesn’t require any explanation if you go sick, family understands.

Sleep is an another important factor to stay fit and healthy, Sleep is the time which you give your body and mind to regenerate, Ayurveda says being late to sleep at night and sleeping mid days should be avoided as it can contribute to gaining weight.

Eating habits got more to do with health and Mind. Eating in time will help to gain or loss weight without avoiding your favorite foods, drinking enough quantity of water keeps moistness of skin. In busy life we tend to go for packed food as these are processed with lot of preservatives and other chemicals it can cause indigestion and acidic refluxes. An Unhealthy Stomach is the first step to disease and healthy one is cure to the disease. Regular usage of aerated drinks is dangerous, adding more vegetables and fruits makes the gut clean. Eating with family also helps to create bonds between the family members.

Suggestions:- you can also take some herbal tea or other herbal supplements. Before taking any such don’t hesitate to consult with an Ayurvedic doctor or feel free to contact our doctors

A healthy lady is a sign of a healthy family

Shleshma

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 08 Jun 2018 17:09:00 +0000

Shleshma - kapha

"shliSh" is a tricky word .
(The specialty of sanskrit words are it's unfathomable areas. )

For an example
When the bonding of the keys like औ (ou) , य (ya) , ॡ (lru a tricky word ) , ञि (ngji )

Shlish + ou - shlEshta - which means affection

Shlish + ya - shlishyati - agglutinate

Shlish + lru - Ashlishat - adhere / embrace

Shlish + ngji - shlishta - embrace / united / cling

That too
"shlEsha" means the noble embracement with the hands (??Hand shake )

"shlishyati " means embracement with love (kAma pIti is the term used )

Or in some other instance it intended to say clinging.
Example given was the creeper clinging on to the tree.

(Shabdakalpa druma )

षडङ्ग.यूष

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 29 Sep 2017 14:18:00 +0000

Ingredients
1. कर्कारु
2. यव
3. कुलत्थ
4. शुण्ठी
5. दाड़िम
6. आमलकी
7.आज मांसरस

Method of preparation :-
1 part of ingredients from 1 - 6 (Ingredients from 1 -6 should take in equal quantity.)

8 part of Goat's Meat

8 parts (to all the mixture ) of water . Boil well , reduce to 1/4 th ; add topping of plain ghee / suitable to the disease.

Indication:-
शोष , पीनस

Reference :-
रावण संहिता

त्रयो दशांग पानीय

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Thu, 28 Sep 2017 15:32:00 +0000

Ingredients
1.धान्यक
2. पिप्पली
3. शुण्ठी
4. दशमूल

Paneeya is made and used for pana

Indication :-
पार्श्वशूल , ज्वर, श्वास ,पीनस .

Reference :
रावण संहिता

VAMANA

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 16 Aug 2017 09:11:00 +0000

ETYMOLOGY OF VAMANA:

According to Vachaspatyam the word "Vamana" is derived as follows:

Vam - Udgare yakset avamit vamana Vamane lyut (Pullinga) mardane - chardane - nihsarane cha svargabhisyanda vamanam kumarh. Ahrtau (Visva) vamathu vam - Athucha. The word "vama" is used to denote Udgara. According to Monnier William Vama means ejection, spitting out, vomiting, giving out, emitting, saliva, belching, sound, roaring, echo, flowing out, issuing out etc.,

The word "vamati" is derived from the root 'Vama' which means the act of vomiting. The word "Vamana" is formed from the 'vama' Dhatu by adding the ‘Lyut’ Pratyaya and belongs to Masculine gender of which four meanings are given in Vachaspatyam. These are Mardane, chardane, nihsarane and svargabhisyand, and Vamana.

According to Monnier William it means the cotton shrub, the act of vomiting or ejecting from mouth, emission, causing vomiting, offering, oblation to fire & pain or paining. Vaidyaka Kalpa Sindhu says Vamana means Urdhvamukha Doshaharana. Vama is Udgirana by Amara Kosha. It is obvious from the foregoing that the word vama - vamana - vamathu - vami means the act of vomiting.

1. Mardane - derived from the root “mrd” = Curnanam, Samvāhanam = Forceful expulsion

2. Chardane- derived from the root “chard” = Vamane = Vomiting

3. Āhṛtau- derived from the root “ahru” = Forceful Extraction

4. Niḥsāraṇe- 'niḥ' (out or away from) +‟sāraṇa” (running) = running away from expulsion or evacuation.

5. Sargābhiṣyandavamanaṃ – sarga = gati, gamanam

Abhiṣyand = oozing, flowing, running at, Retching

Synonyms:

The word Vamana having synonyms of vama, vamana, vami, vamathu, ullekhana, udgirana, urdhvamukha doṣaharaṇa.

Definition:

. Tatra doṣaharaṇām ūrdhvabhāgaṃ vamana sajñyakam. [ca.ka.1/4]

The process of expulsion of doṣas through ūrdhvabhāga is called as vamana.

Apakva pitta śleṣmāṇāṃ balād ūrdhvaṃ nayetu yat.

Vamanam taddhi vijñeyaṃ madanasyaphalaṃ yathā. [śā.pū.4/8]

Vamana may be defined as forceful expulsion of apakva pitta- kapha through mouth as caused by Madanaphala.

The above definitions conclude following aspects:-

1) Route of expulsion – “ūrdhva”- refers to mouth.

2) Way of expulsion –“balāt”- prabhāva sūcaka – forceful expulsion

3) Doṣa expelled – kapha / kapha-pitta

4) Phase of the doṣa- apakva avasthā- It is of two types; pitta apakva avasthā and kapha apakva avasthā.

Pitta apakva avasthā This refers to vidagdha avasthā where pitta attains amlī bhāva and such a pitta leads to symptoms like tikta - amlodgāra leading to vidagdhājīrṇa and vamana is the vyādhi pratyanīka cikitsā in case of vidagdhājīrṇa. Even in case of Amlapitta the Uṣṇa and amlaguṇa of pitta is increased because of Vidagdha avasthā (mā.ni.II/51.1). Kapha apakva avasthā- This mainly refers to kaphotkliṣṭa avasthā. Features like hṛllāsa, praséka, gaurava, hṛtpīḍā, etc. and utkliṣṭa kapha are the essential factors in case of Vamana.

5) Fate of the drug According to Āḍhamalla, apakva specifies to the fate of the drug. The drug produces Vamana by its vyavāyī, vikāsī and prabhāva guṇa. Before the drug gets digested it will be expelled out. So muhūrta is the kālāvadhi for vamana, on delay it may lead to complications.

6) Phase of Doṣa and Anna: As per the gūḍārthadīpika commentary vamana helps to expel the apakva pitta, kapha and anna.

PLACEMENT OF VAMANA KARMA:

Catuṣ prakāra saṃśuddhi ca su 22/8

Śodhanaṃ śamanaṃ ceti dvidhā tatrāpi langhanaṃ A H su 14/4

According to Acharya Carakā, vamana is in the ten types of langhana.

Vāgbhatta includes Vamana in panchavidha śodhana

BENEFITS OF VAMANA KARMA:

Vamanaṃ śleṣma harāṇām – ca su 25/40

(1) Vamana Karma, the first measure amongst Pancakarma has been considered as the best line of treatment for Kaphaja disorders.

(2) Suṣrutā asserts that just like the flower, fruits and branches, which are destroyed at once as soon as the mother tree is rooted out, the diseases originated due to excessive Kapha are subdued after the elimination of Kapha through the process of Vamana.

(3) A person who undergoes timely Vamana Karma will be prevented by following diseases like Kāsa (cough), Upalepa (stickiness in the throat),Swarabheda (hoarseness of voice), Atinidrā (sleepiness), Tandrā, Āsya-daurgandhya (foul smell in mouth), Kapha Praséka, Viṣa Upasarga (afflictions produced because of toxins) and Grahani Doṣa.

DOṢIKA FIELD OF VAMANA KARMA:

upasthite śleṣma pitte vyādhi āmaśyaśraye

Vamanartham prayunjītam bhishak dehamadushayan (cha su 2/8

Vamana Karma should be conducted when Kapha and Pitta become Utkliṣṭa and comes in Āmāṣaya which is the main site of Kapha.

According to Vāgbhatta, Vamana is indicated in the disorder of Kapha and in the dominancy of Kapha-Pitta and Kapha-Vata Vikārā, in the following conditions as:

ü Excessive increase in the levels of Kapha.

ü Aggravation of Kapha in its own sites.

ü Kapha combined with Pitta or Vata, which is present in a small proportion.

ü Vata or Pitta invading the sites of Kapha.

Thus, the indications for Vamana Karma are wide, because it can be applied in the above mentioned Doṣik condition present in any type of disease.

Vamana as Ādyopakrama: “Pūrvaṃ vamana vidhiṃ ācaṣte” among the śodhana karma, vamana stands first because sthānāsthita doṣa has to be cleansed accordingly i.e. āmāṣaya sthita kapha / kapha pitta doṣas. Any change will lead to complication. “Hṛta kaphasyāhi samyak virikto bhavati” therefore āmāṣaya sthita kapha has to be expelled first and thereby the other doṣas.

VAMANA VIDHI:

The Vamana methodology can be divided under 3 main headings

ü Pūrvakarma (Pre Vamana Procedure)

ü Pradhānakarma (Vamana Procedure)

ü Paścātkarma (Post Vamana Management)

Pūrvakarma (Pre Vamana Procedure)- Before starting any of the śodhana procedure the basic requirements must be made available. During the crucial situation one should not search for these things. So pūrvakarma is the foundation for the entire procedure.¹⁴² It can be studied under the following headings:

a) Basic requirements

Vamana Theatre setup- The room should be auspicious, spacious, with attached toilet, it should be built by consulting the architect and it should be strong, it should be protected from external dust, air, light and disturbing sounds.

Utencils - Pātra (vessel), ācamanīya (spoon), Udakoṣṭa (water tub), mānika and ghaṭa (Big and small earthen pot), piṭara (frying pan), prayoga (boiling pan), kuṃbhī kuṃbha (small and big pitchers), kunda (bowl), śarāva (saucer), dārvi (ladle), paripācana (cooking pan), carmacīla (leather), sūtraka (thread), kārpāsa (cloth).

Paricāraka- To perform abhyaṅga, snāna and assist during the pradhāna karma.

b) Medicine requirements

They are mainly divided into three main sections

A] Vāmaka Drugs: Produces or initiates the act of vomiting.E.g. Madanaphala, Jīmutaka etc.

Posology of Vāmaka drugs:

Factors to be considered before Dose fixation and its importance:

The physician has to assess the factors of doṣa, dūṣya, bala, kāla etc ten factors before fixing the dose. Suśruta states that only vyādhibala, agnibala and puruṣabala has to be considered before dose fixation (Su.sū.40/10). Considering different pathological conditions and other factors like vaya, bala one has to formulate the Yoga and fix the dose, any miscalculation may lead to complication leading to death.

Subjective Parameter for Dose fixation

“Phalapippalīnām antarnakha muṣṭi pramāṇam”

i.e the quantity of madana pippli which can be held in the fist of the patient undergoing Vamana is said to be the correct dose for him.

Objective parameters for dose fixation

i. Posology on the basis of Formulation

Formulation / Dosage	Maximum	Moderate	Minimum
Kvātha	9 Prastha	6 Prastha	3 Prastha
Kalka	3 Pala	2 Pala	1 Pala
Cūrṇa	3 Pala	2 Pala	1 Pala
Lehya	3 Pala	2 Pala	1 Pala

ii. Posology on the basis of Diseases/ Age /Strength

Dose	Disease /Age / Strength
Maximum dose	Viṣa, Kuṣṭa, Kāsa, Śvāsa, Taruṇāvastha, Balavanta
Moderate dose	Madhyama Prāṇa vayasī
Minimum dose	Alpa prāṇa (prāṇa refers to Śārīra bala and satva bala) and vṛddha

iii. Posology on the basis of Koṣṭa¹⁶³

Koṣṭa Sthiti	Dose of Medicine
Mṛdu	Less
Madhyama	Medium
Krūra	Large

B] Vamanopaga Drugs:

They are the supportive drugs to enhance and make easy the process of vomiting.They help to minimize the complication, which may arise during, Vamana.e.g. Yastimadhu phanta, Ikṣu rasa etc.

C] Ākaṇṭapāna dravya

Generally Kṣīra / Maṇḍa / Īkṣurasa / Māṃsarasa / Dadhi /Takra / Tuṣodaka are selected, specifically in case of bāla, vṛddha, abala, klība, and bhīru personalities Niranna snigdha yavāgu or maṇḍa should be given for ākaṇṭapāna. Importance of ākaṇṭapāna: (Bhe.si.1/1) Administration of medicine in empty stomach will lead to vāta prakopa and plīha etc internal organs will be dislodged from its place leading to immediate death.

c) Examination of Patient

General examination:

“Samīkṣya doṣa auṣada deśa kāla sātmya agni satvādi vayobalāni.

Basti prayukta niyataṃ guṇāya syāt sarvakarmāṇi ca siddhimanti.” [ca.si.3/6]

All the above factors need to be examined before any Śodhana procedure can be administered.

Specific examination –

Depending upon the stage of disease, Doṣa Avasthā, Roga Mārga etc, either Sneha Pūrva Vamana Karma is followed or Asneha Pūrva Vamana.

If Sneha Pūrva Vamana is done the following are the steps-

Koṣṭa parīkṣa has to be done twice during Vamana karma.

i. Before snehapāna- On the basis of doṣa predominance

ii. Just before Vamana administration - Specific for Kapha predominance

d) Preparation of the Patient

Pācana and Dīpana: Prior to sneha pana and śodhana cikitsa the doṣa should be in the form of nirāma avasthā. So conversion of sāma to nirāma avasthā is done by prescribing pācana drugs.

Snehana and Svedana

The hidden doṣa which is devoid of sāma condition has to be increased qualitatively / quantitatively and bought to the koṣṭa then only śodhana has to be administered and these are brought by Snehana and Svedana.

Snehana Method:

a) Ābhyantara Snehapāna

b) Sneha mātra

c) Ārohaṇa Vidhāna.

a) Ābhyantara Snehapāna

Koṣṭa	Mṛdu	Madhyama	Krūra
Days	3	5	7

b) Sneha mātra

For the śodhana either 12hrs/ 9hrs digested must be given. The dose must be fixed after administering the Hṛsīyasi mātra.

c) Ārohaṇa Vidhāna

Ārohaṇa Snehapāna vidhāna can be defined as administration of sneha in the increment dosage. A clear reference of ārohaṇa snehapāna is available in Kalyāṇakāraka, where he has quoted that the individual should drink ghṛta or taila in the increment dosage for 3, 5 or 7 days. Ārohaṇa method is mentioned by Vaṅgasena also.

Svedana method

“Snigdhāyadeyaṃ vamanam” here snigdha refers to bāhya snehana and svedana.

After snehapāna one day break should be given and Bāhya snehana svedana is done on gap day and next day just- before Vamana is to be done.

e) Diet and regimen during Pūrvakarma.

There are two specific diet prescriptions during Vamana Karma, they are:-

i) Diet during snehapāna.

ii) Diet on the previous day of vamana karma

i) Diet during snehapāna

Repeated intake of uṣṇa udaka till sneha jīrna takes place. After the sneha jīrṇa, maṇḍa has to be consumed or any other drava, uṣṇa, alpasnigdha, anabhiṣyandi āhāra has to be consumed.

ii) Diet on the previous day of vamana karma

Ācaryas have advised to consume “Kapha Utkleśakara āhāra” on the previous day of Vamana. It is the only one context were “samaśana” is mentioned

Food articles described by different texts:

i) Grāmya, Ānūpa and Audaka māṃsa

ii) Kṣīra and Dadhi

iii) Māṣa, śākadidrava āhāra, Tila kalka.

According to Suśruta, dadhi and māṣa are considered as mahābhiṣyandi. Here utkleśa refers to quantitative increase of Kapha doṣa in the gastrium, leading to symptoms like Kapha Niṣṭhīvana, Hṛllāsa etc. It is a clear reference that these food articles won’t aggravate the disease entity by increasing Kapha in systemic level rather they increase Kapha only in the gastrium and thereby facilitate Vamana.

If Asneha Pūrva Vamana is done the following are the steps-

When Kapha Doṣa is in Utkliṣṭa stage, Vamana is performed without giving Snehapana. It gives instant relief to the patient.

Such Vamana can be performed in many conditions, eg- Kaphaja Jvara with Kapha Utkleśa lakṣaṇas, Śvāsa roga, Atisāra, Amla-Pitta, Viṣa, etc.

All the examination procedures and Koṣṭa parikśa is done as described earlier. Procedures of Pūrvakarma, Pradhānakarama and Paścātkarma are the same as described previously. Only difference is that no sneha pana is done during the Pūrva Karma.

Preparation of the Patient

(i) Diet on the previous day of vamana karma

Ācaryas have advised to consume “Kapha Utkleśakara āhāra” on the previous day of Vamana.

Pradhāna Karma (Procedure of Vamana)

“Samyak prayoga nimittāḥ hi sarva karmāṇāṃ siddhiriṣṭā.” [ca.sū.15/4]

This is the most significant aspect of the entire procedure. All the four limbs of the treatment i.e. Vaidya, Bheṣaja, Paricāraka and Ātura have to actively participate during this phase. Each and every aspect that has to be followed during this phase of the treatment has been elaborately explained in our texts. The time specified for the procedure is Pūrvāhna “Pūrvāhne śleṣma vṛddhi kāle prathama yāma eva” i.e. 1st yāma of the day is the ideal time for Vamana. This phase can be studied under following headings:

1) Preparation of the patient

2) Administration of Medicine

3) Events during the procedure

4) Management during Vamana

5) Assessment criteria of Vamana

1) Preparation of the patient

Evacuation of bowel: “Suprajīrṇa bhakta”- Proper digestion of food and evacuating of the urges.

Bāhya snehana and svedana: “Snigdhāya deyaṃ vamanam”[Ca.si.1/10] here snigdha refers to abhyañga and svedana followed by śirasnāna on the day just before the Vamana.

Cosmetic aspect: In the form of Gatrānulepana, śubhravastra dhāraṇa.

Psychological support: Ānūpahata mana- Free from fear complex, devatārcaṇa, maṅgala and svasthi vācanā at an auspicious muhūrta, mantrābhi mantraṇa to medicine and mantra during the consumption of the auṣadha.

Posture during the procedure: “Jānu sama tulya asaṃkīrṇa āsana” Vamana seat (vamana pīṭa) should have a height upto the level of knee joint and it must be comfortable. He may be covered with a clean cloth so that the clothes may not get spoiled by the vomitus.

Examination of the patient: Vāghbhaṭa specifies that just before the administration of the medicine, again koṣṭa has to be assessed (vamane koṣṭasya bodhavyam).

Aruṇadutta states –

Excessive Śleṣma – Mṛdu koṣṭa

Moderate Śleṣma – Madhyama koṣṭa

Mild Śleṣma – Krūra koṣṭa.

Accordingly dose has to be fixed.

2) Administration of Medicine

Administration of Ākaṇṭhapāna: Vāghbhaṭa specifies that loading dose of liquid food articles must be given just before the administration of medicine. Generally Kṣīra / Dadhi / Madya / Īkṣurasa / Māṃsarasa / Takra / Tuṣodaka are selected. Specifically in case of bāla, vṛddha, abala, klība, bhīru personalities’ niranna snigdha yavāgu or maṇḍa should be given for ākaṇṭhapāna.

Administration of Vāmaka Yoga:

Generally, the Yoga is selected according to the disease. According to Caraka, vāmaka drug is used in the liquid media.

Madhu and saindhava in Vāmaka yoga: Caraka clearly mentions that whatever may be the vāmaka yoga it has to be mixed with Madhu and saindhava. Mixing the madhu with lukewarm vāmaka yogas will not cause any toxicity because the drug will be expelled out immediately. Madhu is known for the Kapha chedana and yogavāhi property so adding madhu will facilitate in the Vamana procedure. Lavaṇa is known for its viṣyanda nature, meaning liquefaction and expulsion therefore, adding lavaṇa will increase the volume and force of expulsion. Thus Madhu and Lavaṇa are having adjuvant action with Vāmaka drug.

Administration of Vamanopaga dravya

“Bheṣajam vamanārthīnāṃ prāyaḥ āpitta darśanāt” Medicine in the form of Vamanopaga kaṣāya should be give to the patient repeatedly until the expulsion of Pitta is seen.

3) Events during the procedure

“Pītavantaṃ tu kālenaṃ muhūrtaṃ anukāṃkṣayet” There are two schools of thoughts regarding the word “anukāṃkṣayet”;

i. After the administration of the medicine the physician has to wait for a period of one muhūrta and later Vamana has to be carried out.

ii. After the administration of the medicine Vamana has to be completed within a span of one muhūrta.

Among these two the 2nd school of thought seems to be more practical because after the administration of the medicine specifically in liquid form the bouts will be started immediately and Pittānta will be seen within one muhūrta. During this span of period physician has to observe for certain specific symptoms which are suggestive of physiological stages during Vamana. The whole concept is based on Anumāna pramāṇa.

Symptoms during Vamana

Symptoms	Physiological stage during Vamana
Sveda- profuse sweating	doṣa pravilāyana- Liquefaction
Lomaharṣa - Horripulation.	sthanebhyaḥ pracalita - Dislodging
Ādhmāna – Abdominal discomfort	kukṣi anugata – Entry towards the gut
Hṛllāsa āsyaśrava ṇa- Nauseating sensation.	ūrdhvamukhī bhūta – Premonitory sign before vomiting.
Hṛdayopamarda- discomfort in chest	Ūrdhvamukhī bhūta – Premonitory sign before vomiting.

4) Management during Vamana

It mainly consists of two aspects

1. Convincing the Patient

2. Manipulating the Patient

Convincing the Patient-

“Suhṛdo anumataḥ” physician has to convince the patient regarding his cooperation during the procedure. “Apatra paniyāḥ - Alajja viṣaya” the patient should not hesitate during the procedure. The patient should be asked to flex his trunk, head and neck forwards. Vomiting without flexing head leads to pain in pṛṣṭa and hṛdaya, vomiting with over flexed head leads to pain in koṣṭa, vomiting with laterally flexed head leads to pain in pārśva, koṣṭa, hṛdaya and jatru.

Manipulating the Patient:

Paricāraka has to do following things:-

Lalāṭa pratigrahe: When patient bend forwards to vomit, his forehead has to be held.

Pṛṣṭa pārṣva kaṇṭopagrahaṇe: The flanks and neck has to be supported.

Nābhi prapīḍana: This will increase the intra abdominal pressure and facilitate Vamana.

Pṛṣṭa Unmardana: Aruṇadutta says massage from sacral junction towards the upward direction.

Efforts for Vega pravartana^{205, 206, 207}: Vyāyāma is the word quoted by Caraka for the effort made to facilitate Vamana.

Efforts for vega pravartana

Efforts for Pravarta vegas	Efforts for Apravarta vegas
"Pravartayan pravṛttacśca" Pravarta vegas has to be facilitated by bending the head and trunk forwards.	Stimulating the Kaṇṭha/ Gala/ Tālu with the help of 2 fingers or with the Nala (Soft pipe like structures) of Kumuda/ Utpala/ Saugandhika puṣpa

5. Assessment criteria of Vamana:

The outcome of the vamana procedure is in the form of either samyak yoga or ayoga or atīyoga, all the three outcomes are dependent on vegas produced during the procedure.

“Vega viśeṣa darśaṇāddhi kuśalo yoga atīyoga ayoga viśeṣaṃ upalabhyate”. So the clever physician has to concentrate more on Vega assessment. Samyak yoga, Ayoga and Atīyoga are assessed under two headings on the basis of features of Vega and symptomatology.

I .General Assesssment

II. Specific Assesment

I General Assessment of Samyak yoga, Ayoga and Atīyoga

Samyak yoga				Ayoga				Atīyoga
	C	S	V		C	S	V		C	S	V
Kāle Pravṛtti	+	-	+	Apravṛtti	+	-	+	Atī pravṛtti	+	-	-
Anatimahativyatha	+	-	+	Auṣadha Pravṛtti	+	-	+	Phenila Vamana	+	-	+
Yathākramadoṣaharaṇa	+	+	+	Vega Vibandha	+	-	+	Rakta yukta	+	-	+
Svayam Avasthāna	+	+	+	Pratiloma pravruti	+	-	-	Candrikāyukta	+	-	+
Samyak Pravṛtti	+	-	-	Alpa Pravṛtti	+	-	-	Pittāti yoga	-	+	-

Specific Assessment of Samyak yoga, Ayoga and Atīyoga

Samyak yoga

Ayoga

Atīyoga

Hṛdaya śuddhi

Hṛdaya Aviśuddhi

Nidrā hāni

Pārṣva śuddhi

Srota Aviśuddhi

Bala hāni

Mūrdha śuddhi

Kapha Praseka

Hṛt pīḍa

Śroto śuddhi

Jvara

Kaṇṭha pīḍa

Indriya śuddhi

Kaṇḍu

Tṛṣa

Kaṇṭha śuddhi

Guru Gātrata

Dāha

Kapha saṃśrāva

Sphoṭa

Vāta Prakopa

Laghuta

Koṭha

Bhrama

Kārśya

-------------

Tamaḥ Praveṣa

Daurbalya

-------------

Moha

-------------

Mūrchā

-------------

Mṛtyu

Samyak yoga, Ayoga and Atīyoga can again be assessed under two headings on the basis of clinical manifestation.

A. Immediate manifestations

B. Late manifestations

Immediate manifestations

Samyak yoga	Ayoga	Atīyoga
Kapha saṃśrava	Kapha Praseka	Bala hāni
Kārśya	Jvara	Hṛt pīḍa
Daurbalya	Guru Gātrata	Kaṇṭha pīḍa
		Tṛṣā
		Dāha

Late manifestations

Samyak yoga	Ayoga	Atīyoga
Hṛdaya śuddhi	Hṛdaya Aviśuddhi	Nidrā hāni
Pārṣva śuddhi	Śrotas Aviśuddhi	Vāta Prakopa
Mūrdha śuddhi	Kaṇḍu	Bhrama
Śroto śuddhi	Sphoṭa	Tamaḥ Praveṣa
Indriya śuddhi	Koṭa	Moha
Kaṇṭha śuddhi		Mūrchā
Laghuta		Mṛtyu

Assessment of Śuddhi Lakṣaṇa

Cakrapāṇi contributes that assessment of samyak śuddhi is made fewer than 4 headings viz. Vegikī - Mānikī – Āntikī - Laiṅgikī. All these four may be explained in a chronological whole of the procedure is assessed by laiṅgikī criteria.

Among these - Vegiki and Mānikī are the Quantitative assessment

- Āntiki and Laiṅgikī are the Qualitative assessment

Śuddhi Lakṣaṇa of Vamana

Vamana	AVARA ŚUDDHI	MADHYAMA ŚUDDHI	PRAVARA ŚUDDHI
Vegikī	4 Vega	6 Vega	8 Vega
Mānikī	1 prastha	1 ½ Prastha	2 prastha
Āntikī	Pittānta	Pittānta	Pittānta
Laiṅgikī	SIGNS OF SYMPTOMS OF SAMYAK VAMANA

Vegikī Śuddhi-

Indu defines vega as the bout collected in a bowl after an effortless expulsion (A.S.S.27/18). The vegikī criteria is nothing but to observe vega (bouts) for its nature, force and speed of expulsion once the medicine is administered immediately after that Hṛllāsa, āsyasrāva etc are observed. So this has to be differentiated and should not consider as Vega. Upavega is one more entity which has to be differentiated from Vega. Upavega means one which is nearer to Vega which can be explained as one which is lesser in every aspect than Vega²¹⁴ Kāśyapa says a author named Koṭha says 2-3 vegas is Kanīyasī śuddhi, 4-5 vegas is Madhyama śuddhi 6-7 vegas is Uttama śuddhi. Mānikī Śuddhi- Voluminous assessment of the vomitus is considered as Mānikī. Caraka while explaining the Hīna , Madhyama and Pravara śuddhi explained that the doṣa expelled in the quantitative manner i.e. 1, 1½ and 2 prasthas respectively. Cakrapāṇi considers them under mānikī parīkṣa. According to him, 1 prastha is equal to13 ½ palas. 1 prastha = 13 1/2 pala (54 tola) 1tola = 12gms, So 54 tola = 648 ml Mānikī Parīkṣa

Mānikī Śuddhi of Mānikī Śuddhi of Vamana

Hīna śuddhi	648 ml
Madhyama śuddhi	972 ml
Pravara śuddhi	1296 ml

Cakrapāṇi states “Vamanetu Pītam” – It refers to Volume obtained in excesses.

Āntikī śuddhi

Āntikī śuddhi refers towards the end stage of vamana. It is one of the important qualitative assessment criteria to stop the procedure. The sequllae of expulsion of doṣa is considered under Mānikī criteria. Bhela includes Rakta in āntikī criteria.Ḍalhaṇa states auṣadha, pitta and anila are expelled accordingly.

Āntikī śuddhi features

Vomitus	Indicative features
Lalā Śrāva	Praseka
Auṣadha	Consumed medicine is expelled
Kapha	Gastric contents are evacuated
Pitta	Criteria to stop Vamana
Udgāra	Refers to Vāta śuddhi

Laiṅgikī criteria- The word laiṅgikī means some signs, symptoms or some symbol. So the lakṣaṇas exhibited after the proper vamana is considered under the laiṅgikī criteria. The laiṅgikī criteria also includes āntikī criteria. Though ācāryas have explained 4 types of śuddhi all gave more importance to laiṅgikī śuddhi, only Cakrapāṇi says both samyak vamana and pittānta feature together comprise “laiṅgikī criteria. Other variety of criteria may change from person to person according his strength, age, body constituent, but laiṅgikī criteria will not change. So it is considered best to assess the samyak yoga.

Paścāt Karma (Post Vamana Management) Vamana paścāt karma may be considered under 2 headings

I. Immediate paścāt karma

II. Later paścāt karma

I. Immediate Paścāt Karma

ü Immediately after the vamana patient has to wash his face, hands and legs.

ü He has to take rest for a period of one muhūrta. Aruṇadutta states cold air should be blown for one muhūrta.

ü Afterwards one is advocated to inhale the smoke from any one of the three types of dhūmapāna i.e. Snaihika (unctuous), Vairecanika or Prāyogika, which will be suitable for him. Ḍalhaṇa specifies that “Śroto Vilagna Kapha” is expelled by Dhūmapāna.

Types of Dhūma

Selection according to Prakṛti	Types of Dhūma
Vāta	Snaihika
Kapha Pitta Prakṛti and utkliṣṭa doṣa	Vairecanika
Samadoṣa Prakṛti, Svastha	Prāyogikam

Again mouth has to be washed

· Kalyāṇakāraka says Nasya, Gaṇḍūṣa, Netrāñjana has to be done to expel the śirogata kapha

· Uṣṇa jala snāna/ Pariṣeka is advised by Suśruta.

· Patient should be shifted to ward (Nivāta āgāram)

II. Later Paścāt Karma- Observing for the śuddhi features will not end the Vamana procedure but the physician has to take care of the “ātura” or "svastha" in several aspects like diet regimen etc.

The Later paścāt karma can analysed under 4 headings:

1. Āhāra

2. Parihāra viṣaya

3. Bṛmhaṇa cikitsā

4. Succeeding śodhana protocol

Āhāra vidhāna after Vamana Āhāra is the only one entity to bring back the homeostasis. It acts as a medicine (bṛmhaṇa) for the śodhita puruṣa. So it is a very specific diet chart in case of post vamana management. Patient may start to take the food on the evening hours or on the next day of Vamana. If he has tīkṣṅāgni then saṃsarjana may be started on the same day or in case mandāgni it should be started from next day. Suśruta states that Kulattha / Mudga / Ödana /Jāṅgala māṃsarasa may be given to the patient on the day of Vamana. According to Ḍalhaṇa anna saṃsarjana should started with,

Doṣa	First āhara after Vamana
Atyanta Kapha	Pèya
Vātabhūyeṣṭa, Dīptāgni	Māṃsa rasa
Alpa Kapha	Yūṣa

Āhara vidhāna can be grouped under 3 headings.

1. Saṃsarjana Krama

2. Rasa saṃsarjana krama

3. Tarpaṇādi krama.

Saṃsarjana Krama Saṃsarjana krama is to be planned, based on the type of purification done by Vamana.

Duration of Saṃsarjana karma

Śuddhi	Days
Avara śuddhi	3 days
Madyama śuddhi	5 days
Pravara śuddhi	7 days

Suśruta keeps an eye over the Bala and Agni of the patient, it is as follows

Anna kāla based on Bala / Agni

Bala / Agni	Anna kāla
Uttama Bala/ Agni	3
Madyma Bala/ Agni	2
Alpa Bala/ Agni	1

Peyādi Saṃsarjana Vidhāna

Days	Annakāla	Pravara Śuddhi	Madhyama Śuddhi	Avara Śuddhi
I day	1 morning	-	-	-
	2 evening	Peya	Peya	Peya
II day	1 morning	Peya	Peya	Vilepi
	2 evening	Peya	Vilepi	Kṛtākṛta Yūṣa
III day	1 morning	Vilepi	Vilepi	Kṛtākṛta māṃsarasa
	2 evening	Vilepi	Akṛta Yūṣa	Normal diet
IV day	1 morning	Vilepi	Kṛta Yūṣa	-
	2 evening	Akṛta Yūṣa	Akṛta Māṃsarasa	-
V day	1 morning	Kṛta Yūṣa	Kṛta Māṃsarasa	-
	2 evening	Kṛta Yūṣa	Normal diet
VI day	1 morning	Akṛta Māṃsarasa	-	-
	2 evening	Kṛta Māṃsarasa	-	-
VII day	1 morning	Kṛta Māṃsarasa	-	-
	2 evening	Normal diet	-	-

Vāghbhaṭa very specifically says that raktaśāli should be used to prepare Peyādi food articles²³¹śodhita puruṣa has to strictly avoid viruddha, ajīrṇa, asātmya, akāla, pramita, atī, Hīna , and guru bhojana if consumed may lead to dāruṇa vyādhi.

Rasa saṃsarjana karma- Suśruta opines that even after śodhana there is a chance of vitiation of doṣa because of dīptāgni, in order to prevent that one has to follow rasa saṃsarjana. According to Cakrapāṇi rasa saṃsarjana has to be included in Peyādi saṃsarjana krama but Ḍalhaṇa says it has to be followed after anna saṃsarjana.

So this concept is bifurcated under 2 headings.

Caraka

· Snigdha amla svādu- Vāta śamana

· Amla Lavaṇa –Agni Saṃdhūkṣaṇa

· Svādu Tikta- Pitta praśamanārtham

Suśruta

· Svādu Tikta– Pitta vāta Jayārtam

· Agni Samīkaraṇārtam

· Snigdhāmla lavaṇa kaṭu-Vāta Kapha Jayārtam

· Agni Saṃdhukṣaṇārtam

Tarpaṇādi karma:Tarpaṇādi krama is a specific diet prescription in case of following conditions. When Kapha, Pitta are eliminated improperly during samśodhana. - In alcoholic patients. - Patient having Vāta Pitta prakṛti. The above-mentioned categories are prone to Abhiṣyanda when peya is advised. According to Cakrapāṇi “Svaccha tarpaṇa” can be served instead of peya and “Ghana tarpaṇa” instead of vilepi. Jejjaṭa says due to similarities, mudga yūṣa and māmsa rasa can be given as tarpaṇa. Commentators of Suśruta and Vāghbhaṭa clearly explain tarpaṇa on the basis of Annakāla

Tarpaṇādi Krama:

Commentators opinion	Annakāla
	I.	II	III
Ḍalhaṇa	Lājā Sakthu	Yūṣa		Bhakta
Aruṇadutta	Lājā Sakthu	Jīrṇa Śāli Ödana		Māṃsarasa + Ödana
Parameśvara	Lājā Sakthu	Yūṣa + Anna		Māṃsarasa + Anna

Parihāra viṣaya in Vamana Karma

Parihāra related to behavioural aspects- Loud speeches, sitting in one position for long duration, standing in one position for long duration, long walks should be avoided, sexual intercourse sleeplessness in the nights, sleeps during day time, to retain strong urge or provocation of the urges- Aṣṭa mahāvarjyakarabhāvas.

Parihāra related to environmental aspects- Exposure to excessive cold or heat or dew, exposure directly to flowing winds, long journey. Parihāra related to psychological aspects- krodha, śoka and cinta.

Bhṛmhaṇa cikitsa

Śodhana cikitsa obviously will lead to doṣa kṣaya as well as dhātu kṣaya avasthā. In order to restore them Bṛmhaṇa cikitsa in 2 specific methods is advised.

Āhāra : Consumption of Ghṛta, Kṣīra, Māṃsarasa, Yūṣa and other hṛdya drugs.

Cikitsa: Abhyaṅga, Utsādana and Anuvāsana basti. Prescription of śamana auṣadha is mentioned by Kalyāṇakāraka.

Succeeding śodhana protocol-

There are 3 concepts regarding the time gap between one śodhana to other.

i) Fifteen days gap.

Vamana- I day

Saṃsarjana - Next 7days

Viśrāma- On 8th day (1+7)

Snehapāna-9th 10th 11th day

Svedana-12th 13th 14th day

Virécana-15^th day

ii) On the Basis of Ṛtu Śodhana:

According to Ṛtu śodhana concept Vamana is administered in Vasanta and virecana in Śarat, therefore the gap period will be approximately 120 (minimum) days.

iii) On the Basis of Prakṛti gata Lakṣaṇa: Caraka specifies certain systemic features which are suggestive of normalcy, restored after śodhana viz “Sarvakṣama, asaṃsarga, ratiyukta, sthirendriya, balavān, satvasaṃpanna”. Once these features are observed next śodhana may be planned accordingly. Importance of saṃsarjana:

1) Caraka reveals importance by giving example that small sources of fire, if simulated by adding small and light fuel, later on become so big that it can burn anything. Similarly by following saṃsarjana krama Jāṭharāgni can be increased to such an extent that it can digest all types of food.

2) To restore the strength of Agni and Prāna, Peyādi saṃsarjana krama should be followed.

3) Saṃsarjana also acts on restoration of bala and agni, gradual habituation of all the rasas and finally to have prākṛta bhojana.

4) Agni is governed by kledaka kapha, pācaka pitta and samāna vāta. This agni will be hampered by expulsion of vitiated kledaka kapha, pācaka pitta during the Vamana karma, hence in order to normalise agni saṃsarjana is mandatory.

5) Agnimāndya caused during Vamana is a physiological and transitory entity, so this has to be corrected by specific āhara vidhāna and not by medicine

gOlaka klishta chiktsA

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Mon, 14 Aug 2017 07:11:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThePagesOfArogyaKalpaDruma

गोलक क्लिष्ट चिकित्स (gOlaka klishta chikitsa)

वासा निदिग्धिकादि कषायं

वासानिदिग्धिका निम्ब सुरद्रुम फलत्रयै:।
कृतो कषायो मध्वाढ्यो गोलमाशु नियश्चति ।।

वासा - Adathoda vasica
निदिग्धिका - Solanum indicum
निम्ब - Azadirachta indica
सुरद्रुम - Cedrus deodara
फलत्रयै: - Emblica officinalisb, Terminalia chebula , Terminalia bellerica.

Made into kashaya along Honey as anupana is the remedy for gOlaka klishta.

കഷായം തേൻ ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത് പോള വാർപ്പൻ ശമിപ്പിക്കും.

gOlaka klishta

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Mon, 14 Aug 2017 07:10:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThePagesofArogyaKalpaDruma

गोलक क्लिष्ट (gOlaka klishta)

तीव्रपाकै: मुखे निम्नै: विस्फोटै: मृदुभि: युत:।
सर्वंगीणो महान् शोफो वेद्यो गोल समाह्वय:।।

Extensive pustules all over the body , soften in nature , with swelling considered to be gOlaka klishta.

തീവ്രമായ പഴുപ്പും , മൃദു ആയതും ആയ ഉണലുകൾ , ശരീരം മുഴുവൻ നീരോട് കൂടിയതും ആയത് പോള വാർപ്പൻ ആകുന്നു.

Matsyaka klishta ChikitsA

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 11 Aug 2017 14:54:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThePagesOfArogyaRakshaKalpaDruma

मत्स्यक क्लिष्ट चिकित्स (matsyaka klishta )

प्रियाल मज्जादि कषायं (priyAla majjAdi kashayam )

प्रियाल मज्जा निम्बत्वक् अमृता इक्षुर गोक्षुरै: ।
वज्रवल्ली निशा द्वन्द्व करंज करवीरकै: ।।
कोशातकी बलाद्वन्द्व धान्यकश्च कृतोSपि वा ।
तथा पीत:कषायस्तं सप्ताहेन विनाशयेत ।।

प्रियाल मज्जा - Pulp of Bauchanania latifolia
निम्बत्वक् - Bark of Azadirachta indica
अमृता - Tinospora cordifolia
इक्षुर - Astercantha longifolia
गोक्षुरै: - Tribulus terrestris
वज्रवल्ली - Viswas quandranguaris निशा द्वन्द्व - Berberis aristata and Curcuma longa
करंज - Pongamia pinnata
करवीरकै: - Medium oleander
कोशातकी - Luffa acutanguala
बलाद्वन्द्व - Sida cordifolia and Abutilon indicum
धान्यक - Coriandrum sativum

Drink for 7 days , will cure matsyaka klishta.

മേൽ കഷായം 7 ദിനം കൊണ്ട് മീനടി വാർപ്പൻ നിശ്ശേഷം മാറ്റും.

Matsyaka klishta

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 11 Aug 2017 14:54:00 +0000

#Ayurveda
#ThroughThePagesOfArogyaKalpaDruma

मत्स्यक क्लिष्ट(matsyaka klishta)
मत्स्यांघ्री सन्निभै: ताम्रै: लक्ष्मिभि:न अधिक स्फुटै:।
ज्वरातिसार तृष्णाभि: सहितो मत्स्यको मत: ।।

Lesions in the shape of fins of fish , copperish red in colour , without much suppuration along with fever , loose stools , thirst called as matsyaka klishta.

മീൻ ചിറകിന്റെ ആകൃതിയിൽ (പോലെ) താമ്ര നിറമുള്ള ഉണലുകൾ , പനി, വയറിളക്കം , ദാഹം ഇവയോട് ചേർന്ന് കാണുന്നത് മീനടി വാർപ്പൻ എന്ന് ധരിക്ക.

grAvaka klishta ChikitsA

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 11 Aug 2017 14:53:00 +0000

#Ayurveda #ThroilughThePagesofArogyaKalpaDruma

ग्रावक क्लिष्ट चिकित्सा (grAvaka klishta chikitsa )

यूथी सहचारादि कषायं (yUthi sahacharAdi kashayam )

यूथी सहचर अरिष्ट गुडूची गोक्षुर इक्षुरै:।
सा वृश्चीव विजया दारु वृषमूलै कृतोSपि वा ।।

यूथी - Jasminum aungustifolium
सहचर - Niligirianthes heyneanus
अरिष्ट - Sapindus trifoliate
गुडूची -Tinospora cordifolia
गोक्षुर - Tribulus terrestris
इक्षुरै: - Astercantha longifolia
वृश्चीव - Boerrhavia diffusa
विजया - Terminalia chebula
दारु - Cedrus deodara
वृषमूलै - Root of Adathoda basically

Made into kashaya is an effective medicine for grAvaka klishta.

ഈ കഷായം ചരൽ വാർപ്പന് ഉത്തമം.

grAvaka klishta

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 11 Aug 2017 14:53:00 +0000

#Ayurveda
#ThroughThePagesofArogyaKalpaDruma

ग्रावक क्लिष्ट (grAvaka klishta)

कोल प्रमाणै: विस्फोटै: कठिनोरन्वितो गुरु :।
जंघायां जायतेयस्तं ग्रावकाख्यं प्रचक्षते ।।

Lesions in the size of fruits of Ziziphus jujuba ,which is hard , heavy , and in the region below the knee called as grAvaka klishta.

ലന്ത കുരു വലുപ്പത്തിൽ , കഠിനമായ , ഗുരുത്വം ഉള്ള ഉണലുകളും ,കാൽ മുട്ടിന് താഴെ കാണുന്നതും ആയതിനെ ചരൽ വാർപ്പൻ എന്ന പറയുന്നു.

Agni klishta ChikitsA

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 11 Aug 2017 14:52:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThePagesOfArogyaKalpaDruma

अग्नि क्लिष्ट चिकित्स ( agni chikitsa )

चन्दनादि कषायं (chandanAdi kashAyam )

चन्दन उदुम्बरा अभीरु गुडूची सोमवल्लीभि: ।
वृश्चीव दारु दुस्पर्श पथ्याभिश्च शृतं जलम् ।।
सिता मधु घृत उपेतं अंगारक शम्मावाहम् ।

चन्दन - Santalum album
उदुम्बरा - Ficus racemosa
अभीरु - Asparagus racemosus गुडूची - Tinospora cordifolia
सोमवल्लीभि: - Ceropegia juncea (edit courtesy - Dr Ajayan Sadanandan )
वृश्चीव Boerrhavia diffusa
दारु - Cedrus deodara
दुस्पर्श - Tragia involucrata
पथ्या - Terminalia chebula

Are made into decoction to be taken along with sugar candy and / or ghee.

നെയ്യ് , കൽക്കണ്ടം ചേർത്ത് കഷായം വെച്ച് കുടിക്കുന്നത് , എരിവാർപ്പന് നല്ലത്.

Agni klishta

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 11 Aug 2017 14:52:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThePagesOfArogyaKalpaDruma

अग्नि (अंगारक)क्लिष्ट - agni klishta or angaraka klishta

सूचीमुख समोलिंगै तीव्र दाह समन्वित : ।
शोफ : तु अंगारको ज्ञेय स दुस्तरो मत : ।।
Along with the symptoms told in SUchImukha klishta , severe burning sensation in the body will be present in angaraka klishta.

സൂചി വാർപ്പനിൽ പറഞ്ഞ ലക്ഷണങ്ങളോട് ചേർന്ന് ശരീരം മുഴുവൻ ചുട്ട് നീറ്റൽ അനുഭവപ്പെടുന്നതിനെ അഗ്നി വാർപ്പൻ എന്നോ എരി വാർപ്പൻ എന്നോ പറയുന്നു.

SUchImukha klishta ChikitsA

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Fri, 11 Aug 2017 14:51:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThepagesofArogyaKalpaDruma

सूचीमुख क्लिष्ट चिकत्स (SUchImukha klishta chikitsa )

वट पल्लवादि कषायं (vata pallavadi kashayam )

वट पल्लव देवाह्व: वृश्चीव बदरेक्षुभि : ।
विजया नक्तमालात्वक अमृता मिसि धान्यकै: ।।
विल्वमूल कणाभ्यंच विहित सितयान्वित: ।
माक्षीकेण च संयुक्ता सूचीमुख शमावह : ।।

वट पल्लव - Tender leaves of Ficus benghalensis
देवाह्व: - Cedrus deodara
वृश्चीव - Boerrhavia diffusa
बदर - Ziziphus jujuba
इक्षु - Sachharum officinarum
विजया - Terminalia chebula
नक्तमालात्वक - Bark of Pongamia pinnata
अमृता - Tinospora cordifolia
मिसि - Anethum graveolens
धान्यकै: - Coriandrum sativum
विल्वमूल - Aegle marmelos
कणा - Piper longum

To be prepared as kashaya and sugar candy , and honey as adjuent will cure SUchImukha klishta.

എല്ലാം കഷായം വച്ച് കൽക്കണ്ടം തേൻ ഇവ ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത് സൂചി വാർപ്പന് നല്ലത്.

Suchimukha klishta

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Thu, 27 Jul 2017 12:30:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThepagesofArogyaKalpaDruma

सूचीमुख क्लिष्ट (SUchImukha klishta)
सूची अग्रवदनै ताम्रै :विस्फोटै: अरुणैश्चित:।
तीव्र ज्वर शिर:शुलशौफ सूचीमुखो मत: ।।

Tip of the lesions resembles the tip of needle , red in colour , associated with fever , head ache , swelling all over , called as SUchImukha klishta.

ചുവന്ന നിറ ഉണലുകൾ തലവേദന, പനി , നീര് ഇവയോട് കൂടിയും , സൂചിമുഖം പോലെ കൂർത്തിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ സൂചിവാർപ്പൻ എന്നറിയുന്നു.

Chataka klishta chikitsa

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Thu, 27 Jul 2017 02:14:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThePagesOfArogyaKalpaDruma

चटक क्लिष्ट चिकित्सा (chataka klishta chikitsa )

दूर्वा खादिरादि कषायं

दूर्वा खदिर भूनिम्ब विशाला वसुक इक्षुरै:।
मुस्ता गुडूची वृश्चीव वृश्चिकाली निशाद्वयै:।।
पाठा विडंग दुस्पर्श सारिवाभिश्च साधित:।
क्वाथ: सीता मधुपेतो नियमेन निहन्ति तम् ।।

दूर्वा - Cynodon dactylon
खदिर - Acacia catechu
भूनिम्ब - Solanum indicus
विशाला - Citrullus colocynth
वसुक - Spermacoce articularis इक्षुरै: - Hygrophilla auriculata
मुस्ता - Cyperus rotundus
गुडूची - Tinospora cordifolia
वृश्चीव - Boerrhavia diffusa
वृश्चिकाली - Heliotropium indicum
निशाद्वयै: - Curcuma longa and Berberis aristata
पाठा - Cyclea peltata
विडंग - Embelia ribes
दुस्पर्श - Travis involucrata
सारिवा - Hemedesmus indicus

Kashaya if taken correctly will cure chataka klishta.

കഷായം നല്ല വിധത്തിൽ സേവിച്ചാൽ കുരിലടി വാർപ്പൻ സംശയലെശമന്യേ മാറും.

Chataka klishta

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Tue, 25 Jul 2017 12:21:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThePagesOfArogyaKalpaDruma

चटक क्लिष्ट (chataka klishta )

चटकांघ्री समाकारैरारुणैर्ल्लक्ष्मभिर्युत:।
पर्वशूल ज्वर श्वास सहिता चटको मत ।।

Lesions resembles the shape of feet of pied cuckoo , red in colour , assoiated with joint pain , fever , breathlessness or short breath called as chataka klishta.

കുരിൽ പക്ഷിയുടെ കാലിന്റെ അടിപോലെ ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള ഉണലുകൾ , സന്ധി വേദന ,പനി , ശ്വാസ തടസ്സം ഇവ ചേർന്ന് കാണുന്നതിനെ കുരിലടി വാർപ്പൻ എന്ന് പറയുന്നു.

mAmsOtklishTa

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Tue, 25 Jul 2017 12:17:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThePagesOf #ArogyaKalpaDruma

मांसोत्क्लिष्ट (mAmsOtklishta )

पालेत्क्लिष्टे तु रक्तस्य नोदनादन्तरेव तु ।
अस्फुटाविन्द वस्त्राम्राज्ज्वर पर्व शिरो रुज ।।
अक्षणार्बाष्पस्रवश्चात्र रक्त मण्डल दर्शनम ।
मांस शोषश्च कण्डूतिरखिलांगेषु सर्वदा ।।

Rakta mandala are not in clear state due to the push to rakta to inner side (Due to vata ) . Still there will be leasions which are not clear. Pain in the joints , fever , head ache , mamsa shosha (dystrophy of muscular tissue ?? ), Itching all over the body.

മാംസവാർപ്പനിൽ രക്തത്തിന് അകത്തേക്ക് തള്ളൽ വരികയാൽ രക്ത മണ്ഢലങ്ങൾ സപഷ്ടമാവുകയില്ല. എങ്കിലും നിഴൽ പോലെ കാണാം . പനി , സന്ധികളിൽ വേദന , തലവേദന , മാംസ ക്ഷയം , സർവാംഗം ചൊറി , ഇവ ലക്ഷണങ്ങൾ ആകുന്നു . ഇതിനെ ചിലർ ചൊറി വാർപ്പൻ എന്നും പറയും എന്നല്ലാതെ ചൊറിവാർപ്പൻ വേറെ അല്ല.

Lajaka klishta chikitsa

noreply@blogger.com (Vaidya Akhilesh Varrier) — Mon, 24 Jul 2017 17:55:00 +0000

#Ayurveda #ThroughThePagesOfArogyaKalpaDruma

लाजक चिकित्स (LAjaka chikitsa )

लवली पल्लवादि कषायं (LavaIi pallavadi kashayam )

Rare kashaya under the belt. Hardly some use it, hardly people are aware of this use of this particular plant I suppose.

लवलीपल्लव अश्वत्थवल्क पाठा अमृता शृत : ।
निर्यूहो घृत सम्मिश्रस्तं आशु विनियच्छति ।।

लवलीपल्लव - white leaf of Mussaenda frondosa (വെള്ളിലയുടെ വെളുത്ത ഇല)
अश्वत्थवल्क - Bark of Ficus religiosa
पाठा - Cyclea peltata
अमृता - Tinospora cordifolia

Are made into decoction and taken along with ghee as an adjuent will cure LAjaka Klishta quickly.

വെള്ളിലയുടെ ഇല വച്ചുള്ള അപൂർവം കഷായങ്ങളിൽ ഒന്ന്. നെയ്യ് ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ മലര് വാര്പ്പൻ പെട്ടന്ന് തന്നെ ശമനം ആയീടും.

Pc : Google