Yeşil Kitap

SHP Çevre Politikaları (1991)

2012-04-08T10:58:00.002-07:00

Kabalcı'da çevre kitapları

2011-11-12T11:21:00.000-08:00

Ekolojik direnişten Su Perisi’ne mektuplar

2011-07-11T06:47:00.000-07:00

Kışladağı’ını oydular

İçine siyanür doldurdular

Halkı halka kırdırdılar

Uyan insanoğlu uyan

Muammer Sakaryalı’nın, Yeni İnsan Yayınevi’nden çıkan “Kışladağ’dan mektup var” ( Su Perisi’ne Mektuplar) adlı kitabı Uşak Kışladağ’da siyanürle altın işleme madenciliğine karşı verilen yaşam mücadelesini anlatıyor. Sakaryalı, İnay Köyü Vicdan Hareketi adına otuzdört mektup yazmış. İnay’ın antik zamanlardaki adı Nais ya da İnais’miş ve Nais/İnais Helence’de “Su Perisi” anlamına geliyormuş. Aslında mektupların içeriği tanıdık. Kitabı okurken her sayfada aklınıza Bergama siyanürlü altına direniş, Kütahya’daki süyanür havuzları , Bolkar Dağları’nda, Çal Dağı’nda, Kaz Dağı’nda, Artvin Cerattepe’de altın madenlerine karşı gelenlerin başından geçenleri hatırlıyorsunuz. Hikaye 1990’ların ortasında altıncı şirketin Kışladağ’a gelmesiyle başlıyor. Bakanlar Kurulu kararıyla yapılan kamulaştırmadan sonra şirketin köy topraklarında su yolu inşaatına girişilmesiyle protestolar başlar. Danıştay, Kışladağ altın madenini kapatan yürütmeyi durdurmaya karar verir, maden Çevre Bakanlığı talimatıyla açılır. İşletmede 7 yıl boyunca 70 bin ton siyanür kullanılacak ve “Siyanür liçi yöntemiyle açık ocakta altın cevherinden ayrıştırılacaktır. Maden işletmesi sonrası 400 metre derinlikte 1000 metre çapında zehirli bir atık havuzu bırakılacaktır. Yer altı suyuna karışacak olan siyanür, arsenik, antimon, kurşun vb ağır metalleri harekete geçirecek ve yer altı suları zehirleyecektir.

27 Haziran 2006 günü Eşme’de yüzlerce insan hastanelere başvurur. Doktorlar kimyasal zehirlenme teşhisi koyarlar. “27-28 Haziran’da bölgeye yoğun yağmur yağmış ve rüzgarın yönü altın madeninden Eşme’ye doğrudur. Muhtemelen siyanürlü sıvının ph dengesi 10.5-11 arasında tutulamamıştı ve siyanür liç alanından atmosfere çok fazla hidrojen siyanür karışmış ve rüzgar yönü doğrultusunda yayılmıştır.”(s:60) Tabip Odası devreye girer ve gönüllü kişilerden kan örnekleri alınmaya başlar ama bu girişim durdurulur ve kanlara el konulur. Yetkilililer de yurttaşlardan kan, saç veya tırnak örneği alıp siyanür analizi yaptırmazlar.”Bakanlar, valiler, Uşak milletvekilleri konuşmadı, konuşturulmadı, sustular, sustular. Hala susuyorlar! ( s: 65) 15 gün sonra da tesisin resmi açılış törenini dönemin Enerji Bakanı yapar. 30 Temmuz 2007’de altın madeninde her zamankinden farklı bir patlama gerçekleşir ve ertesinde 300’e yakın koyun telef olur. Koyunlar üzerinde siyanür toksikasyonu araştırması yapılmamıştır. Olayın üzeri örtülür. Tüm bu olup bitene karşı direnen köylüler, çevreciler ve biliminsanlarının desteğiyle Vicdan Hareketi’ni oluştururlar. “Kelimenin gerçek anlamında ‘sivil denetim’ görevi yapan; sahtekarlığın evrenselleştiği bir dünyada kendi bulunduğu yerden gerçeklerin açığa çıkartılmasını sağlamaya çalışan ve onları dile getiren; Kışladağ altın madeninin tahribatına karşı havayı, suyu, toprağı, tüm canlı yaşamını savunan; “sürdürülebilir kalkınma”yı değil sürdürülebilir yaşamı savunan; yaşamı savunanlarla dayanışan ve bu düşüncelerle bir araya gelen köylülerin hareketidir (s:230). Elbette köylülerin örgütlenmesi hoş karşılanmaz. Hemen “terörist”, “vatan haini” ilan edilir, Alman vakıfları için çalıştıkları iddia edilir. Eylemlerde gözaltına alınırlar, şiddet görürler, haklarında dava açılır. Maden işletmesindeki sarı sendikanın saldırısına uğrarlar, ordu komutanları madeni ziyaret edip destek verir, şirketin baskısına, yerel basının sansürüne maruz kalırlar. İnay Köyü’nün 12 Eylül rejimi tarafından en çok eziyet edilen köylerden bir olmasından hareketle madene karşı mücadele sırasında köylülerin toplumsal hafızasına göndermler yapılmış ve direnenler 12 Eylül öncesini geri getirmekle suçlanırlar. Çevreye sahi çıkmanın ülkemizdeki bedeli budur. Birçok çevre mücadelesi gibi Kışladağ’daki mücadele de sona ermez. Sayıca küçük bir grubun toplumun geniş kesimlerinden gördüğü destekle, davalarla, protestolarla, sivil itaatsizlik eylemleriyle sürüp gider.

Aslında insanlığa büyük miras bırakırlar. Çevre hareketinin deneyimlerinin yazıya dökülmesi, doğaya sahip çıkanların ortak bir kollektif hafızasını oluşturulması açısından çok önemli. Kalkınmacı ideolojinin devasa dişlilerini durdurmaya çalışmanın ve sürdürülebilir bir toplum yaratmanın dinamikleri bu tür mücadelelerde gizli. Hukuksuzluğun, örgütlenmenin, doğa tahribatının, doğaya sahip çıkmanın hikayesini anlatan Kışladağ’dan Su Perisi’ne yazılmış mektuplar, yaşama sahip çıkmaya çalışanları, mücadelelerini ortaklaştırmaya davet ediyor.

Kışladağ'dan Mektup Var

(Su Perisine Mektuplar)

MUAMMER SAKARYALI

Yeni İnsan Yayınları / Ekoloji Dizis

Çevre ve Ekoloji

2011-05-28T12:40:00.001-07:00

Hiç önsözüne bakıp kitap satın aldığınız oldu mu? Ben ilk defa Mine Kışlalıoğluve Fikret Berkes’in yazdıkları “Çevre ve Ekoloji” adlı kitabı önsözüne bakarak aldım çünkü önsöz, kitaplarını okuyarak büyüdüğüm Aziz Nesin tarafından yazılmıştı. Konuya ilgim olmasaydı bile sırf önsözünden dolayı bu kitabı alabilirdim. Neden derseniz Aziz Nesin’in aydın olmanın hakkını vererek insanlığın temel konularına nasıl kafa yorduğunu, uzmanı olmadığı bir konuyu (çevrebilimi) birkaç sayfada nasıl tartıştığını, kendisini ve toplumu nasıl sorguladığını ve öğrenmeye ne kadar açık olduğunu görmek için diyebilirim. Nesin’in “ Kirli çevre insanın ruhunu kirletir, kirli ruhlar çevreyi kirletir” başlıklı yazıyı 1990 yılında yazdığını da belirteyim. Tabi yazarların hakkını yemeyelim, uzmanlık konularında böyle bir eser veriyorlar ki Nesin’e bunları düşündürebilmişler. Yazarlar bu kitabı yazmaktaki amaçlarını şöyle ifade ediyorlar. « Çevre sorunlarını tek tek ve yüzeysel olarak ele alınması yerine, bu sorunların bilimsel temellerine inmek. » Bunu kesinlikle başarmışlar. Yerel ve evrensel örneklerle ekolojiyi yere indirmişler. Zaman zaman tasavvuf felsefesinden, geleneklerden, yerel deneyimlerden faydalanarak ele aldığı konularla ekolojiyi akademik alandan çıkartarak ( elbette ki içini boşaltmak anlamında değil) herkesin anlayabileceği bir dille genel okura sunmuşlar.

Kitabın giriş bölümünde ekolojinin 10 temel öğretisi açıklanmış ve bunlar kitap boyunca okura rehberlik ediyor. Kitaptaki diğer bölümler ise şöyle: Ekolog gözüyle dünya; Dünya çapındaki çevre sorunları; Akvaryum ekosisteminin öğrettikleri; Enerji, Tarım ve Beslenme; Dünya nüfusu; Şehir ekolojisi; Ekolojik döngüler ve çevre kirlenmesi; Orman,Su, Toprak; Çeşitler ve türler; Çözümler. Benim en beğenerek okuduğum bölüm “Enerji, Gıda, Beslenme” başlığını taşıyan bölüm oldu çünkü yeni bilgiler öğrendim. Tarım, küresel ısınmanın etkilerinin giderek hissedildiği günümüzde epey önem kazanıyor. Gıda ile ilgisinden ziyade benim ilgimi enerji ile olan bağı çekti. Organik tarımın konvansiyonel tarım ile karşılaştırıldığında küresel ısınmaya daha az katkı yaptığını ve enerji kullanımında daha etkin olduğunu 19-20 Ekim günlerinde Bahçeşehir Üniversitesi’nde yapılan Organik Tarım kongresindeki bir sunuştan öğrendim. Kongrenin raporu henüz yayınlanmadığı için Türkçe referansını veremiyorum ama İngilizce bilenler http://orgprints.org/10993/ adresinden ulaşabilir. Kitapta okuduklarım ile bu konu zihnimde daha bir oturdu. Yine şehir ekolojisi bölümünde yazarlar doğaya uygun mimariden örnekler verirken geleneksel mimariyi işaret etmeleri benim açımdan öğreticiydi. Akdeniz ve Anadolu mimarisinden örnek verilen kubbe, rüzgârlık, çeşme, taşlık gibi mimari öğeler, aslında doğaya uygun mimarinin yabancısı olmadığımızı ama onların geçmişten bugüne getiremediğimiz özellikler olarak durduğunu gösteriyor.

“Çevre ve Ekoloji” kitabında çevre deyince ilk akla gelen felaket senaryoları yok. Bilimsel gerçekler ve öngörüler üzerinden kurgulanan kitaptan şu alıntı sizlere yazarların bu konudaki düşüncesi hakkında fikir verebilir. “Eski kuşak ekologlar, tüm iç karartıcı olasılıkları sayıp dökerek, bir ekologun deyimiyle “Kasandra’lık yaparlardi. Benzetme şuradan geliyor. Eski Grek mitolojisinde, Kasandra’ya tanrılar “ geleceği görmek” gücünü bahşetmişlerdi – ama bir şartla: Kimse ona inanmayacaktı. Yeni kuşak ekologlar, Kasandra’nın ikileminden yavaş yavaş kurtuluyorlar. Artık sadece gelecekte olabilecek ekolojik felaketleri sayıp dökmek yerine, bunları zamanında önleyebilecek yolları da araştırıp anlatıyorlar.(sf.186) Kışlaıoglu ve Berkes kitabın onbirinci bölümünde “Doğayı tüketmeden kullanmak: Çözümler” ekolojik çözümlerin var olduğunu ama benimsenmelerinin genellikle geç ve güç olduğundan bahsediyorlar.

Yukarıdaki alıntıyı yaparken aklıma Fransiz ekonomist Serge Latouche’un “felaket pedagojisi” kavramı aklıma geldi. Latouche felaketler ne kadar üzücü olursa olsun alternatifin galip gelmesinin koşulu olan fikir değişikliğini tetiklerler diyor. Belki yaşanmış felaketlerden ders almamız konusunda hakli olabilir ama gelecekteki felaketlerin korkusu bizi harekete geçirebilir mi? Deprem ve iklim değişikliği tartışmaları bu soruya hayır cevabi veriyor.

Kitapta benim acımdan sorun yaratan tek taraf Çesitler ve “Türler” bölümünde yazarların düşünceleri oldu. Şöyle ki genetik mühendisliğindeki gelişmelerin bir tür fırsat olarak görülmesi, biyoteknoloji yöntemleri sayesinde maddelerin daha hızlı ve yaygın olarak kullanılması sayesinde genetik çeşitliliğin ekonomik değerinin birdenbire çok artmasına neden olabileceği yorumu ekolojikten çok ekonomik bir bakış açısı sunuyor. Son araştırmaların ürettiği bilgiler ve toplumsal hareketlerin çalışmaları genetiği değiştirilmiş ürünlerin çevre, sağlık ve biyoçesitlilik açısından ciddi tehlikeler içerdiğini göstermekte. Belki yazarlar ileriki baskılarda yeni gelimseler ışığında bu konuyu daha derin ele alacaklardır.

Çevre ve Ekoloji
Mine Kışlalıoğlu
Fikret Berkes

Remzi Kitabevi 9.Basım Kasim 2005 12,5 YTL

Sinek Sekiz Sürdürülebilir Yaşam Kitapları serisi

2011-05-23T01:11:00.000-07:00

Sinek Sekiz Sürdürülebilir Yaşam Kitapları serisi, yaşamın şahane karmaşıklığını kavrayabilmemiz için gerekli bilgileri sunarken, insan olarak bu ağın bir parçası olduğumuzu bize yeniden hatırlatıyor.

Yayın listemizi oluşturan kitaplar, yazarlar ve yayın tarihlerimiz şöyle:

- Ekoloji, Cep Rehberi (1. Baskı: Kasım 2010, 2. Baskı: Mayıs 2011)

Yazar: Ernest Callenbach, Çeviren: Egemen Özkan

- Permakültüre Giriş ( 1. Baskı Nisan, 2011)

Yazar: Bill Mollison, Çeviren: Egemen Özkan

- Slow Food Devrimi (Mayıs 2011)

Yazar: Carlos Petrini, Çeviren: Çağrı Ekiz

- Ekoköyler (Haziran 2011)

Yazar: Jonathan Dawson, Çeviren: Deniz Dinçel

- Kent Yaşamı için Sürdürülebilirlik Rehberi (Eylül 2011)

Yazar: Scott Kellog / Stacy Pettigrew, Çeviren: Egemen Özkan

- İyilerin Yanında (Ekim 2011)

Yazar: Vandana Shiva, Çeviren: Çağrı Ekiz

- Tohum ve Gıdanın Geleceği için Manifestolar (Kasım 2011)

Editör: Vandana Shiva, Çeviren: Aykız Doğan

- Petrol Değil Toprak (Aralık 2011)

Yazar: Vandana Shiva, Çeviren: Özge Olcay

Pandora'da çevre kitapları

2011-05-07T14:29:00.000-07:00

İki Yeşil Susamuru

2011-04-27T04:17:00.000-07:00

“İki Yeşil Su Samuru, Anneleri, Babaları, Sevgilileri ve Diğerleri”, çevre politikasına, aşka, enerji sorununa, kadın-erkek ilişkisine alternatif çözümler arayan aydın ve farklı bir çiftin öyküsü, bir modern zamanlar romanı.

Bu arka kapak tanıtımıyla Buket Uzuner’in “İki Yeşil Su Samuru”nu yeşil kitap olarak değerlendirebilir miyiz derken 18.sayfada şu satırları görünce ikna oldum. Bu arada kitabın 20 yıl önce yayınlandığını söylemeliyim. Okumaya başlayalım.

Temmuz 1988

Türkiye Yeşiller Partisi kuruldu.

“Ellibir kurucusu arasında iki müzisyen, yedi sekreter, iki ev kadını, bir eczacı, bir pedagog, bir diyetisyen, bir mimar, bir gazeteci, yedi doktor, üç sanayici, yedi mühendis, üç emekli amiral,üç avukat, iki veteriner ve altı serbest meslek sahibinin bulunduğu belirtildi. Yeşiller Partisi (YP) Türk siyasi yaşamındaki onunucu siyasi parti oluyor. YP’nin genel başkanlığına seçilen Prof. Celal Ertuğ: “Partinin Türk siyasi hayatına hayırlı ve uğurlu olmasını temenni ediyorum” dedi.

Tarihten bir sayfa:CHP 2. Çevre Kurultayı

2011-04-25T00:51:00.001-07:00

Geçen ay üniversitenin kütüphanesinde eskimiş, ince bir kitap dikkatimi çekti. Temiz Çevre- Temiz Toplum başlığıyla 1994 yılında yayınlanmış olan bu kitap, Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) 5 Haziran 1994’te düzenlenen 2. Çevre Kurultayı’ndaki tebliğlerin derlenmesiyle oluşturulmuş. Termik santral bacası arka fonlu ve yeşil renkli kapakta Deniz Baykal üzerindeki yeşil tişört ile poz vermiş. Tişörtün üzerinde çevreci bir mesaj/slogan var ama tam okunmuyor. Arka kapakta 5-6-7 Haziran 1994’te yapılan Yeşil Yürüyüş’ün güzergahı veriliyor.Silivri-Çorlu-Tekirdağ-Çanakkale-Biga ve Bandırma.

Deniz Baykal imzalı önsözde CHP’nin 80 yılında kapatıldıktan 12 yıl sonra 1992’de yeniden açıldığı ve değişim partisi olarak çağdaş toplumların önemli olgusu sayılan çevreci oluşumları, tüketici örgütlerini, kadın hareketini değerlendirmekte gecikmediğini vurgulanıyor. CHP, Haziran 1993’te İzmit’te 1. Çevre Kurultayı’nı toplamış. İlk yeşil yürüyüş ise Sapanca Gölü’nden başlayarak Marmara ve Ege bölgelerinden geçerek Gökova Körfezi’nde, Ören termik santralinde son bulmuş. Nedenini tam kestirmek olanaklı değil ama Anadolu’daki çevre problemleri, CHP’nin bu etkinliklerinin çerçevesi dışında kalmış gözüküyor. Sanayileşmiş bölgelerdeki çevre sorunlarının ön plana çıkması ve muhtemelen bu bölgelerdeki belediye başkanlarının SHP-CHPli olması, kurultayların ve yürüyüşlerin Marmara ve Ege bölgelerinde yoğunlaşmasını açıklayabilir. Kurultay’da bilim adamları, meslek odası temsilcileri, belediye başkanları çevre sorunlarını ele alıp çözüm önerilerini sunmuşlar. Çevreci sivil toplum örgütlerinin eksikliği hissediliyor. Kitapta değinilen bazı konular çevre koruma tarihi açısından önem arzediyor

Boğaziçi Üniversitesi Çevre Bilimleri Enstitüsü’nün o dönemki Müdürü Prof.Dr. Kriton Curi, CHP milletvekili Kemal Anadol hazırladığı ilk Türkiye çevre haritasından söz açıyor:”Türk çevreciliğinin bir temel taşıdır, Türk çevreciliği için korkunç bir görevdir, bir faydadır ve birçok şeyleri gösterebilecek bir belgedir”.

İstanbul Elektrik Mühendisleri Odası eski başkanı Ünal Erdoğan’ın sözleri sanki dün yazılmış gibi : “ Son 150 yılda dünya atmosferinde karbondioksit yoğunluğu %25 seviyelerinde arttı.Dünya, en sıcak 8 yılını son 10 yılda yaşıyor.1 ila 3 derece sıcaklık artışının dünyayı nasıl bir felakete götüreceğini tahmin bile etmek mümkün değil”.

İTÜ Mimarık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlaması Bölümünden Prof.Dr. Hande Süher’in tanıklıkları önemli. Süher, 1963-1968 yıllarında Birinci Kalkınma Planı döneminde görev almış. İlk kalkınma planının üç temel bileşenini sanayileşme, kentleşme ve tarımsal modernleşme olarak açıklıyor. Kendisi çevrede büyük kayıplar olduğunu görerek 1968 yılında Mimarlık Dergisi’ne yazarak konuya eğiliyor. 2. ve 3. planlarda CHP’nin çevreyle politik hedeflerinden ötürü çevre unsurun ilk defa planda yer aldığını ve çevrenin 4.bileşen olarak planlamaya girdiğini belirtiyor. Ayrıca 1979’da Baykal’ın Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı olduğu dönemde İTÜ’de bakanlıkça desteklenen bir “Güneş Enerjisini Kullanabilme Sempozyumu” düzenlendiğini ama uygulamaya geçilmediğini anlatıyor.

Kurultay Deniz Baykal’ın konuşmasıyla kapanmış. Baykal, 5 Haziran 1993’te parti olarak ilk çevre yürüyüşünü gerçekleştirerk çevre konusunun Türkiye siyasal gündeminde hak ettiği yeri alışına bir katkı sunduklarını ve kamuoyundan büyük bir ilgi gördüklerini söylüyor ve ekliyor: “Çevre Konusu marjinal siyaset olmaktan çıkıyor.Çevre sorunları, çevre politikaları, çevre yaklaşımı ile siyaset arasında konusal bir kesişimin varlığını görüyoruz.Çevre konusu sosyal demokrat siyasete uyan, yakışan bir konudur. Muhafazakar siyaset, çevre konusudu ele alacak, çözecek araçlarla yeterince donatılmış değildir, çevre sorunlarını önemseyen duyarlılıkları yeterince geliştirilmiş değildir.” (sf:114)

Çevre cephesinde yeni bir şey yok...

2011-02-15T01:47:00.000-08:00

Çevre konusunda geçmişte yazılmış kitapları okumak hoşuma gidiyor. Kitabın yazıldığı yıllarda çevrenin durumunu bugün ile karşılaştırma imkanı veriyor. Dönemin çevre sorunları neler, ilk ve nerede gündeme gelmişler, nasıl çözümler önerilmiş ve hangi aktörler öne çıkmış? Sorunların ve çözümlerin bugüne yansıyan yönleri? 16 yıl önce Oktay Ekinci tarafından yazılan Çevreciliğin ABC’si kitabını bu gözle okudum. Üzülerek farkettim ki Türkiye’de son 20 yıldır aynı çevre sorunları etrafında dönüp duruyormuşuz. Ekinci’nin kitabı bunlardan birkaçına değinmiş: Termik santraller,iklim, nükleer santral ve kültürel varlıklar.

Mine G. Saulnier (Kırıkkanat) 17 Haziran 1990’da Cumhuriyet’e Madrid’ten şu haberi geçiyor.” Türkiye’de termik santraller kuşağı kurulmaya çalışırken AT (Avrupa Topluluğu) ülkeleri çevre kirliliğne yol açan bu tür enerjiden vazgeçilmesi için yoğn bir çaba içinde.” Haberde “İklim Değişimi Üstüne Dünya Anlaşması”nın onaylanması halinde AT üyelerinin karbondioksit emisyon oranlarını durdurmak zorunda kalabileceği belirtilmiş. Yıl 2010. Türkiye’de kömürle çalışacak yapım ya da planlama aşamasında 47 yeni termik santral var. En kirli ve iklimi en çok değiştiren yakıtla çalışacak termik santraller. Termik cephesinde yeni bir şey yok...

Aynı değişmez durum nükleer konusunda da sözkonusu. Kitap yazılırken Akkuyu nükleer santrali için son hazırlıklar tamamlanıyormuş. 1993 yılında kurulan Nükleer Karşıtı Platformu (NKP) “gelecekten sorumlu herkese” açık mektup yazmış. “Kuruluşu, zenginleştirilmiş yakıtı, elemanları ve işletmesiyle dışa bağımlı, kaynağı sınırlı, teknolojisi oturmamış; merkeziyetçi, gizlilik gerektiren, pahalı ve 40 yıldır hiçbir teknolojinin halledemedeği radyoaktif atık özürlü nükleere santrallere milyarlarca dolar yatırılabilir mi? Nükleer cephesinde de değişen bir şey yok. Yıl 2010 Rusya ile Akkuyu’da nükleer santral yapması için anlaşmaya varıldı. Sinop’taki santrali Kore mi Japonya mı yapsın diye pazarlık ediyoruz.

1992 Rio Zirvesi’nde Türkiye, OECD’nin gelişmiş ülkeler kategorisine alınmış olması sebebiyle İklim Değişikliği Sözleşmesi’ne imza atmamış. Çok şükür 2008’de 184. ülke olarak Kyoto Sözleşmesine taraf olduk ama Kopenhag mutabakatına imza atmadık ve Aralık ayında Cancun’da yapılacak İklim Zirvesi’nde yükümlülük almamak için o kadar da gelişmiş olmadığımızı kanıtlamak ve özel şartlarımızı belirtmek için raporlar yazıyoruz, lobi faaliyeti yürütüyoruz. Bu arada dünyanın 17. büyük ekonomisi olduğumuzu ve 2023’te 10. olmayı hedeflediğimiz aramızda kalsın. İklim cephesinde de eski tas eski hamam.

Değişmeyen bir diğer mesele ise kültürel varlıkların korunması. Şu satırları okurken aklınıza Allianoi veya Hasankeyf gelmesi muhtemeldir. Muğla Köyceğiz’de antik Roma kenti Pisilis üzerine inşa edilen bir oteli açarken Turgut Özal:”Bu eski Roma duvarları mı güzel yoksa bu otel mi?” diye buyurmuş. Tarih 19 Temmuz 1989.

Kitapla ilgili son bir not: Ekinci “1972’lerin çevre bilincini ve insanlık duyarlılığını 21. yüzyıla taşımaya aday olduğunu ve güncelliklerini hep koruyacaklarını düşündüğü” iki sözleşmeye Çevreciliğin ABC’sinde yer vermiş.Bunlar BM Çevre Konferansı Deklarasyonu ve Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair Sözleşme.

Çevreciliğin ABC’si , Oktay Ekinci, Simavi Yayınları, 1994.

Barış Gençer Baykan, BETAM Araştırma Görevlisi

Not: Bu yazı ilk olarak BirGün Kitap Eki’nde 13 Kasım 2010 tarihinde yayınlanmıştır.

Avrupa Çevre Hareketi

2011-02-11T06:15:00.000-08:00

Hein-Anton van der Heijden'ın 2010 aralık ayında çıkardığı "Social Movements, Public Spheres and European Politics of the Environment" adlı kitaptan Baran sayesinde haberim oldu. Kitap, Avrupa çevre hareketinin Avrupa çevre politikalarını nasıl etkilediğini inceliyor. Heijden dört vaka incelemesi üzerinden bu araştırmayı gerçekleştirmiş: Biyoçeşitlilik politikası (Natura 2000), GDO politikası, Trans-Avrupa ulaşım ağları ve iklim değişikliği. Palgrave'den çıkan bu kitabı Türkçe'ye çevirecek yayınevi çıkar mı acaba?

Kaynak: http://www.palgrave.com/products/title.aspx?pid=372104

Kitapçılarda çevre rafı-Kabalcı

2011-02-11T00:16:00.001-08:00

Değiştirilen Gen mi, Sen mi, Evren mi?

2011-02-10T00:33:00.000-08:00

Doğal kaynakların hızla tüketilmesi bilimsel araştırmaları yeni kaynak arayışında biyoteknolojiye yöneltti ve ilgi gen değişimi ve aktarımı üzerine yoğunlaştı. Daha ziyade tıp ve endüstri alanlarında uygulama sahası bulan biyoteknoloji uygulamaları 90'lı yılların ortalarından itibaren tarımda Genetiği Değiştirilmiş Organizmaları n (GDO) kullanılmasıyla tartışılmaya başlamış; çiftçiler, bilim insanları, çevreciler ve tüketiciler itirazlarını toplumsal ve siyasal hareketler aracılığı ile yükseltmişlerdir. Eleştirilerin merkezinde çevre, sağlık, ekonomi, hukuki ve etik kaygılar bulunmaktadır.Yıldız Teknik Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof.Dr. R. Şeminur Topal « Değiştirilen gen mi sen mi evren mi? adlı kitabında modern biyoteknoloji uygulamalarını , biyogüvenlik ihtiyacının nedenlerini, transgenik teknolojisini ve taşıdığı potansiyel riskleri, bu risklerin önlenebilmesi için gerekli mekanizmaları ele almış. Yazar bu konuları irdelerken « Transgenik uygulamaların tarımsal sürdürülebilirlik ve toplumsal güvence acısından ayrıntılı olarak irdelenmesi ve değerlendirilmesi gerekliliğine » (S.153) yoğun bir biçimde vurgu yapıyor. Tarımda bir dönüşümün yaşanacağının işaretlerinin belirginleşmeye başladığı ve zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahip ülkemizde ise biyogüvenlik konusunda ulusal herhangi bir norm, kural ve yönetmelik bulunmaması Topal'ın çabasını daha anlamlı kılıyor.
Transgenik teknoloji ve uygulamalar hakkında bilmediklerimizin bildiklerimizden daha çok olduğunu savunan Topal transgenik ürünlerin uzun dönemde insan sağlığı ve çevre üzerinde yaratabilecekleri olumlu/olumsuz etkiler konusunda yeterli bilgi olmadığını ekliyor ve ayrıca bilmediklerimizin daha da önem taşıyan nitelikte olma olasılığını yüksek olarak değerlendiriyor.
Bu noktada akla hemen ihtiyati tedbirler akla geliyor ki Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Cartagena Biyogüvenlik Protokolü'ne göre ihtiyati tedbir hukuksal olarak işletilebilir ve üye ülkeler genetiği değiştirilmiş ürünlerin ithalatı esnasında her turlu tedbiri alma hak ve yükümlülüğüne sahip. Yasal olarak Türkiye'de genetiği modifiye ürün ekilmiyor. Fakat yasal boşluk transgenik ürünlerin kontrole tabi tutulmadan sadece ithalatçının beyanıyla ülkeye girmesine neden olabiliyor. Tarım Bakanlığı bünyesinde 1998'de Ulusal Biyogüvenlik Komitesi kuruldu ama henüz Ulusal Biyoguvenlik Yasası oluşturulabilmiş değil.
Topal kitabında sadece potansiyel risklere ve evrensel kaygılara işaret etmekle kalmıyor, ulusal ve uluslararası planda etkin politikalar oluşturma, kontrol süreçlerini ve toplumun müdahil olabilme mekanizmaları nı ortaya çıkarabilme konularında önerilerini ortaya koyuyor. Topal kitabın önsözünde bugüne kadar akademik sorumluluğu ile kendi alanında teknik ve bilimsel içerikli kitaplar yazdığını, bu kitabin ise toplumu bilinçlendirmeye yönelik sosyal sorumluluğunun bir ürünü olduğunu belirtmiş. Kanımca Topal bu kitapta her iki sorumluluğunu birleştirmiş ve biyoteknoloji konusunda siyasal sorumluluğu olanlara güçlü bir mesaj göndermiş.
Kitap, uluslararası literatüre hakim, ulusal araştırmaların ve politikaların analizini yapan, güncel gelişmelere referans veren ve bilimsel jargonu aşmaya çalışan bir dille yazılmış. Biyolojik silahlar ile ilgili bölüm kitabın ana temasına ters düşmemekle beraber başka bir çalışmada daha iyi şekilde değerlendirilebilir izlenimini veriyor. Kitabın dokuz bölümü arasında ortak paydaların çokluğundan dolayı zaman zaman tekrarlara düşülse de ayrı konu başlıkları değişik okur gruplarına hitap etme açısından bir avantaj olabilir.
Bilim insanları, siyasi karar alıcılar, üreticiler, biyoteknoloji, ekoloji, gıda ve tarım alanlarında çalışan profesyoneller ve sivil toplum aktivistleri ve belki daha önemlisi biyoteknolojik gelişmelerin günlük hayatımıza etkisini hisseden ve gelişmelerin arka planını öğrenmek isteyen yurttaşlar bu kitabın potansiyel okur kitlesini oluşturuyor.

Barış Gençer Baykan

Fiyatı: 14,00 YTL.
Yayın Yılı: 2007
Yeni İnsan yayınevi
http://www.yeniinsanyayinevi.com/