නිර්මල දහම සොයමු - Nirmala Dahama Soyamu

දැනගෙන නමස්කාරය කියමු… (Namaskar)

noreply@blogger.com (Chamath N. Kirinde) — Sun, 24 Jul 2011 09:08:00 +0000

ඉතිං යාළුවනේ කොහොමද ? අද ලිපිය මහා ලොකු දෙයක් ගැන නම් නෙමේ. බෞද්ධ අපි හැමෝම දන්න බොහොම පොඩි දෙයක් ගැනයි. "නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස". මේ බෞද්ධ අපේ නමස්කාර පාඨයනෙ. මේ පාඨය කියද්දි අපි හැමෝගෙම දෙ අත් නොදැනීම නළලට එකතු වෙනවා නේද ? හිස පාත් වෙනවා නේද ? පොඩි කාලෙ ඉඳන් සිය දහස් වතාවක් නෑ... ඊටත් වැඩිය වාර ගණනක් අපි මේ නමස්කාර පාඨය කියලා ඇති නේද ? ඒත් ඉතිං දන්නවද මොකද්ද මේ නමස්කාර පාඨයෙන් කියවෙන්නෙ කියලා. මම අද කියන්න යන්නෙ ඒ ගැන තමා. ඔන්න අහගන්නකෝ.

බුද්ධ වන්දනාවෙදි, ඕනෑම බෞද්ධ උත්සවයකදී, පිරිත් දේශනාවකදී, බණ දේශ්නාවකදී මුලින්ම බෞද්ධයන් වශයෙන් අපි කියන්නෙ නමස්කාර පාඨය. ඒ අපට නිර්වාණ මාර්ගය කියා දීපු බුදු පියාණන් වහන්සේට ගරු කිරීමක් හැටියටයි. අපි හැමෝම හොයන්නේ විමුක්තිය එහෙමත් නැත්තං නිදහස. ඉතිං මේ නිදහස සොයා ගන්නා ක්‍රියා පටිපාටිය අපේ බුදු රජාණන් වහන්සේත් අනුගමනය කරපු එකමයි. උන්වහන්සේ ඒ මාර්ගයනෙ අපිට කියා දුන්නේ. ඇත්තටම කියනවානම් ඒ මාර්ගයේ ගමන් කරන ආකාරයේ සාරාංශය තමා මේ නමස්කාර පාඨයේ අන්තර්ගත වෙලා තියෙන්නේ. ඉතිං අපි බුදුන් වහන්සේටත්, උන්වහන්සේ පෙන්වා දුන්නු මේ මහා මාර්ගයටත් ගරු කරනවා. ඒ ගරු කිරීම වචනයෙන් කියා දක්වන්නෙ මේ නමස්කාර පාඨයෙන්.

අපි බලමු මේ පාඨයෙන් අපි කොහොමද ඇත්තටම මේ ගරු කිරීම කරන්නෙ කියලා. පාඨය ආරම්භ වෙන්නෙ "නමෝ" යන්නෙන්. නමස්කාර වේවා කියන තේරුම මේ "නමෝ" යන්නෙහි ගැබ් වෙලා තියෙනවා. නම්ස්කාරය දැක්වීම කියන්නෙ හිස පාත් කරන එක එතකොට දෑත් එකතු කිරීම වගේ හුදු කායික ක්‍රියාවම නෙමේ. ටිකක් හිතලා බැලුවොත්, අපි යමක් හෝ යමෙක් ගැන බොහොම පැහැදීමෙන්, ඒ දේට හෝ කෙනාට හිත පතුලෙන්ම ගෞරව කරනවානම්, ඒ දේ ඉතාම ශ්‍රේෂ්ඨ දෙයක් කියලා ඇත්තටම පිළිගන්නවානම් තමයි නමස්කාර කරන්නේ. එතකොට තමයි නොදැනුවත්වම දෑත් එකතු වෙන්නේ, හිස පාත් වෙන්නේ, හිඳි අසුනෙන් එසවෙන්නේ. නමස්කාර වේවා කියලා පටන් ගත්තට පස්සෙ ඉතුරු ටිකේ තේරුමත් බලමුකො අපි.

ඊළඟට "තස්ස" කියලා කියන්නෙ යමෙකුට, යමක් පිළිබඳව තියෙන අයිතිය හැඟවෙන පදයක්. ඉතිං කා ගැනද මේ කියන්නෙ, මොනවද අයිති කියලා ප්‍රශ්න ගොඩක් ඇතිනෙ ඕගොල්ලන්ට. බුදු රජාණන් වහන්සේගේ ජීවිතයට අයිති, උන්වහන්සේගේ ජීවිතය සැපවත් කළ, සුඛිත, මුදිත කළ මහා ගුණ සම්භාරයක් ගැන තමයි මේ කියන්නේ. ඉතුරු පද ටික තමා භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස. ඒ පද වලින් කියවෙන්නේ බුදු රජාණන් වහන්සේගේ අති උතුම් ගුණාංග තුනක් ගැනයි. ඒ ගුණාංග මොනවද කියලා බලන්න අපි ඉතුරු පද ටිකේ තේරුමත් හොයලා බලමුකෝ.

බුදුන් වහන්සේ විමුක්ති මාර්ගය සොයාගෙන උන්වහන්සේගේ ජීවිතයට දුක්, පීඩා, කරදර ගෙන එන සියළුම කරුණු කාරණා නැති කර දැම්මා නැත්තං භග්න කර දැම්මා කියල කියවෙන්නේ "භගවා" කියන පදයෙන්. ජීවිතය සුවපත් කරන සැපය ලැබෙන්නේ මෙම දුකට හේතු වන කාරණා නැති කර දාපුවහමයි. කැමතියි නේද මොනවද මේ දුකට හේතු වෙන කාරණා කියලා දැනගන්න. ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රහානය කරලා දාන්න බැරි උනත්, ඒ ගැන අඩුම ගානේ දැනගෙන සිටීමත් හරිම වැදගත්. බුද්ධ දේශනාවේ තියෙන විදිහට දුක ඇති වෙන්න හේතු වෙන්නෙ ධර්ම කරුණු හතරක්. ඒවාට ආස්‍රව ධර්ම කියලත් කියනවා. අනේ ඉතිං අපි මෙච්චර මේ දුක් විඳින්නෙ හේතු 4ක් හින්දනෙ. ඒවා තමයි "කාම ආස්‍රව", "භව ආස්‍රව", "දිට්ඨි ආස්‍රව", "අවිද්‍යා ආස්‍රව" කියන හතර. ඒවා ගැන මම දැනට කෙටියෙන් පැහැදිලි කරන්නං. පස්සෙ අළුත් ලිපියකින් අපි බලමුකෝ මොනවාද මේ ආස්‍රව ධර්ම කියලා. "කාම ආස්‍රව" කියන්නෙ යමකට තියෙන කැමැත්ත නැත්තං බැඳීම නිසා හිතේ ඇතිවන ඇලීමේ ස්වභාවයයි. නැවත ඉපදීමට, එනම් භවයට ඇති ආශාව නිසා සිතේ ඇතිවන ඇලීම් ස්වභාවය "භව ආස්‍රව"යි. තුන්වෙනුව "දිට්ඨි ආස්‍රව" කියලා නම් කෙරෙන්නේ නිවැරදි දැක්මක් ඒ කියන්නේ යමක් ගැන නිවැරදි ස්වරූපය, ස්වභාවය නොදැක ඊට ඇති බලවත් රුචිය නිසා සිතේ ඇතිවන ඇලීම් ස්වභාවයයි. අවසානයේ "අවිද්‍යා ආස්‍රව" කියන එකෙන් කියවෙන්නේ අපේ ජීවිතයේදී යම් යම් ක්‍රියා කිරීමට තෝරාගත යුතු උපක්‍රම, ඒ කියන්නෙ විද්‍යාව, හරි හැටි නොදැනීම නිසා සිතේ ඇති වන බැඳීම් ස්වභාවයයි. මේ ආස්‍රව ධර්ම ගැන අපි ඉදිරි ලිපියකින් සළකා බලමු.

බුදුන් වහන්සේ සියළුම බැඳීම් මුලිනුපුටා දාපු නිසා උන්වහන්සේ “අරහං” ගුණයෙන් යුක්ත උනා. ඒ කියන්නෙ තමා සතු සියළුම බැඳීම් නැති කරලා, ඒවා පිළිබඳ කිසිම සිතක් ඇති කර නොගෙන ඒවාගැන බලාපොරොත්තු නොවී ජීවිතය ගත කළ හැකි බව කියන උතුම් ගුණාංගයයි. එතකොටම මට මතක් උනා, අපි කතාවටත් කියනවානෙ "අපෝ මට ඒක නම් අරහං" කියලා. ඉතිං හරියට හිතලා, විග්‍රහ කරලා බැලුවොත් මේ අපි නොදැනුවත්වම කියන්නෙත් ඒ ගුණාංගෙ ගැන තමයි. අපි එහෙම කියන්නෙ ඒ දේ ගැන කිසිම පැහැදීමක් නෑ; ඒ දේ ගැන අපේ හිතේ කිසිම බලාපොරොත්තුවක් නෑ; ඒ දේ නැතුව කිසිම ප්‍රශ්නයකින් තොරව අපේ ජීවිතය ගෙන යන්න පුළුවන් කියලා විශ්වාස හින්දනෙ. ඉතිං ඒ කියන්නෙ ඒ ගැන අපේ හිතේ කිසිම බැඳීමක් නෑ යි කියන එකම තමා. අපේ බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ උතුම් ගුණාංගයෙන් හෙබියා වූ නිසා උන්වහන්සේ අරහත් නම් උනා.

පාඨය ඉවර වෙන්නේ "සම්මා සම්බුද්ධස්ස" යන්නෙන්. "සම්මා සම්බුද්ධස්ස" කියන පදයේ තේරුම තමයි ලෝකය පිළිබඳ දැන ගත යුතු සියළු දේ දැන සිටීම කියන ඒ මහා ගුණාංගය. බුදුන් වහන්සේ උන්වහන්සේගෙ බුද්ධ ජීවිතයේදී කම්පා වූ හෝ දුකට පත් වූ අවස්ථාවක් අපිට සොයා ගන්න බැරි තරම්. ඒ උන්වහන්සේ ලෝකය ගැන දැන සිටිය යුතු සියළුම දේවල් දැන හිටපු නිසායි. ලෝකයේ කෙනෙක් දැන සිටිය යුතු කරුණු වර්ග දෙකක් තියෙනවා. එකක් තමා ජීවිතය දුකට පත් වීමෙන් වළක්වා ගැනීමට තියෙන කරුණු. අනිත් එක, ඒ කරුණු නිවැරදිව අපේ ජීවිත තුල සංවිධානය කර ගන්න ක්‍රම. බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ ඔක්කොම කරුණු කිසිම අඩුපාඩුවක් නැතුව දැන හිටියා කියන්න අපිට බුද්ධ චරිතයේ ගොඩාක් උදාහරණ තියෙනවා. ඉතිං මේ උතුම් සම්මා සම්බුද්ධ ගුණයත් බුදු හාමුදුරුවො ගාව අඩු නැතුව තිබුනා.

ඔන්න දැන් හැමෝම දන්නවා නමස්කාර පාඨයේ තේරුම. දැන් කවුරු හරි ඇහුවොත් කියන්න පුළුවන් නේද ? "භගවා, අරහං, සම්මා සම්බුද්ධස්ස කියන මහා ගුණයන්ගෙන් පරිපූර්ණ වූ අප මහා බුදු රජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා" කියන එකයි නමස්කාර පාඨයේ මූලික තේරුම. මේ විස්තරයේ තිබුන තවත් ධර්ම කරුණු ගැන අපි අපේ ඊළඟ ලිපි වලින් විස්තර කරලා බලමු. අපි ඇත්තටම බුදුන් වහන්සේට ගරු කරනවානම් මේ කිව්වා වූ උතුම් බුදු ගුණ ඔක්කොම අපේ ජීවිතයටත් ලං කරග්න්න උත්සාහ කරන්න ඕනෙ. එහෙනම් "නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස" කියලා දෑත නළලෙ තියලා, හිස පාත් කරලා අපේ අමා මෑණී බුදු පියාණන් වහන්සේට නමස්කාර කරලා මම මේ ලිපියෙන් සමුගන්නං.

සියළු දෙනාට තෙරුවන් සරණයි !

නමෝ බුද්ධාය !

ප.ලි.

මේ ළඟදි අර DeepS අක්කගෙ අනං මනං ලෝකයේ ලිපියක් කියවද්දි, ඒකෙ තිබ්බා අපූරු ගතිගුණයක් ලෝකයාට හුරු කිරීම ගැන. ඒ රචනා සොරකමින් වැළකීම ගැනයි. ඉතිං මාත් හිතුවා මමත් ආයෙ ලිපි දාද්දි ඒ ලිපිය සම්පාදනය කරන්න කරුණු, කාරණා සොයා ගත්ත මූලාශ්‍ර ගැනත් සඳහනක් කරොත් හොඳයි කියලා. බොහොම ස්තූතියි අක්කේ.

මූලාශ්‍ර :

කල්‍යාණ ධර්ම සංග්‍රහය - 1985

ඔබත් අදම නිර්මල දහමට එන්න… (Visit "Nirmala Dahama")

noreply@blogger.com (Chamath N. Kirinde) — Fri, 22 Jul 2011 16:01:00 +0000

ඔන්න මේ ලිපිය මෙච්චර කල් දාපු අනිත් ලිපි වලට වඩා ටිකක් වෙනස් එකක්. මේකෙ මොනවද කියලා තියෙන්නේ කියලා බලන්නකො එහෙනම්. කියවද්දි ඔයගොල්ලන්ටත් සිතුවිලි පහළ වේවිනේ.

අවසර පතමි සිතුවිලි කවි කරන්නට

මනහර බුදු දහම ලොවටම කියන්නට

මේ වෙර නිමල දම් ඔබහට බෙදන්නට

ගෙනහැර පාමි ලිපි මම යන ලියන්නට

නිර්මල අමා දම් රස සොයලා දෙන්නයි

සක්වල සරා පින්බිම් වැඳලා ගන්නයි

මංගල මහා සඳ තතු කියලා දෙන්නයි

සිංහල දනා මන තුල මවලා පෙන්නයි

බොදු සළකුණු ගැනත් වඩවා ගනු සතර

බුදු හිමි තතු අසනු ගතකළ පෙර සසර

පිදු දින ගැන කියමි බොදු අප හට පවර

විදු එළිපෙහෙළි කර පසු ගෙන එමි මිතුර

බුදු වදනින් තමයි අපෙ දිවි හැදෙන්නේ

මුදු තෙපළින් යුතුව දෙසු බණ සොයන්නේ

සුදු බුදුරැස් වැටී මඟ හෙළි කෙරෙන්නේ

රුදු දළ සිත් සතන් දහමින් නිවෙන්නේ

අපිත් පිළිවෙතින් පෙළගැසෙමුද ඔන්න

මමත් කැමති සදහම් දානය දෙන්න

සිතත් නිවා දහම් සුවය විඳ ගන්න

ඔබත් අදම නිර්මල දහමට එන්න

කවි ටික කියෙව්වනෙ මොකද හිතෙන්නේ කියලා ප්‍රතිචාර දක්වන්නකෝ. ඒවායින් තමා මමත් දිරිමත් වෙන්නේ. නිර්මල දහමින් තවත් ලිපියකින් එනකන් සමුගන්නම් මං.

සියළු දෙනාට තෙරුවන් සරණයි !

නමෝ බුද්ධාය !

චිත්තල පබ්බත (Sithul Pawwa)

noreply@blogger.com (Chamath N. Kirinde) — Fri, 22 Jul 2011 03:59:00 +0000

අද මම ඕගොල්ලන්ගේ අවධානය යොමු කරන්නේ කිරින්ද දිහාට. එහෙම කියද්දි මාව දන්න අඳුනන අය මේක කියවනවන්න ගත්තානම්, මෙතනින් එහාට කියවන්නෙ නෑ. හි.. හි.. මොකද මට වඩා හොඳට ඒ අය මම ගැන දන්න නිසා. හරි, වල්පල් ඕන නෑ අද කියන්න යන්නෙ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කෙ, කිරින්දෙ තියෙන සිතුල්පව්ව විහාරය ගැනයි.

සිතුල් පව්ව පිහිටලා තියෙන්නෙ යාල වනජීවී අභයභූමියට පෙනෙන නොපෙනෙන මානයේ. ඔන්න ඔයගොල්ලොත් කොහෙ හරි චාරිකාවක් යන්න හිතාගෙන ඉන්නවනම් දෙන්නම් අදහසක්, යන්න සිතුල් පව්ව බලන්න. සිතුල් පව්වෙ උඩ ඉඳන් බලද්දි පේන දර්ශනය නම් හරිම අපූරුයි. යාල අභයභූමි ප්‍රදේශයත් අපූරුවට පේනවා. ඒ විතරක් නෙමේ එතැන ඉඳන් බලද්දි මහ මුහුදත් හරිම අපූරු දර්ශනයක් මවනවා.

සිතුල් පව්ව එහෙමත් නැත්තං චිත්තල පබ්බත විහාරය අවුරුදු 2200ක් විතර පැරණි ඉතිහාසයක් තියන බෞද්ධ ඉතිහාසයේ බොහොම සුවිශේෂී තැනක්. ඉස්සර ලංකාවෙ රෝහණ ප්‍රදේශය පාලනය කරමින් හිටපු කාවන් තිස්ස රජතුමා තමයි මේක ගොඩනංවලා ශාසනයට භාර කරලා තියෙන්නේ. මිහිඳු මහ රහතන්වහන්සේගේ ලංකාගමනය ගැන කතා කරද්දිත් බොහොම සුවිශේෂී තැනක් තමයි මේ සිතුල් පව්ව. ඉතිං මේ විහාර ප්‍රදේශය හරිම නිස්කලංක, ඒ වගේම නිදහසේ භාවනා යෝගීව වැඩ ඉන්න පුළුවන් ලෙන් එහෙමත් තියෙන හින්දා බොහොමය හාමුදුරුවරු මේ සිතුල් පව්වට වැඩලා විදර්ශනා වැඩුවා. ඒ කාලෙ මේ සිතුල් පව්ව ප්‍රදේශයේ රහතන්වහන්සේලා දහස් ගනන් වැඩ වාසය කරලා තියනවා. ජනප්‍රවාද වලට අනුව තිස්ස කියන සාමණේර වහන්සේ රහත් වෙලා දිගටම මෙහෙ වාසය කරලා තියනවා. පස්සෙ කාලෙක උන්වහන්සේගේ අවශේෂ නිදන් කරලා තමයි මේ සිතුල් පව්වේ දාගැබ හදලා තියෙන්නෙ. ඒක හින්දා මේකට තිස්ස තේර චේතිය කියලත් කියලා තියනවා.

සිතුල් පව්වෙ ස්ථූප, ලෙන් විහාර, බුදු පිළිම, විහාර ගෙවල් විශාල ගණනක් තියනවා. ඒ වගේම මේ සිතුල් පව්වෙ ලෙන් විහාරයක තිබිලා හම්බවෙලා තියෙනවා ගොඩාක් පැරණි, ක්‍රිස්තු පූර්ව තුන්වෙනි සියවසට අයත් කියලා හොයාගත්තු සිතුවම් වගයකුත්. සිතුල් පව්ව පර්වතයේ තැනිතලා මතුපිටක තමයි ප්‍රධාන චෛත්‍යය හදලා තියෙන්නෙ. මේකට එන්න පර්වතයේ උතුරු පැත්තෙනුයි, දකුණු පැත්තෙනුයි පඩි පෙළවල් හදලා තියෙනවා. වැලි මළුව වටේ තියෙන බිත්ති හදලා තියෙන්නෙ, පිහිටි පර්වතයෙන්මයි. ඒ වගේම චෛත්‍යයට උතුරු පැත්තෙන් ඒ කාලෙ හදපු ගොඩනැගිලි බොහොමයක නටඹුන් පේන්න තියෙනවා. මීට අමතරව පර්වතයේ තවත් කන්දක් මුදුනේ ඒ වගෙම චෛත්‍යයක් සහ ගොඩනැගිලි රාශියක් තියෙනවා. මේකට කියන්නෙ පුංචි සිතුල් පව්ව කියලයි.

අපේ පුරාවිද්‍යා මහත්වරුත් මේ ප්‍රදේශයේ කැණීම් කරලා බොහොම වටින දේවල් හොයාගෙන තියෙනවලු. ඒ අතරේ ඉතාම වටිනා බුද්ධ ප්‍රතිමා, දේවතාවකගේ පිළිමයක් හා තවත් වටින දේවල් රාශියක් තිබිලා තියනවලු. ප්‍රධාන ලෙන් විහාරෙදි හම්බවෙලා තියෙනවා අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ව පිළිම දෙකකුත්. හැබැයි ඉතින් මේවයින් එකක් රාජකීය විදිහටත්, අනික මුනිවරයෙකුගේ විදිහටත් හැඩගන්වලලු තිබුනේ. ඒ වගේම මේ ප්‍රදේශයෙන් සෙල්ලිපි ගොඩාක් හොයාගෙන තියෙනවා. මේවාගෙ අකුරු වල ඒ කාලෙම අනුරාධපුර සෙල්ලිපි වලට වඩා පොඩි වෙනසක් තියෙනවා කියලත් හොයාගෙන තියෙනවා. තවත් දෙයක්…, පොඩි කාලෙ අර අපි බොහොම ආසාවෙන් අහං හිටපු හිතේ මවා ගත්තු දසමහා යෝධයින්, අන්න ඒගොල්ලන්ගෙන් දෙන්නෙක් ගැනත් මේවගේ ලියවිලා තියනවලු. ඒ නන්දිමිත්‍රයි, වේළුසුමනයි. ඒ වගෙම ඵුස්සදේව යෝධයත් ජීවත් උනේ මේ ප්‍රදේශයේ කියලලු විශ්වාස කෙරෙන්නේ.

මේ සිතුල් පව්ව ප්‍රදේශයට රාජ අනුග්‍රහයත් ලැබිලා තියනවා. මහාවංසයට අනුව වසභ රජතුමා සිතුල් පව්වේ ස්ථූප දහයක් හදලා ඒක පරිත්‍යාග කරල තියනවා. ඒ වගේම මහල්ලක නාග රජතුමාත් මෙහෙ ස්ථූප හදලා ඒවා විහාරයට පරිත්‍යාග කරල තියන බවට සෙල්ලිපි සාක්ෂි දරනවා.

ඉතිං ලංකාව පුරාම මේ වගේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන රාශියක් තියෙනවනෙ. මම ඒ තැන් ගැනත් ලිපි පස්සෙ දන්නම්කො. මේ ලිපියත් කියවලා බලලා ප්‍රතිචාරයක් දාන්නකො. ලිපියේ අඩුපාඩු තියෙනවනම් ඒවත් බලලා මට අනුකම්පා කරලා කියන්නකෝ. මම තවත් මේ වගේම ලිපියකින් හම්බෙන්නම් ආයෙත්.

සියළු දෙනාට තෙරුවන් සරණයි !

නමෝ බුද්ධාය !

බුද්ධගයාව බේරාගත් උත්තමයා (Anagarika Dharmapala)

noreply@blogger.com (Chamath N. Kirinde) — Tue, 19 Jul 2011 17:49:00 +0000

"සිංහලයිනි නැගිටියව් බුද්ධගයාව බේරගනිව්" මේ කියමන ඇහෙද්දිම සිංහල බෞද්ධ අපිට අමුතු හැඟීමක් එනවා, අමුතු ධෛර්යයක් එනවා. මේක කිව්වේ කවුද කියලා ඇහුවොත් හුඟ දෙනෙක් දන්නවා නේද ? ඒ අයගේ දැනුම වැඩි දියුණු කර ගන්නයි, දන්නැති අයට දැනගන්නයි අද මම කියන්නම්කෝ ඒ උත්තම චරිතය ගැන.

එකදාස් අටසිය හැට හතරේ බිනර මාසේ 17 වෙනිදා මාතර හිත්තටිය කියන ගම්මානේ උදේ වෙනදා වගෙම හොඳට ඉර පායලා තිබුනා. කිසිම වෙනසක් තිබ්බෙ නෑ. එදා දොන් කරෝලිස් හේවාවිතාරණ අප්පුහාමි මහත්තයටයි, මල්ලිකා හේවාවිතාරණ නෝණාටයි දාව ලස්සන පුතෙක් ඉපදුනා. ඒ පුතාගේ නම තමයි දොන් දාවිත් හේවාවිතාරණ. පොඩි කාලේදි පියා කොළඹ ව්‍යාපාර කරපු හින්දා අපේ දාවිත් පුතාටත් කොළඹ තමා ඉගෙන ගන්න උනේ. ඒ කාලෙ ලංකාව බ්‍රිතාන්‍යයේ කොලනියක් විදිහටනේ තිබ්බෙ. ඉතිං මේ දාවිත්ටත් ඉගෙන ගන්න යන්න උනේ කෝට්ටේ ක්‍රිස්තියානි පිරිමි විද්‍යාලයට, ඉංගිරීසි මාධ්‍යයෙන් තමා ඉගැන්නුවෙත්. ඊට පස්සෙ ගියෙ කොටහේනෙ සාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලෙට. ඉස්කෝලේ ඇරිලා ආවහම අපි වගේ කම්මැලි කමට ඉන්නෙ නැතුව, මේ දාවිත් හැමදාම හවසට විද්‍යෝදය පිරිවෙණට ගිහින් සිංහලයි, බුද්ධ ධර්මයයි ඉගෙන ගත්තෙ බොහොම උනන්දුවෙන්. එතකොට මේ දාවිත්ට මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හාමුදුරුවන්වත් ඇසුරු කරන්න ලැබුනා. ගුණානන්ද හාමුදුරුවන්ගේ බොදු අදහස් අපේ දාවිත්ගේ හිතට බොහොම තදින් කා වැදුනා. මේ කාලෙදී කොටහේනෙ බෞද්ධයන් හා කතෝලිකයන් අතර ලොකු ගැටුමක් ඇති වුනා. හිටියෙත් ඉතිං ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව නේ. නඩුත් හාමුදුරුවන්ගේ බඩුත් හාමුදුරුවන්ගේ වගේ ඒ අය කතෝලිකයන්ගේ පැත්ත අරං බෞද්ධයන්ට කෙණහිලිකං කරා. මේකෙන් කළකිරිච්ච දාවිත්ගේ පියා දාවිත්ව සාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලෙන් අස් කරගෙන ගිහිං රාජකීය විද්‍යාලෙට දැම්මා. දාවිත් ඒ ටිකේ හොඳට පොත පත කියවලා දැනුම දියුනු කරගත්තා.

මේ කාලෙ බෞද්ධ පුනර්වනයක්, ඒ කිව්වේ නැවත පණ ගැන්වීමක් ඇති වෙච්ච කාලයක්. ඒකෙ ප්‍රථිඵලයක් විදිහට 1875 දී බ්ලැවැට්ස්කි මැතිණියයි, හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් තුමායි එකතු වෙලා ඇමරිකාවේ නිව්යෝක් නගරයේදි පරමවිඥානාර්ථ සමාගම හැදුවා. ඒගොල්ලො බුදු දහම ගැන හොයලා ඒක ඉගෙන ගන්න බොහොම උනන්දු උනා. ඒ විතරක් නෙමේ ඉගෙන ගත්ත දේවල් වලින් බොහෝම පැහැදුනා. කොච්චර පැහැදුනාද කියනවානම් 1880දී ලංකාවට ඇවිත් බුදු දහම වැළඳ ගත්තා. ඒ වෙද්දි ලංකාවේ හිටපු ප්‍රමුඛ පෙළේ ස්වාමීන්වහන්සේ කෙනෙක්ගෙන් සීලයේ පිහිටලා තෙරුවණ් සරණ ගියා.

දාවිත්ට රජයේ ලිපිකාර තනතුරක් හම්බුනා. ඒත් ඒක වැඩි කාලයක් කරේ නෑ. පොඩි කාලේ ගුණානන්ද හාමුදුරුවෝ උගන්වපු ඒවා තමයි නිතරම මතක් උනේ. ඒක හින්දා ඔක්කොම පැත්තකින් දාලා දාවිත් ආගමික, සමාජයීය වැඩ කරන්න පටන් ගත්තා. ඒ අතර තුරේ තමයි පරමවිඥානාර්ථ සමාගම එක්කත් සම්බන්ධ උනේ. කොහොමහරි මේ කාලෙ ඕල්කට් තුමාත් නිතරම ලංකාවට ආවා ගියා සමාගමේ වැඩ හින්දා. දාවිත්ටත් ඕල්කට් තුමා ඇසුරු කරන්න හම්බුනා. අපේ දාවිත්ට මේ වෙද්දි නම එපා වෙලයි තිබුනෙ. ඒ දාවිත් කියන නම අබෞද්ධ නමක් නිසා. ඒක හින්දා "ධර්මපාල" කියලා නම වෙනස් කරා. ඒ ධර්මය ආරක්ෂා කරන්නා කියන තේරුම ඇති හින්දා. සමාගමේ "සරසවි සඳරැස" කියන පත්තරේ වැඩකටයුතු භාර උනේ මේ ධර්මපාල තරුණයාට. ධර්මපාල මේ වැඩේ කිසිම අඩුපාඩුවක් නැතුව කරා.

මේ අතරේ ධර්මපාලට ඕල්කට් තුමායි, බ්ලැවැට්ස්කි මැතිණියයි එක්ක දඹදිව චාරිකාවකට අවස්ථාව හම්බුනා. ඒකෙදි ඒ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන වල පරිහානිය දැකලා හොඳටම කම්පා උනා, ධර්මපාල තරුණයා. ඒ වෙනකොට තනිකරම හින්දු ආධිපත්‍යයට යටත් වෙලා තිබ්බ බුද්ධගයාව, අප මහා බුදු රජාණන් වහන්සේ, ලොව්තුරා අමා මහ බුද්ධත්වයට පත්වෙච්ච භූමිය කොහොමහරි බේරගන්නවා කියල අධිෂ්ඨාන කරගෙන ආපහු ලංකාවට ඇවිත් ධර්මපාල තනිවම සටන පටන් ගත්තා. අන්න එහෙම සටන ආරම්භ කරපු ධර්මපාල තුමාගේ හඬ ලංකාවේ ගම් නියම්ගම් වල පැතිරිලා ගියා. ගමින් ගමට, නගරයෙන් නගරයට ගිහින් ඒ වෙනකන් නිදාගෙන හිටපු බෞද්ධයන් අවදි කරන්න පටන් ගත්තා. මේ සටනේදී ධර්මපාල තුමාට ගොඩාක් කටුක වචන භාවිතා කරන්න උනා. විදේශීය හැමදේම කිසිම විචාරයක් නැතුව පිළිගත්ත ජනතාවක් තමා ඒ වෙනකොට ලංකාවෙ හිටියේ. හ්ම්ම්ම්... මම හිතන එකමද ඔයලත් හිතන්නේ? දැන් කියලා මහ වෙනසක් නෑනේ. ඉතින් මේ හඬත් එක්ක බෞද්ධ ජනතාවත් අවදි උනා. ආයෙත් පන්සල් එළි උනා, දහම් පාසල් පටන් ගත්තා. හාමුදුරුවරු ඒ වෙනුවෙන් මහන්සි උනා.

1891 අවුද්දෙදී මෙතුමා "අනගාරික" උනා. ඒ කිව්වේ ගෘහස්ථ ජීවිතයෙන් අයින් උනා. ධර්මපාලතුමා අපේ රටේ විතරක් නෙමේ, ධර්මය මුළු ලෝකයටම ගෙනියන්න වැඩ කරා. මේකෙ ප්‍රථිඵලයක් විදිහට මහාබෝධි සමාගම පිහිටෙව්වා. ඒකෙන් විදෙස් රටවල් වල ඉංගිරීසි භාෂාවෙන් බණ කියන්න හාමුදුරුවරු පුහුණු කරා. මේ අතරෙදි මෙතුමා ඇමරිකාවේ Chicago නගරයෙදි බුදු දහම ගැන කරපු දේශනාව මහත් ආන්දෝලනයට ලක් උනා. බටහිර රටවල් ගොඩක බුදු දහම ගැන ඇස් ඇරුනා. බුද්ධගයාව හින්දු ආගමිකයන්ට නෙමේ බෞද්ධාගමිකයන්ට අයිති තැනක් කියලා ඒ තැන ඒ වෙද්දි බලහත්කාරයෙන් අල්ලාගෙන හිටපු "මහන්තා" කියන පූජක වරයාට විරුද්ධව දාපු නඩුවෙන් එතුමා දිනුවා, බෞද්ධාගමික අය හැමෝම දිනුවා. ඊට පස්සේ 1986 අවුරුද්දෙදී බුද්ධගයාවේ වෙසක් උත්සවය පැවැත්තුවා.

අනගාරික ධර්මපාල තුමා ආගමික විදිහට අපේ රට නගාසිටුවන්න විතරක් නෙමේ උත්සාහ කරේ. එතුමා ලක්දිව ආර්ථිකව නිදහස් රටක් කරන්නත් බොහොම මහන්සි උනා. ඒකට දැඩි උනන්දුවක් ඇති උනේ එතුමාගේ ජපන් සංචාරයෙන් පස්සෙයි. ඒ ජපන් රටේ මිනිස්සු ඒ රට දියුනු කරන්න ගන්න අසීමිත උත්සාහය දැකලයි. එතුමා රාජගිරියේ හේවාවිතාරන පේෂකර්ම විද්‍යාලය පිහිටුවලා ශිෂ්‍යයින් පුහුණු කරා. ඊට පස්සෙ ලංකාව පුරාම පේෂකර්ම විද්‍යාල පිහිටුවන්නත් එතුමා පුරෝගාමී උනා. ඊට අමතරව ඕල්කට් තුමා එක්ක මෙරටේ බෞද්ධ පාසල් ඇති කරන්නත් වෙහෙස මහන්සියක් ගත්තා. ඒ ගැන විශේෂයෙන්ම ගරු කරනවා මම, මොකද මම ඉගෙන ගත්ත මලියදේව විද්‍යාලෙත් ඒ විදිහට පටන් ගත්ත බෞද්ධ ඉස්කෝල වලින් එකක්.

1931දී සිරි දේවමිත්ත කියන නමින් පැවිදි වෙච්ච අනගාරික ධර්මපාල තුමා අවුරුදු දෙකකින් උපසම්පදා ලැබුවා. උන්වහන්සේ අන්තිමේදී ඉතා වටිනා ප්‍රාර්ථනාවක් කරලා එකදාස් නමසිය තිස් තුනේ බක් මාසෙ විසි නව වෙනිදා අපවත් උනා.

උන්වහන්සේගෙ අන්තිම ප්‍රාර්ථනය උනේ "බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්ම ප්‍රචාරයට මට තව විසිපස් වතාවක් දඹදිව ඉපදෙන්න ලැබේවා !"

හරිම ශ්‍රේෂ්ඨ ප්‍රාර්ථනයක් නේද ? මේ ලිපිය කියවපු ඔයාලත්, අපි හැමෝමත් ප්‍රාර්ථනයක් කරමු."උන්වහන්සේගේ ඒ මහා ප්‍රාර්ථනය ඉෂ්ඨ සිද්ධ වේවා !" කියලා.

හොඳයි එහෙනම් අද දැනගත්තානෙ අනගාරික ධර්මපාල තුමා ගැන විස්තර ගොඩාක්. ලිපිය ඉවර කරන්න කලින් මම තව එකක් කියන්නම්. මේ ලිපිය කියවන කෙනෙකුට සමහරවිට හිතෙන්න පුළුවන් මම අනික් ආගම් වලට අපහාස කරලාදෝ කියලා. අනේ නෑ මම මේ ලිපිය ලිව්වේ කිසිම ආගමකට අපහාස කරන සිතකින් නම් නෙමේ. මේ ලිපිය තනිකරම, හොයාගත්ත විස්තර වලින් මගෙ හිතේ ඇඳිච්ච ඉතිහාස කතාවක් විතරමයි. ඒ නිසා වපර ඇහෙන් මේ ලිපිය දිහා කවුරුත් බලන්න එපා.

හරි ඔන්න නිර්මල දහමේ තවත් ලිපියක් ඉවරයි. මේ ලිපියත් කියවලා ප්‍රතිචාරයක් දාන්නකෝ. කියවන ඔයාලගේ ප්‍රතිචාර තමයි මට තව තවත් ලිපි ලියන්න ශක්තියක් වෙන්නේ. තවත් ලිපියකින් හම්බෙමු අපි.

සියළු දෙනාට තෙරුවන් සරණයි !

නමෝ බුද්ධාය !

සිත යනු … (What is Mind - I)

noreply@blogger.com (Chamath N. Kirinde) — Mon, 18 Jul 2011 15:45:00 +0000

සිත කියලා කිව්වහම හැමෝම දන්නවා මොකද්ද කියලා ඒත් විස්තර කරන්න හරි අමාරුයි නේද ? සිත ශරීරයේ අංගයක්ද ? ඒක පේන්න තියනවද ? අද අපි පොඩ්ඩක් බලමු මේ මිනිස් සිත කොහොමද බුදු දහමේ විස්තර කරලා තියෙන්නෙ කියලා. එහෙම කියද්දි කියවන එක නවත්තලා යන්න නේද හදන්නෙ ? නෑ බය වෙන්න එපා මේ සිත කියන එක ඉගෙන ගන්න හරිම ආස හිතෙන මාතෘකාවක්. ඉතිං මම මේ ලිපිය ලියන්නෙ පුළුවං තරම් සරළ කරලා. පොඩ්ඩක් කියවලාම බලන්නකෝ.

සමහරුනම් කියන්නෙ සිත සදාකාලිකයි, ඒක ආත්මයෙන් ආත්මයට මිනිසා එක්කම තිබිලා අන්තිමේදී සදාකාලික සැපතකට පත් වෙනවා කියලා. නමුත් බුදු දහමේ ඉගැන්වීමනම් සම්පූර්ණයෙන් වෙනස්. සිත මරණයෙන් පස්සෙ තවත් තැනකට යනවා කියලා බුදු දහමේ කියවෙන්නේ නෑ. ඒත් අපි කරන කුසල, අකුසල කර්ම ඒ කිව්වෙ හොඳ, නරක වල බලපෑම අනුව තමා ඊළඟ ඉපදීම තීරණය වෙන්නේ. බුදු දහමේ එන අනිත්‍ය ලක්ෂණය මේ මිනිස් සිතටත් වලංගුයි. ඒ කිව්වේ සිතේ ස්වභාවයත් නිතරම වෙනස් වෙනවා. නරක සිතක් හොඳ කරන්නත්, හොඳ සිතක් නරක් කරන්නත් ඒ හැටි වෙලාවක් යන්නේ නෑ. දුකින් ඉන්න කෙනෙකුගේ හිත සැප සහිත ප්‍රීතිමත් සිතක් කරන්නත් පුළුවන්. මේ සියළුම වෙනස් වීම් සිද්ධ වෙන්නේ චෛතසික නැත්තම් සිතේ ස්වභාවය වෙනස් කරන ගති නිසයි. ඉතාමත් හොඳින් පින් කරමින් ජීවිතය ගෙවපු කෙනෙක් සතෙක් වෙලා ඉපදෙන්නත්, හැමදාම සතුන් මරපු කෙනෙක් දිව්‍ය ලෝකේ ඉපදෙන්නෙත් මේ ක්ෂණිකව වෙනස් වෙන සිත හින්දා තමයි.

සත්වයෙකුගේ උපත ලබද්දී සිත හරියට පැළ කරන්න යන බීජයක් වගේ. බීජයක් පැළ කරන්න යද්දී මොනවද ඒකෙ තියෙන්නෙ. පිටින් බලපුහම පිටි වගේ පේනවා එච්චරයි. ඒත් පැළ උනාට පස්සෙ කොළ, මල්, ගෙඩි එනවා. ඉතිං ඉපදෙද්දි තියන සිතත් ඒ වගේ. පිටින් පේන්න තරම් දෙයක් නෑ. ඒත් ඉපදිලා, සිත ක්‍රියා කරන්න ගත්තහම සිතට එකතු වෙන චෛතසික හින්දා දුක හෝ සැප ලැබෙන ශක්තීන් ඇතිවෙනවා. මේවාට තමයි අපි කර්මය කියන්නේ. මෙන්න මේ වගේ එක් මොහොතක ඇතිවෙලා චෛතසික හින්දා ඇති වෙච්ච ශක්තීන් ඒ සිත නැති වෙලා යද්දි, අළුතින් ඇති වෙන සිතේ ගබඩා කරනවා. මේකත් හරියට අප්පච්චිගේ දේපොල පුතා ට අයිති වෙනවා වගේ උරුම වෙන දෙයක්. දැන් අපිට තියන සිතේ ඉස්සර ඇති වෙච්ච සිත් වල තිබිලා ඉතුරු වෙච්ච ශක්තීන් ඒ කිව්වෙ කර්ම තියනවා. දැන් සිතේ තියන ශක්තීන්ගෙන් ඉතුරු වෙන ටික අනාගතයට යනවා. මේ විදිහට හොඳ නරක ශක්තීන් ගබඩා වෙච්ච සිතේ ඊළඟ පරම්පරාව, ඒ කිව්වේ අළුතින් ඇතිවෙන සිත වෙනත් තැනක ඉපදෙන එකට තමා ප්‍රතිසන්ධිය කියන්නෙ.

හොඳයි එතකොට මේ අළුතින් වෙනත් තැනක සිතක් ඉපදෙද්දි මොකද වෙන්නෙ. එතකොට කලින් තිබ්බ සිත නැති වෙලා ඒකෙ තිබ්බ ශක්තිය අළුතින් ඇතිවෙන සිතට යනවා. දැන් කියවන අය කල්පනා කරනවා ඇති අන්න ඒක කොහොමද වෙන්නෙ ? මේ ලෝකෙ ශක්තියක් තවත් තැනකට ගමන් කරන්නේ කොහොමද ? එක පාරට මතක් වෙන්නේ නැද්ද ? ආලෝකය, ශබ්දය, තාපය.... අන්න එතකොට මතක් වෙනවා. ශක්තියන් ගමන් කරන්නේ තරංග වල උදව්වෙන්නේ. ඉතිං මේ සිතේ තිබ්බ ශක්තියත් ගමන් කරන්නේ තරංග වලින්ම තමයි.

හ්ම්ම්... අදට සිත ගැන කිව්වා ඇති. මේ කියපු කරුණු ටික පොඩ්ඩක් කල්පනා කරලා බලන්නකෝ. සිත ගැන තවත් තොරතුරු අරං මම ආයෙත් එන්නං.

සියළු දෙනාට තෙරුවන් සරණයි !

නමෝ බුද්ධාය !

මොකද්ද ඇත්ත ධර්ම චක්‍රය ? (Real Dhammachakra)

noreply@blogger.com (Chamath N. Kirinde) — Sun, 17 Jul 2011 17:52:00 +0000

ඇත්තටම මොකද්ද මේ ධර්ම චක්‍රය ? අපිට නිතරම දකින්න ලැබෙන, බෞද්ධ ආගමට සම්බන්ධ ගොඩක් තැන්වල තියන මේ ධර්ම චක්‍රය මොකද්ද කියලා මට හොයලා බලන්න හිතුනා. ගිය සතියෙ ඇසළ පෝය දවසේ ස්වර්ණවාහිනියෙ Live @ 8 ප්‍රවෘත්ති විකාශයේ මේ ගැන අපූරු ප්‍රවෘත්තියක් තිබුනා. එහෙම කියන්නේ එදා ඒ ප්‍රවෘත්තිය යනකන්ම මාත් හිතාගෙන හිටියේ ධර්ම චක්‍රය කියන්නේ මෙන්න මේ වගේ එකක් කියලා.

රට පුරා බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන වල, වෙබ් අඩවි වල එතකොට අපිට හොඳට පුරුදු වෙසක් කාඩ් වල තියන ධර්ම චක්‍රය ඉතිං මේ වගෙයිනේ, නේද ? කොහොමින් කොහොමින් හරි කාලයත් එක්ක හැමදේම වෙනස් වෙලා වගේ ධර්ම චක්‍රයත් වෙනස් වෙලා වෙන්නැති. එහෙම කියලා ලෝක විනාසේ 2012 කිය කියා කෑගගහ ඉන්න ලෝකෙක ධර්ම චක්‍රයත් ටිකක් මොඩ් උනහම මොකෝ කියලා ඇස් පියාගෙන, කන් වහගෙන ඉන්න බැරිම තැනයි මේ ලිපිය ලියන්න හිතුවේ. බොහොම ස්තූතියි ස්වර්ණවාහිනියට මේ ගැන අපේ ඇස් ඇරෙව්වට.

ඔන්න ඉතිං ධර්ම චක්‍රය ගැන බලමුකෝ. "ධර්ම චක්‍රය" කියන නමින් කියවෙන්නේ අප මහා බුදු රජාණන් වහන්සේ ලෝකයාගේ හිත සුව පිණිස දේශනා කොට වදාළ මහා ධර්මස්කන්ධය සහිත රවුමක් එහෙමත් නැත්තම් රෝදයක් කියන එකයි. ඒ කියන්නෙ ධර්මය හරියට රෝදයක් කරකැවී ඉස්සරහට යනවා වාගේ ඉදිරියටම ගමන් කරනවා කියන එකයි. බුදු රජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය එක් කාලයකට විතරක් සීමා වෙච්ච ධර්මයක් නෙමෙයිනේ. ඒක අකාලිකයි, කාලය කොච්චර ගත උනත් ධර්මයේ කියලා තියන කිසි දෙයක් වෙනස් වෙන්නේ නෑ. ඉතිං ඉතාම ගැඹුරු තේරුමක් සහිතව මේ බෞද්ධ සංකේතය නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ මහා භාරත ඉතිහාසයේ ගොඩක් කතා බහට ලක්වෙන ධර්මාශෝක රජතුමාගේ කාලෙයි. හොඳට විමසිලිමත් දෑසින් බලන අයට පෙනෙයි ඉන්දියාවේ ජාතික කොඩියෙත් මේ ධර්ම චක්‍රය තියනවා නේද කියලා.

හරි දැන් බලමුකෝ මොකද්ද හරි ධර්ම චක්‍රය කියලා. ඇත්ත ධර්ම චක්‍රයේ හරි විදිහටනම් ගරාදි එහෙමත් නැත්තම් අපි කියන්නෙ අර spoke කියලා, අන්න එව්වා 24ක් තියෙන්න ඔනේ. 24යි කියන එක මට නිකං හිතට ආවට කියපු එකක්නම් නෙමෙයි. ඒක ඔහෙ ඕනෙවට එපාවට, එහෙමත් නැත්තං කැටයම් කරුවන්ගේ, සිත්තරන්ගේ පහසුව තකා දාපු එකකුත් නෙමේ. මේ 24න් නිරූපණය වෙන්නෙ බුදු රජාණන් වහන්සේ දේශනා කොට වදාළ ශ්‍රී සද්ධර්මයයි. ධර්මය කියලා බුදු හාමුදුරුවෝ දේශනා කළේ අපි හැමෝම පිළිගන්න ඕනෙ ඇත්ත හතරක්නේ. ඒකටනෙ චතුරාර්ය සත්‍යය කියන්නේ. ඉතිං මේ සත්‍ය 4න් පළවෙනි එක තමා දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය. දුක්ඛ සත්‍යයෙන් විස්තර කෙරෙන්නේ දුක් වර්ග 12ක් ගැනයි. ඊළඟට දෙවෙනි සත්‍යය දුක්ඛ සමුදය ආර්ය සත්‍යය. ඒ කිව්වෙ දුක ඇති වීමට හේතුව. ඒකට ඉතිං හේතු 3ක් තියනවා බුද්ධ ධර්මයට අනුව. ඒ කාම තන්හා, භව තන්හා, විභව තන්හා. තුන්වෙනි සත්‍යය තමා දුක්ඛ නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය නැත්තම් දුකින් මිදීමේ මග. දුකින් මිදීමේ මග ඉතිං නිර්වාණය නේ. අන්තිම සත්‍යය දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී පටිපදා ආර්ය සත්‍යය. එහෙමත් නැත්තං දුකින් මිදීමේ මග. ඒක විස්තර කෙරෙන්නේ මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව නැත්තම් ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයෙන්. එතකොට ඔක්කොම කරුණු දොළහයි, තුනයි, එකයි, අටයි... විසි හතරයි. අන්න එහෙමයි ධර්මයේ කරුණු 24 නැත්තම් ධර්මය සහිත චක්‍රයේ ගරාදි 24ක් උනේ. මම මේ කිව්වේ අප මහා ගෞතම බුදු රජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ නිර්මල බුදු දහම ගැනයි. හරි ධර්ම චක්‍රය මෙන්න මේ වගේ එකක්.

බෞද්ධයන් වශයෙන් අපිට අපේ ධර්මය සංකේතවත් කරන්න තියන එකම සංකේතය ධර්ම චක්‍රය හින්දා අපි අනිවාර්යයෙන් ඒක වෙනස් වෙන්න නොදී අර්ථය දැනගෙන ආරක්ෂා කරගමු.

මේ ලිපියත් එහෙනම් කියවලා බලලා ප්‍රතිචාර දෙන්නකෝ. මේකෙ හොඳ නොහොඳ ඒ වගේම වෙනස් වෙන්න ඕනෙ දේවල් ගැනත් කියන්නකෝ. මම තවත් ලිපියකින් එනකං සමුගන්නවා එහෙනම්.

සියළු දෙනාට තෙරුවන් සරණයි !

නමෝ බුද්ධාය !

මවු පිය උවටැන් කළ ගිජුලිහිණියා (Gijjha Jathaka)

noreply@blogger.com (Chamath N. Kirinde) — Sat, 16 Jul 2011 14:49:00 +0000

යටගිය දවස බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත නම් රජ කෙනෙකුන් රාජ්‍යය කරන කල්හි අප මහා බෝසතාණන් වහන්සේ...........ආහ්.. බාධා කරන්න උනාට ටිකක් සමා වෙන්න ඔනේ. ඔන්න ඉතිං නිර්මල දහමින් දෙවෙනි ලිපියත් අරං මම ආවා. අද කියන්න යන්නේ ලස්සන කතාවක් ගැනයි. කතා අහන්න හැමෝම ආසයිනේ. මේක නිකම්ම නිකං කතාවක් නෙමේ. අපේ ගෞතම බුදු රජාණන් වහන්සේ ගෙ එක් ආත්මයක ජාතක කතාවක් තමයි කියන්න යන්නේ. මේක පන්සිය පනස් ජාතක කතා අතුරින් 180 වෙනි ජාතක කතාවයි. මේ ජාතක කතාවේ නම තම්යි ගිජ්ඣ ජාතකය. බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ කතාව දේශනා කරන්න පාදක වෙලා තියෙන්නේ උන්වහන්සේ වැඩ ඉන්න කාලෙදි දෙමව්පියන්ට ඉතාමත් හොඳින් උපස්ථාන කරමින් හිටපු භික්ෂුවක්. ඉතිං ඔන්න කතාව අහන්නකෝ.

ඉතිං මම කියපු විදිහට යටගිය දවස බරණස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත නම් රජ කෙනෙකුන් රාජ්‍යය කරන කල්හි අප මහා බෝසතාණන් වහන්සේ ගිජ්ජකූඨ පර්වතයෙහි ගිජුලිහිණියෙක් වෙලා ඉපදිලා මහළු දෙමව්පියන්ට උපස්ථාන කරමින් හිටියා. ඔහොම ඉන්නකොට මහා සුළං සහිත වැහි කාලයක් ආවා. මේ හින්දා ගිජුලිහිණියන්ට ගිජ්ජකූඨ පර්වතයේ ඉඳීම අපහසු උනා. උන් සීතලට ගල් උනා. ඒ නිසා ඔක්කොම ගිජුලිහිණියො ටික බරණැස් නගරය පැත්තට ඇවිත් සී සී කඩ වැටිලා හිටියා. එතකොට වැවට නාන්න ගිහින් හිටපු බරණැස් සිටාණෝත් එතනින් ආවා. සිටාණෝ මේ වැටිලා හිටිය ගිජුලිහිණියන් දැකලා අනුකම්පා ඇතිවෙලා ගින්දර ගෙන්වලා උන්ගේ පියාපත් තවලා, මළ ගවයින් දාන තැනින් මස් ගෙන්නලා උන්ට කන්නත් දුන්නා. බලන්න කොච්චර හොඳ සිටාණන් කෙනෙක්ද කියලා. ඉතිං ගිජුලිහිණියොත් හොඳට සීත කාලෙදි කාලා බීලා රස්නෙට ගින්දර ගාවට වෙලා ඉඳලා එහෙම වැහි කාලෙ ඉවර වෙච්ච ගමන්ම ආපහු ගිජ්ජකූඨ පර්වතයට ගියා. ගිහින් මේ ගිජුලිහිණියෝ සාකච්ඡා කරා, මේ බරණස් සිටාණන් අපිට බොහොම හොඳින් සැළකුවා; අපිත් මොනවහරි ප්‍රති උපකාරයක් කරන්න ඕනේ නේද කියලා. ඉතිං එහෙම හිතලා බරණැස් නගරයේ මොකක් හරි රන් ආභරණයක් වගේ වටින දෙයක් දැක්කොත් ඒක අරං ගිහින් සිටාණන්ගේ සඳළුතලේ එල්ලමුයි කියලා කතා උනා. ටික දවසක් යද්දී මෙහෙම ආභරණ ගොඩාක් සිටාණන්ගෙ ගෙදර තිබුනා. සිටාණන් මේක ගිජුලිහිණියන්ගේ වැඩක්නේ කියලා ඒවා ගෙයි තැන තැන තිබ්බා. මෙහෙම යද්දී වැසියන්ට හරිම කරදරයක් උනා මේ ගිජුලිහිණියන්ගේ කොල්ලකෑම. ඒගොල්ලො ගිහින් රජතුමාට පැමිණිලි කරා මේ ගැන. රජතුමාත් කල්පනා කරලා එයින් එක ගිජුලිහිණියෙක් අල්ලගෙන එන්න කියලා අණ කරා. ඉතින් මේ අය උගුල් අටවලා බලං හිටියා. දවසක් එක් උගුලකට අර දෙමව්පියන්ට උපස්ථාන කරමින් හිටපු ගිජුලිහිණියා අහු උනා. මිනිස්සු ඌව අල්ලගෙන රජතුමා ගාවට ගෙනිච්චා.

මෙහෙම ගිජුලිහිණියා අරං යද්දී මේක බරණැස් සිටාණෝ දැක්කා. දැකලා මේ ගිජුලිහිණියාව මැරුවොත් ඒක හොඳ නෑ කියලා හිතලා සිටාණෝත් මාළිගාවට ගියා. ඉතිං රජතුමා ගිජුලිහිණියාගෙන් ඇහුවා "ඇයි තොපි සම්පත් කොල්ලකන්නේ ?" කියලා. "අපට සීත කාලෙදී බොහෝම උදව් කරපු සිටාණන්ට ප්‍රති උපකාර වශයෙන් දෙන්න තමයි අපි කොල්ලකෑවේ" කියලා ගිජුලිහිණියා කියා උන්නා. දීපූ උත්තරෙන් සතුටු වුනු රජතුමා ආයෙත් මෙහෙම ඇහුවා "යොදුන් සීයක් ඈත තියන කුණු දකින තොප මේ උගුල දැක්කේ නැද්ද ?" එතකොට බෝසත් ගිජුලිහිණියා "රජතුමණි, අපිට යොදුන් සීයක් ඈත තියන කුණු පේන බව ඇත්ත, ඒත් ජීවිතය අවසන් වන මොහොත ළං උනහම ඒ උගුල් උනත් පේන්නෙ නැතුව යනවා" යි කීවා. ඊට පස්සෙ රජතුමා මේ ගිජුලිහිණියා කියන කතාව ඇත්තද කියලා සිටාණන් ගෙන් අහලා බැලුවා. සිටාණන් ඇත්ත කියලා ගිජුලිහිණියාව බේරලා ඇරලා, ආපහු ඒ සම්පත් ඔක්කොම වැසියන්ට බෙදලා දුන්නා.

ඉතිං දේශනාව ඉවර කරලා බුදු රජාණන් වහන්සේ ඒ කාලේ බරණස් රජතුමා ආනන්ද හාමුදුරුවෝ, බරණැස් සිටණන් සැරියුත් හාමුදුරුවෝ, දෙමව්පියන්ට උපස්ථාන කළ ගිජුලිහිණියා උන්වහන්සේමයි කියා වදාළා. මේ දේශනාව ඉවර වෙද්දී අහගෙන හිටපු දහසක් භික්ෂූන් වහන්සේලා සෝවාන් වුනාලු.

ඔන්න ඕකයි ගිජ්ඣ ජාතකය. ඉතිං මේකත් කියවලා එකක් එහෙම දාන්නකෝ. තවත් ලිපියක් අරං මම ඊළඟ දවසෙත් එන්නංකෝ.

සියළු දෙනාට තෙරුවන් සරණයි !

නමෝ බුද්ධාය !

ඇසළ පෝය (Significance of Esala Poya Day)

noreply@blogger.com (Chamath N. Kirinde) — Fri, 15 Jul 2011 18:26:00 +0000

ඔන්න ඉතිං ඇසළ පෝයත් පහු උනානෙ. අපේ ගෞතම බුදු රජාණන් වහන්සේ ලෝකයා කෙරේ මහා කරුණාව ඇති කරගෙන ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු ආරම්භ කරේ හරියටම මීට අවුරුදු 2600කට ඉස්සර ඊයෙ වගේ දවසක. ඒ ඉසිපතනේ මිගදාය නම් වනයේ. ඉතින් ඊයෙ වගේ දිනක නිසාත්, ඒ මේ මගේ සිතුවිල්ලට පාදක වෙච්ච බුදු රදුන් බුදු දහම ලොවට කියා දීමේ ආරම්භය නිසාත් ඇසළ පෝය ගැන මගේ පළවෙනි ලිපියෙන් කියන්න ඔනේ කියලා මට හිතුනා. ඉස්සර වගේම මට අදත් මේ අළුත් blog එකේ ලිපි ලියන්න විස්තර හොයලා දීපු උත්පලා උපාසිකාවට මුලින්ම පින් අනුමෝදන් කරන්නම්.

ඇසළ පෝය ගැන මොනම කරුණක්වත් දන්නෙ නැති කෙනෙක් වුනත් හොඳට දන්න දෙයක් තමයි දළදා මාළිගාවෙ දළදා පෙරහැර පැවැත්වෙන්නෙ මේ ඇසළ මාසෙ කියන එක. ඒකට ඉතිං ඒරොප්පෙනුත් ඈයො එනවනෙ. එහෙම බලද්දි කෙනෙකුට හිතෙන්න පුළුවන් ඇසළ පෝය තියන කාලෙට බෞද්ධ අයට සැණකෙළි කියලා. ඒකෙ ඉතිං වරදක් නෑ. මේ වගේම බුදු හාමුදුරුවො හිටපු කාලෙත් සැණකෙළි තිබිලා තියනවා. හැබැයි ඒ බෞද්ධ අයට නම් නෙමේ. හින්දු අයටයි, ජෛන අයටයි වෙන් වෙච්ච "ගිරග්ග සමජ්ජ" කියලා සැණකෙළියක් ගැන බෞද්ධ සාහිත්‍යයෙත් කියවෙනවා. මීට අමතරව තවත් විශේෂ කරුණු රාශියක් නිසා ඇසළ පෝය බෞද්ධ අපිට ඉතාමත් වැදගත්.

මේ අතරින් වැදගත්ම කාරණයක් තමයි බෝසත් සිදුහත් කුමරු මහාමායා දේවියගේ කුස පිළිසිඳ ගැනීම. මේ ගැන හුඟ දෙනෙක් අහලත් ඇති. පුංචි කාලේ ඉස්කෝලේ පාඩම් පොතේ තිබ්බ රසවත්ම කතාවක් තමයි මේක. මට මතකයි මේක මමත් හරිම ආසාවෙන් කියෙව්වා. කතාවේ හැටීයට දැනට අපි භාවිතා කරන අවුරුදු ක්‍රමයට අනුව ක්‍රිස්තු පූර්ව 623 දී, ඒ කියන්නෙ බෝධිසත්ව සිදුහත් කුමරුගේ උපතට හරියටම මාස 10කට කලින් දවසක තමයි මේ අපූරු සිද්ධිය වෙලා තියෙන්නෙ. හරිම ධාර්මිකව කල් ගෙවපු මහාමායා දේවිය එදත් ආගමික චාරිත්‍ර වල නිරත වෙලා රාත්‍රී නින්දට සයනගත වුනා. ඒත්, එදා නින්දෙදි දේවිය හරිම අපූරු හීනයක් දැක්කා. ඒ තමයි, සුදු නෙළුමක් හොඬින් ගත්ත සුදු ඇත් පැටවෙක් සයනය වටේට තුන්පාරක් පැදකුනු කරලා දකුණු ඇලයෙන් දේවියගේ කුසට ඇතුළු වෙනවා. පහුවෙනිදා සුද්ධෝදන රජතුමා මේ ගැන සභාවේ පඬි වරුන්ගෙන් අහලා බැලුවා. ඒගොල්ලෝ කිව්වා ඉතාම භාග්‍යවන්ත පුත් කුමරුවෙක් දේවියගේ කුස පිළිසිඳ ගෙන තියනවා කියලා.

ඊළඟට බෝසත් සිද්ධාර්ථ කුමාරයාගේ මහා අභිනිෂ්ක්‍රමණය, ඒ කියන්නෙ ගිහි ගෙය හැරයාම සිදු වුනෙත් ඇසළ පෝය දවසක තමයි. කුමාරයාට වයස 29 දී ඇසළ පෝය දවසක ඡන්න ඇමතිත් එක්ක, කණ්ථක අශ්වයාගේ පිටේ ගිහි ගෙය හැර යන දවසෙම රාහුල පුත් කුමරු මෙලොව එළිය දකිනවා.

සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත් වුනාට පස්සෙ බුදු රජාණන් වහන්සේ සත් සතියත් ගත කරලා මේ ධර්මය දේශනා කරන්න සුදුසු කෙනෙක් ඉන්නවාද කියලා කල්පනා කරා. එතකොට උන්වහන්සේට කල්පනා වුනා උන්වහන්සේ ධර්මය සොයා සැරි සරද්දී උන්වහන්සේට ආචාර්ය වරුන් වෙච්ච "ආලාර කාලාම" හා "උද්දක රාමපුත්ත" දෙන්නා. ඒත් අවාසනාවට ඒ දෙන්නම මියගිහින් කියලා බුදු රදුන්ට දැනගන්න ලබෙනවා. ඊට පස්සෙ කල්පනා කරද්දී උන්වහන්සේට මතක් වෙනවා පස්වග තවුසන් "කොණ්ඩඤ්ඤ", "වප්ප", "බද්දිය", "මහනාම", "අස්සජි". උන්වහන්සේත් එක්ක එකට බෝධිසත්ව කාලේදි ධර්මය හොයමින් හිටපු මේ මහනුන් ගැන හොයලා බලද්දි උන්වහන්සේ දකිනවා මේ අය ඉසිපතනය කියන ප්‍රදේශයේ, මිගදාය කියන වනයේ තමයි ඉන්නෙ කියලා. උන්වහන්සේ ඉසිපතනයේ මිගදායට වැඩම කරලා පළවෙනි ධර්ම දේශනය කරනවා එතනදි. ඒ තමයි ධම්මචක්කපවත්තන සූත්‍රය.

බුද්ධත්වයෙන් හත්වෙනි අවුරුද්දේ වස්සාන කලේදි ඇසළ පෝය දවසක ආයෙත් අපූරු දෙයක් සිද්ධ වෙනවා. ඒ තමා බුදුරජාණන් වහන්සේ තවුතිසා දිව්‍ය ලෝකයේදී කරපු අභිධර්ම දේශනාව. බෝධිසත්ව උපතට දවස් හතකට පස්සෙ මහාමායා දේවිය කළුරිය කළා. ඒ අන්තිම ආත්මය ඉපදුන බෝධිසත්ව කුමාරයාට උපත දීපු බෝධිසත්ව මාතාවට අයෙත් කුස පිළිසිඳ ගැනීමෙන් වැලකෙන්නයි. මරණින් පස්සෙ දේවිය, දේව ආත්මයක් ලැබිලා ඉපදුනේ තවුතිසා දිව්‍ය ලෝකෙ. ඉතිං මේ වැසි සමයේදී තවුතිසා දිව්‍ය ලෝකයේ දේව වැසියන් හැමෝටම, තමන් වහන්සේගේම මවු දෙවතාවියගේ ආරාධනාවෙන් ලොවුතුරා සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ අභිධර්මය දේශනා කළා.

මීට අමතරව ලාංකිකයන් හැටියට අපිට හරිම වැදගත්, අපේ රටේ පළමු උපසම්පදාව වුනෙත් ඇසළ පෝය දවසක. ඒ මහින්දාගමනයෙන් පස්සෙ මිහිඳු රහතන් වහන්සේ යටතේ, දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ බෑණන්ඩිය අරිට්ඨ කුමාරයා අනුරාධපුරයේදී උපසම්පදා වීමෙනුයි.

මේ වගේ බෞද්ධ අපිට වැදගත් සිද්ධි ගොඩාක් වෙච්ච දවසක් තමයි ඇසළ පෝය දවස. මේ ලිපිය කියවලා බලලා දන්නෙ නැති කරුණු එකතු කරගන්නත්, දන්න කරුණු ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගන්නත් සියළු දෙනාට ලැබේවා ! ලිපියේ දෝෂ තියනවානම් ඒ ගැනත් කියන්න. ලිපිය සම්බන්ධ අළුත් තොරතුරු තියනවානම් ඒවාත් කියන්න.

සියළු දෙනාට තෙරුවන් සරණයි !

නමෝ බුද්ධාය !

නිමිත්ත… (Auspice)

noreply@blogger.com (Chamath N. Kirinde) — Thu, 14 Jul 2011 13:41:00 +0000

මේ ළඟදි දවසක උදේ අම්මා ගුවන් විදුලියේ යන බණකට සවන් දෙමින් හිටියා. මාත් හෙමින් හෙමින් කණ යොමු කරලා බැලුවා මොනවද කියන්නේ කියලා. ධර්ම කරුණු අහන්න, ඒවා ගැන විමසලා බලලා තේරුම් ගන්න පුංචි කාලේ ඉඳලා මට පොඩි ඇල්මක් තිබුනා. ඉතින් බණ ඉවර උනාට පස්සේ මම ටිකක් බර කල්පනාවක නිමග්න වෙලයි හිටියේ. මට හිතුනා, අපි මේ ශ්‍රී සද්ධර්මය අහන්න කොච්චර වාසනාවන්තද කියලා. ඒත් ඉතින් ඒ ධර්මය අහන්න අවස්ථාව තියෙද්දිත් මග හරින අයත් ඉන්නවනේ කියලා මට හිතට පොඩි කණගාටුවකුත් ඇති වුනා.

මේ දවස් වල වෙලාවත් තියන එකේ මට හම්බෙන, අහන්න, දකින්න ලැබෙන ධර්ම කරුණු මේ අන්තර්ජාලයේ සැරිසරන අයටත් ටිකක් හඬගා කිව්වනං හොඳයි නේද කියලා හිතුනා. මට ඕන දේකට උදව් කරන කෙනෙකුත් ඉන්න නිසා වැඩේ එච්චර අමාරු වෙන්නැතිවෙයි කියල හිතුවා මම. ඉතින් එහෙම හිතුවට ටික දවසක් ගියා වැඩේට. හරියටම ඇසළ පුන් පොහෝ දිනයත් ආවා. විශ්ව විද්‍යාලයේ වැඩකට ගිහින් එදා තමයි ගෙදර එන්න ලැබුනෙ ආයෙ. එද්දී බස් එකේ හොඳ බණක් දාලා තිබ්බා. ඒක අහද්දි ආයෙත් අර ධර්ම කරුණු හැමෝටම කියවන්න පුළුවන් විදිහට බෙදා දෙන්න තිබ්බ ආශාව ඉස්මතු උනා. එවෙලේ හිතා ගත්තා අදනම් ගෙදර ගිහින් මොන වැඩේ තිබ්බත් blog එකක් ලියන්න පටන් ගන්නවමයි කියලා.

ඉතින් ඔන්න ගෙදර ඇවිත් හිතා ගෙන උන්නු විදිහටම වැඩේ පටන් ගත්තා මම අර කිව්ව එක්කෙනත් එක්ක සකච්ඡා කරලා. වැඩ කරන ගමන්, ඉගෙන ගන්න ගමන් ටිකකට මේකට ගොඩ වැදිලා මේ කරුණු ටිකත් කියවලා බලලා විවෘත මනසකින් යුතුව තර්ක කරලා තෙරුම් ගන්න, වැරදි තියෙනවා නම් ඒවත් පෙන්නලා දෙන්න. වෙනස් විය යුතු, එකතු විය යුතු කරණු ඇත්නම් ඒවා ගැනත් comments දාන්න.

සියළු දෙනාට තෙරුවන් සරණයි !
නමෝ බුද්ධාය !