ಪ್ರೇಮತಾಣ

ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲೊಂದು ಇತಿಹಾಸ ಯಾನ

2018-03-02T18:50:00.002+05:30

ಪ್ರೇಮಶೇಖರ

(“ಹೊಸ ದಿಗಂತ” ದೈನಿಕದ ಭಾನುವಾರದ ವಿಶೇಷ ಪುರವಣಿ “ಆದ್ಯಂತ”ದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಜನವರಿ ೧೪, ೨೦೧೮ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನ)

ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು-ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳು ಇಂದಿನ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಅತ್ಯದ್ಭುತಗಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಮ್ಮ ಕೌತುಕ, ಕುತೂಹಲಗಳು ಬಹುಶಃ ಎಂದಿಗೂ ಶಮನವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ನಮಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನವೆನಿಸುವ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರೇ “ಅಬ್ಬ, ಇದೆಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನ!” ಎಂದು ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಅತಿ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ! ಅದಾದದ್ದು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಅಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ.

) ಅದು ೧೯೯೯ನೇ ಇಸವಿ. ಡಾ. ಎಸ್. ಕದಿರೋಳಿ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಎಸ್. ಬದರೀನಾರಾಯಣ್ ನೇತೃತ್ವದ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಓಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಎನ್‌ಐಓಟಿ - ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ನಿಯೋಟ್) ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡ ದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ನಡುವಿರುವ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ಯಾಂಬೆ ಕೊಲ್ಲಿತೀರದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಿಲೋಮಿಟರ್ ದೂರದ ಸಾಗರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಲಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸೈಡ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಸೋನಾರ್ ಉಪಕರಣದ ಮೂಲಕ ಸಾಗರತಳಕ್ಕೆ ಶಬ್ಧತರಂಗಗಳ ಕೋಲನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಎದುರಾಗುವ ಗಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಮೃದುವಸ್ತುಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ಇಮೇಜ್‌ಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಗರದಾಳದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಏನೇನಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ೧೨೦ ಅಡಿ ನೀರಿನಾಳದಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಕಾರದ, ಆಯತಾಕಾರದ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ದಂಗಾದರು. ಅಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಂತಹ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಕೈವಾಡ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕುತೂಹಲಗೊಂಡ ನಿಯೋಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡರು. ಇದು ಆರಂಭ.

ಮಗುಚಿ ಹಾಕಿದ ಆಲಿಕೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩,೦೦೦ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಪೂರ್ವ ತೀರದ ಪಸಮಾಕೋಡಿ ಕೊಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ರಾನ್ ನದಿಯ ಮುಖಜಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮದೇ ಬಂಗಾಲದ ಸುಂದರಬನ್ ಮುಖಜಭೂಮಿಯ ಜತೆಗೆ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೆ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಭರತವಿರುವ ಸಾಗರತೀರ. ಜತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಗಾಳಿಯೂ ವೇಗವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳ ಜತೆ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾದ ನರ್ಮದಾ ಸೇರಿದಂತೆ ತಪತಿ (ತಾಪಿ), ಮಾಹೀ ಹಾಗೂ ಛತ್ರಂಜಿ ನದಿಗಳ ಜತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಹೊಳೆಹಳ್ಳಗಳು ಈ ಕಿರಿದಾದ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಹರಿದುಬರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ನೀರು ಸದಾ ಕಲಕಿದಂತೆ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುಹಾಕಿ ಅಥವಾ ಬೆಳಕು ಹಾಯಿಸಿ ಸಾಗರ ತಳ ಶೋಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ನೀರಿನಾಳದಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಣವಂತೂ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನಿಯೋಟ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಸೈಡ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಸೋನಾರ್ (SONAR - Sound Navigation and Ranging), ಸಾಗರದ ತಳದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಳದ ನೆಲವನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಲ್ಲ ಸಬ್ ಬಾಟಂ ಪ್ರೊಫೈಲರ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗರತಳದ ಇಮೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸದೇ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಅದಮ್ಯ ಕುತೂಹಲ ಎಲ್ಲ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನೂ ಒತ್ತರಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಸಾಗರದಾಳದ ಗಟ್ಟಿ ವಸ್ತುಗಳು ಗಾಢ ಬಣ್ಣದಲ್ಲೂ, ಮೃದುವಸ್ತುಗಳು ತೆಳು ಬಣ್ಣದಲ್ಲೂ ಇರುವಂತೆ ಇಮೇಜ್ ಮೂಡಿಸುವ ಸೈಡ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಸೋನಾರ್‌ನಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇಮೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸತೊಡಗಿದ ಅವರ ಮುಂದೆ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು.

ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನಿಯೋಟ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಗುರುತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಸಾಗರತಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡು ಪ್ರಾಚೀನ ನದಿಪಾತ್ರಗಳು. ಇಂದಿನ ನರ್ಮದಾ ಹಾಗೂ ತಪತೀ ನದಿಗಳ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗಗಳಾಗಿರಬಹುದಾದ, ಒಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಿದಿದ್ದ ಆ ನದಿಗಳು ಏಳರಿಂದ ಎಂಟುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಗರದ ಮಟ್ಟ ಏರುತ್ತಾಹೋದಂತೇ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಸಮುದ್ರ ಅವುಗಳನ್ನು ನುಂಗಿ ನೂರಾ ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಡಿಗಳೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿನಿಂತಿತ್ತು. ಈಗಿನ ಹಾಜ಼ಿರಾ ಬಂದರಿನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿನ ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ನದಿಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದರ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಗರದ ಅವಶೇಷಗಳು ನಿಯೋಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಗೋಚರವಾದವು. ಒಂದು ನಗರದಲ್ಲಂತೂ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದ ನೇರ ರಸ್ತೆಗಳು, ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಚೌಕಾಕಾರದ, ಆಯತಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅವಶೇಷಗಳ ಸಾಲುಸಾಲು ಒಂಬತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಗಲದವರೆಗೆ ಹರಡಿಹೋಗಿದ್ದವು.

ನದಿಪಾತ್ರದ ನದಿಪಾತ್ರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ವಾಸದ ಗೃಹಗಳ ಅಡಿಪಾಯಗಳಂತಿರುವ ರಚನೆಗಳು ೫x೪ ಮೀಟರ್ ಅಳತೆಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಅಡಿಪಾಯಗಳು ೧೬x೧೫ ಮೀಟರ್ ಅಳತೆಯವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ರಚನೆಗಳೂ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಆಯತಾಕಾರದ ತಗ್ಗಿನ ರಚನೆಯೊಂದು ೪೧ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೨೫ ಮೀಟರ್ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಂದು ಒಳಬದಿಯಲ್ಲಿ ಏಳು ಮೀಟರ್ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದುಹೋಗಲು ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿವೆ. ರಚನೆಯ ಒಂದು ಕಡೆ ನೀರು ಒಳಹರಿದು ಬರಲು, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಹೊರಹರಿದುಹೋಗಲು ಅನುವಾಗುವಂತಹ ರಚನೆಗಳಿವೆ. ಜತೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಆವೃತವಾಗಬಲ್ಲ, ಕೋಣೆಯಂತಹ ರಚನೆಯೊಂದೂ ಇದೆ. ಇದು ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೋನಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾನಗೃಹದ (The Great Bath) ಪಡಿಯಚ್ಚಿನಂತಿದೆ.

ಮನುಷ್ಯನಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲೇ ಎತ್ತರದ ದಿನ್ನೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ, ೪೫ ಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ರಚನೆಯೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಹೋಗಲು ಬಲಗಡೆ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿವೆ. ರಚನೆಯ ಒಳಗೆ ೧೮ ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕೋಣೆಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ರಚನೆಗಳಿವೆ. ಇದರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮನುಷ್ಯನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲು ಹಾಗೂ ದವಡೆಮೂಳೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ರಚನೆ ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೋ, ಹರಪ್ಪಾ, ಧೊಲವೀರ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ದುರ್ಗ (Citadel) ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಧಾನ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರ ಸಹಾ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅದು ೧೯೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ೮೫ ಮೀಟರ್ ಅಗಲವಿದೆ. ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆಂದು ಪುಟ್ಟಪುಟ್ಟ ವಸತಿಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಇದೆಲ್ಲವೂ ಸೂಚಿಸುವುದು ಈಗ ನೀರಿನಾಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಆ ನಗರ ನಮಗೆ ಪರಿಚಿತವಿರುವ ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೋ, ಚಾನ್ಹುದಾರೋ, ಸಕ್ತಜೆಂಡರ್, ಹರಪ್ಪಾ, ರೋಪಡ್, ಕಾಲಿಬಂಗಾನ್, ಧೊಲವೀರ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸಿಂಧೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಗರಗಳ ಪಡಿಯಚ್ಚು!

ಮೇ ೧೯, ೨೦೦೧ರಂದು ಅಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂತ್ರಿ ಪ್ರೊ. ಮುರಲಿ ಮಹೋಹರ್ ಜೋಷಿ ಈ ಪತ್ತೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಆ ವಿವರಗಳು ದೇಶವಿದೇಶಗಳ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರಲ್ಲಿ, ಆಸಕ್ತರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾದ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆ ಒಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಣನೆಲವಾಗಿದ್ದ, ಈಗ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಅಡಿಗಳ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿರುವ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಗೂ ಹರಡಿತ್ತು ಎಂದಷ್ಟೇ ಸೂಚಿಸುವ ಹೊರತಾಗಿ ಮತ್ತೇನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಖಂಭಾತ್ ನಗರಗಳು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಹೊರಟ ನಿಯೋಟ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಚ್ಚರಿಗಳು ಎದುರಾದವು. ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗು ಹಾಕಿ ಸಾಗರತಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯಾಗಲೀ, ಜಲಾಂತರ್ಗತ ವಿಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಣವಾಗಲೀ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ ಹೂಳೆತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಸಾಗರತಳದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿ ತಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನಿಯೋಟ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮನವಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂತ್ರಾಲಯ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಆ ಬಗೆಯ ಶೋಧನೆ ಮೇಲೆ ತಂದ ಟನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಮಣ್ಣುಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ನೂರಾರು ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಬೆಳಕು ಕಂಡಿವೆ. ಮಡಕೆ ಚೂರುಗಳು, ಮಣಿಗಳು, ಅಲಂಕೃತ ಶಿಲಾಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕುಸುರಿ ಕಲೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ಆಟಿಕೆಯೋ ಅಥವಾ ಬೇರಾವುದೋ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ನೂರುಗಟ್ಟಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಒಂದರಲ್ಲಂತೂ ತುದಿಯಿಂದ ತುದಿಗೆ ನಡುಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀಳವಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಕೊರೆಯಲಾಗಿದೆ! ಆ ನಗರಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕುಶಲತೆ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ಪಳಯುಳಿಕೆಗಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಪಾಲಿಷ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ತೇಗದ ಮರದ ತುಂಡು. ಕಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಒಡ್ಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಮರದ ತುಂಡು ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮನೋ ಸಂಭ್ರಮ. ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಬನ್-೧೪ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿದ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದದ್ದು ಅದು ೯,೫೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂದು! ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆ ನಗರಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ನಗರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲೇ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವು ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ನಿಯೋಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡ ಬಂತು. ಇದರರ್ಥ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ನಗರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದದ್ದು ಐದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಸುಮೇರಿಯಾ ಅಂದರೆ ಇಂದಿನ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿರುವ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಾವೀಗ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು! ಅಥವಾ ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಿಗಿಟ್ಟರೂ ಮೆಹ್ರ್‌ಘರ್ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡಿ ತಾನೇ ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕತೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದು ಬೀಗುತ್ತಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹಮ್ಮಿಗೆ ಸೂಜಿ ಚುಚ್ಚಿ, ನಾಗರೀಕತೆ ಆರಂಭವಾದದ್ದು ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು!

ಆದರೆ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವ ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅಪಸ್ವರಗಳೆದ್ದವು. ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇಂಡಾಲಜಿಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ. ಅಸ್ಕೋ ಪರ್ಪೋವಾ, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಸ್ಟಿನ್ ಮಾರಿಸ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪಿತಾಮಹ ಡಾ. ಡಿ. ಪಿ. ಅಗ್ರವಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ದೇಶವಿದೇಶಗಳ ವಿದ್ವಾಂಸರು ನಿಯೋಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಸಂದೇಹಿಸಿದರು. ಅದೇ ಖಂಭಾತ್ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬಂದರುನಗರ ಲೋಥಾಲ್ ಅನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಾಗರ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಡಾ. ಎಸ್. ಆರ್. ರಾವ್ ಅವರೂ ಸಹಾ ನಿಯೋಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.

ಆ ಮರದ ತುಂಡು ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ತೇಗದ ಮರದ್ದಾದರೂ ಯಾವುದಾದರೂ ನದಿ ಅದನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಒಗೆದಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆಯೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪ್ರೊ. ಇರಾವತಂ ಮಹಾದೇವನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ನೂರಾರು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಬಗೆಗೂ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ದೂರೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿಯೋಟ್ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮಣ್ಣಿನ ಹತ್ತು ಸ್ಯಾಂಪಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿತು. ಬಂದ ಫಲಿತಾಂಶ ಆ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿಯವೇ, ಬೇರೆಡೆಯಿಂದ ನೀರಿನ ಮೂಲಕವೋ, ಇನ್ನಾತರ ಮೂಲಕವೋ ಸಾಗಿಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ನಿಯೋಟ್ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ನೋದ ಬೀರ್‌ಬಲ್ ಸಾಹ್ನಿ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪೇಲಿಯೋಬಾಟನಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಲ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಹಾಗೂ ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನ ಫಿಸಿಕಲ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ನಾವಿಲ್ಲಿ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೆತ್ತಿ ತಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಬೇರೆಡೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನಾಳದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ರಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳುವುದು? ಅವು ರಚನೆಗಳೇ ಅಲ್ಲ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೂಡಿಸಿದ ಚಮತ್ಕಾರಗಳು ಎಂಬ ಕಟುವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಂದರೂ ನಿಯೋಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾರ್ಗ ಪೂರ್ತಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಎಂದರಿತೊಡನೇ ಟೀಕಾಕಾರರು ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು. ಖಂಭಾತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಡೀ ಗುಜರಾತ್ ಪ್ರದೇಶ ಭೂಕಂಪ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರಿ ಭೂಕಂಪವೊಂದು ನೆಲದ ಮೇಲಿದ್ದ, 'ಪ್ರಾಚೀನವಲ್ಲದ' ನಗರವೊಂದನ್ನು ಅನಾಮತ್ತಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಸಮುದ್ರದಾಳಕ್ಕೆ ಒಗೆದಿರಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಹೊಸ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಾಗೇನಾದರೂ ಆಗಿದ್ದರೆ ಸಾಗರದಾಳದಲ್ಲಿನ ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳು, ಕಾಲುವೆಗಳು, ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಿಗ್ಗಾಮುಗ್ಗಾ ಜಗ್ಗಿಹೋದಂತಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಿನಿತೂ ಮುಕ್ಕಾಗದೇ ಇಂದಿಗೂ ನೇರವಾಗಿವೆ! ಅಲ್ಲದೇ, ಸಾಗರದಾಳದ ರಚನೆಗಳು ಸದೃಢ ಅಡಿಪಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ, ಚೂರೂ ಅಲುಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಬ್ ಬಾಟಂ ಪ್ರೊಫೈಲರ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೂ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿಯವೇ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇದರರ್ಥ ಆ ನಗರಗಳು ಅಲ್ಲಿಯವೇ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ 'ಮತ್ತೆ' ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆ- ಅವು ಎಷ್ಟು ಹಳೆಯವು? ನಿಯೋಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಅದು ೯,೫೦೦ ವರ್ಷಗಳು ಹಳೆಯವೇ? ಮರದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟರೂ ಖಂಭಾತ್ ನಗರಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನವು ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು ಎಂದು ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಗರದ ಮಟ್ಟ ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಗುಜರಾತ್ ತೀರವನ್ನು ನುಂಬಿ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು ಎಂಟರಿಂದ ಏಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಂದು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರರ್ಥ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಣನೆಲವಾಗಿದ್ದ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ಮೇಲಿದ್ದ ಜನ ಜಾನುವಾರು, ಮನೆ ಮಠ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಯಿತು!

ಹೀಗಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಹೋದರೆ ಖಂಭಾತ್ ರಹಸ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಲವು ಅದ್ಭುತರಮ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳು ನಮ್ಮೆದುರು ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತವೆ.

ತನ್ನ ಐದು ಬಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೀ ಭೂಮಿ ಹಲವು ಹಿಮಯುಗಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಕೊನೆಯ ಹಿಮಯುಗ ಆರಂಭವಾದದ್ದು ೧,೧೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಆಗ ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಹಿಮ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೧೬,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದ ಅಂತ್ಯ ಆರಂಭವಾದಂತೇ ಹಿಮ ಕರಗತೊಡಗಿ ಭೂಮಂಡಲದ ಆದ್ಯಂತ ಸಾಗರದ ಮಟ್ಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರತೊಡಗಿತು, ಸಾಗರತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗತೊಡಗಿದವು. ೧೨,೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಗರದ ನೀರು ಛಕ್ಕನೆ ಏರಿಬಂದು ನೆಲವನ್ನು ನುಂಗಿಬಿಡುವಂತಹ ಭಯಾನಕ ಘಟನೆಯೊಂದು ಘಟಿಸಿತು.

ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳು, ಬೈಬಲ್, ಅದಕ್ಕೂ ಹಳೆಯದಾದ, ಐದುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾದ ಸುಮೇರಿಯಾದ ಗಿಲ್ಗಮೇಶ್ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಪ್ರಳಯದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಯಾಂಗ್ಟ್‌ಝೆ ನದಿಕಣಿವೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪಶ್ಮಿಮದಲ್ಲಿ ಪೆರು - ಬೊಲಿವಿಯಾಗಳ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿಮಮಯ ಅಲಾಸ್ಕಾದಿಂದ ಹಿಡಿದು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬರಡು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದವರೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಐನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಪ್ರಳಯದ ದಂತಕತೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವಕಾಲದ ನೂರಾರು ಮಾನವಜನಾಂಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೆನಪಿನ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಎಂದೋ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿವೆ, ಅನುಭವಿಸಿವೆ! ಹೀಗಾಗಿ ಜಲಪ್ರಳಯ ಮಾನವ ಜನಾಂಗದ ಸಮಷ್ಟೀ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವಗವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿಹೊಗಿದೆ! ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ಪ್ರಳಯ ಅನ್ನುವುದಾದರೂ ಏನು?

ಅದೆಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತರನ್ನೂ ಕಾಡಿದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕಳೆದೊಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಗಳು ದೊರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿವೆ. ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮೀ ಭೂಗ್ರಹದ ಅಕ್ಷಗಳು ಆಗಾಗ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಧ್ರುವಪಲ್ಲಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಅಂಥದೊಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಘಟಿಸಿದ್ದು ೧೨,೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಆಗ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ ಈಗಿನ ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದೂಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈಗ ಛಳಿ ನಾಡಾಗಿರುವ ಉತ್ತರ ಸೈಬೀರಿಯಾ ಉತ್ತರ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅಂಟಾರ್ಕ್‌ಟಿಕಾ ದಕ್ಷಿಣ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿತ್ತು.

ನಮ್ಮ ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಓರ್ಟ್ ಕ್ಲೌಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಗಣಿತ ವಿಸ್ತಾರದ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಹಿಮದ ಪದರವಿದೆ. ಇದು ಧೂಮಕೇತುಗಳ ಉಗಮಸ್ಥಾನ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಧೂಮಕೇತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಸೌರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸೌರವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಲೆಮಾರಿ ಧೂಮಕೇತುವೊಂದು ಮುಂದಿನ ಎಂಟುನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರತೀ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಲ್ಲೂ ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಹತ್ತಿರಾಗುತ್ತಾ ಬಂತು. ೧೨,೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಸುಮಾರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಬಂದ ಆ ಧೂಮಕೇತು ಐದು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಸಿಡಿಯಿತು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ತುಂಡು ಅಂದಿನ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ ಅಂದರೆ ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಮತ್ತೆರಡು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ತುಂಡುಗಳು ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ ಮೇಲೂ ಎರಗಿದವು. ಶೂಮೇಕರ್-ಲೆವಿ ಧೂಮಕೇತು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಸಿಡಿದು ಗುರುಗ್ರ್‌ಹಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಅಂತಃರಿಕ್ಷ ದೀಪಾವಳಿಯ ರುದ್ರರಮಣೀಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ನಾವು ನೋಡಿಯೇ ಇದ್ದೇವೆ. ಗುರುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಐದಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ತಲೆಯ ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಚೂರುಗಳು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದರೆ ಅವು ಆ ಅಗಾಧ ಗ್ರಹದ ಕೂದಲನ್ನೂ ಕೊಂಕಿಸಲಾರವು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಭೂಮಿಗದು ಮಾರಣಾಂಗಿಕ ಹೊಡೆತ. ಅಂದಿನ ಆ ಹೊಡೆತಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲ ಅದುರಿ ಸಾಗರಗಳ ನೀರು ಏಕಾಏಕಿ ಎಲ್ಲ ಭೂಖಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಚೆಲ್ಲಾಡಿಹೋಯಿತು. ಈ ದುರಂತ ಸಾಗರತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕವಾಗಿತ್ತು. ಉಕ್ಕಿ ಮೇಲೇರಿಬಂದ ಸಾಗರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹರಿದೋಡುವಾಗ ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡುಹೋಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ, ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಅಗಾಧ ಶಾಖ, ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಿಲುಕಿದ ಅಂದಿನ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದ ಹಿಮವನ್ನು ಅತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಇದು ಸಾಗರದ ಮಟ್ಟ ಏಕಾಏಕಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಧ್ರುವಗಳನ್ನೂ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಧ್ರುವದಲ್ಲಿನ ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಎತ್ತರದ ಹಿಮ ಕರಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಅಗಾಧ ಒತ್ತಡ ಏಕಾಏಕಿ ಮಾಯವಾದ ಕಾರಣ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರ ಸರ್ರನೆ ಜರುಗಿ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಈಗಿನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂತು, ಅದಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿದ್ದ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವವಾಗಿಹೋಯಿತು. ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದ ಈ ಜರುಗಾಟ, ಅದರಿಂದಾದ ಧ್ರುವಪಲ್ಲಟ ಅಂದಿನ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿತ್ತು. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯವಾಗಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಸೈಬೀರಿಯಾ ಏಕಾಏಕಿ ಶೀತವಲಯವಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಜೀವರಾಶಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳೊಳಗೆ ಸತ್ತು ಹಿಮಗಟ್ಟಿಹೋದವು. ಆರಾಮವಾಗಿ ಮೇಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಏಕಾಏಕಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ರಿಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್‌ನ ಡೀಪ್ ಫ್ರೀಝರ್‌ನೊಳಕ್ಕೆ ದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಂತಾದವು! ಹಿಮಗಟ್ಟಿಹೋದ ಅಂತಹ ಮ್ಯಾಮತ್ ಒಂದರ ದೇಹ ಕೆಲದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಅದೆಷ್ಟು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆಯೆಂದರೆ ಅದರ ಮಾಂಸ ಈಗ ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನಬಹುದಾದಷ್ಟು ತಾಜಾ ಆಗಿದೆ! ಹಿಮಗಟ್ಟಿಹೋಗುವಾಗ ಅದು ಮೇಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಟರ್‌ಕಪ್ ಹೂಗಳು ಅದರ ಜಠರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆ! ಉತ್ತರ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಅಂದರೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹಿಮಗಟ್ಟಿಹೋಗಿರುವ ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ ಇಂತಹ ಅದೆಷ್ಟು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳು ಅಡಗಿವೆಯೋ.

ಇದು ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಕಥೆಯಾದರೆ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ್ದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹಿಮಖಂಡ ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿದಿರುವ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ದ್ವೀಪಗಳು. ಹದಿಮೂರು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಜಲದ ನದಿ ಸರೋವರಗಳಿದ್ದವು, ಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಕಾಡುಗಳಿದ್ದವು, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದ್ದವು. ಇಂದು ಅವಾವುವೂ ಇಲ್ಲ.. ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದೂವರೆ ಕೋಟಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಗಲದ, ಎರಡುಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಹಿಮದ ಚಪ್ಪಡಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೂತುಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಇನ್ನು ಈ ಧ್ರುವ ಪಲ್ಲಟದ ಪರಿಣಾಮ ಆಗಿನ ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ಏನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು? ಉಕ್ಕೇರಿದ ಸಾಗರದ ನೀರು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ, ನಿಜ. ಆದರೆ, ನಿಂತ ನೆಲ ಗಿರ್ರನೆ ತಿರುಗಿದ್ದು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೂರ್ಯ ಸರ್ರನೆ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಸರಿದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ದಿಕ್ಕೆಡಿಸಿದ್ದು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಪೆಟಗೋನಿಯಾ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ದಂತಕಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ! ಇದು ಅನಾಗರಿಕ ಮಾನವನದಾಯಿತು. ಬೃಹತ್ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುಖಮಯ ಬದುಕಿಗೆ ಬೇಕಾದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ನಾಗರಿಕ ಮನುಷ್ಯನೇನಾದರೂ ಅಂದು ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದನೇ? ಇದ್ದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಪ್ಲೇಟೋ.

ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಧ್ಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್ ಎಂಬ ದ್ವೀಪವಿತ್ತೆಂದೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೆಂದೂ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಭೂಮಿಯ ಇತರೆಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಹಿರಿಯಣ್ಣನಾಗಿ ಮೆರೆದಿತ್ತೆಂದೂ ಪ್ಲೇಟೋ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದುವರಿದು ಆತ, ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್ ನಾಗರಿಕತೆ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ದುರಂತಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂಕೃತಾಪರಾಧಗಳಿಂದ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತೆಂದೂ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್ ದ್ವೀಪ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಯಿತೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ಲೇಟೋ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ದುರಂತ ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾದ ಪರಿಣಾಮವಿರಬಹುದು.

ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಈಗಲೇ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಮಾತ್ರ ನಿಜ. ೧೨,೮೦೦ರಿಂದ ೧೧,೭೦೦ ಅಥವಾ ೧೧,೮೦೦ರವೆಗೆಗಿನ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಆವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಜೀವಸಂಕುಲ ನಾಶವಾಯಿತು. ಇದಾದದ್ದು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ. ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಭೂಮಿ ಅದುರಿದಾಗ ಮೊದಲಿಗೆ ಉಕ್ಕೇರಿದ ಸಾಗರಗಳು ತೀರಗಳಿಂದ ಅದೆಷ್ಟೋ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಥವನ್ನೂ ಚಣದಲ್ಲಿ ತೊಳೆದುಹಾಕಿಬಿಟ್ಟರೆ, ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಐದು ಚೂರುಗಳ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೇಲೇಳತೊಡಗಿದ ಅಗಾಧ ಧೂಳಿನ ರಾಶಿ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕವಿದುಕೊಂಡು ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿ ನೆಲ ತಲುಪದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಷ್ಣಯುಗದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತಡೆಬಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಒಂದುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕತ್ತಲಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆದರೆ ಭೀಕರ ಹಿಮಯುಗವೊಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು.

ಪ್ಲೇಟೋ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್ ದುರಂತದಿಂಸ್ದ ಅಳಿದುಳಿದ ಕೆಲವರು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಖಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನಾಗರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಇದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ವಿವಿಧ ಪುರಾಣ ದಂತಕತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಜಲಪ್ರಳಯದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರತೊಡಗಿದ ಮಾನವಜನಾಂಗದ ವರ್ಣನೆಗಳಿಗೆ ತಾಳೆ ಹಾಕೋಣ. ಎಲ್ಲ ದಂತಕಥೆಗಳೂ ಹೇಳುವುದು ಮಹಾಪುರುಷನೊಬ್ಬ ಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಮರುಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಎಂದು. ಇದು ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನು, ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋವಾ, ಅದಕ್ಕೂ ಹಳೆಯ ಸುಮೇರಿಯಾದ ಗಿಲ್ಗಮೇಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ನಪಿಸ್ತಿಂ, ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ವೀರಕೋಚ... ಹೀಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಯೆಂದರೆ ಇವರೆಲ್ಲಾ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೇರೆ ತೆರನಾಗಿದ್ದರು; ಎತ್ತರದ, ಶ್ವೇತವರ್ಣದ, ಹೊಂಗೂದಲಿನ, ನೀಳ ಗಡ್ಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು! ಇವರು ಸಮುದ್ರತೀರವನ್ನು ತೊರೆದು ದೂರದ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು- ಮನು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ, ನೋವಾ ಅರಾರತ್ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ವೀರಕೋಚ ಪೆರುವಿಯನ್ ಆಂಡೀಸ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ... ಹೀಗೆ. ಈ ಪುರಾಣ ದಂತಕತೆಗಳನ್ನು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಾಸ್ತವಗಳ ಜತೆ ತಾಳೆ ಹಾಕೋಣ.

ಈಶಾನ್ಯ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಶನಿದರ್ ಗುಹೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಳೆದೊಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಘಟಿಸಿದ ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ವಿವರಗಳು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾನವ ಏಕಾಏಕಿ ಅತ್ಯಂತ ನಾಗರಿಕನಾದ; ತನ್ನ ಅಲೆಮಾರಿತನವನ್ನು ತೊರೆದು ಒಂದೆಡೆ ನೆಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ, ನಾಯಿ ಸಾಕಿದ್ದ, ವ್ಯವಸಾಂii ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ! ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕುರುಹುಗಳು ಶನಿದರ್‌ಗೆ ಅನತೀ ದೂರದ ಗೊಬೆಕ್ಲಿ ತೆಪೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿದ್ದದ್ದುಆಗ್ನೇಯ ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೊಬೆಕ್ಲಿ ತೆಪೆ ಕಳೆದೆರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಆಸಕ್ತ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ನೆಲೆ ಈ ಗೊಬೆಕ್ಲಿ ತೆಪೆ. ಹನ್ನೆರಡು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ (huಟಿಣeಡಿ-gಚಿಣheಡಿeಡಿ) ಅನಾಗರಿಕ ಮಾನವ. ಆದರೆ ೧೧,೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಸುಮಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನಾಗರಿಕತೆ ಏಕಾಏಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸಾಯದ ಕುರುಹೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವ್ಯವಸಾಯ ಕ್ರಮ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದ್ಭುತ ಶಿಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ! ಗೊಬೆಕ್ಲಿ ತೆಪೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿರುವ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲೇ ಇಂದು ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಉತ್ಖನನಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಅಗಾಧ ವಿಸ್ತಾರದ ಶಿಲಾವೃತ್ತಗಳು, ಅಗಾಧ ಎತ್ತರದ ಶಿಲಾಸ್ಥಂಭಗಳು, ಅಗಾಧ ಗಾತ್ರದ ಶಿಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ನೆಲದೊಳಗೇ ಅಡಗಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಅನಾವರಣಗೊಂಡರೆ ಏನೇನು ಅದ್ಭುತಗಳು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅದೆಷ್ಟು ಅಮೂಲ್ಯ ವಿವರಗಳು ನಮಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆಯೋ!

ಗೊಬೆಕ್ಲಿ ತೆಪೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುವ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾನವ ಒಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ಕೂಡಲೇ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೇ ನಾಗರಿಕನಾಗಿಬಿಟ್ಟನೇ? ಅಲೆಮಾರಿ ಬದುಕನ್ನು ತೊರೆದು ಒಂದೆಡೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಲ್ಲುವ ಬಯಕೆ ಅವನಿಗೆ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿತೇ? ಬೇಟೆಯಾಡುವುದನ್ನು, ಆಯಾ ಹೊತ್ತಿನ ಕೂಳಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇಕಾದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೆಡೆ ಬೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಸಾಯ ಆರಂಭಿಸಿದನೇ? ಐದು, ಹತ್ತು, ಐವತ್ತು ಟನ್ ತೂಗುವ ಅಗಾಧ ಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತಹ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿಬಿಟ್ಟನೇ? ಅವನಿಗೇನಾದರೂ ಅಲ್ಲಾದೀನನ ಅದ್ಭುತ ದೀಪ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿತೇ?

ಹಾಗೇನೂ ಇರಲಾರದು ಬಿಡಿ. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಪ್ಲೇಟೋನತ್ತಲೇ ಹೊರಳಬೇಕು. ನಾಶವಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್ ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ ಅಳಿದುಳಿದ ಕೆಲವರು ದೂರದ ಟರ್ಕಿಯ ಗೊಬೆಕ್ಲಿ ತೆಪೆಗೆ ಓಡಿಬಂದು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು ಎಂದು ನಂಬದೇ ನಮಗೀನ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳು ನಮ್ಮ ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಅತಿಪ್ರಾಚೀನವೆಂದು ನಾವೀಗ ನಂಬಿರುವ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು '...ನಮ್ಮ ಫೂರ್ವಜರು ಸಾಗರದ ನಡುವಿನ ದ್ವೀಪವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು' ಎಂದು!

ಪ್ಲೇಟೋನ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಯೆಂದೇ ಸುಮಾರು ಎರಡುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸ ಜಗತ್ತು ನಂಬಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಕಳೆದ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇದೆ. ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಬಿಮಿನಿ ದ್ವೀಪದ ತೀರದ ಸನಿಹದ ಸಮುದ್ರದಾಳದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಲೇಪಿತ ಉದ್ದುದ್ದ ರಸ್ತೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ, ಹೈಟಿಯ ತೀರದ ಸಮುದ್ರದಾಳದಲ್ಲಿ ಬಹುಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಲೆಕೆಳಕಾಗಿ ಉರುಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ, ಈಗಿನದೆಂದು ನಮಗನಿಸುವ, ಆದರೆ ಹನ್ನೆರಡು-ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ವಸ್ತುಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಪೆರು, ಈಕ್ವೆಡಾರ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾಗಳ ದಟ್ಟಾರಣ್ಯಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷವರ್ಷವೂ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನರೀಸ್, ಅಝೋರ್‍ಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮುಳುಗಿಹೋರಿರುವ ಭೂಖಂಡವೊಂಡರ ಎತ್ತರದ ದಿನ್ನೆಗಳು ಎಂದು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೇಳತೊಡಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂದರೆ ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಹೊಡೆತ, ಧ್ರುವಪಲ್ಲಟ, ಜಲಪ್ರಳಯ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹಿಮಯುಗ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂದ ಮನುಷ್ಯ ಗೊಬೆಕ್ಲಿ ತೆಪೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧೆಡೆ ಕಟ್ಟಿದ ನಗರಗಳಲ್ಲೆರಡಾಗಿರಬಹುದು ನಮ್ಮ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳು. ನಂತರ ಆ ನಗರಗಳೂ ಮುಳುಗಿಹೋದದ್ದೇಕೆ? ಮತ್ತೊಂದು ಜಲಪ್ರಳಯವೇ?

ಕಳೆದ ಹಿಮಯುಗ ಆರಂಭವಾದದ್ದು ೧,೧೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂತ್ಯವಾದದ್ದು ೧೧,೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗರಗಳ ಮಟ್ಟ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಳಗಿದ್ದು ಭೂಖಂಡಗಳು ಇಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದ್ದವು. ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದರ ತೀರಗಳು ಇಂದಿನಂತಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮತೀರದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದಾದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪಗಳವರೆಗೆ ಹರಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಗೋವಾದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಾಗದೇ, ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು ನೇರವಾಗಿ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿಮಯುಗದ ಅಂತ್ಯ ಮೊದಲಾಗತೊಗಿದಂತೇ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ಉನ್ನತವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹಿಮರಾಶಿಯನ್ನು ಕರಗಿಸತೊಡಗಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಏರುತ್ತಾ ಹೋದ ಸಾಗರದ ಮಟ್ಟ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರವನ್ನೂ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ನುಂಗತೊಡಗಿತು. ಹದಿಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮುಂಬೈನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿ ಅಲ್ಲೊಂದು ಉದ್ದದ ದ್ವೀಪ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ೧೨,೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಘಟಿಸಿದ ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಹೊಡೆತ, ಧ್ರುವಪಲ್ಲಟ, ಪ್ರಳಯ ಹಿಮಯುಗದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಿ ಅದನ್ನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಿತು. ನಂತರ, ೧೧,೮೦೦-೧೧,೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತೆ ಉಷ್ಣಯುಗ ಆರಂಭವಾದಂತೇ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರತೊಡಗಿದ ಸಾಗರದಿಂದಾಗಿ ಏಳುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆ ದ್ವೀಪವೂ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಬಂದು ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಈಗಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಎಂಟುನೂರು ವರ್ಷಗಳು ತಗುಲಿರಬೇಕೆಂದು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ನುಗ್ಗಲು ಎಂಟುನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಹಿಡಿದಿದ್ದರಿಂಂದ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ನಗರಗಳ ಜನರಿಗೆ ಅಪಾಯ ಏಕಾಏಕಿ ಎರಗಿಬಂದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಸೂಚನೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಾಹೋಗಿದೆ, ಅವರು ಒಳನಾಡಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಪ್ರಳಯದ ತರುವಾಯ ಆದಂತೆ ಈ ಜನರೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಶಾಶ್ವತ ವಸತಿನೆಲೆಗಲನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಅವರಿಗೆ ತಲೆಮಾರುಗಳೇ ಹಿಡಿದಿರಬೇಕು. ಅಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಗ್ರಾಮಗಳು ಐದು-ಐದೂವರೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗತೊಡಗಿದ್ದು ಈಗಿನ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್-ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಗಡಿಯ ಪರ್ವತ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೆಹ್ರ್‌ಘರ್ ಹಾಗೂ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ನೇಪಾಲಗಳ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಸುಮೇರಿಯಾಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಶಾಶ್ವತ ವಸತಿ ನೆಲೆಗಳು, ಪುಟ್ಟ ನಗರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗತೊಡಗಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇದೇನು ಹೇಳುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅದೆಷ್ಟೋ ನಾಗರಿಕ ವಸತಿಗಳು ಏರಿಬಂದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿರಬೇಕು! ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಏರಿದ ಸಾಗರಗಳಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಆದ್ಯಂತ ಮುಳುಗಿಹೋದ ನೆಲದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಕೋಟಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು! ಹಾಗೆ ಮುಳುಗಿಹೋದ ತೀರಗಳ ಜನ ಒಳನಾಡುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಿ ಹೊಸ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು!

ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಇತರ, ಸಮುದ್ರತೀರಗಳೀಂದ ಓಡಿದ ಜನ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದ ಉತ್ತರದ ಪರ್ವತಸೀಮೆಯ ಮೆಹ್ರ್‌ಘರ್ ಹಾಗೂ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು ಮುಂದಿನ ಒಂದು ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳನ್ನೇ ಸರಸ್ವತಿ ಹಾಗೂ ಸಿಂಧೂ ನದಿಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಿಸತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗೆ ನಮಗೀಗ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ನಾಗರಿಕತೆ ರೂಪು ತಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಇತಿಹಾಸದ ಚಕ್ರ ಮತ್ತೊಂದು ಸುತ್ತು ತಿರುಗಿತ್ತು.

ಗೊಬೆಕ್ಲಿ ತೆಪೆ ಪತ್ತೆಯಾದ ನಾಲ್ಕೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ನಗರ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಮೊದಲಿನದರ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಎರಡನೆಯದರ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ, ಈ ಎರಡು ನಗರಗು ಸಾಗರದಾಳದಲ್ಲಿರುವುದೂ, ಲೇಖನದ ಆರಂಭಧಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದೂ ಕಾರಣವಾದರೂ ಇದರ ಜತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವೂ ಇದೆ.

ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದದ್ದು ೧೯೯೯-೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ. ಆಗ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲೂ, ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಇದ್ದದ್ದು ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ. ಅವಶೇಷಗಳ ಬಗ್ಗೆ ೨೦೦೧ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚೂರು ಚೂರೇ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬರತೊಡಗಿದಂತೇ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಬೌದ್ಧಿಕ ವರ್ಗ ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಗಾಧ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದೂ, ಭಾರತ ನಾಗರಿಕತೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದೂ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬಣ್ಣಿಸತೊಡಗಿತು. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ವರ್ಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲು ಟೊಂಕ ಕಟ್ಟಿ ನಿಂತಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ರಚನೆ, ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಬೋಧನೆ ಎಡಪಂಥೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟ ಇತಿಹಾಶಕಾರರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ/ಇನ್ನೂ ಇರುವ ಕಾರಣ ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪಿನ ವಾದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಸಿಗತೊಡಗಿತು. ಇದರ ಜತೆಗೇ, ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲೆಯೊಳಗೆ ಅತಿಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೆಲ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಸಹನೆ ತೋರಿದ್ದೂ ಸಹಾ ಖಂಭಾತ್ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ, ಖಂಭಾತ್ ಅವಶೇಷಗಳ ಸುದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂತ್ರಿ ಮುರಲಿ ಮನೋಹರ್ ಜೋಷಿಯವರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಬಿಸಿ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬಿತ್ತರವಾದದ್ದು ಜನವರಿ ೧೯, ೨೦೦೨ರಂದು. ಅದಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಎಂಟೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಘಾಂಚಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸಬರ್‌ಮತಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲಿನ ಎಸ್-೬ ಬೋಗಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಐವತ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕರಸೇವಕರನ್ನು ಕೊಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋಗಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳ ಮಹಾನ್ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕತೆಯ ತವರು ಎಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಗುಜರಾತ್ ಮತೀಯ ಅಸಹಿಷ್ಣುಗಳ, ಹಿಂದೂ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳ ತವರು ಎಂದು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತಗೊಂಡಿತು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದದ್ದು ಇದೇ. ಇಂದಿನ ಭಾರತದ ದುರಂತ ಇದು.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಲೇಖಕ, ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧಕ ಗ್ರಹಾಮ್ ಹ್ಯಾನ್‌ಕಾಕ್ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಜಲಾಂತರ್ಗತ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮುಂದಾದರೇನೋ ನಿಜ. ಆದರೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ರ ಸಂಸತ್ ದಾಳಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ಜಮಾಯಿಸಿ ಯುದ್ಧದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪಾಡಿಗೆ ತಾವು ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಡಾ. ಎಸ್. ಕದಿರೋಳಿ, ಡಾ. ಎಸ್. ಬದರೀನಾರಾಯಣನ್, ಡಾ. ಸುಂದರೇಶನ್, ಮೈಕೇಲ್ ಕ್ರೀಮೋ, ಗ್ರಹಾಂ ಹ್ಯಾನ್‌ಕಾಕ್, ಮತ್ತಿತರ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಖಂಭಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅವಶೇಷಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಯೋಟ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ, ಮೊದಲಿಗೆ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಈಗ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಇತರ ಸಂಶೋಧಕರು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಏಜಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆಡೆ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂದು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬಹುದು? ಜಗತ್ತಿನ ಮಾತು ಅತ್ತ ಇರಲಿ, ಕೊನೇಪಕ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಈ ಖಂಭಾತ್ ಅವಶೇಷಗಳು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಧರ್ಮ, ಸಿದ್ಧಾಂತ, ರಾಜಕೀಯಗಳ ಕಪಿಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ ವಸ್ತುನಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹರಹಿತ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೊಳಗೊಳಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೊರಬರುವ ಸತ್ಯ ಹೇಗೇ ಇರಲಿ, ಏನೇ ಇರಲಿ, ಮಾನಜಜನಾಂಗದ ಅರಿವಿನ ಪರಿಧಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುವುದು ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

--***೦೦೦***--

ಜನವರಿ ೫, ೨೦೧೮

ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ

2017-11-08T10:09:00.000+05:30

ಭಾಗ - ಒಂದು

ಕಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ, ಬೆಳಗಲಿರುವ ಮುಖಗಳು

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರಿಂದ ೫೦೦ ಮತ್ತು ೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ೫೦ ದಿನಗಳು. ಮೊದಲ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಗೊಂದಲ, ಸಣ್ಣ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಹಾಕಾರ, ಎಟಿಎಂಗಳ ಮುಂದೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದೋಉದ್ದದ ಸಾಲುಗಳು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಬಿಎಸ್‌‍ಪಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು ಮೋದಿಯವರ ಯಾವ ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳಲು ತಯಾರಿಲ್ಲ. ಅಮುದ್ರೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಅವು ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ಸಾರಿವೆ, ತಮ್ಮ ಕೂಗಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ಬಲಿಗೊಟ್ಟಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಜೆಡಿ(ಯು), ಬಿಜು ಜನತಾದಲ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಲ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಧಾನಮಮಂತ್ರಿಯವರ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದಂತಹ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯನ್ನೇರಿ ಕೂತಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವೋ ಗೊಂದಲ. ಆದರೆ ಈ ಗೊಂದಲದ ಅಬ್ಬರದ ಹಿಂದೆಯೇ ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕರಾಳ ಸತ್ಯಗಳು ಬೆತ್ತಲಾಗಿಹೋಗಿವೆ.

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಅಮುದ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮೊದಲಿನದೇನೂ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದಲ್ಲೇ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಮೊದಲಿನದೂ ಅಲ್ಲ. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿಹೋಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಂತಹ ದೇಶಗಳು ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿ ಅದರ ಬಿಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೂ ತಟ್ಟಿ ಜನವರಿ ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ೫೦೦, ೧,೦೦೦, ೫,೦೦೦ ಹಾಗೂ ೧೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಅಮುದ್ರೀಕರಣಗೊಂಡವು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚಲಾವಣೆಗೆ ಬಂದ ೫,೦೦೦ ಹಾಗೂ ೧೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಜನವರಿ ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಅಮುದ್ರೀಕಣಗೊಂಡವು.

ವಿದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್ ೧೦೦ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ನೋಟ್‌ಗಳನ್ನೂ ಅಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಹಾ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಇಂತಹದೇ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡದ್ದು ಕಾಳಧನದ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ. ನೈಜೀರಿಯಾ, ಝಾಯಿರೆ, ಝಿಂಬಾಬ್ವೆ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಸಹಾ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಮುದ್ರೀಕರಣದ ಮೊರೆಹೋಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿಗಡಾಯಿಯಿಸಿಕೊಂಡವು. ನೆರೆಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಹಾ ಕಾಳಧನದ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಜಾಲಿ ನೋಟ್‌ಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಜೂನ್ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ೫೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಅಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ನೋಟ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜನತೆಗೆ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಿ ಅದೀಗ ಇದೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧ಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಈ ದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಕಾಶವೇ ಮುಳುವಾಗಿ ಕಾಳಧನ ಶ್ವೇತಧನವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿಹೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಾಲಿ ನೋಟ್ ಮುದ್ರಕರು ಹೊಸ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅನುಕರಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧನೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಸಕ್ತ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಅಮುದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕಾರಣಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು- ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೂತ ಅಗಾಧ ಕಾಳಧನವನ್ನು ಹೊರಗೆಳೆದು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತರುವುದು ಅಥವಾ ಕತ್ತಲಲ್ಲೇ ಕೊಳೆತುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಜಾಲಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಕಳೆಯನ್ನು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊಲದಿಂದ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವುದು. ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಸಾಧಿತವಾಗುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಈ ಕಾರಣಗಳು ವಾಸ್ತವವೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ.

ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಯುಪಿಎ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಏರಿತು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೩೪% ಇದ್ದ ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮುಂದಿನ ಆರೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ೭೯%ಕ್ಕೇರಿತು! ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ೮೬%ಗೆ ಮುಟ್ಟಿತ್ತು! ಅಂದರೆ ೧.೪ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಿದ್ದ ೫೦೦ ಹಾಗೂ ೧,೦೦೦ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೧೪.೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೇರಿದವು. ಇದೇ ಆವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೦೦, ೫೦, ೨೦, ೧೦ ಹಾಗೂ ೫ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ವೇಗವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ೬೬%ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವು ೨೦೧೪ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೇವಲ ೧೪%ಗೆ ಕುಸಿದವು. ೫೦೦ ಮತ್ತು ೧,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಕೂಡಿಡಬುದಾದ ಅವಕಾಶವೂ ಅಗಾಧವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಡುವುದು ಕಾಳಧನಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಯಿತು. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತಂದ ೧,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‍‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಮತ್ತು ೫೦೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅಂದರೆ 'ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ' ಎಂದು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ನ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ ರಘುರಾಮ್ ರಾಜನ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ವರದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಳಧನದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೇಗೆ ವೃದ್ಧಿಸಿದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಮುದ್ರಿಸಿದ ೫೦೦, ೧,೦೦೦ ಮೌಲ್ಯದ ಅಗಾಧ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹೋದವೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಬೇಕಾದರೆ ವರ್ಷವರ್ಷವೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಹಗರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಳುವ ಪಕ್ಷಗಳವರೇ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ದುರಂತ ವಾಸ್ತವದತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಬಹುದು.

ಚಲಾವಣೆಗಿಳಿದ ಹಣ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಹೋದರೆ ಆಗ ಆ ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳು ಸಾಲ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಚಲಾವಣೆಗೆ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಮರುಪಾವತಿಯ ಮೂಲಕ ಹಣ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಬಂದರೆ ಆ ಹಣ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಗಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸರಪಳಿ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರೆದು “credit creation” ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟು, ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಷ್ಟೂ ಉದ್ದಿಮೆದಾರರಿಗೆ, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಾಲ ದೊರೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ವೃದ್ಧಿಸಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಹುಪಾಲು ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದೇ ದೇಶದಲ್ಲೋ, ಹೊರಗೋ ಅಡಗಿಕೂತ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ credit creation ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತೆಂದರೆ ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ದಿಮೆದಾರರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ “ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ” ರೂಪಿಸಿದಾದ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಹಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗೋಳು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.

ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಹೀಗೆ 'ಕಾಣೆಯಾದ' ಹಣ ಹೋದದ್ದೆಲ್ಲಿ? ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ, ದೇಶದೊಳಗೇ ಉಳಿದು ತನ್ನ ರುದ್ರನರ್ತನ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕಾಳಧನಿಕರು ಚಿನ್ನ, ಭೂಮಿ, ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಕಾಳಧನವನ್ನು ಬಳಸತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಬೆಲೆ ತಾರಾಮಾರು ಏರಿ ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯನ ಕೈಗೆ ಎಟುಕಲಾರದಂತಾಗಿಬಿಟ್ಟವು. ಆಹಾರವಸ್ತುಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಬೆಲೆ ಏರಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ಹೇಗೆ ಮೇಲಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿತೆನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲಾ ಅನುಭವಿಸಿಯೇ ಇದ್ದೇವೆ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿವ್ವಳ ಉತ್ಪಾದನೆ (ಜಿಡಿಪಿ) ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಏಳನೆಯ ದೊಡ್ಡದು, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ೭.೫%ಗಿಂತಲೂ ಮೇಲೇರಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ನಾವೀಗ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಡೆಯರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥವೇನು? ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲ. ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಳಧನದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಾದದ್ದರಿಂದ ಶೇರ್, ಚಿನ್ನ, ಭೂಮಿ ಜತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯೂ ತಾರಾಮಾರು ಏರಿದ ಕಾರಣ ವಸ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿತಷ್ಟೇ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯನ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉನ್ನತಿಯೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಎನ್ನುವುದು ನೀರ ಮೇಲಣ ಗುಳ್ಳೆಯಾಗುವುದು ಹೀಗೆ.

ಇನ್ನು ಜಾಲಿ ನೋಟುಗಳತ್ತ ತಿರುಗೋಣ. ಜಾಲಿ ನೋಟ್ ಮುದ್ರಕರು ತಮ್ಮ ದಂಧೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌ಗಳ ಮುದ್ರಣವನ್ನೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿಮಗೆಲ್ಲಾ ಗೊತ್ತಿರುವಂತಹದ್ದೇ. ಜಾಲಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಹಿಂದೆ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ, ದೇಶದೊಳಗಿನ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ತೊಡಗಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಯುಪಿಎ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಏರಿದ್ದು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವೇ ಆಯಿತು. ಗಾಬರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸದಾ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕಳೆದ ಹತ್ತು-ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಲಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿ ನಮ್ಮ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಲು ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಕಿತು. ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ನಮ್ಮ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಳಸುವ ಕಾಗದವನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿ zero error ಅಂದರೆ ನ್ಯೂನತೆಶೂನ್ಯ ಜಾಲಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮುದ್ರಣಾಲಯವೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಆ ದೇಶದ ಹಂಚಿಕೆಗಳು ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗಿವೆ ಎಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಿ. ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಕ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಮಗನ ಶಾಲಾಶುಲ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾದ ಎರಡು ಜಾಲಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದ ಎಂದರೆ ಆ ದುರುಳರ ಧಾರ್ಷ್ಟ್ಯ ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗಿದೆ ನೋಡಿ!

ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ೫೦೦ ಹಾಗೂ ೧,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಚಲಾವಣೆಗೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಕಾಳಧನಿಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಜಾಲಿ ನೋಟ್ ಮುದ್ರಕರಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅದರ ನೇತಾರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲವೇ? ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಒಬ್ಬ ಚಾಯ್‌‍ವಾಲಾ ಬರಬೇಕಾಯಿತೇ? ಇದು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್, ಅಲ್ಲಲ್ಲ, ೧೪.೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಪ್ರಶ್ನೆ!

ಇದರರ್ಥ, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಟ್ಟಷ್ಟೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದ ಮಾಲ್ದಾದ ಮೂಲಕ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಲಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ದೇಶದೊಳಗೆ ಹರಿದುಬಂದಷ್ಟೂ ಯಾರಿಗೋ ಅಗಾಧ ಲಾಭವಾಗಿದೆ! ಅವರು ಯಾರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ 'ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮೂಗು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವವರೇ, ಮುಖ ಕಿವಿಚಿಕೊಂಡು ಇತರರನ್ನು ಅಸಹ್ಯವಾಗಿ ನೋಡುವವರೇ ಹೂಸು ಬಿಟ್ಟವರು' ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಸಾಕು.

ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಮುದ್ರೀಕರಣದಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುತೂರಾಟ ನಿಂತೇಹೋಗಿದೆ! ಬೆಂಗಳೂರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಇತರೆಡೆ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಂತಿದ್ದವರ ಬಾಯಿಗಳೂ ಕಟ್ಟಿಹೋಗಿವೆ. ಜತೆಗೆ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಮುದ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಎಷ್ಟು ಗೊತ್ತೇ? ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡ ನೋಟ್‌‍‍ಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ಸೆಟ್! ಆ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖೆಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ಪರ್ಸೆಂಟ್ ಮಾತ್ರ. ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ನಾನು ವಿವರಿಸಬೇಕೆ?

ಅಮುದ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ನೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೯೦ ಭಾಗ ಈಗಾಗಲೇ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಂದದ್ದರ ಜತೆ ಕಳ್ಳರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿ-ಮನೆಕೆಲಸದವರ, ಇತರ ಬಡಜನರ ಜನಧನ್ ಅಕೌಂಟ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆ ಮಾಡಿಸಿದ ಹಣವೂ ಸೇರಿದೆ. ಅಂದರೆ ಬಹುಪಾಲು ಕಾಳಧನ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಉಳಿದದ್ದು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಹೋಗಿದೆ, ದೆಹಲಿಯ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಚಳಿ ಓಡಿಸಿ ಶಾಖ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ, ನಮ್ಮದೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಗರ ಪಟ್ಟಣದ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಚುತ್ತಾ ಕೂತಿದೆ, ಹಾಸನದ ನಡುಮಧ್ಯೆ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿದೆ. ಹೋಗಲಿ ಬಿಡಿ, ಈಗಾಗಲೇ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಬಂದ ಹದಿಮೂರು ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಇನ್ನು ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ, ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ದಿಮೆದಾರರಿಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಸಾಲವಾಗಿ ದೊರೆಯಲಿದೆ. ಅವರು ಉದ್ಧಾರವಾಗಿ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡತೊಡಗಿದಷ್ಟೂ ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಸಾಲವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಬಡ ಭಾರತೀಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.

ಅಮುದ್ರೀಕರಣದಿಂದ ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾದದ್ದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವವರು ಯಾವ ತೊಂದರೆಯನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿರದವರು ಎನ್ನುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ನಿಜ. ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿದವರು ತೊಂದರೆಯಾಗಿದೆ ನಿಜ, ಆದರೆ ನಾವದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ, ಮೋದಿ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮೋದಿ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಬಂದ ಪುಢಾರಿಗಳ, ಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ, ಪ್ರೆಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‍ಗಳ ಮುಖದ ನೀರಿಳಿಸಿ ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾಗ - ಎರಡು

ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಆನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪುಮುಖಗಳು

ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರೆ ಕೆಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ಕೆಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ಬಹುತೇಕ ಚಿಂತಕರು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇವೆ. ಈ ಟೀಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನುಳ್ಳಂತಹವು ಇದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಸಹನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದಂತಹವು ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಅಂಶ. ವಿವಿಧ ಟೀಕೆಗಳ, ಅವುಗಳ ಔಚಿತ್ಯಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಂದಿನ “ಜಗದಗಲ”ದ ವಸ್ತುವಿಷಯ.

ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವರೂ ಸಹಾ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಎಡವಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಈ ಅನಿಸಿಕೆ/ಟೀಕೆ ಸಾಧುವಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನೋಟ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ೮೬%ರಷ್ಟನ್ನು ಅಂದರೆ ೧೪.೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಏಕಾಏಕಿ ಅಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಅದೂ ಮೂವತ್ತಾರು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಕೇವಲ ಕಾಲು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೩.೫ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಿದರೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಹಾಹಾಕಾರವೇಳುವುದು, ಸೀಮಿತ ನೋಟ್‌‍ಗಳಿಗಾಗಿ ಪರದಾಟವಾಗುವುದು ಸಹಜವೇ. ಈ ವಾಸ್ತವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ನವೆಂಬರ್ ೮ಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಸಹಜ. ಆದರೆ ಇಂತಹದೊಂದು ಕ್ರಮ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತೇ?

ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿಂದಲೂ ಕೆಲ ಪ್ರಭಾವೀ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದದ್ದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ. ಮೋದಿಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಧ್ಯಮದ ಒಂದು ವರ್ಗ ಹೊರಿಸಿದ ಅಪಾದನೆಗಳು, ಅವುಗಳು ನಿರಾಧಾರವೆಂದು ನಂತರ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಿಂದ ಸಾಬೀತಾದರೂ ಅದು ಜನತೆಗೆ ತಲುಪದಂತೆ ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನೋಡಿಕೊಂಡದ್ದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನಂತರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗಳಿಗೆಯಿಂದಲೇ ಅದು ಆ ಕೆಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ, ವಿರೋಧಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ, ಬಿಜೆಪಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಸಹನೆ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದುದನ್ನೂ ನಾವು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇವೆ. ಹೊಸ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೇ ಈ ಅಸಹಿಷ್ಣು ಜನ ದೇಶ ಸತ್ತೇಹೋಯಿತೆಂಬಂತೆ “RIP India” ಅಂದರೆ “ಭಾರತದ ಅತ್ಮಕ್ಕೆ ಚಿರಶಾಂತಿ ಲಭಿಸಲಿ” ಎಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಳುಗರೆದುಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ನಾವ್ಯಾರೂ ಮರೆತಿಲ್ಲ. ಮೋದಿಯವರ ಒಂದೊಂದು ನಡೆಯಲ್ಲೂ ತಪ್ಪು ಹುಡುಕಲು, ತಪ್ಪು ಸಿಗದಾಗ ತಾವೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಲಭ್ಯ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಜನತೆಗೆ ಹಂಚಲು ಇವರು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಲಜ್ಜಾಹೀನ ಹುಚ್ಚಾಟಗಳನ್ನೂ ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅಂದರೆ ಇವರ ಕಣ್ಣುತಪ್ಪಿಸಿ ಯಾವೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇವರು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿ ಕೂಡಿಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಕೆಲ ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ವಾರಗಳ ಮೊದಲೇ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರೆ ಅದರ ವಾಸನೆ ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇ? ಹೊಸ ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಯಾರ ಕೈಗೆ ತಲುಪಬಾರದೆಂದು ಸರ್ಕಾರ ಬಯಸಿತ್ತೋ ಅವರ ಕೈಗೇ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಇತ್ತ ಕೆಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿರುವ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಅಸಹಜ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ ಸುದ್ಧಿಹದ್ದುಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದ್ದದ್ದು ಇಲ್ಲದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ 'ಏನೋ ನಡೆಯಲಿದೆ, ಆಗಬಾರದ್ದು ಆಗಲಿದೆ' ಎಂದು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಂತ ದಿನಗಟ್ಟಲೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿ ಕಾಳಧನಿಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನೂ ಗಾಬರಿಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇವರು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಏನು? ಅತಿ ಎನ್ನಿಸುವ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರುವ, ಅವುಗಳು ಗಾಬರಿಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದುರುಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ಅತಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಸುದ್ಧಿಬಾಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ, ಅವುಗಳಿಂದ ಕಾಳಧನಿಕರಿಗೆ, ಸಿಕ್ಕದಂತೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಕ್ರಮ ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರುತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅದು ಜನತೆಗೆ ಕೆಲದಿನ ಅನಾನುಕೂಲವಾದರೂ ಸರಿಯೇ, ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಕ್ರಮದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡೇ ತೀರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಿದೆಯೆಂಬ ಸುದ್ಧಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಹೊರಬಂದಿತ್ತು. ಆ ಬಗೆಗಿನ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಐದಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನೋಡಿದ ನೆನಪು ನನಗಿದೆ. ಸಧ್ಯ, ಆ ಸುದ್ಧಿಯ ಜತೆ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ಸುಳಿವೂ ಬಯಲಾಗದಂತೆ ವಹಿಸಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಾಗಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ಅಭಿನಂದನೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅವಕೋಕಿಸಿದರೆ ಅದರಿಂದಾಗಿ ಜನತೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ಕಾರಣರು ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೋಗಲಿ, ಅಗತ್ಯ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿಯೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸದೇ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಅಥವಾ ಟಿಂಕಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತಲ್ಲ, ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಘೋಷಣೆಯಾದ ಮರುಗಳಿಗೆಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ತುರ್ತಾಗಿ ತಲುಪಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ. ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ, ಹೊಸ ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟ್‌ಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಲಭ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ನ ಹಿಂದಿನ ಗವರ್ನರ್ ರಘುರಾಮ್ ರಾಜನ್ ಈ ಕ್ರಮದ ಪರವಾಗಿರಲ್ಲ. ಅವರ, ಅಥವಾ ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವರ ಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರವಿಲ್ಲದೇ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ರಾಜನ್‌‍ರ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಡವಾಗಿ ತಿಳಿದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರ ಸುಳಿವು ನಮಗೆ ದೊರೆಯುವುದು ರಾಜನ್‌‍ರ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ದ್ವಂದ್ವ ನಿಲುವುಗಳೀಂದ. ರಾಜನ್‌‍ರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಮುಕ್ತಾಯ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ, ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಯಾರಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿ ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ರಾಜನ್‌‍ರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಇದಾದದ್ದು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ೨,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟ್‌ಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಸ ಗವರ್ನರ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಸೂಚನೆ ಬರತೊಡಗಿತು. ನಿವೃತ್ತರಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಅರುಂಧತಿ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಷದ ವಿಸ್ತರಣೆ ದೊರೆತಾಗ ಆ ಕ್ರಮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ನ ಉನ್ನತ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಆನಂತರ ಎಲ್ಲ ಊಹೆಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಊರ್ಜಿತ್ ಪಟೇಲ್ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ರಿಸರ್ವೇಷನ್ ಕೇಳಿದ ಪಟೇಲರಿಗೆ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕೇ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿತು ಎಂಬ ನಗೆಚಟಾಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಹಣಕಾಸು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯ ಮರೆಯಲ್ಲೇ ಏನೇನು ನಡೆದಿರಬಹುದೆಂಬ ಸಂಶಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಂತೂ ತನ್ನ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ, ಹೊಸ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಂಬಿಗಸ್ತ ಸಹಯೋಗಿ ದೊರೆತದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‍ನಲ್ಲಿ! ಅಂದರೆ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನೋಟ್ ಮುದ್ರಣ ಸಹಾ ತಡವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ! ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ಘೋಷಣೆಗೆ ಕ್ಷಣಗಣನೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೇ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದ್ದ ಹೊಸ ನೋಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ದೇಶದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಸಮರೋತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾದದ್ದು ತನ್ನ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಒದಗಬಹುದಾದ ಅನಾನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿದ್ದ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಸಾಗಾಟಕ್ಕಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡದ್ದು ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿದ್ದ ನಿಷ್ಟೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ನಿಂದ ಅಗತ್ಯ ಸಹಮತ, ಸಹಕಾರ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ದೊರೆತಿದ್ದರೆ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಜನರಿಗಾದ ಅನಾನುಕೂಲ ಅದೆಷ್ಟೋ ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಜನತೆಗಾದ ಅನಾನುಕೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಆದರೆ ಮುಗ್ಧ ಕಳಕಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಗಳ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚೆಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದಂತಹ ಕ್ರಮವನ್ನು ಎಂದೂ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಪಕ್ಷದ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂದಿದ್ದರೆ ಈ ಬಗೆಯ ಅಸಹನೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕಾಣಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ಬಂದದ್ದಕ್ಕೆ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅದು ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮ ಎನ್ನುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಮೇ ೨೬, ೨೦೧೪ರಂದು ಭಾರತದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಚಿರಶಾಂತಿ ಕೋರಿದ ಕ್ಷುದ್ರ, ಸಂಕುಚಿತ, ಅಸಹಿಷ್ಣು ಮನಸ್ಸುಗಳು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೆಳಗುರುಳಿಸಲು ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಒಂದು ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೋಡಿದವು. ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ಅಸಹಿಷ್ಟುತೆ ಹುಯಿಲು, ಅವಾರ್ಡ್ ವಾಪ್ಸಿ ನೌಟಂಕಿಗಳಿಂದಾಗದ್ದನ್ನು ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬುದು ಅವುಗಳ ಇರಾದೆಯಾಗಿತ್ತು. ತೊಂದರೆಗೀಡಾದ ಜನತೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೇಳಬಹುದೆಂದು ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾದ ಇವು ಅಂತಹದೇನೂ ಆಗದಿದ್ದಾಗ ಸುಳ್ಳುಗಳಿಂದ, ವದಂತಿಗಳಿಂದ ಜನತೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚೋದಿಸಿ ನಂತರ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೈ ಕಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಕಿದವು.

ಈ ಜನ ಹಿಡಿದ, ಹಿಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಾರ್ಗ ಭಾರತೀಯರು ಹೆಮ್ಮೆ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತಹದ್ದೂ ಅಲ್ಲ, ಹೊರಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಗೌರವ ತರುವಂತಹದ್ದೂ ಅಲ್ಲ. ವಿರೋಧಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಳಗೆ ಹೊರಗೆ ದಿನಬೆಳಗಾದರೆ ಮೋದಿ ವಿರುದ್ಧ ಆಧಾರರಹಿತ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಮೋದಿಯವರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಆ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಾಣ ಜನತೆಯ ಮುಂದೆ ಬೆತ್ತಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ದಿನಗಳೆದರು. ಕೆಲ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಜನತೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಆಟ ಆಡಿದರು. ಇವರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಹಸನಗಳಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಸಾಥ್ ನೀಡಿದ್ದು ಎಡಪಂಥೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು. ತಮ್ಮ ಹುನ್ನಾರಕ್ಕೆ ಇವರು ಆಯ್ದುಕೊಂಡದ್ದು ಗಾಬರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಪುಂಖಾನುಪುಂಖವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿಸಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸುಚ ಹೀನ ಮಾರ್ಗ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಮುಖರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಿಜೆಪಿ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವಿರುವ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿತ್ತೆಂದೂ ಪುಕಾರು ಹಬ್ಬಿಸಿದರು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಣಿಯೊಬ್ಬರು ಹೊಸ ೨,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡು “ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯನ ಮಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನೋಟ್‌‍ಗಳು” ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಮುಖೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಿಯೋ ಬಗ್ಗೆ ಇವರು ಹಬ್ಬಿಸಿದ ವದಂತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ. ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಬಾನಿಗೆ ಮೋದಿಯವರಿಂದಲೇ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿತ್ತೆಂದೂ ಅದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಆತ ತನ್ನ ಅಗಾಧ ಕಪ್ಪುಹಣವನ್ನು ಬಿಳಿಹಣವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಿಯೋ ಸಿಮ್ ಸಂಪರ್ಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೆಂದು ಕುಹಕಿಗಳು ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸಿದರು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವೇನೆಂದರೆ, ಜಿಯೋ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಖೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ತನ್ನಿಬ್ಬರು ಜಗಳಗಂಟ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಯಶಸ್ವಿ ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಿದ ಕೋಮಲಾ ಬೆನ್ ಅಂಬಾನಿ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಕೂಡದೆಂಬ ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಸಿದಾಗ.

ಇದು ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೆ, ಅಫಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರು, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರು-ಎಲ್ಲರ ಸಾವಿಗೂ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣವೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಇವರು ಹಬ್ಬಿಸಿದ ವದಂತಿಗಳಂತೂ ಅಕ್ಷಮ್ಯ. ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೂ ಮೃತ್ಯುಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಮೃತರ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದು ಈ ಕುಹಕಿಗಳ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಯಾವಾಗಲೋ, ಎಲ್ಲಿಯೋ, ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೋ ನಡೆದಿರಬಹುದಾಗ ಗೊಂದಲ, ಗಲಭೆಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊರತಂದು ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ ೮ರ ನಂತರ ಆದಂತಹವು ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದಂತೂ ವದಂತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ನಾಝೀ ಸುಳ್ಳುಗಾರ ಗೊಬೆಲ್ಸ್‌‍ನನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತಹ ಸುಳ್ಳುಗಾರರು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು. ಇಂತಹ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು ಕೇವಲ ರಾಜಕಾರಣಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ವಿಚಾರವಾದಿಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಗಾಬರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ ಇಂತಹ ಸುಳ್ಳುಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳುವ, ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ತೊಡಗಿದ್ದದ್ದು. ಇಂತಹ ಒಂದೊಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನೂ ನೋಡಿದಾಗೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮ ಯುವಜನಾಂಗ ಎಂತಹ ದುರುಳ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಚಿಂತೆಗೀಡಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅಂತೂ, ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕಪ್ಪುಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಬೆತ್ತಲೆಗೊಳಿಸಿತು!

ಭಾಗ - ಮೂರು

ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳ ಕೈ ತುಂಬಾ ನಕಲಿ ನೋಟ್‌ಗಳು!

ನವೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೧೬ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಕ್ರಮ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ, ತೆರಿಗೆವಂಚನೆ ಹಾಗೂ ರುಷುವತ್ತುಗಳಂತಹ ವಾಮಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಷ್ಟೇ, ಅದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯ ಹಿತವನ್ನು ಬಲಿಗೊಟ್ಟು, ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕೈಗೊಂಡ ತೀವ್ರತರದ ಕ್ರಮ ಇದಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಂಶ ಕೆಲವೇ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ, ತೆರಿಗೆಗಳ್ಳ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕಪ್ಪುಹಣ ಅವರಿಗೆ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ಮಾಡುವ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಮತಾವಾದಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ, ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಹಾಗೂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ-ವಿರೋಧಿ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ದುರಂತವೆಂದರೆ ಈ ಮೂರೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುವ ಗುಂಪಿನ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಗಳ ರಾಜಕೀಯ ನೇತಾರರು ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಒಳಗೆ ಹೊರಗೆ, ಬೆಂಬಲಿಗ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಉಗ್ರವಾಗಿ ದನಿಯೆತ್ತಲು ತಮ್ಮ ದಿನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗುರಿಯೇ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇವರ ವರ್ತನೆ ಇದೆ. ಬರವಣಿಗೆಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್-ಆಮ್ ಆದ್ಮಿಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ “ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ.

ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳ ಈ ತೆರನಾದ ವರ್ತನೆಗೆ ಇರುವ ಕಾರಣ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡದ್ದು ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌‍ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಎನ್ನುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೇನೂ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿಲ್ಲದಲ್ಲಿ, ನಲವತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಕೈಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರು ಮತ್ತು ಎಡಪಂಥೀಯರು ಅಂತಹದೇ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ, ವ್ಯಾಪಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮವಾದ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಇರುವ ಕಾರಣವಾದರೂ ಏನು? ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಕೂಗುತ್ತಾ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕಿಳಿದ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಿ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾದರೂ ಹೇಗೆ?

ತಮ್ಮ ವಿರೊಃಧಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ತಾರ್ಕಿಕವಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಜನತೆಯ ಮುಂದಿಡುವಲ್ಲಿ ಕಾದ ಆದ್ಮಿಗಳು ಸೋತುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವಿರೋಧವನ್ನು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಡುವ, ಅದಕ್ಕೆ ಜನಬೆಂಬಲ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇವರು ಸುಳ್ಳಿನ ಸರಮಾಲೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಕ್ರಮ ಘೋಷಣೆಯಾದ ಗಳಿಗೆಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾದ ಇವರ ವದಂತಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿವೆ. ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದ ನಕಲಿ ನೋಟ್‌ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇವುಗಳ ದುಷ್ಟತನ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಜ್ಜಾಹೀನತೆ ಒಂದು ಕೈ ಮಿಗಿಲೇ ಆಗಿವೆ. ನವೆಂಬರ್ ಎಂಟರ ರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಹರಿಬಿಟ್ಟ ವದಂತಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಗಾಬರಿಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ವದಂತಿಗಳ ಹುರುಳು ಅಂದಂದೇ ಬಯಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಘಟ್ಟಿಸಿ ಹೇಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಈ ಲಜ್ಜಾಹೀನರು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಇವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಉದ್ಡೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು. ಅವೆಂದರೆ- ೧. ಜನರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಆತಂಕ ಬಿತ್ತುವ ವದಂತಿಗಳು, ೨. ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಟಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ಎಸಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಆರೋಪಿಸುವ ವದಂತಿಗಳು, ೩. ಜನರ ಸಂಕಷ್ಟದತ್ತ ಮೋದಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳುವ ವದಂತಿಗಳು. ಈ ಮೂರೂ ಗುಂಪಿನ ವದಂತಿಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ- ಮೋದಿ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಸ್ವಜನ ಪಕ್ಷಪಾತಿ ಹಾಗೂ ಜನವಿರೋಧಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ನಂತರ ಆ ಜನಾಂದೋಲನವನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈಗ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳೋಣ,

೧. ಜನರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಆತಂಕ ಬಿತ್ತುವ ವದಂತಿಗಳು

ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ ಘೋಷಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೇ ಕೈಲಿದ್ದ ಹಣ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಕಾಗದದ ಚೂರಾಗಿಬಿಡಬಹುದಾದ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ಗಳ ಮುಂದೆ ಸಾಲುಗಟ್ಟಿ ನೀತ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತ ಮೀನುಗಳೆಂದು ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು ಬಗೆದರು. ಹೆದರಿದವನ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪೆ ಎಸೆಯುವಂತೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಜನರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆತಂಕಗೊಳಿಸಲು ಆ ಮೂಲಕ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಕ್ಕೆ ಊರೂರುಗಳಲ್ಲಿ, ಬೀದಿಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮೂಡಿಸಿ ಮೋದಿ ವಿರುದ್ಧದ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ದ್ವೇಷಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಇವರು ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಕಿದರು. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ವದಂತಿಯೆಂದರೆ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಸರಕುಸಾಗಾಣಿಕೆದಾರರು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಮುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ತೊಡಗಲಿದ್ದಾರೆಂದೂ, ಅದರಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗಲಿದೆಯೆಂದೂ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸಿದ್ದು. ತಮ್ಮ ಸುಳ್ಳಿನ ಕಂತೆಯನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲು ದೆಹಲಿಯ ಮಾಲ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಿಕ್ಕದ್ದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸರಿಸಿದರು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಣವೂ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲ, ಅದರ ಜತೆಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಬೇಳೆ, ತರಕಾರಿಗಳೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಜನಕ್ಕೆ ಹೇಗನಿಸಬೇಡ? ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಮುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆದಾರರ ಒಕ್ಕೂಟ ಕರೆನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ರಸ್ತೆಸಾರಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಲಯವೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತುರ್ತಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬೇಕೇಕಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸುವ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳ ಕುತಂತ್ರವೂ ಬಯಲಾಯಿತು. ದೆಹಲಿಯ ಮಾಲ್ ಬಗೆಗಿನ ವಿಡಿಯೋದ ಅಸಲಿತನವೂ ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಯಲಾಯಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಸಹಾಯ ಮಳಿಗೆಯಾದ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂಶ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲವಾಗಿತ್ತಷ್ಟೇ. ಅದಕ್ಕೂ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಕುಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸೋಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೇ ಉಪ್ಪು ದುರ್ಲಭವಾಗಲಿದೆಯೆಂದೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಉಪ್ಪಿನ ಬೆಲೆ ಕೇಜಿಗೆ ಐನೂರು ದಾಟಬಹುದೆಂಬ ವದಂತಿಯನ್ನು ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು ಹರಡತೊಡಗಿದರು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲೂ ಸಹಾ ಸೋಲು ಕಾದಿತ್ತು. ಉಪ್ಪಿನ ಕುರಿತಾದ ಆತಂಕ ನಿರಾಧಾರವೆಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆ ವದಂತಿಯ ಬಲೂನಿಗೆ ಸೂಜಿ ಚುಚ್ಚುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸಮಾಧಾನದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ಸೊಪ್ಪುಹಾಕದೇ ಸತ್ಯದ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹುಡುಕಿ ಅದನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದ ವಿವೇಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ, ಜನತೆಯನ್ನು ಗಾಬರಿಗೊಳಿಸುವ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ವಿಫಲವಾದಾಗ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ವದಂತಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ವದಂತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಹೊರಬಿಟ್ಟರು. ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ಬಾಯಿಬಡುಕ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿ. ಈ ಕುತಂತ್ರಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮುಷ್ಕರ ಹೂಡಲಿರುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿರುವುದಾಗಿ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸಿದ್ದು. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಡುಚೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ನ ಸಮಮತಿ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ ಜನರನ್ನು ನಂಬಿಸಿ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಳಂಬ ಹಾಗೂ ಗೊಂದಲವುಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಜನರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಹುನ್ನಾರ ಈ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿ ನೇತಾರನದಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಆರ್‌‍ಬಿಐ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನೂ ಈ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿ ಜನತೆಯ ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದರು. ಆದರೆ ಈ ಕುತಂತ್ರ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡಿತು. ಹದ್ದುಗಣ್ಣಿನ ಸತ್ಯಶೋಧಕರು ಆರ್‌‍ಬಿಐ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಹಳೆಯದು ಎಂಬ ನಿಜಾಂಶವನ್ನು ಕುತಂತ್ರಿ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿ ನೇತಾರನ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದು ಝಾಡಿಸಿದರು. ಕಾಕ ಆದ್ಮಿ ನೇತಾರ ನಗೆಪಾಟಲಿಗೀಡಾದರು.

ಇವರ ಅಟಾಟೋಪ ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂವರೆ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತ ಜಮಾವಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಯದ್ವಾತದ್ವಾ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಂದೂ ಜನರನ್ನು ಹೆದರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳ ಸುಳ್ಳಿನ ಕಂತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ತೆರಿಗೆ ಜಮಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತದ ೯೫%ನಿಂದ ೨೦೦%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆಂದಿತ್ತು. ತಾವು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ, ಅದರ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ದಂಡವನ್ನೂ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೆದರಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಯಯುತ ಗಳಿಕೆ ಮಣ್ಣಾಗುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಜನತೆ ಕೊರಗಬೇಕೆಂದೂ, ಆ ಕೊರಗೇ ಮೋದಿ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಗೆ ಆಜ್ಯವಾಗಬೇಕೆಂದೂ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳ ವದಂತಿಯ ಹಿಂದಿನ ದುರುದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

೨. ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಟಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ಎಸಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಆರೋಪಿಸುವ ವದಂತಿಗಳು.

ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖರು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಮೊದಲೇ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದಾಗಿಯೂ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಪ್ಪಹಣವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೮ಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಬಿಳಿದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರೆಂದೂ, ಹಳೆಯ ನೋಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸ ೨,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು ಹುಯಿಲೆಬ್ಬಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಮಾತಿನ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಅವರು ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಹವಣಿಸಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುವು ಎರಡು. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‍ನ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ೨,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು ತಿರುಚಿ ಆ ಮಹಿಳೆ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರ ಮಗಳೆಂದೂ ಜನರನ್ನು ನಂಬಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಎರಡನೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ನಮಗೆ ಹತ್ತಿರದ್ದು. ಮೈತುಂಬಾ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಹೇರಿಕೊಂಡ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸರಿಸಿ ಆಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕ ಜನಾರ್ಧನ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಮಗಳೆಂದೂ, ಆ ಚಿನ್ನವೆಲ್ಲಾ ಗಣಿಧಣಿ ರೆಡ್ಡಿ ತಮ್ಮ ಕಾಳಧನವನ್ನು ಹಳದೀಲೋಹವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದೂ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಯುವತಿಗೂ, ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಮಗಳಿಗೂ ಯಾವ ಹೋಲಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಗೋಜಿಗೇ ಈ ವದಂತಿಉತ್ಸಾಹಿಗಳು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಯಾರಯಾರದೋ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರೆಂದು ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳ ಐಟಿ ಸೆಲ್‌‍ಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾದ ಹೊಸ ೨,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತ, ಸಾಗಿಸಲಾದ ವಾಹನ, ಸುರಕ್ಷತೆ ನೀಡಿದ ಪೊಲೀಸರು ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ಹೊಸ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಪತ್ತೆ ಎಂಬ ಶಿರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಲಜ್ಜೆಗೇಡಿ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.

೩. ಜನರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳತ್ತ ಮೋದಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಆಪಾದಿಸುವ ವದಂತಿಗಳು

ದೀಪಾವಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಘಂಟೇವಾಲ ಮಿಠಾಯಿ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂದೆ, ಇನ್ನಾವುದೋ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಾವುದೋ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಜನರ ಸಾಲುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಹಿಂದಿನ ಯಾವುದೋ ಗಲಾಟೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳು ಎಟಿಎಂಗಳ ಮುಂದಿನ ಸಾಲುಗಳೆಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಉದ್ದ ಸಾಲುಗಳೂ, ಎಟಿಎಂಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ್ದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿಜವೇ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಸಮಯಾವಾಕಾಶ ನೀಡಿರೆಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದೂ ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ನೋಟ್‌‍ಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಳಂವ ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳ ಆರೋಪ ಒಂದು ಕಡೆಯಾದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಟಿಎಂಗಳೇ ಇಲ್ಲ, ಇರುವುದು ಕೇವಲ ೨,೫೦೦ ಎಟಿಎಂಗಳು ಎಂಬ ಪ್ರಚಾರ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ. ಸತ್ಯಾಂಶವೆಂದರೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೧, ೨೦೧೫ರಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೩೩,೨೫೦ ಹಾಗೂ ಅರೆ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೫೧,೯೪೨ ಎಟಿಎಂಗಳಿದ್ದವು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಕ ಅದ್ಮಿಗಳು ಹೂಡದ ಹೂಟವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವರ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ನಕಲಿ ನೋಟ್‌‍ಗಳು ಎಂದು ಜನಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗೆಲ್ಲಾ ಜನತೆ ಕಾಕ ಆದ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಆದರೆ “ಉಗಿದರೆ ಉಣ್ಣೋಕೆ ಕರೆದರು” ಎನ್ನುವಂತೆ ಮತ್ತೆ ಎದುರು ಬಂದು ನಿಲ್ಲುವುದು ಕಾಕ ಅದ್ಮಿಗಳ ಎಂದಿನ ಜಾಯಮಾನ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೭, ೨೦೧೬ - ಜನವರಿ ೧೦, ೨೦೧೭

"ಚೇ": ಗುರಿ ಸ್ಪಷ್ಟ, ದಾರಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟ, ಛೇ ಛೇ!

2017-11-07T17:51:00.000+05:30

ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ರಕ್ತಗತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಯೋ ಗ್ರ್ಯಾಂಡೆ ನದಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಟಿಯಾರಾ ದೆಲ್ ಫ್ಯೂಗೋ ದ್ವೀಪದವರೆಗೆ ಇಡೀ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂವತ್ತರಷ್ಟು ಸಣ್ಣದೊಡ್ಡ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಮಾಜವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಕನಸು ಕಂಡ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟ, ಆ ಮೂಲಕ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಕ್ತರಂಜಿತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅಪ್ರತಿಮ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎರ್ನೆಸ್ತೋ 'ಚೇ' ಗೆವಾರ ಕೇವಲ ಮೂವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೊಲಿವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ, ಒಂಬತ್ತು ಗುಂಡುಗಳ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ದಾರುಣವಾಗಿ ಮರಣಹೊಂದಿ ಇದೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯ಕ್ಕೆ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಾದವು. ಈ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಬಿಸಿರಕ್ತದ ಯುವಕರ ಆರಾಧ್ಯ ಪುರುಷನಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದಾನೆ, ಒಂದು ದಂತಕತೆಯೇ ಅಗಿಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಬದುಕೊಂದು ದುರಂತ ಸಾಹಸಗಾಥೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಕಂಡು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೋರಿದ್ದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ದಾರಿಗಳನ್ನು.

ಎರ್ನೆಸ್ತೋ ಗೆವಾರ ಲಿಂಚ್ ಹಾಗೂ ಸೆಲಿಯಾ ದೆ ಲಾ ಸೆರ್ನಾ ಎರ್ನೆಸ್ತೋ ವೈ ಲೋಸಾ ದಂಪತಿಗಳ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿ ಎರ್ನೆಸ್ತೋ ಗೆವಾರ ಜನಿಸಿದ್ದು ಮೇ ೧೪, ೧೯೨೮ರಂದು, ಉತ್ತರ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ರೊಸಾರಿಯೋ ನಗರದಲ್ಲಿ. ಎರ್ನೆಸ್ತೋ ಮತ್ತು ಗೆವಾರಾಗಳ ನಡುವೆ “ಚೇ” ಸೇರಿಕೊಂಡದ್ದು ನಂತರ ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಫಿದೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ನೇತೃತ್ವದ ಕ್ಯೂಬದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ. ಉತ್ತರ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಿಗರು ಇದಿರಿನವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಬಳಸುವ ಉದ್ಗಾರ “ಚೇ” ಎಂದು. ಹಾಗೆಂದರೆ “ಹೇ, ನೀನು!” ಎಂಬರ್ಥ, ನಮ್ಮ “ಹೋಯ್!”ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾದಂಥದ್ದು. ಎರ್ನೆಸ್ತೋ ಗೆವಾರಾ ತನ್ನ ಉತ್ತರ ಅರ್ಜೆಂಟೀನ್ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ಮಾತುಮಾತಿಗೂ ಚೇ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಕಂಡ ಕ್ಯೂಬನ್ನರು ಆವನಿಗೆ ಚೇ ಎಂದೇ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು. ಅವನದನ್ನು ಖುಷಿಯಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ, ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಜನ ಅವನನ್ನು ಚೇ ಗೆವಾರಾ ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತಾಡುವವವರು ಚೇ ಗೂವಾರಾ ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನಡುವೆ, ಬರೆದಂತೆಯೇ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ನಮ್ಮ ಭಾರತದಂತಹ ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ನಾಡಿಗರು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಚೇ ಗುಯೆವಾರಾ ಎಂದು ಎಳೆದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ!

ಚೇ ಗೆವಾರಾನ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದುದು ತಂದೆಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಐರಿಷ್ ರಕ್ತ ಹಾಗೂ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ರಕ್ತ. ದೇಹ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಯಾರ್ಡರಿಂದ ಸುಂದರ ದೇಹವನ್ನೂ, ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಐರಿಷರಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನೂ ಚೇ ಪಡೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಹೀಗೆ. ಮೂವತ್ತರ ದಶಕದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರ ಪರವಾಗಿದ್ದ, ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಅವರಲ್ಲೆ ಹಲವರಿಗೆ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂದೆಯಿಂದಾಗಿ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಚೇಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಜತೆಗೆ, ತಂದೆಯ ಎಡ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ದಮನಿತರ, ಶೋಷಿತರ, ಬಡಜನರ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸತೊಡಗಿದ ಎರ್ನೆಸ್ತೋನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಒಲವಿಗೆ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬೀಜಾಂಕುರವಾಗಿ ಅವನು ಬೆಳೆದಂತೇ ಅದೂ ದಿನೇದಿನೇ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಎಡಪಂಥೀಯ ಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಸ್ವಭಾವಗಳಾದ ಅಗಾಧ ಓದಿನ ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಕಾಮದ ತೃಷೆ ಚೇ ಗೆವಾರಾನಲ್ಲೂ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಾವೋ ತ್ಸೆ ತುಂಗ್‌ವರೆಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತಕರ ಕೃತಿಗಳ ಜತೆಗೇ ನೀತ್ಷೆ ಮುಂತಾದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರಂತಹ ಮನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಜಾಕ್ ಲಂಡನ್, ವಿಲಿಯಂ ಫಾಕ್ನರ್ ಹಾಗೂ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಶಾರಂತಹ ಸಾಹಿತಿಗಳ ನೂರಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ಓದಿದ್ದ. ಬುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಅರಿಸ್ಟಾಟಿಲ್ ಬಗ್ಗೆ ತುಲನಾತ್ಮವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಅವನು ಮಾಡಿಟ್ಟ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಅವನ ಓದು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಹೀಗೆ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದು ಓದುವುದರ ಜತೆಗೇ ಚೇ ಹದಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಹುಚ್ಚನ್ನೂ ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡ. ಮೊದಲಿಗೆ ಮನೆಯ ಕೆಲಸದಾಕೆಯನ್ನು ಕಾಮಿಸಿದ ಅವನು ನಂತರ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಗೀಳಾಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಆ ದಿನಗಳ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೇ ರೂಪಿನ, ಯಾವುದೇ ಗಾತ್ರದ, ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಸಿನ, ಯಾವುದೇ ಸ್ವಭಾವದ ಹೆಂಗಸರ ಮೇಲಾದರೂ ಅವನು ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೇ ಕಣ್ಣುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಜತೆಗೆ ಹದಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅವನ ಅಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದೆಂದರೆ ಗನ್. ಈ ಮೂರೂ ಅವನ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವನ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವನ ಬಾಲ್ಯದ, ಹದಿವಯಸ್ಸಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ವಭಾವವೈಚಿತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಅತಿಯಾದ ಕೊಳಕುತನ. ಅವನು ಶರ್ಟ್ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಸಲ. ಅವನ ಶರ್ಟ್‌ಗಳು ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ “ವಾರದ ಶರ್ಟ್‌ಗಳು” ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವು. ಅವನ ಕೊಳಕುತನದಿಂದ ಬೇಸತ್ತಿದ್ದ ಗೆಳೆಯರು ಅವನಿಗೆ “ಚಾಂಚೋ” ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಉತ್ತರ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಂಚೋ ಅಂದರೆ ಹಂದಿ ಎಂದರ್ಥ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಚಾಂಚೋ ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೇ ಚೇ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಖಾಯಂ ಆಗಿ ಅವನು ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯ ನೋಡುವುದಾದರೆ ಅಸ್ತಮಾ ಅವನನ್ನು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಡಿತು.

ಚೇ ಗೆವಾರಾನ ಅಧ್ಯಯನ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟದ್ದು ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆಂದು ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರ್‍ಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಚೇ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬೈಸಿಕಲ್ ಏರಿ ಉತ್ತರ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಸಾವಿರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸುತ್ತಿ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ. ಮರುವರ್ಷ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಧ್ಯಯನದ ನಡುವೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ರಜಾ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗೆಳೆಯ ಅಲ್ಬೆರ್ತೋ ಗ್ರನಾದಾ ಜತೆಗೂಡಿ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ ಹತ್ತಿ ಮಧ್ಯ ಅರ್ಜೆಂಟಿನಾದತ್ತ ಸಾಗಿದ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಯಣ ನೆರೆಯ ಚಿಲಿಗೆ. ಯಾಂಕೀ ಅಂದರೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ರುದ್ರನರ್ತನವನ್ನು ಚೇ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡದ್ದು ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ. ಆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಗಣಿಗಳೂ, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳೂ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮಾತ್ರ ಬಡ ಚಿಲಿಯನ್ನರು. ಅವರ ಬದುಕಿನ ದುರವಸ್ಥೆ ಚೇಗೆ ಚಿಲಿಯ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅನಕೊಂಡಾ ಕಂಪೆನಿ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಚುಕಿಕಮಾತಾ ತಾಮ್ರ ಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತು.

ಗೆಳೆಯರಿಬ್ಬರೂ ಚಿಲಿಯಿಂದ ಉತ್ತರದ ಪೆರುವಿಗೆ ಪಯಣಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಈಕ್ವೆಡಾರ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ವೆನಿಝ್ಯುಯೇಲಾ, ಮತ್ತು ಪನಾಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿದರು. ಎಂಟುಸಾವಿರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ, ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾದ ಈ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚೇಗೆ ಕಂಡದ್ದು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಬಡತನ, ಕಾರ್ಮಿಕರ, ಗೇಣಿದಾರರ ಬವಣೆ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ದಕ್ಷಿಣದ ಚಿಲಿಯಿಂದ ಉತ್ತರದ ಪನಾಮಾವರೆಗೂ ಅವನಿಗೆ ಕಂಡದ್ದು ಒಂದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ-ಭಾಷಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸ್ಮಿತೆ. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಚೇ ಮನಗಂಡದ್ದು ಹೀಗೆ. ಪಯಣದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಾನು ಕಂಡದ್ದು, ತನಗೆ ಅನಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಚೇ “ದ ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್ ಡೈರೀಸ್” ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. (ಆ ಕೃತಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲರ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಇತ್ತು, ನಂತರ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ.) ಸುತ್ತಲ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಜೀವವೊಂದು ಹೇಗೆ ಎಡಪಂಥೀಯ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯತ್ತ ವಾಲಬಹುದೆಂದು ಅರಿಯಬೇಕಾದರೆ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನೊಮ್ಮೆ ಓದಬೇಕು.

ಹೀಗೆ, ಚೇನ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವ ತಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೇ, ಅದೇ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯನ್ನು ವೈಫಲ್ಯದತ್ತ ದೂಡುವ ಮನೋಭಾವವೂ ಅದೇ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಚೇಗೆ ಎರಡನೆಯದರ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಅವನಿಗದು ಅರಿವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ನಿಷ್ಟ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬನ ಬದುಕಿನ ದುರಂತ ಇದು.

ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿ ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರ್‍ಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಚೇ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನ ಪೂರ್ಣಗಳಿಸಿ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡನೇನೋ ನಿಜ. ಆದರೆ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ರೋಗಿಗಳ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಅವನು ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಂದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದು ಸಮಾಜದ ರೋಗವನ್ನು, ಮೂಲೋತ್ಪಾಟನೆಗೊಳಿಸಹೊರಟಿದ್ದು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು, ಶೋಷಣೆಯನ್ನು, ಬಡತನವನ್ನು. ಇಂತಹ ಚೇ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಊರು, ಮನೆ ತೊರೆದು ತನ್ನ ಗುರಿಯರಸಿ ಹೊರಟಿದ್ದು ಸಹಜವೇ ಆಗಿತ್ತು.

ಈ ಬಾರಿ ಆತ ಹೋದದ್ದು ಹಿಂದೆ ಸುತ್ತಾಡಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ಜತೆಗೇ ಬೊಲಿವಿಯಾ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್, ನಿಕರಾಗುವಾ, ಹಾಂಡುರಾಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೇ ಕಂಡಿದ್ದ ಕನಸು ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಕಾಕತಾಳೀಯ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾಕೋಬೋ ಅರ್ಬೆಂಜ್ ಗುಜ಼್‌ಮ್ಯಾನ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಕೃಷಿಗೋಳಪಡದಿದ್ದ ಖಾಸಗೀ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭೂರಹಿತರಿಗೆ ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬದುಕು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಾಗಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗುಜ಼್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ನೆಮ್ಮದಿಗೊಂಡ ಚೇ ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ. ಅಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ಹಿಲ್ಡಾ ಗ್ಲಾಡಿಯಾ ಅಕೋಸ್ಟಾ ಎಂಬ ಪೆರು ದೇಶದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆಯ ಪರಿಚಯವಾದದ್ದು. ಪರಿಚಯ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ತಿರುಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬೇಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚೇನ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಲ್ಡಾ ತನ್ನ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಅಡವಿಟ್ಟು ದುಡ್ಡು ಹೊಂದಿಸಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಲವಾರು ಎಡಪಂಥೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದಳು.

ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗುಜ಼್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಂದ ಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದದ್ದು ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಕೃಷಿನೆಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಏಕರೆ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರೂಟ್ ಕಂಪೆನಿಗೆ. ಈ ಕಂಪೆನಿಯ ಡೈರೆಕ್ಶರ್‌ಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ ಅಂದಿನ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜಾನ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಡಲೆಸ್! ಅವನ ತಮ್ಮ ಅಲೆನ್ ಡಲೆಸ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಿಐಎಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ! ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಸರ್ಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗುಜ಼್‌ಮ್ಯಾನ್ ಒಬ್ಬ ಖಳನಾಯಕನಾಗಿ ಕಾಣಲು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರಣ ಬೇಕೆ? ಅದರಲ್ಲೂ ಗುಜ಼್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸೇನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆಂದು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾದಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಬಂದದ್ದೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗುಜ಼್‌ಮ್ಯಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿಯ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೂಪವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಕಂಡುಬಿಟ್ಟರು. ಪರಿಣಾಮ...! ಸಿಐಎ ಒಳಸಂಚಿನ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡೆದ ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗುಜ಼್‌ಮ್ಯಾನ್ ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಂಡರು. ನಂತರ ಗುಜ಼್‌ಮ್ಯಾನ್ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ರಕ್ತಪಾತದಲ್ಲಿ ಚೇ ತನ್ನ ಜೀವಕ್ಕೂ ಅಪಾಯ ಕಂಡ. ಮೊದಲಿಗೆ ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ದೂತಾವಾಸದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದ ಅವನು ನಂತರ ಉತ್ತರದ ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ಪಲಾಯನಗೈದ.

ಯಾಂಕೀ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ನೇರಪರಿಚಯ ಚೇಗೆ ಹೀಗೆ ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ಆದದ್ದೇ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಅವನ ನಿಷ್ಟೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಾಢವಾಯಿತು ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷದ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಜನತೆಯಿಂದ ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಯಷ್ಟೇ ಬಡಜನರ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳ ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ನಿರ್ಮೂಲಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಅವನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲವಾದದ್ದು ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಹಿಲ್ಡಾ ತನ್ನ 'My Life With Che" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯ ಜತೆಗೆ, ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಚೇನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ಕ್ಯೂಬದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾವುಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ, ಅವರಣ್ಣ ಫಿದೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಗಾಢ ಸ್ನೇಹಿತರಾದದ್ದು. ಆವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಚೇ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಮಾತುಮಾತಿಗೂ ಚೇ ಎಂಬ ಉದ್ಗಾರ ಬೆರೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಅವನ ಹೊಸ ಕ್ಯೂಬನ್ ಗೆಳೆಯರು ಚೇ ಅಂತಲೇ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಸಹೋದರರ ಜತೆಗೆ ಅವನ ಸಂಬಂಧ ಘನಿಷ್ಟವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಕ್ಯೂಬನ್ನರ ಜತೆ ಸೇರಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ತರಬೇತಿದಾರ ಜನರಲ್ ಬಾಯೋನಿಂದ “ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೆರಿಲ್ಲಾ” ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಚೇ ಗಳಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ವಿಚಾರವಾದಿಯಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದ ಚೇ ಹೀಗೆ ಶಸಸ್ತ್ರ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಆಗಿ ಬೆಳೆದ. ಅದು ಅವನ ಬದುಕಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು. ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಚೇ ಅದೆಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟನೆಂದರೆ “ಮಾನವನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಾದರಿಯೆಂದರೆ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಆಗಿರುವುದು” ಎಂದವನು ನಂಬಿದ್ದಾಗಿ ಆತನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ರಚನಕಾರ ಜಾನ್ ಲೀ ಆಂಡರ್‌ಸನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ನಡುವೆ ಬಸುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೇಯಸಿ ಹಿಲ್ಡಾಳನ್ನು ಚೇ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಸಂಸಾರಸ್ಥನೂ ಆದ. ಆದರೆ ಮರುವರ್ಷವೇ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಜತೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯೂಬಕ್ಕೆ ಪಯಣಿಸಿದ. ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಬಾತಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಡು ಪ್ರಯಾಸದ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದವು. ಚೇನ ಒಳಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಚಿಂತಕ ಹಾಗೂ ಸಶಸ್ತ್ರ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಇಬ್ಬರೂ ಹುರಿಗೊಂಡ ಕಾಲಘಟ್ಟವಿದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಫಿದೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಮತ್ತು ಚೇ ಗೆವಾರಾ ನೇತೃತ್ವದ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಸೇನೆ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಜನವರಿ ೮, ೧೯೫೯ರಂದು ಹವಾನಾ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಚೇ ಕಂಡ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕನಸು ನನಸಾಗಿತ್ತು.

ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ನೇತೃತ್ವದ ಹೊಸ ಎಡಪಂಥೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಚೇಗೆ ಕ್ಯೂಬದ ನಾಗರಿಕತ್ವ ನೀಡಿತು. ಚೇಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಖಾತೆ ನೀಡಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವನನ್ನು ಕ್ಯೂಬದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿಯೂ ನೇಮಿಸಿದ. ಚೇಯ ಸಹಿ ಇರುವ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕನಸು ನನಸಾದ, ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಹಸನುಗೊಳಿಸಲು ತಾ ಬಯಸಿದ್ದ ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶ ಚೇಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತೇನೋ ನಿಜ. ಆದರೆ, ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿನ ಅವನ ಬದುಕಿನ ಈ ಅದ್ಭುತಗಳೆಲ್ಲಾ ಶಿಥಿಲ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಭವ್ಯ ಸೌಧವಾಗಿದ್ದದ್ದು ದುರಂತ ವಾಸ್ತವ.

ಚೇ ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿ ಕಳೆದೊಂದು ವರ್ಷದಿಂದಲೂ ಅಲೇದಾ ಮಾರ್ಚ್ ಎಂಬ ಕ್ಯೂಬನ್ ಯುವತಿಯ ಪ್ರೇಮಪಾಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ. ಇದಾವುದನ್ನೂ ಅರಿಯದ, ಕೇವಲ ಕ್ಯೂಬ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನಷ್ಟೇ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಪತ್ನಿ ಹಿಲ್ಡಾ ಸಂಭ್ರಮಿಸಲೆಂದು ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಹವಾನಾಗೆ ಬಂದಳು. ಆದರೆ ಚೇ ಅವಳಿಗೆ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು “ಈಗ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಯಾವ ಪ್ರೀತಿಪ್ರೇಮವೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ನಾನೀಗ ಬೇರೊಬ್ಬಳಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು! ಅವರಿಬ್ಬರ ವಿಚ್ಚೇದನ ಆದ ಹದಿಮೂರು ದಿನಕ್ಕೆ ಚೇ ಅಲೇದಾಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದದ್ದು ರಾವುಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ.

ಹಿಲ್ಡಾಳನ್ನು ದೂರೀಕರಿಸಿದ್ದು ಚೇ ಎಸಗಿಗ ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಎಂದು ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟದೇವತೆಗಳಂತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಗಳಿಗೆಯಿಂದ ನಾವು ಮುಟ್ಟಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಚಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಬೇರಾವುದೋ ಅಮಿಷಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ನಾವವರನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಿದರೆ ಆ ಗಳಿಗೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಅಧಃಪತನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಲ್ದಾ ಒಬ್ಬಳು ಕಾಳಜಿಪೂರ್ಣ ಹೃದಯದ ಪ್ರೇಮಮಯಿ, ತನ್ನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬಲ್ಲ ತ್ಯಾಗಮಯಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಸಾಂಗತ್ಯವಾದ ಗಳಿಗೆಯಿಂದ ಚೇನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕನಸು ಸ್ಪಷ್ಟ ರೂಪ ಪಡೆದು, ನೇರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ ಐದುವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಬದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಅಪ್ರತಿಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಅವನು ಹಿಲ್ಡಾಳನ್ನು ತೊರೆದ ಗಳಿಗೆಯಿಂದ ಅವನ ಅದೃಷ್ಟರೇಖೆ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿಹೋಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ದುರಂತಕಥೆಯೇ.

ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಹವಾನಾ ನಗರ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ವೇಶ್ಯಾಗೃಹವಾಗಿತ್ತು. ದ್ವಿತೀಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ತಂದಿಟ್ಟ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಬಾತಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೇ ಮಾಡದಿದ್ದದ್ದು ಸತತ ಎರಡು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಹತಾಷೆಯ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ದೂಡಿತ್ತು. ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಯುವತಿಯರು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಮಾರ್ಗ ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿ. ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಪೊದೆಗಳೂ ವೇಶ್ಯಾತಾಣಗಳಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ವಾರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹಸ್ರ ಸಹಸ್ರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮಜಾ ಮಾಡಲೆಂದೇ ಹವಾನಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯುವ ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳನ್ನು ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಡುವುದು ಚೇಗೆ ಪ್ರಯಾಸವೇ ಆಯಿತು. ಜತೆಗೆ, ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಅವನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಕೊಲೆಗಡುಕ ಮಾರ್ಗ ಅವನಿಗೆ ರಕ್ತಪಿಪಾಸು ಎಂಬ ಕುಖ್ಯಾತಿ ತಂದಿತು. ಇದು ಸಾಲದು ಎಂಬಂತೆ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಸಹೋದರರ ಜತೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಫಿದೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಜತೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು.

ಚೇನ ಉಗ್ರ ಅಮೆರಿಕಾ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗೆ ಬೆಲೆಕೊಟ್ಟು ಉತ್ತರದ ಆ ದೊಡ್ಡಣ್ಣನನ್ನು ಎದುರುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹರಾಕಿರಿಗೆ ಸಮ ಎಂದರಿತ ಫಿದೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಇರಿಸುಮುರಿಸಾಗುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೂರೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತು ತಾನು ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಅಲ್ಲ, ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್ ಮುಂದೆ ಘೋಷಿಸಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತನ್ನ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಚೇನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಭಾಸವುಂಟಾಗಬಾರದೆಂಡು ಎಣಿಸಿದ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಅವನನ್ನು ಕ್ಯೂಬದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ವಿದೇಶೀ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಬಿಟ್ಟ.

ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಎದುರುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೆಂದು ಸರ್ಕಸ್‌ಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದೇನೋ ಸರಿ, ಆದರೆ ಅವನ ಅಂತರಿಕ ನೀತಿಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ತಾವು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಜಮೀನನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡತೊಡಗಿದಾಗ ತನ್ನದೇ ಜನತೆಯ ವಿರೋಧಕ್ಕ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿರೋಧಕ್ಕೂ ಗುರಿಯಾದ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕ್ಯೂಬದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇದ್ದದ್ದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹವಾನಾ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧ ಬಿಗಡಾಯಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿ, ಕ್ಯೂಬದ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಆರ್ಥಿಕ ದಿಗ್ಬಂಧನ ವಿಧಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಕ್ಯೂಬದ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತುವಸ್ತುವಾದ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲವಾಗಿ ವಿದೇಶೀ ವಿನಿಮಯದ ಹರಿವು ನಿಂತುಹೋಗಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಧರಾಶಾಯಿಯಾಯಿತು. ಆಗ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ತಿರುಗಿದ್ದು ಕೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನತ್ತ. ರಶಿಯನ್ ನೇತಾರರ ಜತೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಕಾಸ್ತ್ರೋ ಚೇನನ್ನು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ. ಚೇನ ರಾಜತಂತ್ರ ನೈಪುಣ್ಯ ಹೊರಬಂದದ್ದು ಇಲ್ಲಿ. ಕ್ಯೂಬ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ಕ್ಯೂಬನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿರೋಧಿಗಳೆಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಚ್ಚಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಕ್ಯೂಬನ್ನರ ಮಾರಣಹೋಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಚೇ ಮತ್ತು ಫಿದೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೊ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕ ನಿಕಿತಾ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಅಸಹನೆ, ಅಸಹ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ಅವರ ಪುತ್ರ ಸೆರ್ಗೆಯಿ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ನಕಾರಾತ್ಕಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಚೇ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಉಚ್ಛ ನಾಯಕತ್ವದ ಜತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದ ಅವನು ಕ್ಯೂಬದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಸೇನಾ ಸಹಕಾರಕ್ಕೂ ಭದ್ರ ಅಸ್ತಿಭಾರ ಹಾಕಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಂದಷ್ಟು ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ-ವಿರೋಧಿ ಕ್ಯೂಬನ್ನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಿಐಎ ಕ್ಯೂಬದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ನಡೆಸಿದ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ “ಬೇ ಆಫ್ ಪಿಗ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ” ಘಟಿಸಿದಾಗ ಚೇ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಕ್ಯೂಬದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವಂತೆ ಅವರಿಬ್ವರೂ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ರ ಮನವೋಲಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲೂ ನಿರಾಶೆ ಕಾದಿತ್ತು.

ತನ್ನ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ನೂರೈವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವೈರಿಯ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳಿರುವುದನ್ನು ಸಹಿಸದ ಅಮೆರಿಕಾ ರಶಿಯನ್ನರಿಗೆ ಉಗ್ರ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿತು. ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ನಿರ್ವಾಹವಿಲ್ಲದೇ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಕ್ಯೂಬದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಅವರದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಕ್ಯೂಬದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಆಕ್ರಮಣ ಎಸಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೆನಡಿಯವರಿಂದ ಆಶ್ವಾಸನೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡೇ. ಆದರೆ ತನಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದೇ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಡನೆ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು, ಕ್ಯೂಬದ ನೆಲದಿಂದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದದ್ದು ಚೇಗೆ ಮಹಾಪರಾಧವಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲಾಗದ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ರ ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಆವರ ಕೈಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂದಗಳ ಒಳಸುಳಿಗಳನ್ನು ಚೇ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೆ ಇಲ್ಲ. ಚೀನಾದ ಮಾವೋ ಜತೆ ಮಿತ್ರತ್ವ ಸಾಧಿಸಿದ ಆತ ಕ್ಯೂಬವನ್ನು ರಶಿಯಾದಿಂದ ದೂರ ಒಯ್ದು ಚೀನಾಗೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ಯೋಜಿಸಿದ. ಆದರೆ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋನ ಇಂಗಿತ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಹಿಡಿದು ಕಾಪಾಡಿದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡಲು ಆತ ತಯಾರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಚೇನ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿ ಕ್ಯೂಬದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೆಲಕಚ್ಚಿತು. ಚೇನನ್ನು ದೂರವಿಡುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಹುಡುಕತೊಡಗಿದ. ಅಂತಹ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಚೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ.

ಕ್ಯೂಬವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದ ಚೇ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಅದರ ನೀತಿಗಳಿಗಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದೇನೋ ಸರಿ, ಆದರೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಆಲ್ಜಿಯರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾರಿದ ಚೇ ಅಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ. ಅವನನ್ನು ಹೊರಗಟ್ಟುವ ಗಳಿಗೆ ಬಂತೆಂದು ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದು ಆಗ. ಚೇ ಆಲ್ಜಿಯರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ್ದೇ ಅವನೊಡನೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಇನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದ ಕ್ಯೂಬಕ್ಕೆ ಯಾವ ಉಪಯೋಗವೂ ಇಲ್ಲ, ನೀನು ಹೊರಡಬಹುದು ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ. ಆ ಮಾತಿನ ಸತ್ಯತೆ ಚೇಗೂ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಕ್ಯೂಬದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ತಾನೆಂದೂ ನಾಯಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ಪಾತ್ರವೇನಿದ್ದರೂ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಕಾಲಾಳಿನದು ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಕಟುವಾಸ್ತವ ಕೊನೆಗೂ ಅವನ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು.

ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರಾವುದಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಚೇಗೆ ಕಂಡದ್ದು ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಾಂಗೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೈಗೊಂಬೆ ಜೋಸೆಫ್ ಕಸಾವಾಬುನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸುತ್ತಿದ್ದ, ಜನನಾಯಕನೆಂದು ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ವರ್ಷದ ಲಾರೆಂಟ್ ಕಬೀಲಾನಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಲೆಂದು ಚೇ ತನ್ನ ಒಂದಷ್ಟು ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಸಹಚರರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ತಾಂಜಾನಿಯಾ ಮೂಲಕ ಕಾಂಗೋಗೆ ಹೋದ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ನಿರಾಶೆ ಕಾದಿತ್ತು. 'ಜನನಾಯಕ' ಕಬೀಲನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾ ಚೇ ಟ್ಯಾಂಗನ್ಯೀಕಾ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ. ಕಬೀಲ ಸ್ಪೀಡ್‌ಬೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದ. ಅವನ ಜತೆ ಬೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದೇನು? ಒಂದಷ್ಟು ವೇಶ್ಯೆಯರು ಮತ್ತು ಬೋಟ್ ತುಂಬಾ ವಿಸ್ಕಿ ಬಾಟಲುಗಳು! ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇ ಇಂಥಾ ಅಯೋಗ್ಯನ ಪರವಾಗಿ ನಾವು ಹೋರಾಡಬೇಕೇ ಎಂದು ಚೇನ ಸಹಚರರು ಉರಿದುಹೋದರು. ಕಬೀಲ ಜನನಾಯಕನಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವನೆಂದಿಗೂ ಕ್ರಾಂತಿನಾಯಕನಾಗಲಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರನಿರ್ಮಾತೃವಾಗಲಾರ ಎಂದು ಚೇಗೂ ಅರಿವಾಗಿಹೋಯಿತು. ಆದರೆ ಕಾಂಗೋದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟದ ಬದುಕಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ದಾರಿ ತನಗಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗಿತ್ತು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಕ್ಯೂಬದ ನಾಗರಿಕತ್ವ, ಕ್ಯೂಬ ಸೇನೆಯ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ಹುದ್ಧೆ, ಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಗುಡ್ ಬೈ ಅಂತಲೂ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಚೇ.

ಮುಂದಿನ ಹನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಚೇ ಬಗ್ಗೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಏನೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸತ್ತಿರಬಹುದೆಂಬ ವದಂತಿಯೂ ಹಬ್ಬಿತು. ಅವನ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಆಪಾದನೆಯೂ ಕೇಳಿಬರತೊಡಗಿತು. ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಈ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ದೂರೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಚೇ ಬರೆದಿದ್ದ ಪತ್ರವನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಓದಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಿಬಿಟ್ಟ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಚೇಗೆ ಕ್ಯೂಬದ ಹಾದಿ ಬಂದ್ ಆಗಿಹೋಯಿತು. ತನ್ನ ಪತ್ರವನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಿದ ಸುದ್ಧಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ವಾರ್ತೆಯೂ ಚೇಗೆ ತಲುಪಿತು. ಅವೆರಡರಿಂದಲೂ ಅತಿಯಾಗಿ ಘಾಸಿಗೊಂಡ ಆತ ಆ ದಿನವಿಡೀ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಮಾತಾಡದೇ ಒಬ್ಬನೇ ಚಿಂತಾಕ್ರಾಂತನಾಗಿ ಕುಳಿತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ.

ಸರ್ಕಾರೀ ಸೇನೆಯ ಮರುದಾಳಿಯಿಂದ ಕಬೀಲಾನ ಪಡೆ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿಹೋಯಿತು. ಜತೆಗೆ ಚೇ ಸಹಾ ತನ್ನ ಹಲವಾರು ಸಹಚರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಂತೂ ಅವನ ಜೀವವೇ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವಂತಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಕಾಂಗೋದಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡ, ಕ್ಯೂಬದ ಬಾಗಿಲು ಬಂದ್ ಆಗಿ ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಚೇ ಕೆಲಕಾಲ ತಾಂಜಾನಿಯಾ ಹಾಗೂ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ. ಆದರೆ, ಒಂದುಕಡೆ ಸುಮ್ಮನೆ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುವ ಜಾಯಮಾನದವನಲ್ಲದ ಚೇ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಿಥ್ಯಾಸಂಜ್ಞೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಅಜ್ಞಾತವೇಷದಲ್ಲಿ ಬೊಲಿವಿಯಾ ಸೇರಿದ. ಅವನ ಹೋರಾಟದ ಬದುಕಿನ ಅಂತಿಮ ಚರಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

ತಮ್ಮ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ಬೊಲಿವಿಯಾದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೋ ನಿಜ. ಆದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನಸಾಮನ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಒಲವಿರಲಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರೀ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ೧೯೫೪ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬೊಲಿವಿಯನ್ನರಿಗೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂನ ಅಗತ್ಯವೇನೂ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಬೊಲಿವಿಯಾ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ತಕ್ಕ ನೆಲವಾಗಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಪರಿಣಾವಮಾಗಿ ಚೇ ಮತ್ತವನ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಸೇನೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡತೊಡಗಿದ್ದು ರೈತರೇ. ಯಾರ ಪರವಾಗಿ ತಾನು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದನೋ ಅವರಿಂಗಲೇ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚೇ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಡಗೂಡಿ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಆಗ್ನೇಯ ಬೊಲಿವಿಯಾದ ಚಾಕೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನ್ನನೀರಿಲ್ಲದೇ, ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದೇ ಅಲೆದ. ಚೇ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಇಳಿದುಹೋದ, ಕೂದಲು ಉದ್ದವಾಗಿ ಜಡೆಗಟ್ಟಿಹೋಯಿತು. ನಿಷ್ಟ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಚೇ ಮತ್ತವನ ಸಂಗಾತಿಗಳು ವ್ಯಾಲೇಗ್ರಾಂದೆ ಕಣಿವೆಯ ಯುರೋ ಕೊರಕಲಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭, ೧೯೬೭ರಂದು ಬೊಲಿವಿಯಾದ ಸೇನೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ೧,೮೦೦ ಸೈನಿಕರು ಕೊರಕಲನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು. ಕ್ರಾಂತಿವೀರನ ಕೈಗಳು ಕಟ್ಟಿಹೋದವು. ಕೊನೇ ಪ್ರಯತ್ನವೆನ್ನುವಂತೆ ಸೇನೆಯ ಜತೆ ಗುಂಡಿನ ಕಾಳಗಕ್ಕಿಳಿದ ಚೇ ಗಾಯಗೊಂಡ. ಅವನ ರೈಫಲ್ ಸಹಾ ಸೀಳುಬಿಟ್ಟು ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ಇಂತಹ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತ ಬಂದೂಕುಧಾರಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಚೇ ಕೂಗಿ ಹೇಳಿದ: “ನಾನೇ ಚೇ. ನನ್ನತ್ತ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಬೇಡಿ. ಮೃತ ಚೇ ಬದಲು ಜೀವಂತ ಚೇ ನಿಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೂಲ್ಯ”.

ಚೇನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಹತ್ತಿರದ ಮುರುಕಲು ಶಾಲೆಯೊಂದರ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಹಾಕಿದ ಕರ್ನಲ್ ಗ್ಯಾರಿ ಪ್ರಾದೋ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿಕರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಬೊಲಿವಿಯನ್ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬನ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ ಕೊರಕಲನ್ನು ಹತ್ತಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಚೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಪೊಟ್ಟಣವೊಂದನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನಂತೆ. ಆ ಪೊಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಆರು ಮೊಟ್ಟೆಗಳು! ಅದು ಅವನ ನಾಳಿನ ಊಟವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕರ್ನಲ್ ಪ್ರಾದೋ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಪ್ರಾದೋ ನಂತರ ಚೇಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: “ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಷ್ಟು ಕೆಡುವವರೆಗೆ ಯಾಕೆ ಕಾದೆ? ಕೆಲದಿನ ಮೊದಲೇ ನೀನು ಶಸ್ತ್ರ ತ್ಯಜಿಸಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲ?” ಅದಕ್ಕೆ ಚೇನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ: “ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಹೋಗುವುದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಗೆ?” ತನಗಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸದೇ, ಸದಾ ಇತರರ ಕಷ್ಟಕ್ಕೇ ಮಿಡಿದ ಚೇಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಕಥೆಯನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚೇ ಕುರಿತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಿಐಎ, ಬೊಲಿವಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರ, ಸೇನೆ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ. ಆ ಪ್ರಕಾರ ೫೦೦ ಎಂದರೆ ಚೇ, ೬೦೦ ಎಂದರೆ ಚೇಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ, ೭೦೦ ಅಂದರೆ ಚೇಯ ಜೀವಂತ ಕೈದು. ಚೇಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೊಲಿವಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೆನೋ ಬ್ಯಾರಿಯೆಂತೋ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಸೇನಾ ಹೈಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಚೇನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದ ಸೇನಾತುಕಡಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಬಂತು, “೫೦೦, ೬೦೦” ಅಂತ!

ಇಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟದೇವತೆ ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಾಲೆಯಾಡಿದಳು. ಚೇಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಬೊಲಿವಿಯನ್ನರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೂ, ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಅದು ಬೇಡವಾಗಿತ್ತು. ಅವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪದಿಸುವುದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಿಐಎನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಉದ್ದೇಶಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ರಾದ್ರಿಗ್ಯುಯೆಜ಼್ ಎಂಬ ಕ್ಯೂಬನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತ. ಹವಾನಾದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ತ್ರೋ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಓಡಿಹೋದ ಈತ ಸಿಐಎಯ ಹಸ್ತಕನಾಗಿ ೧೯೬೧ರ ಬೇ ಆಫ್ ಪಿಗ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ. ಚೇನನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಅವನು ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಬೊಲಿವಿಯನ್ ಸೇನೆಗೆ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡ. ಆದರೆ ಬೊಲಿವಿಯನ್ನರ ನಿರ್ಧಾರ ಅಚಲವಾಗಿತ್ತು. ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ಚೇನನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತನಗೆ ಕ್ಷೇಮಕರ ಎಂದು ಬೊಲಿವಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿದಂತಿತ್ತು.

ನಿರಾಸೆಗೊಂಡ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಯೆಂಬಂತೆ ಚೇನ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕತ್ತಲ ಕೊಠಡಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಚೇನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ತನ್ನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಚೇಗೆ ಅರುಹಿದ. ಚೇಗೆ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಹೋಯಿತು. ಮರುಮದುವೆಯಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿರು ಎಂದು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅಲೇದಾಳಿಗೆ ಹೇಳುವಂತೆ ಫೆಲಿಕ್ಸ್‌ನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡ ಚೇ.

ಅದೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೨೭ ವರ್ಷದ ಸೈನಿಕ ಮಾರಿಯೋ ತೆರಾನ್ ರೈಫಲ್ ಹಿಡಿದು ಕತ್ತಲ ಕೊಟಡಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಚೇಗೆ ಕಂಡದ್ದು ತನ್ನ ಹಂತಕ ಇವನೇ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ. ಮಾರಿಯೋನತ್ತ ಕ್ರೂರನೋಟ ಬೀರಿ ಚೇ ಕೂಗಿದ: “ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಂದಿದ್ದೀಯ! ಹೇಡೀ, ಗುಂಡು ಹಾರಿಸು. ನೀನು ಕೊಲ್ಲಹೊರಟಿರುವುದು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮಾತ್ರ.” ನನ್ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೆಂದೂ ನೀನು ನಾಶಮಾಡಲಾರೆ ಎಂಬ ಗಟ್ಟಿ ಸಂದೇಶ ಆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿತ್ತು.

ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗಿನ ಗುಂಡಿನ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಚೇ ಹತನಾದ ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ತೆರಾನ್‌ಗೆ ಮೊದಲೇ ಸೂಚನೆ ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಆತ ಮೊದಲು ಚೇನ ಕಾಉಗಳಿಗೆ, ಕೈಗಳಿಗೆ, ಭುಜಕ್ಕೆ ಏಳು ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದ. ಕೆಳಗುರುಳಿದ ಚೇ ನೋವಿನ ಚೀತ್ಕಾರ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲೆಂದು ಮೊಣಕೈಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿದ. ಕೊನೆಗೆ ಅವನ ಎದೆಗೆ, ಗಂಟಲಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಗುಂಡು ತುಂಬಿದ ತೆರಾನ್. ಒಂಬತ್ತು ಗುಂಡುಗಳು! ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲಮಾನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಒಂದುಗಂಟೆ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಚೇ ಮೃತನಾಗಿರುವನೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಸದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಹತ್ತುವರ್ಷಗಳು ಜಾಜ್ವಲವಾಗಿ ಉರಿದ ನಕ್ಷತ್ರವೊಂದು ಅಸ್ತಂಗತವಾಯಿತು.

ಚೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನೋವಿಗೆ ತಟಕ್ಕನೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಭಾವುಕ ಜೀವಿ. ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ತಾನು ಶುಶ್ರೂಸೆ ಮಾಡಿದ ಕುಷ್ಟರೋಗಿಗಳು, ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಅನ್ನವಿಕ್ಕಿದ ಮಹಿಳೆ, ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಅಸಹಾಯಕ ವೃದ್ಧ ಅಗಸಗಿತ್ತಿ- ಹೀಗೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ನತದೃಷ್ಟರು ಅವನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬದುಕು ಹಸನಾಗಲೆಂದು ತನ್ನ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರೈಸಿದ್ದಾನೆ ಚೇ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ಚೇ ಬದುಕುಪೂರ್ತಿ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾಗಿದ್ದರ್ರು ತನ್ನದಲ್ಲದ ನೆಲದಲ್ಲಿ, ತನ್ನವರಲ್ಲದ ಜನರಿಗಾಗಿ. ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನು ಬದುಕಿದ, ಸತ್ತ ಬಗೆಯೇ ಅವನನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹೀರೋ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿತು, ಅವನ ಮುಖ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಟೀಶರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿದ್ದ ಹೃದಯಗಳೊಳಗೆ ರಾರಾಜಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚೇ ಒಬ್ಬ ಭಾವುಕ ಆದರ್ಶವಾದಿ, ಎಲ್ಲ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳಂತೇ ಅವನೂ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗುರಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಿದ್ದರೂ ಪ್ರತೀ ಹೆಚ್ಚೆಯನ್ನೂ ಆತ ಅಸ್ಪಷ್ಟ, ತಪ್ಪುದಾರಿiಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನೊಬ್ಬ ಯಶಸ್ಚೀ ರಚನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಿಂತಲೂ, ಋಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಯಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಅನ್ನು ಕೊಂದದ್ದು ಹೀಗೆ

2016-08-07T13:38:00.001+05:30

ಭಾಗ - ೧

ಸುಳ್ಳು ಸೌಧದ ನಿವಾಸಿಗಳು

ನಮ್ಮ ವಿಚಾರವಂತರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾಯಕರು ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಚುರ ಪಡಿಸಲು ಹೆಣಗಿದ್ದು ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯೂಲರಿಸಂಗಳನ್ನು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜೋ-ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಜತೆಗೆ, ತಾವು ಬಯಸಿದಂಥ ಸೆಕ್ಯೂಲರಿಸಂ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಲವತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಥಾ ಗೋಳಾಟವನ್ನು ರಂಜನೀಯವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದು ಪತ್ರಕರ್ತ ಲಂಕೇಶ್, ಅವರಿಗೆ ಆಗಾಗ ‘ಅವಶ್ಯಕತೆ’ಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಾಥ್ ನೀಡಿದ್ದು ಜ್ಞಾನಪೀಠಿ ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ. ಇವರ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 'ಯಶಸ್ವಿ'ಯಾಗದಿರಲು ಕಾರಣವೇನು? ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ ಇವರ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಇವರು ಬಯಸಿದಷ್ಟು ಸಹಮತಿ ತೋರದಿರಲು ಇರುವ ಕಾರಣವಾದರೂ ಏನು? ಜನ ದಡ್ಡರೇ? ಅಥವಾ ಈ ಬುದ್ದಿಜೀವಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬುದ್ಧಿವಂತರೇ? ಅಥವಾ ಈ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಚಾರ/ಪ್ರಲಾಪದಲ್ಲೇ ದೋಷವಿದೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಏಂಗೆಲ್ಸ್‌ರ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮೊದಲು ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೊಳಗಾದದ್ದು ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲೇ. ೧೮೭೦-೭೧ರ ಫ್ರಾಂಕೋ-ಪ್ರಶಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕಮ್ಯೂನ್ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಹೀನಾಯ ಸೋಲಿನಿಂದ ಜರ್ಝರಿತಗೊಂಡು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಡೋಲಾಯಮಾನವಾಗಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ತಕ್ಕ ನೆಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕಮ್ಯೂನ್ ಮೂರೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವಸಾನ ಹೊಂದಿತು. ನಂತರ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ೧೯೧೭-೨೨ರ ಆವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕ್ರಾಂತಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ರಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಭದ್ರ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಇದಾದದ್ದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಉಗ್ರ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಅಮೆರಿಕಾ ಅದುವರೆಗೆ ನಿಷ್ಟೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದದ್ದು laissez-faire ಅಂದರೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ/ರಾಜ್ಯ ಭಾಗಿಯಾಗದ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಧನಗಳು ಖಾಸಗೀ ಒಡೆತನಲ್ಲದಲ್ಲೇ ಇರುವಂತಹ ನೀತಿಯನ್ನು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂನಿಂದ ಮಾರಣಾಂಗಿಕ ಪೆಟ್ಟು ಬೀಳುವ ದುಃಸ್ವಪ್ನವನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಕಂಡಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಏಂಗೆಲ್ಸ್‌ರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನವನ್ನು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಒಡೆತನವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವಂಥದಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ರಶಿಯನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಲೆನಿನ್‌ನ ವಿರೋಧಿಗಳ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತದ್ದು. ಅಂದು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ರಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಸಾರುವ ಶೋಷಣೆರಹಿತ ಹಾಗೂ ವರ್ಗರಹಿತ ಸಮಾಜದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮಾನವಜನಾಂಗ ತನ್ನ ಶತಶತಮಾನಗಳ ಹುಡುಕಾಟದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಒಂದು ಉದಾತ್ತ ಚಿಂತನೆ. ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಮಹಾನ್ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಕಂಡ, ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ನನಸಾಗಲೇಬೇಕಾದ ಸುಂದರ ಕನಸು ಅದು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗದ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಅಂದರೆ ಸಮತಾವಾದ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.

ಆದರೆ, ಆರಂಭದ ಯಶಸ್ಸು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸದಾಶಯ, ಸತ್‌ನೀತಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಅದೆಷ್ಟೇ ಉದಾತ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತುಹೋಗುವಂಥವೆಂಬುದು ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸಾರಿದ ದಾರುಣ ಸತ್ಯ. ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಲೆನಿನ್‌ನ ಮರಣಾನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹಣಾಹಣಿ ಶುರುವಾದದ್ದು ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ವಿಜಯಿ ಲಿಯಾನ್ ಟ್ರಾಟ್ಸ್‌ಕಿ ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್ ಮಧ್ಯೆ. ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಟ್ರಾಟ್ಸ್‌‍ಕಿ ವಾದಿಸಿದರೆ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್ ಹೇಳಿದ್ದು ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಮೊದಲು ಸೋವಿಯತ್ ರಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಲಿ, ಅನಂತರ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಉಸಾಬರಿ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌‍ನ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆತು ಆತ ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕನಾದ. ಟ್ರಾಟ್ಸ್‌‍ಕಿ ದೇಶವನ್ನೇ ತೊರೆದು ಓಡಿಹೋದ.

ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಶಿಯನ್ನರ ಸ್ಥಿತಿ ದಾರುಣ. ಮಹಾಯುದ್ಧ, ಕ್ರಾಂತಿ, ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯಿರಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಊಟವೂ ಸಿಗದಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಕಾಕಸಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಜನರು ನರಮಾಂಸವನ್ನೂ ತಿಂದ ವರದಿಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್ ರೂಪಿಸಿದ ದಶವಾರ್ಷಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭ್ಯುದಯ ಯೋಜನೆಗಳು ತಕ್ಷಣ ಫಲ ನೀಡಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವರಂಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದವು. ಮೂವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಸೋತು ಸುಣ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿದರೆ ರಶಿಯಾ ಸುಭಿಕ್ಷವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಬೇಡಿಕೆಗೂ ಮೀರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಹೇರಳ ದಾಸ್ತಾನು ಅಂದರೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ “glut in the market” ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವಿವೇಕಿ ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೇಕಾದಷ್ಟೇ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿವೇಕಯುತ ನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದು. ಆನಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅಮೆರಿಕಾ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಾನ್ ಮೇನಾರ್ಡ್ ಕೀನ್ಸ್‌‍ನ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಒಂದು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡದ್ದು ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌‍ನ ಚಿಂತನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಾಳುಗೆಡವಿದ್ದು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್ ತಳೆದ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರೀ ನಿಲುವು. ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ರಶಿಯಾ ಅನುಭವಿಸಿದ ಹಾನಿ ಸೋತ ಜರ್ಮನಿಗಿಂತಲೂ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ. ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌‍ನ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆತ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತೋರಿದ್ದ ವಿವೇಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಹರಡುವ ಭಾರಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದ. ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌‍ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಶೀತಲಸಮರ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕಪ್ರಗತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಬೇಕಾದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತು. ಇದೇ ಆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯ ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಆರ್ಥಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಯಿತು. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಂಡ ಆಹಾರಧಾನ್ಯ ಮತ್ತಿತರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ದೊಡ್ಡಭಾಗ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬಡತನ ತಾಂಡವವಾಡತೊಡಗಿತು. ಆದರೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಸತ್ಯ ಹೊರಬೀಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿತು. ಸತ್ಯವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ನಾನು ಕಂಡಂತೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನನ್ನು ವಾರವಾರವೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಓದುಗರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ.

ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಅದು. ನಾನು ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ವಾರವಾರವೂ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ “ಸೋವಿಯೆತ್ ಲ್ಯಾಂಡ್” ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ನಾನು ರೇಡಿಯೋ ಮಾಸ್ಕೋದ ಕನ್ನಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿತೊಡನೆ ಅದಕ್ಕೂ ಅಂಟಿಕೊಂಡೆ. ಸಂಜೆ ನಾಲ್ಕೂವರೆಯಿಂದ ಐದು ಹಾಗೂ ಆರೂವರೆಯಿಂದ ಏಳುಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ದೂರದ ಮಾಸ್ಕೋದಿಂದ ತೇಲಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಇರೀನಾ ತ್ಯೂರಿನಾಳ ಮುದ್ದುಮುದ್ದಾದ ಕನ್ನಡ ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲದ ಹತ್ತಿರದ ಮುಳ್ಳೂರಿನವರಾದ ಶ್ರೀ ಮಹದೇವಯ್ಯನವರ ಆಕರ್ಷಕ ದನಿಯನ್ನು ಅವಕಾಶವಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವರು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭೂಲೋಕದ ಸ್ವರ್ಗ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌‍ನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಳರಸರಿಗಿದ್ದ ಅಪರಿಮಿತ ಪ್ರೀತಿಗೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೇವವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಮಹಾನ್ ಸಮತಾವಾದಿ ನಾಡಿನ ಅದ್ಭುತ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ, ನಿರುದ್ಯೋಗವೇ ಇಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಕನಸಿನ ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ದಿನವೂ ಕೇಳುತ್ತಾ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ದಿನಗಳು ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾ... ಕಾಣುತ್ತಾ... ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟನೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟೆ...

ರೇಡಿಯೋ ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಅಂಚೆಚೀಟಿ ಅಂಟಿಸಿದ್ದ ಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬಂದಾಗ ನಾನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಕುಣಿದಾಡಿಬಿಟ್ಟೆ. ಪತ್ರಸರಣಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸುಂದರ ವ್ಯೂ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳು, ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳು ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದು ಬರತೊಡಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಸಮೃದ್ದಗೊಳಿಸತೊಡಗಿದವು...

೧೯೭೯ರ ಒಂದು ಸಂಜೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಲೋಕಶಿಕ್ಷಣ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ “ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ” ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಲೇಖನ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಾಬು ಕೊಪ್ಲೆ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಯುವಕನನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ “ಕೆಜಿಬಿ” (ಕೊಮಿತೆತ್ ಗೋಸುದರ್ಸ್ತ್ ವೆನ್ನೋನಿ ಬಿಝೋಪಾಸ್ನೋಸ್ತಿ) ಅಪಹರಿಸಿ ಕೊಂದ ಸುದ್ದಿ ಅದಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಭಾರತವನ್ನು ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುವ ರಶಿಯನ್ನರು ಹೀಗೇಕೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದೆ. ಈ ಸುದ್ದಿ ನಿಜವೇ ಎಂದು ನನ್ನ ರೇಡಿಯೋ ಮಾಸ್ಕೋದ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದೆ. ದಿನಗಳು, ವಾರಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳು ಗತಿಸಿದವು. ಉತ್ತರ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಸೋವಿಯೆತ್ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪದೇ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನ ರೇಡಿಯೋ ಮಾಸ್ಕೋ ಗೆಳೆಯರು ಈಗ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ “ಪ್ರಜಾವಾಣಿ”ಯ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಪುರವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಜಿಬಿಯ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ “ಗೈಜಾಯಿನಾ” ಬಗ್ಗೆ ಓದಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಮಾಸ್ಕೋ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದೆ. ಉತ್ತರ ಬರಲಿಲ್ಲ.

ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಾಲದ ನಂತರ ಪತ್ರ ಬಂದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಯಾವ ವಿಶೇಷವೂ ಇಲ್ಲದ ಮೂರುನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳು, ಜತೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು 'ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಂಥ' ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳು, ವ್ಯೂ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು. ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಿರಲಿಲ್ಲ...

ನನಗೆ ಬೇಕಾದ ಉತ್ತರಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಬೇರೆಡೆ ಹುಡುಕಾಡತೊಡಗಿದೆ. ಆಗ ಸಿಕ್ಕಿದ ಉತ್ತರಗಳು ನನ್ನನ್ನು ದಿಗ್ಘ್ರಮೆಗೊಳಿಸಿದವು...

ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಶಿಯನ್ನನೇ ಅದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅನತೋಲಿ ಶತಾಲಿನ್ ತನ್ನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಸ್ಕೋ ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸುದ್ದಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಬೊಗಳೆ, ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳೆಲ್ಲಾ ಸುಳ್ಳಿನ ಕಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ತಾಂಡವವಾಡುತ್ತಿದೆ, ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ ದಿಕ್ಕೆಡಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಆಧಾರಸಮೇತ ಸಾರಿದ. ಅವನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಯೂರಿ ಆಂದ್ರೊಪೋವ್‌‍ರ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್ ನಿರಾಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ “ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ನೋವುಗಳೇನೂ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕಾದರೆ ನಾವು ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೊಂದೇ ಮಾರ್ಗ. ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನಾವು ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಅನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮೊರಹೋಗಬೇಕಾದ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಮಹಾನ್ ನಾಯಕ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೆವ್ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ನನ್ನ ಅರಿವು ವಿಶಾಲವಾಯಿತು.

ನನ್ನ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‍‌ನ ಶಾರ್ಟ್ ವೇವ್‌‍ನ ಎಲ್ಲ ಮೀಟರ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಿವಿ ಕಿತ್ತುಹೋಗುವಂತೆ ಅರಚುತ್ತಿದ್ದ ರೇಡಿಯೋ ಮಾಸ್ಕೋ, ರೇಡಿಯೋ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌‍ಗಳು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಪ್ಪನೆ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡವು. ಸುಳ್ಳಿನ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಗೋಪುರ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿದು ಬಿತ್ತು.

ಆಗ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ- ಲಂಕೇಶ್, ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ನನಗಿಂತಲೂ ಹಿರಿಯರು, ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ವಿವೇಕಿಗಳು, ನನಗೆ ದಕ್ಕಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ, ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲಂಥವರು. ಅವರಿಗೆ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇ?

ಭಾಗ - ೨

ಸುಂದರ ಕನಸೊಂದು ಹಳವಂಡವಾದ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಮರುಗುತ್ತಾ...

ಥಾಮಸ್ ಹಾಬ್ಸ್, ಜಾನ್ ಲಾಕ್, ಜೀನ್ ಯಾಕ್ಸ್ ರೂಸೂ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ ಪ್ರಕಾರ 'ಬಲವೇ ಹಕ್ಕು' ಎಂಬ ಮಾನವತಾವಿರೋಧಿ ಅರಣ್ಯ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಅಶಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲರ ನಡುವೆ ಸಮಾನ ನ್ಯಾಯಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತಂತೆ. ಆದರೆ ಮಾನವಜನಾಂಗ ಮುಂದೆ ಹಿಡಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವೇ ಶೋಷಕನಾಗಿ ಬದಲಾದದ್ದನ್ನು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾನನ್ಯಾಯ ಹಂಚಿಕಾವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋದಾಗ, ಬಲವಂತದ ಮೂಲಕ, ರಕ್ತಪಾತದ ಮೂಲಕ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ವಾಸ್ತವವಾದಿ. ಅಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಒಂದು ಉದಾತ್ತ ಮಾನವಪರ ಚಿಂತನೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾದಿ ರೂಪಿಸಿದ ಉದಾತ್ತ ಮಾನವಪರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ತನ್ನ ಅವಾಸ್ತವವಾದಿ ಹಾಗೂ ಮಾನವವಿರೋಧಿ ಹಿಂಬಾಲಕರಿಂದಲೇ ಕಳಂಕ ಹಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡದ್ದೊಂದು ದುರಂತ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ ಬಗೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಈಗಿಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಇಪ್ಪತ್ತು-ಮೂವತ್ತರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ-ವಿರೋಧಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ವಿದೇಶನೀತಿ ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವೀ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದು ಬೌದ್ಧಿಕವರ್ಗದ ಜತೆಗೆ ಸಮಾಜದ ಕೆಳಸ್ತರದ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲೂ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ನಲವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಆರಂಭಿಸಿದ “ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ” ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಸಮರ್ಥನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ಆಂದೋಲನದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೇ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ. ತನ್ನ ಗುರಿಯಾದ ದೇಶವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ, ಆ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಜತೆ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌‍ನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಡನೆ ಸಹಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್ ನೀಡಿದ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಭಾರತೀಯರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್‌‍ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ವರ್ತನೆ ಕ್ಷಮಾರ್ಹವಲ್ಲ. ಜತೆಗೇ, ಇನ್ನೇನು ಸ್ವಾತಂತ್ತ್ಯ ಹತ್ತಿರಾಗುತ್ತಿದೆಯೆನ್ನುವಾಗ ದೇಶವನ್ನು ಹದಿನೇಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಸಿಪಿಐ) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳರಸರ ಮುಂದೆ ಬೇಡಿಕೆಯಿತ್ತದ್ದು ಈ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಅಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಗೆ ದ್ಯೋತಕ. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಈ ಭಾರತ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗಳು ದೇಶದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಸಮುದಾಯದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವರ್ಗ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂನಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ಈ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಪ್ರತಿಗಾಮಿ ಪಿತೂರಿಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಅರೆವಿದ್ಯಾವಂತ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ನಲವತ್ತರ ದಶಕವಲ್ಲದೇ ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲೂ ಅವರು ಎಡಪಂಥಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ತೆಲಂಗಾಣ, ಛೋಟಾನಾಗಪುರ, ಬಸ್ತರ್‍‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಅಂದೋಲನಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಲು ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದದ್ದಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣ. ಆದರೆ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೂ ಎಚ್ಚತ್ತುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ತನ್ನದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಯೂನಿಯನ್ ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ದೈತ್ಯ ಸೋತುಹೋಯಿತು. ಜತೆಗೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗತೊಡಗಿದಂತೇ ಭಾರತದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪಿನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಿತ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಆ ದೇಶಗಳು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ಹೀಗಾಗಿ ನೆಹರು ವಿರಚಿತ ಸರ್ಕಾರೀ ನೀತಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪರವಾದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯರು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಡೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗತೊಡಗಿದರು. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಮಕ್ಕಳೂ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲೇ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಬಯಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ಇದರ ಜತೆಗೇ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ದಮನಕಾರಿ ನೀತಿಗಳು ಆಗಷ್ಟೇ ರೆಕ್ಕೆ ಬಿಚ್ಚತೊಡಗಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಮುದ್ರಣಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ನವಸಾಕ್ಷರರಿಗೆ ತಲುಪತೊಡಗಿದ್ದು ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಬಗ್ಗೆ ಜನತೆಯ ಭ್ರಮನಿರಸನ ವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದವು. ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌‍ನ ವಿರೋಧಿ ಟ್ರಾಟ್ಸ್‌‍ಕಿ ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ರಶಿಯಾವನ್ನೇ ತೊರೆದು ಓಡಿಹೋದದ್ದು, ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವನಿಗಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೇ ಜಾಲಾಡಿದ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌‍ನ ಹಸ್ತಕರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ ಕೊಂದದ್ದು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರರು ಎಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೇ ಸಾರಿತ್ತು. (ಈ ಬಗ್ಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ ಬರೆದ “Animal Farm” ಕೃತಿ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ). ಮಹಾಯುದ್ಧಾನಂತರ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಎಸಗತೊಡಗಿದ ಮಾನವಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರಾಸಗಟು ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಟಿಬೆಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಘಟಿಸತೊಡಗಿದ ಭಯಾನಕ ಘಟನೆಗಳು ಶಿಕ್ಷಿತ ಭಾರತೀಯರ ಅಂತಃಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನೇ ಕಲಕತೊಡಗಿದವು. ಇದರ ಜತೆಗೆ ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಆಂದೋಲನ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಸೋವಿಯೆತ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲೊಂದು, ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚೀನಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲೊಂದು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಬಣಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವೂ ಸೀಳಾಯಿತು. ಸೋವಿಯೆತ್ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮೂಲಪಕ್ಷದಲ್ಲೇ (ಸಿಪಿಐ) ಉಳಿದರೆ ಚೀನೀ ಸಮರ್ಥಕರು ಸಿಪಿಐ-ಎಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪಕ್ಷ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಎತ್ತಿತೋರಿದ್ದು ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಂತನೆಯ ದಿವಾಳಿತನವನ್ನು. ರಶಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ರಶಿಯಾ ಪರವಾಗಿಯೂ, ಚೀನೀ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಚೀನಾ ಪರವಾಗಿಯೂ, ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಪರವಾಗಿಯೂ, ಕ್ಯೂಬನ್ ಕಮೂನಿಸ್ಟರು ಕ್ಯೂಬಾ ಪರವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೆ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಮಾತ್ರ ರಶಿಯಾ ಪರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಚೀನಾ ಪರವಾಗಿ! ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ!! ಅವರ ಈ ವೈಚಾರಿಕ ದಾಸ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಜೋಕ್ ಒಂದು ಹೀಗಿತ್ತು: “ಮಾಸ್ಕೋ ಅಥವಾ ಬೀಜಿಂಗ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾದರೆ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೆ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ.”

ನಂತರ ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಸೋವಿಯೆತ್ ಸರದಾರರ ಸಲಹೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಿಪಿಐ ಇಂದಿರಾರ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಿತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಸಿಪಿಐ-ಎಂ ಪಕ್ಷ ೧೯೭೭ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಏಕಾಏಕಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಜನತಾ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥ ನಾಯಕತ್ವವಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶ್ವದ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ ನೀತಿಯನ್ನೇ ಸಿಪಿಐ-ಎಂ ಸಹಾ ಅನುಸರಿಸಿತು. ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷದ ಶಾಖೆಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮೇಲೆ ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸತೊಡಗಿದವು. ಅದು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿತ್ತೆನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಜನರ ರೇಶನ್ ಕಾರ್ಡ್‌‍ಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದುದು ಹಳ್ಳಿಯ ಸಿಪಿಐ-ಎಂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ! ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೂ ಜನ ಸಿಪಿಐ-ಎಂಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಗಾದದ್ದರ ಹಿಂದಿನ ಮರ್ಮ ಇದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಜನತೆ ಕೊನೆಗೂ ಸಿಡಿದೆದ್ದದ್ದು ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದ ನಾಯಕಿಯೊಬ್ಬಳಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದರಿತಾಗ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಬಣ್ಣವನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಢಾಳಾಗಿ ತೋರಿದ್ದು ನಂದಿಗ್ರಾಮ ಘಟನೆಗಳು. ಚೀನಾ ಮಾದರಿಯ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಜ಼ೋನ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಸಾಯದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ತಯಾರಿಲ್ಲದ ರೈತರ ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಯೋಜನೆ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರ ಮನವೊಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಸರಕಾರ ಶಕ್ತಿಪ್ರಯೋಗ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸೆಯ ಮೂಲಕ ವಿರೋಧವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ಮಾರ್ಚ್ ೧೪, ೨೦೦೭ರಂದು ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬರ್ಬರ ನರಮೇಧ. ಅಂದು ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಿಂದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಥಾವರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಸಾಯದ ಜಮೀನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ತಯಾರಿಲ್ಲದ ರೈತರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಗರೆದು ಮುಗ್ಧ ಹೆಂಗಸರು ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜನರ ಕಗ್ಗೂಲೆ ನಡೆಸಿ, ಎಪ್ಪತ್ತು ಜನರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಕೇವಲ ಪೋಲೀಸರಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಪಿಐ-ಎಂನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರದ್ದೇ ಸಿಂಹಪಾಲಿತ್ತು ಎಂಬ ವಿಷಯ ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನೇ ತಲ್ಲಣಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕುಕೃತ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಬುದ್ಧದೇವ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ವಾಮವಾದೀ ಸರಕಾರದ ಕೈ ಇರುವ ಕಹಿಸತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಂತಃಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನೇ ಕಲಕಿತು. ಜತೆಗೇ, ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ದೂರವಿರಿಸಿ ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ದೇಶದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರಕಾರ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬ ಸುದ್ಧಿ ತೀರಾ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ರಶಿಯಾ ಆಗಲಿ, ಚೀನಾ ಆಗಲಿ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಆಗಲೀ, ಕಂಪೂಚಿಯಾ ಆಗಲಿ, ಅಥವಾ ಭಾರತವೇ ಆಗಲಿ, ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರೇ; ಯಾವುದೇ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಲಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ ಎಂಬ ಕಹಿಸತ್ಯವನ್ನು ನಂದಿಗ್ರಾಮ ಬಿಂಬಿಸಿತು.

ಈ ನಡುವೆ ವಿಶ್ವರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಾಳಿ ಬೀಸತೊಡಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಯಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಚೀನೀ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರ ಜೂನ್ ೪, ೧೯೮೯ರಂದು ತೋರಿದ ಕ್ರೌರ್ಯ ಈಗ ತಿಯೆನಾನ್‌‍ಮೆನ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಎಂದು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಮನುಷ್ಯವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗಳಿಗೊಂದು ಹೊಸ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ಇದು ಭಾರತೀಯರನ್ನು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಕಮ್ಯೂನಿಸಂನಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರ ಒಯ್ದಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಧನದಾಹದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಗಳೂ ಹೊರಬೀಳತೊಡಗಿದವು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ಹಿರಿಯ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕ ಜ್ಯೋತಿ ಬಸು ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಗಳ ಬಾಡಿಗೆಗಳಿಂದಲೇ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಎಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕಾ ಅಣು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಸಿ ಬೀಳಿಸಲು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಧುರೀಣರು ಚೀನಾದಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡದ್ದರ ನಡುವಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತಾವಾದಿಗಳ ಹಣಕಾಸೀಯ ಆಷಾಡಭೂತಿತನಕ್ಕೆ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಎಡಪಂಥೀಯ ವೈಚಾರಿಕತೆಯನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಹಳವಾಗಿ ಸದ್ದುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಧ್ಯಾಪಕ-ಸಾಹಿತಿ-ಪತ್ರಕರ್ತರೊಬ್ಬರು ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿ, ಹಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು, ‘ನನ್ನದೇ ಫಾರ್ಮ್ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಲು ನನಗೆ ಬಹಳ ಆಸೆಯಿತ್ತು’ ಎಂದು 'ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ'ವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡದ್ದು ಅವರ ಕೆಲವರಾದರೂ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸಿರಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಕು. ತೆರೆಯದೇ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡೇ ಇರುವವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಡೋಣ. ಅವರ ನೋಟಗಳು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗೆ ಯಾವ ಒಳನೋಟವನ್ನೂ ನೀಡಲಾರವು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅವರ ಹುಯಿಲುಗಳಿಗೆ ಜನತೆ ಗಮನ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಹೀಗೆ, ಕಳೆದೊಂದು ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ, ಒಳಗೆ ಘಟಿಸಿದ ಎಡಪಂಥೀಯರ ವೈಚಾರಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳು ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಕನಸನ್ನು ಹಳವಂಡವಾಗಿಸಿಬಿಟ್ಟವು. ಹೀಗಾಗಬಾರದಿತ್ತು.

*** *** ***

ಜುಲೈ ೨೧-೨೮, ೨೦೧೫

ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮ: ದೇಶ ಸೆರಗಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಕೆಂಡ

2016-07-05T10:56:00.001+05:30

೨೬/೧೧ರ ಮುಂಬೈ ಧಾಳಿಗಳ ರೂವಾರಿಯೊಬ್ಬ ಕರಾಚಿಯಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಜ್ಮಲ್ ಕಸಾಬ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ನೀಡಿದನೆನ್ನಲಾದ 'ಉಪದೇಶ' ಹೀಗಿತ್ತು: “ತಾಜ್ ಹೋಟೆಲ್ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕೋಣೆ ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಟೀವಿ ಚಾಲೂ ಮಾಡಿ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯೂಸ್ ಚಾನಲ್ ಒಂದನ್ನು ನೋಡಿ. ಭಾರತೀಯ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಗಳ ಇಡೀ ವಿವರ ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ದೊರೆಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನೀವು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.” ನಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿವರಗಳೇ ತಾಜ್ ಹೋಟೆಲ್ ಮೇಲೆ ಪಾಕ್ ಉಗ್ರರ ಹಿಡಿತ ದೀರ್ಘವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂಬ ಕಟುವಾಸ್ತವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಪಾಕ್ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ನಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ನಾಡಿಮಿಡಿತವನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದ ಎಂಬ ಕಹಿಸತ್ಯ ಎದೆಗೆ ನಾಟುತ್ತದೆ. ಈ ಪೀಠಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅನುಸರಿಸುವ ಕುನೀತಿಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನದ ಮೂರನೆಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ಕಂತಿನ ವಸ್ತುವಿಷಯ. ನನ್ನ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಕಾಲು ಶತಮಾನದಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾದ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಭೂಪಟಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಶಿರೋಭಾಗದಂತಿರುವ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಹತೊಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯದ ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಚೈನಾದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹತೋಟಿ ಇದೆ. ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಚೈನಾದ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಚರ್ಚೆಯೂ ಆಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಅಕ್ಷೇಪವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾಗರಿಕ ವಸತಿಯಿಲ್ಲದ ಅಲ್ಲಿ ಸುದ್ಧಿಯಾಗುವಂತಹದೇನೂ ಘಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರದ್ದು ಹಾಗಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಭೂಭಾಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪುಟ್ಟದಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾಗಿಸಿದ ಬೆರಳಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶ. ಇದನ್ನು ತಾನು ಭಾರತದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅದಕ್ಕೆ “ಅಜ಼ಾದ್ ಕಶ್ಮೀರ್” (ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಶ್ಮೀರ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲೊಂದು ಕೈಗೊಂಬೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ಅದನ್ನು ಸಾಕುನಾಯಿಯಂತೆ ಆರ್ಗನೈಜ಼ೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ಮುಂತಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನವರು ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತವರು ಪಾಕ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ಭಾರತದ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ತೀರಾ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಂತೋಷವಿದೆ. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿತಂಡದ ನಾಯಕ ಬಯಲುಮಾಡಿದ್ದು ಹೀಗೆ: “ಅಜ಼ಾದ್ ಕಶ್ಮೀರ್ ತನ್ನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂದು ಭಾರತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಭಾರತ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಇರುವ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಮಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಐಐಟಿ, ಎನ್‌‍ಐಟಿ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ನಮಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.” ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೂಗಿಗೇ ಗುದ್ದಿದಂತಹ ಮಾತಿದು. ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ/ನೋಡಿದ ನೆನಪು ನಿಮಗಿದೆಯೇ?

ಅಜ಼ಾದ್ ಕಶ್ಮೀರ್‍‍ಗಿಂತಲೂ ಐದಾರು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರದೇಶ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗಿಲ್ಗಿಟ್-ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್. ಇದನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಭಾಗವಲ್ಲ! ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌‍ನ ಈ ನಿಲುವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಛೀಮಾರಿ ಹಾಕಿ, ಆ ಪ್ರದೇಶ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನಾದರೂ ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದುಂಟೇ? ಅದೂ ಹೋಗಲಿ ಬಿಡಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೪೭ರಿಂದಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಅಘೋಷಿತ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನ ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಮರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಳೆದ ಆರವತ್ತೆಂಟು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದ ಇವರ ವಿರುದ್ಧ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ಸೇನೆ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಜನರಲ್ ಜಿಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಕ್-ವಿರೋಧೀ ದಂಗೆಗಳು ಅತ್ಯುಗ್ರ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ದಮನಗೈದದ್ದು ಪರ್ವೆಜ್ ಮುಷರ್ರಫ್. ಆತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂದದ್ದೇ ಈ ಘಟನೆಗಳಿಂದ. ಆ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದಿನ ಹಿಡಿತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ಸೇನೆಯ ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಸುದ್ಧಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಕಾರವೆತ್ತುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಾಗುವ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗದು ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹ!

ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ “ದೇಶದ್ರೋಹ” ಎಂದೇ ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಕುರಿತಂತೆ ನನಗೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ೧೯೯೦ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಅಂದಿನ ಗವರ್ನರ್ ಜಗ್‌‍ಮೋಹನ್‌‍ರ ಸಂದರ್ಶನ. ಮುಸ್ಲಿಮರ ಬಗ್ಗೆ, ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಗ್‌‍ಮೋಹನ್‌‍ರ ಲಘು ಹಾಗೂ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟೇ ತಲೆಯೆತ್ತಿದ್ದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ನಿಗ್ರಹದ ಬಗ್ಗೆ ವಿ. ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಸೇನೆ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಶನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರವಾಯಿತು. “ಜಗ್ ಜಗ್ ಮೋಹನ್ ಕೊ ಭಾಗ್ ಭಾಗ್ ಮೋಹನ್ ಕರ್ ದೇಂಗೆ” ಎಂದು ಪಾಕ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಬೆನಜೀರ್ ಭುಟ್ಟೋ ಅಬ್ಬರಿಸಿದರು. ಜಗ್‌‍ಮೋಹನ್‌‍ರ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅಸಮಾಧಾನ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು. ಇದೆಲ್ಲದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಅವರನ್ನು ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು.

ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ಜಗ್‌‍ಮೋಹನ್ ಆ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಯಾವ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನೂ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ ಇಡೀ ಸಂದರ್ಶನ ಕಪೋಲಕಲ್ಪಿತ. ಸತ್ಯ ಹೊರಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅನಾಹುತ ಘಟಿಸಿಹೋಗಿತ್ತು. ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ವಿನಾಕಾರಣ ಕಳಂಕ ಹೊತ್ತಿದ್ದವು, ಆಗಷ್ಟೇ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದಿದ್ದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿತ್ತು.

ನಂತರ ೧೯೯೫ರ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ, ಚರಾರ್-ಎ-ಶರೀಫ್ ಮಸೀದಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ಈ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಕೇಳಿದ್ದು ರೇಡಿಯೋ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ವಾರ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟುಮಾಡಿದೆಯೆಂದು ಆ ವಾರ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸುದ್ಧಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಇದನ್ನೇ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹೇಳಿದವು. ಆನಂತರ ಹೊರಬಂದ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ಕಳೆಗುಂದುತ್ತಿದ್ದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಲೆಬ್ಬಿಸಲೆಂದು ಪಾಕ್ ಪ್ರಚೋದಿತ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಮಸೀದಿಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿ ಅದನ್ನು ಸೇನೆಯ ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದರು! ಒಳಸಂಚಿನಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ದ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಇಡೀ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ಸರಕಾರ, ಸೇನೆ, ಐಎಸ್‌‍ಐ, ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸರಕಾರೀ ಸುದ್ಧಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಒಳಸಂಚಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡದ್ದು ಹೇಗೆ? ಯಾಕೆ?

ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನೇ ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಮರನಾಥ್ ಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತಂಗುದಾಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದೀ ನಾಯಕನೊಬ್ಬ ಸೇನೆಯ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಎಂಬ ಸುದ್ಧಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳ್ಗಿಚಿನಂತೆ ಹಬ್ಬಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೊಂಬಿ, ಬಂದ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆನಂತರ ಹೊರಬಂದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಆತ ಸತ್ತದ್ದು ಸೇನೆಯ ಗುಂಡಿನಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವನದೇ ಸಹಚರರು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಹಾರಿಸಿದ ಗುಂಡಿನಿಂದ! ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಗಪ್‌‍ಚಿಪ್! ಶೋಪಿಂಯಾದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಇಬ್ಬರು ಅತ್ತಿಗೆ-ನಾದಿನಿಯರನ್ನು ಮಾನಭಂಗಗೊಳಿಸಿ ಕೊಂದ ಆಪಾದನೆ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಆ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಇಡೀ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆ ಭುಗಿಲೆದ್ದದ್ದೂ, ನಮ್ಮ ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಇದನ್ನು ಚಪ್ಪರಿಸಿ ಚಪ್ಪರಿಸಿ ಸವಿದದ್ದೂ ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿರಬಹುದು. ಇಡೀ ಘಟನೆ ಕಟ್ಟುಕತೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಆನಂತರ ಹೊರಬಂತು. ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನೀರಿಗೆ ಬಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಮಾನಭಂಗ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ `ಅಪರಾಧ'ವನ್ನು ಭದ್ರತಾಪಡೆಗಳ ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟಿ, ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಭಾರತ-ವಿರೋಧೀ ದಂಗೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಶೋಪಿಂಯಾದ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಕೀಲರುಗಳು ಸಾಕ್ಷಾಧಾರಗಳನ್ನು ತಿರುಚಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತನಿಖಾ ಆಯೋಗ ಹೇಳಿತು. ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರುಷ ಏಕಾಏಕಿ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸತೊಡಗಿದ ಸೋಜಿಗದ ಕಾರಣವೂ ಹೊರಬಂತು.

ಭದ್ರತಾಪಡೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳ್ಳುಸುದ್ಧಿ ಹಬ್ಬಿಸಿ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳಿಗೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಲಾಭವಿದೆ, ನಿಜ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಲಾಭವಿದೆ? ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಜವಾಗಿ ಇರುವವರು ಯಾರು? ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ೨೦೦೨ರ ಗುಜರಾತ್ ದಂಗೆಗಳ ಒಂದು ಮುಖವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವರದಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಶಿಯಾದ ತೈಲಸಂಪನ್ನ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶವೊಂದು ಭಾರತದ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನೀಡಿತೆನ್ನಲಾದ 'ಸುದ್ಧಿ'ಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗಬಹುದು.

ಕೋಮುಗಲಭೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಅವರನ್ನು ಕೋಮುವಾದಿ, ನರಹಂತಕ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು. ಇವರಿಗೆ ಅಳತೆಮೀರಿ ಪ್ರಚಾರ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಂಗ್ಲ ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮ. ವಾಸ್ತವ ಇವರು ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಂತರ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗಗಳು ಬಯಲು ಮಾಡಿದವು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆಷ್ಟು ಪ್ರಚಾರ ಸಿಕ್ಕಿತು?

ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩, ೨೦೦೧ರ ಸಂಸತ್ ಧಾಳಿಯ ನಂತರ ಎನ್‌‍ಡಿಏ ಸರಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ "ಪೋಟಾ" ಮುಸ್ಲಿಂ-ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳೂ, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳೂ ಹುಯಿಲೆಬ್ಬಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆಪಾದನೆಯ ಸಮರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಪೋಟಾ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾದವರಲ್ಲಿ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಧರ್ಮದವರಿಗಿಂತಲೂ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳಲು ಇವರಿಗೆ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಆಂಗ್ಲ ಸುದ್ಧಿಮಾಧ್ಯಮಗಳು. ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವಂಥದ್ದೇ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಬಂಧಿತರಾದವರಲ್ಲೂ ಅವರೇ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದು ಸಹಜವೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮ ಜನತೆಗೆ ತಿಳಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ತಾನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದಾಗ ಯುಪಿಏ ಸರಕಾರ ಫೋಟಾ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ನಾವು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ನಿಲುವು ಅದೆಷ್ಟು ಟೊಳ್ಳಿನದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ದೇಶ ನಂತರ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಕಂಡಿತು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತವೆಯೇ?

ನವೆಂಬರ್ 3, 2015