HER ŞEY BURADA

Koyun Cinsleri

2011-07-02T12:53:00.000-07:00

YERLİ IRKLAR
Koyun varlığımızın %90' dan fazlasını yerli ırklar oluşturmaktadır. Bu koyunlar genellikle yağlı kuyruklulardır.

Hayvan sayısı az olmamakla birlikte verimlerin düşüklüğü gerçektir.

Çevre, bakım ve besleme şartlarının biraz düzeltilmesiyle yerli hayvanların neler yapabilecekleri de tam olarak ortaya konulmuş değildir. Bunu sağladığımız gün yerli ırklarımızın da ne cevherlere sahip olduğuna şahit olup hayret edeceğiz.

Hayvancılığı ileri ülke yetiştiricileri işe yerli ırklarının ıslahı ile başlamışlar ve bugünkü yüksek verimli kültür ırklarını elde etmişlerdir.

Bizim ülkemizde çok sayıda değişik ırk mevcut olduğundan daha şanslıyız unutmayalım.

KUYRUK YAPISI
Kuyruk yapısı koyun ırklarının başlıca özelliklerindendir. Koyunlar yağlı veya ince kuyruklu olurlar.

Resim 2. Bir koyun sürüsü

Yağlı kuyruklu koyun ırklarımız Mor Karaman, Ak Karaman, Dağlıç, İvesidir. İnce kuyruklu koyun ırklarımız ise, Kıvırcık, Sakız, Karayaka Ve Merinostur. Yağlı kuyruklu koyunlar ne kadar iyi beslenirse kuyrukları o kadar büyür. Koyun, yemin bol olduğu dönemlerde kuyruğunda yağ depolar. Yemin yetersiz olduğu kış dönemlerinde bu yağı harca***** yaşamını sürdürür.

Bütün yerli koyun ırkları içerisinde, kuyruğu en büyük olan ırk Mor Karamandır.

Şimdi yerli koyun ırklarını birer birer görelim, hangi bölgelerde yetişir, ne kadar et, ne kadar süt, ne kadar yavru verir öğrenelim.

MOR KARAMAN KOYUNU

Genel olarak Doğu illerimizde, kısmen Kuzey Doğu ve Güneydoğu bölgelerimizde özellikle Erzurum, Erzincan, Kars, Van, Bitlis, Bayburt taraflarında yetiştirilmektedir.
Mor Karamanlar, Kızıl Karamanlar diye de bilinir ve vücut renkleri kızıldan mora kadar değişmekle birlikte göz, ağız ve burun etrafı daha koyu renklidir. Baş, burun, karın altı ve bacaklar çıplaktır. Yağlı kuyrukludur.
Koyunlarımızın % 20' lik kısmını Mor Karaman oluşturur.
Anaç koyunlarda canlı ağırlık 50-60 kg, süt verimi 50-60 kg, kirli yapağı verimi 2-2,5 kg olup her 100 koyundan 95-105 kuzu alınmaktadır.
Süt kesiminden sonra 3 aylık besleme ile 20-25 kg karkas verebilir.

AKKARAMAN KOYUNU

Türkiye koyun varlığımızın yarısına yakınını ( % 44) bu ırk oluşturur.

Batıda Eskişehir ve Kütahya'dan başla*****, doğuda Sivas'a kadar, sahil bölgeleri dışında Orta Anadolu'da ve geçit bölgelerinde yetiştirilir.

Akkaramanlar da vücut beyaz renkli yapağı ile örtülüdür. Ağız ,burun, göz çevresi, kulak ve ayaklarda siyah lekelere rastlanır. Morkaraman gibi yağlı kuyrukludur. Zaten yapı olarak Morkaramana benzer.

Resim 3: Akkaraman koyunları

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 40-45 kg, süt verimi 50-60 kg, kirli yapağı verimi 1,5-2 kg'dır ve her 100 koyundan 100-110 kuzu alınmaktadır.
Süt kesiminden sonra 3 aylık besleme ile 20-22 kg karkas verebilir.

DAĞLIÇ KOYUNU

Yetiştirildiği alan Sakarya nehrinden başlayıp, Ege bölgesinin kıyı illerine kadar uzanır. Vücut beyaz renkli, kaba karışık yapağı ile örtülüdür. Ağız, burun, göz etrafında ve ayaklarda siyah lekeler görülür. Erkekler helezoni boynuzlu, dişiler boynuzsuzdur. Kuyruk yağlı olup, kalp şeklindedir.

Bu ırk Türkiye'de sayı olarak üçüncü sırada (%12) yer alır.

Anaç koyunlarda; canlı ağırlık 35-40 kg, süt verimi 40-50 kg, kirli yapağı verimi 2-2,5 kg, kuzu verimi 100 koyunda 90-100 kuzudur.

Resim 4: Dağlıç koç

SAKIZ KOYUNU
Adını Sakız adasından almıştır. Türkiye'de en çok İzmir ilinde özellikle Çeşme ilçesinde yetiştirilir. Bu nedenle Çeşme koyunu olarak da adlandırılır.
Vücut beyaz renkli, kaba-karışık yapağı ile örtülüdür. Baş ve bacaklarda siyah lekeler vardır. Erkeklerde kuvvetli, kıvrımlı boynuzlar bulunur. Dişiler boynuzsuzdur. Sakız koyunları uzun, yağsız kuyrukludurlar.

Bir batında ikiz, üçüz veya daha fazla yavru verimi ile meşhurdur. Ancak vatanından ayrıldığında bu verim alınamamıştır.

Resim 5: Sakız koçu

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 40-45 kg, süt verimi 120-180 kg olup iyi bakım şartlarında 250 kg'a kadar çıkmaktadır. Kuzu verimi yüksektir ve her 100 koyundan 180-200 kuzu alınabilir.

KIVIRCIK KOYUNU

Trakya'da ve Marmara'nın güney doğusundaki illerde ve Ege bölgesinin bazı illerinde (Manisa, İzmir, Aydın) yetiştirilir.
Vücut beyaz renklidir. Erkeklerde beyaz renkli kıvrımlı boynuzlar bulunur. Dişiler boynuzsuzdur. İnce uzun kuyruğu vardır.

Türkiye'de sayı olarak 4. sırada yer almaktadır. Mevcut koyun varlığımızın %6'sını oluştururlar.
Anaç koyunlarda canlı ağırlık 40-42 kg, süt verimi 60-90 kg, kirli yapağı verimi 1,5 kg'dır. Her 100 koyundan 110-130 kuzu alınmaktadır.

Resim 6: Kıvırcık koyunu

Kıvırcık ırkı et kalitesi yönünden Türkiye koyun ırkları içinde birinci sırayı alır. Süt kesiminden sonra iki aylık bir besleme ile 17-18 kg. karkas verebilirler.

KARAYAKA KOYUNU
Karadeniz kıyı şeridinde özellikle Sinop, Samsun, Ordu, Giresun ve Tokat illerinde yetiştirilir.

Vücut beyaz renkli kaba yapağı ile örtülüdür. Baş, kulak ve bacaklarda siyah lekelere rastlanabilir. Koçlarda kalın kıvrımlı boynuzlar ,dişilerde boynuzsuzluk hakimdir. Kuyruk yağsız, ince ve uzundur.

Resim 7: Karayaka koyunu

Türkiye koyun varlığında %3,5'luk bir paya sahiptir.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 35-40 kg, süt verimi 40-45 kg, kirli yapağı verimi 1,5-2 kg'dır.

Et lezzeti yönünden ikinci sırayı alır.

İVESİ KOYUNU

Anavatanı ve yayılma sahası Fırat ve Dicle nehrinin dolaştığı Mezopotamya bölgesi olan İvesi koyunları; yurdumuzda Şanlıurfa, Gaziantep ve Hatay illerinde, daha çok Suriye sınırı boyunca alçak ve çöl karakteri gösteren ovalarda yetiştirilir.
En önemli özelliği sütçü olması ve diğer sütçü ırkların aksine sürüler halinde yetiştirilmesidir.

Koyun varlığımızın % 1,8 ' ini oluştururlar.
Baş ve bacaklar kahverengi, vücudu ise beyaz olan iki renkli bir koyundur. Kahverengi bacakları tamamen beyaz olanlar da vardır. İvesiler yağlı kuyruklu koyunlardır.Koçları genellikle boynuzlu, koyunlar boynuzsuzdur. Yapağısı kaba yapılıdır.
Anaç koyunlarda canlı ağırlık 44-48 kg, süt verimi 90-155 kg, kirli yapağı verimi 2-3 kg, kuzu verimi ise düşüktür.

Resim 8: İvesi koyunu

Yerli ırk koyunlarımız bunlar. Bu yerli ırklar, yabancı ırklarla melezlenerek ıslah edilebilirler. Böylece, daha verimli koyunlar elde edilebiliyor. Şimdi ıslah edilmiş koyun ırklarımızı ele alacağız.

MERİNOS KOYUNU

Koyunlarımızın yapağı verimini iyileştirmek üzere merinos melezlemesi yapılmıştır. Bu sayede et verimi de yükselmiştir. Melezleme hangi yerli ırk ile yapılırsa, ona göre isim verilmektedir.

Resim 9: Merinos x Dorset melezi

Karacabey Merinosu:

Marmara bölgesinde gelişti. Balıkesir ve Bursa çevrelerinde yetiştirilir. Bu bölgenin yerli ırkı kıvırcıkların Alman Etçi Merinosları ile melezlenmesi sonucu elde edilmiştir.

Yapağısı çok kalitelidir. Bir koyun 3,5-4 kilo yapağı verir.

Et verimi de iyidir. Anaç koyunlarda canlı ağırlık 55-70 kg, süt verimi 50-55 kg olup, her 100 koyundan 125-130 kuzu elde edilir.

Vücut beyaz renklidir. Kuyruk ince ve uzundur. Koçların çok azında boynuz görülebilir. Koyunlar boynuzsuzdur.

Resim 10: Karacabey Merinosunun erkek tokluları

Konya Merinosu (Anadolu Merinosu):

Alman Etçi Merinosları ile Akkaraman koyunların melezlenmesi sonucu elde edilmişlerdir.
Vücut beyaz renkli yapağı ile örtülüdür. Erkek ve dişiler genelde boynuzsuzdur. Kuyruk yağsız ince ve uzundur.
Yapağı kalitesi, büyüme ve döl verimi bakımından kök aldığı Akkaraman ırkından önemli derecede üstündür.
Anaç koyunlarda; canlı ağırlık 54-56 kg, süt verimi 40-50 kg, kirli yapağı verimi 3,6-3,8 kg, ikiz doğum oranı ise % 30-40 civarındadır.

MALYA KOYUNU
Merinoslarla Akkaramanlar arasında diğer bir melezleme çalışmasıdır. Melezleme Malya tarım işletmesinde yapılmıştır.
Yarım yağlı kuyruklu koyunlardır. Vücut beyazdır, baş ve bacaklarda siyah lekeler bulunabilir. Yapağı verim özellikleri bakımından Akkaramandan üstündür.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık ortalama 45-50 kg' dır. Kirli yapağı verimi 2,4-2.8 kg arasında değişir.

GÖKÇEADA (İMROZ) KOYUNU
İmroz (Gökçeada) adası ve kısmen Çanakkale çevresinde yetiştirilir.

Beyaz yapağılı , ince uzun kuyruklu, küçük cüsseli bir ırktır. Baş, kulak ve bacaklarda siyah lekeler bulunmaktadır. Koçlar genelde boynuzludur. Koyunlarda boynuz görülmez.
Anaç koyunlarda canlı ağırlık 35-40 kg, süt verimi 50-60 kg' dır.İyi bakım ve besleme şartlarında 75-90 kg'a kadar çıkabilmektedir. Kirli yapağı verimi 2-2,5 kg dolayındadır.

Resim 11: Gökçeada koyunu

TUJ KOYUNU
Türkiye'nin kuzey doğu ,özellikle Kars, Ardahan ve Iğdır bölgelerinde yetiştirilmektedir.
Anaç koyunlarda canlı ağırlık 38-42 kg , süt verimi 50-55 kg, koçlarda yapağı verimi 3-5 kg dolayındadır. Et kalitesi yönünden Kıvırcık koyununa yakındır.

HERİK KOYUNU

Sivas, Amasya, Sinop, Samsun, Trabzon, kısmen de Çorum illerinde çoğunlukla da dağlık bölgelerde yetiştirilir.
Herik koyunları genelde beyaz olmasına karşılık, koyu renklilere de rastlanabilmektedir. Küçük cüsseli, koçları boynuzlu, kuyruk yağlıdır. Yapağı kaba ve karışıktır.

HEMŞİN KOYUNU
Karadeniz sahilleri ile kuzey doğu bölgemizde, özellikle Artvin dolaylarında yetiştirilen bölgesel bir koyun tipidir.
Kahverenkli olmalarına karşın siyah ve açık renklilere de rastlanır. Verimleri ve et–yapağı kalitesi düşüktür.
TAHİROVA KOYUNU

Kıvırcık koyundan Doğu Friz ırkı ile melezlenmesiyle geliştirilen bir tiptir. Ege ve Marmara bölgesinde yetişebilmektedir. Yavru ve süt verimi yüksek bir hayvandır.

Resim 12: Tahirova koyunu

ÖDEMİŞ KOYUNU

Batı Anadolu'da Ödemiş çevresinde yetiştirilir.Üzerind e ciddi bir çalışma yapılmamıştır.

EGE KOYUNU
Süt ve döl verimi yüksek bir anaç tipinin oluşturulmasında Tahirova ile Sakız ırkından yararlanılmaktadır. Özünde üç ırk (Doğu Friz, Kıvırcık ve Sakız) arası birleştirme melezlemesi ile oluşturulan bir tiptir.

Ege koyunu elde etmek için; ilk aşamada Sakız ve Tahirova tipi koyunlar karşılıklı melezlenir, elde edilen melez döller ise ikinci aşamada Tahirova koçlarına verilirler.

Acıpayam, Ramlıç, Menemen, Sönmez, Türkgeldi, Asaf koyunları ise değişik melezleme çalışmaları sonucu elde edilmiş sayıları çok düşük koyun ırklarımızdır .

Köpek Cinsleri

2011-07-02T12:51:00.000-07:00

Affenpinscher

Affenpinscher isminin anlamını hem görünüm hem de davranışlar açısından çok güzel yansıtmaktadır. Almanca "Affen" kelimesi maymun, "pinscher" ise terrier anlamına gelmektedir. Fransada ise bu ırk bıyıklı küçük şeytan anlamına gelen "diablotin moustachu" olarak bilinmektedir.

Affenpinscher apartman yaşamına uygun bir köpektir. Dışarıda oynamaktan hoşlanan Affenpinscher ev dışında yaşayamaz.

Enerjik ve aktif bir köpek olmasına rağmen egzersiz gereksinimi ev içinde veya bahçede yapılan oyunlar ve tasmalı kısa yürüyüşler ile karşılanabilir.

Airedale Terrier

Bir terrier için dev gibi bir görünüşü vardır. Bir zamanlar porsukları, ayıları ve kurtları avlamak için kullanılırdı. Ancak yıllar sonra centilmen bir köpek haline geldi. Sabırlı, sevimli ve cana yakındır. Sevildiğini ve kendisine saygı gösterildiğini hissetmeye ihtiyacı vardır. Hırçınlık yapabilir.

Alaskan Malamute

Alaskan Malamute, apartman hayatı için uygun değildir. Aktif bir ırk olması nedeni ile en azından büyükçe bir bahçeye gereksinimi vardır. Eğer bahçeli bir evde oturuyor ve Malamutu bahçe sınırları içinde tutmak istiyorsanız, yüksek bir çit oluşturmalı ve çitin tabanını toprağa derine gömmelisiniz. çünkü Malamutların kazma içgüdüleri kuvvetlidir ve kolayca çit altından dışarı doğru kendine yol yapabilir.
Alaskan Malamutlar kendilerine ait olduğuna inandıkları topraklarda gezinmeyi severler. Kürk yapısı sayesinde dondurucu soğuklara karşı dayanıklıdır, fakat sıcak havalarda serin tutulmaları gerekir. Sıcak iklimlerde zarar görmemeleri için daima korunaklı koyu gölge bir alan ve içecek soğuk su bulundurulmasına özen gösterilmelidir.

Alman Çoban Köpeği

Alman çoban Köpeği, Alsatian diye de tanınır. Gösterişli, dengeli ve çok güçlü bir köpektir. Kararlı, vefalı, efendisi ve çocuklara karşı sevgi duyan, öteki hayvanlara karşı hoşgörülü, yabancılara karşı uyanık ve kolay eğitilebilir bir ırktır.

Amerikan Pitbull Terrier

Son derece cesur (çok eski savaş köpeklerinin torunudur.) ve çok canlı bir köpektir. Düşmanıyla öldüresiye savaşır. Ancak, asgari bir eğitimle yabancıların niyetini anlayabilecek kadar yetenekli, sakin, iyi huylu ve itaatkar bir köpek haline gelebilir.

Appenzell Dağ Köpeği

Kaslı, ama iri değildir. şamatacı, dışa dönük bir köpektir. Alımlı ve duygulu bir köpektir, fakat açık arazilerde özgür olmayı sever ve ev içi hayata uyum sağlayamaz.

Avustralya Çoban Köpeği

Avustralya Heeler, Hall's Heeler, Queensland Heeler ve Blue Heeler isimleriyle de bilinen Avustralya çoban köpeği sağlam bünyeli, kaslı, güçlü, çalışkan ve çok çeviktir.

Apartman hayatı için tavsiye edilmez veya en azından büyük bir bahçe gereklidir. Bu hayvanların inanılmaz dayanıklılığı ve kuvveti vardır ve onlara yaptıracağınız her türlü aktiviteden hoşlanırlar.

Avustralya Terrier

Avustralya Terrieri, Aus*** olarak da bilinen küçük, güçlü, cesur ve canlı bir köpek ırkıdır. Avustralya 'da çok amaçlı iş köpeği olarak yetiştirilmiştir.

özünde bir iş köpeği olmasına rağmen sadakat ve sahibine bağlılığı nedeniyle eş değerde bir ev köpeği olabilir. Tüm iklimlere ve yaşam koşullarına adapte olabilen dayanıklı bir ırktır. Sürekli sahibine yakın olmaktan hoşlanır. şehirde veya şehir dışında çiftlik ortamında rahat bir şekilde yaşayabilir. Apartman yaşamı için uygundur.

Alman Av Terrieri

Alman Av Terrieri cesur, saldırgan, inatçı ve sadece efendisine karşı itaatkardır. Eğitimi iyi almasına karşılık, kendisiyle iyi anlaşacak bir sahip ister.

Amerikan Bulldog

Amerikan Bulldog, İngiliz ırkdaşına göre daha çevik ve hareketlidir. Bazıları 2 metre veya daha fazla yükseğe sıçrayabilmektedirler. Koca bir başı, güçlü çeneleri, kaslı bir görüntüsü vardır. Bu iri cüsseye rağmen sanki ayaklarının üzerinde dans ediyor gibidir. Erkekler gözle görülür şekilde dişilerden güçlü ve kaslıdır.

Amerikan Staffordshire Terrier

Amerikan Staffordshire Terrier'i çok kaslı, tıknaz ama çevik, boyutlarına göre aşırı güçlüdür. Geniş, güçlü bir kafası, kısa bir burnu ve çok güçlü bir çenesi vardır. Kulakları genelde ke****** ki bu isteğe bağlıdır. Gözleri yuvarlak ve siyahtır. Dişleri makas gibi üst üste geçmelidir. Kürkü kalın, kısa, parlak tüylerden meydana gelir. Her renk olabilir. Kuyruğu ucuna doğru incelir ve en ucunda bir nokta halini alır. Kulakları diktir.

Amerikan Tilki Tazısı

İngiliz kuzenine benzeyen Amerikan Tilki Tazısı, yetiştiricileri tarafından daha hafif, koku alma duyusu daha gelişmiş ve av alanında daha hızlı bir cins olarak yetiştirildi.

Av alanında gerçek bir savaşçıdır. Başka zamanlarda tatlı ve duygulu bir köpektir. Evde uyuması gerekir.

Ariegeois

Ariegeois, hafif, gösterişli ve güzel bir köpektir. Av sırasında tutkulu, aile içinde sakin ve duyguludur. Evde uyuması gerekir. İyi huylu. Koklayarak iz sürer.

Avustralya Sığır Köpeği

Avustralya çoban köpeği genel yapı olarak güçlü, istenen görevi ne olursa olsun başarma isteği ve becerisine sahip olan bir iş köpeğidir.

Bir yabancıyla karşılaştığında uyarıcı şüpheli bir ifade takınması ırk için karakteristik kabul edilir.

Avustralyalı Kelpie

Tilkiye benzeyen çok güzel bir köpektir. Canlı, çevik, zeki ve sevimli bir ifadesi vardır. Eğitilebilir, zeki, dayanıklı ve itaatkardır. Yaptığı işe çoşkuyla sarılır.

Avusturyalı Pinscher

Gövdesi biraz alçak, sağlam yapılı ve orta büyüklükte bir köpektir. Cesur, inatçı ve uyanıktır. Havlar ve refleksleri hızlıdır. Görünüşü güzel bir köpektir.

Bandogge Mastiff

Amerikan Mastif kendine güvenen akıllı ve uysal bir köpektir. Dövüş köpekleri olarak yetiştirilmeseler de genel olarak agresif köpeklerdir ve bu yüzden ilk kez köpek alacak kişiler için iyi bir seçim değildir.

Basset Hound

Sakindir ama ürkek değildir. Efendisine karşı duygulu, çocuklara karşı dostça davranır. Isırmaz. Biraz inatçı olabilir. Güzel sesi vardır

Beagle

Beagle herkesi seven, nazik, tatlı, hayat dolu ve meraklı bir köpektir. Mutlulukla kuyruk sallar, sosyaldir, cesurdur ve akıllıdır. Sakin ve sevecendir. çocuklarla mükemmel anlaşır, genelde diğer köpeklerle de arası iyidir, ama kedi gibi diğer hayvanlarla ve ev hayvanlarıyla küçüklükten beri sosyalleşmemişlerse yalnız bırakılmamalıdır

Bernese Dağ Köpeği

Güçlü ve kaslıdır. Enerjik, dikkatli ve acelecidir. Isırmaz. Bir kişiye (efendisine) duygusal larak bağlanır ve yabancılara karşı kuşkucudur.

Border Collie

Border Collie apartman hayatına uygun değildir. Ev içinde oldukça hareketlidir. Ancak büyük bir bahçede mutlu olabilir. Tüm gün arka bahçede bağlı kalmaya uygun bir ırk değildir.

Bouvier des Ardennes

Kırsal görünüşlü bir köpektir, hırçındır. Görünüşü de mizacına uygundur. Yabancılara karşı düşman, fakat efendisine karşı çok duygulu ve itaatkardır. Son derece zekidir.

Boxer

Boxer "en güzel çirkin köpek" olarak da tanımlanmıştır. çok iyi huylu ve sadık bir köpektir. Kin duymaz, çocuklarla arası iyidir. Kolay eğitilir.

Bullmastiff

Yapısı güçlü, ama hantal olmayan bir köpektir. Neşeli, korkusuz, dengeli, itaatkar ve duyguludur. Ancak bu köpek enerjik bir efendinin emrinde olmalıdır.

Bavyera Dağ Tazısı

Bavyera Dağ Tazısı, hafif ama kaslı bir köpektir. Canlı, cesur, av sırasında itaatkar, efendisine karşı çok duygulu. Evde uyuması gerekir. İyi huylu. Koklayarak iz sürer.

Belçika Groenendael

Cinslerin sürekli geliştirilmesi, Belçika Groenendael'in bir kişilik özelliği olan çekingenliğinin ortadan kaldırılmasını sağlamıştır. Bu köpeklerin büyük cögunluğu zekidir ve bellekleri güçlüdür. İtaatkar, cesur ve ev içinde uysaldırlar.

Border Terrier

Belki de Terrierlerin en küçüğü ve en az gösterişli olanıdır. çok cesur, çok canlı, av sırasında amansızdır. Ev hayatına uyum sağlar. özellikle kendisine iyi davranan çocuklara, çok iyi davranır.

Bouvier des Flandres

Dev Schnauzer'e çok benzeyen Bouvier des Flandres iri bir köpektir. Son derece iyi huyludur, bu özelliğinden dolayı aile köpeği olarak da uyumludur.

Bull Terrier

Bir zamanlar son derece vahşi bir köpekti. Ancak, modern yetiştiriciler tarafından kibarlaştırılmıştır. Günümüzde iyi huylu, sadık, nazik ve itaatkar bir köpektir.

Büyük İsveç Dağ Köpeği

Gözleri çekici ve zeki bir izlenim verir. Sadık, cesur, zeki, akıllı ve çocuk dostudur.

Cairn Terrier

Yüzündeki ifade tilki benzeridir. Canlı, neşeli, duygulu, sevimlidir. İlginç bir özellik olarak Cairn Terrier, hile yapacak şekilde eğitilebilir.

Cao da Serra da Estrela

Cao da Serra da Estrela, güçlü omuzları ve iri bir başı olan dayanıklı bir köpektir. Zeki ve sakin bakışlıdır. Efendisine karşı son derece uysal, fakat yabancılara karşı kuşkucu ve çok vahşidir. Zeki, eğitilebilir, savaşçı bir köpektir. İlk kez köpek alacaklar için uygun değildir.

Cesky Terrier

Kısa bacaklı, fakat çevik ve güçlüdür. Cesky Terrier iyi huylu, itaatkar, sadık, sabırlı ve cesur bir köpektir.

Chow Chow (çin Aslanı)

Chow chow'un en belirgin iki özelliği siyah dili ve ona sopa üzerinde yürüyormuş görüntüsü veren neredeyse düz arka bacaklarıdır.

Chow Chow yeterli egzersiz imkanı sağlanırsa apartmanda yaşayabilir. Küçük bir bahçe de yeterli olabilir. Sıcağa karşı duyarlıdır. Gerektiğinde dışarda da yaşayabilir.

Çatalburun

Munis, sevecen ve itaatkar köpekler. Sahiplerinin sözünden çıkmıyor, efendilikleri ile biliniyorlar. Ama ortak bir dertleri var: Sanki tam ortadan ikiye bölünmüş gibi duran, çirkin mi çirkin burunları. Bu yüzden de onlara "çatalburun" deniyor.

Bu kusurları aynı zamanda en büyük avantajları. Bu sayede sanki iki burunları varmış gibi daha iyi koku alıyorlar, çirkinlikleri onları diğer bütün köpeklerden üstün kılıyor.

Cao de Castro Laboreiro

Gayretli, sağlam ve sert bir köpektir. Bununla birlikte çevik ve soyludur, çok cesur, uysal, sadık ve duyguludur. Havlamaları eşsizdir. Boğuk bir baritonla başlar ve sonra tenorla bitirir.

Cavalier King Charles Spanieli

Cavalier King Charles Spaniel, İngiltere Kralı II. Charles'ın favorisi olan eski Toy Spaniellerin görüntüsüne sahip yeni bir Toy Spaniel ırkıdır. Cavalier King Charles Spaniel canlı, hareketli, coşkulu bir köpektir.

Curly-Coated Retriever

Duygulu, sadık, kolay eğitilebilen ve iyi huylu bir köpektir. Bataklıkta avlanabilir.

Çin Shar-Pei

Shar-Pei yeterli egzersiz imkanı sağlandığında apartman dairesinde de mutlu olabilir. Ev içinde orta derecede aktiftir. Yastıksı yüz derisi nedeniyle ısıya karşı duyarlıdır. Gölge ve temiz serin su sürekli ulaşabileceği bir yerde olmalıdır. Yeterli egzersiz sağlanırsa evde oldukça sessizdir.

Dachshund (Sosis)

üç ayrı türü vardır: Kısa tüylü, uzun tüylü ve tel tüylü. Biz en eski ve ve diğer türlerin de atası olan kısa tüylü olanı temel alacağız. En sık görüleni kısa tüylü olanıdır. Bakışlarında enerjik ve dostça bir ifade vardır. Cesur, inatçı, neşeli, duygulu, kompkleksizdir.

Doberman Pinscher

Doberman kaslı ve son derece zarif bir köpektir. Erkek ve dişiler arasında mizaç farkı vardır. Dişiler, aileye karşı sakin, duyarlı ve duygulu, ancak yabancılara karşı kuşkucudur. Erkek, son derece zeki, ancak aceleci ve genellikle saldırgandır. Bu nedenle enerjik bir efendi tarafından yönetilmesi gerekir. "Kötü doberman yoktur, kötü doberman sahibi vardır!" sözü buradan gelir.

Dalmaçyalı

Sakin, sadık, bağımsız ama evden hoşlanan, son derece duyarlı. İnsana ihtiyaç duyar, aksi halde melankolik bir havaya bürünür. çocuklarla oynamayı sever. Mükemmel bir belleği vardır. Kendisine yapılan kötü muameleyi yıllar sonra bile hatırlayabilir. Savunma için eğitilebilir. Koklayarak iz sürer.

Dev Schnauzer

Standart Schnauzer'den daha güçlü ve heybetli bir görünümü vardır. Sakin, istikrarlı, eğitilebilir bir köpektir. çocuklara karşı bile çok sabırlıdır.

Yılda iki kez tüyleri kesilmelidir, kulağının kırpılması tercihe bağlıdır.

Dogo Arjantin

Dogo Arjantin, atletik görünümlü, kaslı yapıda ve orta boyutlarda bir ırktır. İyi bir bekçi köpeğidir. Ailesine bağlı olan bu ırk oldukça akıllı ve oyuncudur. çocuklarla ve tüm aile fertleri ile iyi anlaşır, öpülmekten ve kucaklanmaktan hoşlanır. İyi bir eğitim ve sosyalleşme sürecinden geçmesi gerekir.

Entlebucher

Entlebucher çeşitli görevlere ve farklı ortamlara gayet iyi uyum sağlayabilir. çalışırken yorulmaz ve daima dikkatlidir. Sığırlara katı davranır, fakat çocuklarla arası iyidir. Hareketli ortamlara alışkındır, ev dışında yaşayabilir.

Eskimo Köpeği

Kurt benzeri boyuna göre çok iri ve yapılı bir köpektir. Uysal, sadık, duygulu, yorulmaz bir cinstir, fakat biraz ürkektir. Sert bir eğitim uygulanırsa daha da ürkek olur. Efendisi, tam anlamıyla güvenini kazanmalıdır.

F

Field Spaniel

Mükemmel bir kişiliği vardır. Canayakın, duygulu, sakin ve zekidir.

Fox Terrier (Smooth)

Smooth Fox Terrier, doğa tarafından pek çok saldırı silahıyla donatılmıştır: Güçlü çeneler, çok iyi gelişmiş dişler, hiddet, fiziksel güç ve en önemlisi cesaret. Sağlam yapılı, zarif bir köpektir.

Fransız Bulldog

Cesur, hareketli, dengeli, duygulu ve zekidir.

Flat Coated Retriever

İtaatkar, eğitilebilir, zeki, duygulu, çocuklara karşı sabırlı ve iyi huyludur.

Fox Terrier (Wire)

Wire Fox Terrier ve Smooth Fox Terrier arasındaki temel fark tüylerinin uzunluk ve renk olarak farklılığıdır. Bunlar dışında iki köpeğin de diğer özellikleri birbirine benzer.

Fransız Mastiff

çiftleşme yoluyla Fransız Mastiff'in saldırgan özellikleri başarıyla yumuşatılmış ve günümüzde ortaya nispeten hoşgörülü, duygulu ve sadık bir köpek ortaya çıkmıştır.

G

Glen of Imaal Terrier

Glen of Imaal Terrieri, Gal Corgi'ye benzer, ancak tüyleri daha serttir. Güzel bir başı, neşeyle sallanan kuyruğuyla hoş bir köpektir.

Grand Gascon Saintongeois

Grand Gascon Saintongeois, çok iyi gelişmiş siyah burnu, uzun kulaklarıyla aristokrat görünümlü bir köpektir. Cüretli ve dirençlidir. Av alanı dışında çok duyguludur. çocuklarla iyi anlaşır, fakat apartman hayatına uygun bir köpek değildir. Dışarıda, geniş bir avlu veya arazide yaşamalıdır.

Grönland Köpeği

Son derece dayanıklı bir köpektir. Bütün kutup bölgeleri köpekleri gibi temel bir özellik olarak iyi huylu, sadık, canlı ve duyguludur. Genel olarak takım içinde iş gördüğü için, efendisiyle duygusal bir ilişki geliştirme fırsatı yoktur.

Golden Retriever

Hareketli, uysal, iyi huylu, duygulu ve sevimli bir köpektir. çocuklara, hatta bebeklere karşı çok sabırlı ve naziktir.

Great Dane (Danua)

Great Dane (Danua), asaleti dayanıklılıkla, gücü zerafetle birleştiren dev bir köpektir. Great Dane, yapısı gereği fazla degıskenlik göstermeyen bir köpektir, ancak koşullar gerektirdiğinde saldırganlaşabilir. Temel özellik olarak, yumuşak huylu, duygulu ve sabırlıdır.

H

Hanover Tazısı

Orta büyüklükte, biraz alçak ama güçlü bir köpektir. İtaatkar, iyi huylu ve duyguludur. Doğayı sever, apartman hayatına uyum sağlayamaz, ancak ev dışında yaşayabilir.

Hovawart

Hovawart zeki, kararlı, itaatkar ve özellikle efendisine karşı duygulu bir köpektir. Erken yaşta eğitilmek istemez, çünkü bu yaşlarda sahip olduğu canlılığı ve neşeyi bir süre daha korumak ister.

Hollanda Çoban Köpeği

Hollanda çoban Köpeği itaatkar, uysal daima dikkatli, kendi bölgesine bağlı ve yaptığı işi coşkuyla yapan bir köpektir. Az bakım ister; yorgunluğa ve kötü hava koşullarına karşı dirençlidir.

I

İngiliz Bulldog

Hala dövüşlerde kullanıldığı 19. yüzyıla kadar, saldırgan, yırtıcı ve kan dökücü bir hayvandı. öyle ki, Romalılar zinciri vurulmuş olsa bile bir bulldogun sokağa çıkarılmasını yasaklamışlardı.

İrlandalı Terrier

Wire Fox Terrier'e çok benzer, kuşkusuz ikisi arasında yakın bir ilişki vardır. Olağanüstü cesaretlerinden dolayı bir zamanlar "küçük yiğit" olarak anılırdı. Günümüzde nazik, eğitilebilir, vakur, duygulu bir köpektir.

İtalyan Tazısı

Canlı ve gayretlidir. Yırtıcı değildir. Az yemekle yetinebilir ve kulübede yaşayabilir. Duygularını pek göstermese de efendisinin kendisine daima ilgi göstermesini ve yanında olmasını ister.

İngiliz Cocker Spaniel

İngiliz Cocker Spaniel, dayanıklı, enerjik, mutlu ve sevgi dolu bir köpektir. Bu hayat dolu köpeğin arası çocuklarla mükemmeldir ancak yine de kızdırılmaktan hoşlanmaz. Yabancılara karşı dost canlısıdır.

İrlandalı Kurt Tazısı

İyi huylu, sabırlı, cömert, düşünceli ve zekidir. Tek bir kişiye bağlanma eğilimindedir.

İsveç Geyik Avcısı

Tilki benzeri, fakat iri bir köpektir. Tüyleriyle olduğundan daha cüsseli görünür. Dengeli, gururlu ve itaatkar bir köpektir. Evde yaşamaya uygun değildir.

Bu cins köpekler sıcak iklimlerde egzamaya yakalanabilirler, dikkatli olunmalıdır.

J

Jack Russell Terrier

Fox Terrier'e (tilki terrieri) benzer. Cesur, şen, fedakar ve itaatkar bir köpektir. Jack Russell Terrier yeterli egzersiz imkanı sağlandığında apartman hayatına da uyum sağlar. Ev içinde oldukça hareketlidir.

Japon Chin

Efendisine son derece bağlı, uysal, duygulu, zeki ama yabancılara karşı huysuz bir köpektir. Evde uyuması gerekir. İyi huylu, fakat kesin ısırma eğilimlidir.

K

Kangal

Zeki, kolay eğitilen, çocuklara karşı sabırlı, azarlanmaya karşı duyarlı, sevilmek isteyen, yaşadığı yeri sahiplenen bir köpektir. Yabancılara karşı kuşkucudur, bu nedenle güvenli ve çitlerle çevrili bir alanda ya da koruyucusu olduğu sürüsüyle birlikte açıkta yaşamalıdır.

King Charles Spaniel

İngiliz Toy Spaniel küçük ve dayanıklı bir spaniel'dir. İngiliz Toy Spanieli kibar, oyuncu, sevgi dolu ancak bazen biraz çekingen bir ırktır.

Karelya Ayı Köpeği

Yüksekliğinden biraz daha uzun, sağlam yapılı bir köpektir. Son derece cesur, saldırgan ve efendisine karşı itaatkardır.

Kars Çoban Köpeği

Kars, Ardahan, Artvin, Erzurum, Ağrı, Iğdır bölgelerinde yetişen, saflığı tescil edilmiş, bölge şartlarına uyumlu, çok iyi koruyucu özelliğe sahip, uyumlu, zeki, akıllı ideal bir çoban köpeğidir.

Kerry Blue Terrier

Hırçın, fakat eğitilebilir ve duygulu bir köpektir. Aile üyeleriyle iyi arkadaşlık kurar, fakat biraz inatçı ve sinirli bir tabiatı olduğu unutulmamalıdır.

Kyüshü

Sağlam yapılı ve kaslıdır. çok sabırlı, zeki, eğitilebilir, sessiz, uysal, duygulu, iyi bir köpektir.

Gerek gövdesi gerekse alışkanlıkları bakımından çok temiz bir hayvandır. Ev hayatına gayet iyi uyum sağlar.

L

Labrador Retriever

Labrador Retriever, duygusal ve sabırlı bir köpektir. Oldukça zeki, sadık, itaat etmeye hevesli ve hareketlidir. özellikle de suda oynama bayılır.

Lapponian Çoban Köpeği

Enerjik, itaatkar, çalışkan bir köpektir. İçgüdüleri gereği doğal bir havlama eğilimi vardır. Ev dışında yaşabilir, açık alanlara alışmıştır.

Lakeland Terrier

Lakeland Terrier, güzel ve zarif bir köpektir. Duygulu, neşeli, hareketli, heyecanlı, inatçı, aktif ve ısrarcı bir tabiatı vardır. Diğer hayvanlara ve köpeklere karşı sinirli bir yapı gösterebilir.

Lapphund

Disiplinli, duygulu, çocuklara karşı sabırlı ve dikkatli bir köpektir. Yabancılara karşı kuşkucudur

Lowchen

Uysal, neşeli, duygulu, zeki bir ırktır. Evde uyuması gerekir. İyi huyludur. Bekçilik veya koruma eğitimi verilebilir.

M

Maltese

Zeki, oyuncu, efendisine bağlıdır. Yabancı sesler duyduğu zaman dikkat kesilir. Evde uyuması gerekir, iyi huyludur.

Minyatür Bull Terrier

Minyatür Bull Terrier güçlü yapısı, kare şeklinde simetrik vücudu, aktif ve zeka dolu davranışlarıyla tamamen Bull Terrier'in küçük versiyonudur.

Manchester Terrier

Manchester Terrieri zeki, son derece canlı ve sadık bir köpektir.

Minyatür Pinscher

“Pinscher” sözcüğü Almanca ısırıcı anlamına gelir. Aslında uysal, fedakar, duygulu, aynı zamanda temiz ve zeki bir köpektir.

N

Napoliten Mastiff

Ciddi, güçlü görünen bir ırk mensubudur. Başı büyüktür. Kaba ve hatta vahşi görünüşüne rağmen, barışçı ve dengeli bir köpektir. Efendisine ve aile dostlarına karşı yumuşak ve duyguludur. çok dayanıklı bir hayvandır ve fiziksel acılara büyük bir sabırla dayanır.

Norsk Buhund

Norsk Buhund cesur, itaatkar, enerjik, sadık ve çok çalışkandır.

Norwich Terrier

Norwich Terrieri, en küçük terrierlerden biridir. Aktif, cesur, duygulu, dengelidir. Sinirli ve hırçın bir köpek değildir.

Newfoundland

Newfoundland büyük bir köpektir. Güçlü, zarif, uyumlu, çevik ve dayanıklıdır. Dikkat çekici özellikleri olan bir köpektir. İyi, cesur, cömert, zeki ve insana yakın. Lord Byron bu cins hakkında şunları yazmıştır: "... Cesareti vahşilikten uzaktır. İnsana ait kusurları taşımaz, fakat onun tüm erdemlerine sahiptir." Aynı zamanda sabırlı bir köpektir. Yabancılara karşı iyi davranır ve efendisine karşı son derece dikkatlidir.

Norveç Geyik Avcısı

Sadık, duygulu, eğitilebilir, temiz, uysal ve zekidir

O

Old English Sheepdog

Yürüyüşü esnek, tıknaz ve kaslı bir köpektir. Kuyruğu bobtail (kesik kuyruk) isminden de anlaşıldığı gibi kuyruksuzdur. İyi huyludur.

Otterhound

Cesur, neşeli, azimli, duyguludur. İnsana arkadaşlık eden bir köpek olarak değerlidir.

P

Pappilon

Dengeli, itaatkar, sessiz bir köpektir.

Petit Basset Griffon Vendien

Cesur, inatçı, azimli bir köpektir. Aile içinde duygulu, sadık, uysal, sevimlidir.

Pomeranyalı

Canlı, neşeli, gururlu ve itaatkardır. Yabancılara havlama eğilimi vardır.

Poodle (Standart Kaniş)

İyi huylu, çok zeki, cesur, neşeli, duyarlı ve eğitilebilir bir köpektir.

Pyrenees Mastiff

Pyrenees Mastiff zarif bir güzelliği olan, sağlam, simetrik, güçlü bir köpektir. İri bir köpek olmasına rağmen öyle hafif adımlarla yürür ki, ayak izleri zor seçilir. Sessiz, arkadaş canlısı ve zekidir. Az yemekle yetinir.

Petit Bleu de Gascogne

Grand Blue de Gascogne cinsinin küçük kardeşidir. Daha küçük olduğu için hareket yeteneği fazladır ve görünüşü daha sağlamdır. Gururlu, cüretli, inatçı bir köpektir. Efendisine karşı iyi huylu ve duyguludur. Evde uyuması gerekir. İyi huylu. Koklayarak iz sürer.

Picardy Çoban Köpeği

Saldırgan bir köpek değildir. Ancak, düşmanlarına cesaretle karşı durur, yüzünde vahşi bir ifadeyle hırlar ve bu arada güçlü dişlerini gösterir. Enerjik, hoş ve azimli bir görünüşü vardır.

Poodle (Minyatür Kaniş)

İyi huylu, çok zeki, cesur, neşeli, duyarlı, eğitilebilir

Pyrenees Çoban Köpeği

Cesur, bazen fazla cüretli, neşeli ve zekidir.

R

Rafeiro do Alentejo

Vurdumduymaz, uykulu, hatta yorgun görünüşüne karşılık çok çalışkandır. Güçlü bir yürüyüşçüdür. St.Bernard'ı andıran gövdesi ve bir ayınınkini andıran başı vardır.

Rottweiler

Rottweiler'ın iri ve güçlü bir bedeni vardır. Adaleli ve atletik olan bu ırk, geniş bir kafaya ve yuvarlak bir alına sahiptir. çeneler iyi gelişmiştir ve dişler makas ısırışı ile kapanır. Gözler ırkın iyi huy ve sadakatinin ifadesini yansıtır ve koyu renklidir. Dengeli, sakin, itaatkar, cesur ve kolay eğitilir. Yalnızca efendisi ve ailesi saldırıya uğradığı zaman sertleşir.

Russian Spaniel

Her zaman siyah-beyaz olan Rus Spanieli sağlam yapılı bir köpektir. Vücudu kalbe geniş bir alan sağlayan sağlam göğüs kafesi ile güçlü bir yapısı vardır.

S

Sakallı Collie

Sakallı Collie, neşeli ve duyguludur. çocuklarla iyi anlaşır, iyi huylu bir köpektir.

Schipperkee

Coşkun, eğitilebilir, zeki, meraklı, yabancılara karşı kuşkucudur.

Shih-Tzu

Küçük ve dayanıklı bir köpektir. çift katmanlı uzun bir kürk yapısına sahiptir. Son derece vakur bir görünümü olan Shih-Tzu'nun burun üzerinden yukarı doğru büyüyen tüyleri ırka özgü yüz ifadesini ve "saç şeklini" oluşturur.

Soft Coated Wheaten Terrier

Zarif hareketli, güçlü bir köpektir. Cesur, aktif ve uyanıktır. Yetenekleri çok çeşitlidir

Styrian Dağ Tazısı

Ciddi ve zeki görünüşlü bir yüzü olan, orta büyüklükte bir köpektir. Av sırasında inatçı ve kaba olan bu köpek efendisine karşı iyi huylu ve duyguludur. Neşeli ve temiz bir köpektir. Ev dışında yaşayabilir.

Sibirya Kurdu (Husky)

Ota büyüklükte, canlı, dayanıklı, hoş görünüşlü ve hareketli bir köpektir. İnsanlara uyumlu ve duyguludur. İyi bir arkadaş olmakla birlikte son derece inatçıdır ve kolayca canı sıkılır.

Sokö (Sokak Köpeği)

çomar, melez bir ırktır. Diğer köpek ırkları gibi saf bir ırk değildir, yine de ortak özellikleri bir başlık altında toplanabilecek kadar benzer görünüş olmasa da, kişilik özellikleri sergileyebilir. Bu yüzden ve evimizdeki birçok köpeğin bu ırk başlığı altında toplanabileceği mantığına dayanarak Türk Sokak Köpeği diye adlandırdığımız çomar'ı köpek ırkları listemize aldık.

Sussex Spanieli

Normal zamanlarda sakin ve zeki, av sırasında coşkulu bir savaşçıdır.

T

Tatra Çoban Köpeği

Tatra çoban Köpeği, zeki cesur, akıllı ve neşelidir. Sinirli değildir. çabuk heyecana kapılması, Tatra çoban köpeğinin köpek gösterilerinde elenmesine yol açar.

Türk Tazısı

Türkiye'nin özellikle Güney Bölgelerinde bulunan, çok uzun zamandan beri tavşan avlamak amacıyla yetiştirilen, diğer çoban Köpekleri ile Anadolu'nun kültürüne yerleşmiş ender köpek ırklarından biridir

Trigg Tazısı

İnce ve soylu vücut hatları olan güzel bir tazıdır. Güçlü ve emirlere karşı dikkatlidir. çocuklarla iyi anlaşır, fakat ev dışında yaşamaya uygundur. Hareketli bir köpektir.

Tyrolean Tazısı

Canlı, cesur, hoş, itaatkar bir köpektir. 30-39 cm yüksekliğinde daha küçük bir türü de vardır.

V

Valee Çoban Köpeği

Belleği çok güçlüdür, yıllar öncesine ait bir dokunuşu ya da okşamayı hatırlar. Nazik, sakin, temiz ve çocuklarla uyum içinde yaşayabilen bir hayvandır. Güçlü, kaslı, iyi huyludur. Valee çoban Köpeği'nin, Bergamasco'nun aksine tüyleri taranabilir ve bu özelliği onu daha cazip hale getirir.

Vizsla

Zeki, eğitilebilir, dengeli, itaatkar ve duyguludur.

W

Weimaraner

Canlı, neşeli, duygulu ve biraz inatçıdır.

Wirehaired Pointing Griffon

Canlı, zeki, hareketli ve duygulu bir köpektir

Welsh Springer Spaniel

Neşeli, duyarlı ve bağımsızdır. Güçlü, sağlam bir köpektir.

Whippet

Mutlu, duygulu, gururlu, zeki ve uysaldır

Y

Yorkshire Terrier

Bütün terrierler gibi canlı, cesur, inatçı, efendisine karşı duygulu, yabancılara karşı kuşkucudur. öteki hayvanlarla pek anlaşamaz...

Sığır Irkları

2011-07-02T12:49:00.000-07:00

BÜYÜKBAŞ HAYVAN IRKLARI :

- Sütçü ırklar: Holştayn,Jersey,Angler,Guemsey,Diğer sütçü ırklar
- Kombine ırklar: Esmer,Montofon,Simental,Diğer kombine ırklar
- Etçi ırklar: Hereford,Angus,Şorthorn,Santagertrudis,Şarole,Diğer etçi ırklar

1.SÜTÇÜ VE KOMBİNE VERİMLİ IRKLAR

JERSEY

Jersey sütçü sığır ırkı ismini İngiltere’nin Jersey adasından almıştır.Jersey ırkı, sütçü karakterleri tamamen gösteren bir ırktır. Vücut rengi ve siyah gözleriyle “ geyik benzeri” bir ırktır.. Boğaların vücudu kahverengi, baş ve boyun bölgesi siyah renktedir. Boğaların ortalama ağırlığı 680 kg, ineklerin ise 450 kg civarındadır. Mera ve çayırlarda kolay beslenen, otu maksimum derecede iyi değerlendiren, sütünün yağı, proteini, kuru maddesi yüksek bir ırktır. Tüyleri kısa, meme bağları sağlam olup, hem iklime uyum sağlayan, sıcaklık stresine dayanıklı, küçük cüsseli hayvanlardır.. Hafif cüsseli olduğundan tırnak hastalıklarına karşı da dayanıklı olup, tam bir mera hayvanıdır. Jersey ırkı inekler tereyağı ve peynir fabrikasıdır. Sütü proteinden, yağdan zengin olduğu gibi kalsiyum oranı da yüksektir. Dünya’da çok geniş yayılım bulmuştur. Bir laktasyonda canlı ağırlığının 13 katı süt verir. Güç doğum söz konusu olmaz. Doğumu takiben daha kolay döl tutar, boş günlerin sayısı azdır. Uzun ömürlü bir ırktır. ABD’de Jersey ırkı inekler ortalama 7270 kg. süt verir. Süt yağı ortalaması % 5 civarındadır.Peynir/ süt oranı yüksektir. Protein oranı %3,5 - %3,6 civarındadır. Mastitise ve ayak hastalıklarına karşı dayanıklı bir ırk olması Jersey ırkı ineklerin uzun ömürlü olmasını sağlar. Ancak; sütteki kalsiyum oranı yüksekliği Jersey ırkını hipokalsemiye(Doğum felci) karşı daha duyarlı hale getirir. Jersey ırkında buzağı doğum ağırlığı ortalama 25 kg olup, erkek buzağılar besiye uygun değildir. Bu durum Jersey ırkının en önemli dezavantajıdır. Jersey ırkı yemden yararlanma açısından çok avantajlıdır. Otu ve yemi kolayca süte, yağa, proteine çeviren bu hayvanların dışkısı da azdır. Örneğin, 200 holstein sığırın dışkısı, 300 jersey sığırın dışkısına eşittir. Dışkıyı halletme problemi olan bazı işletmeler bu yüzden Jersey ırkını tercih etmektedirler.

HOLSTEİN (SİYAH-BEYAZ ALACA)

Holştayn ırkının anavatanı Hollanda’nın Frizya bölgesidir. Almanya’da bulunan Holştayn eyaleti bu ırka ismini vermiş olmakla beraber siyah-beyaz alaca sığır buraya Frizya’dan gelmiştir.. Hollanda’da hemen hemen bütün arazi ovalıktır. Bazı bölgelerde bu ovalar deniz seviyesinden daha da alçaktır. (Netherland=alçak ülke) buralarda geniş ve çok yüksek kalitede tabii çayırlar vardır. Hollanda’nın dünyaca ünlü sığırcılığı, kaynağını bu zengin çayırlardan almaktadır. Siyah-beyaz alaca sığır ırkı anavatanı olan Hollanda sınırlarını çok önceleri aşarak dünyanın pek çok ülkesine yayılmıştır. Türkiye’de sistemli siyah-beyaz alaca ırkı yetiştiriciliği 1958 yılında başlamıştır. Genellikle yetiştiriciler siyah-beyaz alaca ırkına sempati duymakta ve bu hayvanlara sahip olma isteği göstermektedirler. Nitekim batı Anadolunun çoğu yörelerinde saf yada melez siyah-beyaz alacalara rastlanılması bu isteği doğrulamaktadır. Holştaynlar sütçü yönünden yetiştirilen kültür sığır ırklarının en iri yapıya sahip olanlardandır. Holştayn sığırı tam bir sütçü kapasiteye sahiptir. Uzun ve belirgin süt damarları vardır. Memeleri şişkin ve büyüktür.Holştaynlarda renk siyah-beyazdır. Holştaynlar dünyada en iyi sütçü ırk olarak yetiştirilmektedirler. Irkın kendisini göstermesi için çok iyi bir bakım-beslemeye gerek yoktur. Avrupa’da yıllık ortalama 5000 litre süt vermektedirler. Amerika’da ise 6000 litreyi aşmaktadır. Yağ verimi Avrupa’da 150 kg. Amerika’da ise 170 kg’dır. Türkiye’de yapılmış olan araştırmalarda saf siyah-beyaz alaca ırkının süt verimi 3000-4000 litre’dir. Bu verimin nedeni iklim den çok bakım besleme ıslahındandır.

SİMENTAL

simental ırkının vatanı İsviçredir. Almanya’da sığır ırkları sıralamasında birinci sıradadır. Son yıllarda gelişmiş ülkelerde et üretimi yetersizliğinden dolayı simental genotipi kullanılmaktadır.
Simental ırkta hakim renk sarı-beyaz yada kırmızı beyaz alacadır. Baş genellikle beyaz olup üzerinde sarı veya kırmızılıklar bulunabilir. Sağlam konstitisyonludurlar, dağ şartlarına uyumludurlar. Vücut ağırlığı ergin dişilerde 650 kg dir.Irkın ilk buzağılama yaşı 27-30 aydır ve hayatı boyunca ortalama 5 buzağı verirler. Doğum ağırlığı ortalama 40kg dir. Simentallerde güç doğum ve erken yaşta mortalite oranı yüksektir. Güç doğum oranı %3,5 dir. Süt verimi 4000 litredir ve yağ oranı ise %4 dür. Enstantif beside süt kesiminden itibaren 400 gün kadar süren besi döneminde günlük ortalama canlı ağırlık artışı 1kg kadardır. Et randımanı ise %55-60 civarındadır.

ESMER (BROWN SWİSS)(MONTAFON)

Anavatanı İsviçre’dir.Bu ırk İsviçre’de 1000 yıldan beri saf olarak yetiştirilmektedir. Cumhuriyetin kurulmasından hemen sonra 1925 yılında getirilmiştir. Bugün batı anadoluda yaygın olarak bulunan ve Türkiye’nin her tarafında aranan bir ırk haline gelmiştir esmer ırk. Gümüşi griden siyaha yakın koyu esmere kadar değişir. Kulak içinde tüyler çoğunlukla uzun ve beyazdır. Vücut ağırlığı ortalama 600 kg dir. Esmer ırkta süt verimi onun kombineliğini gösterir. Süt verimi Avrupa’da 3500-4000 litre, Amerika’da ise 4000-5000 litredir. Sütteki yağ oranı %3,8 civarındadır. Esmer ırk sığırlarda et verimi yönü son yıllarda giderek önem kazanmıştır. Bu ırk hayvanları yüksek performansa sahiptirler. Doğumdan itibaren besiye alınan erkek hayvanlar 500kg ağırlığa ulaşınca kesime sevk edilirler. 17-18 aylık beside günlük canlı ağırlık artışı 900 gramı bulur. Lalahan’da yapılan çalışmada besideki bir esmer ırkı günlük canlı ağırlık artışı 1 kg ulaşılmıştır. Bu çalışmalarda et randımanı %56 civarında olmuştur.
Montafon:
Anavatanı Avusturya olan ırk Montafon bölgesindeki ufak yapılı yerli sığır materyalinin seleksiyonu ve İsviçre’den getirilen esmer ile melezlemeler sonucu oluşmuştur. Avusturya sığırının %15 ini teşkil ederler. Avusturya dışına da yayılmış ise de genel olarak esmer ırk kapsamına girdiğinden montafon adı pek yaygın değildir. Türkiye’ye cumhuriyetin ilk yıllarında getirilmiş olup ve hem saf yetiştirme hem de melezlenmede kullanılmıştır. Ülkemizde ilk olarak montafon ismi kullanılmış ve sonradan ithal edilen esmer ırka bile montafon denilmiştir. Bu ırkın bütün özellikleri İsviçre esmeri ile aynıdır.

2.ETÇİ IRKLAR

HEREFORD

İngiltere'nin batısındaki Herefordshire eyaletinde geliştirildiği için bu adı almıştır. En çok İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya ve Arjantin'de yetiştirilen etçi sığır ırkıdır.Hereford ırkında vücut örtüsü kahverengi-kırmızı renktedir. Ancak baş beyazdır. Baştaki bu beyazlık boynun alt kısmına ve karın altına doğru uzanmaktadır. Ayak uçları ve kuyruk ucu da genellikle beyazdır. Boynuzlar uzun ve yanlara doğru uzanmaktadır. Hereford, etçi tipin bütün özelliklerini göstermektedir. Kısa ve kompakt vücutlu ve yerden yapılıdır.Bu ırktan erkek buzağıların ortalama doğum ağırlığı 32 kg, 6. ay ağırlığı 190-200 kg ve 18. ay ağırlığı 530-540 kg düzeyindedir. 18. aylığa kadarki günlük canlı ağırlık artışı 0.8 - 1.0 kg kadardır. Hereford ırkı da 1957 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nden Türkiye'ye getirilmiş ve bu ırkla Doğu Anadolu Kırmızısı ırkı arasında Doğu Anadolu'daki devlet hayvancılık kurumlarında melezleme denemeleri yapılmıştır.

ANGUS

İskoçya'da, Aberdeen ve Angus eyaletlerindeki sığır ırklarından yararlanılarak geliştirilmiş bir etçi sığır ırkıdır. Başlıca İskoçya, İngiltere, Avustralya, Yeni Zelenda ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yetiştirilmektedir.Aberdeen Angus ırkında vücut örtüsü parlak siyah renktedir. Dünyadaki birkaç boynuzsuz sığır ırkından biridir; boğalar ve inekler boynuzsuzdur. Bu boynuzsuzluk boynuzluluğa karşı dominanttır. Aberdeen Angus ırkı ile boynuzlu bir ırk arasında yapılan melezlemelerden boynuzsuz F 1 dölleri elde edilmektedir. Bu ırk, etçi sığır tipinin bütün özelliklerini göstermektedir; yani boyun kısa ve dolgun, vücut silindirik, sırt, bel, sağrı ve butlar dolgun, kemikler kısa, kaburga kemiklerinin kesiti yuvarlak ve belkemiği ile olan açıları dikeydir. Boğalar ve inekler yerden yapılıdır.

İngiltere'de yapılan verim kontrollerinde bu ırktan erkek buzağıların ortalama doğum ağırlıkları 30 kg, 6. ay ağırlıkları 180 kg ve 18. aylıktaki ağırlıkları ise 485 kg olarak saptanmıştır. 18. aylığa kadarki ortalama günlük canlı ağırlık artışı 0.8-0.9 kg düzeyindedir.Aberdeen Angus ırkı 1957 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nden Türkiye'ye ithal edilmiş ve Konya Harası'nda bu ırk boğalarla Yerli Kara inekler arasında melezleme denemeleri yapılmıştır. Ancak elde edilen F 1 melezleri saf Yerli Kara'lara karşı et verimi özellikleri yönünden önemli bir üstünlük gösteremediğinden Aberdeen Angus ırkıyla yapılan bu melezleme çalışmaları uygulama alanına aktarılmamıştır. Böylece, Türkiye'ye getirilen Aberdeen Angus sığırları, ülke sığırcılığında bir iz bırakmadan, kısa bir süre içinde ortadan kalmıştır.

CHAROLAİS

Fransa'da geliştirilmiş etçi sığır ırkıdır. Son yıllarda Fransa dışındaki Avrupa ülkelerinin çoğunda, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da gittikçe artan ölçüde yetiştirilmektedir. Bu ırkın en önemli özelliği, başka sığır ırkları ile melezlendiğinde hızlı gelişen, çok iyi karkas veren ve yemden yararlanma gücü yüksek olan döller meydana getirmesidir. Bu nedenle sözü edilen ülkelerde Charolais boğaları etçi, kombine verimli ve hatta sütçü ırkların inekleri ile melezlenmekte ve elde edilen melez döller et üretiminde kullanılmaktadır. Et üretimine uygun melez hayvanların elde edilmesi için bu ırkla Türkiye'deki ırklar arasında da melezleme denemeleri yapılması yararlı olabilir.Charolais ırkında vücut örtüsü krem rengindedir; ancak kremden beyaza kadar değişen renkte hayvanlara da rastlanmaktadır. Deride pigmentasyon yoktur. İri cüsseli bir ırktır. Besideki günlük canlı ağırlık artışı ve et randımanı yönünden en önde gelen etçi sığır ırklarından biridir. Bu yönlerden Aberdeen Angus, Hereford ve Shorthorn ırklarından belirgin bir biçimde üstündür. Karkastaki yağ oranının düşük olması da bu ırkın istenen bir özelliğidir. Yemden yararlanma gücü ve karkas kalitesi de diğer etçi ırk sığırlara bakınca daha iyidir.Charolais ırkı erkek buzağıların ortalama doğum ağırlığı 38 kg, 6. ay ağırlığı 300 kg ve 18. ay ağırlığı 650 kg dolayındadır; 18. aylığa kadarki günlük canlı ağırlık artışı 1.0-1.3 kg düzeyindedir. Et randımanı yüksektir (%60-70).

At Cinsleri ve Özellikleri

2011-07-02T12:46:00.000-07:00

At Cinsleri ve Özellikleri

.Akhal Teke
.Amerikan Benekli Atları
.Amerikan Mustang Atı
.Andalusian
.Arap Atları
.Camargue
.Fransız Binek Atı
.Friesian Atı
.Gelderland Atları
.Haflinger
.Hanoverian
.Hollanda Atları
.Holsteiner
.İrlanda Atı
.Lipizzan
.Morgan Atı
.Oldenburg
.Quarter (Çeyrek) Atı
.Rus Binek Atları
.Trakehner

Akhal Teke

Türün Tarihçesi
Güzel, zarif ve çok yönlü Akhal - Teke atları; At ırkları içerisinde Sovyet ülkeleri dışında günümüze değin çok fazla tanınmamaktaydı. Bu inanılmaz tür hızı rahat yürüyüşü akıllılığı, eğitilebilirliği, dayanıklılığı ile günümüzde anavatanı ve Rusya dışında da hak ettiği önemi kazanmıştır.
Yaşayan en eski at ırkı olan akhal - teke sıra dışı fiziksel gücünü ve duyarlı kişiliğini orta asya ülkelerinin kendine özgü doğa koşullarından almıştır. Akhal - teke kanı birçok modern at ırkının gelişimini etkilemiştir. Ancak yinede yüzyıllar boyu kendine has özelliklerini ( safkanlığını ) koruyabilmiştir.
Akhal - Teke orijini Rusya nın kuruluşundan 3000 yıl öncesine dayanır. Akhal - Teke sanıldığının aksine Ilık kanlı değil Soğukkanlı kategoride yer alır. Ataları: Massaget , Parthian , Nisean , Persian , Türkmen ve son olarak da Akhal - teke dir.
Güney Türkmenistan da yapılan araştırmalar sonucu uzun boylu güzel bir kemik yapısına sahip MÖ. 2400 yıllarına ait iskelet kalıntıları bulunmuştur. Irkın ismi ise ancak 19. yılların sonlarına doğru anlaşılmıştır. İki kelimeden oluşan ismin anlamı : AKHAL adı; bugünkü Türkmenistan da eski Pers imparatorluğunun da bir parçası olan Kopet dağlarının eteklerinde bulunan bir vaha` dan gelmektedir. Teke ise ; Türkmen kabilelerinden sonra bölgeye egemen olan ve yüzyıllarca Türkmen atı yetiştiren göçebe boy`unun adıdır.
Yörenin coğrafyası da bu ırkın sıra dışı özelliklerine katkıda bulunmuştur. Orta Asya tarihi boyunca sürekli değişen egemenlikler, ( Ticaretler ve Savaşlar ) Akhal vadisine ulaşamamıştır. Teke kabilesi hazar denizinin batısında yer alan dağların güneyinde ve Çölün kuzeyine yerleşmişti. Bu doğal korumalı bölge burada yetiştirilen bu atların genetik özelliklerinin korunmasını sağlamıştır. Bölgenin sert iklim koşulları ( Kara kum çölü bölgenin % 90 nı teşkil etmektedir.) aşrı sıcak, kuru soğuk ve kuraklık bu ırkın dayanıklılığını geliştirmiştir. Atların iyi beslenmesi için taze otlar yılın sadece birkaç ayında bulunmaktaydı. Evcilleştirilmiş Türkmen atları koyun yağı ile karıştırılmış tahıl ile beslenerek hayatta kalmayı başardılar.
Türkmen kültürüne göre iyi bir at binicisinin ölümü ile yaşamı arasındaki farkı ayırt edebilmeliydi. Akhal - teke sahibi için büyük bir kişisel onur kaynağı ve ailesinin değişmez bir parçasıydı. Soğuk havalarda üzerine battaniye örtülür ve elle beslenirdi. Boyun aksesuarları ve takılarla süslenirdi. Akhal - tekeler de sahiplerine yakın bağlanır ve kendisine nasıl davranıldığı konusunda duyarlıdır.
Akhal - teke`nin Rusya ile bağdaştırılması 500 yıl önce bu atların Rusya ya getirilmesi ile başlamıştır. Ruslar bu ata; uzun boylu, değerli asya atı anlamına gelen ve Türkçe kökenli olan ARGAMAK adını vermişlerdi. Rusya da en iyi damızlık atlar bu ırktan kullanılmıştır. BOINOU aygırı günümüzde yetiştirilen akhal - teke lerin atasıdır. Rus askerlerinin Akhal - teke atlarına ilgisi Türkmenlerin ata bağımlı geleneksel yaşam biçimlerinden gelmiştir. Ruslar bu ırkı geliştirmek ve irileştirmek için İngiliz safkanları ile çiftleştirmiş ancak bu girişim başarısızlıkla neticelenmiştir. Eski Sovyetler birliğinde birçok at ırkı da aynı sonucu paylaşmıştır. Savaşların baskısı, iç savaş, açlık ve eşitsizlik akhal - teke`nin sayısını ve genetik yapısını etkilemiştir. Komünist rejimin bireysel sahiplenmeye getirdiği yasaklar sonucu at yetiştiriciliği de yasaklanmış bunun sonucu Akhal - teke`nin Sovyetler birliğinde gelişimi ve önemi kaybolmuştur.
Akhal - Teke`nin Karakteristik Özellikleri
Akhal - tekenin eşsiz bir görünümü vardır. Başka hiçbir at cinsinde onun karakteristik ayırıcı özellikleri görülmemektedir. Kafası uzun ve geniş bir alnı vardır. Manalı bakan iri badem gözleri, dar ve dik kulakları uzun ve yüksek bir boynu vardır. Vücudu uzun ve eğimli, dar bir göğsü uzun ve güçlü bacakları vardır. Kas yapısı mükemmeldir. Birçok rengi vardır, yaygın olarak yağız ve dorudur. En belirgin özelliği ışıkta parlayan ve değişen metalik altın rengidir. Üç alt türü vardır.

Gelishikili, Peren ve Kaplan orijini atlardır. Yukarıda sayılan tüm özelliklere tamamen uyan türdür.

Karlavach ve El orijini atlar. Daha küçük yapılı fakat daha hızlı koşan bir türdür.

Arab ve Dor bayram orijini. Daha güçlü bir gövdesi vardır. Dayanıklılığı ile bilinir. Günümüzde bu ırkın 17 farklı orijini vardır, bunlardan 12 tanesi Boinov`a dayanır.

Akhal - Teke aygırının yüksekliği 157,6 cm. dir. 1993 de değişik ülkelerde bulunan akhal - teke atları üzerinde bir çalışma yapılmıştır. Bunların 88`i Türkmenistan, 51`i Rusya, 21`i Kazakistan dadır. Buna göre cidago yüksekliği 159,2 cm ye uzadığı belirlenmiştir.

Amerikan Benekli Atları

Türün Tarihçesi ve Orijini

İspanyol fatihlerinin soyundan gelen benekli atlar, Amerikanın batı bölümünün bir parçası olmuşlardır. Evcilleştirildikten sonra çalışma kabiliyetleri ve dayanıklılıkları ile kovboyların sürü işlerinde kullanılmışlardır. Amerikan yerlileri, bu beneklerin kutsal işaretler olduğuna inanmaktaydı. Yıllar geçtikçe, vahşi batının dağlık bölgelerine uyum sağlamak için atletik yapılarının gelişmesine rağmen renkleri ve benekleri değişmedi. Bu gelişme benekli atlara mükemmel bir serbest biniş, çiftlik, rodeo, iz sürme, yarış, gösteri ve çocukların yakın arkadaşı olma unvanını kazandırdı.

Cinsin Özellikleri

Çok yönlü yapıları vardır. Benekli atlar genelde güçlü kemikli ve iyi dengeli atlardır. Boynundaki ve kafasındaki benekler de ayrı bir güzellik katar. Benekli atların renkli derisi soyunu belirler. Çünkü en önemli özellikleri bu beneklerdir. Beneklerin şekilleri sonsuz farklı biçimde olabilir. Derileri daima beyaz ve bilinen diğer at renklerinden birinin kombinasyonu şeklindedir. Benekler yuvarlak hatlı olup, göğüsten boyuna doğru uzanır. Genelde Tobiano`ların yan taraflarında koyu renkler hâkimdir. Kuyruk ise çoğunlukla iki renklidir. Overo`ların derisi de koyu veya beyaz olabilir. Ancak Overo`larda beyaz renk atın kürek kemiği ile kuyruğunu geçmez. Ayrıca Overo`ların kafalarında geniş beyaz lekeler vardır ve kuyrukları tek renklidir. Bu atları ilgi çekici yapan lekelerinin genetik yapısının hala anlaşılamamış olmasıdır. Her atın lekesi diğerinden farklıdır.

Kaynak: Atkolik

Amerikan Mustang Atı
Mustang kelimesi İspanyolca da "sahipsiz, başıboş" anlamına gelen mesfeno kelimesinden gelir. Bu kelime Birleşik Devletlerdeki vahşi atları anlatmak için oldukça uygundur.

Modern at yaklaşık olarak 3 milyon yıl önce evrimleşti ve bu yarıküreden yaklaşık 10000 yıl önce kayboldu. Atın Kuzey Amerika`ya dönüşü Cortes ve De Soto kâşiflerinin Morocco Barbı, Portekiz Sorraiası ve İspanyol Andalusianı olan müthiş atlara binerek gelmeleriyle olmuştur.

Pueblo Kızılderilileri ata binmeyi öğrenmiş ve bu yeteneği diğer kabilelere de geçirmişlerdir. 1680 yılında Kızılderililer İspanyol kurallarına karşı isyan etmişler ve İspanyollar bu hızlı geri çekilme ile binlerce atı arkalarında bırakmışlardır. Kızılderililer bu at sürülerini toplamış olabilirler. Ancak onların özgürce koşmalarını tercih etmişlerdir. İspanyol yerleşim bölgelerine baskınlar düzenleyip atları çalmak çok daha kolaydı. Kızılderili baskınlarını durdurmak için İspanyol hükümeti sağlam at sürülerini Yeni Dünyaya getirdi. Kızılderililerin ‘vahşi` atların peşine düşecekleri ve İspanyolları rahat bırakacakları umuluyordu.

10000lerce İspanyol atı Rio Grand`e götürüldü ve bu atlar 200 yıllık bir süre içinde sahipsiz vahşi atlar haline geldiler. Bu atlar zamanla çiftçilerden ve kovboylardan kaçmış araba ve binek atlarıyla birleşerek sayılarını 1900 yılında 2milyona ulaştırdılar.

Çiftçiler sığır sürülerine yer açabilmek için bu atları öldürmeye başladılar. Bunun ardından 1970 yılında sadece 17000 at kaldı. "Mustang"lar Batının tarihi ve öncü ruhunu temsil eden canlı sembollerdir. 1971 yılında "Vahşi Özgür At Kurultayı" oluşturulmuştur. Halka açık çiftliklerde yaklaşık 41000 mustang`ın bulunduğu tahmin ediliyor ve bunların sadece çok azı İspanyol kanı taşımaktadır.

Türün Özellikleri

Mustangler tüm şekil, renk, boy ve türde olabilirler. Ortalama uzunlukları 142cm.dir ancak 130cm. veya 160cm olanlarını da sıklıkla görebilirsiniz. Renkli, Palomino, Appolosa, Buckskin ve yağız renkte olanlar türün gelişimi esnasında zaman içinde oluşmuş türlerdir ancak bunlar da yaygın olarak görülür.
Kaynak: Atkolik
Andalusian
Türün Tarihçesi ve Orijini
Andalusian, bir İspanyol bölgesi olan Andalusia da üretilmiş ve adını buradan almıştır. Ataları İspanya ve Portekiz in iber atlarıdır. 60 yıldan biraz daha kısa bir süre önce Andalusian ve Lusitano atı arasındaki ayırım yapılmıştır. İspanyollar günümüzde kendi atlarından Pura Raza Espanol‘dan (saf İspanyol atı.) söz ederler ve kendi aygır kitaplarını tutarlar. Dünyanın birçok yerinde bu attan Andalusıan diye söz edilir. Portekiz atına Lusitano denir ve adını Portekiz`in antik roma adı olan Lusitanya` dan alır.
Andalusian`ın kökleri tarih öncesi döneme dayanır. Güney İspanya`da iber peninsula` sında M.Ö. 30.000 - 20.000 yıllarına ait mağara resimleri keşfedilmiştir. Bu tarih öncesi atlar, Andalusian`ın ataları olduğu düşünülür. Birçok uzmanın katıldığı bir görüşe göre bu cins; yüzyıllar boyunca, İspanyanın uzun tarihi süresince buradaki değişik insanlar ve kültürler tarafından oluşturulmuştur. Yüzyıllar boyunca iber atı, iber peninsula`sına değişik gruplar tarafından getirilen atlardan etkilenmiştir. Bu gruplar arasında Fransızlar, Kuzey Afrikalı Kortagiyonlar, Romalılar, değişik Alman boyları ve Moor` lar vardır. 15. yüzyılda Andolusia diğer cinsleri etkilemeye başlamıştır. Dünyanın ilk savaş atı olarak ünlenen, günümüzün Andalusian atının ataları, tarihin büyük savaşçılarına hizmet ederken göze çarpan roller üstlenmiştir.
Bazı araştırmacılar, iber atına M.Ö. 4000 - 3000 yıllarında binildiğine inanırlar. M.Ö. 2000`de iberya ya Phoenician`ların ulaştığı zamanda ve M.Ö 1000`de Grek`lerin geldiği zamanda iber süvariler çoktan çetin bir düşman haline gelmişlerdi ve iber atı eşi bulunmaz bir savaş atı olarak göz önünde tutuluyordu. M.Ö. 1100 civarında yazılmış Iliada`da Homer iber atından söz eder. Ünlü Grek süvarisi Xenephon , iber atından övgüyle bahseder ve   M.Ö. 450`de Spartalı` ların Atinalıları yenmesindeki önemli rollerinden söz eder.   II. Punik savaşı (M.Ö. 218-201) Hannibal akın eden Romalıları iber süvarilerini kullanarak defalarca yenmiştir. İlk savaş atı olarak bilinse de iber atı aynı zamanda güvenilirliği ve hoş mizacı ile de bilinir.
Ağır zırhlı şövalyeler, Avrupa`nın askeri güçlerinde çoğunluk haline geldiklerinde; Andalusian, en popüler savaş atı konumundan kısa sürede düştü.
Her nasılsa ateşli silahların kullanılmaya başlamasından sonra , iber atı bir kez daha Kraliyetin ve süvarilerin tercihi olmuştur.
Daha sonra, iber atı Avrupa`nın Kraliyet atı haline geldi. Avrupa genelinde (Avusturya, Fransa, İtalya ve Almanya dâhil) büyük binicilik Akademileri kuruldu. Dresaj ve yüksek binicilik okulu bu akademilerde başladı ve gelişti. İtici gücü ileri hareketi ve çevikliği sayesinde iber atı bu akademilerin onaylanmış binek atı oldu.
1667`de Newcastle dükü Andalusian için şunları yazmıştır. " Dünyadaki en asil at, olabilecek en güzel at, yüce ruhun, cesaretliliğin ve uysallığın bir ürünü. En gururlu ve aksiyonlu koşması ve yumuşak dörtnalı ile beraber sevecen, nazik bir at. Bir Kralın zafer günü için uygun bir at."   Viyana‘daki ünlü İspanyol binicilik okulunun Lipizenleri için kurulan tesislerinde hizmet veren Andalusiandır.   Amerikan Quarter atı gibi yeni dünyada geliştirilen birçok cinste olduğu gibi , Alman atının , İrlanda Cannemara`sının ve İngiliz Cleveland dorusunun geliştirilmesinde büyük rolü olmuştur. Günümüzde de Andolusian atı inanılmaz birçok yönlülük sergiler. Andolusianın gücü, atletikliliği ve iyi huyu hala bu cinsin önemli özellikleridir. ABD`de Andolusian atı dresaj, atlama, araba, arazi, western ve İngiliz binişi gibi çok yönlü dallarda yarıştırılır. Buna ek olarak çok başarılı bir gösteri atıdır. Tabi ki Andolusian`ın sevecenliği ile mükemmel bir Aile atı olduğu da unutulmamalıdır. Andolusian, nerede bulumuş ve ne yapmış olursa olsun gururun bir simgesidir.
Cinsin Özellikleri
Andolusian güçlü yapısına göre oldukça zariftir. Tipik Andolusian atı 15,2 - 16,2 el uzunluğundadır. Başı orta uzunlukta, dikdörtgen biçimli, zayıf ve profilden bakıldığında dışbükey veya geniş bir alınla, düz ve iyi yerleşmiş kulaklar vardır. Gözler iri ve canlı, boyun orta derecede uzun, geniş ve zariftir. Yele kalın ve gürdür. Kuyruk genelde gür, uzun, aşağıda ve vücuda yakındır. Andolusianların yaklaşık %80`i beyaz veya grinin tonlarındadır. %15`i doru , %5`ide yağızdır.
Andolusian; gururlu, hassas, zeki saygı ve özenle eğitildiğinde çabuk öğrenen bir cinstir.
Kaynak: Atkolik
Arap Atları
Türün Orijini ve Tarihçesi

Orta doğu çöllerinin bir yerinde yüzyıllar önce, insan hayal gücünün ötesinde Dünyadaki tüm at türlerinin etkisi altına alacak bir ırk türedi. Bugün ki adıyla Suriye, İran ve Irak ta Tigris nehri boyundaki vahalarda ve Arap yarımadasının diğer bölgelerinde bu at türü gelişti. Bu tür Arap atı olarak tanımlandı. Müslümanlara göre At Allah`ın bir nimeti, şefkatle yaklaşılacak ve saygı duyulacak bir varlıktı. Avrupa ülkelerinin atın varlığından haberdar olmalarından çok önceleri, çöl atları bedevilerin hayatta kalabilmeleri için bir gereklilikti. Kabilelerin şefi; gerek kendi kabilesindeki gerekse, diğer bedevi kabilelerindeki her bir at familyasının tarihini bilirdi. Yüzyıllar geçtikçe, türün mitolojisi ve duygusallığı, soyu ile özdeşleşen cesaret, dayanıklılık ve gücü ile ilgili hikâyelerle gelişti. Dini inanış, gelenek ve batıl inanışlar ırkın doğasını ve şeklini etkiledi.

Çıkık bir alnın; Allahın nimetini taşıdığına inanılırdı. Bundan dolayı " Jibbah" ın büyük olması o atın daha fazla nimet taşıması demekti. Kavisli bir boyun " Mitbah " bir cesaret göstergesi, kalkık bir kuyruk ise onuru simgelerdi. Bu ayırt edici nitelikler e at seçiminde çok dikkat edilirdi. Arap atlarının dini öneminin bulunması, kısmen de kabilenin varlık ve güvenliğine sağladığı katkılar nedeniyle türün izole bir şekilde çoğalmasını sağladı. At yetiştirme gelenekleri ve dini inanışlar ırkın " Asil " ya da saf olarak kalmasını sağladı. Çevre şehirlerden veya dağlardan yabancı bir kan karışımı kesinlikle yasaklanmıştı. Kuzey Afrika da veya sahra çölü bölgesindeki çöl atları, arap atları ile aynı kanı taşımaz ve bedeviler tarafından hor görülürdü. Arap atı, zamanın birçok toplumunda da olduğu gibi bir savaş aracıydı. İyi donanımlı bir bedevi düşman kabileye saldırır, koyun, deve ve keçi sürülerini kaçırarak kendi kabilesinin zenginliğinin arttırırdı. Bu tarz bir saldırı ancak ani, hızlı ve süratle yaklaşılırsa başarılı olabilirdi. Kısraklar bu tarz saldırı için en uygun cinsti. Çünkü kısraklar, düşman kabilesinin atlarına kişnemez böylece kabilenin saldırıdan haberi olmazdı. Hız ve dayanıklılık şarttı çünkü çarpışmalar kamp yerinden uzakta gerçekleşirdi.

Bedeviler aynı zamanda çok konuksever insanlardı. Eğer bir misafir çadırlarına ziyarete gelirse; onu ve hayvanlarını hiç ücret almadan 3 gün misafir etmek zorundaydılar. Konuk edilen misafirin atının başlığı çadırın orta yerine asılarak onun önemi vurgulanırdı.  Böylelikle kabileler savaştan arta kalan zamanlarda birbirlerini konuk eder, en hızlı ve en cesur atlarının hikâyelerini birbiriyle paylaşırlardı. Kazananın ödül olarak kaybedenin en iyi sürüsünü aldığı at yarışları düzenlerlerdi. Yetiştirilen hayvanlar alınır, satılır ancak kural olarak savaş kısraklarına bedel ödenmezdi. Bir Arap kısrağından daha iyi bir hediye olamazdı. Bir kısrağın değeri annesinin orijinine göre artardı. Eğer kısrağın annesi takdir edilen bir aileden geliyorsa, onun değeri çok fazla idi. Kısrak aileleri onu yetiştiren kabilenin veya şeyhin adı ile bilinirdi. Bedeviler aynı orijinden gelen atları daha değerli görürlerdi. 5 temel familya vardı; Kehilan, Seglavi, Abeyan, Hamdani ve Hadban. Cesaret, dayanıklılık ve sürat hikâyeleri o orijine ait diğer atlarında değerini arttırırdı. Örneğin; Kehilet al Krush , Kehilet Jell - abiyat  ve Seglavi ibn-i sedran isimli kısrakların görkemli savaş hikayeleri vardı. Bu kısrakların tayları da övgüyle anılırdı. Kısraklar kendi türünden olan atlarla çiftleştirildiğinde, tanınabilen ve tanımlanabilen özellikleri gelişti. Örneğin Kehilan; geniş göğsü, kas gücü ve iriliği ile tanındı. Kafaları küçük ancak alın ve çeneleri genişti. En çok rastlanan renk gri(demir kır) ve doruydu. Seglavi grubuna ait atların en önemli özelliği; zarif olmalarıydı. Bu tür dayanıklılıktan çok hızlı olmaları ile tanınırdı. İyi bir kemik yapıları ve yapılı boyları vardı. En sık rastlanan renk ; açık doruydu. Abeyan grubu Seglavilere çok benzerdi. Bu gruba ait safkanlarda tipik arap atlarından daha uzun bir sırt görülürdü. Bu atlar yapı olarak daha küçüklerdi. Sıklıkla rastlanan renkleri; demir kır olup, diğer türlere göre daha fazla akıtma görülürdü. Hamdani atları; atletik yapılı, iri kemikli ve kas gücü yüksek bir türdü. Kafaları profilden bakıldığında düzdü, Arap atları içinde en uzun boylu türlerden biriydi. Demir kır ve açık doru en sık rastlanan renkti. Hadban grubu ise hamdani atlarının daha küçük bir versiyonuydu. İri kemik ve kas yapısına sahipti. Ayrıca çok nazik doğasıyla da bilinirdi. Genellikle kahverengi veya açık doru rengindeydi.

Türkler atlarını Avrupa ya olan akınlarında bir savaş malzemesi olarak kullandılar. Türkler seferlerinde sadece birkaç arap atını beraberlerinde götürmelerine karşı , onların zorlu ve dağ koşullarına uygun Türk atları da Avrupalıların ilgisini çekmiştir. Avrupalılar atlarını şövalyelerini ve silahlarını taşıması için yetiştirirlerdi. Daha hafif olan atları Pony türlerinden gelmekteydi. Türklerin küçük ve hızlı atları ile kendi atları karşılaştırıldığında Türk atlar özellikleri bakımından onlarınkinden çok daha üstündü. Bu atların hız, dayanıklılık ve atlama konularındaki üstünlükleri avrupanın ilgisini çekti. Bu tarz bir ata sahip olmak sadece Avrupalıların kendi at türlerinin de gelişmesine katkıda bulunmakla kalmayacak, aynı zamanda bir prestij de katacaktı. Yurt dışına seyahatlerin de artmasıyla, Osmanlı imparatorluğu sultanları Avrupa daki belli başlı devlet başkanlarına Arap atları hediye ettiler. Godolphin arap atları 1730`da İngiltere ye ithal edildi. Byerley Turk 1683`de, Darley Arabı da 1703`de İngiltere ye geldi. Bu 3 doğulu aygır yeni bir ırkın temellerini oluşturdu. Bu ırka da "Thoroughbred" adı verildi. Bugün thoroughbred türünün %93`ü bu 3 aygıra dayanmaktadır. Arap atları gerek doğu da çiftleştirme, gerekse thoroughbred kanı aracılığı ile bugünkü at türlerine katkıda bulunmuştur. Bedeviler safkan Arap atı yetiştiriciliği ile tanındılar. Bedevi boylarında at yetiştiriciliğinin kayıtları hafızalarda ve kuşaktan kuşağa aktarılan bilgilerle tutulurdu. Ancak yine de at yetiştiriciliği konusunda Arap ırkının saflığını korumayı başararak bir ilke imza atmışlardır. Bugüne kadar birçok arap atını pedigrisinde "çölde yetiştirilmiştir" ibaresine rastlanmıştır. Yazılı bir belge olmamasına karşın , bedevilerin atların safkanlığına verdiği önem dikkate alınarak bu ibare de atın safkanlığının onaylanması olarak kabul edilir. Bugün Arap atları kendi orijininin doğduğu topraklar dışında da çok sayıda yer almaktadır.

Arap Atının Orijini

Arap atının orijini zoolojik bir sır olarak kalmıştır. Her ne kadar bu eşsiz türün ayırt edici bir kimliği bulunsa da, tarihi karışıklıklar ve çelişkilerle doludur. Arap atı ırkını araştırdığımızda bugünkü halinden daha küçük olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun dışında yüzyıllar boyu herhangi bir değişiklik göstermemiştir. Otoriteler Arap atının nerede doğduğu konusunda fikir birliğine varamamaktadır. Arap atının, atasının kuzey Suriye (Türkiye`nin güneyi) de bulunan vahşi bir at olduğu konusunda tartışmalar sürmektedir. Mezopotamya nın kuzeyini içeren bir alan boyunca ( Irak`ın bir kısmı, Sina yarımadasının batısından Mısır kıyılarına kadar ) atlar için ideal, ılıman bir iklim olan ve yağış alan bölge bulunmaktaydı. Bir grup tarihçi de bu eşsiz ırkın Arabistanın güneybatısında doğduğunu söylemektedir. Bu bölgede bulunan 3 nehir yatağının doğal ortamda yaşayan vahşi atlardan doğmasına neden olabilecek iklimin oluşturduğu fikrini esas almaktadır. Arabistan yarımadası yaklaşık 10000 yıldır kurak bir bölge olduğundan, insan yardımı olmadan atların bu bölgede var olması imkânsızdı. M.Ö. 3500 yıllarında develerin evcilleştirilmesi ile bedeviler bu develeri bir ulaşım aracı olarak kullanmaya başladılar. M. Ö. 2500 yıllarında yerleştikleri orta Arabistan da modern Arap atının bir benzerini de bölgeye getirdiler.

"Arap" ismini bir at cinsi veya insan topluluğuna verilen isim olarak kullanımından çok yıllar önce görmek mümkündür. "Arap" kelimesinin kökeni hala karanlıktır. Göçebeliği tanımlayan kelime ile ibranice "arabha" ve "erebh" kelimesinin bileşiminden oluşmuştur. (karanlık diyar)  "Abhar" hareket etmek , "Arab" çöl veya çölde yerleşik anlamındadır. Görülüyor ki milliyete dayanan bir kelime değildir. Özetle Arap atı kelime anlamı olarak , bir millete verilen isimden çok daha önce kullanılmıştır.

Arap Atları Avrupa`ya Nasıl Yayıldı

İslam`ın yükselişi ile Arabistan kültürel bir değişime sahne oldu. İslami inancın etkisiyle arap savaşçılar yerleştikleri çöllerden çıkarak İslam`ı yaymak için savaştılar. Çölde yetiştirilmiş bu görkemli hayvanlar muhteşem savaş atları oldular. Orta doğu, Kuzey Afrika ve İspanya ya kadar Akdeniz ülkeleri ve doğuda Çin`e kadar bir çok ülke İslam`a yenik düştü. 1099 ve 1249 yılları arasında haçlı seferlerinden sonra Avrupa atları ile Arap kanı karıştırıldı. Ateşli silahların icadı ile ağır silahlı şövalyeler önemini yitirdi. 16. yüzyılda askeri birliklerde hafif, hızlı atlara olan ilgi arttı. Bundan sonraki savaşlar ise Arap atının askeri birliklerde kullanımının önemini kanıtladı. Haçlı seferleri sonrasında, Batılılar gözlerini doğunun Arap atlarına diktiler. 1683 - 1730 yılları arasında 3 Arap aygırının at yetiştiriciliği için İngiltere ye getirilmesi bir devrim oldu. 1800 lü yıllarda Avrupa`da Arap atı çiftlikleri oluştu. Polonya kraliyet Ailesi, Alman Kralları ve birçok Avrupa ülkesinde ki soylu Aileler Arap atı çiftlikleri kurdular. Lady Anne BLUNT ve Wilfred BLUNT` un Mısırda olan yaşamlarının ve çöl gezilerinin sonucu olarak İngiltere deki dünyaca ünlü Crabbet Arap atı Harası çölde ve Mısırda da kuruldu. Daha sonraları buradan Rusya , Polonya , Avustralya , Kuzey ve Güney Amerika`ya At gönderilmeye başlandı.

Kuzey Amerikanın Arap Atları İle Tanışması

Şu bir gerçektir ki Amerika Kıtası; Gemi ile keşfedilmiş, Atların gücü ile inşa edilmiştir. Burada yaşayan koloniler, Atlı İspanyol savaşçıları tarafından sindirilmiş ve egemenlikleri altına alınmışlardır.

At yetiştiriciliği, 1725 yılında Virginia da Nathan Harrison ‘ un Arap atını getirmesi ile başlamıştır. Bu at`tan 300 tay alınmıştır. Buna rağmen ilk yetiştirici Keene Richard olmuştur. 1853 - 1856 yıllarında Arabistan çöllerine giden Richard, birçok aygır ve 2 kısrak getirmiştir. Ancak yetiştirme programı iç savaşla yok olmuş ve geriye hiçbir şey kalmamıştır. 1877`de Ulysses S.Grant II. Sultan Abdülhamit i ziyaret etmiş ve bu ziyaretinde sultanın ahırından kendisine 2 Aygır hediye edilmiştir. ( Leopard ve Lindertree)   Leopard  daha sonra Randolph Huntington`a verilmiş ve o da 1888 de İngiltere ye 2 kısrak ve 2 aygır getirmiştir. Bu program Amerika`daki ilk safkan Arap atı yetiştirme programıdır. 1893`teki Chicago Dünya fuarı büyük bir halk kitlesi tarafından ziyaret edilmiş ve Arap atının Amerika`daki etkisini arttırmıştır. Bu fuara dünyanın pek çok ülkesinden yetiştiriciler davet edilmişti. Türkiye`de bu fuara 45 Arap atı ile katılmıştı. Bu atların arasında kısrak Nedyme ve aygır O bryan` da bulunmaktaydı. Bu atlardan her ikisi de daha sonradan Amerikan - Arap atları kayıtlarında no: 1 ve no: 2 olarak  yer almıştır. Bugün birçok at yetiştirme çiftliğinde kökeni bu atlara kadar uzanan atlar bulunmaktadır.

Fuar sonrasında Spancer Barden tarafından İngiltere ve Mısır`dan at getirildi. 1898 - 1911 yılları arasında yılları arasında Interlaction Harasına 20 at geldi. Ayrıca 1918 - 1932 yılları arası İngiltere`den 20, Fransa`dan 6, Mısırdan 7 at getirildi. Thedora Roosevelt`in de yardımıyla " Davenport Arapları" nı oluşturmak üzere 27 at getirildi.

Davenport`un Amerika ya çöllerden doğrudan Arap atı ithali bu ülkedeki Arap atı yetiştiricilerini heyecanlandırdı.  Bu yetiştiriciler yeni kan`ların ithal edilmesinin teşvik edilmesi konusunda girişimlerde bulundular.

1908`de Amerikan Arap Atı Kulübü kuruldu. Amerikan Tarım Bakanlığı Arap atı haralarının kayıtlarını milli kayıt olarak tanıdı ve bu kayıtlar sadece safkan Arap atları için tutuldu. Bu noktada 71 safkan Arap atı kaydettirildi. 1920 - 1932 yılları arasında da Amerikanın çeşitli aileleri tarafından İngiltere , Arap çölleri ve Mısır dan Arap atları ithal edildi. 1940 - 1950`li yıllarda Amerikan yetiştiricilik programının oluşması sonucu Arap atı ithalatı yavaşladı.

Günümüzde Arap Atları

Tarihsel olarak Arap atı güzellik, akıl, cesaret, dayanıklılık ve duygusallık kavramları ile ünlendi. Çok eski zamanlardan bugüne insanlar ile yakın temas içinde bulunan Arap atı insanlarla arasında bir bağ oluşturdu. Nazik, zeki ve cana yakın olan bu hayvanlar Tayken bile insanlardan korkmaz ve ani seslere tepki göstermezler. Araplar " Ghazu" denilen çöl savaşlarında hayatları ve varlıkları Arap atlarının hız ve dayanıklılıklarına bağlıydı. Bunun doğal bir sonucu olarak da kaliteli bir kan olarak tanındı. Elverişli koşullarda çiftleştirme ile saflığını korudu. Arap atının çiftleştirildiği her at türünde de kendine has özelliklerinin ( hız, dayanıklılık, zarafet vs. )

İngiltere ye getirildiğinde Arap atı Thoroughbred`in atası oldu. Rusya da Orloff rahvan atlarına katkı sağladı. Fransa da ünlü Percheron atlarının oluşmasını sağladı. Amerika da ise Morgan atlarının atası oldu. İngiliz thoroughbred ile çiftleşmesi sonucu Trotter atları oluştu. Arap cinsinin diğer at cinslerinden farkı seçici çiftleştirme yöntemi ile yetiştirilmemesidir. Diğer türlerde yetiştiricilik yapılabilmesi için o atın kaydının oluşturulması gerekir. Ancak Arap atları binlerce yıl boyunca safkanlığını koruduğu ve bu yönü ile tanındığı için Arap atlarında böyle bir uygulama gerekmemiştir.

Yüksek zekâ, eğitilebilirlik, nazik yapısı ile biniciliğin birçok dalında kullanılmaktadır. Dayanıklılık yarışlarında en yüksek dereceler her zaman Arap atı binicileri tarafından kazanılmıştır. Günümüzde Arap atı yetiştiriciliğinin ve Arap atı Haralarının en gelişmiş olduğu ülkelerden birisi Amerika dır.

Türün Özellikleri

Güzel gösterişli bir kafa, büyük gözler, yukarıda toplanmış bir boyun, kuyruk havada, sırtı kısa ve düz, göğsü kaslı ve geniş. Bacakları kaslı, eklemleri güçlü açıkça görülebilen tendonlar, topukta genişleyen küçük tırnaklar.

Fındıkkabuğu, demir kır, yağız ve açık donlu olur.

Yüzde ve bacaklarda beyazlıklar sıkça görülür. Derisi ince ve ipeksidir. Yele ve kuyrukları gürdür.
Kaynak: Atkolik
Camargue
Türün Tarihçesi ve Orijini
Dayanıklı, ufak Camargue; güney Fransa`da yaşaması zor, ıssız bölgesi olan Rhone deltasının yerel atıdır. Bu türün orijini eski çağlara dayanmasına rağmen 1968 Ocak ayına kadar bir at türü olarak bilinmiyordu. M.Ö.15000 yılından kalma Lascaux mağara resimlerinde görülen atlarla bir ilişkisi vardır. Bunun yanısıra 19. yy.da Solutré, güneydoğu Fransa`da bulunan at fosillerinin bu türün ataları olma ihtimalini göstermektedir. Uzun süre bataklıklardaki yaşam boyunca buradaki yerli atlar, Kuzey Afrika kanının akınından etkilenmişlerdir. Ancak ilkel atın ana karakteristiklerini yitirmemişlerdir, özellikle; ağır, kare biçimli başları bu niteliği gösterir.
Bu atlar Camargue yaşamında önemli bir rol üstlenmişlerdir. Muhafız ve çobanlar, bölgede geleneksel olarak gelişen sığır sürülerini gütmek işi için güçlü, dengeli arazi binişi sağlayan bu atları kullanmışlardır. Ufak yapılı atlar olmalarına rağmen Camargue atları bataklıkların sert koşullarında iri binicileri güvenle taşıyacak güç ve cesarete sahiptir.
Camargue atlarından oluşan sürüler, her birinde bulunan lider aygırla yarı-yabani bir hayat sürerler. Bununla beraber denetim, genç atların işaretlenmesi, uygun damızlıkların seçimi ve damızlık olmayan kısrakların kısırlaştırılması için yılda bir kere toplanırlar. Otlakların çitle çevrilmesine, arazilerin tarım için kurutulmasına, çobanlara olan ihtiyacın azalmasına rağmen bu tür, hala bölgenin başlıca özelliğidir. Camargue vahşi yaşamı ile ünlenmiş bir bölge olduğundan buraya gelen turist sayısı giderek artmaktadır ve bu atların yeni rolü de bu turistler için binek atı olarak kullanılmaktır.
Türün Özellikleri
13,1-14,1 el uzunluğundadırlar ve kır olurlar. Geniş, kare biçiminde başları, kısa,dar kulakları, kısa boyunları, dar omuzları, kısa sırtları, derin karınları, kısa, yuvarlak, kaslı sağrıları, uzun kuyrukları, güçlü ve iyi şekillenmiş bacakları ve oldukça sert ve güçlü tırnakları vardır.
Yarı-vahşi yapılarına rağmen Camargue` ler eğitime yatkındırlar.
Yarı-vahşi Camargueler ressam ve yazarlar için bir ilham kaynağı olmuştur. Roy Campbell "Camargue`deki Atlar" adlı şiiri bunun en güzel örneğidir.
Kaynak: Atkolik
Fransız Binek Atı
Türün Tarihçesi ve Orijini
Fransızların at yetiştirmede uzun bir geçmişi vardır. Bu sayede günümüzün en iyi spor atlarından biri olan Fransız binek atını yetiştirmektedirler. Bu cins ilk olarak Saint Lo ve e pin` deki çiftliklerde Normandiyalı at yetiştiricilerinin Thoroughbred, Arap ve Norfolk Trotterini çiftleştirmesi ile Anglo-Norman türü oluşturulmuştur. Daha sonra bu türün tekrar Thoroughbred ve Araplarla çiftleştirilmesi sonucu günümüzde Selle Français denilen tür ortaya çıkartılmıştır. II. Dünya savaşı sonrası, Fransa`da atların hızını, dayanıklılığını ve yeteneğini arttırmak için çalışmalar yapılmaya başlandı. Bu gelişmiş yeni cinse 1958`de Fransız binek atı denmeye başlandı. Fransız binek atı, bir spor atının nasıl olması gerektiğine dair iyi bir örnektir. Bu at atletik, güçlü, zeki ve uysal bir cinstir. Özellikle engel atlama dalında yıldızı parlamıştır. Ayrıca Dresaj ve cross-country dalında çok başarılıdır.
Türün Özellikleri
Genel olarak Fransız binek atı zarif ve etkileyici bir kafa ile uzun bir boyuna sahiptir. Omuzları eğimli, göğüs kafesi derin, gövdesi kaslı ve uzundur. Genelde kestane renginde olurlar. Yinede farklı renklerde olanları görülebilir. Yüksekliği 155 - 170cm arasında değişir.
Kaynak: Atkolik
Friesian Atı
Türün Tarihçesi ve Orijini
Friesian atı, Avrupa`nın kuzeybatısında bulunan Hollanda krallığının 12 eyaletinden biri olan Friesland` dan çıkmıştır. Friesland kuzey denizi kıyılarında, M.Ö. 500 yıllarına dayanan oldukça eski bir ülkedir. Buradaki insanlar; ticaret, denizcilik, çiftçilik ve at yetiştiriciliği ile yaşamlarını geçiriyorlardı.
Friesian atı , " Equus robustus" dan kalmadır. 16 - 17. yüzyıllar boyunca belki daha da önce, Arap kanı, özellikle İspanyadaki Andolusian atlarına doğru tanınmıştır. Sıcaklığından dolayı, Sıcakkanlı düşünülmüştür. Friesian atı, safkan İngiliz atının etkilerinden bağımsız tutulmuştur. Son 2 yüzyıl boyunca safkan olarak üretilmiştir. Friesianlılar için at üretmek ve yetiştirmek çok önemlidir. Reform dan önce Friesland` daki manastırlarda bulunan rahipler bir çok at üretmişlerdi. Yüzyıllar boyunca Fresian hükümeti kaliteli üretimi koruyucu düzenlemeler yapmıştı. Şimdi ise 1939 Dutch at kanunu, haracılık ve yetiştiricilik için kurallar koymuştur. Geçmişten kalma kayıtlardan öğrendiğimize göre, eski dönemlerde de Friesian atları pek çok ülkede bilinmekteydi. 1251 yılından kalma bilgiler ve bu atların övüldüğü kitaplar mevcuttur.
Dönemin zırhlı şövalyeleri bu atları oldukça tutkulu, savaşlarda ağır yükler taşıyacak kadar güçlü ve hızlı manevralar yapabilen hayvanlar olarak görmüşlerdir. Daha sonraları bu atın çevikliği ve esnekliği, 15 - 16. yüzyıl boyunca Paris ve İspanya daki binicilik okullarında kullanılmasını sağladı. Ayrıca güzel görünümleri ve güçlü yapıları nedeniyle de Avrupa`nın tamamında, kraliyet mahkemeleri bu atları at arabalarında kullandılar. Muhteşem süratiyle, Friesian atı Hollanda`da kısa mesafe yarışlarında kullanılmış ve kazananlar altın, gümüş kamçılarla ödüllendirilmişti. Günümüzde Friesland` da hala araba yarışları görülür. Bu özel arabalara " sjeen" adı verilir.
Bu 2 tekerlekli arabalar 1 veya 2 at tarafından çekilir, 1880 lerden kalma geleneksel kostümlerle bir leydi ve centilmen oturur. Sjees; sürücünün solda oturduğu ve leydi` nin sağ tarafta bulunduğu ( onur ve itibar tarafı ) az bulunan arabalardandır. 4`lü arabalar yaygındır. Bu geniş ve nadir koşumların gösteri amaçlı kullanımı popüler olmaktadır. Friesian halkı, siyah atlarının koşumdaki doğal kabiliyetleriyle büyük gurur duyarlar. Anthony Dent , ( atlarla ilgili İngiliz araştırmacı ve yazar ) Friesian atının eski İngiliz yağız atı ve pony` sinin karışımından meydana geldiği görüşündedir. Dent ; Friesian atına oldukça benzeyen Norveç Dol` unun Friesland` dan çalınarak veya ticaret yoluyla oraya gittiğini ileri sürer.Hollandalılar , 1609`da Amerika da keşfettikleri bölgede " New Amsterdam" ı kurdular ve buraya Friesian atlarını da getirdiler. Bu atları yeni topraklarda yetiştirmeye devam ettiler. Ancak 1664`de burayı İngilizlere bırakmak zorunda kaldılar ve bu bölgenin adı " New York" olarak değiştirildi. Jeanne Mellin`in "Morgan atı" (1961) ve "Morgan atı el kitabı" (1973) isimli kitaplarında bu ünlü Amerikan atının Friesian atından kalma olasılığından bahsetmektedir. Sürat yapabilme yeteneği, gür yeleler, uzun ve gür kuyruk ve ayaklardaki tüyler bir belirti olabilmektedir. Bu tür kuzey Amerika`da melezleştirmeyle bağlantılı olarak tamamen kaybolmuştur. 1974` e kadar Ohio eyaleti bu atın Kuzey Amerika`ya yeniden tanıtımını engellemiştir. 1983 den günümüze Amerika daki Friesian popülaritesi, ulusal bir kurum ve ulusal bir showu desteklemeye yetecek kadar büyümüştür. Friesian atları; Almanya, İskoçya ve Güney Afrika`ya ithal edilmiştir. Güney Afrika`ya ithal edilenler , burada "Flemish" denilen çok önceleri Belçika dan getirilmiş olan bir türün geliştirilmesini sağladı.
Türün Özellikleri
Friesian atları her zaman siyahtır. Vücuttaki veya bacaklardaki hiçbir beyaz işaret kabul edilemez. Uzun, kalın, akıcı yeleleri ve kuyruğu ile etkili ayak tüyleri vardır. Hiçbir durumda Friesian atının kuyruğunun ve yelesinin kesilmesi hoş karşılanmaz. Friesian atı başını en yukarıda tutar ve yukarıdaki boynu ile gurur duyar.
Canlı, ahenkli yürüyüşleri doğaldır. Vücut güçlü ve eğimli bir omuzla derinleşir. Tescilli Friesian aygırları en az 153cm uzunluğunda, kısraklar da en az 143cm uzunluğunda olmalıdır.
Kaynak: Atkolik
Gelderland Atları
Türün Tarihçesi ve Orijini
Sıcakkanlı olarak bilinen gelderland atının ana vatanı Hollanda`dır. Bu atların ataları; Andolusian, Neapolitan ve Norfold aygırlarına dayanır. 19. yüzyılda bu atlar iş ve krallık içindeki taşıma işlerinde kullanılmaktaydılar. Bugün ise bu atlar; zarif gösteri atları ve yetenekli engel atlayıcılar olarak bilinmektedirler. Bu cins 1960`lardan sonra Alman safkanı ile çiftleştirilerek resmi olarak yetiştirilmeye başlanmıştır. Yine de eski soya sadık kalınarak bu geleneği sürdüren çiftlikler mevcuttur.
Türün Özellikleri
Gelderland atlarının yüzlerinde ve bacaklarında kahverengi, siyah, gri ve genellikle beyaz lekeler vardır. Arada sırada alacalı olanları da görülebilir. Kafası uzundur. Geniş etkileyici gözleri ve küçük kulakları vardır. Kaslı ve güzel görünümlü bir boynu vardır. Sırtı düz ve uzun, kuyruğu yukarıda, göğüs kafesi derin omuzları eğimli ve uzundur. Ayakları ise kaslı ve güçlüdür.

Haflinger
Haflingerin tarihi ortaçağa dayanır. Belgeler şimdiki Avusturya ve Kuzey İtalya`da olan Güney Tyrolean Dağlarındaki bir tür Doğuya has yarış atından bahseder. Tyrol`deki köy ve çiftliklerin çoğuna sadece dar patikalardan ulaşılabildiğinden ulaşım ve yük taşıma için çevik ve yere sağlam basan atlara gereksinim duyuluyordu. Bölgede bulunan 1800lerin başlarından kalma resimler dik dağ patikalarından yük ve binicileriyle giden ufak , asil, kestane dorusu fındık kabuğu atların varlığını açıkça göstermektedir.
Günümüzün Haflinger`inin (Hafling bir Tyrol köyü adıdır.) ilk resmi belgesi 1874 yılında 249 Follie`nin bir damızlık aygırı olarak yarı-Arap aygırı olan 133 El Bedevi XXII ile yerel bir Tyrol kısrağından doğmasıdır. Tüm modern safkan Haflingerlerin orijini 7 farklı aygır çizgisi (A,B,M,N,S,ST ve W) ile doğrudan bu Follie isimli aygıra dayanır.
II. Dünya Savaşı boyunca ordunun yük atlarına olan ihtiyacı ve Haflingerin bu ihtiyacı karşılayabilecek olması nedeniyle türün üretiminde önemli değişiklikler yapılmıştır. Savaş sonrasında türün boyu ve saflığına geri dönüldü. Hem biniş hem de araba sürücülüğüne uygun olan, güçlü yapılı, sağlam kemik yapısıyla güçlü görünümlü ve karmaşık kişilikli ufak bir at türü oldu.
Haflingeri tek yapan ayırıcı özelliği onun altın sarısı rengi ile beyaz, uzun yele ve kuyruğudur. Ama en belirgin özelliği insanlara karşı sevecen, istekli ve affedici olmasıdır. Bu özelliği de yüzyıllar boyu sarp patikalarda ailenin her ferdine hizmet etmesiyle gelişmiştir. Haflingerler kolayca ailenin bir üyesi haline gelebilirler.
Avusturya`da Haflingerlerin sayısı hala çok önemlidir. Eyalet haralarının Avusturya`da türün kalitesini korumak için sahip olduğu aygırlar var. ABD`ye ilk Haflingerler 1958 yılında getirildi. Illinois bunları bir üretim programı başlatmak için Avusturya`dan Lipizzanlarla beraber ithal etti.
Modern Haflingerler günümüzde dünyanın her yerinde bulunurlar. Yük taşıma, hafif araba çekme gibi amaçların yanında western, dresaj, engel atlama, arazi binişleri, dayanıklılık ve atlı terapi amaçlarına da hizmet etmektedirler. Haflingerler boyutlarına göre şaşırtıcı derecede güçlü ve atletik olduklarından diğer cinslerle yarış halindedirler.
Türün Özellikleri
Haflingerler altın sarısından çikolata rengine kadar değişik fındıkkabuğu rengindedirler ve yele ve kuyrukları da daha açık renkte beyaz ile soluk sarı arası olur. Boyları 138-150cm.`dir. Atın büyük gözlü, anlamlı bir baş; biçimli bir gövde ve ne çok kısa ne de çok dik olan biçimli bir sağrıyla uyumlu ve zarif bir dış görünümü olmalıdır. At adaleli olmalı ve belirgin ve biçimli eklem yerleriyle düzgün ve doğru bacak yapısına sahip olmalıdır. Damızlık aygırların hatasız erkeksi özellikleri ve damızlı kısrakların da belirgin feminen özelliklere sahip olmaları gereklidir. Baş gövde ile orantılı, asil ve eğimli olmalıdır. Gözler geniş ve ileridedir. Burun delikleri açık ve geniştir. Boyun orta uzunluktadır ve başa doğru daralır.
Bacaklar net ve eğimli eklemlere sahiptir ve 4 ayak da eşit basar. Önden veya arkadan bakıldığında bacaklar düz olmalıdır. Diz geniş, düz ve hocklar da güçlü ve geniş olmalıdır. İncikler uzun ve iyi gelişmiş, tırnaklar da yuvarlak ve sert olmalıdır.
Haflingerin canlı, istekli, yere emin basan ve ritmik yürüyüşleri vardır. Adeta rahat, enerji dolu, gururlu ve ritimlidir. Süratli ve dörtnalda ise elastik, canlı, atletik ve kendini taşıyan ritmik bir yürüyüşü vardır. Süspansiyon hareketlerinin ayırt edilebildiği dengeli bir aksiyonu vardır. Yüksek itiş gücüyle arka ayaklar aktif olarak çalışır. Bu itiş gücü elastik sırt ile serbest hareket eden omuzlara ve ön ayaklara taşınabilir. Hafif bir diz aksiyonu istenir. Özellikle dörtnal oldukça ileri-yukarı hareketli olmalıdır.
Kaynak: Atkolik
Hanoverian
Türün Tarihçesi ve Orijini
Hanoverian, engel atlama, dresaj, konkur komple gibi binicilik dallarına yönelik olarak yetiştirilen ılık kanlı bir attır. Bu cins eski Hannover Krallığı`nın bulunduğu Kuzey Almanya`nın Aşağı Saksonya eyaletinde ortaya çıkmıştır. Eyalet harası 1735 yılında kurulmuş ve resmi kayıtlara 1888 yılında başlanmıştır. Şövalyelik ve çiftçilik için kullanılan atların kalitesinin arttırılması amacıyla Thoroughbredler yerel kısraklar ile çiftleştirilmiştir. Yıllar sonra daha atletik binek atına duyulan ihtiyaç nedeniyle uygun olan diğer cinsler tanıtılarak Hanoverian atı oluşturulmuştur.
Bu at cinsleri arasında Arap atları ile Trakehner atları da bulunmaktadır. Yetiştirme stoku atletik yapılı, kabiliyetli, düzgün vücut yapısına sahip, eğitilebilir ve iyi mizaçlı atlardan seçilmiştir. Hanoverian cinsi atlar doğal bir emplüsyona sahiptir. Hafif ve elastik hareketleri ile yere sağlam basan adetası, ayaklarını karnına çekerek yaptığı süratlisi, yuvarlak ve ritmik dörtnalı vardır. Hanoverian atlarının yarışlarda yakaladığı başarılar yetiştirme programının iyi olduğunu kanıtlamıştır. (1992 Olimpiyatları`nda 13 madalya, peşpeşe 4 Dünya Yetiştiricilik Şampiyonası ödülü, dresajda ve engel atlamada 5 altın, 1 gümüş ve 2 bronz madalya)
Kaynak: Atkolik
Hollanda Atları
Türün Tarihçesi ve Orijini

Hollanda atları ılık kanlı spor atı cinsidir. Bu tür atlara soğukkanlı atlar (koşum atları) ile Thoroughbred ve Arap atı gibi sıcakkanlı atlardan farklı oldukları için ılık kanlı denmektedir. Spor atı deyişiyse cinsin kullanım alanını belirlemektedir. Dresaj ,engel atlama , konkur komple ve at arabası yarışları gibi belli başlı uluslararası binicilik disiplinlerine yönelik olarak kullanılmaktadır. Birçok ılıkkan cinslerinin gelişimine hala devam edilmektedir. Aslında bu tür atlar Thoroughbred ,Arap atı, Morgan atı, Selle Français atları gibi safkan bir cins değildir. Farklı türlerin birleşimi olarak ortaya çıkmışlardır. Bunun sebebi ise her türün farklı karakteristiklerini ayrı bir cinste birleştirmektir.

Hollanda ılık kan atları, Alman, Fransız ve İngiliz atları ile yerli Hollanda atlarının seçici çiftleştirilmesi sonucu ortaya çıkan modern bir spor atıdır. Hollanda ılıkkan atlarının kökeninde iki farkı bölge yer alır: Gelderland ve Groningen. Gelderland , Hollanda`nın merkezinde yer alır. Toprağın kumlu olması nedeniyle bu bölgede daha hafif atlar gelişmiştir. Groningen ise toprağın daha ağır ve sert olduğu bir bölge olduğundan daha ağır atlar yetişmiştir. Groningen yetiştiricileri atların daha rafine olması için Gelderland atlarını kullanmış, Gelderland yetiştiricileri ise atlarına daha iri bir yapı kazandırabilmek için Groningen kanını kullanmışlardır.

Hollandalı çiftçiler hayatlarını atlarla kazanırlardı. Dolayısıyla at yetiştirme tekniklerini uzun zamandır kullanıyorlardı. Çiftleşme sonucu atların karakterlerinde oluşan bozulmalar ve hatalar anında telafi ediliyordu. Binicilik ve at malzemelerin yaygınlaşması ile atlar çiftliklerde bakılmaya başlandı. Binicilik klüplerinin sayılarının artması ile de spor atlarına olan ilgi düzenli olarak arttı. Bunun sonucu olarak da Hollandalılar spor atı üretmeye başladılar. Thoroughbred aygırlarının yanı sıra Fransız, Holsteiner, Honeverian aygırları kullanıldı. Stilli koşum atları oluşturmak üzere Hackney atları da kullanıldı. Diğer yetiştiriciler geleneksel Gelderland koşum atlarını yetiştirmeye devam ettiler. Sonuç olarak modern Hollanda ılıkkan atları 3 kategoride toplanmaktadır: Spor atı, koşum atı, geleneksel Gelderland atı.

Hollanda atlarının güzel bir vücut yapısı vardır. Vücut yapılarının yanı sıra güzelliği ve çekiciliği Hollandezlerin ününü arttırmıştır. Oldukça kısa bir zaman içinde modernize edilen Hollanda spor atları uluslar arası müsabakalarda da önem kazanmıştır. Karakterleri, atletik yetenekleri ve sağlamlıkları ile ünlü atlar dünyanın her bir köşesine ihraç edilmiş, değişik ülke bayrakları altında uluslar arası şampiyonlar çıkarmıştır.

Türün Özellikleri

Hollanda ılık kan atları yaklaşık 162 cm boyunda olup bazıları 170 cm kadardır. Genellikle doru, al, yağız veya kır olup alınlarında veya bacaklarında beyaz işaretler vardır. Başın iyi bir şekli olup profilden bakıldığında düzdür. Boyun kavisli ve kaslı, sırtı düz ve oldukça uzundur. Kuyruk yüksektedir. Göğsü derin ve kaslı omuzlarının ise iyi bir açısı vardır. Bacakları uzun, sağrıları güçlü ve kaslıdır. Bu özellikleri Hollandalıların çiftlik atlarından gelmekte olup güçlü hareketler için gereklidir. Hollandezler hevesli, cana yakın, güvenilir ve akıllı olmaları ile tanınırlar.
Kaynak: Atkolik
Holsteiner
Türün Tarihçesi ve Orijini

Holsteiner, Almanya`nın kuzey bölgesi olan Schleswig-Holstein`da 13.yy.dan beri süren sistematik üretimin bir ürünüdür. Bu bölge Almanya`nin en başarılı at üretim bölgelerinden biri ve Holsteiner da  Almanya`nın en eski sıcakkanlı cinslerinden biridir.Holsteiner`ın atalarının izleri Napolitan,İspanyol ve doğudaki damızlık tesislerine dayanır.Buralarda bölgenin yerel damızlıklarıyla dikkatli bir melezleme yapılmıştır.Bu at türü Alman çiftçiler tarafından gücü,sağlamlığı ve güvenilirliği ile değerlendirilirken ordu tarafından da bu değerlendirme cesareti ve yeteneğine bağlı olarak yapılmıştır.

Holsteiner üretiminin ilk yazılı kayıtları 13.yy.a dayanır.Holstein ve Storman kontu 1.Gerhard ,Uetersen`deki manastıra manastır civarındaki özel mülklü arazilerin otlatma haklarını vermiştir.Rahipler, manastırların özelliklerinin özel arazi sahiplerine devredildiği Reform dönemine kadar iyi nitelikte atların üretimine devam etmişlerdir.Bu atların hem çiftlikteki önemine  hem de güvenilir savaş atı olma özelliklerine dayanarak arazi sahipleri de rahiplerin başladığı işi devam ettirmişlerdir.

Bu cinsin niteliklerini garanti altına almak için 1686 kanunlarının Schleswig-Holstein`a geçmesi ile iyi üretimin yapılması cesaretlendirilmiştir.1797`de 10000`in üzerinde atın ihraç edilmesiyle 17. ve 18.yy.larda bu cinsin ünü tüm Avrupa`ya yayılmıştır.

Savaş atlarına olan ihtiyacın azalmasıyla beraber İngiliz Yorkshire Araba atları ve Cleveland Bay atları 19.yy.da kaliteli yüksek adımlı yük atlarının üretimi için kullanılmışlardır.2.Dünya Savaşı sonrasında bu cinsin Thoroughbred kanıyla tanışması ile beraber Holsteiner`ın eşsiz karakterine zerafet ve atlama yeteneği de eklenmiştir. Bu cins muhteşem Alman spor atlarından biri olarak ortaya çıkmıştır. Özellikle atlama, dresaj, driving ve eventinge için uygundur ve ayrıca diğer sıcakkanlı cinslerin gelişiminde de etkili olmuştur.

Günümüzde Holsteiner`ın, Olimpiyat oyunları ve Dünya Şampiyonaları dâhil birçok uluslararası eventing ve driving müsabakalarında ilk onda yer aldığı görülmektedir.

Türün Özellikleri

Genel olarak Holsteiner dorudur. Çok az beyaz işaretleri olması hatta hiç olmaması tercih edilir. Dengeli bir attır.16-17 hand uzunluğundadır. Açık dörtnalı ve doğal, elastik hareketleri vardır.Büyük,güzel gözlerle sevimli başı,güzel kavisli bir boynu ,(withers) üzerinde yükselmesiyle zarif,hafif ve kendini taşıyan bir görünümdedir.Rahat ve istekli mizacı , iyi bir karakter ve iş yapmaya olan hevesi ile bütünleşmiştir.

Üretimde kullanılan damızlıkların kalitesi yıllık damızlık denetimleriyle ile sağlama alınmıştır. Atların sınıflanması ve bunlara değer biçilmesi kaliteye ve üretim havuzuna yaptıkları katkı potansiyeline bağlı olarak yapılır. Aygırlar için damızlık kitabına girişi için araştırılması bunların tamamen onaylanmış aygır olmaları yolundaki ilk adımdır. Aygırın bir 100 günlük test süresince veya spor müsabakalarında atletikliğini göstermesi beklenir. Yavruları da ayrıca kalite ve genetik bozukluklar bakımından araştırılır. Ancak bundan sonra bu aygıra hayat boyu üretim lisansı verilir. Aynı zamanda kısraklar da araştırılır ve yeterli kalitede olanlar 3 damızlık kitabından birine girebilirler.
Kaynak: Atkolik
İrlanda Atı
Türün Tarihçesi ve Orijini
İrlanda atının tarihi, tarım alanında olduğu kadar, savaşlardaki başarılarına da dayanır. MÖ. 1`de yazılmış olan "cuchulain" destanı bu atı güçlü araba atı olarak tanımlar. 12. yüzyılda İrlanda`ya gelen Anglo-Norman`lar beraberlerinde güçlü savaş atlarını da getirdiler. Daha sonraları, 16. yüzyılda güney İrlanda ile İspanya arasındaki ticaret sonucu yerli atlara İspanyol kanı karıştı. Ortaçağ boyunca çok sayıda İrlanda atı, Avrupa ordularına ihraç edildi. 1. Dünya savaşı sonlarına kadar bu atların binlercesi savaşlarda ön saflarda hizmet ettiler. 1850-1950 yılları arasında İrlanda atı şekil alarak günümüzdeki İrlandez halini aldı. İrlanda`da tarım, Avrupa`nın gelişmemiş bölgelerinde de ağır yük atlarına olan talepteki azalma bu atlara ilgiyi azalttı. Bunun yerine İrlandalı çiftçiler, tarlada çalışabilecek ve aynı zamanda araba çekebilecek, hem de tilki avına gidebilecekleri atlara ihtiyaç duydular. Avlanan çiftçiler, tüm gün yol alabilecek ve karşılaştıkları her engelin üzerinden atlayabilecek atlar istediler. Yüzyıl boyunca iyi kemik yapısı, dayanıklı, ilginç atlama kabiliyeti olan, oldukça sağlam ve hassas bir at cinsi üretildi. Thoroughbred`le karıştırıldığında bu özellikleri sağlayan, dünyaca ünlü İrlandez avcısı ortaya çıktı. Bu karışım günümüzde İrlandez spor atı olarak bilinir ve temsilcileri tüm dünyada altın madalyaları, grand-prix`leri kazanmaktadır. Ne yazık ki, bu başarı İrlanda soğuk atının çöküşüne izin vermiştir. Çiftliklerdeki makineleşmenin artması, avcı ve spor atlarına olan dünya çapındaki talep bu cinsi soyunun tükenmesi eşiğine getirmiştir. Bu İrlandalı çiftçi için, iyi bir İrlanda kısrağını bir Thoroughbred`e sonrada bir safkan aygırına çekmek daha karlı hale gelmiştir. İrlanda soğuk atı sosyetesinin planlı çabalarına rağmen, dünya çapında sadece 2000 safkanıyla beraber bu cinsin devamlılığı tehlikeli hale gelmiştir.
Türün Özellikleri
İrlanda soğuk bölge atı, özü ve kalitesiyle aktif ve güçlü bir attır. Adından anlaşılacağının aksine iri ve çok tüylü değildir. Duruşuyla, güçlü sağrısıyla heybetli görünümdedir. Zeki ve nazik, doğası ile hassas ve uysal yapısı dikkat çeker. Hareketleri yumuşak ve serbest olmasına rağmen abartılı değildir. Kır dâhil olmak üzere her renkte olabilir. Kemik yapısı sağlam ve güçlüdür. Ortalama boyları; 153 - 163cm yüksekliğindedir.
Kaynak: Atkolik
Lipizzan
Türün Tarihçesi

Lipizzan atları 400 yıldan uzun süredir uygulanan seçici bir yetiştirme programını yansıtır. Dünyanın dört bir yanından seçilen iyi kalite atlardan oluşmuştur. Güzellik ve zarafetin yanısıra cesaret, kuvvet, yetenek, iyi mizaç ve aklın nadir bulunan bir kompozisyonunu sergilemektedir. Lipizzanlar ilk olarak 1580 yılında Arşidük II.Charles`ın Lipizza`da bir hara kurarak İspanyol, Andalusian, Barb ve Berber cinsi atları ithal etmesiyle yetiştirilmeye başlanmıştır. Bu atlar yerel Karst atlarına çekilmiştir. Yerel Karst atları beyaz, küçük , yavaş ve sert atlardır. 1700`lerin sonunda Napolyon Savaşları sırasında atlar üç kere yer değiştirdiler. Bir süre atların mülkiyeti Napolyon`a geçti. Napolyon Arap aygırı Vesir`i Lipizzanlara çekti. 1807-1856 yılları arasında 7 Arap aygırı türün gelişimi için kullanıldı: Siglavy,Tadmor, Gazlan, Saydan, Samson, Hadudi ve Ben Azet. 1792-1815 yılları arasında iki Lipizzan kolu olan Maestosa ve Favory, Kladruby atları ile çiftleştirildiler. 1880 yılında Lipizza Harası`nda 341 adet Lipizzan atı bulunmaktaydı. 18. ve 19. yy.da kullanılan tüm Lipizzan damızlıklarından sadece 6 tanesi orijinal aygır kolu olmuştur: 1.Dünya Savaşı sırasında yetiştirme merkezi Viyana yakınlarındaki Laxenburg`a yerleşti. Taylar ise diğer kraliyet harası Kladrub`a yerleştirildi. 1. Dünya Savaşı sonrasında Orta Avrupa yeniden organize edilirken Avusturya- Macaristan İmparatorluğu iki yeni cumhuriyete bölündü ve her devlet bir önceki monarşinin sahip olduklarının mülkiyetini aldı. Lipizza Kraliyet Harası(1580-1916) yetiştirme programı 3 farklı ülkeye bölünmüş oldu.

Bu yıllarda sadece 208 Lipizzan`ın kaldığı bilinmekte olup büyük kısmı (109 at) Lipizza kentine sahip olan İtalya`da kalmıştır. 1913-1915 tayları ise Çekoslavakya`nın sahip olduğu Kladrub`da kaldı. Kalan atlara ve İspanyol Binicilik Okulu aygırlarına 1919`da Avusturya sahip oldu. 1. Dünya Savaşı`nı takiben İtalya, Çekoslavakya ve Avusturya`nın yanı sıra Macaristan, Romanya ve Yugoslavya`da Lipizzan atı yetiştirmeye devam ettiler. 1943`de Lipizzan cinsi soyunun tükenmesi tehdidiyle karşılaştı. Avusturya, İtalya ve Yugoslavya`daki kısrak ve taylar Çekoslavakya`daki Hostau bölgesine Alman komutası altında transfer edildi. Dönemin İspanyol Binicilik Okulu müdürünün çabaları neticesinde okul kurtarıldı fakat; 1955`e kadar damızlık aygırlar okula geri verilmedi. Dünyada 3000`den az saf kan Lipizzan`ın bulunduğu göz önüne alındığında türün seyrek olduğu söylenebilir. Her geçen yıl doğan tay sayısı da azalmaktadır. Lipizzan atlarının safkanlığının korunması için büyük çaba gösterilmektedir. At sahipleri ve yetiştiriciler türün az olması, kültürel önemi, romantik tarihi, güzelliği, uyumu, atletik yürüyüşleri nedeniyle bu atlara ayrı bir değer vermektedir.

Türün Karakteristik Özellikleri

Lipizzan atları uzun olmamasına rağmen (en irisi 160cm kadardır.) gururla kendini taşıması, kaslı ve elastik vücudu, güçlü hareketleri onların olduklarından daha uzun ve iri görünmelerini sağlar. Geç olgunlaşır ve uzun yaşarlar. (çoğu zaman 35 yıl ve fazlası) Doğdukları andan itibaren zarafet ve asalet sergilerler.

Yağız veya doru olarak doğar, 5-8 yaşlarında beyaz olurlar. Aslında demir kırdırlar ancak; koyu renk derileri beyaz tüylerle örtüldüğünden yara veya ıslaklık olmadığında beyaz görünürler. Gelişimini ancak 10 yaşına kadar tamamlayan bu atlar 1 yaşındayken aynı yaşlı bir Thoroughbred ile kıyaslandığında oldukça küçüktürler. Vücut yapıları 3 yaşında ancak kendini gösterir. 3 yaşına kadar hiçbir turistin onları göremeyeceği Alp Dağları`na gönderilir ve 3 yaşında ancak doğdukları andaki zarafeti sergilediklerinde insan önüne çıkarlar. Güçlü ve sağlam olduklarından nadiren topallık gösterirler. Yemlerindeki ve çevre koşullarındaki değişimlere anında adapte olurlar. Lipizzanlara binmek yumuşak sırtları ve canlı adımları ile bir keyiftir. Güçlü sağrıları sayesinde kendilerini doğal bir denge ile taşırlar. Doğal bir ritm duyguları vardır. Eyer vurulduğunda oldukça sakin ve tutarlıdır. Aygırlar, kısraklara göre idare edilmesi daha kolay atlardır. Aygırlar, binicilerine bir kez saygı duydu mu bu duygularını kaybetmezken kısraklar daha patroniçe tavırlı olduklarından zaman zaman onlara binicisine üstünlük sağlayamayacağı hatırlatılmalıdır. Bir Lipizzan atı ürktüğünde herhangi bir korku veya panik duygusu yoktur. Çifte atmaz, binicisini fırlatmaz; aksine kendini toplar, ardlarını vücudunun altına getirir, sırtı yükselir ve binicinin eyerde daha güvenli oturmasını sağlar. Boynu kavislenir ve binicisine dizginleri toplaması için ısrar eder. Binicisinden komut bekler. Eğer binici bir parça dizgin verirse piaf birden pasaja dönüşür. Bu hareketi doğallıkla yaparlar. Lipizzan başlangıç seviyesindeki bir biniciyi bile saygı duyulan bir binicilik ustasıymış gibi hissettirir. En tecrübesiz binici bile saygıyla komut verdiğinde yürekle ve istekle tepki verir. Ancak "at attır!" diye düşünen ve Lipizzanı`ı sindirmek veya ona zorbalık etmek isteyen insanın vay haline! Gerçekten korktuklarında veya adalet duyguları vahşilikle tahrik edildiğinde karşısındakinin gözünün içine bakar ve savaşa hazırlanır. (400 yıl önce yetiştirilmelerinin gerçek amacı)
Kaynak: Atkolik
Morgan Atı
Amerikan Morgan atının kökü çok ilginçtir ki sadece bir tek aygıra dayanır: Justin Morgan. Bu aygır 14 el uzunluğunda olmasına karşın ağırlık-çekme yarışlarında ağırlığını gösterir.

Justin Morgan 1789 yılında Figure adlı bir tay olarak dünyaya geldi ve daha sonra kayıtlı ilk sahibinin adıyla anılmaya başladı. Bu kişi Vermont`taki bir çiftlik sahibi ve aynı zamanda müzik öğretmeni ve kilise yöneticisiydi. Kayıtlı belge olmamasından dolayı Justin Morgan`ın nasıl üretilip yetiştirildiği konusunda kesin bilgiler yoktur. Olası iddialara göre bu aygır Thoroughbred, Arap, Welsh Cob ve Hollandez ırklarının atasıydı. Ufak yapısına karşın (400kg.dan daha hafifti.) Justin Morgan`ın oldukça kuvvetli bir iş atı olarak tanınması ve sahiplerinin başarısı için çok fazla çalıştırılması tartışma yaratmıştır. Ağır iş atı gibi saban çekmekte ve kereste işlerinde kullanılırdı ve kütük çekmek konusunda ağırlığının neredeyse iki katı olan rakiplerine rağmen yenilmezdi. Müthiş dayanıklı, güçlü ve dinç bir babaydı. Güç, dayanıklılık, hız ve sakin mizacı yavrularına da geçmiştir. Erkek taylarından 3 tanesi cinsin gelişiminde oldukça etkili olmuştur: Sherman Morgan(1808), Woodbury Morgan( 1816) ve Bulrush Morgan( 1812)

Sherman Morgan kanından gelen atlar mükemmel koşum atları olmalarıyla dikkat çekmişlerdir ve Amerika`daki diğer cinslerin ( Quarter, Saddlebred, Standardbred, Tennessee) üretiminde önemli etkileri olmuştur.

Woodbury Morgan kanından gelenlere ise binek ve tören atı olarak talep olmuştur. Bulrush Morganları da süratlideki hızlarıyla dikkat çekmişlerdir.

Diğer cinslerde olduğu gibi Morgan atı da motorlu ulaşımın yaygınlaşmasıyla önemini yitirmiştir. Ancak 1999`da kurulan Morgan At Klübü`nün istekli üyeleri sayesinde bu tür kurtulmuştur. Günümüzde ABD`ye ek olarak Kanada, İngiltere, Avustralya, İspanya, Yeni Zellanda, Almanya, İtalya ve İsveç`te Morgan Klüpleri görülür. Bu klüpler sayesinde Morgan atı sayısı da giderek artmaktadır. Bu atlar gösteri atı olarak bulundurulmasının yanı sıra sürek avı, dresaj ve atlı araba yarışları gibi disiplinlerde de kullanılır.

Türün Özellikleri

14,1-15,2 el uzunluğunda genellikle doru, kestane doru, yağız renklerindedir. Baş haricinde diz veya tırnakta beyaz işaretlere olmamalıdır. Profilden bakıldığında düz veya hafif eğimli başı, öne doğru geniştir. Büyük gözleri, kısa ve dik kulakları, hafif açılı boynu, eğimli omuzları vardır. Sırt uzunluğu kısadır. Sağrısı kaslıdır ve kuyruğu yukarıdadır. Düz ve kuvvetli bacakları kısa ve ince kemik yapısına sahiptir. Uzun ve eğimli inciği hafif ve elastik bir yürüyüş sağlar. Yumuşak ve gür kuyruk ve yeleye sahiptir.

İlginç Olaylar

Yüzbaşı Myles Keogh`un bindiği "Comanche" adında bir Morgan atı 1876 yılında yapılan Little Big Horn savaşından Kızılderililer haricinde sağ çıkmayı başaran tek canlıdır. Çok fazla yara almış olmasına karşın yaşamayı başarmış ve 29 yaşında yaşlı bir at olarak hayata veda etmiştir.
Kaynak: Atkolik
Oldenburg
Türün Tarihçesi ve Orijini

Oldenburg atları Almanya`nın kuzey bölgesinde yetiştirilmektedir. Bu bölgede eski Oldenburg Krallığı bulunmaktaydı. Oldenburg atı Avrupa`nın en eski ılıkkan türlerinden biridir. Oldenburg atlarının gelişimi Herzog Anton Günther Von Oldenburg`un çalışmaları sayesinde olmuştur. Çalışmalarını 16. yüzyılda yapmıştır. Friesian  türü kısraklar ile İspanya ve İtalya`dan seçkin aygırlar kullanılarak yeni bir cins ortaya çıkmıştır. 1960`lı yılların başlarında Alman Oldenburg yetiştirme birliği modern bir binek atı cinsi üretme kararı almış ve detaylı bir çiftleştirme programı uygulamıştır. Temel amaç spor atı yetiştirmek olmuştur. Yeni yetiştirme programının ilk aşamasında Oldenburg kısrakları en iyi Avrupa Thoroughbred aygırları ile çiftleştirilerek cinsin rafineliği sağlanmıştır. Bu çiftleşmeden oluşan kısraklar Avrupa`nın en iyi binek atları olan Anglo-Norman , Trakehner ve Anglo-Arab`lar ile Hanoverian , Holsteiner , Westphalian ve Hollandez aygırları ile çiftleştirilmiştir. Bu üretimin sonucu oluşan Oldenburg`lar dünyanın en modern, başarılı spor atlarındandır. Günümüzün atlarından Weihaiwej (Franke Sloothak binmiştir) ,Lady Weingard (Marcus  Beerbaum binmiştir), Bonfire (Anky van Grunsven binmiştir)  Oldenburg spor atlarının başarısını sergilemiştir.

Türün Özellikleri

Yetiştirmenin amacı asil, dinamik, elastik hareketleri olan ve karakter olarak çok amaçlı biniş (dresaj, engel atlama, konkur komple, avcılık sınıfları ) için uygun bir tür oluşturmaktı. Aynı şekilde tüm dünyada spor atı yetiştiriciliğinin ortak hedefi de budur. Oldenburg atının başı büyük ve asil, boynu uzundur. İyi bir baş-boyun bağlantısı vardır. Omuzları uzun ve doğru bir açı ile iyi bir pozisyondadır. Eyeri ve biniciyi doğru pozisyonda tutabilmek için cidagonun iyi gelişmiş ve yeterince uzun olması gereklidir. Oldenburg atlarının cidago boyu 160-163 cm.dir. Güçlü bir sırt yapısı vardır. Bacakların iyi bir kas yapısı, gelişmiş eklemleri, iyi yapılanmış tırnak ve kemikleri bulunmaktadır. Ön bacakların önden ve yandan bakıldığında düz olmalıdır. Aynı zamanda arka bacaklar da arkadan bakıldığında düz olmalıdır.  At kendini taşır ve sağrısı ile arka dirseklerinden destek alır. Esnek ve enerjik ileri hareketleri, uzun fuleleri, kavisli ve yaylanan sırtı bulunmaktadır.
Kaynak: Atkolik
Quarter (Çeyrek) Atı
Bu tür adından da anlaşılacağı gibi kısa mesafe(çeyrek mil) yarışlarında ustadır. Kökeni İspanyol akıncılar tarafından Amerika`ya getirilen atlara dayanır. 17. ve 185.yy boyunca doğu bölgelere yerleşen kişiler yerel İspanya kökenli atları kendi ithal ettikleri atlarla çiftleştirerek her tür iş için uygun olan ağır çalışabilecek bir tür üretmek istediler. Bu atlar buradaki kişilerin sağ kolu haline geldi. Batıya doğru yayılım olmasıyla sığır çobanlığı günlerinde oldukça gerekli oldular. En gerekli özellik sığırların arkasında atletik ve cesurca çalışabilecek atlar olmalarıydı. Zamanla bu atlar "sığır hissi" geliştirerek bir sığırın hareketlerini taklit eder oldular.(durup aynı hızla geri dönebilmek...)
İngilizlerin yarışlara olan artan merakı sonucu bu atlar emprovizasyon müsabakalarında yarışmaya başladı: düzlükte bir çift atın birkaç yüz yard boyunca hızla koşabileceği müsabakalar. Quıarter atı sağrısını oldukça kuvvetlendirdi. Durduğu yerden kısa mesafede en yüksek hıza ulaşabildiler. Thoroughbred yarışları başlayınca Quarter at yarışlarına ilgi azaldı. Sonraları sanayileşme ile çiftçilikte atın önemi azaldı ve bu tür de iş atı olmaktan çıkmış hobi atı haline geldi.
Günümüzde Quarter atı Western tarzı müsabakalarda oldukça popülerdir: varil yarışı, rodeolar ve kısa mesafe yarışları. Bu spordaki büyük ilgi sayesinde bu atlar büyük amaçlar için çeşitli dallarda yarışmaktadırlar.
Türün Özellikleri
14,3-16 el uzunluğundadırlar ve her renkte olabilirler. Kısa ve geniş bir baş yapısı, ufak burnu, büyük ve zeki bakışlı gözleri, orta uzunlukta ve kalkık kulakları, uzun ve elastik boynu, yuvarlak omuzları vardır. Göğsü ve karnı geniş, sırtı kısadır. Büyük, derin, ağır ve kaslı bir sağrıya sahiptir. Bacakları kuvvetlidir. Diz Eklemleri geniş ve yere yakındır. İncik kemiği orta uzunluktadır. Tırnakları dikdörtgen biçimli, derin ve geniştir.
İlginç Olaylar
Amerikan Quarter Atı Derneği 1940 yılında kurulmuştur ve kayıtlı olarak dünyadaki en çok sayıda at bu cinstendir. Listede 2milyondan fazla at bulunmaktadır.
Kaynak: Atkolik
Rus Binek Atları
Türün Tarihçesi ve Orijini
Rus binek atı özellikle dresaj için geliştirilmiş yeni bir cinstir. İngilizce yayınlarda bu cinse aynı zamanda Rus sıcakkanlısı veya yanlış bir deyimle Orlov - Rostopchın atı da denilir. Rus atı resmi olarak at cinsi statüsünü 1998`de almıştır. Ancak kökleri Rus binek atlarından 3 saygın cinse dayanır: Orlov atı Rostopchın atı, ve Orlov - Rostopchın atı. Bu 3 cinsin de soyu tükenmiştir. Bu önceki cinslerin Rus atı üzerindeki rolleri bir tartışma konusu olmuştur. Bu anlaşmazlığın çözümü için 200 yıldan daha fazla öncesine dönüp ilk geniş kapsamlı ve iyi belgelenmiş çiftlik bazlı üretim programına bakmalıyız.
Orlov Atı
Kont Orlov; Orlov rahvan atının yetiştiricisi olarak tanınır. Aynı zamanda Orlov binek atını da geliştirmiştir. Amacı güçlü, güzel ve çok yönlü bir binek atı oluşturmaktı. Eğlence (zevk binişi ) için uygun, fiziksel ve doğası itibarıyla şiddetli çarpışmalara karşı koyabilecek, resmigeçit törenleri için yeterli zarafete sahip ve şimdi dresaj dediğimiz süvari atlarına yaptırılan jimnastik hareketlerini yapabilecek özelliklere sahip bir attı. Başlangıçta Kont Orlov, bir atın kendi iri vücudunu rahatlıkla taşıyabilecek büyüklüğü ve yapıyı oluşturmakla ilgilendi. Kendi adını alan bu binek atı Arap ve Asya ( Pers, Türkmen ve Türk ) atlarının safkan ve sıcakkanlı (en çok ; Lipizen ,İspanyol , İtalyan Danimarka ) atlarıyla komplike bir şekilde melezleşmesinin bir ürünüdür.
Ünlü binicilik tarihçisi V. O. Vitt Orlov binek atının tam tarihini yazmıştır. Üretimin ilk kuşağında 2 aygır kullanıldı; Sultan ll. Ve Felkerzam l. Sultan ll. (1777 doğumlu) ; 1775` de bir Türk padişahı tarafından Büyük Catherin`e hediye edilmiş Saltan l. den üretilmiş bir Arap - Asya kırmasıydı. Saltan ll. doru renkte güzel başlı, 153-155 cm boyunda, güçlü ve dayanıklı ancak hızlı olmayan ve manej binişinde yetenekli olmayan bir attı. Bu kusurları gidermek için Sultan ll İngiliz kısraklarla hız kazandırmak için, Danimarka ve İspanyol kısraklarla da dresaj amacıyla çiftleştirildi. Sultan ll nin binek atı üretim programında kullanılan 11 kısrak ve 4 doru aygırda katkısı vardır. Kır olan Felkerzam l (1778 doğumlu) efsanevi arap Smethanka`nın ve bir safkan İngiliz kısrağının oğludur. Bu aygırın binek atı için üretilen 16 kısrak ve 6 aygırda katkısı vardır. En iyi aygırları Anglo - Arap kanının İspanyol - Pers , Asya - Danimarka , Anglo - Asya - Arap ve Lipizen - İngiliz - Arap - Türk kısraklarıyla özenle karıştırılmasını temsil eder. Böylece Orlov binek atı, değişik cinslerin karmaşık bir karışımıdır. Arapların zarif görünüm ile narin mizacının, Araplarla akraba olan Asya atlarının daha büyük boyut ve dayanıklılığının, safkan İngiliz`in hızının İspanyol ve Lipizen Danimarka atlarının dresaj için uygun olan çevik güçlülüğünün bileşimi olan bir at doğmuştur.
Orlov atı Rusya da en üstün biniş atlarından biri haline gelmiştir. Diğer cinslerin geliştirilmesinde de kullanılmıştır. Belki de bu atın başarısının çöküşünde katkısı vardır. 1820 - 1832 yılları arasındaki satış kayıtları en az 66 kaliteli damızlık aygırın satıldığını ve Rusya ile Ukrayna boyunca dağıldığını gösterir. Çok fazla sayıda satılmış olan kısrakların kayıtları da korunmuştur. Kont Orlov`un ölümünden sonra, onun temel takipçisi olan Vasılly Shishkin, yakın akraba olanları üretmeye başladı. 1840`larda Orlov atlarının zengin genetik derinliği ( 10 ayrı çizgi ) 2`ye indi. Bununla birlikte, 1867`de Paris teki uluslararası bir sergide bu cinsin temsilcileri büyük ödüller kazandılar.
Rostopchın Atı
Leo Tolstoy , Kont Rostopchin`e "Savaş ve Barış" isimli yapıtında yer vermiş olsa da , tarih Kont Rostopchin`i (1763 - 1826) Napolyon`un Rus saldırısında aşırı bağnaz Fransız karşıtı Moskova Valisi olarak tanır. Kamu hizmetindeki kariyerine ek olarak, kont Rostopchin aynı zamanda meşhur bir at yetiştiricisiydi. Kont Orlov un bağımsızlığı ve ondan sonraki 25 yılda Rostopchin, kendi adını koyduğu kendi binek atı cinsini geliştirmiştir. Kendisinden önceki Orlov gibi Rostopchin de yurt dışından değerli aygır stoku edinmiştir. Getirttiği aygırlar içerisinde en etkili olanlar; Kaimak (1800 doğumlu) Kadi ( 1798 doğumlu ) ve Rishan ( 1798 doğumlu ) Arap aygırları vardı ki hepsi de kırdı. Bu atlar ithal safkan İngiliz kısraklara çekildi. Anglo - Arap çekimleri sonucu , sonraki nesillerde bağımsız genetik çizgilerden çok yakın akraba ilişkilerinden doğma taylar oldu. Görünüşte Rostopchin atı; Arap`a benzeyen, yaklaşık 154 cm yükseklikte zarif görünüşlü ve nazik hareketleriyle hayranlık uyandırıcı bir at oldu. Rostopchin atlarını manej binişi için yetiştirmedi. Gerek İngiliz kanı nedeniyle, gerekse Rostopchin`in çalıştırdığı kişilerin at besleme ve çalıştırma biçimlerinde izledikleri İngiliz stili nedeniyle Rostopchin atı doğal kapasitesini hız için geliştirdi. Rostopchin`in en favori yarış atı Anibus , 5/8 safkandı ve safkan İngiliz atlarına karşı yarışıyordu. Kısa sürede Rostopchin atı şaşılacak derecede başarılı oldu. Uzun vadede Vitt`inde belirttiği gibi Rostopchin atı o kadar yakın akraba ilişkileri sonucu oluşmuştu ki, 20 yıl içinde yeni kan olmadan güçlü kalmayı başaramadı. 1840`larda Orlov atı da tehlikedeydi ve bu 2 at cinsi uygun bir anda silindi.
Orlov - Rostopchin Atı
1845`de Rus hükümeti Kont Orlov`un Khrenovoe deki çiftliğini ve buradaki 1003 rahvan biniş ve İngiliz yarış atını satın aldı. Aynı yıl eyalet Kont Rostopchin`in de çiftliğini ve 240 atını aldı. Bu atlar başlangıçta ayrı yetiştirildiler. Zamanla her ne kadar Orlov kanının karışık atlar üzerindeki etkisinin olmadığı kabul edilmiş olsa da , damızlıklar iç içe karıştılar. Yüzyıl sonunda Orlov - Rostopchin aygırlarının ortalama boyunun 157 cm olduğu görüldü. Aygırların uluslararası müsabakalarda sürekli aldıkları yüksek derecelerden edinilen belgeler aracılığıyla edindiğimiz bilgilerden yüzyıl sonunda Orlov - Rostopchin atının Rusya ötesindeki ününün hızla yayıldığını anlıyoruz. Örneğin 1893 yılında Priyatel isimli bir aygır Chicago`da en iyi binek atı ödülünü almış ve Mr. Lagoon    adında bir at yetiştiricisine 5000 $ gibi yüksek bir fiyata satılmıştı. Fakat Orlov - Rostopchin cinsinin kendini bu işe adamış takipçileri memnun olamadılar ; Priyatel sadece yarım kan Orlov - Rostopchin` di. 1903`de muhtemelen Rus aygırlarında görülen ve melezleşme sonucu oluşan salgın hastalık nedeniyle yerli Rus atlarının nesli tehdit edilmeye başladı. Bu gereklilikler Prens S.P. Urusov` un muhteşem kitabı " Kniga o Loshadi" ( Atın kitabı ) da detaylı olarak yazılmıştır. Kont Orlov ve Rostopchin`in karışık sürülerine ek olarak başka 9 çiftlikte üretilen atlar Orlov - Rostopchin aygır kitabı için uygun olarak ilan edildiler. Görünüş itibarıyla bu cinsin genel anlayışına da uyuyorlardı. Ayrıca bu kitap , çok detaylı ayrıntıları içeren kriterlere uygun karışık kanlı atlara da açıktı. İngiliz , Arap , Streletsky veya Asya kanı taşıyan bir at ¾ , Orlov - Rostopchin için uygun görülüyordu. Diğer cinslerin kanını taşıyan bir at ise 5. kuşak pedigree temelli olarak en az 31/32 saf kan olması gerekiyordu. Bu cins çok dikkatli bir şekilde çekim yapılarak korunmasına karşın birkaç yıl içerisinde Orlov - Rostopchin atı soyunun tükenmesi sınırına geldi. Savaşın sert çarpışmaları , süresince damızlık sürülerin büyük bir çoğunluğu , Ukrayna`ya yerleştirildi veya tamamen yok oldu yada başı boş gezen yarı vahşi atlar arasında kayboldular…
Modern Rus Binek Atı
Yeni Sovyetler Birliği`nde, spesifik at cinslerinin korunmaya alınması acil bir öncelikti. Bu korumanın çoğu soylu mirasını gösteren bir cinse uygulanıyordu. Devrimi izleyen emekçi hareketinde, Orlov - Rostopchin atı Rus binek atı olarak anılmaya başladı. Ancak bu cinsin sorunlarını çözmeye yetmedi. Orlov-Rostopchin atlarından yaşamlarını devam ettirmeyi başarabilenler, özelliklerine bakılmaksızın mevcut atlarla gelişigüzel çiftleştirildiler. 1930`da 5 safkan aygırı ve 30 kısrağı içeren Orlov - Rostopchin atlarının toplanmasına karar verildi. Böylece cinsin yeniden oluşturulması sağlanacaktı. Bu cesur girişimin ilk yılları korkunçtu. 1931 - 1932 yıları bulaşıcı düşükler,1933`de ise ciddi yiyecek sıkıntısı baş gösterdi. 1933 sonlarında istenilen cinse benzerlikler taşıyan 28 yarım kan kısrak, 9 Anglo - Arap kısrak ve 45 başka cins kısrak sürüye eklendi. Mucize eseri 10 yılın sonunda üretim programındaki başarılar, ortaya çıkan cinsin en iyi fertlerinin Moskova da kutlanacak bir şenlikte sergilenmesini sağladı. Çok kısa bir zaman sonra ll. Dünya savaşı Sovyet sınırlarına dayandı. Moskova daki bu birkaç gösteri atı dışındaki sürünün geri kalan atları Ukrayna`daki Alman işgali süresince kaybedildi. Bir kez daha tüm üretim süreci başlamadan bitti. Sevindirici bir durum vardı ki, korunan atların hepsinin birbiri ile akrabalığı vardı. Buket ve Braslet isimli aygırlar tamamen kardeşti.
1978 yılında Rus binek atının yeniden oluşturulmasını sağlamak için Timuryazev çalışmalar başlatmıştır. Rus binek atının kan çizgilerinin yerleştirilmesi için gayretli bir çaba gösterildi. Pedigree`lerinde binek atı ifadesi geçen 40 kadar kısrağı da içeren bir sürü Starozhilov çiftliğinde toplatıldı. 1988 de bu çiftlikte yapılan çalışmanın raporunda; bu atların kanlarını ortalama % 6,9 Rus binek atı , % 44,1 Trakehner , ve % 5,5 Macar olduğu gösterildi. Sonradan gelen atlarda ise bir şekilde Rus kanının yüzdesinin arttığı görüldü. 1979 - 1988 periyodunda kullanılan 19 aygırın 3`ü Akhal - Teke , 3`ü Arap , 5`i safkan , % 8`i de kısmen Rus binek atıydı. Bu sürüdeki hiçbir at binek atı kanının daha çok olmasını sağlayamadı.
Türün Özellikleri
Modern Rus atı dresaj için yetiştirilmiştir. Lekesiz koyu renk veya yağız olması idealdir. İnce başı, doğal kavisli bir boyunla birleşir. Yüksek ve uzun omuzu, iyi açılanmış vücut yapısı ile adaleli ince ve uzun bacakları vardır. 1988`de yapılan çalışmalar da boyları ; 158 cm dır. Son uygun ölçümlerde ise ( 2000 yılında ) 163 cm dir. Temel üretim merkezi Starozhilov çiftliğidir. Amerika da FEI derecesinde yarışan Rus atları içinde 11 yaşında yağız aygır ABRİKOS ( Tina Kanyot`un bindiği) grand - prix lerde çok iyi dereceler kazanmıştır.
Kaynak: Atkolik

Trakehner

Türün Tarihçesi

Trakehner Almanya`nın en eski ılıkkan cinslerinden biridir. Arkadaş canlısı, akıllı ve atletik yeteneği yüksek bir cinstir. Prusya kralı Frederick Wilhelm I askerlerinin daha hızlı, sağlam ve dayanıklı bir şekilde sevkiyatını sağlamak üzere bu cinsi 1732 yılında oluşturmuştur. Bu amaçla Doğu Prusya`da Trakehnen Kraliyet Harası kurulmuştur. Schwaike denilen küçük yerli kısraklar ile İngiliz Thoroughbred atlarının ve safkan Arap atlarının aygırlarını çiftleştirmiştir. Yıllar boyu kraliyet harası yöneticileri bir çok farklı cinsi denemişlerse de Thoroughbred ve Arap atlarında karar kılmışlardır. Bu çiftleştirmelerin sonucu kralı tatmin etmiştir. Sadece en iyi at çiftleştirmede kullanılırken diğerleri binek atı olarak satılmıştır. Bir süre sonra ayrıcalıklı yeni bir cins ortaya çıkmıştır. Trakehnen Harası`nda doğan atlara Trakehner adı verildi. Bunun yanısıra Doğu Prusya adıyla bilinen bir diğer at türü de özel yetiştiriciler tarafından Trakehnen`den alınan kısrakların Trakehner cinsi aygırlarla çiftleştirilmesi sonucu oluşturulmuştur. 2. Dünya Savaşı`nın sonuna kadar hem Trakehner kanı atlara hem de Doğu Prusya kanı atlara Trakehner denildi. 1945`de Doğu Prusya`nın bazı atları oldukça ağır işlere koşuldu. Sovyet ordusunun batıya göç etmeye zorladığı dönemlerde bu atlar sahiplerinin ve tüm eşyalarının içinde bulunduğu vagonları çektiler. Tek kaçış rotaları ise Baltık Denizi`nin bir körfezi olan Kurische Haff idi. Bu bölgede deniz tamamen donardı. Bir çok at bu zorlu koşullara dayanamadı ve kırılan buzların arasında can verdi. Atların %10`undan azı Batı Almanya`ya kadar ulaşabildi. Birçoğu ise Sovyet ordusu ve Polonya Hükümeti tarafından savaş ganimeti olarak ele geçirildi. Bu atlar yerli ılıkkan türlerinin oluşumunu etkilediler. Batı Almanya`da bulunan Doğu Prusya atları Dr. Fritz Schlike tarafından bir araya toplandı ve yetiştirilmeye devam edildi. Birçok Batı Alman jenerasyonu Trakehner atının üretilmesinden sonra iklimin ve doğal koşulların değişimine rağmen cinsin özelliklerinin aynı kaldığı görüşmüştür.

Atların bu özellikleri günümüz için de geçerliliklerini korumakta ve Trakehner atları halen dünyanın farklı bölgelerinde yetiştirilmektedir. 2. Dünya Savaşı`ndan sonraki yıllarda Trakehner aygırları diğer Alman ılıkkan türlerine çekilerek farklı cinsler ortaya çıkmıştır. Örneğin; Abglanz isimli bir Trakehner aygırı Hanoverian cinsinin oluşturulmasında kullanılmıştır. 1950`li yıllarda Kuzey Amerika`da bulunan Gerda Friedrichs 3 aygır ve bir düzine kadar kısrak ithal ederek Amerikan Trakehnerlerinin oluşumlarını sağlamıştır.

Türün Karakteristik Özellikleri

160-170cm boylarında iri bir attır. İyi bir kemik yapısı mevcuttur ancak; buna rağmen birçok diğer Avrupa ılıkkan atlarına göre daha zariftir. Doğal zarafeti ve dengesi ile süper bir performans atıdır. Derin, kavisli omuz yapısı ve uzun sırtının imkan sağladığı yumuşak, dengeli dörtnalı; hafif, esnek süratlisiyle dresajda başarılı olmasının yanısıra, karakteristik kuvvetli sağrısı, güçlü eklem ve kas yapısı ile mükemmel bir atlama atıdır. En çarpıcı özelliği ise dikkatli, akıllı, yetenekli, sakin, itaatkâr mizacıdır.
Kaynak:Atkolik

Besi Hayvanlarında Gözlenen Bazı Hastalıklar

2010-08-29T11:28:00.001-07:00

Besi Hayvanlarında Gözlenen Bazı Hastalıklar

Antraks (Şarbon)
Mastitis
Şap Hastalığı
Tüberkilozis
Cysticercosis (Tenyalar)
Brucellosis (Brusella Hastalığı)
Buzağı İshalleri

-----------------Antraks------------------

Antraks, sporlu bir basil olan, Bacillus anthracis tarafından oluşturulan septisemik, akut infeksiyöz zoonoz bir hastalıktır. Enfeksiyon, vucut ısısının yükselmesi, dalağın şişmesi, kanın koyu renk alması ve pıhtılaşmaması deri altı ve subseröz dokularda serohemorajik infiltrasyonların oluşması ile karakterizedir.

Hastalık en fazla sığır, koyun, keçi, manda, deve ve geyiklerde daha az olarakta domuz at ve karnivorlarda gözükür. Genç hayvanlar daha duyarlıdır. Hastalanan hayvanlar, ölümden 1-2 gün önce sütleriyle gaita ve idrarları ile basil çıkarırlar. B. antracis, ölen hayvanların vücudunda spor oluşturmaz. Ancak, hayvana otopsi yapılırsa veya ölen hayvanların ölümünden sonra tabii deliklerden gelen kanın hava ile temasında basiller spor verirler. Etkenin vejatatif formu, diğer sporsuz bakteriler kadar dayanıklıdır. Açılmamış kadavralarda vejatatif formları putrefikasyonun etkisiyle 3-6 günde tahrip olmaktadır. Buna karşın sporları çok dirençlidir. Sporları sularda, toprakta, meralarda uzun süre (50-60 yıl) canlı kalabildiğinden dolayı bu sporlarla bulaşık yerler infeksiyon kaynağı olarak rol oynarlar. Bu nedenla kadavralar açılmadan meralardan ve akarsulardan uzak yerlere iki metre kadar derine gömülmeli ve üzerine sönmemiş kireç dökülmelidir.

Bulaşma:

1. Sindirim sistemi ile: Bulaşık ot, yem gibi gıdaların ağız yolu ile alınması ile olur.

2. Solunum yolu ile: Hayvanlarda nadir görülen bu bulaşma şekli insanlarda sporların, hayvan postu, kıllar, yün ve yapağı ile gerçekleşir.

3. Deri yolu ile: Deride oluşan çeşitli portantrelerden (ısırma, kırpma, sıyrık, çizik v.s.) etkenin girmesiyle olur. İnsanlar ise kontamine et, kan, temas yolu ile hastalığı alırlar.

Semptomlar:

İnkübasyon periyodu, hayvanın türüne, direncine, vücuda giren etkenin miktarına, virülansına ve etkenin giriş yoluna göre değişir.

Hastalık koyun ve keçilerde perakut ve akut bir seyir izleyerek çok kısa zamanda ölümle son bulur. En fazla titreme, sersemlik, solunum güçlüğü, kan işeme ve doğal deliklerden kan gelmesi gibi klinik bulgular görülür. Sığırlarda tablo daha az belirgin olmakla birlikte koyun ve keçilere benzer.

Hastalık insanlarda, deri şarbonu, akciğer şarbonu ve ender olarak görülen bağırsak şarbonu olarak üç ayrı şekilde görülür. Deri şarbonu; papül, vesikül ve püstülle karakterize üzerinde siyah bir kabuk bulunan nekrotik ülserler şeklinde görülebileceği gibi, bağ dokusu, boyun, göğüs ve göz kapaklarının deri altı dokusunda ödemler ve bu ödemli alanın üstünde vesikülle karakterize bir şekilde de görülebilmektedir. Akciğer şarbonu; özellikle hayvan yünleri ve kıllarıyla uğraşanların sporları solumasıyla meydana gelmektedir. Ağır bir hemorajik bronko-pnömoni ile karakterizedir. Bağırsak şarbonu; genel durum bozukluğu ve şiddetli bir gastro-enteritis ile karakterizedir. Tanı koymak güç olduğundan dolayı kurtuluşu yok gibidir. Bu klinik formların birisinde etken kana karışıp septisemi yaparsa hastalık öldürücü bir hal alır. Menenjitin de görüldüğü vakalar mevcuttur.

Teşhis:

Klinik olarak teşhisi zordur. Çünkü ani ölüm yapabilen ve yakın semptom gösteren yanıkara, basiller ikterohemoglobinuru, leptospriosis, piroplasmosis, klostridyal infeksiyonlar ile karıştırılabilir.

Laboratuvar Muayeneleri:

Laboratuvarlara hasta veya ölen hayvandan 3-4 adet kan frotisi, steril bir pamuğa emdirilmiş kan, hayvan açılmışsa dalak ve diğer iç organlardan parçalar en kısa zamanda laboratuvara ulaştırılmalıdır.

Korunma:

Mera bulaşmasını önlemek için şüpheli ve tehlikeli meralar duyarlı hayvanlara kapatılır. Ot ve samandan şüpheleniyorsa bunlar imha edilir. Hastalık ahırda çıkmış ise hastalar tecrit edilip hekim gerek duyarsa sağıtıma alır. Sağlamlara aşı uygulanır. Ahırdaki malzemeler dezenfekte edilir. Aşı yapıldıktan 10-14gün içersinde bağışıklık gelişir. Tek tırnaklılarda bu süre biraz daha uzun olabilir.

---------------Mastitis----------------

Süt sığırcılığının yaygın ve en masraflı hastalığı olan mastitis, memenin iltihabıdır. Mastitis, çok sayıda mikrop tarafından oluşturulur. Neden olduğu ekonomik kayıplar ise şunlardır;

Süt veriminde azalma (%61-70)

Yenilenen sürü (%11-22)

Diğer (Süt kalitesinde düşüş, ölüm)

Tedavi masrafları (%3-9)

Mastitisin İnsan Sağlığına Etkisi

Mastitisli memelerden elde edilen sütleri içenler, ve bu sütlerden yapılan peynirleri yiyenler, mastitis' in belli başlı etkenleri olan Stafilokok ve toksinlerini, Streptokokları alarak, zehirlenmelere maruz kalırlar. Ayrıca, tüberkülozik mastitisli sütler daha tehlikeli olup, insanlara tüberkülozu (verem) bulaştırır. Bu bakımdan mastitis, aynı zamanda hayvanlardan insanlara geçebilen (zoonoz) hastalıklar arasında yer alır.

Mastitisten korunma önlemlerinin başlıcaları :

Hijyen ; Çevre hijyeni ve Sağım ekipmanı ve Elle sağım hijyeni olarak ele alınmalıdır.

Subkliniklerin zamanında tespiti ve Kuruda tedavi

Disiplinli kayıt ve kontrol sistemleri

I. Hijyen

A. Çevre Hijyeni ;

Çevre hijyeni, % 10 oranında mastitisten sorumlu olup, ahır (Hayvan yoğunluğu, havalandırma, ışıklandırma, sinek), altlık (Çevresel bakteriler E. coli, Streptococcus. uberis), mera gibi hayvanın yaşadığı ortamların hijyenini kapsamaktadır. Çevre hijeninin sağlanmasında kronik enfekte ineklerin sürüden çıkarılması önemlidir.

B. Sağım ekipmanı ve Elle sağım hijyeni ;

% 20-40 oranında mastitisten sorumludur, kontagiyöz bakterilerin naklinde rol oynar. Sağımından önce her ineğin sağım başlıkları ve sağımcının elleri temizlenmelidir. Sağım makinasının vakum düzeyi rutin olarak kontrol edilmeli, meme başlarının ve hayvanların sağım sırası programlanmalıdır. Sağım öncesi ve sonrası teat dipping uygulanmalı ve memeler kurulanmalıdır.

C. Teat dip uygulaması;

Mastitisi % 40-60 oranında azaltır (yıldan yıla), meme başını temizleyerek bulaşmayı ve bakterilerin meme başına yerleşmesini önler. Sağım öncesi çevresel, sağım sonrası kontagiyöz etkisini bakterilerin azaltmak için yapılmalıdır. Meme başı yaralarını iyileştirir, sineklerin yaklaşmasını önler. Teat dipping sonrası mutlaka kurulama yapmak gerekir.

Başlıca teat dipping Antiseptikleri ve İyi bir antiseptik aşağıdaki özellikleri taşımalıdır;

İyi ve geniş bir etki spektrumuna sahip olmalı,

Meme başı derisini tahriş etmemeli,

Ekonomik olmalı,

Sütte istenmeyen koku, renk ve tad bırakmamalı,

Bu amaçla kullanılan antiseptikler şunlardır :

İyodoforlar: % 0.1,% 0.33, % 0.5, % 0.6 oranlarında,

Klorlu bileşikler: % 0.1, %1, % 1.2, % 4, % 5 oranlarında,

Klorhekzidin : % 0.1, % 0.2, % 0.5, %1, % 2 oranlarında kullanılırlar. /

II. Subkliniklerin zamanında tespiti ve Kuruda tedavi

A. Subklinik (Gizli) mastitisin önemi;

Bilindiği gibi subklinik mastitis memenin klinik tablo göstermemesi nedeniyle, farkedilmez, uzun süre devam eder ve klinik mastitislere neden olur. Yapılan çalışmalarda klinik mastitislerden daha yaygın olduğu kanıtlanmıştır. Subklinik mastitis bireysel değil, bir sürü sorunu olması nedeniyle çok önemlidir. İşletme bazında varlığı % 10-70 arasında değişmektedir. Süt veriminde düşmeye neden olur (meme loblarında % 3- 26 süt kaybı), Sütün kalitesini düşürür (Sütteki yararlı maddeler azalır, zararlı maddeler artar.) Subklinik mastitislerin % 90'ına Staphylococcus'lar. ve Streptococcus.'lar neden olmaktadır.

B. Subklinik mastitisin zamanında tespiti ve kuru dönemde sağıtımı ;

Subklinik mastitisin zamanında tespit edilerek tedavi edilmesi gerekmektedir. Bu amaçla yapılması gerekenler;

a. Günlük kontrol ; sağımın hemen öncesinde koyu zeminde yapılmalıdır.

b. Kaliforniya mastitis testi (CMT) ; Ayda 1 veya 2 kez uygulanmalıdır.

· Her hayvanın ayrı ayrı memelerinden yapılmalıdır.

· Oluşan jel durumu mastitis için bulgudur.

c. Somatik hücre sayımı (SHS) ; Ayda 1 kez toplu sağım tanklarından yapılmalı,

· Sürünün meme sağlığını izlemede,

· Sütün kalitesinin kontrolunda önemli bir kriterdir.

· SHS'nın yüksek olması Subklinik mastitisin varlığını gösterir.

SHS sonuçlarının değerlendirilmesi her ülkenin koşullarına göre değişir.

d. Elektrik iletkenliğinin ölçülmesi; Ayda 1 veya 2 kez uygulanmalıdır.

Piyasada pille çalışan otomatik aletler mevcuttur.

Kuru Dönemde Sağıtım : Mastitisin tedavisinde etkili bir aşamadır. Bu dönemde subklinik ve kronik mastitisler sağıtıma alınarak, enfekte hayvanlar elimine edilir. Uygulanan antibiyotik uzun süre memede kaldığından etkinliği daha fazladır. Kuru dönemde şekillenebilecek yeni enfeksiyonlara karşı da korunma sağlar. Sütte antibiyotik kalıntılarının bulunma sorununu ortadan kaldırır.

Disiplinli kayıt ve kontrol sistemleri : Mastitisten korunma ve kontrol önlemlerinden sonuç alınmasında büyük önem taşımaktadır. Bu kayıtlarda yer alması gerekenler şunlardır:

Sürüye veya ineğe ait SHS'ları,

Ahırda CMT veya elektrik iletkenliği uygulamaları,

Mikrobiyolojik kültür kontrolu ; Aylık olarak süt tankından

Ahır ve ineğe ait bulguların kayda alınması ve izlenmesi.

Mastitisten korunma ve kontrolde Laboratuvar teşhisinin önemi: Mastitisin kontrolünde önemli bir adımdır. Süt tankından mikrobiyolojik kontrol aylık olarak, ahırın bakteri populasyonunu izlenmesinde laboratuvar teşhisi gerekmektedir. Bu sonuçlara göre, ahırdaki bakteri populasyonunun durumu saptanarak, problem alanları belirlenerek giderilmesi yönünde önlemler alınır. Laboratuvarda

Antibiyotik duyarlılık testinin önemi ;

Klinik mastitislerin kronik duruma dönüşmesini önler,

Subklinik mastitislerin kuruda sağıtımında etkili antibiyotiğin seçimini sağlar.

Şap Hastalığı

Şap hastalığı çok eskiden beri bilinen çift tırnaklı hayvanlarda akut seyreden, ekonomik kayıplara neden olan, ülkeler arası canlı hayvan ve hayvansal ürün ticaretini etkileyen, çok bulaşıcı viral bir hastalıktır.

Özellikle kalkınmakta olan ve geri kalmış ülkeler için önemli bir tehdit unsurudur. Şap hastalığı ile mücadelede; bilgi, beceri ve mali desteğin yanısıra bir çok tedbiri de almak gerekmektedir. Aşılama şap hastalığıyla mücadelenin yalnız bir parçasıdır. Hastalığın kontrol altına alınmasında önemli bir yer tutmakta ve hastalığın eradikasyonu için de mutlaka gereklidir. Şap hastalığıyla mücadelede sürü bağışıklığı çok önemlidir. Bu da programlı ve çok dikkatli bir çalışmayla sağlanabilir. Şap hastalığının mücadelesi ve eradikasyonu oldukça zor ve çok pahalıdır. Aynı zamanda yıllar ile ifade edilen uzun zaman süresince gerçekleştirilebilir.

Ortadoğu ülkelerinde, bazı büyük çiftliklerdeki sığır sürülerinde yapılan şap aşılamalarından sonra yeterince bağışıklık oluşmadığı görülmüştür. Anadolu'da özellikle süt sığırcılığının yapıldığı çiftliklerde aşılamaların düzenli yapılmasına rağmen antikor seviyesinin yükselmediği veya yüksek antikor seviyesinin hızla düştüğü tespit edilmiştir. Bazı çiftliklerde yılda üç aşı yapıldığı halde hastalık çıkmış ve çok miktarda buzağı ölümlerine sebep olmuştur. Aşısız koyun sürülerinde, doğum mevsimi çıkan, şap hastalıklarında çok sayıda kuzu ölümleri görülür. Bazı durumlarda belirti olarak hastalık görülmemesine rağmen ani olarak hiçbir semptom görülmeden kuzu ve bir-üç aylık buzağı ölümleri olur. Bunlarda kalp kasında yapılan virus aramakla teşhis konulur.

Şap hastalığı ile mücadele stratejileri şöyle sıralanabilir.

1- Aşılama

2- Aşılama + Karantina (Türkiye'de uygulanan)

3- Kesim + Karantina

4- Kesim + Aşılama

Ülkelerin sosyo-ekonomik yapısına göre bu stratejilerden birisi uygulanır. Ekonomimizi menfi yönde etkileyen bu hastalık ile savaş ülkemizin içinde bulunduğu planlı kalkınma döneminde ele alınmış meselelerin başında gelmektedir.

-----------------------ŞAP HASTALIĞI--------------------------

Halkımız tarafından Tabak Hastalığı" da denilen şap hastalığı virus adı verilen çıplak gözle görülmeyen küçük canlılar tarafından meydana getirilen çift tırnaklı hayvanlara özgü bir hastalıktır. En duyarlı hayvan ırkı sığırlar olup. sıra ile domuz, koyun, keçi ve mandalar gelir. Vahşi çift tırnaklı hayvanlar da bu hastalığa duyarlıdır. Ayrıca duyarlılık hayvanın yaş ve cinsiyetine göre değişmektedir. Ölüm oram (mortalite) % 2-5 arası değişir ve ölüm genellikle genç hayvanlarda görülür. Bazı salgınlarda bu oran % 50'ye kadar çıkabilir.

Mortalitenin düşüklüğüne rağmen hassas hayvanlarda ölüm oram % 100'e yaklaşır. Süt. Et ve iş verimini düşürerek büyük ekonomik kayıplara sebep olur. Hastalık çok hızlı ve akla gelebilecek her vasıta ile yayılır.

Şap hastalığıyla bulaşık bölgelerde: Gebe sığırların kanındaki antikor titresi hem anne için hem de doğacak buzağı için önemlidir. Çiftliklerde iyi bir aşılama programı yaparak gebe ineklerin en uygun gebelik döneminde aşılanmasıyla, şap hastalığına karşı iyi bir antikor düzeyi oluşturmak mümkündür. Gebeliğin son dönemine giren sığırlarda sığırlarda antikor düzeyi düşükse şap hastalığına her an yakalanma riski vardır. bu durum doğacak yavru için çok daha büyük tehlikedir. Türkiye'de aşısız sığır ve koyunlardan doğan kuzu ve buzağılarda %70-100'e varan ölümler görülmüştür. Özellikle gebe olarak ülkeye sokulan ithal sığırlar için bu durum çok önemlidir. Ölümler hiçbir semptom ortaya çıkmadan, 2 gün ile 4 aylık yavrularda aniden şekillenmektedir.

BULAŞMASI :

Şap hastalığı hasta bir hayvandan diğerine direkt veya indirekt yol ile bulaşmaktadır. Hastalık çok hızlı olarak yayılmaktadır.

1-Direkt bulaşma

a- Hayvan hareketleri:Sağlam görülen hayvanların da virus taşıdıkları tespit edilmiştir. Özellikle mandaların ve koyunların uzun zaman virusu taşıdıkları ve gittikleri yerdeki hayvanlara hastalığı bulaştırdıkları tespit edilmiştir.

b- Hasta hayvanların sağlamlar ile teması sonucu gerçekleşir.

c- Hastalığı ateşli döneminde ayak ve ağızdaki vesikullerin yırtılması veya salva, idrar, gaita ve süt ile virusun etrafa saçılmasıyla enfeksiyon yayılır.

2- İndirekt bulaşma

Sağlam hayvanların kontamine materyal ile teması sonucu oluşur.

a- Hayvan sahibi ve bakıcılar.

b- Virus ile bulaşmış yem, yataklık ot ve su gibi kontamine materyal.

c- Enjektörle muayene ve tedavi amacı ile kullanılan alet ve malzeme.

d- Fare ve kuşlar.

e- Araba, kamyon ve tren gibi nakil araçları.

f- Ateşli dönemde kesilen hayvanların iç organları ile karkası

g- Hava yolu ile bulaşma : Virusun rüzgar ile bir bölgeden diğerine taşındığı kanıtlanmıştır.

h- Hasta hayvanların etlerinden yapılan hayvansal ürünler (salam,sosis)

r- Persiste enfekte hayvanlar (portör) virusu sağlam hayvanlara ulaştırmaktadırlar. Sığırlar yaklaşık 9 ay-2 yıl, koyunlar 9 hafta-11 ay arasında kendilerinde hiçbir hastalık belirtisi görülmeksizin enfeksiyonu etrafa bulaştırabilirler.

i- Suni tohumlama yolu ile (Enfekte sperma ve embriyo ile)

ii- Enfekte hayvanların sütleri ateşli dönemden önce ve sonra virus içerir. Böyle sütler buzağıları enfekte edebilir.

--------------------------Tüberkülozis-------------------------------

Tüberkülozis; insan ve hayvanlarda, akciğer, çeşitli organ ve dokularda, kazeöz ve kazekalseröz tüberküllerin oluşmasıyla karakterize kronik, bulaşıcı, zoonotik bir hastalıktır.

Tüberküloz etkeni olarak 3 mycobacterium türü önemlidir. Bunlar; M. tuberculosis (insan tipi), M. bovis (sığır tipi), M. avium (kuş tipi). Bu üç mycobacterium türü insan ve hayvanları enfekte edebilmektedir.

Etiyoloji:

Aside dirençli uzun ve kısa çomaklar halinde, hareketsiz, sporsuz, aerobik, kapsülsüz bir mikroorganizmadır. Etken, fiziksel ve kimyasal maddelere karşı oldukça dirençlidir. Fenol (%2), kreosol (%1), formalin (%3) ve NaOH (%5) solusyonlarında 4 saatte ölür. Mera, toprak ve gübrede 2-6 ay canlı kalır. Kurumaya karşı dayanıklı, pastörizasyon ısısında genellikle ölmelerine karşın bazıları 75-80 o C' ye 5-10 dakika dayanır. Absolut alkol (%70-90)'e 5-10 dakika dayanır.

Bulaşma:

Etkenin bulaşması 5 yoldan meydana gelmektedir.

Kongenital: Anneden yavruya göbek kordonu ile

Alimenter: Buzağıların, sütleriyle mikrop çıkaran annelerinden süt emmeleriyle, ya da bulaşık su, yem, ve otların alınmasıyla olabildiği gibi bronşlardan dışarı çıkan mikroplu kraşeyi yutmakla olur.

Solunum: Damlacık enfeksiyonu ile

Genital: Testisleri tüberkülozlu boğaların aşımıyla, tüberkülozun uterusa yerleştiği durumlarda sonda ve katater uygulanmasıyla

Deri yolu ile: Oldukça nadir bir bulaşma şeklidir.

Tüberküloz etkenleri fiziksel ve kimyasal maddeler karşı oldukça dirençlidir. %2'lik fenol, %l'lik kreozol, %3'lük formol içerisinde 4 saat canlı kalabilirler. Kraşede 3 ay, toprakta ve gübrede 2-6 ay canlı kalabilirler. Pastörizasyon ısısında genellikle ölmelerine karşı bazıları 75-80 o C'ye 5-10 dakika dayanabilmektedir.

Semptomlar:

Tüberküloz etkeninin yerleştiği yere göre çeşitli semptomlar ve lezyonlar görülmektedir. Sığırlarda daha fazla akciğer enfeksiyonlarına rastlanır. Öksürük, iştaha rağmen zayıflama, yorgunluk, burundan mukoprulent bir akıntının gelmesi, bronşiyal ve mediastinal lenf yumrularının büyümesi ve bunların yaptığı basınçtan dolayı dispne en çok görülen semptomlardır. Bunun dışında alimenter kanalda, epididimiste, uterusta, memede kendine has semptomlar görülür.

Tüberküloz lezyonları tüm visseral organlarda, özellikle plörada olmak üzere serozal yüzeylerde, kemiklerde ve eklemlerde gelişir. İlk gelişen lezyonlar retrofarangial, mediastinal, bronşiyal lenf nodüllerinde ve nadirde olsa mesenterik lenf yumrularında olup küçük kazeöz ve kalsifiye granülomlar halindedir. Daha sonra ise çeşitli kıvamlarda gri-beyaz renkte nodüller oluşur. Sarımsı gri renkte ve toplu iğne başı büyüklüğünde milier tüberküloz lezyonları ise akciğer, karaciğer, dalak ve bazende diğer organlarda görülebilirler.

Teşhis:

Klinik ve otopsi bulguları tüberkülozdan şüphelendirse bile kesin teşhis laboratuvar muayeneleri ile olur. Laboratuvar muayeneleri için hayvan hasta iken süt, sperma, idrar, kraşe, ponksiyon sıvıları gönderilebilir. Öldükten sonra ise lezyonlu doku ve organlar ve lenf yumruları steril bir şekilde alınıp labortuvara gönderilebilir.

Laboratuvarda sırasıyla; Bakteriyoskopi (Ziehl Nelson boyama), kültür, hayvan deneyi muayene yöntemleri uygulanarak tanı konur.

Serolojik testlerin teşhiste bir önemi olmayıp, allerjik testler önemlidir.

Alerjik testler:Tüberküloz etkenlerinin sıvı ortamda üretilip konsantre edilmesiyle elde edilen tüberkülin allerjeni canlı hayvanlarda tüberkülozun teşhisinde en önemli kriterdir. Daha önce hastalık etkenine maruz kalan hayvanların derisinde allerjenin uygulanmasıyla gecikmiş tip aşırı duyarlılığı bağlı olarak bir reaksiyon meydan gelmektedir. Uygulama; intradermal, subkutan, oftalmo, intradermo palpebral ve skarifikasyon şeklinde yapılabilmekle beraber yurdumuzda intradermal olarak yapılmaktadır. Avian ve mamalian PPD (Purufiye Protein Derivate) tip allerjen aynı zamanda kullanılmakta mamalian tip insan ve sığır tip infeksiyonlarını, avian tip ise kuş tipi enfeksiyonlarını ortaya koymaktadır.

Testin uygulanışı ve değerlendirilmesi tüberküloz talimatnamesine göre yapılmaktadır.

Tüberküloz, HSZK'na göre ihbarı mecburi ve tazminatlı bir hastalıktır.

Korunma:

Özellikle sütleriyle tüberküloz etkenlerini dışarıya çıkaran sığırlar hem kendi buzağıları hemde insanlar için çok önemli bir bulaşma kaynağı durumundadır. Tüberkülozla mücadele, bir korunma stratejisi ve eğitimle mümkün olabilmektedir. Bu hastalık yönünden hayvan yetiştiricilerinin ve bakıcılarının eğitimi şarttır. Hastalığın yayılmasında ahır ve barınakların hijyenik durumu, tek yönlü beslenme, uygun olmayan bakım şartları, portörlerin zamanında tespit edilip ayrılmaması, dışarıdan sürüye kontrolsüz hayvan katılması, infekte hayvanların sütleriyle buzağıların beslenmemesi, tüberkülozlu bakıcılar, etkenle bulaşık meralar büyük önem taşımaktadır. İnsan tüberkülozu bir çok gelişmekte olan ülke için hala büyük bir problemdir. Akdeniz ülkeleri zoonoz kontrolu merkezinin bildirdiğine göre önümüzdeki on yıl içinde dünya'da yaklaşık 88,2 milyon yeni tüberküloz vakasının oluşacağı ve bu vakalardan 30 milyon kadarının ölümle son bulacağı tahmin edilmektedir.

M. bovis'den ileri gelen insan tüberküloz vakalarının hala bir çok ülkede görülmesi; hastalığın epidemiyolojisinin, zoonotik yapısının ve dağılımının bu bölgelerde henüz tam olarak açıklığı kavuşmamasına bağlanmaktadır.

Tüberkülozla ilgili biyoteknolojik çalışmalar mikobakteri'nin çeşitli antijenlerinin teşhis ve korunma amacıyla kullanılması üzerinde yoğunlaşmaktadır.

---------------------------Cysticercosis (Tenyalar)------------------------

Cysticercus cellulosae :

Olgunları "Taenia solium" insanların ince bağırsaklarında bulunmaktadır. Gelişmesinde arakonak domuzdur fakat larvalar insan, köpek ve kedilerde de görülebilmektedir. Çizgili kaslarda yerleşen Sistiserkus sellulosa adı verilen larvalara akciğer, karaciğer, böbrek ve beyinde de rastlanmaktadır. İnsanlar, larvaları canlı sistiserk taşıyan domuz etlerini çiğ veya az pişmiş olarak yemek suretiyle alırlar. T. solium yumurtaları ile bulaşık yiyecekler ve ortam yoluyla da bulaşma olabilmektedir.

İnsanlarda sistiserkozis genellikle otopsiler sırasında rastgele teşhis edilmektedir.

Cysticercus bovis :

Olgunları "Taenia saginata" insanların ince bağırsaklarında, larvaları ise sığırlarda görülmektedir. Sığırlar T. saginata ile bulaşık insan dışkısını otlarlarla birlikte alarak enfekte olurlar. Sığırların bağırsaklarında serbest kalan onkosferler bağırsak çeperini delerek kan damarlarına veya lenf kanallarına geçer ve dolaşımla çizgili kaslara, özellikle dil, boyun, kalp, omuz ve but kaslarına yerleşerek sistiserk olarak gelişir. İnsanların bu enfeksiyondan korunması beslenme alışkanlıklarına bağlıdır. -Pastırmada sistiserkler 14 gün canlı kalabilmektedir-. Sığır etlerinin iyi pişirilerek tüketilmesi gerekir. C. bovis 57 o C' de ölmektedir ancak bu ısının etin ortasına kadar erişmesi gerekir.

------------------------Brucellosis (Brusella Hastalığı)-------------------------

İnsan ve hayvanlarda Brusella genusu mikroorganizmaları tarafından oluşturulan enfeksiyöz, genellikle subakut ve kronik seyirli zoonoz bir hastalıktır. Brusella cinsindeki etkenler, evcil hayvanlarda önemli ekonomik kayıplara neden oldukları gibi, enfekte hayvanların süt ve süt ürünleri, hatta et ile insanlara da bulaştıkları ve hastalığa neden oldukları için halk sağlığı yönünden de önemli bir grubu oluşturmaktadırlar.

Brusella cinsi mikroorganizmalar küçük, hareketsiz, sporsuz, gram (-), kokobasil şeklinde olup, boyları 0.6 - 0.2 mikron, genişlikleri 0.3 - 0.5 mikron arasında değişir. Seçici besiyerlerinde çok iyi, sıvı besiyerlerinde yavaş ürerler. Bazı türleri %5 - 10 CO 2 ' li ortama gereksinim gösterirler.

Brusella cinsi içinde bulunan:

B. melitensis: İnsanlarda Malta humması olarak bilinen hastalığın etkenidir. Başlıca konakçıları, koyun, keçi ve yabani sığırlardır, 3 biyotipi vardır.

B. abortus: İneklerde yavru atmalara neden olur. İnsanlarda Bang hastalığı etkenidir . Serolojik ve biyoşimik reaksiyonlarla birbirinden farklı, 9 biyotipi bulunur .

B. suis: Evcil domuzlarda hastalık yapar, 4 biyotipi vardır.

B. ovis : Koçlarda kısırlık , koyunlarda yavru atmalara neden olur.

B. canis: İlk kez, A.B.D' de tazı köpeğinden izole edilmiş olup, köpeklerde yavru atmalara neden olmaktadır.

ETKENİN DAYANIKLILIĞI

Brusella mikroorganizmaları, güneş ışığı ve dezenfektanlara karşı çok duyarlı olup, birkaç dakikada aktivitelerini kaybederler. Karanlık yerlerde doku ve uterus akıntısı içinde uzun süre canlı kalırlar. Kokuşma sonu kısa sürede ölürler, tüm brusella tipleri, pastörizasyon ısısında 15 - 20 dk. da tahrip olurlar. Etken, yapılan araştırma sonuçlarına göre tereyağında dört ay canlı kalabilmektedir. Enfekte sütten yapılmış beyaz peynir, salamura içinde üç ay sonraya kadar kobayları enfekte edebilir ve beş ay sonra reaksiyon verebilir özelliktedir. Kültür, 0 o C 'nin altında uzun süre canlılığını koruyabilmektedir. Etkenler, % 0.1 'lik sublime de birkaç dakikada, % 2 'lik formol, % 1 'lik lizol içinde 15 dakikada ölürler.

Brusellozis , dünyanın hemen hemen her yerinde evcil ve yabani hayvan türlerinde görülür . Ülkemizde B. abortus ve B. melitensis 'in yaygın halde bulunduğu bildirilmektedir. Hastalığın inkubasyon süresi deneysel infeksiyonlarda, gebe ineklerde 5-10 hafta içinde meydana getirilmiş olmasına rağmen, doğal yolla Per Os oluşan enfeksiyonlarda ise bu sürenin 33-230 gün arasında değiştiği gözlenmiştir.

HASTALIĞIN BULAŞMA KAYNAKLARI

Brusellozis, zoonoz bir hastalık olduğundan her zaman hayvanlar insanlar için bir enfeksiyon kaynağıdır. Meslek hastalığı olarak bilinen brusellozis, veteriner hekimler, hayvan tüccarları, mezbaha işçileri ve az gelişmiş ülkelerde hayvanları ile aynı yerde bulunan insanlar bulaşma ile her an karşı karşıya bulunmaktadır. Bulaşma oranı entansif yetiştiricilik yapılan bölgelerde daha fazladır. Avrupa ve Rusya'dan damızlık sığır ve süt ineği getirilen yerlere bu hastalık girmiş ve bu hayvanlardan da çevreye yayıldığı bilinmektedir. Hastalık etkeni, en çok gebe hayvanların uterus içeriği, fötus ve fötal membranlarda bulunduğundan bunlar hastalık kaynağı olarak önemli yer tutarlar. Bulaşma, başlıca sindirim sistemi, sağlam veya portantreli deri, konjunktiva, çiftleşme ve sağım sırasında memelerin kontaminasyonu yoluyla meydana gelir. Son yıllarda vektörler üzerinde durulmakta, hastalığın naklinde sinek, sivrisinek, tahta kurusu, kene, pire gibi artropodalarla, yabani tavşan, sıçan, fare gibi kemiricilerin de rolü olduğu bildirilmiştir. Serçe, karga gibi kuşlarında portör olabilecekleri, bizon, geyik, dağ keçisi, ceylanlarda da enfeksiyon görüldüğünden hastalığın yayılmasında rol alabilecekleri bildirilmektedir.

Brusellozlu ineklerin çoğu aborttan sonra haftalarca, hatta aylarca sütleriyle mikrop çıkarırlar. Etkenin sütle çıkışı periyodik olup, laktasyonun sonuna doğru daha fazla sıklaşır. İneklerde, memeye yerleşmiş olan etken devamlı veya zaman zaman dışarı atılır. Doğumdan hemen sonra yani ağız sütü ile takriben 200.000 / ml etken atılır. Bazı ineklerin 7-9 yıl mikroorganizmayı çıkardıkları saptanmıştır. Abort yapmış keçi ve koyunlar, ilk 1-3 hafta içinde sütleriyle periyodik olarak mikroorganizmayı çıkardıkları, 3 haftadan sonra tespit edilemediği bildirilmektedir. Brusellozdan dolayı yavru atan ineklerde abort tarihinden 30-40 gün sonra etken, uterustan kaybolarak hayvanların memelerine ve uterus yumrularına yerleşir. Infekte analardan doğan buzağılarında efekte oldukları, bunların 7 gün ile 16 hafta arasında dışkılarıyla mikroorganizmayı çıkardıkları saptanmıştır. İnfekte boğaların kan serumları negatif reaksiyon verebilmesine karşın, bu hayvanların spermalarından etken izole edilebildiği gibi seminal plazmada da aglütinasyon testinin pozitif olduğu görülebilir.

İNSANLARA BULAŞMA

İnfekte inek sütlerinin herhangibir pastörizasyon işlemine tabi tutulmadan tüketilmesi, peynir veya tereyağı üretiminde kullanılması önemli infeksiyon kaynaklarıdır. Ülkemizde Güneydoğu bölgelerimizde çiğ köfte yeme alışkanlığı, önemli infeksiyon kaynaklarındandır. Peynir, çökelek halinde bekletildiği zaman Brusellanın yaşam süresi 3 aya kadar çıkar. İnfekte hayvan gübresi kullanılan toprakta yetişen taze sebzelerle de hastalığın bulaşabildiği bildirilmektedir. İnsandan insana bulaşma ya çok seyrek yada hiç görülmemektedir. Yaralı deriden veya ağızdan alınan mikroorganizma önce en yakın lenf yumrularına, oradan kana geçerek kemikiliğine, eklemlere, sinirlere, beyine ve özelliklede cinsel organlara yerleşerek hastalık oluşturmaya başlar. İnsanlarda hastalık belirtilerinin görülmesi halinde hemen bir doktora başvurulması gerekir.

KLİNİK BELİRTİLER

Sığırlarda görülen başlıca klinik bulgular, yavru atma, kısırlık, mastitis ve ateştir. Abortlar, gebeliğin her döneminde olmakla birlikte, genel olarak gebeliğin 6-8' inci aylarında meydana gelir. İnsanlarda üşüme, dalgalı ateş ve terleme, karın ve eklem ağrısı gibi belirtilerle kendini gösterir. Ateş 40 o C' nin üstünde olup, gebe kadınlarda düşüklere neden olur. Erkeklerde orşitis sonu kısırlık şekillenir. Bazen ciddi komplikasyonlar sonu hastalık ölümle sonuçlanabilir.

HASTALIĞIN KONTROLU

Mikroorganizma pastörizasyon ısısına hassas olduğundan, gıdaların pişirilerek yenmesi, çiğ olarak tüketilen sebze ve meyvaların etkenin duyarlı olduğu dezenfektanlarla yıkanması gerekmektedir. Hastalığın kontrolünde enfekte hayvanların sürüden ayrılmaları, diğer hayvanların enfeksiyona maruz kalmamaları açısından çok önemlidir. En radikal önlemlerden biriside hayvanların aşılanarak hastalığın kontrol altına alınmasıdır.

Brusellozis'de aktif bağışıklığı oluşturan aşılar, canlı Brusella abortus S-19 aşısı ile canlı B. melitensis Rev-1 aşısıdır. B. abortus S-19 aşısı, danalara ve erginlere uygulanan olmak üzere iki ayrı aşı olarak mevcuttur. B. abortus S-19, 4-8 aylık sağlıklı dişi danalara uygulanır, en az 7 yıl koruma sağlar, erginler ve erkeklerde kullanılmaz. Br. abortus S-19 ergin aşısı, 8 aylıktan büyük dişi sığırlara 24 ay ara ile iki kez uygulanır, en az bir yıl koruma sağlar, aşısız ve gençken aşılananlarda da kullanılabilir. Boğalara aşılamanın öerilmemesinin nedeni, testislere yerleşmesidir. Sürüdeki aşısız hayvanlar, infeksiyonda aşılılar için tehlike oluştururlar denilmektedir.

B. melitensis Rev-1 genç aşısı, 3-8 aylık sağlıklı dişi ve erkek kuzu ve oğlaklara uygulanır, tek bir aşılama yaşam boyu süren yeterli bir koruma sağlar, erginlerde uygulanmaz. B. melitensis Rev-1 ergin aşısı, 8 aylıktan büyük sağlıklı dişi koyun ve keçilere 12 ay ara ile 2 kez uygulanır.

PATOLOJİK MATERYALLERİN ALINMASI VE GÖNDERİLMESİ

ABORTE OLMUŞ FÖTUS: Kokuşma olmamış aborte fötus laboratuvara gönderilir.

SPERMA: Boğalardan usulüne uygun olarak ve aseptik koşullarda alınarak steril küçük şişelere konur.

VAJİNAL SVAB: Hayvanlarda yavru atımından sonra 6 haftalık periyod içinde izolasyon şansı yüksektir. Vaginal akıntıları almak için hazırlanan svablar, özel tüpüne konulduktan sonra hemen laboratuvara gönderilir.

SÜT: Şüpheli hayvanların meme başları dezenfekte edildikten sonra her meme bölgesinden, steril vida kapaklı tüplere, ilk iki sağım süt dışarı atıldıktan sonra 15 - 20 ml. miktarında sağılır. Tüplerin ağızları kapatılarak, soğuk koşullarda ve en kısa zamanda laboratuvara gönderilmelidir.

Laboratuvar muayeneleri için alınacak patolojik materyaller aseptik koşullarda, steril kaplara konulduktan sonra hemen gönderilmeli, bekletilecek olanlar buzdolabında saklanmalıdır.

----------------------------Buzağı İshallerini Önleme Yolları---------------------------------

Bu karmaşıklık, hastalığın engellenmesi, tedavi edilmesi ve kontrolünü güçleştirmektedir. İshallerin nedenleri ya enfeksiyöz ya da değildir.

Enfeksiyöz nedenler arasında E.coli, Clostridium suşları gibi bakteriler, coronavirus ve rotavirus gibi viruslarla parazitler bulunmaktadır. Enfeksiyöz olmayan nedenler de ortam ve beslenme kaynaklıdır. Bu çeşitli nedenleri verdikten sonra görüleceği gibi tek bir koruyucu önlemin çeşitlik koşullarda oluşan tüm ishalleri kontrol etmesi olası değildir.

Dikkatlice planlanmış ve uygulanmış aşı programlarında bile eğer gebe inek fiziksel kondüsyon bakımından zayıfsa (örneğin internal parazitler bulunduruyorsa) ishale karşı başarısız olunabilir.

Güç doğum oranının yüksek olduğu, ağız sütünün (kolostrum) düşük kalitede veya az miktarda alındığı durumlarda ve kötü ortam koşullarında (düşük standartlarda temizlik, yetersiz havalandırma veya aşırı kalabalık barınaklar) aşılamanın etkinliği düşük olmaktadır. Kısacası yeni doğan buzağıların ishalleri için tek ve basit bir çözüm yoktur.

Kolostrum; ineğin doğumdan sonrası ilk sütü, yavru için önemli besin maddeleri ve hastalıklara karşı koruyucu maddeler bulundurmaktadır. Maksimum oranda korunma sağlanması için yeni doğan yavrunun doğumdan sonraki ilk 4 saat içinde ağız sütü alması koruyucu antikorların buzağının bağırsaklarından geçerek kan dolaşımına karışması sağlanmalıdır. Bazı durumlarda inek yeterli miktarda ağız sütü üretemeyebilir veya ağız sütü zayıf kalitede olabilir. Pek çok sürü yönetim programlarında buzağılara direkt olarak yeterli miktarda ağız sütünün verilmesi önemli yer tutmaktadır. Kapsamlı bir program dahilinde, ortam kaynaklı stres faktörlerini minimize edip beslenmeyi optimum seviyede tutarak enfeksiyöz ajanlara karşı koruyucu aşıların yapılması ile ishallerle mücadele en iyi şekilde kontrol edilebilir. Zaman tablosuna bağlı olan buzağı ishallerinden korunma, teşhis ve tedavi konularında bir kılavuz aşağıda verilmiştir. Bu kılavuz size yardımcı olarak buzağı ishallerine karşı mücadelede optimal koruma sağlayacaktır.

İSHAL BUZAĞILARI NASIL ETKİLER

İshale neden olan enfeksiyöz ajanlar, başlıca E.coli, rotavirus veya coronavirus çoğunlukla birbiriyle birarada bulunurlar. Genellikle ishale neden olan tek bir ajan bulmak olası değildir. Hem bakteri hem de viruslar buzağının bağırsak yüzeyine tutunarak tahribata neden olurlar. Bunun sonunda vücuttan bağırsağa doğru su kaybına yol açarlar. Tahrip olmuş bağırsak hücrelerinin, gıda ile alınan ve bağırsak kanalından geçen besin maddelerini absorbe etme yetenekleri kısıtlanmış olur.

İSHAL BUZAĞILARI NASIL ETKİLER

Bakteriler, intestinal, dokuları tahrip eden kuvvetli toksinler salgılarlar. Bunun sonucu; fazla su kaybı, ishal, ateş, halsizlik, iştahın azalması, dehidrasyon şekillenir. Su kaybı sırasında bir buzağı, vücut ağırlığının % 10 veya daha fazlasını kaybedebilir. Vücut sıvılarının kaybı sonunda total kan hacminin azalması kan dolaşımının düşmesi ve vücut için kritik mineraller olan sodyum, potasyum ve klorür kayıplarına neden olur. Potasyum kaybı, buzağının normal kas fonksiyonları için gerekli sinir uyarımlarını etkiler.

Rotavirus enfeksiyonları çoğunlukla 1-3 günlük buzağılarda görülür.

Bu virus bağırsaklardaki su ve besin maddelerinin emilmesine olanak sağlayan tüy benzeri oluşumları enfekte ederek yıkımlar. Bu yıkım sonunda buzağının sindirim sisteminden sıvı ve besin maddelerinin alımı durarak ishal, vücut sıvılarının kaybı (dehidrasyon) ve intestinal boşlukta elektrolitlerin kaybı ile sonuçlanır. Rotavirus'lar özelikle ısı ve kuruluğa karşı dirençlidirler ve kötü ortam koşullarında bile haftalarca dayanabilirler. E.coli: Bu bakteri özellikle 1-7 günlük buzağılarda ishal oluşturması ile bilinir. Şiddetli intestinal yıkım, toksin oluşumu, ishal ve dehidrasyon sonucu ölüme neden olur.

Enfeksiyon, bakteri filamentlerinin bağırsak yüzeyine tutunması ile başlar. Bakteri, koloni oluşturur ve ishal ile sonuçlanan aşırı miktarda toksin salgılar. Coronavirus enfeksiyonu çoğunlukla 7- 14 günlük buzağılarda görülür. Başlıca belirtiler, sulu, yeşilimsi ishal, halsizlik ve iştahsızlıktır. Bu virus, ince ve kalın bağırsak yüzeyinde ciddi yıkıma neden olur ve buna bağlı olarak yüksek oranda mortalite görülür. Bu viruslar, vücuttan büyük miktarlarda atıldığından hastalık bir hayvandan diğerine kolayca bulaşır.

Clostridium perfringes Tip C tarafından oluşturulan clostridial ishaller, buzağılarda ani ölümlerle karakterizedir. Bu tip ishaller daha çok 1-28 günlük arasında olan buzağılarda görülür. Enfeksiyon belirtileri eğer görülür ise kanlı ve kokulu bir ishal şeklindedir.

BUZAĞI İSHALLERİNİ ENGELLEME KILAVUZU (Korunma, Tanı ve Kontrol)

PLAN A:

Koruyucu Aşılama: (BOVİNE PİLİ SHİELD)

1-Gebe düve ve ineklere doğuma 2-6 hafta kala yapılır. Boyun bölgesinden kas içi 1 ml şeklinde uygulanır. Yılda bir kez uygulanır, rapeli gerekmez.

PLAN B :

Koruyucu Uygulamalar: (ECOLiZER)

1-E.coli'nin üniversal K 99 pilus antijeni ve tüm somatik antijenlerini bulunduran antiserumlar yeni doğan buzağılara ağız yolu ile doğumdan sonra, tercihen 12 saat içinde ağızdan 10 ml iğnesiz şırınga ile verilmesi ile E.coli ishallerinden tam koruma sağlanır.

2-Karma antiserumlar: ( BOVi SERA ) E.coli, P.haemolytica P.multocida, Corynebacterium pyogenes ve S. typhimurium'un neden olduğu bağırsak ve solunum yolu enfeksiyonlarında koruyucu ve tedavi edici olarak kullanılan antiserumlardır. Buzağılara doğumdan sonra mümkün olan en kısa zamanda verilir.

BUZAĞI DOZU:

Koruyucu: 20 ml, deri altı veya kas içi

Tedavi edici: 40-100 ml, deri altı veya kas içi.

PLAN C:

TEŞHiS VE KONTROL

Oral rehidrasyon tozlarının kullanılması: ( SKY HIGH ENERGY ) Bu amaçla hazırlanmış tozlar, buzağılarda bakteriyel, viral veya beslenme ile ilgili olarak oluşan ishallerde şekillenen dehidrasyon, asidoz ve elektrolit kayıplarını gidermek için kullanılır. ishalin ilk belirtileri görülür görülmez kullanılmaları ile ishal kontrol altına alınabilir. Ağızdan verilen bu rehidrasyon maddeleri; buzağı ishalini derhal keser ve buzağının kaybettiklerini geri verir. Bir paket (105 gr) 1.5-2 litre ılık suda (37°C) iyice karıştırılarak jel oluşturmadan önce 15 dakika içinde buzağıya içirilir. ilk uygulamadan 12 ve 24 saat sonra tekrarlanır.

İSHALLERDEN KORUNMA ANAHTAR LİSTESİ

1- Sürüde sağlıklı inekler oluşturarak sağlıklı ineklerin yavrularına koruyucu maddeleri aktarması temin edilir. Koruyucu sağlık programının yaratılması için veteriner hekiminiz ile işbirliği yapınız.

2- Yavruyu ishallerden korumak için gebe ineğe E.coli' ye karşı aşı uygulayınız. ( BOVİNE PiLi SHiELD )

3- iç parazitler için gerekli ilaçların yapılması gerekir. Pasif immunitenin sağlanması için parazit mücadelesinin yapılması şarttır.

4- Gerekli gördüğünüz hallerde, anne ve yavruya stres oluşturmamak için doğuma yardımcı olunuz.

5- Buzağı doğar doğmaz mümkünse ilk 4 saat içinde ağız sütünü alması sağlanır. Düveler ve ikinci doğumunu yapan inekler yeterli miktarda antikor oluşturamayabilirler. Olgun ineklerden alacağınız ağız sütü ile yavruları destekleyiniz. Doğan yavrulara K 99 pilus antijeni ile hazırlanmış antiserum uygulayınız. (BOVİ SERA)

6- Doğum odasını ılık ve temiz tutunuz. Doğumdan sonra oda temizlenip dezenfekte edilmelidir.

7- En kısa süre içinde anne ve yavruyu başka temiz bir bekleme bölmesine veya temiz bir meraya alınız.

8- Buzağıları temiz ve ılık tutunuz. Soğuk ve ıslak hava şiddetli ishallerin oluşmasını sağlayan unsurlardır.

9- Hayvanları kalabalık halde tutmayınız. Yeterli havalandırmayı sağlayınız.

10- Buzağılar arasında ishal çok süratle yayılır. Şişeler, kovalar ve ağız sondaları dezenfekte edilerek bulaşma riski azaltılmalıdır.

11- Hasta hayvanları sağlıklı alanlardan hemen ayırınız. iyi direnajı olan buzağı boksları kullanınız.

12- Eğer hasta buzağıları tedavi etmek için yutturma sondası kullanıyorsanız her buzağıdan sonra dezenfekte ediniz. Genel sanitasyon kurallarına uyunuz; iğne uçlarını sıkça değiştiriniz, aşıların kontaminasyonunu engellemek için transfer iğne uçları kullanınız. Dışkı ile kaplı, nemli ortamlarda buzağılara aşı yapmaktan kaçınınız.

13- Bir ishal salgınında, erken tanı ve tedavi çok önemlidir. İshal başladıktan 12 saat içinde dışkı örneklerini teşhis için laboratuvara gönderiniz. İshal görülür görülmez oral rehidrasyon preparatlarını kullanınız. (SKY HIGH ENERGY)

14- İshalleri engellemek ve salgınları tedavi etmek için ishaller ile mücadeleyi bir plan dahilinde uygulayınız.

CLOSTRİDİUM ENFEKSİYONLARIBUZAĞI İSHALLERİNİ ENGELLEME KILAVUZU

Hayvanlarda hastalık oluşturan bu mikroorganizmalar sporlu bakteriler olup toprakta ve hayvan gübrelerinde uzun süre canlı kalırlar. CI.Perfringens tip A, B, C, D, E ise normal olarak hayvanların bağırsaklarında bulunurlar. Sporlar uygun ortam bulduklarında vegetalif hale geçerek çıkardıkları ekzotoksinlerle (alfa, beta, gama, delta, epsilon vb.) hastalık oluştururlar. Anaerob olan bu mikroorganizmalar, yara enfeksiyonları şeklinde klinik belirtilerle veya beslenme değişikliklerinde hiçbir semptom göstermeden hastalık oluştururlar.

Ölüm oranı yüksektir ve enterotoksemilerde hiçbir belirti gözlemeden hayvan ölü bulunur.

YANIKARA (Gazlı Gangren-Gangrenea Emphysematosa) Etkeni=(Cl. Chauvoei)

Ender olarak koyunlarda da görülmesine rağmen sığırlara özgü bir hastalıktır. Özellikle 9 aylıktan 2 yaşına kadar olan genç,kondüsyonu iyi dana, düve ve tosunlarda görülür. Koyunlarda yara enfeksiyonlarından sonra görülmesi ile birlikte, sığırlarda bulaşık su ve yemlerle alınır. Sindirim kanalından mukozaya geçen etkeni makrofajlar fagosite ederek kan yolu ile çeşitli dokulara taşırlar.

SEMPTOMLAR

Etken en çok sevdiği kas dokusuna (arka bacaklar, bel ve sırtbölgesi, kostalar üzeri, ön göğüs ve scapula bölgelerinde) yerleşir. Kas dokusuna yerleşen etken toksin salgılayarak bağ dokusu ile kas dokusunda ödem ve kanamalarla başlayan yaygın bir yangıya sebep olur. Etkenin kendisi ise kas dokusundaki glikojeni ayrıştırarak gaz ve organik asitleri ortaya çıkarır. Toksin ve diğer metobolitler kan yolu ile vücuda yayılıp çeşitli doku ve organlarda sekunder bozukluklar da yapar. Semptomlar enfeksiyondan 1-5 gün sonra başlar. Genel semptomların yanısıra kas gruplarında ağrı ve şişlik ayaklarda topallama dikkati çeker. Şişliklerin üzerine basıldığında çıtırtı (krepitasyon) sesi duyulur. Deride renk değişikliği ve nekrozlar gözlenir. Hayvan 24-48 saat içinde ölür. Kadavra ileri derecede timpaniktir. Ağız kurumuştur. Anüs ve vulvadan kanlı seröz eksudat sızar.

MALİGNANT ÖDEM Etkeni (Cl. Septicum)

Birkaç Clostridium etkeni tarafından oluşturulur. Derideki yaraların enfekte olması ile ortaya çıkar. Yaranın bulaşmasından 12-48 saat sonra lokal semptomlar ve takiben genel semptomlar başlar. Topailık, titremeler, halsizlik dikkati çeker. Ödemler oluşur. Ödemli bölgelerde çıtırtı sesi duyulabilir. Yanıkara ile karışır.

BRADZOT Etkeni (Cl. Septicum)

Koyunlara özgü olup toklu ve genç hayvanlarda görülür. Kış aylarında soğuk, karlı, donmuş yem ve bulaşık sularla etken alınır. Hastalık abomasum yangısı ile başlar ve toksinler vücuda yayılarak, özellikle sinirlerde tahribat yaparak hayvanın kısa sürede ölmesine neden olur. Hastalık ani başlar ve kısa sürer. Kadavranın karın bölgesinde gaz toplanır ve şişer.

CLOSTRİDİUM ENFEKSİYONLARI

ENFEKSiYÖZ NEKROTiK HEPATiT (KARA HASTALIK) Etkeni (CI. Novyi)

Fasciola (kelebek) invazyonlarının çok yoğun olduğu bölgelerde koyunlar arasında büyük telefatlara yol açan bir hastalıktır. Etken sağlam hayvanların bağırsaklarında ve karaciğerlerinde bulunur.

Dışkı ve ölen hayvanın kadavrası ile hastalık yayılır. Yem ve sularla bulaşır. Besi durumu iyi 2-4 yaşlarındaki hayvanlarda görülür. Fasciola' lar tarafından tahrip edilen karaciğerlerde etken hızla faaliyete geçer ve toksin salgılamaya başlar

Salgılanan toksinler karaciğerlerde nekroz yapmalarının yanısıra özelliklerle sinirler üzerinde toksiktirler. Hayvanlar halsizdir. Sürünün gerisinde kalırlar, stermum üzerine yatarak çırpınma hareketleri yaparlar ve birkaç dakika içerisinde ölürler. Semptomlar uzun sürmez. Kadavrada burundan kanlı akıntı gelebilir. Deri altı dokuları siyahımtırak görünüşte olduğu için bu hastalığa "KARA HASTALIK" denmiştir.

Buğday Çeşitleri ve Özellikleri

2010-08-29T11:01:00.000-07:00

Adana 99	Ahmetağa
Aksel 2000	Altıntaş 95
Anadolu Beyaz - KÖSE 220/39	Atay 85
Atilla 12	Aytın 98
Bağcı 2002	Basribey 95
Bezostaja	Bolal 2973
Çakmak 79	Çetinel 2000
Çeşit 1252	Cumhuriyet 75
Dağdaş 94	Dariel
Doğu 88	Ege 88
Ekiz	Fırat 93
Galil	Gediz 75
Gerek 79	Golia 99
Gün 91	Göksu 99
Gönen 98	Karahan 99
Katea-1	Kaşifbey 95
Konya 2002	Kunduru 1149
Kutluk 94	Kınacı 97
Kıraç 66	Kırgız 95
Kızıltan	Meram 2002
Mızrak	Odeskaya 51
Orso - Durlu	Palandöken 97
Panda	Pehlivan
Sagittario	Salihli 92
Saraybosna	Selçuklu 97
Seyhan 95	Sultan 95
Süzen 97	Türkmen
İkizce	İzmir 85
Zenit	Özdemirbey 97

Adana 99

Bitki boyu 95-110 cm olup yatmaya dayanıklıdır. Beyaz sık kılçıklı bir başak yapısına sahiptir.

Beyaz, renkli oval yapıda sert bir tanesi olup 1000 tane ağırlığı 40-42 gr. dır.

Kışa ve kurağa orta derecede dayanıklıdır. Orta erkencidir.

Sarı, kahverengi paslara ve septoria’a karşı dayanıklı, ekmeklik kalitesi iyi bir çeşittir.

Sahil bölgelerine önerilir.

Aksel 2000

Bitki boyu kısa ve büyüme şekli dik olan bir çeşittir.

Başakları kılçıklı ve beyaz renklidir. Orta sıklıkta başak yapısına sahiptir.

Taneleri kırmızı yarı sert yapılıdır. 1000 tane ağırlığı 32-37 gr'dır. Hektolitre ağırlığı 78-81 kğ/hl arasındadır.

Alternatif tabiatlı olan çeşidin kışa dayanımı orta, yatmaya ve tane dökmeye dayanımı iyidir. Verimi 500-690 Kğ/da arasındadır.

Sarı ve kara pasa orta mukavimdir.

Orta Anadolu Bölgesi için tavsiye edilmektedir.

Anadolu Beyaz - KÖSE 220/39

Başaklar kılçıksız, kırmızı başaklıdır.

Tanesi uzunca ve az çok karınlıdır. Beyaz renklidir.

Ekmeklik sert buğday olup,ekmeklik kalitesi iyidir.

Alternatif, orta erkencidir. Kışa ve kurağa dayanıklı, yatmaya, tane dökmeye zayıftır. Verimli topraklarda yatar. 1000 tane ağırlığı 40 gr’dır.

Hastalıklara, özellikle sürmeye zayıftır.

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri’ne tavsiye edilir.. (Ankara yöresinde çok az yetiştirilmektedir.)

Atilla 12

Bitki boyu 80-85 cm’dir.

Başakları kılçıksız ve beyazdır.

Taneleri kırmızı renktedir. 1000 tane ağırlığı 42-44 gr’dır.

Kışa mukavemeti iyidir. Yatmaya dayanıklıdır. 1000 tane ağırlığı 42-44 gr’dır.

Trakya Bölgesi’ne tavsiye edilir.

Bağcı 2002

Genel Özellikleri

Başak Özelliği: Beyaz, Kılçıklı
Bitki Boyu (cm) : 90-100
Yatmaya Dayanıklılık: Dayanıklı
Dane Rengi: Kırmızı
Dane Verimi (kg/da): 400-700
Gelişme Tabiatı: Alternatif (Yazlık-Kışlık)
Kurağa Dayanıklılık: Hassas
Soğuğa Dayanıklılık: Orta Dayanıklı

Yetiştirme Teknikleri

Ekim Zamanı: 1-15 Ekim arası
Tohum Miktarı: 21-23 kg/da
Kuruda Taban Gübresi: 6-7 kg/da saf fosfor; 2-3 kg/da saf azot
1 Kere Sulamada Taban Gübresi: 8-9 kg/da saf fosfor; 3-4 kg/da saf azot
Kuruda Üst Gübre: 3-4 kg/da saf azot
1 Kere Sulamada Üst Gübre: 4-5 kg/da saf azot

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%): 11-13
Bin Dane Ağırlığı (g): 33-42
Hektolitre Ağırlığı (kg): 76-81
SDS-mini (ml): 10-15
Sertlik: Orta sert
Kullanım Alanı: Un Yapımı

Hastalıklara Dayanıklılık

Sarı pasa hassas, Rastığa, Sürmeye ve Kök Çürüklüğüne Orta Dayanıklı

Yetiştirilebilecek Bölgeler

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri

Bezostaja

Sap kısa boylu, sağlam yapılı ve gri yeşil renkli olup yaprakları tüysüzdür.

Kılçıksız, beyaz kavuzlu, orta uzun, orta sık ve dik başaklıdır.

Sert-kırmızı camsı taneli olup, 1000 tane ağırlığı 40-44 gr’dır.Tanelerde karın yarığı derin olup, karın yanakları keskindir ve tanenin sırtı yüksektir.

Kışlık bir çeşit olup, soğuğa dayanıklıdır. Ancak kurağa dayanıklılığı azdır. Az kardeşlenir, gübreye reaksiyonu iyidir. Erkenciliği orta olup yatmaya dayanıklıdır. En iyi sonuç sonbaharda erken çıkış sağlandığında alınır. Kardeşlenmesinin düşük olmasından dolayı verim potansiyeli tane ve başak büyüklüğünden kaynaklanır. İlkbahar son donlarından zarar görmez. Ancak yaz kuraklarından fazlaca etkilendiği için kır-bayır tarlalar ve yeterli yağış almayan yörelerdeki alanlar için uygun değildir.

Sarı pasa dayanıklı olup, kara ve kahverengi pasa orta derecede dayanıklıdır. Sürme ve rastığa orta hassastır. Kök ve kök boğazı çürüklüklerinden önemli ölçüde etkilenir.

Trakya, Kuzey ve Batı Geçit Bölgeleriyle Orta Anadolu’nun taban ve sulanabilen alanlara tavsiye edilir.

Çakmak 79

Kısa normal saplı, yeşil, orta ve orta uzun ve tüysüz yapraklıdır.

Başakları kılçıklı, çıplak kırmızı kavuzlu, kısa, çok sık ve diktir.

Tane Amber renklidir.

Alternatif gelişme tabiatlıdır. Kışa ve kurağa dayanımı iyi, orta erkenci, yüksek verimli ve sağlam saplıdır. Gübreye reaksiyonu iyi olup, tane dökmez ve harman olma kabiliyeti iyidir.

Sarı pasa hassas, kahverengi pasa orta dayanıklı, kara pasa orta hassastır. Sürmeye dayanıklı, rastığa ise hassastır.

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri’ne tavsiye edilir.

Çeşit 1252

Bitki boyu orta olan çeşidin yaprakları yeşil renkte ve dik bir yapıdadır.

Başaklar orta sık ve eğik bir yapıya sahiptir. Başak kılçıklı ve kahverengi kavuzludur.

Taneler uzun elips şeklinde ve kırmızıdır. 1000 tane ağırlığı 37-42 gr’dır.

Alternatif olan çeşidin gübreye reaksiyonu ve harman olma kabiliyeti oldukça iyidir. Yarı taban, taban ve sulanan alanlarda verim potansiyeli oldukça yüksektir.

Yapay ve doğal koşullarda, sarı pasa orta hassas, rastığa ve sürmeye dayanıklıdır.

Orta Anadolu ve Geçit Bölgelerinin yarı taban, taban ve geç ilkbahar donlarının görüldüğü kışı sert geçen soğuk alanlara tavsiye edilmektedir.

Dağdaş 94

Genel Özellikleri

Başak Özelliği: Beyaz, Kılçıklı
Bitki Boyu (cm) : 100-110
Yatmaya Dayanıklılık: Dayanıklı
Dane Rengi: Beyaz
Dane Verimi (kg/da): 200-500
Gelişme Tabiatı: Kışlık
Kurağa Dayanıklılık: Dayanıklı
Soğuğa Dayanıklılık: Dayanıklı

Yetiştirme Teknikleri

Ekim Zamanı: 1-15 Ekim arası
Tohum Miktarı: 22-23 kg/da
Taban Gübresi: 6-7 kg/da saf fosfor;2-3 kg/da saf azot
Üst Gübresi: 3-4 kg/da saf azot

Yetiştirilebilecek Bölgeler

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%) : 10-14
Bin Dane Ağırlığı (g) : 36-42
Hektolitre Ağırlığı (kg): 77-82
SDS-mini (ml) : 9-15
Sertlik: Sert
Kullanım Alanı: Bulgur, Paçal Un Yapımı

Hastalıklara Dayanıklılık

Rastığa hassas
Sarı pasa orta, kahve ve kara pasa dayanıklı
Sürmeye dayanıklı
Kök ve kök boğazı hastalıklarına toleranslı

Ahmetağa

Genel Özellikleri

Başak Özelliği: Beyaz, Kılçıklı
Bitki Boyu (cm) : 80-100
Yatmaya Dayanıklılık: Dayanıklı
Dane Rengi: Kırmızı
Dane Verimi (kg/da): 400 - 900
Gelişme Tabiatı: Alternatif (Kışlık-Yazlık)
Kurağa Dayanıklılık: Hassas
Soğuğa Dayanıklılık: Dayanıklı

Yetiştirme Teknikleri

Ekim Zamanı: 1-15 Ekim arası
Tohum Miktarı: 20 kg/da
Taban Gübresi: 9-10 kg/da saf fosfor; 3-4 kg/da saf azot
Üst Gübre (sulama 2 kere): 8-10 kg/da saf azot; (sulama 3 kere): 10-12 kg/da saf azot

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%): 12.9
Bin Dane Ağırlığı (g): 33.4
Hektolitre Ağırlığı (kg): 79.4
SDS Sedim (ml) : 41.7
Yumuşama Değeri: 95
Enerji Değeri: 198
Absorbsiyon Değeri (%): 65
Kullanım Alanı: Un Yapımı

Hastalıklara Dayanıklılık

Sarı pasa orta hassas

Yetiştirilebilecek Bölgeler

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri

Altıntaş 95

Sap 110-120 cm boyundadır.

Başakları kılçıklı ve kahverengi kavuzludur.

Tane kehribar renkli, camsı yapılıdır.

Yatmaya ve kurağa dayanıklıdır. 1000 tane ağırlığı ve hektolitresi yüksek, makarnalık kalitesi iyidir.

Tarla koşullarında sarı pas, kara pas, sürme ve rastığa dayanıklı, kahverengi pasa ise orta dayanıklıdır.

Kunduru 1149’un ekildiği alanlara önerilmektedir. Orta Anadolu ve Batı geçit Bölgesi kışlarına
dayanıklıdır.

Atay 85

Orta-kısa boylu, sap sağlamlığı çok iyidir.

Başakları kılçıklı, beyaz kavuzlu, iri başaklı, orta sık, diktir.

Tane sert-beyaz olup,renk ve sertlik açısından makarnalık buğdaya benzer. 1000 tane ağırlığı 32 gr’dır.

Kışlıktır. Soğuğa orta dayanıklı ve kurağa hassas olup, kardeşlenmesi ortadır. Orta geççidir. Kurağa hassasiyeti nedeniyle kıraç ve yarı taban alanlarda yeterli verim sağlayamamakla birlikte taban ve sulanan alanlarda çok yüksek verim düzeyine ulaşır.

Sarı pasa orta dayanıklı, kara ve kahverengi pasa orta hassas, rastık ve sürmeye dayanıklıdır.

Orta Anadolu, Kuzey ve Batı Geçit Bölgelerinin kuvvetli tarım toprakları ile sulanan alanlarına tavsiye edilir.

Aytın 98

Bitki boyu orta uzunlukta olan çeşitte yapraklar yeşil renkte ve yarı dik bir yapıdadır.

Başaklar kılçıklıdır, orta sık ve paralel bir yapı gösterir.

Taneleri uzun elips şeklinde beyaz renkli, 1000 tane ağırlığı 32-35 gr'dır. Hektolitre ağırlığı 78 kğ/hl dir. Ekmeklik kalitesi iyidir.

Kışlık olan çeşit orta erkenci soğuğa ve kurağa dayanımı, gübreye reaksiyonu ve harman olma kabiliyeti iyi, verim potansiyeli 350-4800 kg/da'dır.

Yapay ve doğal koşullarda sarı pasa, sürme ve rastığa dayanıklıdır.

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri için tavsiye edilmektedir.

Basribey 95

Sap orta boylu(85 cm), yapraklar açık yeşil renkli, tüysüz ve yaprak şekli dardır.

Başaklar dik duruşlu ve sık yapıdadır. Kılçıklı olup, kılçık rengi beyazdır.

Taneleri beyaz renkli, orta uzunlukta, 1000 tane ağırlığı 36-39 gr’dır.

Sulu alanlar için geliştirilmiş bir çeşittir. Kurağa ve soğuğa hassastır. Yatmaya dayanıklı, su ve gübreye reaksiyonu çok iyidir. Verim potansiyeli yüksektir.

Sarı ve kara paslara dayanıklı, kahverengi pasa hassastır.

Ege Bölgesi ve sahil kuşağına tavsiye edilmektedir.

Bolal 2973

Sap uzunluğu orta(80-90 cm), yeşil, tüysüz, orta-geniş ve orta-kısa yapraklıdır.

Başakları kılçıklı, çıplak beyaz kavuzlu, orta uzunlukta, hafif eğiktir.

Taneleri yarı Sert, kırmızı, oval, orta uzunlukta, orta genişlikte, sırtı düz,karın yanakları yuvarlak,karın yarığı çizgisi derin olmayan ekmeklik kalitesi orta olan bir çeşittir. 1000 tane ağırlığı 38,9 gr’dır.

Alternatif gelişme tabiatlıdır. Kışa, kurağa ve yatmaya dayanıklı, erkenci, gübreye reaksiyonu iyi ve yüksek verimlidir. Tane dökmez, harman olma kabiliyeti iyidir.

Tarla şartlarında sarı, kara ve kahverengi paslara toleranslı, sürmeye hassastır.

Orta Anadolu’nun taban ve yarı taban toprakları için tavsiye edilir.

Çetinel 2000

Sapları kısa boylu olup, yaprakları yarı dik gelişir.

Kılçıklı ve beyaz renkli paralel kenarlı ve gevşek başaklıdır.

Taneleri beyaz renklidir. 1000 tane ağırlığı 33-36 gr arasındadır. Hektolitre ağırlığı 71-76 kğ/hl arasındadır.

Kışlık bir ekmeklik buğday çeşididir. Kışa ve yatmaya dayanımı iyidir. Gübreye reaksiyonu ve dane dökmeye dayanımı yüksektir. Verimi 550-780 Kğ/da arasında değişir.

Tarla koşullarında sarı pasa orta hassastır.

Orta Anadolu Bölgesi için tavsiye edilmektedir.

Cumhuriyet 75

Sap sağlam ve orta uzunlukta, yeşil-tüysüz ve orta geniş yapraklıdır.

Kılçıklı, çıplak beyaz kavuzludur.

Yumuşak yapıda, Rengi çok beyaz olup, eliptik-uzun, orta geniş bir taneye sahiptir.Beyaz buğdaylar içinde en iri olanıdır. 1000 tane ağırlığı 50-54 gr’dır.

Yazlık gelişme tabiatlıdır. Kışa dayanması sahil bölgeleri için iyi, kurağa dayanması orta, erkenci ve yüksek verimli bir çeşittir. Gübreye karşı reaksiyonu iyidir. Tane dökmez ve harman olma kabiliyeti iyidir.

Kara ve kahverengi pasa dayanıklı, sarı pasa hassas, septoria’ya orta derecede dayanıklı, rastık ve sürmeye hassastır.

Sahil kuşağında, kır-taban sahalarda ekimi tavsiye edilir.

Dariel

Beyaz renkli, iri taneli ve sert yapıda bir çeşittir. 1000 tane ağırlığı 38 gr'dır.

Soğuğa ve kurağa dayanımı iyidir. Ekmeklik kalitesi ve verimi iyidir.

Kahverengi pasa ve septoria'a karşı dayanıklı, sarı pasa orta dayanıklıdır.

Çukurova ve Ege Bölgeleriyle GAP Yöresine tavsiye edilmektedir.

Doğu 88

Sap orta uzunlukta olup, yaprakları yeşil renkli, tüysüz ve orta genişliktedir.

Başakları orta uzunlukta, orta-sık ve dik olup, kılçıklı ve beyazdır.

Taneler kırmızı renkli, oval yapıda ve camsıdır. 1000 tane ağırlığı 42 gr’dır.

Sürme, rastık ve paslara karşı mukavemeti iyidir.

Doğu Anadolu ve Orta Anadolu’nun yüksek yerlerine tavsiye edilmektedir.

Ege 88

Sap uzunluğu 90-100 cm, yaprakları yeşil renkli, tüysüz ve dar yapılı dik duruşludur.

Başak şekli fusiform olup, yarı dik duruşludur. Kısa kılçıklı, dış kavuz rengi beyaz ve tüylüdür. Başak yoğunluğu sık ve uzunluğu ise 6, 5-7 cm’dir. Kılçıkları siyah olup uç kısımlarda renk beyazdır. Hasat olgunluğuna gelindiğinde kılçıklar dökülmez.

Tane amber renkli, eliptik şekilde, 7-8 mm uzunluğundadır. 1000 tane ağırlığı 45-48 gr’dır.

Kışa ve kurağa mukavemeti orta, yatmaya karşı mukavim olup, erkenci bir çeşittir. Gübreye reaksiyonu iyi olup, tane dökmez, harman olma kabiliyeti iyidir. Yazlık karakterli olup verimli bir çeşittir.

Sürmeye karşı mukavim olup, rastık, sarı pas, kara pas ve kahverengi paslara orta hassastır. Sarı ve kahverengi paslara fide devresinde dayanıklıdır.

Sahil kuşağı ve Güneydoğu Anadolu Bölgesine tavsiye edilmektedir.

Ekiz

Genel Özellikleri

Başak Özelliği: Beyaz, Kılçıklı
Bitki Boyu (cm) : 80-100
Yatmaya Dayanıklılık: Dayanıklı
Dane Rengi: Kırmızı
Dane Verimi (kg/da): 400-900
Gelişme Tabiatı: Alternatif (Kışlık-Yazlık)
Kurağa Dayanıklılık: Hassas
Soğuğa Dayanıklılık: Dayanıklı

Yetiştirme Teknikleri

Ekim Zamanı: 1-15 Ekim arası
Tohum Miktarı: 20 kg/da
Taban Gübresi: 9-10 kg/da saf fosfor; 3-4 kg/da saf azot
Üst Gübre (sulama 2 kere): 8-9 kg/da saf azot; (sulama 3 kere): 10-11 kg/da saf azot

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%): 13.3
Bin Dane Ağırlığı (g): 36.4
Hektolitre Ağırlığı (kg): 78.2
SDS Sedim (ml): 40.4
Yumuşama Değeri: 150
Enerji Değeri: 115
Absorbsiyon Değeri (%): 66.4
Kullanım Alanı: Un Yapımı

Hastalıklara Dayanıklılık

Sarı pasa orta dayanıklı

Yetiştirilebilecek Bölgeler

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri

Fırat 93

90-95 cm boyunda sağlam saplı, yeşil yapraklı ve tüysüz olup, kavuzları griye çalan beyaz, kılçıkları da siyah renklidir.

Başaklar grimsi-beyaz dik, uzun ve dolgun başak yapısına sahip olup, kavuzları griye çalan beyaz, kılçıkları da siyah renklidir.

Çok açık kahverengi, iri ve dolgun, homojen tane yapısına sahiptir. 11-12 mm uzunluğundadır 1000 tane ağırlığı 45-50 gr’dır.

Yazlık gelişme tabiatlı, orta erkenci olup, iyi kardeşlenme özelliğinde ve sağlam saplıdır. Bölgede yaşanan kış soğuğundan etkilenmez. Tane dökmez ve harman olma kabiliyeti iyidir. Yağışa dayalı şartlarda ve ilave sulanan koşullarda güvenle yetiştirilir.

Önemli bir yaprak hastalığına rastlanmamıştır.

Güneydoğu Anadolu Bölgesinde özellikle 1. ve 2. alt bölgelere (Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Gaziantep, Adıyaman, Siirt ve Batman) tavsiye edilir.

Galil

Kırmızı renkli, iri taneli ve oldukça sert yapıda bir çeşittir. 1000 tane ağırlığı 42 gr'dır.

Kurağa dayanımı iyidir. Ekmeklik kalitesi ve verimi iyidir.

Kahverengi pasa ve septoria'a karşı dayanıklı, sarı pasa orta dayanıklıdır.

Çukurova ve Ege Bölgeleriyle GAP Yöresine tavsiye edilmektedir.

Gediz 75

Sap uzunluğu orta, yaprakları yeşil, tüysüz, dar ve uzun yapılıdır.

Başakları kılçıklı, beyaz tüylü, orta uzun, başak yoğunluğu sık ve başakları dik duruşludur.

Tane sert yapıda, kehribar renkli, oval ve uzun orta genişliktedir. Karın çizgisi orta derin ve yuvarlak olup 1000 tane ağırlığı 42-45 gr’dır.

Yazlık gelişme tabiatlıdır. Kurağa dayanıklılığı orta, orta erkenci, sapı sağlam ve yatmaya dayanıklıdır. Gübreye reaksiyonu iyi, tane dökmez, harman olma kabiliyeti iyi , verimli bir çeşittir.

Sarı ve Kahverengi pasa dayanıklı, kara pasa ve septoria’ya karşı orta dayanıklıdır.

Akdeniz Bölgesi(Amik ovası ve Gaziantep Yöresi) ile Ege Bölgesi’ne tavsiye edilir.

Gerek 79

Sap orta boylu, yapraklar tüysüz ve orta büyüklüktedir. Sap sağlamlığı iyidir.

Kılçıklı, başak ve kavuzları kahverengidir. Başak orta uzun, orta sıklıkta ve dik duruşludur.

Yumuşak beyaz taneli olup, karın yanakları dar ve sırtı düz olduğundan tane ince uzun görünümlüdür. 1000 tane ağırlığı 32-36 gr’dır.

Kışlık, soğuğa ve kurağa dayanıklı olup, kardeşlenmesi yüksektir. Orta erkenci ve adaptasyon sınırı çok geniştir. Dane dökmez, harman olma kabiliyeti iyidir. Yetişme şartlarının kısıtlı olduğu durumlarda diğer çeşitlere oranla yüksek verimlidir.

Sarı ve kahverengi paslara toleranslı, kara pasa orta hassas, rastığa oldukça hassas, sürmeye dayanıklıdır.

Orta Anadolu, Kuzey Batı Geçit ile Doğu Anadolu’nun kışları nispeten ılık geçen yörelerine tavsiye edilmektedir.

Golia 99

Bitki boyu kısa olan çeşidin yaprakları yeşil renkte ve yarı dik yapıdadır.

Başak orta yoğunlukta, kılçıklı ve beyaz renktedir.

Taneler yumurta şeklinde küçük ve koyu kırmızı renkte olup,camsı özellikte ,yarı sert tanelere sahiptir. Ekmeklik kalitesi iyidir.1000 tane ağırlığı 34-36 gr’dır.

Harman olma kabiliyeti ve gübreye reaksiyonu iyidir.

Yapay ve doğal koşullarda sarı pasa, kahverengi pasa ve septoria’ya dayanıklıdır.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Çukurova ve Trakya için tavsiye edilmektedir.

Gün 91

Sap 90-100 cm uzunluğunda, yapraklar yeşil renkli, tüysüz ve yarı dik duruşludur.

Başakları orta uzunlukta, orta-sık, dış kavuzları beyaz-sarı ve tüysüzdür. Beyaz kılçıklı olup olgunluk döneminde kılçıkları dökülmez. Hasadı zamanında yapılmalıdır. Bazı yıllar kavuzlar açılarak tane dökme ihtimali vardır.

Taneler, küçük, kırmızı renkli,camsı oval yapıda olup 6-7 mm uzunluğunda ve 3-4 mm genişliğindedir. Karın yanakları dar olup karın yarığı çizgisi derindir..

Kışlık karakterlidir. Kışa ve kurağa dayanması iyidir. Orta erkenci olup yatmaya ve gübreye reaksiyonu da iyidir.

Sürme, rastık, kahverengi ve kara pasa karşı dayanması ortadır. Sarı pasa toleranslıdır.

Orta Anadolu, İç Batı Geçit ve Doğu Anadolu Bölgesinin geçit bölgelerine tavsiye edilir.

Göksu 99

Genel Özellikleri

Başak Özelliği: Beyaz, Kılçıklı
Bitki Boyu (cm): 80-100
Yatmaya Dayanıklılık: Dayanıklı
Dane Rengi: Beyaz
Dane Verimi (kg/da): 400-900
Gelişme Tabiatı: Alternatif
Kurağa Dayanıklılık: Hassas
Soğuğa Dayanıklılık: Dayanıklı

Yetiştirme Teknikleri

Ekim Zamanı: 1-15 Ekim arası
Tohum Miktarı: 20 kg/da
Taban Gübresi: 9-10 kg/da saf fosfor; 3-4 kg/da saf azot
Üst Gübre (sulama 2 kere): 8-9 kg/da saf azot, (sulama 3 kere): 10-11 kg/da saf azot

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%): 10-13
Bin Dane Ağırlığı (g) : 30-36
Hektolitre Ağırlığı (kg): 75-80
SDS-mini (ml): 9-13
Sertlik: Yumuşak
Kullanım Alanı: Un Yapımı

Hastalıklara Dayanıklılık

Paslara Toleranslı
Rastığa, Sürmeye ve Kök Çürüklüğüne Orta Dayanıklı

Yetiştirilebilecek Bölgeler

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri

Gönen 98

Bitki boyu orta uzunlukta olan çeşitte, yapraklar yeşil renkte ve düz bir yapıdadır.

Başaklar paralel kenarlı, beyaz, yoğun yapıda ve kılçıklıdır.

Taneler yuvarlak sert ve beyaz olup renk özelliği ve camsılığı açısından makarnalık buğdayla karıştırılabilir. 1000 tane ağırlığı 30-32 gr’dır.

Yazlık olan çeşidin harman olma kabiliyeti ve gübreye reaksiyonu iyidir.

Yapay ve doğal koşullarda, sarı pasa orta hassas, sürme ve rastığa hassas, kara pasa ise orta dayanıklıdır.

Eğe Bölgesi ve Sahil Kuşağındaki alanlar için tavsiye edilmektedir.

Karahan 99

Genel Özellikleri

Başak Özelliği: Beyaz, Kılçıklı
Bitki Boyu (cm) : 80-100
Yatmaya Dayanıklılık: Dayanıklı
Dane Rengi: Beyaz
Dane Verimi (kg/da): 200-500
Gelişme Tabiatı: Kışlık
Kurağa Dayanıklılık: Dayanıklı
Soğuğa Dayanıklılık: Dayanıklı

Yetiştirme Teknikleri

Ekim Zamanı: 1-15 Ekim arası
Tohum Miktarı: 22-23 kg/da
Taban Gübresi: 6-7 kg/da saf fosfor; 2-3 kg/da saf azot
Üst Gübresi: 3-4 kg/da saf azot

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%): 11-14
Bin Dane Ağırlığı (g) : 32-38
Hektolitre Ağırlığı (kg): 76-81
SDS-mini (ml): 10-16
Sertlik: Orta sert
Kullanım Alanı: Un Yapımı

Hastalıklara Dayanıklılık

Paslara, Rastığa, Sürmeye ve Kök Çürüklüğüne Orta Dayanıklı

Yetiştirilebilecek Bölgeler

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri

Katea-1

Sap orta-uzun, yapraklar gri yeşil renkte ve orta genişliktedir. Sap uzunluğu 95-100 cm arasındadır.

Başakları kılçıksız, orta uzunlukta, başak yoğunluğu orta sıktır. Başaklar hafif eğimli vaziyette dururlar.

Kırmızı, yarı sert ve orta uzun taneli olup,ekmeklik kalitesi ortadır. 1000 tane ağırlığı 36-40 gr arasındadır.

Kurağa dayanıklı, orta erkenci, verim potansiyeli yüksek bir çeşittir. –15 C’nin altındaki soğuklardan etkilenir. Tane dökmez, harman olma kabiliyeti iyidir.

Sürme ve rastığa dayanıklı, paslara karşı toleranslıdır.

Trakya ile Güney Marmara Bölgelerine tavsiye edilmektedir.

Kaşifbey 95

Dik saplıdır.

Başakları kılçıklıdır ve olgunlukta başak rengi beyazdır.

Beyaz sert tanelidir.Taneleri toparlak ve küçük olup ekmeklik kalitesi iyidir.

Yazlık olup, yatma ve tane dökmeye mukavemeti iyidir. 1000 tane ağırlığı 35-38 gr’dır. Verimi yüksektir.

Sarı pasa hassas, kahverengi ve kara pasa orta dayanıklıdır.

Ege Bölgesi’ne tavsiye edilir.

Konya 2002

Genel Özellikleri

Başak Özelliği: Beyaz, Kılçıklı
Bitki Boyu (cm) : 90-100
Yatmaya Dayanıklılık: Dayanıklı
Dane Rengi: Kırmızı
Dane Verimi (kg/da): 400-800
Gelişme Tabiatı: Kışlık
Kurağa Dayanıklılık: Hassas
Soğuğa Dayanıklılık: Dayanıklı

Yetiştirme Teknikleri

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%): 12-14
Bin Dane Ağırlığı (g): 40-49
Hektolitre Ağırlığı (kg): 78-82
SDS-mini (ml): 11-16
Sertlik: Orta sert
Kullanım Alanı: Un Yapımı

Hastalıklara Dayanıklılık

Paslara, Rastığa, Sürmeye ve Kök Çürüklüğüne Orta Dayanıklı

Kunduru 1149

Saplar 110-120 cm uzunluğunda, yaprakları orta geniş ve tüysüzdür.

Başakları kılçıklı, çıplak kahverengi kavuzlu, orta, uzundur. Başak yoğunluğu orta sık ve eğimlidir.

Tanesi sert ve amber renkli, iri ve gösterişlidir. 1000 tane ağırlığı 57-62 gr’dır.

Kışa ve kurağa mukavemeti iyi, orta erkenci, yatmaya orta dayanıklıdır. Yüksek yağışlı yerlerde ve kuvvetli taban arazilerde yatar. Tane dökmez, harman olma kabiliyeti iyi, kardeşlenmesi azdır. Gübreye reaksiyonu iyi olup,başakları iridir.

Sarı pasa orta dayanıklı, kara ve kahverengi pasa hassas olup,sürmeye dayanıklı, rastığa orta hassastır.

Adaptasyon kabiliyeti yüksektir. Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri, Trakya’nın sert buğday yetiştirilen yarı taban topraklarına tavsiye edilir.

Kutluk 94

Sap 95-100 cm boyundadır. Yaprakları yeşil ve dik duruşludur.

Beyaz başaklı, kılçıkları da beyazdır. Başak yoğunluğu orta, orta uzunlukta ve dik duruşludur.

Beyaz taneli, 1000 tane ağırlığı 34-36 gr’dır.

Kışa ve kurağa dayanıklıdır. Geniş bir adaptasyon kabiliyetine sahiptir. Orta Anadolu Bölgesinde sorun olan Bor(B) elementinin fazlalığına da toleranslıdır. Gübreye karşı reaksiyonu iyidir. Normal koşullarda yatmaya dayanıklı olup, harman olma kabiliyeti normaldir.

Sarı pas, kara pas ve rastığa dayanıklıdır. Sürmeye tarla koşullarında dayanıklı olup, kahverengi pasa orta derecede hassastır.

Orta Anadolu, Kuzey ve Batı Geçit Bölgeleri ile Doğu Anadolu Bölgesinde çok sert geçen kışların hakim olduğu yerlerin dışında yağışa bağımlı kışlık buğday ekim alanlarında da ekilebilir.

Kınacı 97

Genel Özellikleri

Yetiştirme Teknikleri

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%) : 11-13.5
Bin Dane Ağırlığı (g) : 32-38
Hektolitre Ağırlığı (kg) : 77-80
SDS-mini (ml) : 9-15
Sertlik: Orta sert
Kullanım Alanı: Un Yapımı

Hastalıklara Dayanıklılık

Rastığa ve sürmeye orta dayanıklı
Sarı, kara ve kahverengi pasa toleranslı,
Kök ve kök boğazı hastalıklarına orta dayanıklı

Yetiştirilebilecek Bölgeler

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri

Kıraç 66

Sap uzunluğu orta(80-90 cm), yeşil, tüysüz, orta genişlik ve uzunlukta yapraklıdır.

Başakları kılçıklı, çıplak beyaz-krem kavuzlu, orta uzun, orta sık ve hafif eğiktir.

Tanesi yarı sert beyaz, oval, orta uzunlukta, orta geniş, yuvarlak yanaklı, 1000 tane ağırlığı 40,3 gr’dır.

Kışlık gelişme tabiatlıdır. Kışa dayanması çok iyi, kurağa dayanması iyidir. Yatmaya dayanması orta, orta-erkenci, gübreye reaksiyonu iyi, tane dökmez ve harman olma kabiliyeti çok iyidir.

Sürmeye dayanıklı, paslara orta hassastır.

Kır bayır yerlere iyi intibak etmesi ve çok geniş bir adaptasyon kabiliyeti göstermesi nedeniyle Orta Anadolu’nun kır bayır ve yarı taban topraklarına tavsiye edilir.

Kırgız 95

Sap 100-110 cm boyundadır.

Kılçıklı ve açık kahverengi başaklıdır.

Taneleri beyaz renklidir.

Geniş adaptasyona sahip kışlık bir ekmeklik buğday çeşididir. Çinko(Zn) eksikliğine oldukça toleranslı olması nedeniyle bu elementin noksanlığının görüldüğü yerlerde ekilebilecek en başta gelen çeşitlerden birisidir. 1000 tane ağırlığı 32-35 gr’dır.

Tarla koşullarında sarı pas, kara pas, ve rastığa hassas, sürmeye karşı ise orta derecede hassastır.

Gerek-79 ve Kutluk-94 çeşitlerinin önerildiği alanlarda yetişebilir.

Kızıltan

Saplar 90-95 cm uzunluğunda, yaprakları yeşil renkli, tüysüz ve yaprak duruşu yarı yatıktır.

Başakları dik duruşlu, 7-8 cm uzunluğunda, yoğunluğu orta sıktır. Kılçıklı olup, hasat olgunluğu döneminde kılçıklarını dökmez.

Tane kehribar renkli, oval yapıda, 8-9 mm uzunluğundadır. 1000 tane ağırlığı 46-48 gr olup,camsı görünüşlü sert bir yapıya sahiptir. Karın çizgisi dar, derinliği sathi ve yanak şekli yuvarlaktır.

Kışa dayanması iyi, kuraklığa dayanması orta iyidir. Erkenciliği orta, verim potansiyeli iyidir. Yatmaya dayanması iyidir. Harman olma kabiliyeti iyidir.

Sürmeye ve rastığa dayanıklı, sarı pasa toleranslıdır. Kahverengi pasa ise orta dayanıklıdır.

Orta Anadolu ve Geçit Bölgelerine tavsiye edilmektedir.

Meram 2002

Genel Özellikleri

Başak Özelliği: Beyaz, Kılçıklı
Bitki Boyu (cm) : 80-100
Yatmaya Dayanıklılık: Dayanıklı
Dane Rengi: Amber
Dane Verimi (kg/da): 400-750
Gelişme Tabiatı: Alternatif (Yazlık-Kışlık)
Kurağa Dayanıklılık: Hassas
Soğuğa Dayanıklılık: Orta Dayanıklı

Yetiştirme Teknikleri

Ekim Zamanı: 1-15 Ekim arası
Tohum Miktarı: 20 kg/da
Taban Gübresi: 9-10 kg/da saf fosfor; 3-4 kg/da saf azot
Üst Gübre (sulama 2 kere): 9-10 kg/da saf azot; sulama 3 kere): 11-12 kg/da saf azot

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%): 12-15
Bin Dane Ağırlığı (g): 37-48
Hektolitre Ağırlığı (kg): 76-81
SDS-mini (ml): 7.5-10
Kullanım Alanı: Makarna, İrmik

Hastalıklara Dayanıklılık

Paslara, rastığa, sürmeye ve kök çürüklüğüne orta dayanıklı

Yetiştirilebilecek Bölgeler

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri

Mızrak

Kılçıklı ve beyaz kavuzlu , başakları orta uzunlukta seyrek ve yarı yatık bir yapıya sahiptir.

Orta boylu ve sağlam saplıdır. Dane rengi beyazdır. 1000 tane ağırlığı 30-32 gr, Hektolitre ağırlığı 77- 81 kg dır.

Sağlam saplı, orta boylu olması nedeniyle yatmaya dayanıklıdır. Verim potansiyeli 450-500 kg/da dır.

Taban ve yarı taban arazilerde verimi artar.

Gübreye reaksiyonu oldukça iyidir. Orta geççi, soğuğa ve kurağa dayanıklıdır.

Tane dökmez ve harman olma kabiliyeti iyidir.

Sarı pasa dayanıklı, kara pasa ve kahverengi pasa orta dayanıklıdır.

Orta Anadolu ve geçit bölgeleri ile benzeri yörelerin yarı taban ve geçit alanlarına tavsiye edilir.

Odeskaya 51

Orta-uzun saplıdır. Yaprakları yeşil renkli ve tüysüzdür. Yaprak durumu orta-geniş, orta-uzundur.

Başak uzunluğu orta olup, sağlam yapılıdır. Düz şekilli ve diktir. Kısa belirgin kılçıklı, tüysüz beyaz ve orta sıklıktadır. Bitki boyu 110-120 cm’dir.

Taneleri kırmızı renkli ve sert camsıdır. Oval şekilli kısa ve orta genişliktedir.

Kışa, soğuğa ve kurağa dayanımı iyi, orta erkenci olup yatmaya dayanımı iyidir. Gübreye karşı reaksiyonu ve harman olma kabiliyeti iyidir. Tane dökmez. 1000 tane ağırlığı 35 gr’dır.

Sürmeye orta hassas, rastığa mukavim, pas ve diğer hastalıklara orta hassastır.

Doğu Anadolu ve Doğu Geçit Bölgeleri için tavsiye edilmektedir.

Orso - Durlu

Sap kısa (75- 80 cm ) boyludur.

Başağı orta uzunlukta ve sıklıkta, kirli beyaz renkli ve kılçıklıdır.

Taneleri ufak, kırmızı renkli, tane sertliği yumuşak 1000 tane ağırlığı 28-32 gr'dır.

Sahil kuşağı için kışa dayanıklılığı iyidir. Kurağa dayanıklıdır. Sağlam saplı, gübreye reaksiyonu iyi, erkenci, alternatif karakterli, dane dökmez. Harman olma kabiliyeti iyi, verimi 300-800 kg/da'dır. Uygun gübre uygulaması ve sıklıkta yatma göstermez.

Sürmeye, rastığa ve paslara karşı mukavimdir.

Geniş bir adaptasyon kabiliyeti vardır. Akdeniz Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Ege ve Marmara Bölgelerine önerilmektedir.

Palandöken 97

Bitki boyu uzun olan çeşitte, yapraklar açık yeşil renkte, tüysüz ve yarı dik yapıdadır.

Başaklar orta sık yoğunlukta, iğ şeklinde, beyaz ve kılçıklıdır.

Taneler yumurta şeklinde ve beyazdır. 1000 tane ağırlığı 34 gr’dır.

Kışlık olan çeşidin soğuğa dayanımı iyidir. Çeşit orta erkencidir.

Yapay ve doğal koşullarda, kahverengi pasa orta dayanıklı, diğer pas ve hastalıklara ise dayanıklıdır.

Doğu Anadolu Bölgesi’ne tavsiye edilmektedir.

Panda

Sap 90-100 cm uzunluğunda, yaprakları koyu yeşil renktedir.

Başaklar kılçıklı ve beyaz kavuzlu olup, orta uzun ve sık yapılıdır.

Tane yarı serttir .Kırmızı buğdaylar içinde tanesi en iri olanıdır.Karın yanakları yuvarlak olup rengi kırmızı mattır.

Yazlık bir çeşit olup sahil şartlarında soğuğa ve yatmaya toleranslıdır. Dekara verimi 550-600 kg/da dır. 1000 tane ağırlığı 35 gr’dır.

Kahverengi pas ve septoria’ya toleranslıdır.

Çukurova, Ege, Marmara ve Karadeniz bölgelerine tavsiye edilir.

Pehlivan

Sapları orta uzunlukta, yaprakların rengi yeşil ve bayrak yaprağı kıvrık yapıdadır.

Başaklar çıkıntılı, paralel kenarlı, beyaz ve orta yoğunlukta bir yapıya sahiptir.

Tane, dış görünüş olarak Bezostajaya benzer fakat rengi daha koyu kırmızı olup taneleri daha iricedir. Ekmeklik kalitesi iyidir.1000 tane ağırlığı 36-37 gr’dır.

Kışlık olan çeşidin harman olma kabiliyeti ve gübreye reaksiyonu iyidir.

Yapay ve doğal koşullarda sarı pasa dayanıklı, sürmeye hassas, kahverengi pasa toleranslıdır.

Trakya Bölgesi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ne tavsiye edilmektedir.

Sagittario

Sapı sağlam ve yatmaya dayanıklıdır.

Başakları kılçıklıdır.

Taneleri kırmızı yarı sert yapılıdır. 1000 tane ağırlığı 40-44 gr’dır.

Erkenci, soğuğa dayanıklı, kardeşlenmesi normaldir.

Pas ve Septoria’ya mukavimdir.

Sahil ve geçit bölgelerine tavsiye edilir.

Salihli 92

Bitki boyu kısadır.

Başaklar kılçıklı, paralel kenarlı ve beyaz renktedir.

Taneleri yumurta şeklinde,beyaz ve kısa tüylü. 1000 tane ağırlığı 45-48 gr. dır.

Yazlık bir çeşittir,soğuğa ve kurağa mukavemeti orta, yatmaya ve dane dökmeye mukavemeti iyi. Makarnalık çeşittir.

Kara pasa dayanıklı, sarı ve kahverengi pasa orta dayanıklıdır.

Akdeniz Bölgesi ve Ege Bölgesi’ne tavsiye edilir.

Saraybosna

Sap 70-75 cm uzunluğunda, yapraklar tüysüz ve diktir.

Başakları kılçıksız, beyaz kavuzlu, orta sıklıktadır. Başak boyu küçük olup, bazı durumlarda başaklar üstten basık görünümlü de olabilirler.

Taneleri küçük, mat kırmızı renkli, yarı sert yapıdadır. 1000 tane ağırlığı 36-38 gr’dır.

Soğuğa toleranslı olup, kurağa hassastır. Gübreye reaksiyonu iyi, yatmaya karşı dayanıklı, tane dökmez. Verim potansiyeli orta, harman olma kabiliyeti iyidir. Orta erkenci ve kışlıktır.

Kahverengi pasa hassas olup, kara pas ve sarı pas ile kök ve kök boğazı hastalıklarına dayanıklıdır. Küllenmeye karşı toleranslıdır.

Trakya-Marmara Bölgesi ve diğer sulanan alanlarda tavsiye edilir.

Selçuklu 97

Genel Özellikleri

Başak Özelliği: Açık Kahverengi, Kılçıklı
Bitki Boyu (cm) : 70-90
Yatmaya Dayanıklılık: Orta Dayanıklı
Dane Rengi: Amber
Dane Verimi (kg/da): 350-750
Gelişme Tabiatı: Alternatif (Yazlık-Kışlık)
Kurağa Dayanıklılık: Hassas
Soğuğa Dayanıklılık: Orta Dayanıklı

Yetiştirme Teknikleri

Ekim Zamanı: 1-15 Ekim arası
Tohum Miktarı: 20 kg/da
Taban Gübresi: 9-10 kg/da saf fosfor; 3-4 kg/da saf azot
Üst Gübre (sulama 2 kere): 9-10 kg/da saf azot; (sulama 3 kere): 11-12 kg/da saf azot

Teknolojik Özellikleri

Protein Oranı (%):11.5-14.5
Bin Dane Ağırlığı (g): 35-45
Hektolitre Ağırlığı (kg): 75-80
SDS-mini (ml): 6-8
Kullanım Alanı: Makarna, İrmik

Hastalıklara Dayanıklılık

Paslara, Rastığa, Sürmeye ve Kök Çürüklüğüne Orta Dayanıklı

Yetiştirilebilecek Bölgeler

Orta Anadolu ve Geçit Bölgeleri

Seyhan 95

Bitki boyu 80- 95 cm olup, sağlam yapılıdır. Yaprakları yeşil, tüysüz ve dik duruşludur.

Başakları beyaz renkli ve sık kılçıklı olup başak yoğunluğu ortadır. Başak uzunluğu 7-9 cm'dir.

Taneleri beyaz renkli, sert yapıda ve oval şekillidir. 1000 tane ağırlığı 40-42 gr'dır.

Kışa ve kurağa orta derecede dayanıklıdır. Yatmaya mukavim, gübreye reaksiyonu ve harman olma kabiliyeti iyidir. Verim potansiyeli yüksek (700-800 kg/da) bir çeşittir.

Kahverengi ve sarı pasa dayanıklı, septoria'ya karşı hassastır.

Ege ve Akdeniz bölgelerinin sahil kesimlerine önerilmektedir.

Sultan 95

Sap 100- 110 cm boyunda, yaprakları koyu yeşil, tüysüz ve dik duruşludur.

Başakları beyaz renkte, kılçıklıdır. Başak uzunluğu 10-11 cm'dir. Sık başaklı ve dik başaklıdır.

Taneleri beyaz renkli, yumuşak yapıdadır. 1000 tane ağırlığı 33-37 gr'dır.

Doğu Anadolu bölgesinin sert kışları hariç, kışlık buğday yetiştirilen bölgelerin kışlarına dayanır. Kurağa dayanıklı olmayıp, orta erkencidir. Gübreye reaksiyonu iyi, yatmaya dayanıklıdır. Harman olma kabiliyeti iyi, verim potansiyeli 900-1.000 kg/da'dır.

Sarı pas, kara pas, sürme ve rastığa dayanıklı, kahverengi pasa orta derecede hassastır. Toprak menşeli buğday mozaik virüsüne dayanıklıdır.

Orta Anadolu ve Geçit Bölgelerinin sulu alanları ile yağışı yüksek taban araziler için önerilmektedir.

Süzen 97

Bitki boyu orta uzunlukta olan çeşitte, yapraklar yeşil renkte ve yarı dik bir yapıdadır.

Başaklar beyaz renkli, kılçıklı, orta sık ve uca yarı dik bir yapıdadır.

Taneler yumurta şeklinde ve beyazdır. 1000 tane ağırlığı 33 gr'dır.

Kışlık olan çeşidin harman olma kabiliyeti ve gübreye reaksiyonu iyidir. Soğuğa, kurağa ve yatmaya dayanıklıdır.

Yapay ve doğal koşullarda sarı ve kahverengi pasa orta dayanıklı, kara pasa ise dayanıklıdır.

Orta Anadolu ve Geçit Bölgelerine tavsiye edilmektedir.

Türkmen

Kılçıklı ve beyaz kavuzlu , başakları orta uzunlukta seyrek ve yarı yatık bir yapıya sahiptir.

Orta boylu ve sağlam saplıdır. Dane rengi beyazdır. 1000 tane ağırlığı 30-32 gr, Hektolitre ağırlığı 78- 81 kg dır.

Sağlam saplı, orta boylu olması nedeniyle yatmaya dayanıklıdır. Verim potansiyeli 450-500 kg/da dır.

Taban ve yarı taban arazilerde verimi artar.

Gübreye reaksiyonu oldukça iyidir. Erkencidir. Soğuğa ve kurağa dayanımı iyidir.

Tane dökmez ve harman olma kabiliyeti iyidir.

Sarı pasa yapay epidemi altında hassastır.

Orta Anadolu ve geçit bölgeleri ile benzeri yörelerin yarı taban ve geçit alanlarına tavsiye edilir.

İkizce

Sapları orta uzunlukta ve sağlam yapılıdır.

Kılçıklı beyaz başaklı, başakları uzun, orta-sık ve dik bir yapıya sahiptir.

Kırmızı sert taneli, tane şekli yarı yuvarlaktır.

Alternatif gelişme tabiatlıdır. Soğuğa dayanıklıdır. Kurağa dayanımı iyidir. Tane dökmez ve harman olma kabiliyeti iyidir. Gübreye reaksiyonu yüksektir. Kıraç, yarı taban ve taban alanlarda verim potansiyeli oldukça yüksektir.

Sarı pasa dayanıklı, kara pasa orta hassastır.

Orta Anadolu ile Doğu Geçit Bölgeleri ve özellikle soğuğun problem olduğu yüksek yörelerin kıraç, taban ve yarı taban alanlarına tavsiye edilir.

İzmir 85

Sap orta boylu(60-80 cm) ve sağlam yapılıdır. Yaprakları açık yeşil renkli, tüysüz ve orta genişliktedir.

Başakları kılçıklı, beyaz kavuzlu, uzun seyrek yapıda ve dik duruşludur.

Beyaz-sert taneli ve 1000 tane ağırlığı 34-38 gr’dır.

Yazlık bir çeşit olup, sahil bölgelerinde soğuğa dayanıklılığı iyi, kurağa dayanıklılığı ise ortadır.

Gübreye reaksiyonu iyidir. Geniş bir adaptasyon kabiliyetine sahiptir. Çıkıştan sapa kalkma devresine kadar yavaş gelişme tabiatındadır.

Sarı pasa dayanıklı, diğer paslara, sürmeye ve rastığa karşı hassastır.

Tüm sahil kuşağının ılıman geçen bölgeleri için tavsiye edilmektedir.

Zenit

Bitki duruşu yarı dik, yapraklar koyu yeşil ve çok az tüylüdür.

Başakları kılçıklı, sık, beyaz yarı diktir. Kılçıkları esmerdir.

Taneler beyaz amber renkli ve uzuncadır. 1000 tane ağırlığı 40-45 gr’dır. Tanesi camsı ve serttir.

Septoria’ya mukavemeti çok iyi, külleme ve paslara mukavemeti iyidir. Yatmaya dayanıklı olup, kışa ve kuraklığa dayanımı iyidir.

Özdemirbey 97

Kılçıklı ve beyaz kavuzlu , başakları uzun seyrek ve paralel kenar yapısına sahiptir.

Bitki boyu orta uzunlukta ve büyüme şekli diktir. Yaprakları açık yeşildir. Dane rengi beyaz (amber)dir. 1000 tane ağırlığı 29-41gr arasındadır. Hektolitre ağırlığı 78-82 kg/hl arasındadır.

Verim potansiyeli bölgelere göre 553-1018 kg/da arasındadır.

Ekmeklik kalitesi iyidir.

Yazlık ve Erkencidir. Soğuğa, kurağa ve yatmaya dayanımı iyidir.

Doğal koşullarda Sarı, kahverengi ve kara pasa orta dayanıklıdır.

Ege, Çukurova ve Güneydoğu Anadolu bölgelerine tavsiye edilir.

TAHIL ÇEŞİTLERİ

2010-08-29T10:15:00.000-07:00

TAHIL ÇEŞİTLERİ

ARPA: Buğdaygiller familyasından bir bitki cinsidir.Arpa cinsinden olan türlerin uzunluğu çeşitli olmakla birlikte buğday ve çavdardan daha kısadır. Kulakçıkları bibirinin üzerine kavuşacak kadar uzundur. Başağın uzunluğu da türlere göre değişir. Her başak boğumunda üç başakçık bulunur. Her başakçık da bir çiçeklidir. Harmanda başağın üzerini saran kavuz denen yaprakçıklar dökülmez, taneler kavuzludur. Çıplak taneli arpa türleri de vardır. Arpa tanelerinin proteini ve yağı azdır, hazmı kolaydır. Memleketimizde ‘Kara arpa’ ve ‘Beyaz arpa’ diye anılan iki cins arpanın unu birçok yerlerde ekmek hamuruna katılır. Hayvan yemi olarak kullanılır. Ayrıca bira yapımında da ana maddeyi meydana getirir.

BUĞDAY:Buğday tarihin en eski çağlarından beri insanların başlıca yiyeceğini meydana getiren ekmeğin yapıldığı bitkidir. Bir çenekli kapalı tohumluların buğdaygiller familyasından olan buğday kutuplardan başka her yerde yetişir. Daha çok orta yağışlı, bol güneşli iklimleri, killi, kumlu, killi-kireçli toprakları tercih eder. Yurdumuzda kışlık buğdaylar sonbaharda ekilir, kışın –10 dereceye kadar canlılığını muhafaza eder. Ertesi yıl baklagiller ekilirse, toprak kuvvetlenmiş olur. Aksi halde gübre vermek gerekir. Nadasa bırakılan topraklar, yağmurlar başlamadan önce sürülür. Ekin ya elle serpilerek veya makinelerle yapılır. Kışlık buğday eylül-kasım ayları, yazlıklar da şubat-nisan arasında ekilir. Biçme işi orak, tırpan gibi aletlerle, veya biçer-bağlar makineleriyle yapılır. Buğdaylar sonra harmana götürülür, döven veya harman makineleriyle dövülür. Samanlar rüzgarla savrularak tanelerinden ayrılır.

Buğday üç kısımdan meydana gelmiştir:

1)Kökü, saçak köktür

2)Sap kısmının içi oyuktur. Fakat dayanıklıdır

3)Gövdedeki her boğumdan bir yaprak çıkar.

Çiçekleri başak halindedir. Tozlaşma ayrı ayrı iki buğday arasında olur. Memleketimizde kavuzlu ve çıplak tenli olmak üzere başlıca iki cins buğday yetiştirilir. Çıplak tanelilerden de yumuşak ve sert buğdaylarla, Polonya buğdayı yetiştirilir.

DARI: Bir tahıl çeşididir. Tohumları bazı yerlerde buğday gibi besin maddesi olarak kullanılır. İlk darı tarımının Orta Asya’da Türkler tarafından yapıldığı sanılmaktadır. Bir çeneklilerin buğdaygiller familyasından olan darı, kuraklığa dayanan bir bitkidir. Afrika yerlileri besin maddesi olarak darıdan geniş ölçüde faydalanırlar. Darı, kuş yemi olarak da kullanılır. Boza, darıdan yapılır.

MISIR: Mısır, Anavatanı Amerika olan bir bitkidir. Amerika’nın keşfi sırasında yerliler sadece mısır tarımı biliyorlardı. Mısır ilk defa 1520’de İspanya’ya getirildi, oradan başka ülkelere yayıldı. Bugün, Türkiye’de de çok yetiştirilen bir bitki olan mısır, buğdaygillerdendir. Bitkinin boyu 1,5 –2 metreyi bulur. Yaprakla sap arasında meydana gelen mısır koçanlarının ortasında sert bir sap olur. Mısır taneleri bu sapın etrafına sıralanmıştır. Mısırda %67 nişasta, %10 azotlu ve %8 yağlı maddeler bulunur. Unundan ekmek ve çeşitli yiyecekler yapıldığı gibi, nişasta, glikoz ve ispirto yapımında da mısırdan faydalanılır.

PİRİNÇ: Buğdaygillerden bir bitkidir. Bol su içinde yetişir. Bütün dünyada çok yaygındır. Çok eskiden beri de bilinmekteydi.Bugün ise özellikle Asya ülkelerinde halkın başlıca gıdasını teşkil eder. Uzak Doğu ülkelerinde kutsal bir ürün sayıldığı için, yetiştirilmesi ve toplanması sırasında dini törenler tertiplenir. Batı’ya ise İranlılar tarafından getirilmiştir. Yunanistan ve Roma’da önce ilaç olarak yetiştirilmiş, besin olarak faydası daha sonra anlaşılmıştır. Kabukları bol vitaminlidir. Kabuğu çıkarılmamış pirince çeltik denir. Yıllık bir bitkidir. Çok sıcak bölgelerde iki yıllık da olabilir. Boyu 1- 1,5 arasındadır. Önceleri dik, taneleri olgunlaşınca eğik durur. Pirinç tarlaları uzaktan bataklığı andırır. Bu yüzden sıtmaya sebep olduğundan yetiştirilmesi bazı şartlara bağlanmıştır. Buna rağmen yurdumuzda en çok yetiştirilen bitkilerdendir.

Dünyada pirinç yetiştirmeye en elverişli yerler dicle, Fırat, Ganj, Nil, Mississipi nehirlerinin çatalağızlarıdır. Dünyada kullanılan pirincin dörtte üçü Hindistan’da yetişir. Afrika’da ise Mısır başta gelir

Yurdumuzda yetiştirilen pirincin başlıca çeşitleri şunlardır: Kılçıksız çeltik (Maraş çevresinde yetişir. Verimli ve dayanıklıdır.), sarı çeltik (sarı kılçıkları vardır. Çok verimli ve değerlidir.), ak çeltik (beyaz kılçıklıdır), amberbu (İran’dan gelmiştir.Uzun taneli, güzel kokuludur.), mısbak (uzun taneli, makbul bir cinstir), kara kılçık (küçük, yuvarlak ve tanelidir. Koyu kırmızı kılçıkları vardır), kırmızı çeltik (açık kırmızı kılçıklı, az verimli ve dayanıksızdır), kasım beyazı (beyaz taneli, dolgun, lezzetli ve dayanıklıdır. En çok Bursa civarında yetişir.), Japon pirinci (ufak taneli ve verimlidir), onsen pirinci (taneleri harelidir.Kılçıksız ve çok makbuldur)

ÇAVDAR: Önemli bir tarım bitkisidir. Çok önemli olmayan topraklarda yetiştirilebilir. Birçeneklilerin buğdaygiller familyasındandır. Tarımı ancak Miladın ilk yıllarında başlamıştır. Yerine göre eylül veya ekimde ekilir, daha çok buğdayın iyi yetişmediği yerlerde yetiştirilir. Bakımı, toplanışı buğdayda olduğu gibidir. Unu, buğday unundan daha esmer olur. İçinde daha az nişasta vardır. Şeker hastalığı olanlara tavsiye edilir. Sapları taze veya kurutulmuş olarak çiftlik hayvanlarına yedirilir. Tanelerinden alkol elde edilmesinden de yararlanılır. Ayrıca, eczacılıkta kanamalara karşı ‘ergotin’ denilen bir madde elde edilir. Kurutulmuş sapları şapka, sepet gibi hafif eşyalar yapılmasında kullanıldığı gibi, sağlam olanlarından hasır iskemlelerin oturulacak yerleri örtülür.

YULAF: Buğdaygillerden bir bitkidir. Başakları salkım gibi aşağı sarkar. Nemli ve ılık yerlerde yetişir. Kökleri 50sm. kadar derine gider. Birçok çeşidi vardır. Çok kuvvetli bir besleyicidir. Hastalara ve çocuklara da verilir. Fakat genellikle hayvan yemi, özellikle at yemi olarak kullanılır.

NOHUT: Taneleri yenen bir bitkidir. Yurdumuzda çok yetiştirilir. Baklagiller familyasındandır. Baklamsı olan taneleri bol nişastalıdır. Genellikle kurutulup yenir. Tanelerinden leblebi de yapılır. Küçük taneleri hayvanlara yem olarak verilir.

cellotin.com/

Un Çeşitleri ve Kullanıldıkları Yerler

2010-08-29T10:10:00.001-07:00

Un Çeşitleri ve Kullanıldıkları Yerler

Özellikle ingilizce yemek tariflerinde farklı un çeşitleri geçiyor eğer zaman da sıkışıksa yerine ne koyacağını bilemiyor insan.. Geçen gün yine bir tarifte kek unuyla karşılaşınca google'da kısa bir aramanın sonucunda bu unların yerine kullanılabilecek formülleri ve neden farklı olduklarını öğrenmiş oldum.

Bir çok insanın "un" denilince aklına buğday gelir. Aslında bir çok kuruyemiş ve tohum da öğütülerek un olarak kullanılır; Arpa, Karabuğday, Nohut, Mısır, Yulaf, Patates, Pirinç, Çavdar, Soya, buğday ve bazı sebzelerin unları mevcuttur.

Hangi tip un kullandığınız pişirdiğiniz şeye etki eder. Un protein içerir ve suyla ve sıcakla temas ettiğinde gluten üretir ve bu pişirdiklerinize esneklik ve dayanıklık verir. Farklı çeşitteki unlar farklı miktarlarda protein içerirler. Bu yüzden bir tarifte söylenenden farklı bir un tipi kullanmak yaptığınız pastanın vb. sonucunu değiştirir.

Kek unu (cake flour), beyaz bir keki istenildiği gibi hafif, yumuşak ve ağızda dağılacak şekilde yapmak için kullanılır. Ekmek unu (bread flour), gevrek bir ekmek yapmak için ve çok amaçlı un (all-purpose flour) lezzetli çikolata parçalı kurabiyeler yapmak için kullanılır.

Çok amaçlı un (All-purpose flour); %10-12 oranında protein içerir. Sert ve yumuşak buğday unu karışımından yapılır. Beyazlatılabilir veya beyazlatılmayabilir de... Un için kullanılan buğdayın yetiştiği mevsim ve bölge bile buğdaydaki protein oranına etki eder bunu tam olarak bilmek için kullandığınız markanın buğdayı nereden tedarik ettiğini öğrenebilirsiniz.

Kek unu (cake flour); %6-8 oranında protein içerir ve yumuşak buğday unundan yapılır. Normal unda ise protein içeriği %10-12 civarıdır. Daha az protein içerdiği için kek ve benzeri pastaların daha yumuşak ve süngerimsi olmalarını sağlar. Kekler, turtalar, bisküviler ve kurabiyeler için kullanılır. Normal un suyu kek unundan daha iyi emer, bu nedenle eğer tarifteki kek un yerine normal un kullanıcaksanız bunu göz önünde bulundurun, biraz daha sıvı ekleyebilir veya un miktarınızı bir tatlı kaşığı kadar azaltabilirsiniz.

1) 1 bardağa 2 yemek kaşığı mısır nişastası ve 1/2 tatlı kaşığı kabartma tozu koyup kalanını normal unla doldurun = 1 bardak kek unu (sanırım bu kabartma tozu kullanılmayan tarifler için)
2) 1 bardağa 2 yemek kaşığı mısır nişastası koyun ve geri kalanını normal unla doldurun (bu benim kullandığım yöntem) = 1 bardak kek unu
3) 84 gram (3/4 bardak) normal un + 15 gram (2 yemek kaşığı) mısır nişastasını eleyerek karıştırın = 1 bardak kek unu.

Kısaca ilk seçenek dışında genel olarak her yerde 2 yemek kaşığı mısır nişastası + 3/4 bardak normal un olarak geçiyor.

Hamurişi unu (Pastry Flour); kek ununa benzer, %8-10 protein oranıyla yumuşak buğday unundan yapılır. Yumuşak ve fildişi rengindedir. İki bardak börek unu yapmak için, 1 + 1/3 bardak (185 gram) çok amaçlı un ile 2/3 (90 gram) kek unuyla karıştırın. Hamurişleri (börekler, poğaçalar, turtalar ve kurabiyeler) için kullanılır.

Kendi kendine kabaran un (Self-Rising flour); %8-9 oranında proretine sahiptir ve unun haricinde, kabartma tozu ve tuz içerir. Pek tercih edilen bir un çeşidi değildir çünkü çok uzun süre beklediğinde kabartma tozu gücünü kaybeder ve pişirdikleriniz yeterince kabarmaz. Eğer kendiniz bu unu yapmak isterseniz;

1 su bardağı (140 gram) una 1 + 1/2 tatlı kaşığı (7,5 gram) kabartma tozu ve 1/2 tatlı kaşığı (3,5) tuz ekleyip karıştırın.

Ekmek unu (Bread Flour); %12-14 oranında protein içerir ve sert buğday unundan yapılır. Yüksek glüten içeriği ekmeğin kabarmasına, şekillenmesine kendine özgü yapısını almasına yardımcı olur. Beyaz, tam buğday, organik, beyazlatılmış ve beyazlatılmamış olarak üretilir. Ekmekler ve bazı hamurişleri (ekmek benzeri) için iyidir.

Bunların dışında bir de önceden elenmiş (pre-sifted) olarak paketlenen unlar vardır. Ama bu pek bir anlam ifade etmez çünkü kargo ve gönderim esnasında un tekrar yoğunlaşır.

Eğer tarifinizde "1 bardak elenmiş un" diyorsa; unu ölçmeden önce eleyin anlamına geliyordur. Eğer "1 bardak un, elenmiş" diyorsa ölçtükten sonra eleyin anlamına geliyordur. Unu elemek içindeki topaklanmaları giderir ve unu havalandırır.

Unun doğru ölçülmesi çok önemlidir, ölçüden fazla un sert veya ağır bir pastaya neden olacaktır. Unu ölçerken kaşıkla bardağa doldurup bir bıçağın tersiyle fazlasını atın.

Un paketlendiğinde yaklaşık %14 nem içerir, depolandığında ise bu nem içeriği değişecektir. Örneğin yağmurlu bir güne oranla kuru bir günde hamur yoğururken daha fazla suya gerek duyarsınız.

Bu yukarıdakilerin dışında bir çok farklı un tipi daha var ama tariflerde en çok karşımıza çıkanlar bunlar... Eğer sizin de kullandığınız özel karışımlar, püf noktaları varsa paylaşırsanız memnuniyetle yazıya eklerim böylece daha da kullanışlı bir kaynak olmuş olur.

www.joyofbaking.com sitesine de teşekkürlerimizi iletiyoruz.

Ekmek Nasıl Yapılır?

2010-08-29T09:26:00.001-07:00

Ekmek, çeşitli tahıl unundan yapılmış hamurun ateşte, sac üzerinde, tandırda, fırında veya tepside pişirilmesiyle hazırlanan yiyecektir.Ekmeğin yapımı

Ekmek hamuru

Yoğurulmuş ekmeğin hazırlanması

Fırında pişmiş ekmeklerin fırından çıkartılması

Fırında pişmiş yuvarlak ekmekler

Fırın raflarına dizilmiş ekmekler

Ekmeğin yapımında başlıca üç işlem yer alır. Yoğurma, mayalama ve pişirme. Yoğurma, unu hamura çevirir. Mayalama, hamuru ekşitip kabartır, pişirme ise ekmek haline getirir.
Un, su[1], tuz ve maya bir kazan veya teknede birbirine karıştırılarak yoğrulur, una su karışınca erimeyen kısımlar (glikoz, tuz vb.) dışında erimeyen kısımlar (glüten, nişasta) su emerek şişer. Tuz, ekmeğin lezzetini azaltır. Yoğurma, eskiden teknelerde elle ve ayakla yapılırdı. Şimdi köylerde ve küçük kasabalarda gene böyle olmakla beraber şehirlerde makineyle yoğrulmaktadır.
Yoğurma şekli ne olursa olsun, ekmeklik hamur, su ve un oranına göre üç çeşide ayrılır:

Lüks ekmek hamuru (% 65 su)
Ekmeklik hamur (% 60 su)
Çöreklik hamur (% 40 - % 45 su)

Yoğurma işlemi sırasında hamura bir miktar maya katılır. Bu maya, bir parça ekşi hamur olabileceği gibi fennî hamur mayası da olabilir. Birinci şekilde pişirici, ekmek hamurundan bir parçayı bir kenara ayırır, ertesi gün yoğuracağı hamura katar. Fennî mayalarsa, sıvı olarak hamur suyuna katılır. Sıcak bir yere konan hamurun içindeki mayalar şekerlerle karışınca alkolkarbon gazı oluşur. Gaz kabarcıkları hamuru kabartır; kabarcıklar arada bir patlar, gaz salıverir. Ekşime teknede başlar, hamur parçalara ayrılıncaya kadar sürer. Elverişli büyüklükte parçalara ayrılan hamur, istenilen şekil verilerek fırına atılır ve pişirilir. ve
Ekmeğin ortalama bileşimi:

Su (yüzde 30-40)
Proteinler (% 6 - % 8)
Glüsitler (% 50 - % 55)
Lipitler (% 0,4 - % 0,8)
Madenî tuzlar (% 1,5 - % 2)

Fırınların ortalama sıcaklık derecesi 250 °C'tır; fakat su oranı yüksek olduğu için ekmeğin sıcaklığı 100 °C'ı aşmaz. Fırında mayalı hamurun içindeki alkol, karbon gazı ve suyun bir kısmı çıkar, ekmek hafifleyerek gevşek ve gözenekli bir yapı kazanır. Ekmeğin kalitesi, kullanılan una ve pişirme süresine bağlıdır. 74 - 76 randımanlı unlardan francala, 78 - 80 randımanlı unlardan beyaz ekmek, daha yüksek randımanlı (kepekli) unlardan kara ekmek (kepekli ekmek) elde edilir.
Taze ekmeğin sindirimi zordur. Ekmek, fırından çıktıktan en az 6 saat sonra yenmelidir. Ekmek durdukça kendiliğinden değişikliğe uğrayarak sertleşir ve bayatlar. Bayatlama sadece su kaybından değil, ekmekteki maddelerin de değişikliğe uğramasından ileri gelir. Ekmekleri karıştırmak için içerisine baklagillerden çeşitli tohumların unları, patates unu, yemek sodası, ağırlaşsın diye barit sülfat gibi maddeler katılır. Bu gibi hile ile karıştırmalara ve eksik ağırlıkta ekmek çıkarılmasına karşı belediyelerce sıkı mücadele yürütülür. Belediye nizamalarınca ekmek hamuruna ağırlaştırıcı (alçı, kil, kemik unu vb.) kabartıcı, buzuk unları ıslah edici (bakır ve çinko sülfat, şap vb.) maddelerin katılması, iyi pişmemiş hamur ekmeklerin satışa çıkarılması yasaktır ve belediyelerce cezalandırılır..

Türkiye'de ekmek

Türkiye'de ekmek genel olarak buğdaydan yapılır. Buğdayın kıt ve pahalı olduğu yerlerde sırf arpa, mısır ve çavdar unundan ekmek yapılabildiği gibi bu tahılların unu belli bir oranda buğday ununa katılarak karışık ekmek de yapılır.

Pişirme tarzına göre ekmekler

Pişirme tarzına göre ekmekler ikiye ayrılır: Ev ekmeği, fırın ekmeği.
Ev ekmeği, hamuru evlerde elle yoğrulan, saçta, tandırda veya ilkel fırınlarda pişirilen ekmeklerdir. Saçta pişirilen ekmeğe bazlama ve yufka denir. Tandır ekmeğinin en yaygın şekli pide'dir. Ev fırınlarında ise daha çok somun yapılır.
Fırın ekmeği, şehir ve kasabalarda, ordu birliklerinde, klasik odun fırınlarında yapılan ekmektir. Fırın ekmeğinin en yaygın şekli, altı düz, üstü bombeli, değirmi bir ekmek olan somun'dur. Somun, francala biçiminde uzun olarak da yapılır.

Ekmeğin tarihçesi

Ekmek pişirmek için kullanılan tandır

Ekmeğin, medeniyetle birlikte, Uzakdoğu'da ortaya çıktığı tahmin edilebilir. Ekmeğin yapımı Mısır'da çok eski tarihlerden beri biliniyordu. İlk zamanlarda ekmek yapmak için, iyice kızdırılmış yassı taşlar kullanılıyor, bunlarla bir çeşit peksimet pişiriliyordu. Sonraları ocakların üstlerine konan ızgaralar kullanılmaya kullanılmaya başlandı. Daha sonra tuğladan veya topraktan, küçük fırınlar icat edildi. Roma'da vatandaşlar ekmeklerini evlerindeki fırınlarda pişirirlerdi. Fırıncıların bir çeşit lonca meydana getirmeleri ancak Trajanus devrinde olmuştur. Ekmek yemek alışkanlığı Roma İmparatorluğu'nun bütün diğer bölgelerine İtalya'dan yayıldı.

Ekmek tedavisi

Eskiden ekmek tedavide çeşitli alanlarda kullanılırdı. Günümüzde, güllâçlar mayasız ekmekten yapılır. Tedavide kullanılan glüten ekmeği, suda eriyen kısımlarından ve nişastasından ayrılmış unla yapılır; taze soya ekmeği, soya unuyla yapılır. Şeker hastalarının beslenmesinde bu tip ekmekler kullanılır. Diğer ekmekler azotemi ve damar sertliği hastalarının rejimlerinde verilir: az azotlu ekmek ve tuzsuz ekmek gibi. Ayrıca son zamanlarda yapılan köy ekmekleri de bir çok tedavinin başında gelmektedir.

Evde ekmek yapımı

Evde ekmek yapımı son zamanlarda çok yaygınlaştı. Büyük ekmek firma ya da firinlari kimyasal maddeler kullanarak, daha hızlı ve seri ekmek üretmeye calışıyorlar. Böylece kalitesiz ve bol maya ile şişirilmiş ekmekler üretiliyor. Ekmek makinalarının fiyatlarının düşmesini de etken olarak görebiliriz. Yapılışı da özellikle izlendiğinde çok kolaymış gibi geliyor sanki. Ama ekmek yapmak kısa bir zamanda yapılacak bir iş değildir, zaman ister, sabır ister. Makinayla gelen ölçü birimlerini kullanarak önerilen şekilde yapılırsa çok lezzetli ve sağlıklı ekmekler yapılabilir. Normal ekmek yapımı için bir tarif şöyledir. 1 Kg un, 500-600 gr kadar su, 25 gr maya, 25 gr tuz iyice kariştırılır, yoğrulur ve 30-40 dakika çukur ve geniş bir kaba konarak üstü plastik bir örtüyle örtülür. Sonra bastırıp yuvarlayarak havası alınıp, şekil verilir. Uzun ya da yuvarlak biçimde şekil verildikten sonra 40 ile 60 dakika kadar tepside üstü naylon örtüyle örtülerek yine hava almayacak şekilde mayalanması beklenir, son anda üzerine yoğurtla ya da unla sulandırılmış sıvı sürülür. Arkasından doğru yerlerden kesikler atılarak 220-230°C derece fırında pişirilir.

Ekmek - Wikipedia