schrijverdezes

Kaart&boek 7 + voorspelbaar stukje

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Sat, 14 Nov 2009 15:28:00 +0000

Eigenlijk bevalt het best, zo'n blogpauze, al valt het wel een beetje tegen wat ik met de vrijkomende tijd (toch al gauw zo'n 15 uur per week...) doe: nog niks gestreken en maar één mail geschreven en naar één museum geweest en ook nauwelijks meer gelezen dan anders. Maar gewoon niets doen heeft natuurlijk ook zijn charmes. Ik merk wel dat ik vaker op blogs van anderen begin te reageren, blijkbaar is er toch een niet geheel te onderdrukken behoefte af en toe iets te beweren. Dus kan ik dat misschien maar beter weer eens hier doen in plaats van al te vaak elders. Blijft het probleem: waarover? Dat probleem is nu even opgelost door een soort Pavlov-reactie: als ik iets hoor of lees over de strandbibliotheek wil ik zelf ook altijd meteen iets zeggen of opschrijven. En ik lás iets over de strandbibliotheek: bij Tenaanval.

Ik heb het allemaal al eerder gezegd (b.v. hier), maar ik ga het toch nog eens zeggen. Sommige dingen zijn belangrijk genoeg om ze zo nu en dan onder de aandacht te brengen, in de hoop dat héél misschien iemand ergens ooit zal denken: laten we daar eens iets mee doen. En dat die eventuele iemand dan iemand is die ook echt iets kán doen, iemand met een beetje macht en een beetje geld en met een netwerkje, zo iemand.

Ik zeg het er voor de zekerheid altijd maar bij: ik vind de strandbibliotheek leuk en feestelijk en een goed idee. (Mensen denken al gauw dat je de zon niet in het water kunt zien schijnen, om een toepasselijke beeldspraak te gebruiken.) Dat ik jaloers ben betekent dan ook niet dat ik het iedereen die zich met de strandbibliotheek bezighoudt en iedereen die er plezier van heeft door er iets te kunnen lenen niet gún dat die strandbibliotheek er is. En zo denk ik ook over de stationsbibliotheek en de vliegveldbibliotheek en al die andere nieuwe spannende bibliotheken die er misschien gaan komen. Een Ikea-bibliotheekje met uit het Zweeds vertaalde kinderboeken en iemand die daar uit voorleest, dat zou me ook wel wat lijken. (Trouwens, een rijdende bibliotheek die kleine dorpen aandoet lijkt me ook wel een leuk idee. Vergeef me mijn cynisme.)

Maar wat me ook heel leuk lijkt is een mooi bibliotheekje in een zorginstelling. Het voordeel daarvan is dat je het maar een keer hoeft op te zetten en dat het er vervolgens altijd kan blijven. Als ik het goed begrepen heb zal de strandbibliotheek, nu daar geen provinciale subsidie meer voor is, in een aantal plaatsen volgend jaar niet terugkomen. Dat is treurig, want nu zijn de mensen er net aan gewend en gaan straks zonder boek naar het strand en dan stelt de bibliotheek ze toch weer even teleur. Bij een 'zorgbibliotheek' (een betere naam moeten we maar bedenken als hij er echt komt) heb je dat probleem niet: je stopt er een keer wat geld in en daarna hoef je hem alleen nog maar bij te houden door hem af en toe te verven enzo. (De boeken kunnen elk half jaar gewisseld worden door ProBiblio.)

In zorginstellingen zijn gelukkig vaak wel bibliotheekjes, maar of die leuk zijn vraag ik me af. Eerlijk gezegd heb ik er nog nooit een met eigen ogen gezien, al werk ik er dagelijks (d.w.z. als ik op mijn werk ben) voor, maar ik heb het gevoel dat het hooguit een kamertje met een paar boekenkasten is, of dat het zelfs alleen maar een paar kasten zijn, ergens op de gang. Misschien valt het mee, maar ik weet wel bijna zeker dat er een heleboel van die bibliotheekjes zijn die er veel leuker uit zouden kunnen zien. En ik weet ook wel bijna zeker dat je voor het geld waarvoor je een strandbibliotheek opzet en inricht ook een leuke zorgbibliotheek zou kunnen maken.

Altijd als ik iets lees over de strandbibliotheek, b.v. dat de minister er een biertje kwam drinken of dat schrijvers er hun intrek namen of dat erover geschreven werd in een Amerikaans blad, denk ik: als er nou toch ook eens zo'n mooie vrolijke bibliotheek in een zorginstelling kwam, waar dan misschien ook wel oude mensen uit de buurt lid konden worden, of misschien ook zelfs wel kinderen, waar je kranten en tijdschriften kon lezen, waar je koffie kon drinken en je breiwerkje mee naar toe nemen, en als die nou óók eens geopend werd door een minister, en als er dan eens een schrijver kwam vertellen over zijn werk, wat zou dat nou toch leuk kunnen zijn.

'Ja hoor, droom maar lekker verder,' zegt men dan...

Kaart: Johan Mekkink (1904-1991), De ouders van de kunstenaar, 1954

Kaart&boek 6

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Fri, 13 Nov 2009 16:44:00 +0000

Kaart: Dick Bruna, z.t., 1967

Kaart&boek 5

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Thu, 12 Nov 2009 16:43:00 +0000

Kaart: Dick Bruna, z.t., 1968

Kaart&boek 4

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Wed, 11 Nov 2009 16:11:00 +0000

Kaart: Soizick Meister, Bücherberg

Kaart&boek 3

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Mon, 09 Nov 2009 18:29:00 +0000

Kaart: Katja Wehner, Elefant und lesender Junge

Kaart&boek 2

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Thu, 05 Nov 2009 16:34:00 +0000

Kaart: Ellen van Dijk, z.t., 1994

Kaart&boek

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Mon, 02 Nov 2009 19:09:00 +0000

Er is hier sinds kort een nieuwe printer/scanner in huis, want de vorige had kuren. Ik wilde hem proberen en nam daarvoor de kaart die ik een van de mooiste van mijn verzameling 'kaarten waar een boek op staat' vind. Bovendien typeert hij goed wat ik de komende tijd hoop te doen: lezen en niet om me heen kijken. Dus ook niet bloggen.

Tot later!

(Wees a.u.b. zo vriendelijk niet met 'enjoy' o.i.d. te reageren, want daar ben ik eerlijk gezegd een beetje allergisch voor...)

Kaart: Hans Wap, Leesbril, 1987

Rotterdam, 2009 2

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Sun, 01 Nov 2009 15:18:00 +0000

Zojuist ging de bel. Ik deed open en op de stoep stond in de stromende regen een oudere allochtone vrouw (zonder papaplu) die aan mij vroeg 'Marokko?' Dat ik daar niet vandaan kwam leek duidelijk, daarna wees ze op verschillende andere deuren en stelde dezelfde vraag. Ik probeerde haar uit te leggen dat ze verderop moest zijn en zei erbij 'bij witte gordijnen', wat ze waarschijnlijk niet begreep. Later realiseerde ik me dat bij die witte gordijnen misschien wel geen Marokkanen maar Turken wonen en dat dichterbij in elk geval wél Marokkanen wonen en dat ze die waarschijnlijk zocht, maar toen was het te laat. Denk je 's in dat je zelf ergens in Marokko aanbelt en vraagt 'Holland?' Zouden ze je dan even gaan brengen? Ik denk het wel eigenlijk...

Op de foto 'mijn' straat in 1952.

Foto: Gemeentearchief Rotterdam.

Trouwens

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Sat, 31 Oct 2009 15:18:00 +0000

Vanmiddag, op weg naar de markt, zag ik vanuit de bus een man staan roken op een balkonnetje. De vrouw die achter mij zat zag het ook en zei tegen de man die naast haar zat: 'Dat zie je tegenwoordig ook steeds vaker, dat mensen op het balkon staan te roken.' De man naast haar mompelde iets (voor mij) onverstaanbaars, waarop de vrouw reageerde met: 'Ik zag het trouwens nou net voor het eerst.'

Foto hier gevonden.

K.u.t.

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Fri, 30 Oct 2009 20:28:00 +0000

Was ik nou zojuist getuige van een stukje taalinnovatie? Het zal vast wel niet, maar voor mij was het in elk geval nieuw: een van m'n kinderen zei aan tafel: 'Dat is ook het kutte van dat woord.' Ik vroeg: 'Zei je nou "het kutte"?' Ja, dat zei ze. Zelf zou ik het geloof ik eerder verbogen hebben als 'kuttige' (maar ik zou niet op het idee gekomen zijn óm het te verbuigen), maar dit klinkt beter. En voor wie vindt dat het niet netjes is: vandaag las ik ergens (volgens mij in de Metro) dat zelfs de moeder van Ewoud Sanders, die volgens haar zoon toch heel keurig is, tegenwoordig het woord 'kut' gebruikt (in de betekenis van vervelend e.d.).

Cartoon Fokke & Sukke hier gevonden; website Fokke & Sukke.

Beetje jammer

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Thu, 29 Oct 2009 20:35:00 +0000

Op 11-10 stond er een ingezonden brief in de NRC van mw. Cora Duin, (oud-?)bibliothecaresse, en Edwin zette hem op ZBDigitaal. Ik had wel een beetje begrip voor mevrouw Duin, maar achtte het wijzer dat niet te zeggen. Ik dacht: als je zegt dat je Cora Duin wel kunt volgen, dan vindt iedereen natuurlijk meteen dat je niet met je tijd meegaat en oud & verzuurd bent. En naar dat imago streef ik niet.

Maar stiekem dacht ik: ik snap u geloof ik wel, mw. Duin. Vroeger was bibliothecaris een interessant en afwisselend vak, nu is dat alleen nog maar zo achter de schermen, in de 'back-office'. Dáár worden plannen gemaakt, daar wordt aangeschaft, daar wordt vernieuwd, daar heb je status en verdien je een redelijk salaris. Maar als je ooit, toen de scheiding tussen front- en back-office een feit werd, gedacht hebt: ik hou liever contact met de klanten, om hun vragen te beantwoorden en om advies te geven, ja dan zou je inmiddels wel eens danig spijt kunnen hebben van die keuze. Of misschien hád je wel niks te kiezen en waren alle back-office-plaatsen gewoon al bezet. En nu zit je er maar mee: de klanten vragen je niks meer, behalve waar ze de wc kunnen vinden. De rest googelen ze liever. En naar een 'goed boek' vragen ze ook al niet meer, want ze kunnen de Nicci French of Jill Mansell die op de tafel verleidelijk ligt te wezen zo pakken. En daar zit je dan als mw. Duin, ooit opgeleid voor een boeiend en dienstverlenend beroep, nu een beetje overbodig te wezen of in elk geval makkelijk vervangbaar door iemand die zo'n opleiding níet heeft. Ik vind het niet zo gek dat je daar wel eens een beetje treurig van wordt. Daarmee wil ik nog helemaal niet zeggen dat het anders zou moeten of kunnen, maar ik heb er begrip voor dat mw. Duin denkt: wat was het vroeger toch veel leuker ('aardiger en waardiger') om bibliothecaris te zijn.

Ik wou het er eerst niet over hebben omdat je als babyboomer een beetje uit moet kijken. Het etiket 'achterhaald' is snel geplakt. Maar ik wou vooral ook niets zeggen omdat ik wel vermoedde hoe het gekomen was, maar dat eigenlijk niet wist. Ik heb nooit in een openbare bibliotheek gewerkt, spreek ook maar zelden iemand die er wel werkt en al helemaal niemand die in de positie van mw. Duin verkeert. Ik ken de openbare bibliotheek vooral als lener, dus misschien beoordeelde ik het helemaal verkeerd en was het werken in de front-office nog steeds leuk en interessant en was die mw. Duin gewoon een ouwe zeur.

Maar nu las ik vandaag een artikel in het Bibliotheekblad van 22-10 en daarin komen twee bibliothecarissen aan het woord, die ongeveer hetzelfde zeggen als mw. Duin, zonder overigens haar wat verongelijkte en klagerige toon over te nemen. De titel van het artikel is 'Scheiding front-office en back-office: botst efficiency met kwaliteit?'

Liesbeth Derksen (43 jaar), die een hbo-opleiding tot Bibliothecaris in Openbare Bibliotheken heeft gevolgd en in de front-office werkzaam is, zegt in dit artikel o.a.:

Het is goed dat het vak in beweging is. Clustering en professionalisering van taken moet gebeuren. Maar veel hbo-ers verdwijnen daardoor achter de schermen in de back-office. De leidinggevenden krijgen de interessante banen, meestal zijn dat fulltimers. Voor de parttimers blijft er weinig over, alleen een paar moeilijke vragen op een middag. De basis en inhoud van ons vak verdwijnen, ik vind dit erg verdrietig.

En ook:

Als hbo-ers achter de schermen in de back-office verdwijnen, missen ze het directe contact met de klant. Je kunt geen beleid maken vanachter een bureau op basis van alleen cijfers. Mensen komen ook in de bibliotheek voor de sfeer, de gezelligheid en voor ontmoeting. Als je die informele contacten niet meer hebt, vervreemd je van de klant.

Toen ik dit, en de rest van het artikel, las, dacht ik: Cora Duin is niet alleen. Het gaat in dit artikel weliswaar in de eerste plaats om de klant, maar je kunt er ook uit afleiden dat waarschijnlijk (veel) meer bibliothecarissen die vroeger hun werk met plezier en enthousiasme deden tegenwoordig niet meer zo gelukkig met hun baan zijn, net als Cora Duin. Ik weet niet goed wat er aan te doen is, maar treurig vind ik het wel. En voor de sfeer in de bibliotheek lijkt het me ook niet goed.

Een andere bibliothecaris vertelt in dit artikel dat in zijn bibliotheek de scheiding tussen front- en back-office niet zo strikt is doorgevoerd. Ik kreeg de indruk dat het daardoor in die bibliotheek, in elk geval in de front-office, aanzienlijk leuker werken is. Mw. Duin heeft misschien gewoon pech gehad.

Cartoon hier gevonden.

Wat ik las 31

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Wed, 28 Oct 2009 13:02:00 +0000

Ik vraag me af of onder de lezers van dit blog iemand is die nog weet hoe de SP heette voor hij SP ging heten. Wie het weet is waarschijnlijk lid van die partij óf ouder dan 55. Ik hoor tot de laatste categorie en wist het nog. Anders had ik het nu in elk geval geweten, want het staat in Die stad, dat jaar. In oktober 1972 werd op een bijeenkomst in Rotterdam de Socialistiese Partij (zo schreef je dat toen, ik bedoel in dit geval) opgericht, die daarvoor de KPN/ML heette en die nog weer eerder was afgesplitst van de KEN/ml. De K staat voor Kommunistisch, ML voor marxistisch-leninistisch.

In Die stad, dat jaar van Koos van Zomeren is 'die stad' Nijmegen en 'dat jaar' 1972, en het boek gaat voor een belangrijk deel over de KPN/ML, later dus SP. Van Zomeren woonde in 1972 in Nijmegen en was lid van 'de Partij', zoals de leden hem zelf noemden. Hij hoorde bij de partijleiding, zat in de gemeenteraad in Nijmegen en is vijf jaar lid geweest. Hij heeft eerder al uitgelegd waarom hij de partij verlaten heeft. Ik herinner me niet dat gelezen te hebben, maar toch heb ik altijd een beetje het gevoel gehad dat het mede door Koos van Zomeren komt dat ik (nog) nooit op de SP heb gestemd, terwijl het toch best mogelijk is dat die partij bovenaan komt te staan als ik een stemwijzer op internet zou invullen.

Van Zomeren wilde nu een boek schrijven over de tijd dat hij nog van harte bij de Partij was. Dat is hem aardig gelukt, al kun je toch hier en daar al wel iets van twijfel bespeuren.

Onlangs schreef ik 'Wie niet geïnformeerd is zal veel literatuur niet begrijpen. Maar wie geen romans leest zal veel informatie niet begrijpen.' Dat was misschien een wat overtrokken uitspraak, maar het lijkt bijna of Koos van Zomeren hem zich heeft aangetrokken, want dit boek bestaat uit twee delen: een informatief gedeelte en een roman. De informatieve hoofdstukken en de romanhoofdstukken staan door elkaar en regelmatig had ik even niet door in welk stuk ik zat. Dat kwam mede doordat de echte namen van de mensen die in het informatiegedeelte genoemd worden ook in de roman gebruikt worden, maar ook omdat het eigenlijk min of meer hetzelfde verhaal is, 'vanuit een andere invalshoek' zogezegd. Het boek werd hier wat onoverzichtelijk van, en ik vroeg me, vooral in het begin, af of het wel zo'n gelukkige keuze was, maar achteraf vind ik het zo gek nog niet.

De informatie is nodig om het verhaal te kunnen plaatsen en als je dat allemaal in de roman zou willen proppen werd die daar vast niet beter van. Ik vraag me af of Van Zomeren het meteen al zo van plan was of dat hij er al schrijvende achter kwam dat hij het zo moest of wilde aanpakken. Hij had van te voren erg veel informatie verzameld en met veel partijleden van vroeger gepraat en in een roman kan je dat maar ten dele kwijt en misschien vond hij het zonde om het niet te gebruiken. Anderzijds kun je, als je een roman over die tijd een politieke achtergrond wilt geven, niet om allerlei informatie heen, maar een roman waarin allerlei uitleg wordt opgenomen leest vaak niet prettig. Misschien lees ik nog eens in een interview hoe het zo gekomen is want het lijkt me wel iets waar een interviewer naar zal vragen. Het is in elk geval een nogal ongebruikelijk manier om een boek te schrijven. De ondertitel is 'Roman met aantekeningen'. Zelf vond ik de aantekeningen aanvankelijk het interessantst, maar als de roman er niet was geweest was ik misschien toch gestopt met lezen. Een aantal pagina's wordt b.v. gevuld met een uittreksel uit alle krantenberichten en advertenties van De Gelderlander uit het jaar 1972. Dat was wel even doorzetten, maar het afwisselend lezen van beide elementen van het boek gaf toch iets extra's aan het geheel.

Ik vraag me af of 'jongere lezers' het boek kunnen waarderen. Het is trouwens helemaal de vraag of Van Zomeren wel door jongere lezers gelezen wordt, want een hippe schrijver kun je hem bepaald niet noemen. Voor mij hoort hij tot de 'sympathieke' schrijvers. Zijn romans vind ik nooit geweldig, maar zijn zinnen zijn soms heel mooi en zijn ideeën over de natuur bevallen me, evenals de ironische manier waarop hij over zichzelf schrijft. Zijn dagboek Een jaar in scherven vond ik wél heel goed en zijn columns die enkele jaren op de voorpagina van de NRC gestaan hebben las ik ook graag.

Van Zomeren was voor hij lid van de partij werd journalist bij Het Vrije Volk, in Nijmegen. Hij nam ontslag, liet zich omscholen tot metaaldraaier (geloof ik) en ging in een fabriek werken, iets wat voor partijleden verplicht was of in elk geval als zeer wenselijk werd beschouwd (zeker weet ik het niet, maar ik denk het eerste). Later werd hij hoofdredacteur van het partijblad de Tribune en schreef dat in zijn eentje vol. Hij werd ook Propagandasecretaris, een door de partij betaalde functie, waardoor hij zijn baan in de fabriek kon opzeggen en zich geheel aan de partij wijden. Hij schreef ook boekjes die voor scholing gebruikt werden.

De partij was een manier van leven: 's avonds en in het weekend ging je vergaderen of colporteren (d.w.z. proberen de Tribune aan de man/vrouw te brengen), en er waren acties, zoals het kraken van dure huurwoningen die leegstonden omdat niemand de huur kon betalen.

Van grote invloed in dat jaar was de oorlog in Vietnam en de demonstraties daartegen. Daarbij werkte de partij samen met andere partijen en groeperingen, in de Brede Vietnambeweging. De Amerikanen voerden hevige bombardementen uit op Noord-Vietnam en het protest daartegen werd steeds heviger, ook in Nederland. De toenmalige leider van de SP, Daan Monjé, bedacht de actie Van mens tot mens. Die hield in dat er kaarten gemaakt werden van foto's uit de Vietnamoorlog. Deze werden per vijf in een mapje gedaan, samen met een strookje dat uit een telefoonboek van een Amerikaanse stad geknipt was en waarop vijf adressen stonden. De bedoeling was dat je die kaarten naar die adressen stuurde. Achterop stond een tekst (van Jane Fonda) waarin gevraagd werd hoe je later dacht je kinderen over deze oorlog te vertellen. De mapjes werden via colportage verkocht. Ik herinner me deze actie nog goed omdat iemand die ik kende (partijlid) er aan meewerkte.

Van Zomeren vertelt over het inpakken van de kaarten. In de vergaderzaal van de partij zat iedereen bij elkaar kaarten in mapjes te doen, er werd een bandje van de top-40 gedraaid, er werd stevig gerookt en het was gezellig. Dit soort details geven het boek een grote nostalgische kracht, d.w.z. als 1972 ook 'jouw tijd' was. Ook voor wie toen niet bij de partij was is veel herkenbaar: de demonstraties, de acties, het gevoel dat de wereld moest veranderen en dat onze generatie daarvoor ging zorgen. (Nee, het is niet gelukt, maar dat wisten we toen nog niet.)

Het romangedeelte in het boek is het verhaal van (romanfiguur) Bert Staal, die in het pand van de partij woont maar zelf geen lid is. Hij verhuurt het huis dat zijn vader voor hem en zijn broer gekocht heeft aan de partij en heeft er zelf nog een kamer. Hij droomt over een meisje dat hij een keer in een soort visioen heeft gezien. Ze zat 's nachts in de keuken en at een tomaat (!). Zijn broer is wel lid van de partij. Op Bert wordt van diverse kanten aandrang uitgeoefend om ook lid te worden, maar hij weigert, al lijkt hij zelf niet goed te weten waarom. Hij biedt wel op een keer aan om een artikel voor de Tribune te schrijven. (Gek genoeg herinnerde ik me nog vaag dat dat artikel, een interview met de atleet Jos Hermens, in de Tribune heeft gestaan.) Aan het eind van het verhaal ontmoet hij inderdaad een meisje dat 's nachts een tomaat zit te eten.

Het bovenstaande klinkt wat rommelig en dat is het boek zelf ook wel, maar het was toch een aardige leeservaring. Voor 55-plussers met linkse sympathieën heeft het zeker wat te bieden. Voor jongere SP-stemmers misschien ook wel.

Toktok 3

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Mon, 26 Oct 2009 19:52:00 +0000

Vandaag zei iemand die mijn blog wel eens leest tegen me: 'Wat een vreselijk elitair stukje heb je geschreven. Dat je denkt dat mensen de wereld niet kunnen begrijpen als ze geen romans lezen en dat jij hem wel begrijpt omdat je ze wel leest. Je leest zelf niet eens de krant!' Tja, dat was even slikken. Ik heb niets tegen elites, maar voor elitair worden uitgemaakt is toch iets anders. Bovendien leek me dat hier eigenlijk arrogant bedoeld werd en toen ik het vroeg zei de iemand die mijn blog wel eens leest: 'Ja, arrogant is het ook, maar het is óók elitair.'

Kijk, zulke kritiek, daar heb je wat aan. Daar kun je je tenminste tegen teweer stellen.

Ik sputterde (natuurlijk) tegen dat het er zo niet stond en dat ik alleen maar had gezegd dat het lezen van romans híelp om de wereld te begrijpen. Maar ja, zelfs als het alleen maar elitair líjkt is er al iets mis. En de krant lees ik heus wel zo'n beetje, maar echt goed op de hoogte van het wereldgebeuren ben ik inderdaad niet.

Daarom, voor de duidelijkheid: ik bedoelde dus níet dat je door romans te lezen de wereld gaat begrijpen. Ik bedoelde ook niet dat iemand die romans leest per se meer van de wereld begrijpt dan iemand die, bijvoorbeeld, kranten leest. Ik bedoelde al helemáál niet dat ík iets van de wereld begrijp. Ik bedoelde trouwens ook niet dat de wereld te begrijpen ís.

Wat ik alleen maar bedoelde is dat ik denk dat je door het lezen van romans net iets meer begrip voor de wereld en je medemens kunt krijgen dan als je géén romans leest (zoals Sjoerd Kuyper het zo mooi schreef). Maar dat kleine beetje begrip kan soms wél een groot verschil maken. Daarom vind ik dat bibliotheken, naast alles wat ze nog meer moeten doen, zich er ook altijd voor moeten blijven inzetten om de mensen aan het lezen te krijgen, in het bijzonder aan het lezen van 'literatuur', wat dat ook precies moge zijn.

Te weten komen wat een ander denkt en voelt gaat waarschijnlijk het beste door een tijdlang zijn positie in te nemen, 'in zijn schoenen te staan', zogezegd. Aangezien dat zelden te realiseren is, is het lezen van romans een aardig surrogaat.

Niet alleen mediawijsheid, maar ook een beetje 'gewone' wijsheid, daar zou de bibliotheek aan moeten bijdragen. Als dat een elitaire gedachte is kan ik het ook niet helpen, maar zélf heb ik beslist de wijsheid niet in pacht en dat zou ik ook niet graag beweren.

Foto: Flickr, gemaakt door JAsha J (geen cc, maar ik kon hem niet weerstaan).

Met z'n allen

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Sun, 25 Oct 2009 21:51:00 +0000

Vanmiddag was ik even bij Ikea. D.w.z. voor zover je bij Ikea 'even' kunt zijn, want eenmaal binnen is het nog niet eenvoudig om weer buiten te komen. Wat ik me, al meelopend met de massa, afvroeg was: waarom zijn al die mensen wél hier en níet in de bibliotheek? Want iedereen was er: in de kinderwagen, achter de rollator, arm, rijk, chic, volks, allochtoon, autochtoon, vrolijk en chagrijnig. Een betere 'doorsnee van de bevolking' zal je niet snel bij elkaar krijgen.

Sommige mensen kwamen echt een kast o.i.d. kopen, maar de meesten waren zo te zien bezig met recreatief winkelen en het stukslaan van hun zondagmiddag. Voor het restaurant hoef je het niet te doen, ik spreek uit ervaring want ik heb er toen mijn kinderen op kamers gingen heel wat keren gezeten en gegeten, maar het smaakt nergens naar (en ik ben echt geen luxe-eter). Dus wat brengt al die mensen ertoe eerst in de file te gaan staan om er te komen, dan een parkeerplaats te zoeken (ik was zelf met de bus), om dan binnen achter de medemens aan te mogen sjokken? Ik bedoel: iedereen moet natuurlijk zelf weten wat hij op zondagmiddag doet (en ik was er zelf tenslotte ook), maar daar moeten we toch als bibliotheek mee kunnen concurerren? Als we een paar procent van de mensen daar wisten weg te lokken hadden we een topdag in de bibliotheek. Wat doen we fout? Voorlezen is toch veel leuker dan het ballenbad, een lezing boeiender dan een Pax-kast en een beter broodje aanbieden kan ook niet moeilijk zijn.

Foto hier gevonden.

Toktok 2

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Sat, 24 Oct 2009 20:10:00 +0000

Dat ik mij verbaas over bibliotheekdirecteuren die geen romans lezen komt misschien wel omdat ik toevallig juist door leesadviezen van enkele leden van deze beroepsgroep een aantal boeken heb leren kennen die ik tot het beste van wat ik gelezen heb reken. Het lijkt misschien wat onwaarschijnlijk dat 'iemand van de werkvloer' (zoals ik mezelf de laatste tijd wel 's genoemd heb) met directeuren communiceert en waar het werkgerelateerde zaken betreft overkomt dat me ook niet vaak, maar literatuur slaat wel eens een brug(getje).

Dankzij directeur S te H las ik o.a. Het vuur van Barbusse, Geslacht van Manning en Civilisatie 1914-1917 van Duhamel. Door H te N leerde ik Terug tot Ina Damman (en nog veel meer) van Vestdijk kennen, Reis naar het einde van de nacht van Céline en de gedichten van J.C. Bloem. (Interim)directeur D te H adviseerde mij Het verdriet van België van Claus en aan M te R heb ik te danken dat ik e.e.a. van Julian Barnes heb gelezen.

Goeie kans dat ik aan deze boeken anders nooit begonnen zou zijn. Dit zegt niets over de managementskwaliteiten van deze heren (het waren allemaal mannen), maar aan mijn leeservaring hebben deze directeuren beslist iets positiefs bijgedragen.

Rotterdam, 2009

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Sat, 24 Oct 2009 15:24:00 +0000

Zojuist was ik bij de Hema, hier om de hoek, om sokken te kopen. Een oudere gehoofddoekte mevrouw (die misschien ook wel gewoon van mijn leeftijd was) riep mij en wees naar een paars vest. Ik dacht dat ze er niet bijkon en haalde het van het rek, maar het bleek om de prijs te gaan. Die las ik voor: 19,95. Door haar vingers op te steken maakte de vrouw mij duidelijk dat ik het anders diende te formuleren. Ik stak 2 keer 10 vingers omhoog. Daarmee was ons gesprek beëindigd. Ik geloof niet dat zij het vest genomen heeft.

Foto van de Hema-site. (N.B.: het afgebeelde vest is duurder.)

Toktok

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Sat, 24 Oct 2009 11:31:00 +0000

'Als je domme vragen stelt kan je domme antwoorden verwachten,' zei Willem van Hanegem 40 jaar geleden al. En zo is het maar net. Als iemand aan een bibliotheekdirecteur de vraag stelt 'Welk boek ligt er op uw nachtkastje?' vind ik dat ongeveer de domste vraag die je stellen kunt. ('Welk boek zou u meenemen naar een onbewoond eiland?' had ook gekund.) Dus dat de directeur van DOK Delft op deze vraag antwoordt met 'Ik lees in principe geen boeken.' verbaast me niks. Bovendien denk ik dat deze directeur zich al verheugde op het opfladderen van de kipjes nadat hij deze knuppel in hun hok had geworpen. Ik voelde inderdaad even de neiging aan het tokken te slaan, maar ik wist hem te onderdrukken. Mijn stukje van gisteren is het bewijs.

Maar toen werd uit onverwachte hoek, door een andere bibliotheekdirecteur, nog een stok in het hok gegooid en kan ik het toch weer niet laten. Dominees die niet in God geloven, daar kijk ik sinds J.M.A. Biesheuvel er overtuigend een beschreef niet meer van op. Onderwijzers die niet van kinderen houden, wie op school heeft gezeten weet dat ze bestaan. Rokende longartsen, stelende politieagenten, liegende rechters, ik lig er niet van wakker. Maar een bibliotheekdirecteur die geen romans leest, die heeft me vannacht toch uit mijn slaap weten te houden. Die directeur is Ton de Kruyff en hij verklaarde in een reactie op ZBDigitaal dat hij sinds enkele jaren geen romans meer leest en dat hem dat prima bevalt. En hoewel ik inmiddels wel wist dat veel bibliothecarissen nooit romans lezen dacht ik dat bibliotheekdirecteúren dat toch nog wel af en toe zouden doen. Tja, hoe naïef kan je zijn?

Ik snap niet hoe je zonder kunt, dat is het in de eerste plaats natuurlijk. Hoe je de wereld aankunt zonder hem af en toe in geromantiseerde vorm (waarbij ik niet bedoel: in romantische vorm) tot je te nemen is me een raadsel. Maar het tweede is: ik snap niet hoe je kunt denken dat je de wereld kunt begríjpen zonder er romans over te lezen. Nee, ik beweer niet dat je alles gaat begrijpen als je romans leest. Maar volgens mij helpt het wel. Informatie is belangrijk, maar er is meer. In de huid van een ander kruipen, denken met zijn hersenen, dat kun je alleen in romans. Wat iemand je vertelt hoor je aan, wat je in een roman leest gaat door je héén. Zoiets. Ik verwijs nog maar 's naar de Annie M.G. Schmidt-lezing van Sjoerd Kuyper, waar ik eerder uit citeerde. Met begrijpen bedoel ik dan ook niet zozeer 'snappen', maar eerder 'begrip krijgen voor'.

Eigenlijk vind ik dat iedereen romans zou moeten lezen en dat je dat lezen op school zó zou moeten leren dat je er niet eens aan zou dénken er mee op te houden. Maar goed, dat is een beetje onrealistisch, dat besef ik wel. Maar zoals ik vind dat onderwijzers van kinderen moeten houden en politieagenten niet horen te jatten, zo vind ik dat bibliotheekdirecteuren romans moeten lezen. Want als je het niet doet en als dat je ook nog 's prima bevalt, hoe kun je je dan ooit met overtuiging sterk maken voor een bibliotheek waar literatuur een belangrijke rol speelt? Er is meer in de wereld dan literatuur, dat weet ik ook wel. Ook in de bibliotheek is er meer, nl. wat ik altijd maar 'informatie' noem zonder te weten wat daar nou precies allemaal onder valt. Wie niet geïnformeerd is zal veel literatuur niet begrijpen. Maar wie geen romans leest zal veel informatie niet begrijpen. Daarom zijn beide onmisbaar in een bibliotheek. En een directeur moet dat, vind ik, 'belichamen'. En anders moeten er maar twee directeuren komen, een informatieve en een literaire.

Ton de Kruyff schrijft overigens een leuk, aangenaam ironisch en relativerend blog. Ironie en relativeringsvermogen leken mij altijd dingen die je vooral leert door romans te lezen. Dat is dus een vooroordeel gebleken.

Foto: Flickr, gemaakt door: drhenkenstein.

Pltj 21

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Fri, 23 Oct 2009 14:05:00 +0000

Helene Schjerfbeck (1862-1946)
Girl Reading; Seated Girl, 1904

Boek en hip

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Fri, 23 Oct 2009 12:57:00 +0000

Daarnet dacht ik: als ik nou 's gewoon 'bibliotheek' intik op Google, wat zou ik dan vinden? Ik deed het en bij de bovenste treffers vond ik dit artikel op de site van de Volkskrant. De directeur van de hipste bibliotheek van Nederland leest in principe geen boeken. Gelukkig kent hij vele andere manieren van lezen. Waar nog bij komt dat hij luistert naar dames tussen de 30 en de 60. Woonde ik maar in Delft, ik zou meteen lid worden bij DOK (als ik dat niet al was).

Op de foto een voorleesstoel bij DOK, foto gevonden op Flickr, gemaakt door drhenkenstein.

Wat ik las 30 / Hoezo cliché? 2

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Thu, 22 Oct 2009 18:11:00 +0000

Onderweg van mijn werk naar huis las ik vandaag een boek dat geheel gewijd is aan de bibliotheek: Niet brullen in de bieb!, geschreven door Michelle Knudsen en geïllustreerd door Kevin Hawkes. Dit (prenten)boek kreeg ik door enkele oorzaken & gevolgen in handen. Ik zal ze verder niet uit de doeken doen, behalve de oorspronkelijke oorzaak: Conny vertelde ooit op haar blog over een voorstelling die zij samen met haar buurvrouw in de bibliotheek van haar woonplaats had gegeven n.a.v. dit boek.

Dit is het verhaal. Een leeuw wandelt een bibliotheek binnen. (Het wordt niet vermeld, maar misschien werd hij daartoe verleid door de twee stenen soortgenoten die de ingang flankeren.) Daar stuit hij in de frontoffice op meneer Van Puffelen, die het snel bij mejuffrouw Slingelandt van de backoffice gaat melden. Mejuffrouw Slingelandt vraagt of de leeuw zich aan de regels houdt en als dat het geval blijkt te zijn mag hij blijven.

De leeuw geniet van het voorleesuurtje en brult van teleurstelling als het afgelopen is. Hem wordt te verstaan gegeven dat brullen (evenmin als rennen) in de bibliotheek niet is toegestaan. Als hij belooft niet meer te brullen mag hij de volgende dag weer naar het voorleesuurtje komen. De volgende dag komt hij veel te vroeg. Mejuffrouw Slingelandt laat hem karweitjes doen, zoals het afstoffen van encyclopedieën met zijn staart. De leeuw komt elke dag terug. Op een keer valt mej. S. van het krukje waarop zij in haar backoffice is gaan staan om een boek van de bovenste plank te kunnen pakken. De leeuw gaat men. Van P. roepen, maar die begrijpt hem niet. Er zit voor de leeuw niets anders op dan te brullen. Van P. jaagt de leeuw weg en gaat het melden bij mej. S. Hij vindt haar op de grond en belt de dokter.

Mejuffrouw S. heeft een gebroken arm en is erg treurig omdat de leeuw weg is. Meneer Van P. gaat de leeuw zoeken en als hij hem gevonden heeft (hij stond door de deur van de bibliotheek naar binnen te kijken) zegt hij dat er een nieuwe regel in de bieb is: brullen is toegestaan als je er b.v. een vriend of vriendin die gewond is mee kunt helpen.

Eind goed al goed: de leeuw komt terug en alle kinderen juichen, wat voor deze ene keer mag.

Het boek is uit 2006 en er zijn computers in de bibliotheek. Meneer van P. draagt een vlinderstrikje, een geruite broek en een malle bril. Mejuffrouw (!) S. heeft een rond brilletje, een knot en een rok tot ver over de knie. In de bibliotheek mag je niet rennen en geen herrie maken. Toch vond ik het een leuk boek.

Pltj 20

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Wed, 21 Oct 2009 19:51:00 +0000

Eero Järnefelt, 1863-1937
Girl Reading, 1909

Hoezo cliché?

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Wed, 21 Oct 2009 19:11:00 +0000

Toen ik vanavond omstreeks 18.15u aan kwam lopen bij AH zag ik net een groepje jonge mannen naar binnen marcheren, studenten zo te zien. Ik denk dat het er 8 waren en ze liepen netjes 2 aan 2. Binnen zag ik ze weer: ze droegen overhemden en hadden allemaal dezelfde stropdas om. Een van hen riep naar de anderen: 'Hé, pakken jullie alvast drie kratten bier?'

Plaatje hier gevonden.

Goeie vraag

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Wed, 21 Oct 2009 12:00:00 +0000

Het is misschien al wel een jaar geleden dat op ZBDigitaal in een reactie een vraag gesteld werd waar ik nog af en toe aan moet denken. Ik heb hem niet kunnen terugvinden, maar ik weet bijna zeker dat hij van Marina was. Ik herinner hem mij zo: Als je er niet toevallig werkte, zou je dan nog wel eens in de bibliotheek komen? Ik vond het een erg goede vraag.

Wat mezelf betreft: ik keek ervan op toen ik in mijn brief aan de NRC las dat ik negen jaar geleden elke week naar de bibliotheek ging. Ik dacht even: zou ik geblufd hebben?, maar ik geloof toch dat het echt waar was. Elke week ging ik op zaterdag naar de markt om kaas te kopen en naar de bibliotheek (grenzend aan de markt) om boeken uit te zoeken.

Kaas-van-de-markt koop ik nog steeds bijna elke week, maar in de bibliotheek kom ik zelden meer. Door twitcit kreeg mijn bibliotheekbezoek even een opleving, maar die is ook alweer voorbij. (Ik heb nog wél een flinke boete staan, d.w.z. die staat op het pasje van een huisgenoot die het had om cd's te lenen, waar ik voor de gelegenheid gebruik van heb gemaakt.)

Waar zit hem dat nou in? Ik lees minder dan vroeger, dat is zeker. (Wie blogt leest niet, d.w.z. niet gedurende de uren dat hij/zij blogt, en dat zijn er in mijn geval nogal wat.) Ik kóóp vaker boeken, ook dat is een reden. Ik leen van andere lezers. Ik leen wel eens iets van mijn werk. Wat de belangrijkste van deze redenen is weet ik niet.

Negen jaar geleden leende ik ook wel eens een boek van mijn werk (ik doe dit werk nu een jaar of tien) of van een medelezer, maar ik ging toch ook graag naar de bibliotheek. Vaag meen ik me te herinneren dat ik het toen op (in?) de bibliotheek leuk vond, dat ik graag tussen de kasten verbleef, dat ik mij er thuis voelde. Tegenwoordig word ik eigenlijk altijd een beetje treurig van zo'n sporadisch zaterdags bibliotheekbezoekje. De leegte, de ambitieuze jongerenzone met die paar gamende jochies, de veelal oude en smoezelige boeken in luxe kasten, de personeelsleden die achter hun balie onduidelijke dingen doen, de paar groepjes scholieren die hun werkstuk maken, ik vind er eigenlijk niks meer aan. Ligt dat nou aan mij of aan de bibliotheek?

Als iedereen die in (of voor) de bibliotheek werkt de vraag van Marina nou eens zou beantwoorden (met een beetje toelichting), en als we die antwoorden dan eens konden verzamelen en analyseren, zouden we daar dan wat aan kunnen hebben? Ik denk het wel eigenlijk...

Foto hier gevonden.

Lezersbrief

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Mon, 19 Oct 2009 22:32:00 +0000

Op ZBDigitaal was onlangs een brief te lezen die mw. Cora Duin naar NRC Handelsblad had gestuurd. In die brief beklaagt zij zich erover dat het werk van bibliothecaris haar geen 'waardigheid en aardigheid' meer verschaft. Door die brief moest ik er ineens weer aan denken dat ik ooit, lang geleden, ook eens een brief naar diezelfde krant heb gestuurd, óók over de bibliotheek. Er had toen een opiniestuk in de krant gestaan van een Arnhemse bibliothecaris, die ongeveer hetzelfde schreef als mw. Duin nu: dat klanten tegenwoordig aan de bibliothecaris alleen nog maar vragen waar de toiletten zijn, enz. De bibliotheek werd volgens hem alleen nog bezocht vanwege de computers en gewone lezers zag je er niet meer.

Op dit stuk werd toen gereageerd door de heer Huberts, directeur van Bibliotheek Nijmegen, die o.a. schreef dat gewone lezers helemaal niet meer bestaan en dat dat maar goed is ook. Dat schoot mij als gewone lezer toen zodanig in het verkeerde keelgat dat ik voor het eerst (en tot nu toe ook voor het laatst) een ingezonden brief naar de krant stuurde. Mijn brief werd, enigszins ingekort, geplaatst in de NRC van 19-9-2000. Ik heb hem teruggevonden in het digitale archief van de krant. Ik weet nu ook de naam van de Arnhemse bibliothecaris weer: Tom Gitsels.

Dit is mijn brief zoals hij in de krant stond:

Nu in de afgelopen weken enkele bibliothecarissen en bibliotheekmanagers hun mening over de bibliotheek gegeven hebben, wil ik als bibliotheekgebruiker ook iets zeggen. Tom Gitsels, bibliothecaris, betreurt het dat hij in de bibliotheek nooit meer een 'echte' lezer tegenkomt. Willem Huberts, bibliotheekdirecteur, meent zelfs dat die 'echte' lezer niet meer bestaat en dat dat 'maar goed is ook'. (NRC Handelsblad, 2 en 9 sept.)

Volgens mij is in de bibliotheek wel degelijk nog een groep 'echte' lezers te vinden, mensen die niet komen om koffie te drinken of digitale informatie te verzamelen, maar die gewoon 'ouderwets' een mooi, spannend of informatief boek zoeken.

Ik denk niet dat dit voor Tom Gitsels een troost is, want ik vrees dat de lezers hem weinig zullen vragen. De meeste antwoorden zijn nu eenmaal in de computer te vinden.

Ik beschouw mijzelf als zo'n 'echte' lezer. Omdat ik graag lees en niet alles wat ik wil lezen kan kopen, ben ik blij dat er een bibliotheek is. Ik ga er wekelijks heen en zoek dan, al dan niet met behulp van de catalogus, een aantal boeken uit. Soms zoek ik in de computer een recensie op. Af en toe lees ik een tijdschrift. Internet gebruik ik nooit, want dat heb ik thuis. Als ik de aanwezige bibliothecaris een vraag stel is die inderdaad altijd van praktische aard, zoals Tom Gitsels treurig vaststelt. Eerlijk gezegd is de gedachte nooit bij me opgekomen dat ik hem of haar ook zou kunnen benaderen voor een gesprek over boeken. Ik gun iedereen zijn plaats in de bibliotheek: bejaarden die er de krant lezen, daklozen die er koffiedrinken, schakers die er hun partijen spelen, scholieren die er uittreksels printen, informatie-zoekers op internet.

Maar ik hoop van harte dat ook voor 'echte' lezers voldoende aandacht zal blijven.

Er waren meer ingezonden brieven gekomen naar aanleiding van het artikel van Gitsels. Een daarvan, zo zag ik nu, was afkomstig van mw. Cora van Laar uit Amsterdam, die haar brief begon met:

Wat zou ik graag een collega als Tom Gitsels hebben gehad. In de 25 jaar die hij beschrijft, heb ik de ondergang van de bibliotheek op dezelfde manier ervaren.

Ik twijfel er eigenlijk niet aan of mw. Van Laar van toen is mw. Duin van nu. Zij blijkt de woorden 'waardigheid en aardigheid' die mij door hun alliteratie wel bevielen, te hebben ontleend aan Tom Gitsels, die ze destijds in zijn stuk gebruikte.

Gezien in het licht van de recente ontwikkelingen bij Bibliotheek Nijmegen is dit stukje uit de brief van Huberts (van 9-9-2000) ook wel aardig:

Misschien moet Gitsels maar snel de consequentie van zijn opvattingen inzien en de openbare bibliotheek verlaten. Voor mensen als Gitsels is in de openbare bibliotheek van nu geen plaats meer. De gebruiker van vandaag zal Gitsels - de 'man van gisteren' - niet missen.

Schilderij: Gerard ter Borch (1617-1681)
De briefschrijfster, ca 1655

Pltj 19

noreply@blogger.com (schrijverdezes) — Mon, 19 Oct 2009 17:58:00 +0000

Chaïm Soutine (1893-1943)
Woman Reading, 1937