Rahul Velapure's Blog

स्वप्नातली शाळा

2012-01-24T22:09:00.017+05:30

सारं काही स्वप्नवत, 'शाळेत गेलेल्या सर्वांसाठी' या सुंदर वाक्याने 'शाळा' (पुस्तक/चित्रपट) नावाच्या आख्यायिकेला सुरुवात होते. पुस्तकातली शाळा गेले कित्येक वर्षे मनावर राज्य करून आहे. त्याच अख्यायीकेवर चित्रपट येत आहे असे गेले कित्येक दिवस, साधारण वर्ष-दोन वर्षे ऐकून होतो. या बद्दल उत्सुकता ताणली गेली होतीच. डोम्बिवलीतील 'सुखदेव नामदेव वऱ्हाडकर हायस्कूल' शाळेपासून पहिल्या फ्रेमला सुरुवात होते. शिपाई, बाई, दिवसाच्या सुरुवातीला सुरु असणारी शाळेतली साफसफाई, मैदानात अलगद उडणारा पाचोळा, पक्ष्यांचा किलबिलाट, शाळेत अगोदरच जमून दंग मस्ती करणारी मुले-मुली अगदी आपल्यालाच आठवणीतल्या शाळेत घेऊन गेल्यासारखेच. कारण प्रत्येकाच्या आयुष्यातला शाळेतला काळ हा सुवर्ण काळ असतोच. कारण हेच सर्व प्रत्येक प्रेक्षकाने आपल्या आयुष्यात अनुभवलेले असतेच, त्याचक्षणी आलेल्या सर्व प्रेक्षकांना आपल्या मनातल्या शाळेत घेऊन जाण्यात दिग्दर्शकाला यश मिळते.

मिलिंद बोकीलांचे 'शाळा' आधी बऱ्याचदा वाचून काढलं होतं. खूप आवडलं होतं. या विषयावर चित्रपट येणार-येणार असेच बरेच दिवस चालू होते, चित्रपटाचे ट्रेलर यु-ट्यूबवर गेले वर्षभर धुमाकूळ घालत होते, पण कोणाच्यातरी कर्माने चित्रपट वर्षभर रखडून पडला. चित्रपटाच्या उत्सुकतेचे कारणही तसेच होते, 'शाळा' ही कादंबरी इतकी आवडली होती, की त्यातल्या प्रत्येक पात्राच्या अक्षरशः प्रेमात पडलो होतो. आजही ती कादंबरी आपल्यासाठी जीव की प्राण अशीच आहे. कादंबरीत उठून दिसणारी प्रत्येक पात्रं चित्रपटात किंवा खऱ्या आयुष्यात कशी असतील याचीही उत्सुकता होतीच. खूप दिवसांपासून ठरवून, वेळात वेळ काढून 'इनर सर्कल' सोबत पहिला. रिलीजच्या तारखा ठरण्याच्या आधी 'इनर सर्कल'ला सांगून ठेवले होते, की काहीही झाले तरी 'शाळा' बघायला जायचंय. आणि शेवटी कसातरी करून दिग्दर्शकाला वितरक मिळाला, एकदाचा तो थेटरात आला आणि आमचा ठरलेला योग जुळून आला.

१९७५च्या आस पास घडणारी तरल प्रेम-कथा आणि त्याला आणीबाणी आणि नुकत्याच वयात येण्याच्या भावनांची जोडली गेलेली पार्श्वभूमी. डोंबिवलीच्या सटायरची कहाणी, तेव्हाचं डोंबिवली दूर दूरपर्यंत पसरलेलं. या 'कान्हे' नावाच्या खेड्यातली शाळा, 'सुखदेव नामदेव वऱ्हाडकर हायस्कूल' आणि कुठल्याही मराठी माध्यमात असतात तशीच डांबरट आणि मस्तीखोर कार्टी. कथा ही नववीत शिकणाऱ्या मुलाची 'मुकुंद जोशी' उर्फ जोश्या आणि त्याच्याशी संबंधित दाखवलेले, पठडीतली आई, मोठी बहिण (उगाच पिडते म्हणून नायक तिला 'अंबाबाई' म्हणतो, आणि तिची व्यक्तिरेखा पण बघताक्षणी राग यावा, अगदी तशीच टिपिकल), शिरोडकर, सु‌‍ऱ्या, फावड्या, केवडा,चित्र्या, बिबिकर, आंबेकर, मांजरेकर सर् (संतोष जुवेकर), अप्पा (दिलीप प्रभावळकर), विशेषतः मुकुन्दाचे वडील (नंदू माधव) आणि नरू मामा (जितेंद्र जोशी) आणि इतर याचं कास्टिंग आणि त्यांचा सहज सुंदर अभिनय हे सगळे एकदम परफेक्टच.

यात चित्रपटभर, जोश्या आणि शिरोडकर मुख्य केंद्रित आणि कायम फोकस मध्ये असणारे. जोश्याच्या ध्यानी-मनी कायम शिरोडकरच. प्रेम म्हणजे नक्की काय? याचा यत्किंचितही दर्प नसलेला जोश्याला आपल्याला शिरोडकर आवडते ती नक्की का? कशासाठी? आणि त्यात अतिशय निरागसतेने जोश्या शिरोडकरला विचारतो 'आपण पुढे काय करायचे?', त्यावेळेस खळखळून हसायला येते... त्यातली शब्दातली निरागसता काळजाचा ठाव घेऊन जाते. अंशुमन जोशीने जोश्या उत्तम रीतीने साकारलाय. संवाद, देहबोली अगदी आपल्या मनातल्या जोश्याशी अगदी तंतोतंत् जुळून येते. केतकी माटेगावकरने 'शिरोडकर' खूप सुंदर निभावली आहे. तिच्या वाट्याला संवाद तसे कमीच पण तिच्या बोलक्या आणि सुंदर डोळ्यांचे हावभाव संवादाची कमतरता जाणवू देत नाहीत. कोवळ्या वयात जाणवणाऱ्या भावना, घराजवळ एका शाळेतल्या मुलाशी बोलताना होणारी मनाची कुचंबणा अगदी सहजतेने साकारली आहे. जोश्याने तिला विचारल्यावर, 'छे ब्वा, आपल्याला तसलं नाही जमायचं काही' म्हणत साकारलेला सीन तर निव्वळ अप्रतिम आणि निरागस.आमच्यासहीत अर्धं पब्लिक नक्कीच 'शिरोडकर'ला बघायला आलं असेल. बाकी फावड्या आणि सु‌‍ऱ्या एकदम झक्कास. फावड्याचा वावर तसा कमीच, गळ्यात शाळेची पिशवी अडकवून फिरणे, भाजीच्या दुकानात शिरोडकरला भाजी घेताना केलेली निरागस मदत, आणि बिबिकरच्या कानफटात मारलेला सीन त्याची उणीव भरून काढतो. पुस्तकात बिबिकर आणि पुढील बाकावरील चिमण्या जरी भावमारू असल्या तरी चित्रपटात खरा भाव सु‌‍ऱ्याने खाल्लाय. अगदी अस्सल 'गाववाला' वठवलाय, 'हाय केवडा मेरी जान', केवडाला आपल्याला लाईन देते का? विचारणे, बिबिकर आणि इस्त्रीवाल्याला 'थोबाड आउट करून टाकल' म्हणत केलेला सीन, आंबेकर आणि मांजरेकर सरांचा काय लफडा आहे विचारात केलेले निरागस पण मावलीछाप . जोश्याच्या म्हणण्याप्रमाणे जसे पोरांचे संच असतात तसेच मवाल्यांच्या संचात 'सु‌‍ऱ्या' अगदी फिट्ट बसणारा. शाळेत असा कोणी ना कोणी असतोच, कोणाच्याही बापाला न घाबरणारा, त्यामुळे प्रत्येकाला त्याच्या रूपात आपला शाळेतला मावली मित्र या 'सु‌‍ऱ्या'मध्ये दिसतोच, आणि चटकन मनात म्हणतो 'अरे हा तर आपल्या ___ सारखाच आहे'. असा शाळेत कोणाचातरी मित्र, तर कोणी अश्यांकडून फटके खाल्लेले, खासकरून आपल्या प्रत्येकाच्या शाळेतले घासू, चष्मिश पोरं-पोरी, नेहमीच फटके खाणारी.

"वर्ग आहेत,बाकं आहेत, पोरंपोरी आहेत,सर आहेत,गणित आहे, भूगोल आहे,नागरिकशास्त्रसुद्धा; पण आपण त्यात कशातच नाही. आपण त्या गायींच्या पाठीवर बसणार्‍या पांढर्‍या पक्ष्यांसारखे मुक्त आहोत.त्यांच्या शाळेत बसलेलो असलो तरी आपल्या मनात एक वेगळीच शाळा भरते.खास एकट्याचीच . त्या शाळेला वर्ग नाहीत,भिंती नाहीत,फळा नाही,शिक्षक नाहीत; पण त्यातलं शिकणं फार सुंदर आहे."

यातच,बरंच काही सांगून जाणारा, आपल्या शाळेतल्या आठवणींना उजाळा देणारा. नाहीतरी,आपण कोवळ्या वयातल्या प्रेमकथेच्या नावाने टीव्हीवर चालणारा अत्याचार सहन करत असतोच, पण शाळा त्याला अपवादच म्हणावा. चित्रपटाच्या बाबतीत प्रयेक गोष्ट सुंदरच आहे, तरीही, काही गोष्टी खटकतात. मुख्य म्हणजे चित्रपटाची लांबी, अजून थोडीशी वाढवता आली असती तरी चालले असते, किंबहुना आवडले असते. दुसरे असे की सहलीच्या वेळी जेव्हा सगळे विद्यार्थी एकत्र शेकोटीला बसलेले असताना, शिरोडकर सगळ्यांच्या नजर चुकवून जोश्याकडे चॉकलेट टाकते. पुस्तकात रावळगावचा उल्लेख असताना चित्रपटात पार्लेचे चॉकलेट दाखवलेले आहे (हा मुद्दा गौण मानता येईल), हे जाणीवपूर्वक केलेले आहे की नाही ते दिग्दर्शकच जाणे, पण ते पाहता क्षणी जाणवते. तीसरे असे की, केटी, अशोक, विजय यांच्या खोलीत 'प्रिंटेड मग' (चहाचा कप) दाखवला आहे, त्या काळी तसे मग, आणि त्यातही 'प्रिंटेड मग' उपलब्ध नसावेत, पण ते ही लक्षात येते, एवढेच चित्रपटाबद्दल खटकते. वैभव मंगले, अमृता खानविलकर यांच्या भूमिकेची काट छाट. आणखीन एक म्हणजे चित्रपटाची सुरुवात एका मस्त छोट्याश्या अँनिमेशनपटाने होते त्यात सगळी इंग्रजी नावं (चित्रपटाची क्रेडेन्शियल्स). मला मराठी चित्रपटात इंग्रजी नावे (क्रेडेन्शियल्स) दाखवली की खूप विचित्र वाटते, जणू दिग्दर्शक अंतरराष्ट्रीय प्रेक्षकाला पकडण्याचा मोह आवरु शकत नाही किंवा आम्हीच मराठी न समजणारे प्रेक्षक आहोत असे तो समजतो. असो, पण दाखवलेले अँनिमेशन नितांत सुंदर सुरु असताना एक नाव वाचले गेल्याचे आठवत नाही, अगदी दिग्दर्शकाचे नाव सुद्धा! तर चित्रपटाचे प्रोमोज सुंदर होतेच, प्रोमो पाहून कोणीही चित्रपटाच्या प्रेमात पडेल असाच. शाळा पाहून आल्यावर, गेले वर्षभर हा चित्रपट वितरकाअभावी प्रदर्शनासाठी कसा काय रखडून पडू शकतो. गेले वर्षभर इंटरनेट, फेसबुक, युट्यूब, माउथ पब्लिसिटी यांचा पुरेपूर वापर सुरूच होता आणि या ना त्या प्रकारे सिनेमाची पब्लिसिटी सुरु होती, तरी पण मराठी सिनेसृष्टीला चित्रपटाबद्दल थोडीशीही माहिती नव्हती ऐकून आश्चर्याचा धक्का बसल्याशिवाय राहत नाही.

कालच आमच्या मास्तरांच्या मित्राचा म्हणजे 'अमित अभ्यंकरांचा' सिनेमा 'जन गण मन' चा प्रीमियर शो पाहून आलो. चित्रपट अतिशय सुंदर पद्धतीने हाताळला गेला आहे. पुन्हा एकदा नंदू माधव आणि संतोष जुवेकर यांचे चांगले काम पाहायला मिळाले.कितीही झाले तरी चित्रपटातल्या कलाकारांसोबत चित्रपट पाहायला येणारी मजा ही वेगळीच असते. चांगल्या कामाची थाप लगेच देता येते. सुरेख दिग्दर्शन, कथा, अभिनय, संगीताची जोड याच्या जोरावर चित्रपट खरच खूप सुंदर झाला आहे. आज चित्रपट सर्वत्र प्रदर्शित केला गेला आहे. इंटरनेटवर प्रदर्शित होणारा पहिला वाहिला मराठी चित्रपट म्हणून या चित्रपटाने मान मिळवला आहे. एकदा तरी नक्की पाहावा असा हा चित्रपट झालाय. आमचा अमेरिकेला मैतर 'वैभव गायकवाड' हा इंटरनेटवरून आज हा चित्रपट बघणार आहे, पाहुयात यावर त्याची प्रतिक्रिया काय येते ते.

--
राहुल वेळापुरे

टेस्ट पोस्ट

2012-01-24T20:25:00.001+05:30

माझ्या ब्लॉगर अकाऊंटचा टेक्निकल प्रॉब्लेम आणि काही टेस्ट लिंक्स चेच्क करायच्या असल्यामुळे टेस्ट ब्लॉग पोस्ट करत आहे.
Inconvinience Regretted.
Rahul Velapure

झुंबडशाही..

2012-01-02T22:34:00.001+05:30

२०१०च्या सरते शेवटी नववर्ष स्वागताचे बिगुल वाजवत साऱ्या देशवासीयांनी २०११चे स्वागत केले. नवीन वर्ष सर्वाना सुखाचे आणि समृद्धीचे जावो एकमेकांना शुभेच्छा देत नवीन वर्षाचे स्वागत केले होते. या वर्षात आपण काय कमावले आणि काय गमावले?? कमावण्यापेक्षा या वर्षात काय गमावले याचा विचार केला तर या वर्षात आपण अपेक्षेपेक्षा जास्तच गमावले ते लोकशाही आणि संसदेचा झालेला ऱ्हास.

२०११ उजाडत असताना आपले सरकार याहीपेक्षा दुप्पट जोमाने जनतेच्या कल्याणासाठी झटेल, जनतेमध्ये निर्माण झालेली मरगळ आणि निराशावादाची जळमटे दूर करण्यासाठी आपल्या देशातच्या कारभाराची प्रक्रिया सुधारेल, असा ‘निर्धार’ आपल्या पंतप्रधानांनी भारतीयांना नववर्षांच्या शुभेच्छा देताना व्यक्त केला होता. आपल्या कारभाराच्या व्यवस्थेतील त्रुटी आणि कमकुवतपणावर ‘कोर्स करेक्शन’द्वारे मात करण्याच्या लोकशाहीच्या क्षमतेविषयी विश्वास कायम राखला पाहिजे अशी अपेक्षा त्यानी आपल्याकडून केली.

पण, महागाई, घोटाळे आणि भ्रष्टाचारामुळे बरबटलेल्या २०१०ची कटुता २०११ मध्ये विस्मृतीत जमा होण्याची आशा फोल ठरली. त्यांनी ठरवल्या प्रमाणे ‘कोर्स करेक्शन’ तर दूरच, टू जी स्पेक्ट्रम, कॉमनवेल्थ गेम्स, आदर्श सोसायटीसह देशातील तमाम घोटाळ्यांवरून 'टीम अण्णा' सरकारच्या मानगुटीवर बसली.

सरकारवर झालेल्या या अनपेक्षित हल्ल्याने संसदीय लोकशाहीचा पाया खिळखिळा झाला. अर्थात, टीम अण्णांचा उदय होण्याआधी आणि २०११ उजाडण्यापूर्वीच संसदीय लोकशाहीच्या अवमूल्यनाला सुरुवात झाली होती. त्यासाठी खुद्द मनमोहन सिंग, प्रणव मुखर्जी, कपिल सिब्बल, मनिष तिवारी, सोनिया गांधी व इतर या सत्ताधारी आघाडीचे नेतृत्व करणाऱ्या संसदीय लोकशाहीच्या रक्षकांचा नाकर्तेपणाच जबाबदार ठरला होता.

टू जी स्पेक्ट्रम घोटाळ्याच्या चौकशीसाठी संयुक्त संसदीय समिती स्थापन करण्याच्या मागणीवरून संसदेचे संपूर्ण हिवाळी अधिवेशन वाया जाऊ दिल्यानंतर शेवटी सरकारने विरोधकांसमोर अक्षरशः लोटांगण घातले. संसदेला महिनाभर वेठीस धरणाऱ्या विरोधी पक्षांच्या नेत्यांना आता या जेपीसीची चौकशी कुठपर्यंत आली याच्याशी काहीही सोयरसुतक नाही. ज्या मुद्द्यांमुळे संसद वेठीस धरली गेली होती ते मुद्दे त्यांच्या मनात आता येत नाहीत.

सर्व सामन्यांच्या मनातील संसदेची आस्था संपुष्टात आणण्यात महत्वाची भूमिका बजावली ती सत्ताधारी नेत्यांच्या अहंकाराने . मग अण्णा मैदानात उतरले. अण्णा आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी पंतप्रधान, त्यांचे सहकारी मंत्री व इतर बडय़ा नेत्यांचा ‘अरे, तुरे’च्या एकेरी भाषेत उल्लेख करून समाजात सर्वच राजकारण्यांविषयी द्वेषभावना पसरविण्याचा सपाटा लावला. राजकीय नेत्यांची वारंवार चोर, गद्दार अशी संभावना करीत भारताच्या संसदीय लोकशाहीची लक्तरे वेशीवर टांगली. आपली भाषा सभ्यतेला धरून नाहीये, याची त्यांना जराही जाणीव झाली नाही. पण त्याच भाषेतून पलीकडून उत्तर आले तर चवताळून जाण्याची असहिष्णुताही अण्णा आणि त्यांचे गांधीवादी समर्थक दाखवायला विसरले नाहीत. देशातील एकशे वीस कोटी जनता आपल्या इशाऱ्यावर नाचत असल्याचा भास त्यांना होऊ लागला. हा भ्रम इतका डोक्यात गेला की ‘अण्णा संसदेपेक्षा मोठे आहेत’ असे टीम अण्णाचे सदस्य बरळू लागले, आणि ‘अण्णा इज इंडिया अँड इंडिया इज अण्णा,’ असे म्हणण्यापर्यंत 'बेदी' बेभान झाल्या होत्या, प्रत्येक जण आपापल्यापरीने लोकशाहीच्या नावाखाली कळत-नकळत संसदेची आणि आपल्या देशाची बदनामी करत होते.

भारतीय समाजव्यवस्थेला कुजवून टाकणाऱ्या भ्रष्टाचाराच्या मुद्दय़ावरून दिल्लीच्या रामलीला मैदानावर हजारो समर्थकांना वाढले जाणारे चमचमीत भोजन आणि प्रसिद्धी माध्यमांद्वारे अण्णांनी केलेले जनजागरण कौतुकास्पद नक्कीच आहे. पण या गोष्टीचा त्यांना आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना एवढा अहंकार चढला की ते संसदेलाच कस्पटासमान लेखू लागले. रस्त्यावर बसून आम्ही सांगू तसे कायदे केलेच पाहिजे, म्हणून त्यांनी गेल्या आठ महिन्यांपासून संसदेला वेठीस धरले होते. पुढचे आणखी काही महिने आणि कदाचित काही वर्षे संसदीय चौकटीत न बसणारी भाषा, वर्तन आणि परिस्थितीच्या अवमूल्यनाला आपल्या सगळ्यांनाच सामोरे जावे लागणार आहे.

तसेच या मावळत्या वर्षांत मी मी म्हणणाऱ्या अनेकांचे अवमूल्यन झाले. त्यात दुर्दैवाने ‘लोकशाहीचे पवित्र मंदिर’ मानल्या जाणाऱ्या संसदेचा प्रामुख्याने समावेश करावा लागेल.

२०११ वर्ष जरी संपत आले तरी संसदेचा ऱ्हास आपण आणि आपले नेते काही थांबवू शकले नाहीत आणि त्यासाठी केवळ अण्णा आणि त्यांचे सहकारी जबाबदार नाहीत, तर सभागृहातील सदस्य आहेत, जे लोकसभा आणि राज्यसभेचे कामकाज बघायला आलेल्या परदेशी नेते तसेच मोठय़ा संख्येने शाळकरी, महाविद्यालयीन विद्यार्थी यांच्या समोर परदेशातही भारताची आणि संसदेची बदनामी होईल हे ठाऊक असूनही सभागृहातील आपल्या सदस्यांना काही ताससुद्धा सुसंस्कृतपणे वागावेसे वाटत नाही.

सभागृहातील अध्यक्ष किंवा सभापतींनी कितीही घसेफोड केली तरी त्यांच्यावर काडीमात्र परिणाम होत नाही. देशातील ७० कोटी मतदार आपल्याला निवडून देतात, याचे भान त्यावेळेस ना सरकारला, ना विरोधकांना असते.

काही सदस्य तर टीव्हीवरील थेट प्रक्षेपणाचा फायदा उचलण्यासाठी अनेक वेळा एकदम क्षुल्लक कारणांवरून सभागृहाचे कामकाज बंद पाडायचे आणि त्यातूनच आपल्या भागातील मतदारांचे लक्ष वेधून घेण्याचा प्रयत्न करायचा ही कालबाह्य क्लृप्ती वापरून वर्षांनुवर्षे संसदेला वेठीस धरून बसत आहेत. त्यांच्या भावना व प्रश्न समजून घेत सभागृहाचे कामकाज नीट चालविण्यासाठी सत्ताधारी नेत्यांनीही कधी पुढाकार घेतल्याचे दिसले नाही आणि दिसतही नाहीत.

आजही दिल्लीत संसद भवन, राष्ट्रपती भवन, नॉर्थ आणि साऊथ ब्लॉक, पंतप्रधानांचे निवासस्थान असलेले ७, रेसकोर्स रोड आदी राजकीय स्थळांविषयी देशाच्या कानाकोपऱ्यातून येणाऱ्यांना जबरदस्त आकर्षण आणि आस्था आहे. संसदेचे कामकाज कसे चालते, हे प्रत्यक्ष अनुभवण्याची प्रत्येक भारतीयाची इच्छा असते पण आपली संसदीय लोकशाही अंतर्बाह्य विळख्यात सापडली असताना सर्वसामान्यांची आस्था कायम राखण्यासाठी राष्ट्रीय व प्रादेशिक पक्षांच्या नेत्यांनी कधीही मुक्तचिंतन करून आपले दोष दुरुस्त करण्याचे प्रयत्न केले नाही. उलट ठोस कृती करण्याऐवजी त्यांनी संसदेलाच राजकीय कुरघोडीचा अड्डा बनविला.

जेपीसीसाठी संसद ठप्प करणाऱ्या विरोधी पक्षांना धडा शिकविण्यासाठी पंतप्रधानांनी लोकपालाच्या मुद्दय़ावर अण्णा आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना उचल दिली. तेव्हापासून संसदेची जी बदनामी झाली ती टाळण्यात त्यांना अपयश आले आणि ते नेहमीच्या असहायपणे बघत राहिले.

२००४ साली रालोआला शह देण्यासाठी १०, जनपथबाहेर पडून अनेक समविचारी पक्षांच्या नेत्यांचे उंबरठे झिजविणाऱ्या सोनिया गांधींना संसदीय लोकशाहीची घसरण थांबवण्यासाठी विरोधी पक्षांशी आणि नेत्यांशी साधा संवादही साधावासा वाटला नाही आणि अजूनही त्यांना संवाद साधावासा वाटत नाही.
परिणामी अण्णांचे इव्हेंट मॅनेजर्स संसदेला पुन्हा पुन्हा अण्णांच्या खांद्यावर बंदूक ठेवून संसदेला धमकावत राहिले आणि परिणामी परस्पर हेवेदेवे तात्पुरते बाजूला ठेवून समोर असलेल्या परिस्थितीशी खंबीरपणे एकजूट होऊन लढण्याऐवजी गलितगात्र राजकीय वर्ग त्यांच्यापुढे सतत झुकत राहिला आणि संसदेचा मौल्यवान वेळ वाया घालवत राहिला.

अण्णांच्या लाटेवर आयते स्वार होण्याच्या नादात भाजपसारख्या विरोधी पक्षालाही पुढे काय वाढून ठेवले आहे, याचे भान राहिले नाही. हे सर्व घडत असताना खुद्द मनमोहन सिंग यांनी इतके वर्षे जपलेली आपली स्वच्छ, प्रामाणिक प्रतिमा स्वतःहून मलीन करून घेतली. घोटाळ्यांच्या आरोपांनी चिदुअण्णा यांचा रुबाब व दरारा पुरता मोडीत निघाला. शिक्षण क्षेत्रात क्रांतिकारक बदल घडविण्याचे स्वप्न दाखविणाऱ्या सिब्बल यांची विश्वासार्हता त्यांच्या मीडियात वायफळ बडबडीने संपुष्टात आली.
आयुष्यात दुसऱ्यांवर कधीही वैयक्तीक टीकेचे राजकारण न करणारे महाराष्ट्राचे नेते शरद पवार हरविंदर प्रकरणामुळे ‘राष्ट्रीय खलनायक’ बनले.
नेहमीच घोटाळे आणि भ्रष्टाचाराच्या धुक्यात वावरणाऱ्या सुरेश कलमाडींना तुरुंगवासाची वारी घडली. राजकारणाच्या भ्रष्ट पटावर अंदिमुथु नावाच्या एका सामान्य प्याद्याचा सत्तेच्या अंतिम घरात पोहोचून ‘राजा’ कसा होऊ शकतो, हेही या निमित्ताने दिसून आले. करुणानिधी, त्यांच्या कन्या कनिमोळी आणि त्यांचा द्रमुक पक्ष भ्रष्टाचाराच्या घाणीत पोहोचले.

भ्रष्टाचाराच्या आरोपांमुळे येडियुरप्पा आणि रमेश पोखरियाल डोईजड झाल्यामुळे आणि त्यांचा धोका भाजपला जाणवू लागल्याने त्यांचे मुख्यमंत्रीपद काढून घ्यावे लागले. संसदीय लोकशाहीतून एवढय़ा मोठय़ा प्रमाणावर घाणीचे उत्सर्जन होत असतानाही शुद्ध आचरणाद्वारे राजकीय प्रदूषण रोखण्याचा राजकीय पक्षांकडून प्रामाणिक प्रयत्न झाला नाही, आणि कोणी करून घेण्याच्या फंदात पडले देखील नाही. त्यात राजकीय वर्गाविरुद्धच्या टीम अण्णांच्या विषारी प्रचाराची भर पडली. सगळेच आपापल्या परीने बदनामीच्या वाहत्या गंगेत हात धुऊ लागल्याने संसदीय लोकशाहीच्या ‘पवित्र’ गंगेची दुर्गंधी सर्वत्र पसरत आहे.

संसद आणि संसदीय लोकशाहीचे अवमूल्यन कसे ‘घडविता’ येऊ शकते, हे २०११ मधील घटनांनी दाखवून दिले. ६४ वर्षांपासून टिकाऊ असलेली आणि साऱ्या जगासाठी कुतूहलाचा विषय ठरलेली भारताची संसदीय लोकशाही अचानक टाकाऊ का ठरली आणि या परिस्थितीसाठी कोण जबाबदार आहेत??? संसदेत लोकपाल विधेयकावर चर्चा होत असताना सत्ताधारी व विरोधी पक्षांनी अंतर्मुख होऊन एकत्र येऊन चांगल्या लोकशाहीच्या मॉडेलचे उदाहरण देशाला देतील इतकीच माफक अपेक्षा आहे...!

या झुंबडखोरांनी काही गोष्टी समजून घ्यायला हव्यात - संसदीय व्यवस्था हा देशाचा पाया आहे. त्यातील दोष दाखवता दाखवता आपण हा पायाच ठिसूळ तर नाही करत आहोत ना? समाजात जागरूकता असणे वेगळे आणि असंतोष पसरवून बंडखोरी वाढवणे वेगळे. व्यवस्था बदलायची असेल तर व्यवस्थेचा भाग होऊन बदलायला लागते. उपोषणे करून नव्हे. अन्यथा २०१२ मध्ये जगाचा नाश होईल की नाही माहित नाही, पण आंबेडकरांच्या स्वप्नातल्या लोकशाहीप्रधान भारताचा तर नक्कीच होईल.

हैरान भाय...

2011-11-20T22:49:00.007+05:30

होय!

हैरान भाय..

आमचा ग्रुप त्याला याच नावाने ओळखतो. संगीत ऐकणे आणि संगीताबद्दल बोलणे आमचा आवडीचा टाईमपास. एकत्र असताना 'रहमान'च्या संगीताचा किंवा कोणत्याही गाण्यांचा विषय हा आमच्यात निघतोच. मग प्रत्येकाच्या आवडी निवडी यांवर चर्चा रंगत जाते आणि बरेच काही.

खरंतर, संगीतामधील आपल्याला टेक्निकल काहीच कळत नाही. पण जे काही ऐकतो, ते एकदम लक्ष देऊन, समजून आणि आवडीने ऐकतो. त्यामुळेच आपल्याला रहमान आवडतो. बहुतांशी, रहमानचे आलेले नवीन गाणे ऐकले की, अरे काय हे??? काहीतरीच केले आहे....असे वाटते. नंतर तेच गाणे इतके आवडते की, यात पूर्वी आपल्याला किती विचित्र वाटले होते, असा प्रश्न पडू लागतो. रहमानचे संगीत म्हणजे 'स्लो-पॉयझन' आहे. ज्याप्रमाणे सुरवातीला आपल्यावर फरक जाणवत नाही, पण नंतर नंतर त्याचा प्रभाव जाणवू लागतो. याचे कारण म्हणजे रहमानचे गाण्यातील अफलातून प्रयोग, जे एकदा ऐकल्यावर कधीच कळत नाहीत, पुन्हा पुन्हा ऐकत गेल्यावर जाणवू लागतात.

इतर संगीतकार नियमांच्या पलीकडे जाताना फार क्वचितच दिसतात. पण रहमान दर वेळी त्याच्या प्रयोगामध्ये...आधी मुखडा, नंतर अंतरा, गाण्याला साजेसे, पण गाण्यावर कधीही वरचढ न होणारे प्रयोग करत राहतो. चित्रपट संगीतामधील पारंपारिक नियम त्याने कधीच धुडकावून लावले होते. एका चालीला संगीताच्या वेगवेगळ्या ४ चाली बांधून त्याची एक मास्टर ट्यून तयार करतो, त्यामुळेच एक ट्यून नेहमी वेगवेगळ्या पद्धतीत ऐकायला मिळते.

रहमान त्याच्या सुरवातीपासून ते आत्तापर्यंतच्या प्रत्येक गाण्यांमध्ये त्याच्या चाहत्यांना आणि ऐकणाऱ्याला त्याच्या संगीताप्रमाणे प्रगल्भ करत जातो.

कधी 'दिलसे' मधील 'दिलसे रे'या गाण्याचा शेवट (फिनिशिंग टच) ऐकलाय?? शेवटच्या कडव्यात गायलेल्या 'दिलसे रे, दिल तो आखिर दिल है ना, मिठी सी मुश्कील है ना', या पद्यांना मागे-पुढे करून जो काही ताळमेळ रहमान आणि कोरस यांनी बसवला आहे, तो फक्त 'रहमान'च करू शकतो..

'ताल'मधली गाणी 'ताल से ताल मिला' आणि 'इश्क बिना' या गाण्याचे दुसरे रूप 'ताल वेस्टर्न' आणि 'इश्क बिना (रीप्राईज)'... 'रंग दे बसंती' मधील 'खलबलीचे' सिक्वेल 'बी अ रेबल'.... बॅकस्ट्रीट बॉइजच्या 'एव्हरीबॉडी' गाण्याचे हक्क मिळवता आले नाही म्हणून हिरमुसलेल्या 'मणिरत्नम' यांच्यासाठी त्याच धर्तीवर बनवलेललं 'ओ हमदम....सुनियो रे'....आणि तेच गाणं आपल्या पद्धतीने भारतीय टच मध्ये कसे असू शकते याचा नमुना असलेले 'मांगल्यम्'... 'दिलसे' मधीलच 'जिया जले' गाण्यात केलेल्या लतादिदींच्या सरावाच्या वेळचे टिपलेलल्या त्यांच्या खऱ्याखुऱ्या हास्याचा गाण्यामध्ये वापर... 'रंगीला'मधील आशा भोसलेंच्या आवाजासोबत, फ्लूट, आणि व्हायलिनस् आणि बेसचा याचा केलेला संगम हा आगळा-वेगळा प्रयोग, आणि ताल मधील 'बिट ऑफ पॅशन', 'स्वदेस' मधली शहनाई आणि तीच 'ये जो देस है तेरा' मध्ये शेवटी येणारी शेहनाई (पिक्चरमध्ये पाहिल्यावर त्याचा खरा प्रभाव जाणवतो), माझ्या मते चित्रपटांमध्ये शहनाईचा इतका चांगला वापर आत्तापर्यंत कोणी केला नसावा, जो रहमान ने केला होता आणि चित्रपटाच्या सुरवातीला फिल्म क्रेडीटस् च्या स्वदेस थीममध्ये वापरलेले माउथ ऑरगन, बॉम्बे मध्ये 'कुछ भी ना सोचा' या गाण्यामध्ये केलेला तान्ह्या बाळाचा वापर आणि लहान मुलांबरोबर गायलेलं गाणे, गाण्याच्या शेवटी केलेली तबल्याची आणि स्वतःच्या सुरांची केलेली जुगलबंदी असो किंवा 'रंग दे बसंती'साठी खलबलीच्या धर्तीवर क्रेडीटस् थीम असो .... संगीतामध्ये केलेले एवढे प्रयोग रहमानला 'हैरान भाय' म्हणायला पुरेसे होते.

रहमानचे गाणे म्हणजे एक मस्त स्टोरी असते किंवा स्टोरी-टेलिंगची पद्धत तो त्याच्या संगीतात वापरत असावा. गाण्याच्या सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत काही ना काही घडत राहते. नेहमी ऐकताना पुढे काय करून ठेवले आहे किंवा पुढे काय येणार आहे याची कल्पना सुद्धा करता येत नाही, इतक्या अनपेक्षितपणे रहमान गाण्याच्या ट्रॅक्स बदलत राहतो. रहमानचे गाणे पहिल्यांदा ऐकल्यावर कधीच आवडत नाहीत. नंतर जसे जसे ऐकत जाऊ तसे ते आवडायला लागते, रहमानच्या गाण्याची खरी मजाच यात आहे. पुन्हा पुन्हा ऐका, तेव्हाच कळेल गाण्यात नक्की काय घडते आहे. रहमानच्या चाहत्यांची संख्या अफाट आहे. त्यांचे वर्गीकरण खऱ्या अर्थाने थोड्याश्या विचित्र पध्दतिने झालेले आहे. खूप लोक असे आहेत की ज्यांनी रहमानच्या संगीत ऐकण्याच्या अनुभवला 'रहमानीझम' नावाचा धर्म म्हणून मानतात आणि त्याच्या प्रत्येक कलाकृतीला उचलून धरतात. तर काही लोक उगाच दुसऱ्यांना फक्त दाखवण्यासाठी 'आम्हाला रहमान आवडतो', पण त्यांना गाण्याशी काही घेणे देणे नसते, कधी समजून घेत नाहीत किंवा समजून घेण्याचा प्रयत्न करत नाहीत. मुळात गाणे हे समजून घेतल्याशिवाय त्याचे महत्व कळत नाही, मग ते कोणीही बनवलेले असो. काही गाणी प्रथमदर्शनी आवडतात, काही चित्रपट पाहिल्यावर आवडतात, काही कालांतराने आवडत जातात. आणि तिसऱ्या पद्धतीत मोडणारे म्हणजे आम्हाला काहीही करा रहमान आवडतच नाही यातले, मुळात त्यांना चोप्रा, जोहर, खान टाईपची गाणी आवडतात. मुळात ती गाणी असतात चांगलीच, यात वादच नाही, पण ती तेवढ्या पुरतीच, चित्रपट एकदा चित्रपटगृहातून उतरला की त्यांची गाणी प्लेलीस्ट मधून आपोआप उतरतात, पुन्हा ऐकण्याची इच्छा सुद्धा रेडीओवर लागल्याशिवाय होतच नाही. असो, कोणाच्याही बोलण्याने आपल्या चॅाइसवर काडीमात्र फरक पडत नाही आणि अश्यांना आपण फाट्यावर मारतो.

सध्या सगळीकडे चर्चेत असलेले 'रॉकस्टार' मधील 'साड्डाऽऽऽ हक'.. हिंदीतील आत्तापर्यंतचे ऐकलेले सगळ्यात चांगले गाणे असावे. (मराठीत अवधूत गुप्तेंचा 'कांदे पोहे'चा प्रयोग उल्लेखनीय होता). रहमान स्वतः रॉक संगीताचा काही खास चाहता नसल्यामुळे त्याच्याकडून या प्रकारातील गाणे आत्तापर्यंत त्याने कधी बनवले नव्हते किंवा या प्रकारच्या वाट्याला कधी गेला नव्हता. गाण्यात केलेला 'मोहित चौहान'च्या आवाजाचा चपखल वापर, सोबतीला गिटार वादकांची फौज, बेस गिटारवर 'कीथ पीटर्स', सोबतीला कोरसवर 'क्लिंटन केरेजो' आणि 'मायकल जॅक्सन'ची लीड-गिटारीस्ट 'ओरियांथी' अपेक्षितपणे लीड गिटारवर . तिच्या इलेक्ट्रिक गिटार मधून निघालेला प्रत्येक सूर आणि गिटारवर सराईतपणे फिरणाऱ्या बोटांच्या हालचालीने होणाऱ्या लुट ब्लोचा जसाच्या तसा वापर रहमानने करून गाण्यात कमालीचा जिवंतपणा आणला.

यातीलच 'शहर में हू मै तेरे' गाण्यात, गाण्याची रेकॉर्डिंग करताना येणारी धमाल आणि उडणारी धांदल कशी असू शकते याची जाणीव देताना केलेला वेगळा प्रयोग आणि 'किशोर'दांच्या यॉडलिंगची आठवण करून देणार्‍या करामती आहेत. 'शहर में' मधला शेवटचा गिटार पीस ऐकून क्षणभर मार्क नॉफलरच अवतरतो की काय असे वाटते.
बहुदा रहमान, गाडीच्या आणि रेल्वेच्या ट्रॅक पासून निघणाऱ्या एका विशिष्ट आवाजाच्या पॅटर्न त्याला खूप आवडत असावा. हे त्याने बनवलेल्या 'छैय्या छैय्या' गाण्यावरून दिसले होते, त्याने रेल्वेच्या आवाजाचा खराखुरा वापर न करता, त्याने स्वतःचा बनवलेला पॅटर्न वापरला आणि एवढ्यावर न थांबता 'स्लमडॉग मिलियनेयर'च्या 'ओ साया' या साउंडट्रॅकमध्ये सुद्धा अश्या पॅटर्नचा पुन्हा वापर केला. या गाण्याचे सौंदर्य फक्त ह्रीदम नसून रहमानचे आलाप, सोबतीला अंतरराष्ट्रीय गायिका "MIA" हीचा मुख्य भागांमध्ये वापरलेला आवाज व कोरसमध्ये लहान मुलांच्या निरागस आवाजाचा केलेला वापर गाण्याचे मुख्य आकर्षण ठरतात. गाण्यावर चित्रित केलेल्या दृश्यातसुद्धा मुंबईतल्या झोपडपट्टीतून सुसाट पळणाऱ्या लहान मुलांच्या वेगाला धरून कॅमेरयाची मुव्हमेंट आणि रहमानचे संगीत चपखल बसते. बहुतेक हे गाणे चित्रपटात मुंबईतल्या झोपडपट्टीचे जीवन दाखवायला मदत करते.

त्यातीलच 'मौसम एंड एस्केप' या फ्युजनमध्ये केलेल्या फ्रेनेटिक सीतार, व्हायोलीन्स, इलेक्ट्रिक गिटार, ड्रम्स आणि कोरसच्या सहाय्याने सुंदर मेळ घातला आहे. मला हे गाणे ऐकताना नेहमीच दिनक्रमाची आठवण येते. गाण्याची सुरुवात एकदम संथ गिटारवरून करतो, जसे काही पहाटे पहाटे रेल्वेमध्ये गर्दी कमी असते, नंतर दिवस जसा वाढत जातो तसा रहमान गाण्यात एक एक करून वाद्यसंख्या वाढवत जातो. पुन्हा दुपारच्या वेळेस जसा गर्दीचा आणि उन्हाचा जोर वाढतो तोपर्यंत रहमान गाण्यात वरच्या पट्टीत कधी पोहोचतो ते कळतच नाही.... शेवटी जशी संध्याकाळची कातरवेळ येते, तेव्हा रहमान वरच्या पट्टीतून पुन्हा जैसे थे करत एक एक वाद्य संख्या कमी करून गाण्याला संपवून टाकण्याच्या बेतात येतो. तो अनुभव म्हणजे पूर्ण दिवस जगल्याचा. म्हणूनच ही थीम मनात घर करून जाते. जिवाच्या आकांताने वाजवलेली सीतार आणि ड्रम्समुळे गाणे पुन्हा पुन्हा ऐकून सुद्धा मन भरून येत नाही.

'ताल'मधील 'नही सामने ये अलग बात है' हे गाणे एकदम बेस्ट. कोरस, ड्रम्स, सीतार, बेस गिटार, व्हायोलीन्स आणि पियानो याचा जो काही वापर केला आहे त्याने गाण्याचा गोडवा आजही कायम ठेवला आहे अजूनही कुठे एकट्याने ड्राईव्ह करत असताना किंवा पावसाळ्यात मस्त चहा आणि भजीच्या साथीने पावसाचा अनुभव घेत हे गाणे ऐकण्याचा अनुभव म्हणजे एकदम भारीच. हरिहरन आणि सुखविंदर सिंग यांच्या आवाजाचा वापर, खरेतर ऐकताना नेहमी वाटायचे की गाणे फक्त हरिहरन यांनी गायले आहे, पण तालच्या इनले-कार्डवर दिलेल्या क्रेडीटस् प्रमाणे सुखविंदरच्या आवाजाचा वापर नक्की कुठे झालाय हे कळण्यासाठी हे गाणे खूप वेळा ऐकले होते, तेव्हा कळले की सुखविंदर च्या आवाजाचा वापर गाण्याच्या शेवटी केला होता. एका कार्यक्रमात 'सुभाष घई' गाण्याच्या आठवणी सांगताना म्हणले होते, तालमधील गाणी एका टेक मध्ये संपवली होती, पण या गाण्याला काही केल्या फायनल टेक मिळत नव्हता. रहमानला काही केल्या हे गाणे मनाप्रमाणे वाटत नव्हते. त्याने हे गाणे एकूण सहा वेळा वेग-वेगळ्या चालींमध्ये बनवले होते. शेवटी काही केल्या सातव्या गाण्याला फायनल केले. हे ऐकून गाण्यावर घेतलेली मेहनत गाण्यात दिसून येत होतीच. सुभाष घईंनी गाण्याचे उत्कृष्ट चित्रीकरण करून या गाण्याला पूर्णपणे न्याय दिला आहे.

'गुरु' चित्रपटातील 'रात का शौक है' हे गाणे म्हणजे रहमानचे आणखीन एक मास्टरपीस. पियानो आणि सौम्या रावच्या सुंदर आवाजाला बांधून त्याने जे काही केले आहे ते म्हणजे उल्लेखनीय. बहुदा गुरूमधील हे सगळ्यात चांगले गाणे. पण रहमानने या गाण्याला अल्बम मध्ये जागा न देता, चित्रपटात पार्श्वभागात वापरले. विद्या बालनसाठी त्यात ते अगदी चपखल बसले, जणू काही तिलाच डोळ्यासमोर ठेऊन हे गाणे बनवले आहे. आजही बाहेर मस्त पाऊस पडत असताना, गॅलरी मध्ये बसून, मस्त गरम गरम चहा आणि भजी यांच्या साथीला ह्या गाण्याची मजा अनुभवण्याचा आनंद हा रहमानच देऊ शकतो. त्यातील इतर गाणी सुद्धा तितकीच उत्तम. या अल्बममध्ये केलेला वाद्यांचा नवा प्रयोग रहमानला एका नव्या उंचीवर नेऊन ठेवतो.

त्याच्या म्हणण्याप्रमाणे सांगितला देशाचे बंधन नसते त्यामुळेच चित्रपट,पार्श्वसंगीत, प्रायव्हेट अल्बम इथपर्यंत न थांबता, त्याने वॅारीयर्स बिटवीन हेवन अॅंड अर्थ' आणि 'बॉम्बे ड्रीम्स' नावाच्या स्टेज-प्ले मध्ये सुद्धा संगीत दिले होते. यात दिलेले संगीत अंतरराष्ट्रीय दर्ज्याला अनुसरून संगीतातील दर्जा दाखवून दिला होता. 'बॉम्बे ड्रीम्स' च्या टायटल ट्रॅकच्या सुरुवातीला जिवंत स्वरूप देण्यासाठी रहमानने मुंबईतल्या बाजाराच्या धावपळीचा आणि गोंधळाचा आवाज वापरला होता. 'रुपयाला एक' करत ओरडत जाणारा लहान विक्रेता, कोल्डड्रिंक्सच्या बाटल्यांचा आवाज, भाजीवाल्यांचा गोंधळ, दुकानात लावलेल्या रेडीओवर येणाऱ्या गाण्याचा आवाज, डब्बा बाटली भंगारवाले ओरडत जाणारे भंगारवाल्यांच्या आवाजाचा जसाच्या तसा वापर, जिवाच्या आकांताने वाजवलेले ड्रम्स, व्हायोलीन्स आणि गिटार... गाण्यातल्या ह्या सगळ्या डीटेल्स, गाण्याला जिवंतपणा देण्यासाठी केलेला खटाटोप हा त्याच्या प्रगल्भतेचा नमुना.

शेखर कपूरने पॅसेज नावाचा एक चित्रपट केला होता. रहमानने त्याला पार्श्वसंगीत दिले होते. यात इतर गाण्यांबरोबरच एक फ्रेंच भाषेतील आरिआ नावाचा प्रकार होता. शेखर हा आरिआ लोकांना ऐकवून त्याचा संगीतकार ओळखयला सांगत असे आणि लोक मोझार्ट, बेथोवनसारख्या मोठमोठ्या पाश्चात्य संगीतकारांची नावे सांगायची. मग हे गाणे एका भारतीय संगीतकाराने चेन्नईमध्ये रेकॉर्ड केले आहे हे सांगितल्यावर त्यांचा चेहेरा बघणेबल होई.

'हे हे हे रजनी'

जेव्हा एक एक करून S-U-P-E-R-S-T-A-R R-A-J-N-I असे शब्द जेव्हा 70MMच्या पडद्यावर आदळतात, तेव्हा चित्रपटगृहाच्या पडद्यालासुद्धा प्रेक्षकांच्या आवाजाच्या उच्च पातळीच्या परीक्षेला सामोरे जावे लागते. रजनीच्या एन्ट्रीला संगीतकार 'देवा'ने बनवलेली 'अन्नामलाई' थीम ही आत्तापर्यंत जवळपास सगळ्याच चित्रपटात वापरली जायची. रहमानने 'शिवाजी-द बॉस' चित्रपटातील सुरुवातीच्या सिक्वेन्ससाठी, आजपर्यंतचे संगीताचे पारंपारिक नियम मोडीत काढत रजनीच्या नावाभोवती असलेल्या वलयाला शोभेल असे संगीत बनवत नवीन प्रयोग केला. रजनीच्या नावाच्यावेळी हे हे हे या शब्दांचा वापर टाळू शकला नाही. हे सगळे ऐकूनच जाणवते की रजनीकांत नावाची व्यक्ती काय चीज आहे ते!!

'एन्धीरन' (रोबोट)मध्ये, रहमान इथेच न थांबता स्वतःचेच नियम पुन्हा मोडीत काढत याही पेक्षा अजून पुढे जातो, यात तो कोणतीही पूर्वीची किंवा नवीन थीम न वापरता त्यातीलच 'अरिमा अरिमा' गाण्याचे पार्श्वासंगीतातील स्वरूप वापरण्याचे धाडस करतो, जे चित्रपटात अॅक्शनदृश्यात पुन्हा पुन्हा वापरले गेले, जो मुळात शंभर-एक पीसचा ऑर्केस्ट्रा आहे.... यातूनच रजनीच्या नावाची प्रचीती येत राहते, आणि त्याला सगळ्या नियमांचे उल्लंघन करून आपल्या संगीतात दाखवणाऱ्या रहमानची सुद्धा.

माझ्या मते, पार्श्वसंगीतात रहमानचा हाथ कोणीच धरू शकत नाही (निदान हिंदी चित्रपटांमध्ये तरी!). रहमान थीम आणि पार्श्वासंगीत बनवताना खऱ्या अर्थाने मुक्त आणि स्वच्छंदी असतो. बॉम्बेमधील बॉम्बे थीम आणि जिवाच्या आकांताने ओरडत जाणारे पार्श्वसंगीत तर आजही अंगावर काटा आणतो. त्याला हवे तसे प्रयोग त्यात करत जातो. मग तो 'रंग दे बसंती'च्या क्रेडीटस् च्या वेळी केलेला प्रयोग असो, किंवा मग दिलसेचे, रोजा, युवा, सिवाजी, आणी लगानचे पार्श्वसंगीत असो. लगानमध्ये खरी मजा तर पार्श्वसंगीताने आणली होती, रहमानशिवाय लगान खऱ्या अर्थाने अर्धवट वाटला असता.

रहमानच्या पार्श्वसंगीतातील काही नमुने:

युवा

शिवाजी

दिलसे

चायना टाऊन - फायर

तसे रहमानबद्दल खूप काही आधीच लिहिले गेले आहे, आणि लिहिण्यासाठीही खूप काही आहे, पण इथे लिहिण्याचा उद्देश एवढाच की रहमान बऱ्याचदा दुर्लक्षित राहिला जातो. 'शीला की जवानी', 'छम्मक छल्लो' या सारखी गाणी एकदा ऐकून संपून जातात, रहमान खऱ्या अंशी या गाण्यांच्या लाटेमध्ये दुर्लक्षित राहिला जातो. रहमानच्या रॉकस्टार मध्ये ऐकलेली गाणी आत्ता कुठे समजायला लागली आहेत. रॉक जॉनर वर असलेल्या चित्रपटासाठी रॉकव्यतिरिक इतर गाणी बनवण्याचे धाडस हाच करू शकतो.....

रहमान आणि त्याच्या संगीतावर लिहिण्यासारखे खूप काही आहे, त्यावर इतक्यात थांबू शकत नाही.... पुन्हा एकदा वेळ काढून आणखीन काही दुर्लक्षित गाण्याबद्दल ऐकायला आणि लिहायला आवडेल... कधी तरी करूच...!!!!!!

पुनरागमन

2011-11-06T14:17:00.000+05:30

नमस्कार,
आज बऱ्याच दिवसांनी ब्लॉग पोस्ट करताना आनंद, थोडेसे आश्चर्य, थोडेसे दुख्खः, थोडीशी लाज.... अशीच काहीशी विचित्र मनःस्थिती झालेली आहे. ब्लॉगिंग मध्ये येऊन जास्त दिवस झाले नसताना पुनरागमनाची वेळ आली आहे.... अर्थात, त्यासाठी माझ्याकडे भरपूर कारणेही होती, एकतर माझा कम्प्युटर(Laptop) त्यावर ज्यूस सांडून सगळाच खराब झाला होता, परिणामी त्यासाठी बायकोची अखंड बडबड laptop खराब झाला म्हणून नव्हे तर तिने खूप मेहनतीने केलेला ज्यूस मी माझ्या निष्काळजीपणा मुळे वाया घालवला म्हणून, आणि दुसरे म्हणजे आमच्या इनर-सर्कल ग्रुपची रोजची बोलणी 'लिही कि रे भाड्या', कधी लिहिणार, कधी येणार तुझा ब्लॉग, अशी बोलणी तर मला नित्याचीच झाली होती.

परंतु, माझ्या ब्लॉगिंगला एका अर्थी पूर्णविराम लागला होता. आमच्या ग्रुपने ब्लॉगच्या डोमेन-नेमच्या लिलावाची वेळ आणली होती, शेवटी 'जनाची नाही तर मनाची' या नियमाने वेळात वेळ काढून ब्लॉग पोस्ट करायच्या मागे लागलो.

पण, इतके दिवस कोणत्याही विषयावर लिहिले नसल्यामुळे, आणि मुळातच लिखाणाच्या असलेल्या कमी अनुभवामुळे, आज लिहू, उद्या लिहू करीत वेळ मारून नेण्यात इतका मोठ्ठा कालावधी कधी गेला समजलेच नाही . पुन्हा पुनरागमन करताना नक्की कोणत्या विषयातून खरडपट्टी सुरु करायची या विचारात आणखीन काही वेळ घालवला, वेळ घालवण्याचे दुसरे कारण म्हणजे ऑफिसमध्ये असलेल्या कामाच्या व्यस्ततेमुळे लिखाणाला वेळ देऊ शकत नव्हतो. पूर्वीच्या झालेल्या लिखाणातील चुका, मित्रांची खाल्लेली बोलणी सर्वांमुळे माझ्यातला आत्मविश्वास डळमळीत झाला होता. बऱ्याचदा लिखाणाला सुरुवात करायचो आणि मधेच काहीतरी विचार करून अर्धवट ड्राफ्टमध्ये सेव्ह करून सोडून द्यायचो. पण आता ठरवलेले आहे, कितीही झाले तरी आपले लिखाण थोडे फार का होईना पुन्हा सुरु करायचे...
माझ्यावर अविनाश वीर, आशय गुणे, जगदीश पाटील, वैभव गायकवाड यांच्या लिखाणाचा चांगलाच प्रभाव पडत चालला होता, सगळे काय ऐकत नव्हते, धडाधड लिखाण पोस्ट करत सुटले होते, त्यामुळे मी कशी आणि कुठून यांच्याबोरोबर लिंक लावू असा विचार कायम मनात येत होता...
पुन्हा एकदा आमचे परममित्र अविनाश वीर, वैभव गायकवाड यांचे मनापासून आभार मानून, काहीतरी खरडपट्टी ला सुरुवात करावी म्हणतो, कारण त्यांच्याकडून मला रोज शिव्यांचा प्रसाद मिळतो... आणि दुसरा पर्यायच नाही माझ्याकडे :)

अजून एक म्हणजे असे कि, आमच्या इनर सर्कल ग्रुप ने एकत्र येऊन काहीतरी करावे असे बरेच दिवस चालले होते, आता ते हि स्वप्न पूर्णत्वाकडे चालले आहे... त्याबद्दल लवकरच अपडेट येईलच...

शेवटी सगळी दिलेली कारणे हि माझी आणि माझ्यासाठीच... :)

सर्फ सिंड्रोम..

2011-06-27T12:02:00.005+05:30

मध्यंतरी एका संकेत-स्थळावर बातमी वाचली.

एका आयटी कंपनीने कर्मचाऱ्यांना २०० टक्के बोनस दिल्याची बातमी होती. बातमीपेक्षा माझे लक्ष वेधून घेतले त्या बातमी वरच्या प्रतिक्रियांनी. एक दोन नव्हे तब्बल १९२ प्रतिक्रिया होत्या. आयटीमध्ये नसणाऱ्या लोकांना २०० टक्के बोनस म्हणजे काय आणि तो कशाच्या दोनशे टक्के? पगाराच्या? की दुप्पट पगार? असा प्रश्न पडला असेल.

आयटीमधले पगार दोन प्रकारे विभागले जातात एक भाग असतो कायम स्वरूपी (Fixed Component) आणि दुसरा कार्य क्षमतेवर आधारित बदलता पगार (Variable Pay). कंपनी प्रमाणे या दोन्ही प्रकारांची टक्केवारी बदलत असते. म्हणजे १० लाख पगार असेल तर ६ लाख कायम स्वरूपी आणि ४ लाख कार्य क्षमतेवर आधारित. प्रत्येक तिमाहीला हिशोब झाले की कंपनी बदलता पगार किती टक्के द्यायचा ते ठरवते. तुमच्या ग्रुपचा, प्रोजेक्टचा नफा पाहून त्या ४ लाखातले किती पैसे द्यायचे ते कंपनी ठरवते. बातमी मधल्या कंपनीने हा बदलता पगार जेवढा कबूल केला होता त्यापेक्षा दुप्पट देण्याचे ठरवले होते.

बातमी एकदम खुशीची होती. पण त्या वरच्या प्रतिक्रिया विचारात पाडणाऱ्या होत्या. आयटी मधले पगार फार जास्त आहेत असे इतर उद्योगातील लोकांचे मत असले तरी त्या प्रतिक्रिया वाचून वाटले असते की, हे लोक दोन वेळचा शिधा आणि चहा या मोबाद्ल्यावारच काम करत आहेत. काही प्रातिनिधिक वाक्ये वाचा.

" कसले काय अजिबात २०० टक्के दिलेले नाहीत. मला तर फक्त १५० टक्केच मिळाले आहेत."

"अहो २०० टक्के तर फक्त वरच्या बॉस लोकांना मिळाले. आम्हाला तर काहीच दिले नाही "

"तुम्ही काही म्हणा पण एक रुपयाच्या पगाराचे ५००% म्हणजे फक्त ५ रुपयेच होतात हो" ,

" आणि एवढे करून नव्याने नोकरी जॉयीन झालेल्या लोकांना यांनी काहीच दिले नाही."

"मी दोन महिन्यांपूर्वी नोकरी सोडली आहे, पण हे लोक मला काहीच देणार नाहीत. कारण जे आता नोकरीमध्ये आहेत त्यांनाच फक्त हा बोनस मिळणार आहे"

पगार वाढवून घ्यायचा म्हणून आयटीमध्ये लोक नोकऱ्या बदलतात. म्हणजे इथे नवीन कामाला लागलेला माणूस पण पगारवाढ घेऊनच आत आलेला असतो. त्याला सुद्धा लगेच बोनसची अपेक्षा? जो मागच्या वर्षीच बोनस मिळण्याआधी नोकरी सोडून गेला, त्याच्या वर अन्याय झाला कारण त्याला बोनस मिळाला नाही. पण नवीन ठिकाणी जाताना पण त्यानेही पगारवाढ घेतलीच की मग ओरडा कशाला?

आयटी फिल्ड मध्ये आल्यावर जाणवले की, या आकड्यांच्या खेळा मुळे अपेक्षा काहीच्या काही वाढलेल्या आहेत. इथे पगार अवलंबून असतो तुमच्या अनुभवावर. किती वर्षे नोकरी झाली म्हणजे किती पगार याचे कोष्टक असते. त्यामुळे लायकी असो नसो, कर्तृत्व असो नसो, एवढा पगार मिळालाच पाहिजे. अशी धारणा इथल्या मुलांची होते. नोकरी बदलली म्हणजे किमान ३० टक्के पगार तरी वाढलाच पाहिजे असा सरळ हिशोब असतो.

परदेशी जाण्याची संधी म्हणजे अजून पैसा कमावण्याची संधी हे तर उघडच आहे. परदेशी जाणारे सगळेच जण बुद्धीच्या जोरावर आलेले नसतात काही जणांचे नशीब बलवत्तर असते म्हणून अश्या संधी मिळतात. बरे परदेशात गेले तरी सुखाने राहतात का हे लोक? आफ्रिकेत गेलेला म्हणतो युरोप का नाही? मी नेहमी आफ्रिकेतच का? दक्षिण अमेरिकेत गेलेला म्हणतो सिंगापूर काय वाईट होते? सिंगापूर वाला म्हणतो...तुमचे बरे आहे बचत तरी करता येते..इथे कसली महागाई आहे. पैसा कसा संपतो काही कळत नाही. युरोप मधले म्हणतात ५० युरोच्या अलाउन्समध्ये काही होत नाही. ४-५ युरो तर पाण्याच्या बाटलीलाच लागतात.

कंपनीच्या उच्च अधिकाऱ्यांचे पगार, त्यांचे राहणीमान पाहून बऱ्याच जणांना हे सगळे आपल्याला मिळाले पाहिजे आणि ते सुद्धा लगेच अशी घाई झालेली दिसते. अहो त्या लोकांनी पण आयुष्याची १५-२० वर्षे नोकरीत घालवल्या नंतर त्यांना हे दिवस दिसले हे कुणी लक्षात घेत नाही. सगळ्यांना २-३ बेडरूमचा फ्लॅट आणि गाडी अगदी ४-५ वर्षात हवीहवीशी वाटू लागते. सीइओ, सीएफओ, सीटीओ यांच्या पगाराचे आकडे वार्षिक अहवालात बघून मग उसासे टाकले जाऊ लागतात.

आयुष्य भर कष्ट करण्याचे दिवस जवळपास गेल्यात जमा आहेत. आजकालचा जमाना होंडा बायर्नच्या "secret" चा आहे. वाचले आहे का? नसले तर वाचा. एक सूत्र असे आहे की विश्व हा तुमचा एक कॅटलॉग असून त्यात तुम्हाला पाहिजे ती गोष्ट मागा, मिळालीच पाहिजे. ती सुद्धा आज, आता, ताबडतोब. सर्वाना यश हवे आहे, आज आता. त्याची किंमत मोजण्याची तयारी असली तरी संधी मिळत नाही म्हणून चिडचिड होत राहते.

मध्यंतरी आर्थिक मंदीच्या काळात आयटी कंपन्यांनी पगारवाढ थांबवली होती किंवा काही ठिकाणी पगारही कमी केले होते. २०१० मध्ये परिस्थिती सुधारली तेव्हा अगदी ७०-८० टक्क्या पर्यंत पगारवाढ झाली. पण माझ्या तरुण मित्रांपैकी बऱ्याच जणांचे तोंड वाकडेच. का रे बाबा? का नाराज दिसतो आहे? उत्तर यायचे तो माझ्या बरोबरीचा नोकरी सोडून गेला. त्याचा पगार अजूनही माझ्या पेक्षा जास्तीच आहे. हा "सर्फ सिंड्रोम" (सर्फ सिंड्रोम - उसकी साडी मेरी साडी से सफेद कैसी?) तर मोठ्या प्रमाणावर पसरलेला दिसतो. नुसता पगारातच नाही तर मिळणाऱ्या संधी, प्रोजेक्ट, ग्राहकाने केलेलं कौतुक, साइट लोकेशन अश्या सगळ्याच बाबतीत बरोबरी होतच राहते. फ्रेशर इंजिनियर, एम.बी.ए. यांना मंदीच्या काळात तर किंमतच नव्हती. अक्षरशः ८०००-१०००० पगारावर काम करत होते.

आयटी मधले पगार आणि नोकऱ्या बदलण्याचे दुष्टचक्र न समजणारे आहे. कंपनीला गरज असली की, तुम्ही म्हणाल त्या पगाराला तुम्हाला घेतले जाते. मग तुमच्या एवढाच अनुभव, कौशल्य असणारा तुमचा मित्र कावतो. त्याला अशी नोकरी मिळण्याचा योग आलेला नसतो. कंपनीची गरज आणि तुमची उपलब्धता असा योगच जमून यावा लागतो. अगदी लग्न जुळण्याइतके अवघड आहे हे. पण हे सत्य लक्षात न घेता माणसे जीव जळत बसतात. त्याला मिळाले मग मला पण पाहिजे म्हणून जीवाला त्रास करून घेतात.

आर्थिक सुबत्तेचे महत्व मी नाकारत नाही. हट्टी कट्टी गरिबी आणि लुळी पांगळी श्रीमंती अशी भोळसट मांडणीही मला करायची नाहीये. या अल्प संतुष्ट विचारांनी आपले बरेच नुकसान केले आहे. कर्तृत्व दाखवण्याच्या संधी सोडता कामा नयेत, समृद्धी मिळवलीच पाहिजे. तरुणांनी अल्प-संतुष्ट राहू नये या मताचा मी पण आहे. पण जे आपल्याकडे आहे त्याकडे दुर्लक्ष करून पळत्याच्या पाठीमागे धावत राहणे दमछाक करणारे आहे. जीवनातले आनंदाचे क्षण हिरावून घेणारे आहे. जे कमवत आहोत त्याबद्दल देणाऱ्या कंपनीचे ऋणी राहण्याचे, जे मिळाले आहे त्या बद्दल समाधानी असण्याचे तर आम्ही विसरूनच जात आहोत.

या प्रतिक्रियांवर चर्चा करत असताना एका तरुण सहकार्‍याने विचारले, "आपल्याकडे तर बोनसची चर्चा पण नाहीये तरी तुम्ही कसे निवांत दिसता?" मी म्हणालो,"तुमचा पगार, मिळकत, बोनस याचा आणि तुमच्या आनंदी असण्याचाही काही संबंध नाही."

तुम्ही पण आयटीमध्ये असाल आणि सर्फ सिंड्रोमचे शिकार असाल आणि प्रामाणिकपणे विचार करत असाल तर लक्षात येईल. जीवनातला आनंद हा पगार, बोनस, मालमत्तेच्या, डबल इन्कमपेक्षा तुमच्या मनातल्या विचारांवर, दृष्टिकोनावर जास्त अवलंबून असतो.

टीप:हा लेख पूर्णपणे माझा नसून, मी जतन केलेल्या लेखांपैकी आहे

मला देवाने पछाडलं...!!!!

2011-04-27T21:58:00.012+05:30

शिष्यास न लाविती साधन।
न करविती इंद्रिय दमन।
ऐसे गुरू अडक्याचे तीन……
मिळाले तरी त्यजावे..!!

हुश्श... सुटलो, झाल्या सगळ्या प्रथा पार पाडून…….

कालपासून मला काय झालंय, काहीच कळत नव्हतं. संत तुकारामांनी म्हणल्याप्रमाणे "जेथे जातो तेथे तू माझा सांगाती" सारखे ती एक व्यक्ती इतक्या जबरदस्त तऱ्हेने माझ्या मागे लागली कि, पळताभुई थोडी करून सोडली, आयुष्यात ज्या व्यक्तीचा कधीच विचार केला नव्हता, ती सपाटून मागे लागली होती, मी घरी असताना, पेपर वाचताना, लोकल मध्ये प्रवास करताना, ऑफिस मध्ये, रस्त्यांवर अक्षरशः सगळीकडेच, मला नको नको करून सोडलं होतं त्याने. त्याचा तो चेहरा, त्याचे ते व्यक्तिमत्व अक्षरशः सगळीकडेच दिसायला सुरवात झाली होती एव्हाना. समोर येईल ती व्यक्ती मला त्याच माणसासारखी वाटत होती, ट्रेन मध्ये सगळे चेहरे सारखेच, ऑफिस मध्ये बॉसचा चेहरा ही तसाच वाटायला लागला होता. जेथे जाईल तेथे, रस्त्यावरी होर्डिंग मध्ये सुद्धा तोच, पेपर मध्ये सुद्धा तोच, टीव्ही वर तर विचारायची सोयच नव्हती, प्रत्येक सिरीयल मध्ये सुद्धा, टीव्हीवरील सासू सुना यांच्या भांडणामध्ये सुद्धा, हद्द…..दबंग बघताना सुद्धा तोच, सलमानच्या जागीही, त्याचाच चेहरा दिसायला सुरुवात झाली होती, सार्वजनिक सुलभ मधील ग्राफिटी मध्ये, ऑफिस मधल्या संगणकावर सुद्धा ऑफिस च्या नावाचा वॉल-पेपर लोगो असायचा, त्याच्याजागी सुद्धा मला तीच व्यक्ती गिरे तो भी टांग उपर अश्या अविर्भावात. एखाद्या प्रियकराला आपली प्रेयसी सगळी कडे दिसते अगदी तशीच....!!!!!!

मग करावे तरी काय, म्हणून मुद्दाम डोक्याला त्रास द्यायचं म्हणून मी आपला एका मागो- माग एक न्युज चायनल बदलत जात होतो, टीव्हीशी आणि त्याच्या रिमोटशी माझी झटापट सुरूच होती, बाकीच्या चायनल कडे माझी ढुंकून बघायची सुद्धा इच्छा झाली नाही, त्यांना वाळीतच टाकले होते, बिचारे बाकीच्या चायनल वरचे सगळे कलाकार आ वासून माझ्याकडे बघत होते जणू काही, कि आम्हाला बघणारे लोक, यांना झालाय तरी काय, याला कारण विषयच तसा होता.....

न्युज चायनलवाल्यांनी तर जणू काही ठेकाच घेतला होता त्यांच्या प्रसिद्धीचा, प्रत्येक प्रोग्राममध्ये त्यांच्या प्रत्यक्ष आयुष्याचे दर्शन घडवून आणले होते, एव्हाना १०० वेळा घडून गेले असेल दर्शन. ते ही असे कि कशा पद्धतीने एक व्यक्ती स्वघोषित रित्या देव बनते, कोण-कोण प्रसिद्ध व्यक्ती यांच्या दर्शनाला जायचा, गेला होता, वगैरे वगैरे, कोणाची कशी श्रद्धा होती, कोण काय करायचा वगैरे वगैरे, जणू काही हुतात्माच, असे काही दाखवले जात होते, कि बाबा नाही बाप सोडून गेल्यासारखे..!! बरं, गेले तर गेले, त्या बद्दल दुखःही आहेच, पण पुन्हा येणार या संकल्पनेने डोक्याला झिणझिण्या आल्या होत्या... का, कधी, कसे, कुठे सगळेच सविस्तर सांगितले जात होते... मनात भीती आणि आनंद दोन्ही भावना उफाळून येत होत्या, जर हे येऊ शकतात तर आमच्या पूर्वजांनी काय कुणाचं घोडं मारलं होतं?

अक्षरशः सरकार मधली एखादी पावरफुल व्यक्ती जर इतकी इमोशनल असती तर त्यांनी भारताचे सगळेच व्यवहार काही दिवसां करिता बंद करून ठेवले असते. आणि ते घडलेही राज्यस्तरावर, काही भागात व्यवहार बंद करण्यात आले सुद्धा..

एव्हाना माझाही का कुणास ठावूक थोडा का होईना विशास बसल्या सारखे झाले होते, मी पण आजचाच तरुण, असे होणारच, पण जिथल्या तिथे थांबवले स्वतःला. पण करणार काय, कारणच तसे होते, मला कोणाच्याही सांगण्यावरून कोणावर विशास ठेवावा, कोणावर नाही याची पूर्ण जाणीव होतीच.

पण याला कारणही तितकेच मजबूत होते, ते म्हणजे मी ज्याला देवाचा दर्जा दिला, तो, साक्षात ' विक्रमादित्य, त्याचा वाढदिवस साजरा करण्याचा माझा वेगळाच प्लान होता (वैयक्तिकरित्या). पण एकंदर काही कारणाने तो प्लान फसला, आणि त्या दिवशी घडलेही निराळेच आणि दिवसभर विक्रमादित्य बद्दल ऐकले, वाचले, बघितले त्यावर विशास बसला नाही, असो तो त्याचा वैयक्तिक प्रश्न...!!!

विश्व जिंकल्यावर दुसऱ्यांदा इतके भावूक होताना (अश्रू अनावर होताना) पहिले होते मी, आणि मी ही भावूक झालोच, पण मला कोण विचारणार.

तिकडे सरकारचे ही तसेच, काही मुद्द्यांवरून त्यांनी वेळेचे (कामाचे) कारण देऊन आसाममध्ये मतदान करणे टाळले, आणि गुरूंच्या दर्शन जाऊन बसले. इकडे असे असताना, तिकडे काहींची तळमळ स्पष्ट दिसून येत होती, आपल्याकडून थोडेसे का होईना दुर्लक्ष होते आहे असे कळताच बच्चन कुटुंबीयांनी यात उडी मारली, आम्हाला ही गहिरे दुखः झाले असे व्यक्त (टीव-टीव) करून मोकळे झाले.

दुसऱ्या आणि तिसऱ्या दिवसाची कथा सुद्धा जेणेकरून तशीच, पण या वेळी त्याची पातळी आणखीन खोल झाली होती. पार डोक्याची दही करून ठेवली होती. शेवटी आम्ही ठरलो भरकटलेले, या-त्या कारणांवरून इकडे जाऊ का तिकडे जाऊ अशी व्यथा झाली,

पण इतके नक्की होते, ज्या भारताला, महाराष्ट्राला साई बाबा(खरे), तुकाराम महाराज, रामदास स्वामी, संत कबीर, संत ज्ञानेश्वर, यांची परंपरा होती, बहुधा ती बदलणार आहे भविष्यात काही नवीन नावे पुढे येणार अश्या शक्यतेला सुरुवात झाली होतीच, सध्याचे अभ्यासक्रमातील धडे जाऊन, काही नवीन धडे पुस्तकात येणार होते, इतिहास सुद्धा बदलणार होताच, शिवाय गणितात पाढे बे एके बे न होता २००० एके २००० अशी सुरुवात होणार याची चिन्हे स्पष्ट दिसायला लागली होती, आत्ताची पिढी स्मार्ट म्हणवली जाते, भविष्यातील पिढी सुपर-स्मार्ट वगैरे असेच काहिती तरी घडणार हे भविष्य दिसायला लागले होते

आमचे बांधव यांनी तर आकडेवारी मध्ये सर्वोच्च पातळी गाठून जमाना झाला होता, ए. राजा, कलमाडी दादा, सम्राट अशोक, राडिया ची नीरा, नवीन साई बाबा, आसाराम बापू, अजून बरेच मोबाईल युगातले साधू संत (मोबाईल वर अभंग लिहिणारे) यांचे उत्पन्न आणि संपत्ती पाहून यांनी कलामांचे भाकीत भारत २०२० मध्ये महासत्ता होणार” वेळेआधीच पूर्ण होणार, आणि या चित्रपटाची झलकच दाखवली होती, नवीन भारताचे गणित मांडून ठेवले होते.

पाकड्या देशात जसे मेंदू वर संस्कार करतात, तसेच संस्कार आमच्या मेंदूवर होण्यास सुरुवात झाली होती केव्हाचीच, शिक्षण करून, मास्टर डिग्री घेऊन १०००० ते ५०००० च्या घरात पगार घेण्यात काहीच अर्थ नाही, अशी समजूत होण्यास सुरुवात झाली होती.आमच्या आयुष्याचे ध्येय बदलण्यास सुरुवात झाली होती. मस्तपैकी जनतेची तेवढ्यापुरती सेवा करायची, एकदा निवडणूक जिंकलो कि घोटाळे करत बसायचे, पकडले गेलो नाहीच तर आयुष्याचे सार्थक, आणि पकडलो गेलोच तरी सुद्धा चांदी, कारण भारतामध्ये वजनदर व्यक्तीला शिक्षा नावाचा प्रकार कधी झालाच नाही. झालाच तरी जमीन घेऊन हिंडत बसायचे बोंबलत. आपला इतिहास साक्षी आहे याला…!!

बरे असे काही जमले नाही तर, किडे, झुरळे, पाली, कुत्री, डुकरे आहेच आपल्याला देवत्व द्यायला. एकदा त्यांच्याकडून हाताला-पायाला चावून घ्यायचे, आणि देव म्हणून बसायचे एकाच जागेवर, लागते काय, यासाठी तर शिक्षण सुद्धा लागत नाही, म्हणजे भांडवल सुद्धा नसेल तरी उत्तम. माझ्या ओळखीतल्याला, गावी मध्ये असताना त्याला एका कुत्र्याने अक्षरशः पार लोळवला होता, अक्षरशः लचके तोडून खाल्ला होता त्याला, त्याने त्याचे नाव बदलून स्वतःला विठ्ठल-पांडुरंग, असे नाव लावायला सुरुवात केली आहे, आणि हातात येईल ते लोकांना वाटत सुटलाय, प्रसाद म्हणून…… काय हरकत आहे, नाहीतरी नोकरी करून नाहीतरी आयुष्याचे कल्याण होणार नाहीच. अशी समजूत होण्यास सुरुवात झालीच होती, नाहीतरी..!!

शेवटी काय सांगायचा मुद्दा असा कि आजचे तारुण्य भरकटायला लागले आहे, ज्यांना आपण आयुष्याचा आदर्श मानतो, तेच आपली मारतात.. आपल्याला गोंधळात टाकतात, आपल्या भावना आज काल अनावर होताना दाखवतात, स्वतःला खोलीमध्ये दिवस दिवस बंद करून घेतात, इंटरनेट वर टीव-टीव करत राहतात, एका वेळी १०-१० रुमाल ओले करत सुटतात, अश्या गोष्टींची जबाबदारी जरी मिडिया वर टाकली तरी, भावनांना कुठे, कधी, कसा आवर घालावा हे ज्याचे त्याने उमजून घ्यावे.

शेवटी आम्ही कितीही केले तरी आमची अवस्था जशी आहे तशीच आहे, तेलही गेले, तूप ही गेले सारखी... त्यात सुधारणा आमची आम्हालाच करायची आहे... करूच, पण आपला आदर्श आपण स्वतःला मानून…

लहानपणा पासून असा त्याचा प्रभाव माझ्यावर जडला,
देव माझा असा घडला, देव माझा तसा घडला,
शेवटी एक दिवस असा येऊन पडला,
देवच माझा एके दिवशी रडला,
तेव्हापासून माझ्या काही अंशी नजरेतूनच पडला... नजरेतूनच पडला....!!!

(वरील विचार वैयक्तिक रित्या माझे स्वतःचे आहेत, आणि ते व्यक्त करण्यापुरते मर्यादित आहेत, याचा चालू घटनेशी, किंवा कोणत्याही जीवित-मृत व्यक्तीशी संबंध नाही, आणि तसे तुम्हाला वाटलेच, तर तो तुमचा प्रश्न, आणि तुमचा दृष्टिकोण, दुसरे असे कि येथे फक्त भावना व्यक्त केल्या आहेत, उगाच पब्लिसिटी स्टंट वगैरे आहे असा विचार ही तुमचा स्वतःचा असेल. चित्र सहाय्य: गुगल. हा लेख आमच्या इनर-सर्कल या मित्र-कंपनीला समर्पित)

!! श्री गणेशा !!

2011-04-24T10:52:00.002+05:30

आयुष्यात खूप काही असे शब्द, अशा काही गोष्टी माझ्या भोवताली होत्या त्या मी कधीच सिरीयसली घेतल्या नाहीत, 'ब्लॉग लिखाण' हा त्यात्यलाच एक प्रकार (शब्द)... मी नेहमी ऐकायचो, कुठेतरी वाचायचो कि अमुक व्यक्ती ने ब्लॉग लिहायला सुरुवात केली, तमुक व्यक्ती मायक्रो ब्लॉग अमक्या अमक्या साईट वर लिहतो आहे, आणि मनात विचार करायचो कि चला सध्या त्याला उद्योग नसेल, म्हणून त्याचे नवीन काहीतरी... पण जवळीक साधण्याच्या निमित्ताने, आणि साहजिकच माहिती-तंत्रज्ञान विभागाशी जवळचा संबंध असल्यामुळे काही ब्लॉग वाचण्याचा योग आला, त्यांच्या लिखाणाने, मला माझे ब्लॉग बद्दल विचार बदलायला प्रवृत्त केले. (माझे विचार पूर्वी असे होते कि, काय सकाळी उठून ब्लॉग वर लिहायचे कि आज ४ ला उठलो, आणि ५ वाजता अंघोळ केली, नंतर दिवसभर पुन्हा पलंगावर पडून, अशाच लिखाणाने ब्लॉग बद्दल माझे निगेटिव्ह विचार होते). पण जवळच्या काळात अश्या काही लेखकांच्या ब्लॉग्सशी अतिशय जवळचा संबंध आला, आणि माझे विचार बदलले.... आणि तसाही ब्लॉग लिहायला, मी काही हाडाचा लेखक नव्हतो कधीच, हा पण एक माझा विचार ज्यामुळे कधीच मी स्वतःच्या ब्लॉगचा कधीच विचार केला नव्हता. जे काही वाचनात-ऐकण्यात आले ते किंवा त्याचे पुनार्ष्ब्दांकन करून, किंवा माझ्या स्वतःच्या विचारात फेसबुक वर टाकायचो, बस माझे लिखाण इतकेच, एकंदर सरड्याची धाव कुंपणापर्यंत असते ती एकदम अशीच.

सध्या तरी मराठीतूनच लिहिणार आहे, पहिले म्हणजे ती मला जरा जास्तच कळते, दुसरे असे कि त्याचा अभिमान, तिसरे असे कि संस्कृत नंतर मराठीच सगळ्यात जास्त पावरफुल भाषा आहे असा माझा समज (किंवा गैरसमज) आहे.

दुसरे कारण म्हणजे माझा जवळचा मित्र 'वैभव गायकवाड', त्याचे अनेक आभार, त्याने अक्षरशः मला मारून-मुटकून एखाद्या शेंबड्या रडक्या लहान मुलाला शाळेत आणतात, मी तुझी फी भरतो पण जा शाळेत, अक्षरशः तसेच त्याने मला ब्लॉगवर आणले( येण्यास प्रवृत्त केले), त्याला माझ्यावर भारी विश्वास कि मी उत्तम ब्लॉग लिहू शकेन... बघुयात त्याचा तरी विश्वास सार्थ ठरवण्याचा प्रयत्न करून बघू... लिखाण करायला सुरुवात करू, म्हणून आज इथे माझे पहिले पाउल....!!!!

तिसरे असे कि काही सु-परिचित व्यक्तींचा इतका जबरदस्त प्रभाव आहे कि त्यांचे देवानंतर त्यांचे नाव घेतल्याशिवाय सुरुवात करताच येणार नाही. एक म्हणजे आपला (हो!!...हक्काने म्हणतो) मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडुलकर, याचा (यांचा) आज ३८वा वाढ-दिवस, त्याबद्दल सचिनला शुभेच्छा, तो हि योग साधून, जुळवून (कसेही) आणलाच. आणखीन एक व्यक्ती म्हणजे सुपरस्टार रजनीकांत, काय माहिती काय आहे पण त्यांनी असा काही प्रभाव टाकला आहे माझ्यावर कि त्याचे वर्णन करायला शब्द सुद्धा नाहीयेत... त्यांचा प्रभाव पुढे येईलच लिखाणात, किंबहुना दिसेलच...
या वेळी मला अजय अतुल च्या एका गाण्याची ओळ आठवते...
"आम्ही गोंधळी गोंधळी, गोविंद गोपाळाच्या वेळी, अमुचा बघावा हो गोंधळ".... बघुयात काय गोधळ उडणार आहे ते
चला, पुन्हा एकदा सगळ्यांचे मनापासून आभार, आणि सगळेच आयुष्यात नेहमी पाठीशी असेच असाल हीच ईश्वर चरणी प्रार्थना! गणपती बापा मोरया !!!!