आज रोजी...!

प्रलय

2012-12-21T19:57:00.001+09:00

भाग- १

ती एका दगडावर बसलेली........उन्हाची वाट पाहत.

आताशा कुठे झुंजूमुंजू झाल होत. अजुन सूर्य नारायण आपल्या रथात आळोखे-पिळोखे देऊन रात्रीने पसरवलेला सारा कंटाळा पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने दूर घालवत होते. पुढच्या बारा तासांची जोडणी त्यांच्या मनात सुरु होती. कोणत्या भागात किती वेळ थांबायचे. कुठे किती प्रकाश द्यायचा. आज कुठे फिराकायाचेच नाही, हे सगळे आपल्या मनाशी नोंदवत होते. चला आता निघायला हव सफारीला! एकदा दीर्घ श्वास घेवून त्यांनी आपली नजर खाली वळवली आणि घोड्यांची लगाम आवळणार इतक्यात त्यांचे लक्ष तिच्याकडे गेले....

कोठल्यातरी नदीतीरावर बसलेली ती... चेहरा काळवंडला असला तरी गोऱ्यापान रंगांची प्रभा लपवू शकत नव्हता. वेणीमध्ये गुंतवलेले लांबसडक काळेभोर केस. सुगंधी फुलांच्या पाकळ्या समजून मधमाशा आजूबाजूला गुणगुणत असलेले ओठ. नेत्रदल जणू ....त्यांचा हात लगेच आपल्या कंठातील हाराकडे गेला. कुणी त्यातले हिरे चोरून त्या नेत्रांच्या जागी नाही न बसवले? नकळत त्यांच्या चेहऱ्यावर हास्याची लकेर उमटली आणि त्याच क्षणी त्या दिवसाचे पहिले सोनेरी किरण खाली उतरले. अनाहूतपणे ठरल्या वेळेआधी आपण किरण पाठवले म्हणून सूर्य नारायणाच्या चेहऱ्यावर एक हलकी आठी आली पण तिच्या त्या तेजस्वी डोळ्यातील चिंता पाहून ते अधिकच काळजीत पडले होते . इतक्या युगांचा अनुभव त्यांना सांगत होता कि हे काहीतरी विपरीत आहे. त्यांनी लगेच आपले संदेशवाहू यंत्र काढले आणि मेघराजाला संदेश पाठवला ' काही अचानक उद्भवलेल्या प्रसंगामुळे आज येण्यास उशीर होईल तेव्हा मी पोहोचेपर्यंत कृष्ण मेघांच्या सहाय्याने परिस्थिती हाताळावी ' आणि त्यांनी आपला रथ त्या नदीतीराकडे वळवला.

रथातून उतरताना आपला तो तेजस्वी अंगरखा काढून ठेवला आणि साध्या वेषात ते तिच्या पाठमोऱ्या आकृतीकडे वळले. हिरव्यागार साडीमध्ये लपेटलेली ती फार मनमोहक दिसत होती. सूर्य नारायण हळूच मागे जाउन उभे राहिले आणि प्रभातीच्या या वेळी आपल्या दिनचर्येला निघालेल्या पक्ष्यांना व्यत्यय नको म्हणून अगदी हलक्या आवाजात हाक मारली ," अवनी !"

ती दचकली नाही. बहुतेक तिने त्यांचे आगमन आधीच जाणले असावे किंवा ते येतील ही अपेक्षा असावी तिला. ती वळली. त्यांच्या आगमनाने झालेले समाधान तिने आपल्या क्षीण हास्यातून डोकावू दिले पण, आपली काळजी ती लपवू नाही शकली. सूर्य नारायणांनी एका दृष्टीक्षेपात तिचा अंदाज घेतला. काळवंडलेला चेहरा, कायम उत्साहाने आणि प्रेमाने ओथंबलेल्या डोळ्यातील निराशा , त्या हिरव्यागार वस्त्रावरचे काळे डाग.....एका नजरेत त्यांनी ताडले.

" धरणी , काय झाले? तू अशी उदास का?"

"सूर्य नारायणा , आलात आपण? जणू मी तुमचीच वाट पाहत होते. आता मला आपलाच आधार आहे देवा !"

"काय झाले देवी? तू अशी निराश इथे का बसून आहेस?"

" देवा , हे आपण मला विचारताय? सत्य कुठे लपले आहे आपल्यापासून? पाहताय ना माझा कसा संहार चालू आहे तो....माझ्याच पुत्राने , मनुष्याने माझा कसा छळ मांडला आहे ? रोजच तुम्ही पाहता किंतु तरीही मला आपण विचारात आहात?" अतिशय उद्वेगाने ती बोलत होती.

तिच्या आजच्या रूपाने चकित होवून सूर्य देव बोलले, " देवी, परंतु ही काही आताची गोष्ट नव्हे. गेले कित्येक वर्षे हा तुझा छळ त्याने चालवला आहे. मग आजच इतकी कटुता का?"

दीर्घ उसासा सोडून ती बोलली " देवा , आता माझा अंत जवळ आला आहे."

तिच्या बोलण्याचा रोख न कळाल्यामुळे ते विचारते झाले ," तुला असे का वाटते देवी?"

"ती नवी बातमी तुम्ही ऐकली नाही का? म्हणे काही दिवसातच प्रलय येईल आणि साऱ्या सृष्टीसोबत मी नष्ट होईन."

धरणी मातेच्या मुखातून ते शब्द बाहेर पडण्याचा अवकाश कि सारे आसमंत सूर्य देवांच्या हास्याने भरून गेले........

त्यांच्या हसण्याने आधीच हताश झालेल्या धरतीचा संताप झाला. सूर्य देव आपल्या मुलांची चेष्टा करत आहेत असे वाटून ती रागाने म्हणाली , " देवा, तुम्हाला हि सारी चेष्टा वाटते? कि माझ्या पुत्रांना तुम्ही कमी लेखत आहात? मनुष्याने केलेली प्रगती तुम्ही विसरला तरी नाही ना? ज्या वायुदेवाना आपल्या वेगाचा गर्व होता त्यांनाच वेसण घालून, त्यांच्यावर स्वार होवून दूरदेशी जाणारी विमाने त्याने बनवली. मोठ-मोठ्या पहाडांना दुभंगतील अशी शस्त्रे बनवली. माझा तळ गाठून, मी जपून ठेवलेली अनमोल खनिजे त्याने बाहेर काढली. फक्त देवांकडेच असणारी दूरसंदेशवाहन यंत्रणा त्याने स्वतःच्या जिद्दीवर विकसित केली. तो चंद्रावर पोहचला; मंगळावर पोहचला. त्याने स्वतःला इतके सिद्ध करूनही तुम्ही त्याच्यावर हसत आहात?" साऱ्या पंचतत्त्वांना कवेत घेवू पाहणाऱ्या आपल्या मुलाविषयीचा अभिमान तिच्या शब्दांत ओतःप्रोत भरला होता.

तिचा मातृ-अभिमान दुखावलेला पाहून सूर्य नारायणांनी आपले हसू आवरले आणि समजुतीच्या स्वरात म्हणाले ," देवी, मी मनुष्याने केलेली प्रगती विसरलो नाही. गेली कित्येक वर्षे मी ती रोज पाहतो आहे. परंतु, मला हसू या गोष्टीचे आले की इतक्या कर्तुत्त्ववान मुलाची आई असूनही तू एका निराधार भविष्यवाणीला घाबरून उदास होऊन बसली आहेस. कित्येक हजार वर्षांपूर्वी त्याच्याच पूर्वजांनी कालगणनेचे एक साधन बनवले होते. त्याचा इतक्या वर्षांनी काहीतरी उलटा-सुलटा अर्थ त्याने काढला आहे. कुठली तरी एक तारीख धरून त्याने तू नष्ट होणार असे भाकीत केले आणि तू घाबरलीस. हे हास्यास्पद नाही का? " त्यांना बोलण्यातील मिष्किल झाक नाही लपवता आली.

" देवा, तुमचा गैरसमज होतो आहे. मी त्याच्या कोणत्या तरी निराधार भविष्यवाणीला सत्य मानून नाही चिंतीत झाले. मनुष्याने इतकी प्रगती केली खरी. बुद्धीच्या बळावर आकाशाला गवसणी घातली परंतु स्वतःचे मन तो नाही काबूत ठेवू शकला. आपली असुरक्षितता, भीती तो नाही जिंकू शकला. त्याच्या या अनाठायी भीतीनेच त्याच्या राज्यात अंधश्रद्धा इतकी बळावली आहे. कोणातरी एकाने मी नष्ट होणार अशी आवई उठवली आहे. परंतु त्याच्या अशा बालिश वागण्याला बळी पडून मी चिंता करेन असे आपल्याला वाटते का?" सूर्य नारायणांनी आपल्याला इतके बालिश समजावे याचे तिला वाईट वाटले.

" देवी , मग तुझ्या या विनाकारण चिंतेचा हेतू मला नाही स्पष्ट झाला. तू उलगडशील का हे कोडे?"

"तुम्ही सारेच तर पहात आहात सूर्य नारायणा. तरीही विचारत आहात. आता मी कोणत्या रीतीने आपल्या प्रश्नाचे उत्तर देवू मला कळेनासे झाले आहे."

" देवी, मी समजू शकतो कि कोणत्या तरी भीतीने तुला घेरले आहे. आपल्या मुला-बाळांचा, इतके दिवस सांभाळलेल्या सृष्टीचा अंत होईल कि काय विचारानेच तू गांगरली आहेस. परंतु जोपर्यंत तू तुझे विचार उलगडून सांगणार नाहीस तोपर्यंत मी कसा काय बरे तुला मदत करू शकेन?" आता आपल्या मुलीची हि स्थिती पाहून सूर्य देवही संभ्रमात पडले होते.

" देवा, चला आपण त्या हिमालयाच्या उंच टोकाशी जावू. तिथला निसर्ग, तिथली शांतता मला बोलण्याचे बळ देईल."

मूक संमती देत त्यांनी आपल्या घोड्यांना इशारा केला. धरणी मातेला रथात घेऊन त्यांनी हिमालयाच्या शिखराकडे प्रस्थान केले.

हिमालयाच्या त्या उंच शिखरावरील शीतल आणि आल्हाददायक वातावरण पाहून सूर्य नारायण प्रसन्न झाले. आकाशाशी स्पर्धा करणारे उंचच उंच वृक्ष, त्यावर आपुलकीने बिलगलेल्या विविध वेली . त्या साऱ्यातून वाट शोधत जाणारे खळाळते झरे. नजर जाईल तिथे उमललेली रंगीबेरंगी फुले आणि त्यांच्या सुगंधाने वेडावून गुंजारव करणारे भ्रमर! या साऱ्याशी समरस होऊन आपले जीवन शांततेने, नियमाने जगणारे निरनिराळे पशू आणि पक्षी! ते सारे नयनरम्य दृश्य सूर्यदेव भान हरपून पाहत होते. धरीत्रीच्या सौंदर्याची स्वर्गलोकात इतकी चर्चा का होते हे त्यांना आता मनोमन पटले.

त्यांना असे रमलेले पाहून धरती माता समाधानाने हसली. तिची कितीही इच्छा नसली तरी त्यांना त्या मंत्रमुग्ध स्थितीतून बाहेर काढणे ही प्रसंगाची गरज होती. ती थोडी हताश होवूनच बोलली,

"बघताय ना सूर्य देवा, माझे सौंदर्य? स्वर्गातले देवही माझ्या या सौंदर्याचा हेवा करतात. परंतु , माझ्या स्वतःच्या पुत्राला मात्र या साऱ्याची काहीच किंमत नाही. स्वतःच्या लोभापायी हे सगळ तो उजाड करत सुटला आहे. तुम्ही या शिखरावरच्या सौंदर्याने मोहित झालात परंतु बाकी शिखरांवर नजर नाही फिरवली. ती पहा ती लहान शिखरे कशी वनराईविना ओसाड झाली आहेत. ते पहा तिथले शिखर. या साऱ्या पांढऱ्याशुभ्र शिखरांमध्ये कसे ओके-बोके दिसत आहे. कारण त्यावरचा सारा बर्फ अति उष्णतेने विरघळून गेला आहे. या शिखाराचीही अशीच दुरवस्था होण्यास वेळ नाही लागणार. माझाच पुत्र मला असा उजाड करत चालला आहे आणि एका मुलाच्या दुष्कृत्यांचा परिणाम माझी बाकीची मुले भोगत आहेत. ’ जलाशयाच्या काठावर पहुडलेल्या वाघाकडे नजर जाताच तिला हुंदका अनावर झाला.

आपल्या पुत्रीच्या त्या अश्रूंनी सूर्य देव व्यथित झाले. तिच्या मस्तकावर हात ठेवून तिचे सांत्वन करण्याच्या हेतूने ते बोलू लागले " देवी, मी तुझी व्यथा पूर्णपणे समजू शकतो. आपल्या मुला-बाळांचा असा संहार कोणत्या मातेला पाहवेल बरे? परंतु , तुझे सगळेच पुत्र असे नाहीत. काही जण असेही आहेत जे तुझ्या या सौंदर्याचे मोल पुरेपूर जाणतात. तुझ्यावर जो अत्याचार चालू आहे त्याविरुद्ध ते आवाज उठवत आहेत. त्यांच्यामुळेच अजूनही काही अंशी तुझे हे सौंदर्य अबाधित आहे हे तू विसरू नकोस."

" याच विश्वासावर मीही इतकी वर्षे आशा ठेवून होते देवा! परंतु, आता ही सारीच परिस्थिती अगदी हाताबाहेर गेली आहे. माझा संहार करणाऱ्या काही मनुष्यांनी माझी इतकी हानी केली आहे कि मला वाचवायचे सारे प्रयत्न आता अपुरे पडत आहेत. अवकाळी येणारी वर्षा, काही भागात असणारे सततचे दुष्काळ , कुठे धरणीकंप , कुठे समुद्राने चालवलेला हाहाकार,जिथे होणे शक्य नाही अशा ठिकाणी होणारी बर्फवृष्टी ...पहा त्या प्रदूषणाने काळवंडलेल्या नद्या .....कुठे कुठे मी पुरी पडणार?

मी निसर्गाला काही नियम घालून दिले आहेत. त्या नियमांमध्ये हस्तक्षेप करणे आता मला शक्य नाही. निसर्ग ठरल्याप्रमाणे आपल्या नियमांचे अगदी काटेकोर पालन करत आहे. त्यामुळे मला माझी आणि माझ्या मुला-बाळांची ही दुर्दशा निमुटपणे पाहत बसणे हे अनिवार्य आहे. यासाठी मी कोणतीही तक्रार करू शकत नाही कारण या सर्वांसाठी केवळ मनुष्यच सर्वोतोपरी जबाबदार आहे. आपल्या लोभापायी त्याने ही वेळ सर्वांवर आणली आहे.

हे सारे कमी होते कि काय म्हणून त्याने स्वतःच्या राज्यात चालवलेला अनागोंदी कारभार पाहणे माझ्या नशिबी आलेले आहे. कुठे भ्रष्टाचार ;कुठे चाललेली हुकुमशाही; धर्माच्या नावावर होणारी जाळपोळ, एकमेकांच्या कत्तली ; स्त्रियांवर होणारे हे अनन्वित अत्याचार; काही ठिकाणी स्वैराचाराच्या दुरुपयोगाने मोडकळीला आलेली कुटुंबव्यवस्था; कुठे कुपोषणाने जाणारे अश्राप जीव.......किती किती म्हणून सांगू देवा? मनुष्य करत असलेल्या या साऱ्या अनुचित प्रकारांची यादी देखील करणे कठीण झाले आहे! या साऱ्या प्रकारांनी माझी व्यवस्था आता मोडकळीला आली आहे. मी अजून किती अंतर आपल्या भोवती फिरू शकेन हे माझे मलाच माहित नाही, इतकी मी क्षीण झाले आहे..........

प्रलय येवून माझा विनाश होईल हे सांगायला त्या माया संस्कृतीच्या कालमापन यंत्राची काय आवश्यकता पिताश्री? हे तर कोणीही सांगू शकेल कि माझा विनाश आता अगदी उंबरठ्यावर पोहोचला आहे..........."

इतके दिवस उराशी जपून ठेवलेले दुःख आपल्या वडिलांशी मोकळे करून धरणी माता हमसून हमसून रडू लागली. सूर्य देव तिच्या पाठीवरून हात फिरवत ती शांत होण्याची वाट पाहत राहिले. दुःखाचा तिचा बांध मोकळा करून देणे त्यांना आवश्यक वाटत होते. ती जे सारे सांगत होती, ते खरेच तर होते. रोज जेव्हा ती प्रदक्षिणा घालायची तेव्हा ते हे सारे पाहतच होते. तिच्या राज्यात सुरु असणाऱ्या अत्याचाराने आणि हाहाकाराने कितीदा ते स्वतः कष्टी झाले होते.
तिची भीती अनाठायी नाही हे ते जाणत होते परंतु तिचा विचार हा केवळ एकतर्फी होता. आपल्या मुलाबाळांच्या मायेपोटी ती हवालदिल झाली होती. पण सारे विश्व केवळ मायेवर चालवता येत नाही. त्याला ज्ञानाची जोड देणे आवश्यक असते. हा दिवस कधी ना कधी येणार हे ते जाणून होते. त्यांनाही आपल्या मुलीची , नातवंडांची काळजी होती. परंतु, ते साऱ्या विश्वाचे चालक होते. कित्येक युगे ते हे विश्व चालवत होते ते आपल्या ज्ञानाच्या आणि नियमांच्या जोरावर. असे नियम जे बदलणे स्वयं विश्वनिर्मात्याला शक्य नाही. आता तिला त्या सत्याची जाणीव करून देणे अपरिहार्य होते. अतिशय शांत स्वरात ते बोलले ,

"देवी, प्रलय होणे अटळ आहे..."

..........पुढील भाग लवकरच !

चव मायेची....

2012-11-27T15:55:00.001+09:00

मी टी.व्ही. वर 'मास्टरशेफ' नावाचा एक कुकरी शो आवडीने पहायचे. या कार्यक्रमात देशातल्या सर्वसामान्य जनतेतून व्यावसायिक शेफ होण्याची ताकत असणारा स्पर्धक शोधला जातो. देशभरातून आलेले वेगवेगळ्या वयाचे स्पर्धक आणि दर आठवड्याला त्यांच्यामध्ये होणाऱ्या स्पर्धात्मक फेऱ्या असे काहीसे त्याचे स्वरूप आहे.

एका आठवड्यात एक अनोखी स्पर्धेची फेरी होती. सर्व स्पर्धकांना वेगवेगळे पदार्थ बनवण्यास सांगितले गेले होते आणि ते सारे पदार्थ चाखून त्यांना गुण देणार होते , सारऱ्या स्पर्धकांचे कुटुंबीय. आता खरे तर ही फेरी सगळ्यात सोपी ठरली असती कारण प्रत्येक कुटुंब आपल्या स्पर्धकाने बनवलेल्या पदार्थालाच जास्त गुण देणार...साहजिकच आहे! परंतु, इथेच तर खरी गंमत होती. कारण, त्यापैकी कोणालाच माहित नव्हते की कोणता पदार्थ कोणत्या स्पर्धकाने बनवला आहे ते. त्यांना सारे पदार्थ चाखायचे होते आणि चवीवरून ओळखायचे होते की कोणता पदार्थ कोणी बनवला असेल....... 'कसे शक्य आहे?' माझ्या तोंडून आपसूक आले. मला खूपच कठीण वाटली ती गोष्ट!

पण खरे आश्चर्य मला तेव्हा वाटले जेव्हा बऱ्याचश्या कुटुंबीयांनी त्यांच्या स्पर्धकाने बनवलेला पदार्थ अचूक ओळखला. ' हा केक माझ्या आई शिवाय दुसऱ्या कुणीच बनवला नसणार!' एका लहान मुलीने तिच्या आईने बनवलेला केक अचूक ओळखला होता. एका पतीने आपल्या पत्नीने बनवलेली भाजी एका घासात ओळखली. एका आईने आपल्या मुलाच्या हातचे कबाब ओळखून पूर्ण गुण कधीच दिले होते. मला मात्र या साऱ्याचे मोठे नवल वाटत होते. इतक्या साऱ्या पदार्थांमधून आपल्या माणसाने बनवलेला पदार्थ ओळखणे तेही फक्त चवीच्या आधारे? कसे शक्य आहे हे? असे काय असेल त्या चवीमध्ये जी आपण ओळखू शकू?

मी बराच विचार केला पण, मला उत्तर काही सापडले नाही. मग मी एक प्रयोग करायचा ठरवला. एकच पदार्थ विविध ठिकाणी चाखायचा आणि त्यांच्या चवीत काय वेगळेपणा आहे हे शोधून काढायचे. या नादाने मी काहीच दिवसात बरेच आणि बऱ्याच ठिकाणाचे पदार्थ खाऊन पहिले. त्याचा निकाल असा लागला की माझे पैशांचे पाकीट झाले हलके आणि जमिनीवरचा माझा भार मात्र काही किलोंनी वाढला. परंतु, एक गोष्टही लक्षात आली की पदार्थ जरी एकच असला तरीही तो बनवणाऱ्याची वेगळी अशी छाप सोडतोच आपल्या चवीमध्ये. तरीही केवळ चवीवरून तो कोणी बनवला असेल हे मी ओळखू शकेन असे मात्र मला काही वाटले नाही. चवीचे ते कोडे तसेच कित्येक दिवस माझ्या मनात रेंगाळत राहिले आणि एक दिवस अचानक पूर्वजांच्या खाद्य संकल्पनेविषयी ऐकताना मला माझे उत्तर मिळाले....

पूर्वीच्या काळी म्हणे लोक बाहेरचे खाद्यपदार्थ खाणे निषिद्ध मानत असत. त्यामागे त्यांची धारणा अशी होती की ; कोणताही पदार्थ जेव्हा बनवला जातो त्यावेळी तो बनवणाऱ्याच्या मनात जो काही भाव उत्त्पन्न झाला असेल तोच भाव त्या पदार्थातही उतरतो आणि मग तसाच भाव तो पदार्थ खाणारयाच्या मनातही उत्त्पन्न होतो. माहित नाही बाहेरचे पदार्थ कोण कोणत्या भावनेने बनवत असेल. कदाचित रागाने, कदाचित द्वेषाने ....आपली वृत्ती तशी होऊ नये म्हणून म्हणे पूर्वीचे लोक बाहेरचे खाणे टाळत असत . मी जेव्हा हे ऐकले , हसलेच होते पहिल्यांदा. पण, आता जेव्हा नवीन संदर्भातून याचा विचार करते तेव्हा वाटते ; कदाचित पूर्ण नाही पण काही अंशी तरी यात तथ्थ्य असावं . त्यशिवाय असे कसे घडत असेल बरे? हाडा-मांसाचे सगळ्यांचे सारखेच हात ....एकच पदार्थ बनवतात पण,प्रत्येकाने बनवलेल्या पदार्थाची चव मात्र निराळी. काय वेगळेपणा असेल निरनिरळ्या बोटांमध्ये जो त्यांनी बनवलेल्या पदार्थाला स्वतःची अशी निराळी चव देवून जात असेल??काही केले तरी हा प्रश्न माझी पाठ सोडत नव्हता कित्येक दिवस....

त्याच सुमारास माझा देशाबाहेर राहणारा भाऊ आला होता काही दिवसांसाठी. तो आला की एक संवाद आमच्या घरी अगदी ठरलेला असतोच. माझी आजी सुगरण आहे. आज ७६व्या वर्षीसुद्धा तिला स्वतःच्या हाताने स्वयंपाक करून सर्वांना आग्रहाने खाऊ घालण्याची कोण आवड! तो आल्या आल्या आजी पदर खोचून उभी राहते आणि वेगवेगळ्या पदार्थांची यादीच वाचून दाखवते.. " बाळा , काय करू यातलं जेवायला?"....आणि त्यावर त्याचे ठरलेले उत्तर. 'काही नको आजी. फक्त तुझ्या हातचा आमटी-भात खायचा आहे"......माझा मात्र हिरमोड होतो कारण मी सारे पदार्थ आठवून मनातल्या मनात मांडे खात बसते आणि पोटात उतरतो तो फक्त आमटी-भात! कित्येक दिवस एक प्रश्न मला कायम छळायचा . माझा हा भाऊ इतके देश फिरलेला. वेगवेगळ्या ठिकाणी प्रसिद्ध शेफच्या हातचे कित्येक पदार्थ चाखले आहेत त्याने पण तरीही साध्या आमटी-भातासाठी तो इतका का आसुसलेला?

मी कधी त्याला तसे विचारले नाही आणि एका अर्थी बरेच झाले नाही विचारले ते कारण यावेळी तो सवांद ऐकून मला माझा 'युरेका' क्षण सापडला....त्याचे  नेहमीचे  उत्तर ऐकताना मी ..माझे प्रश्न, जुन्या धारणा या सगळ्याचा पुन्हा  एकत्रित विचार केला आणि मला उमजले. जे सारे प्रश्न माझ्या मनात इतके दिवस घोळत होते ते सुटले. माझ्या भावाच्या आवडीच रहस्यही उलगडलं आणि चवीचही... !

   माझा भाऊ ठराविक कोणत्या पदार्थासाठी नाही तर घरच्या चवीसाठी आसुसलेला आहे. आमटीमधील चिंच-गुळासारख्या आजीच्या आंबट-गोड मायेसाठी आसुसलेला आहे. काट्या चमच्याने सराईतपणे जेवताना आमटी ओरपण्याच्या साधेपणासाठी आसुसलेला आहे . तेव्हा मात्र एक गोष्ट मनाशी पक्की झाली. पदार्थ कोणताही असो ;दिसायला कितीही सुंदर असो, कोणत्याही साधनांनी बनवलेला असो परंतु त्याची चव सर्वस्वी अवलंबून असते ते ...तो कोणी आणि किती प्रेमाने बनवला आहे यावर . आईने प्रेमाने बनवलेल्या साध्या पोळी-भाजीची चव ५स्टार मधील शेफच्या  कोणत्याही प्रसिद्ध पदार्थाला कशी येऊ शकेल? तो आपले सगळे कसब पणाला लावून अतिशय चविष्ट पदार्थ बनवू शकेल पण त्यात नेहमीच एक कमी राहील.....त्यात एका आईचे आपल्या मुलासाठीचे प्रेम नाही उतरू शकणार. आईच्या हातच्या पोळी-भाजी समोर  जगातला कोणताही पदार्थ फिकाच पडणार.

मास्टरशेफ बघताना पडलेल्या माझ्या कठीण प्रश्नाचे सोपे उत्तरही आता सापडले  होते. त्यावेळी त्या मुलीने , एका पतीने किंवा त्या आईने फक्त त्या पदार्थाची  चव ओळखली नव्हती तर  तो पदार्थ बनवताना मिसळलेले प्रेम ओळखले होते आणि म्हणूनच इतक्या सारया पदार्थांतून आपल्या माणसाने बनवलेला पदार्थ त्यांनी अचूक ओळखला होता. रस्त्यावर कितीही गर्दी असुदे पण त्यातून आपले माणूस लगेच ओळखतोच की आपण , तसेच काहीसे...!

   आज जेव्हा हे चवीचे कोडे उलगडले आहे तेव्हा मी पूर्वी  केलेल्या माझ्या खाण्याच्या प्रयोगाचा पुन्हा एकदा नव्याने विचार केला  आणि वाटले.....ते सारे पदार्थ आज मी पुन्हा चाखले तर कदाचित कोणता पदार्थ  कोणत्या ठिकाणचा आहे हे आजही मी नाही ओळखू शकणार परंतु, जर माझ्या घरी बनलेला पदार्थ त्यामध्ये ठेवला तर तो मात्र मी अचूक ओळखू शकेन. बाहेरच्या पदार्थांनी माझी भूक भागेल , जीभही खूष  होईल पण माझ्या घरच्या पदार्थाने केवळ पोटच नाही तर मनही तृप्त होईल. कदाचित म्हणून जेव्हा कोणी मुलगी लग्न करून आपल्या सासरी जात असते तेव्हा तिची आई तिला कानमंत्र  देते , " मुली लक्षात ठेव..घरच्यांच्या हृदयात शिरण्याचा मार्ग त्यांच्या पोटातून जातो". त्याचा अर्थ तू त्यांना रोज चांगले-चुंगले खायला करून घाल असा नसावा. तर, तू जे काही बनवशील ते इतक्या मायेने ,प्रेमाने बनवत जा की ती माया त्या जेवणातून आपोआप त्यांच्या मनात उतरेल आणि ते सहजच तुला आपलेसे करून घेतील असाच असेल..नाही का ?

पण, आज कुठेतरी हे सारे समीकरण बदलत तर चालले नाही ना? दिसायला सुंदर आणि चवीला नवीन असे सतत काही शोधता शोधता तो पूर्वीच्या जेवणातला साधेपणा हरवत तर चालला नाही? आता कुठे पूर्वीसारखी ती चुलीवरची फुगलेली भाकरी , त्या साग्र -संगीत जेवणावळी , आग्रह करून करून वाढणारे यजमान हे सारे दृष्टीस पडतात? घरी आलेल्या पाहुण्यांना स्वतःच्या हाताने हौसेने बनवून खायला घालणारी गृहिणी हे दृश्य काळाच्या ओघात धूसर होते आहे.

  हल्ली बाजारात अनेक पदार्थ तयार मिळतात. अगदी जगाच्या कोणत्याही कोपऱ्यात बनणारा पदार्थ आपल्या गावात सहजच मिळतो . ते सारे चाखताना मात्र, कित्येक दिवस जिभेवर
रेंगाळणाऱ्या घरच्या मऊसूत  पुरणपोळीची चव दुर्मिळ होत चालली आहे. आजकाल आमटी तर मीही छान बनवते पण तिला माझ्या आजीच्या हातासारखी चव मात्र नाही येत. कारण कदाचित स्वयंपाक करण्याचा आपला दृष्टीकोनच बदलला आहे हल्ली! स्पर्धेच्या आणि धकाधकीच्या जीवनात आता स्वयंपाक करणे आणि खाऊ घालणे ही आनंदाने आणि मायेने करायची कृती नाही तर , केवळ एक गरज बनून राहिली आहे.स्वयंपाक करताना "आयोडीनयुक्त नमक" तरी आठवणीने घालतो आपण  पण गडबडीत वरून थोडे प्रेम शिंपडायला विसरतो.


बहुतेक पोटासाठी धावता  धावता आपण पूर्वीच्या लोकांचा तो साधेपणा, दुसऱ्याला जेवण करून आग्रहाने खाऊ  घालण्याचा आनंद, त्यांची तृप्तीची ढेकर ऐकून होणारे समाधान  हे  सारे हळू हळू इतिहासजमा करत चाललो आहोत . आणखी  काही वर्षांनी कदाचित रोज घरी स्वयंपाक करायची गरज देखील उरणार नाही. मग बोटे चाटून ताट फस्त करायची ती पूर्वीसारखी स्पर्धा उरणार नाही. सगळ्यांना खूप आवडलेला पदार्थ शिल्लक नाही  म्हणून आपल्या वाटणीचा आपल्या ताटातील घास देणारी आई कदाचित दिसणार नाही. पुढच्या पिढ्यांना विकतचे कितीतरी चविष्ट पदार्थ चाखायला तर मिळतील पण त्या साऱ्या खाऊ-गर्दीतून आपल्या घरातला साधा , आपल्या माणसाने प्रेमाने बनवलेला पदार्थ अचूक वेगळा नाही ओळखता येणार. त्या सारया पदार्थांमध्ये विविध  मसाले असतील तरीही तो फिका असेल कारण त्यात असणार नाही  ती आपलेपणाची , मायेची चव...........

"क्लिक!"

2012-10-30T12:52:00.001+09:00

काही काही जाहिराती बघताक्षणीच आवडतात आणि मनात घर करून जातात. असंच काहीसं झालं जेव्हा मी नुकतीच एका कॅमेऱ्याची जाहिरात बघितली.....

आता फोटो काढणे किती सोपी गोष्ट झाली आहे नं? पण, काही वर्षांपूर्वी जेव्हा अजून डिजिटल कॅमेरे आले नव्हते किंबहुना कॅमेरा ही एक चैन होती..तेव्हाचे फोटो किती खास असायचे. जपून, काळजीने काढलेले , योग्य क्षण कैद करण्यासाठी!! असे जुने फोटो बघायची इच्छा झाली आणि मी लगेच माळ्यावरची बॅग खाली काढली ज्यामध्ये सगळे जुने फोटो जपून ठेवले आहेत. एक एक फोटो पाहताना कितीतरी आठवणी ताज्या झाल्या.प्रत्येक फोटो , त्यातला प्रसंग, त्यावेळी केलेली धमाल...हे सारे आठवताना मी 'एलीस इन वंडरलॅंड' सारखी भूतकाळाच्या दुनियेत शिरले. हल्ली तंत्रज्ञान हातात जादूची कांडी घेवून उभे असताना हा सारा आनंद मी एकटीने कशाला साजरा करायला हवा?.....मी लगेच सारे फोटो दूर असलेल्या माझ्या भावा-बहिणींशी शेअर केले. ते जुने फोटो पाहून, ते क्षण आठवून नव्याने काहीतरी गवसल्याचा आनंद त्यांना झाला होता. सगळ्यांना हेच वाटत होते कि आपण किती छान छान आनंदाचे , सुखाचे क्षण जगलो......! अशा बऱ्याच गोष्टी ज्या कदाचित खूप साध्या होत्या पण खूप आनंद देवून गेल्या. त्या साऱ्या आठवल्या. हे सारे फोटो म्हणजे आमच्यासाठी अनमोल ठेवा आहे. पुढे जर कधी आम्ही आयुष्यात दुःखी झालो, निराश झालो तर ते सारे क्षण आमच्या चेहऱ्यावर हास्याची लकेर उमटवतील, जगण्याची नवी उमेद देतील...

किती साधे साधे प्रसंग होते ते. रंगपंचमीचे रंगाने माखलेले चेहरे, उन्हाळ्याच्या सुट्टीत पैज लावून खाल्लेले आंबे आणि एक तरी माझ्या बहिणीचा रडताना काढलेला फोटो...तिला त्या वेळी गाय पहायची होती आणि ती दिसली नाही म्हणून बाईसाहेबांनी भोकाड पसरले.. हे साधे क्षण आज किती अनोखे वाटतात. मनात विचार येतो, जर तेव्हाच कळाले असते कि हे साधे साधे वाटणारे क्षण आपल्या पुढच्या आयुष्यात इतके महत्वाचे ठरतील तर कदाचित आपण ते अजून जाणीवपूर्वक जगलो असतो. प्रत्येक गोष्ट जास्त आनंदाने साजरी केली असती.

खरे तर आपले त्या गोष्टीतील माणसासारखे झाले आहे. एक मनुष्य एका काच कापायच्या कारखान्यात काम करत असतो. त्याला एकदा एक बातमी कळते. " एक अतिशय श्रीमंत मनुष्य काही कामानिमित्त त्या कारखान्यात आलेला होता. त्याच्या हातातील घड्याळाला मौल्यवान असे हिरे जडलेले होते आणि त्यातला एक कारखान्याच्या स्क्रॅप टाकायच्या जागेत पडला. त्याने तो हिरा शोधायचा खूप प्रयत्न केला पण त्या काचेच्या तुकड्यांच्या डोंगराएवढ्या ढिगातून एक हिरा हुडकणे म्हणजे अशक्यच. शेवटी कंटाळून तो निघून गेला." झालं! हि बातमी म्हणजे त्या गरिबीने पिचलेल्या माणसाला अल्लाउद्दिनचा जादुई दिवा मिळाल्यासारखी वाटली. त्याने ठरवलं. आता काही झालं तरी तो हिरा शोधून काढायचाच! तहान-भूक विसरून तो कामाला लागला. प्रत्येक काचेचा तुकडा तो घ्यायचा, निरखायचा आणि मागे न बघताच टाकून द्यायचा. कित्येक दिवस त्याचा हाच क्रम चालू होता. समोरचा ढीग कमी होत होता आणि मागचा वाढत होता. शेवटी म्हणतात ना, 'प्रयत्ने वाळूचे कण रगडिता तेलही गळे'. एके दिवशी त्याला तो हिरा सापडला. पण, आता परिस्थिती अशी झाली होती कि, इतके दिवस सतत एकच काम करून करून त्याला सवय झाली होती. त्यामुळे हिरा मिळाल्यावर त्याने तो उचलला, बघितला आणि सवयीप्रमाणे मागे फेकून दिला.......नंतर जेव्हा त्याला याची जाणीव झाली तेव्हा त्याने मागे वळून बघितले तर काय? काचेच्या तुकड्यांचा डोंगराएवढा ढीग आणि त्यात तो हिरा कुठे पडला काहीच माहित नाही. म्हणजे आता त्या शोधमोहिमेचा पुन्हा श्रीगणेशा करावा लागणार. इतक्या दिवसांच्या कष्टाने आणि निराशेने तो इतका थकून गेला होता कि पुन्हा सारा ढीग नव्याने उपसण्याची त्याची इच्छाच उरली नव्हती. अखेर हार मानून आपल्या नशिबाला दोष देत तो निघून गेला.

आपलेही काहीसे असेच आहे. प्रत्येकजण आपल्या आयुष्यात हिऱ्यासारख्या मौल्यवान क्षणांची वाट पाहत असतो आणि ते शोधता शोधता हाताला लागणारे खरे अनमोल क्षण काचेचे तुकडे म्हणून फेकून देत असतो. शेवटी जेव्हा आपण मागे वळून बघतो तेव्हा लक्षात येते कि, 'अरे, आपण काच म्हणून फेकून दिलेले तुकडेच खरे हिरे होते.' तेव्हा मात्र हळहळण्याखेरीज आपण दुसरे काही करू शकत नाही.

आपण ठरवतो येणाऱ्या वाढदिवसाला काय काय करायचं, सहलीला गेल्यावर तिथे कशी धमाल करायची... तेव्हा भरपूर आनंद लुटायचा!! पण, त्या गोष्टी केल्यावर आनंदी होऊ असे ठरवताना रोज मिळणाऱ्या छोट्या छोट्या गोष्टींसाठी आनंदी होणे मात्र आपण विसरूनच जातो...काय माहित उद्या कदाचित असा काही प्रसंग घडेल ज्यामुळे आपण आपला वाढदिवस साजरा करू शकणार नाही किंवा सहलीला जाऊ शकणार नाही. मग आपण पुढच्या वर्षी येणाऱ्या वाढदिवसाची किंवा दुसऱ्या सहलीला जायची वाट बघत बसणार आनंदी होण्यासाठी? नाही ना! भविष्यात येणाऱ्या मोठ्या मोठ्या गोष्टींसाठी आनंदी व्हायचे असे ठरवून वाट बघत बसण्यापेक्षा आपण रोज घडणाऱ्या लहान लहान गोष्टी जास्त आनंदाने साजऱ्या करूयात. म्हणजे जशी 'खुशियोंकि इंस्टौलमेंट ' म्हणा ना! सगळ्यांनी मिळून केलेली एखाद्या मित्राची फजिती, पावसात भिजून आल्यावर टपरीवर घेतलेला गरम गरम चहा आणि भजी, घरातल्या सगळ्यांसोबत बघितलेला एखादा सिनेमा,भावाची-बहिणीची केलेली थट्टा, विनाकारण केलेले भांडण........असे कितीतरी क्षण पूर्णपणे जगूया! मग जेव्हा आपण मागे वळून पाहू तेव्हा न ओळखता आलेले हिरे पाहून हळहळण्याची वेळ आपल्यावर येणार नाही.............

हे सारे प्रसंग कॅमेऱ्यात कैद करून नाही ठेवता येणार आपल्याला कदाचित; परंतु ,निसर्गाने एक अद्भुत कॅमेरा दिलाय ना आपल्याला. स्मृतींचा!!! तो कॅमेरा वापरू, मन फोकस करू, आनंद झूम करू आणि म्हणू या सगळ्या आनंदी क्षणांना

"क्लिक!"

पुढे काही वर्षांनी जेव्हा आपण एखाद्या आराम खुर्चीवर रेलून , धूसर डोळ्यांनी भूतकाळातल्या कप्प्यात काही शोधायचा प्रयत्न करू तेव्हा क्लिक केलेला हा अल्बम आपल्या हाती लागेल. प्रत्येक फोटो आपल्याला पुन्हा त्या जादुई सफरीवर घेऊन जाईल. अलगद......तेव्हा कुठलीच खंत नसेल........कुठलीच बोच नसेल....सोबत साथीला असेल फक्त समाधान.......हे सारे क्षण पुरेपूर उपभोगल्याचे!!!!!!

चला तर करूया फोकस ,झूम आणि म्हणूया "क्लिक!"

शक्तिरुपेण संस्थिता।

2012-10-17T18:38:00.001+09:00

घट स्थापून जेव्हा जेव्हा पहिली माळ ओवली जाते, तेव्हा तेव्हा माझ्या मनात अभिमान दाटून येतो ...एक स्त्री असण्याचा.....नव्हे नव्हे ....एक लढवय्यी स्त्री असण्याचा! आणि हो स्त्रीच्या शूर आणि पराक्रमी प्रतिमेचे पूजन करणाऱ्या आपल्या संस्कृतीचाही .....
वेद-पुराणांत देवीची कितीतरी रूपे वर्णिली आहेत. प्रेमळ, यशदायिनी, बुद्धीदात्री परंतु हे नऊ दिवस आपण पूजा करतो ती रणरागिणीरुपी महिषासूरमर्दीनीची.
प्रेम,माया, त्याग , स्वार्थ, अहंकार, मत्सर....कितीतरी छटा आहेत स्त्रीरूपाला. बऱ्या-वाईट दोन्हीही. परंतु , या सगळ्यात एक गोष्ट मात्र समान आहे. कोणतीही स्त्री मग ती कशीही असो , अंततः आहे लढवय्यी...रणांगणात उभारून संकटांचा धैर्याने संहार करणारी....परिस्थितीला हार न मानणारी....

रावणाने शिव शंकरांना प्रसन्न करून त्यांच्याकडून आत्मलिंग आणि त्रिलोकात सुंदर स्त्री वरदानरुपात मागितली. आता त्रिलोकात सुंदर स्त्री देवी पार्वतीशिवाय कोण? भोळ्यासांब महादेवांनी आनंदाने पार्वतीला वरदान म्हणून देवून टाकले. रावण पार्वती मातेला घेवून निघाला. तेव्हा हतबल होवून देवीने श्री विष्णूंचा धावा केलाआणि विष्णूंनी वृद्ध व्यक्तीचे रूप घेऊन मातेची हुशारीने सुटका केली.

जेव्हा दैत्य महिषासुराच्या त्रासाने सारी सृष्टी त्रस्त झाली आणि त्या दैत्यापुढे सारे देवगण हतबल झाले , तेव्हा ब्रम्हा,विष्णू ,शिवासहित सारे देव त्याच पार्वती मातेला शरण गेले. मग साऱ्या सृष्टीच्या रक्षणासाठी आदिशक्ती दुर्गेचे रूप घेऊन महिषासुर आणि त्याच्या सैन्याशी नऊ दिवस झुंजली.आपल्या मुला-बाळांच्या रक्षणासाठी.

खरे तर , या पुराणकालीन गोष्टींवर कोणी किती विश्वास ठेवावा , त्या खऱ्या मानाव्यात कि नाही हा ज्याच्या त्याच्या श्रद्धेचा प्रश्न! परंतु , यातील नारीशाक्तीचे रूप मात्र निर्विवाद सत्यच!!!

या दोन्ही कथा जेव्हा मी ऐकते , वाचते ....दोन्हीमधील विरोधाभास जाणवून येतो. पहिल्या प्रसंगात स्वतःच्या रक्षणासाठी असफल ठरलेल्या पार्वती मातेनेच नंतर साऱ्या देवतांचे आणि सृष्टीचे रक्षण केले.ज्या श्री विष्णूंनी त्यांचे रक्षण केले होते त्यांनीच भवानी मातेला सृष्टीचे रक्षण करण्याची प्रार्थना केली.पण हीच तर नारी शक्तीची खरी गंमत आहे. जी नारी, कधी कधी स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी असमर्थ ठरते तीच आपल्या मुला-बाळांवर किंवा परिवारावर संकट आले तर मात्र रणरागिणी चंडीकेचे रूप धारण करते. आपली शक्ती , आपला पराक्रम स्वतःसाठी न वापरता आपल्या लेकरांसाठी , घरादारासाठी वापरण्यातच तिला अधिक धन्यता वाटते. आजच्या जगातही कदाचित घरात होणाऱ्या छळाला, स्वतःवर होणाऱ्या अत्याचाराला ती अबला बनून मूकपणे सहन करेल पण जर तीच वेळ तिच्या लेकरांवर आली तर मात्र आपले कोमल रूप सोडून कालीचा अवतार धारण करण्यास ती मागे पुढे पाहणार नाही.

आपल्या भक्तांच्या रक्षणासाठी सिंहावर आरूढ झालेल्या , हातात आयुधे घेतलेल्या, रौद्र रूप धारण केलेल्या दुर्गा मातेच्या मूर्तीसमोर मी जेव्हा नतमस्तक होते ; तेव्हा ... आपल्या लहानग्या मुलीचे एका बिबट्यापासून रक्षण करण्यासाठी केवळ एका काठीच्या सहाय्याने झुंजणाऱ्या मातेचे मला दर्शन होते....आपल्या आई-वडिलांच्या रक्षणासाठी घरात घुसलेल्या आतंकवाद्यांचा धाडसाने मुकाबला करणाऱ्या त्या काश्मिरी मुलीचे दर्शन होते ....परिस्थितीला हार जाऊन आत्महत्त्या करणाऱ्या आपल्या शेतकरी पतीच्या साऱ्या जबाबदाऱ्या आपल्या शिरावर उचलून जगाला धीराने तोंड देणाऱ्या पत्नीचे दर्शन होते.....

आज काळ बदलला आहे. 'त्याग' हेच स्त्रीचे जीवन मानणाऱ्या युगाला दूर लोटून स्त्रिया खूप पुढे निघून आल्या आहेत. आपल्या हक्कांसाठी जागरूक झाल्या आहेत. त्यांना आत्मभान आले आहे... या साऱ्या प्रवासात त्यांच्यात अनेक बरे-वाईट बदल झाले असतील परंतु, आजही स्त्रीची एक गोष्ट मात्र कायम आहे...तिचा लढाऊ बाणा, धीरोदात्तपणा. अनादी काळापासून स्त्री एक खरी लढवय्यी होती आणि आजही आहे. भविष्यातही कायम असेल. आपल्या पूर्वजांना कदाचित याची जाणीव तेव्हाच झाली असावी. म्हणूनच स्त्रीच्या इतर कोणत्याही रूपापेक्षा तिच्या शाश्वत झुंजार रूपाचे त्यांनी पूजन केले....नवरात्रीचा सोहळा केला तो आदिशक्ती, महानारी समरांगिनी दुर्गा मातेच्या शौर्याच्या , पराक्रमाच्या कौतुकासाठी!!!

या देवी सर्व भूतेषु शक्ती रूपेण संस्थिता |
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ||

कम्फर्ट झोन

2012-10-05T15:30:00.000+09:00

माझ्या ओळखीचे एक सद्गृहुस्थ आहेत. त्यांना मी माझ्या कामाच्या ठिकाणी अनेक वेळा पहिले आहे. अतिशय शांत, मोजून-मापून शब्द वापरणारा माणूस! पण, जेव्हा काही कार्यक्रमामध्ये त्यांची भेट झाली तेव्हा मात्र मी चकितच झाले. सर्वांमध्ये हसत खेळत बोलणारा हा माणूस माझ्या ओळखीचा आहे का असा प्रश्न मला पडला. कारण, एकाच दिवशी ते इतके सगळे शब्द बोलू शकतात हे मला पहिल्यांदाच कळले होते. अगदी फिल्मी स्टाईलमध्ये 'कही कुंभ के मेले में बीछडे जुडवा भाई तो नही?' असा प्रश्न मला पडावा इतके त्यांचे वागणे विरुद्ध होते आणि एकाच माणसाचे दोन वेगवेगळे स्वभाव कसे असू शकतात याचे मला राहून राहून आश्चर्य वाटत होते.

पण, मी लक्ष देवून बघितल्यानंतर असे बरेचसे लोक माझ्या आजूबाजूला आढळले.कोणी आपल्या मित्र-मैत्रिणी बरोबर अगदी मोकळेपाने बोलतात पण इतर ठिकाणी मात्र तो मोकळेपणा हरवून जातो; कोणी घराबाहेर पडले की बटन दाबल्यासारखे दंग-मस्तीची ट्यून पकडतात तर कोणी फक्त घरातच राजे असतात. काही जण सहलीला गेले कि दिल खोलके जगतील परंतु, परत आले की सहलीत भेटलेला माणूस हाच का असा प्रश्न पडेल इतके जीवनाशी बेसूर होतील.....

माझ्या वाचनात एकदा आले होते , प्रत्येक माणसाचा स्वतःचा एक कम्फर्ट झोन असतो.त्यामध्ये प्रत्येकजण स्वतःला सुरक्षित समजून मोकळेपणाने जगत असतो.या कम्फर्ट झोनमध्ये काही ठिकाणे असतात , काही माणसे आणि काही भूतकाळातल्या घटनाही असू शकतात ज्या आठवून आपल्याला बरे वाटते. काही गोष्टी किंवा काही ठिकाणे ही आपल्या या कम्फर्ट झोनच्या बाहेर असतात; जिथे वावरताना आपल्या मनावर नकळत दडपण येत. अशा ठिकाणी जरी आपली इच्छा असली तरीही तो खुलेपणा वागण्यात नाही येवू शकत. आणि हे सगळ जाणून-बुजून कुठे होत असतं की जे आपल्या लक्षात येईल? सगळ काही आपल्याही नकळत घडत असतं.

हे सगळ बोलायला कस अगदी रंजक वाटत पण ते तितकच समजायला कठीण आणि जाणून घ्यायला अवघड आहे. या आपल्या कम्फर्ट झोनचा जो मनातला कप्पा असतो त्याची आपल्याला कधी जाणीवही नसते. जरी झाली तरी तिकडे लक्ष देण आपल्याला महत्वाच वाटत नाही किंवा तेवढा वेळ नसतो आपल्याकडे.

काय असेल या कम्फर्ट झोनच्या अंधाऱ्या गुहेतील रहस्य? मी जेवढा विचार केला तेवढ मला वाटल की ज्या गोष्टी आपल्या आजूबाजूला घडतात त्यांचा परिणाम होतोच आपल्या मनावर! अशीच एखादी गोष्ट असावी जी बीज बनून मनात रुजली जात असेल. त्याला नकारात्मक विचारांचे खतपाणी मिळाले की बघता बघता त्या बी चे वटवृक्षात कधी रुपांतर होते कळतच नाही. हा असुरक्षिततेचा वटवृक्ष एकदा फोफावला की ती संबंधित गोष्ट किंवा ठिकाण आपल्या त्या कम्फर्ट झोनच्या कधी बाहेर जाते हे आपल्याला कळतसुद्धा नाही. या सगळ्याच हेच एकमेव कारण असेल असंच काही नाही पण मला सुचलेलं आणि पटलेलं एकंच.

पण , तरीही काही प्रश्न मात्र उरलेच आहेत. हा कम्फर्ट झोने बदलता येतो का? त्याबाहेर असलेल्या गोष्टी लक्ष्मण-रेषेच्या आत घेता येतात का? माझ उत्तर तरी हो आहे. आणि ते माझ्या अनुभवावरून मला सापडलं आहे....लहानपणी मला कोणी कुणाच्या लग्नाला चल म्हटलं तर अगदी जीवावर यायचं. बाकीचा कोणताही समारंभ असेल तर मी सगळ्यात आधी पुढे असायचे पण एकंदर हा लग्न प्रकार मात्र माझ्या कम्फर्ट झोनच्या बाहेरचा होता. तिथे गेले की इतर वेळी सगळ्यांच्यात मिळून मिसळून असणारी, दंग-मस्ती करणारी मी कुठेतरी आत बंद व्हायची. तिथे जर मला कोणी भेटले तर मी पण हसून प्रतिसाद द्यायचे पण अगदी मोघम आणि स्वतःहून तर कधीच कोणाशी बोलायला जायचे नाही. त्यामुळे कोणाच्या तरी लग्नात जे मला पहिल्यांदा भेटले असतील त्यांचा माझ्याविषयी एक शांत, न बोलणारी, लोकांमध्ये न मिसळणारी मुलगी असा गैरसमज सहजच झाला असेल. जर कधी त्यांनी मला बाकीच्या समारंभात पाहिलं तर मात्र सगळ्यांशी हसून-खेळून बोलणारी मुलगी हीच ती होती का असा प्रश्न त्यांना नक्कीच पडला असेल. का माहिती नाही पण त्या वेळी मात्र लग्नाच्या ओळखी-अनोळखी गर्दीचा भाग होऊन राहणे मला काहीसे न रुचणारे होते. पण, हळूहळू ते बदलत गेले. लग्नाच्या आनंदी वातावरणात रमून जाणे माझ्या कम्फर्ट झोनच्या यादीत कधी सामील झाले ते माझे मलाही कळले नाही. माझ्या त्या बंद कप्प्याचे दार कधी आणि कसे उघडले हे मात्र मला आता आठवत नाही .

या सगळ्या गोष्टींचा विचार करताना माझ्या लक्षात आले की प्रत्येक माणसाचा कम्फर्ट झोन हा वेगळा असतो. अगदी एकाच कुटुंबातील दोन माणसांचाही... प्रत्येकाच्या मनाचा हा कप्पा त्याच्या त्याच्या स्वभावानुसार , आवडी-निवडीनुसार ठरत असावा बहुतेक ! आणि वेळेनुसार त्यात बदलही घडून येवू शकतो हे स्वानुभवावरून मी तरी म्हणू शकते.

या गोष्टींचा आपण कधी जाणीवपूर्वक विचारच करत नाही. जर कधी केला तर आपल्याला कळू शकतील अशा गोष्टी ज्या आपण खुल्या मनाने उपभोगल्याच नाहीत. त्यामागे दडलेली कारणे, घटना शोधू शकू आपण. जर काही नकारात्मक विचार , असुरक्षिततेची भावना असेल तर त्यांना काढून टाकू शकू........काय साध्य होईल या सगळ्यातून? कदाचित आपण अशा काही गोष्टी करू शकू ज्या कधीच केल्या नाहीत आजपर्यंत ....कुठली तरी नवीन संधी मिळेल आपल्याला जी आजपर्यंत आपल्या कम्फर्ट झोनच्या बाहेर होती.

"जिंदगी न मिलेगी दोबारा' चित्रपट आठवतोय? हेच तर केल त्या तिघांनी त्यामध्ये....प्रत्येकाने अशी गोष्ट शोधून काढली जी त्यांच्या कम्फर्ट झोनच्या बाहेर होती. मग धाडसी खेळ असुदे किंवा आपल्या भावनांचा स्वीकार .. जस की ह्रितिकला कळाल की आजपर्यंत पैसे कमवण्याबाहेर आयुष्य जगण त्याला कधी जमलच नाही....किंवा मग अभय च उदाहरण.....त्याला कळाल होत की त्याला जशा मुलीशी लग्न करायचं होत तशी त्याची होणारी बायको नाही आहे. पण हे तो फक्त तिलाच न्हवे तर स्वतःलाही सांगायला घाबरत होता. शेवटी जेव्हा त्यांनी ह्या गोष्टी स्वतःशीच कबूल केल्या तेव्हाच ते बाहेर आले आपल्या झोन मधून......नवीन आयुष्य जगायला ......

तुम्हीही शोध अशा गोष्टी ज्या तुमच्या कम्फर्ट झोनच्या बाहेर आहेत. त्या तशा का आहेत हे जाणून घ्यायचा प्रयत्न करा. आपल्या मनाचे हे बंद खण उघडता येतील का? करून तरी पहा ...कदाचित तुम्हाला अशा काही प्रश्नांचीही उत्तरे सापडतील जे आपल्याला अजून कधी पडलेच नाहीत.........................

रद्दी

2012-09-22T18:31:00.000+09:00

माझ्या कपाटात नको इतकी रद्दी भरलेली आहे , असं माझ्या घरच्यांचं अतिशय प्रांजळ मत आहे. ती साफ करण्यासाठी त्यांचा माझ्यामागे सारखा लकडा लागलेला असतो. मीही आज्ञाधारकपणे साफ-सफाई करतच असते.

सफाईसाठी जेव्हा मी कपाट उघडते, सर्वात आधी अंगावर येतो रंगीबेरंगी कोऱ्या कागदांचा गठ्ठा. मी ते कागद जमा करून ठेवले आहेत.कधी मला लिहायला काही सुचले तर लिहून ठेवण्यासाठी . पण, होते असे की जेव्हा जेव्हा मला काही लिहायला सुचते तेव्हा मी नेमकी कपाटाजवळ नसते. मग, जवळच्या वहीत लिहून ठेवते.(आतला आवाज : कधी सुचलं तर लिहायला म्हणून ही वही कायम सोबत असते हि गोष्ट वेगळी ) म्हणून काही कोरे कागद रद्दी म्हणून टाकू शकत नाही न?(खर आहे :)) त्या गठ्याच्या खाली आहेत ४-५ डायऱ्या.(प्रत्येक डायरीची फक्त पहिली ४ पाने भरलेली आहेत. ) आधी मी वर्षाच्या पहिल्या दिवशी ;रोज नेमाने डायरी लिहायचीच असा संकल्प करायचे. (दरवर्षी संकल्पही अगदी नेमाने करायची ही ). आणि काही दिवस पाळायचेही.(फक्त मोजून पहिले ४ दिवस ) खर पुढे काही तो नेम टिकायचा नाही. मग पुढच्या वर्षी नवीन नेम करायचे (आदल्या वर्षीसारखाच) परंतु नव्या वर्षी जुन्याच डायरीमध्ये कसं लिहिणार , हो ना? म्हणून मग त्या वर्षासाठी नविन डायरी! हल्ली तो संकल्प करायचा नेम मी जरी बंद केला असला तरी काय माहित कधी पुन्हा वाटले की 'लिहावी डायरी ' तर ? म्हणून जपून ठेवल्या आहेत त्या.(तरी ह्या वर्षीची एकही पान न भरलेली नवी डायरी आहेच त्यामध्ये! )

मग दिसते ती एक मोठी पिशवी(तीच एक पिशवी ज्यामध्ये अनेक अनेक पिशव्या आहेत ). मला सर्वांना स्वतःच्या हाताने सुंदर ग्रीटिंग करून देण्याची खूप हौस! (सुंदर हे विशेषण स्वतःच लावलेले .. लोकांनी दिलेले न्हवे) बऱ्याच जणांना मी करून दिलेली आहेत अशी ग्रीटींग्स.(फक्त ग्रीटींग्स बघून झाल्यावरचे त्यांच्या चेहऱ्यावरचे भाव सांगायची तशी काही गरज नसते .)त्यासाठी लागणारे वेगवेगळे कागद, स्टिकर्स,लेस असं सगळ सामान त्यात आहे. हल्ली मी किती दिवसात(वर्षात ) नाही बनवले ग्रीटींग्स. (कारण बऱ्याच जणांनी सांगितलं आहे की तिच्या शुभेच्छाच पुष्कळ आहेत. उगीच कशाला ग्रीटिंग बनवायचे कष्ट घेतेस? आता हे ग्रीटींग्स ठेवून घेण्यासारखे नसतात असं सरळ सरळ कोण बोलणार?) पण , कधी वाटल पुन्हा बनवावं तर सामान असायला हव न जवळ? (तशी शक्यता नाहीच).

माझ्या कपाटाच्या मधल्या कप्प्यात आहे एक जाडजूड वही. (वहीपेक्षा कागदांचे भेंडोळे म्हणण योग्य वाटेल ) ती आहे माझी खास रेसिपी बुक. जेव्हा मी नविन नविन स्वयंपाक करायला शिकत होते तेव्हा एक्स्पर्ट लोकांकडून घेतलेल्या पाककृती लिहून ठेवल्या आहेत. (जशा की शेजारच्या काकूंचा मसाले चहा, आजीच्या हाताचे भरले वांगे , चविष्ट सरबताचे योग्य प्रमाण इत्यादी इत्यादी ...) काहीही असो , एक्स्पर्ट लोकांच्या प्रमाणाने केलेला स्वयंपाक स्वादिष्ट होतोच होतो.(आता तर पुरणपोळ्याही अंदाजाने करते.आणि नाही म्हणता येणार नाही. तशा चांगल्या होतात )

त्याखाली आहे एक फाईल. ज्यामध्ये गरजेची बिलं लावलेली आहेत.(शॉपिंगची आणि औषधाची) आता मला खरेदीची फारशी काही हौस नाही.(जशी जगातल्या कोणत्याच मुलीला नसते तशी ) पण जे काही सामान घेते त्याच बिलं तरी ठेवावच लागत ना जवळ? न जाणो कधी गरज पडेल?(त्यातलं बरंचस सामान तर आता वापरातही नाही आहे ). बाकी काही अलीकडे घेतलेल्या औषधाची बिलं आहेत. (जवळ जवळ १०-१२ वर्षांपूर्वीची ) माझ तर स्पष्ट मत आहे, आपण घेतलेल्या औषधाच नाव आणि ते जिथून घेतलं त्या दुकानच नाव हे साभाळून ठेवलंच पाहिजे.(अगदी लहानपणी घेतलेल्या औषधाचही ? )

सर्वात वरच्या कप्प्यात आहे माझा अनमोल ठेवा. माझ्या आवडत्या कविता असलेली पुस्तके(शाळेतील पाठ्यपुस्तके , बालभारतीची ). मला सगळ्यांनी सांगितलं की त्यातला कविता झेरॉक्स काढून घे किंवा लिहून ठेवून घे. परंतु, तुम्हीच सांगा की जुन्या पुस्तकांचा वास घेत वाचलेल्या कवितांची मजा त्या झेरॉक्सच्या पानात कशी येणार? (त्याच साऱ्या कविता असलेल बरचस जुन कवितांच पुस्तकही आहेच त्यामध्ये ) तिथेच आहेत मी वापरलेल्या पहिल्या मोबाईलचा बॉक्स आणि पहिल्या वहिल्या सीम कार्डचे कव्हर. आठवण म्हणून जपलेलं(जणू पहिल्या वहिल्या प्रेमाची प्रेमपत्रच आहेत जशी! ). तशी कपाटात काही नको असलेली कात्रणं , कागदपत्र आहेत(चला, सापडलं एकदाच नको असलेल काहीतरी ) पण फारशी नाहीत(फक्त बांधला तर एखादा गठ्ठा होईल इतकीच आहेत ) ती काय पुन्हा कधीतरी टाकता येतील बघून(जशी इतक्या महिन्यात बघून टाकायची होती तशी कधीतरी )

असं माझ सगळ कपाट मी वरचेवर साफ करत असते. तरीही माझ्या घरातल्या लोकांना माझ्या कपाटात नेहमी रद्दी कशी काय दिसते,देव जाणे ! स्वभावाला औषध नाही हेच खर ......(अगदी खर आहे .....) चला, आता लवकरच मला पुन्हा माझ साफ कपाट, साफ करायला लागणार असं दिसतंय. कारण पुन्हा रद्दीचा लकडा सुरु झाला आहे माझ्या माग!!!!!!! (J )

जे जे उत्तम उदात्त उन्नत ........

2012-09-20T15:33:00.000+09:00

येणार येणार म्हणून आपण ज्यांची आतुरतेने वाट पहात होतो , ते गणराय आले ! वाजत , गाजत , भक्तांच्या प्रेमाने ओथंबून जात घरी-दारी प्रवेश करते झाले. सारे जण कसे उत्साहाने न्हाऊन गेले. धूप ,दीप , नैवेद्य अशा षोडोशोपचाराने त्यांचे स्वागत झाले.आपले लाडके बाप्पा आपल्या घरी आले !!!

भारतीय लोकांचे उत्सव प्रेम तसे जगाला सर्वश्रुत आहे. आपल्याकडे प्रत्येक गोष्टीसाठी सण आहेत, समारंभ आहेत. अगदी बैलांपासून नागोबापर्यंत आणि हत्यारांपासून पुस्तकांपर्यंत ......प्रत्येकासाठी एक दिवस ...साजरा करण्याचा . प्रत्येक सणाची संकल्पना जरी वेगळी असली तरी मला वाटते ,यामागचे तत्त्व मात्र एकच असावे . आपल्या संस्कृतीने हेतू परस्पर हे सगळे सण आपल्या जीवनात सामाविष्ट केले असावेत.

आपला भारतीय संस्कृतीचा सर्वात मोठा उपचार म्हणजे हात जोडून, मस्तक झुकवून नमस्कार करणे. जे जे थोर आहे , चांगले आहे त्या सर्वांसमोर नतमस्तक होणे. मग ती थोर व्यक्ती असो, कुणाचे कर्तुत्व असो की एखादी चांगली भावना ! विश्वातील सर्व सद हेतूंचा आदर करणे हाच आपल्या संस्कृतीचा मूळ नियम आहे आणि आपल्या जीवनाचा आधारही. बहुतेक हे सारे सण त्याचेच तर प्रतिक आहेत. आपल्या प्रत्येक सणातून आपण चांगल्या गुणांचा आदर करतो आणि त्यासमोर नतमस्तक होतो.

जसे कि बैलपोळा म्हणजे कष्टांचे पूजन...उन्हा-तान्हात शेतात राबणाऱ्या बैलाशिवाय कष्टांचे मूर्तिमंत उदाहरण दुसरे कुठले असणार ?....म्हणूनच बैलाच्या रूपाने आपण कष्टांचीच पूजा करतो;

खंडेनवमी,दसरा हा शौर्याचा केलेला आदर.....रामाने दसरया दिवशी आपल्या पराक्रमाची शर्थ करून रावणाचा अंत केला...पांडवांनी याच दिवशी शमीच्या वृक्षवारची शस्त्रे काढून आपला अज्ञातवास संपवला आणि शौर्याने कौरवांचा सामना केला ....म्हणूनच हत्यारांची पूजा करून आपण शौर्याची पूजा करतो;

गुढी पाडवा म्हणजे आरोग्याची जागृती......सूर्योदयापूर्वी उठणे आरोग्याला चांगले असते ....कडू असला तरी लिंब खाल्ल्याने सारे रोग लांब पळतात.....म्हणूनच नवीन वर्षाच्या पहिल्या दिवशी आरोग्याची मुहूर्तमेढ आपण रोवतो ;

होळी म्हणजे सुविचारांचा अंगीकार .....होळी पेटवून आपण आपले वाईट विचार भस्म करतो आणि चांगल्या विचारांची कास धरतो ....

प्रत्येक सण म्हणजे सदगुणांचा जागर.

आणि आपला लाडका गणेश उत्सव? तो कशाचे प्रतिक आहे?

परंपरेने गणेशाला बुद्धीची देवता मानतात. गणेश उत्सवाचे महत्त्व बऱ्याच जणांनी नाना तऱ्हेने सांगितलेलेच आहे. पण , या दृष्टीकोनातून पाहताना वाटते ; हा तर आपल्या अतिथी तत्वाचाच सोहळा आहे. 'अतिथी देवो भवः!' घरी आलेल्या अतिथीचा देव मानून पाहुणचार करणे ही आपली रीत आहे आणि या उक्तीला गणेश उत्सवाच्या पाच दिवसात आपण अक्षरशः जागतो . गणपती बाप्पा अतिथी बनून आपल्या घरी येतात. आपण आपल्या सगळ्या विवंचना , अडचणी विसरून जातो आणि पूजा , नैवेद्य , आरती अशा विविध प्रकारांनी बाप्पांचे आतिथ्य करतो. पाच दिवसांनी येते विसर्जनाची वेळ. त्या वेळी आपण आपल्या लाडक्या पाहुण्याला निरोप देतो ते पुढच्या वर्षी लवकर येण्याची गळ घालूनच. हे पाच दिवस आपण आपली सर्व कामे, सगळी दुःखे विसरून गणरायांच्या सेवेत रममाण होतो. मग हा आपल्या अतिथी सत्काराचाच सोहळा नाही का झाला ?

असे म्हणतात की श्री गुरुदेव दत्तांनी २१ गुरु केले होते .अगदी मुंगीपासून , मधमाशीपर्यंत. यातला अध्यात्मिक भाग जरी सोडला तरी यामागची प्रेरणा तरी हीच आहे न कि जे जे उत्तम आहे , उदात्त आहे त्याची महानता मान्य करणे. थोडक्यात काय , जे जे चांगले आहे, अंगीकारण्याजोगे आहे त्यासमोर नतमस्तक होणे हाच तर आपल्या प्रत्येक सणाचा अर्थ आहे. तो साजरा करण्यासाठी आपल्या पूर्वजांनी सुंदर रीतीने वेगवेगळी प्रतीके देऊन त्याला उत्सवाच्या घडीमध्ये दुमडले आहे... नकळत ... .......!
सावरकरांच्या भाषेत; 'जे जे उत्तम उदात्त उन्नत , महन्मधुर ते ते !' हाच आहे आपल्या प्रत्येक सणामागचा गर्भित भाव .

आता काळाच्या ओघात , विचारांच्या गोंधळात पूजेचे अवडंबर झाले असले , तरी आजही आपल्या भारतीय संस्कृतीचा मूलमंत्र तोच आहे आणि कदाचित भविष्यातही तसाच राहील . आज कालच्या मुल्यरहित आणि दुर्गुणांचा उदो उदो करणाऱ्या जगात आपल्या अहंकाराचा नाश व्हावा, जे जे उत्तम उदात्त उन्नत आहे...त्यासमोर नतमस्तक होता यावे आणि त्याचा अंगीकार करण्याची बुद्धी व्हावी हीच बाप्पा चरणी प्रार्थना !!!

निर्भेळ !!!!

2012-09-16T17:35:00.000+09:00

जेव्हा जेव्हा मी एखाद्या गोष्टीची व्याख्या वाचते किंवा संज्ञा ऐकते ....माझ्या मनात नेहमी एक विचार येतो . जर कधी आपल्याला मानवी भावनांची व्याख्या करायची झाली तर ती काय होईल???

म्हणजे उदाहरणार्थ , 'राग'. राग म्हणजे नेमकं काय अस जर कुणी विचारलं तर आपण काय सांगू? प्रयत्न करूया?????? अं......."राग म्हणजे जेव्हा एखाद्या व्यक्तीचा स्वतःवरील ताबा सुटतो , डोळे लाल होतात , विचार करण्याची प्रक्रिया बंद होते, वगैरे वगैरे ......" अहं .... पण , केवळ हीच रागाची सरळधोपट व्याख्या कशी होईल ? कारण प्रत्येक व्यक्तीची राग आल्या नंतरची प्रतिक्रिया सारखी कुठे असते??? कोणी आदळआपट , तोडफोड करेल; कोणी आरडा-ओरडा करेल; तर कोणी बोलणचं टाकून देईल....जितक्या व्यक्ती , तितक्या प्रकृती! त्यामुळे सगळ्यांना लागू होईल अशी एकच व्याख्या कशी करता येईल, नाही का? केवळ 'राग' चं नव्हे ; तर जितक्या मानवी भावना आहेत .....आनंद , दुःख ,निराशा ,आश्चर्य ........प्रत्येक भावनेबाबतीत असेच म्हणता येईल. शब्दांत कशी करणार त्यांची व्याख्या?

या भावनांना शब्दांत बांधणे जितके कठीण तितकेच एकमेकांपासून विलग करणे हि अवघडच ! सगळ्या भावना एकमेकांत मिसळलेल्या रंगांसारख्या आहेत जणू!

...आपण कोणते रंग एकमेकांत मिसळले आहेत ते ओळखू शकतो पण , एकमेकांतून ते वेगळे नाही करू शकत. आता हेच पहा ना! एखादे यश मिळाल्यावर आपल्याला खूप आनंद होतो पण, तो फक्त आनंद कुठे असतो? आपण केलेल्या कष्टांचे फळ मिळाले म्हणून झालेले समाधान हि त्यात असतेच की सामावलेले . आणि जर मिळालेले यश अनपेक्षित असेल तर आश्चर्याचा सुखद धक्का ही असतोच सोबतीला. किंवा एखादी गोष्ट नाही झाली आपल्या मनासारखी तर आपण चिडतो ; तेव्हा अपेक्षाभंगाची निराशा नाही वेगळी काढता येत त्यातून. कधी कोणी काही बोललं तर आपण रागावतो त्या व्यक्तीवर. पण , झालेल्या अपमानाचा सल असतोचं त्यात कुठे तरी. या सगळ्या भावना कशा नकळत एकमेकांत मिसळलेल्या असतात. त्यातली कोणती केवळ एकंच भावना नाही अनभवू शकत आपण ....तिच्या खऱ्या रुपात...!

किती मजेशीर आहे ना हा भाव-भावनांचा खेळ ? म्हणजे राग, लोभ, प्रेम, दुःख या सगळ्या भावना कशा असतात हे खर तर सगळ्यांनाच माहित असत. परंतु , ना आपण त्यांची व्याख्या करू शकतो ; ना त्यांना वेगवेगळ अनभवू शकतो ..........

जर आपण हे सगळे रंग एकमेकांत योग्य प्रमाणात मिसळले तर काय होईल??? ..............उरेल केवळ एकंच रंग.....'पांढरा' !

रंगात रंगुनी साऱ्या रंग त्याचा वेगळा !!!! तो बनलेला तर असतो साऱ्या रंगांपासून पण त्याला स्वतःला मात्र कोणताच रंग नसतो .... त्यातून कोणता रंग वेगळाही नाही करता येत .

मग समजा , जर आपण सगळ्या भावना सारख्या प्रमाणात मिसळल्या तर काय उरेल ???........................उरेल एक अशी अवस्था जिला कोणतीच भावना नाही.....यालाच तर स्थितप्रज्ञ अवस्था म्हणत नसतील???म्हंटल सगळ्या भावना आहेत पण , तरीही कोणतीच भावना नाही ..पांढरया रंगासारखी अवस्था ... स्वच्छ , निर्मळ, निर्भेळ !!!!

कदाचित यालाच योगी, संन्यासी निर्विकार , निर्गुण म्हणत असतील.......सर्व काही असूनही , काहीच नाही !!!!!....

मलाही अनुभवायचा आहे असा पांढरा रंग ..सगळ्यात मिसळलेला पण तरीही सगळ्यापेक्षा वेगळा ............स्वच्छ , निर्मळ, निर्भेळ !!!!

अव्यक्त

2012-09-16T15:48:00.000+09:00

अव्यक्त

ब्लॉग लिहिण्याचा विचार बरेच दिवस माझ्या मनात घोळत होता. सुरवातीला मी काही मनावर घेतलं नाही. पण , हा विचार काही केल्या मला स्वस्थ बसू देत नव्हता. काहीतरी होत जे आतून मला सतत उस्फूर्त करत होत.

नेमकं काय होत ते ????? कदाचित मनातले विचार सगळ्यांसमोर मांडायची उर्मी असेल ती.....थोडक्यात काय तर मला व्यक्त व्हायचं होत ....पण मला जे व्यक्त करायचं होत तो काही भावनांचा निचरा नव्हता. म्हणजे मी रागावले आहे , खूष आहे किंवा दुःखी आहे म्हणून मला मन हलक करावस वाटत होत... तर तसं काही नव्हत ....काही गोष्टी ज्या मला सुचल्या , जाणवल्या त्या सर्वांसमोर मांडायच्या होत्या. थोडक्यात सर्वांशी शेअर करायच्या होत्या. खर तर त्या सगळ्याचा आपल्या रोजच्या व्यवहाराशी काहीच संबंध नव्हता पण तरीही मला ते सार व्यक्त करायचं होत .. ........का? माहित नाही.

जेव्हा मी याबद्दल विचार केला तेव्हा माझ्या लक्षात आल की , हि काही माझ्या एकटीची गरज नाही. कदाचित प्रत्येकालाच अस वाटत असावं.. प्रत्येक जणच व्यक्त व्हायचा प्रयत्न करत असतो. प्रत्येकाची भाषा निराळी , माध्यम निराळ पण कारण मात्र एकंच , सर्वांसमोर व्यक्त होणे..........

रोज सूर्य एका बाजूने उगवतो आणि दुसऱ्या बाजूने मावळतो , किंवा हि नदी समुद्राच्या ओढीने सतत वाहतच असते ,,,त्यात असं काय वेगळ असणार आहे हो? पण एका चित्रकाराला त्यात नविन रंग दिसतो, वेगळ रूप भावत आणि ते सार तो कागदावर उतरवतो. ते त्याच व्यक्त होणंच तर आहे ना.. ..रंगांच्या मदतीने....पण कशासाठी?

अभंगातून पांडुरंग आळवणारे संत असोत व दोन जीवांच्या मिलनाचे गीत गाणारे प्रेमकवी .....शब्दांना धरून ते स्वःत व्यक्तच तर होत असतात न?

कलाकारांच राहू दे! बहुतेक त्यांचा जन्मच व्यक्त होण्यासाठी असतो. पण, आपल्यासारख्या सर्व-सामान्यांचं काय? विविध सभा , परिषदा , परिसंवाद , स्नेहसंमेलने ...विविध विषय ,इतकी सारी चर्चा ... हि सारी धडपड कशासाठी आणि कुणासाठी? ..आपले विचार व्यक्त करण्यासाठीच ना?

का इतकं महत्वाचं आहे हे व्यक्त होण? म्हणजे आपल्याला एखाद्या सिनेमा बद्दल काय वाटल हे नाही सांगितलं कुणाला तर जग थोडंच थांबणार आहे? तरीही आपण धडपडतोच की.. कुणाला तरी ते सांगण्यासाठी. कोणाला चविष्ट खाण्याचा नविन अड्डा सापडलेला असतो ; कोणाला एखाद्या विषयाची नविन माहिती मिळालेली असते ; तर कोणाला बरेच दिवस न सुटलेल्या कोड्याच उत्तर सापडलेलं असत आणि ते सगळेजण कोणाशी तरी शेअर करण्यासाठी बेचैन झालेले असतात . पण, का होत असेल असं? वर वर व्यवहाराशी निरर्थक वाटणाऱ्या या गोष्टी व्यक्त करण्याची हि उर्मी कोणती असेल ??

खूप विचार केला , पण मला काही सापडलं नाही याच उत्तर. मग म्हटलं तुमच्यासमोर व्यक्त कराव सगळ ........तुम्हीही विचार करून पहा ........कदाचित तुम्हाला सापडेल याच उत्तर....

आज रोजी...!

2012-09-14T17:17:00.003+09:00

आज रोजी.........!

तोच सूर्य नव्याने उगवला ....
त्याच दिशा नव्याने उजळल्या ...
तीच किलबिल , तेच नाद, तीच लगबग पण तरीही सर्व नव्याने. कारण, आजचा येणारा प्रत्येक क्षण नविन असेल.
नविन आशा , नवी स्वप्ने ......नव्या आजचे सर्वच नवे.......!
          कदाचित काही विचारही नवे असतील. काही जुनेच विचार नविन रंगात न्हाऊन येतील. कधी काळी शिळोप्याचे म्हणून बाजूला ठेवलेले काही पुन्हा नव्याने सापडतील आणि इतके दिवस उराशी जपून ठेवलेले काही अडगळीत ही जातील.
                  रोज येणाऱ्या दिवसाप्रमाणे त्या त्या वेळेचे विचार ही बदलत जातात.काही घट्ट होत जातात तर काही बारगळतात.  पण, एक मात्र नक्की कि आज येणारा विचार हा फक्त आजचा असतो. माहित नाही उद्या त्याचे काय होईल. म्हणून तो आजच कैद करून ठेवावा.
  असेच त्या त्या दिवसाचे विचार त्या त्या दिवसाच्या नावे करून ठेवण्यासाठी हा ब्लॉग...........आज रोजी !!!

अधिक वाचा »