<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><?xml-stylesheet href="http://www.blogger.com/styles/atom.css" type="text/css"?><feed xmlns='http://www.w3.org/2005/Atom' xmlns:openSearch='http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/' xmlns:blogger='http://schemas.google.com/blogger/2008' xmlns:georss='http://www.georss.org/georss' xmlns:gd="http://schemas.google.com/g/2005" xmlns:thr='http://purl.org/syndication/thread/1.0'><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740</id><updated>2024-08-28T14:35:58.947-07:00</updated><category term="Camille Gauthier"/><category term="La Fondation"/><category term="Panacea"/><category term="Président Préval"/><title type='text'>Panacea</title><subtitle type='html'>PANACEA is a Magazine whose main purpose is to educate our Haitian communities throughout the Diaspora about issues, concerns, problems that affect their lives, and to suggest possible solutions in the articles contributed by our readers. The viewpoints expressed by our contributors are based on their respective beliefs, academic knowledge and experiences. Thus, we learn by sharing information with others....</subtitle><link rel='http://schemas.google.com/g/2005#feed' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/posts/default'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default?redirect=false'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/'/><link rel='hub' href='http://pubsubhubbub.appspot.com/'/><link rel='next' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default?start-index=26&amp;max-results=25&amp;redirect=false'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><generator version='7.00' uri='http://www.blogger.com'>Blogger</generator><openSearch:totalResults>64</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>25</openSearch:itemsPerPage><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-3434348718162041578</id><published>2012-12-24T07:53:00.001-08:00</published><updated>2012-12-24T07:53:17.696-08:00</updated><title type='text'></title><content type='html'>&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; &lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;

&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Algerian;&quot;&gt;THE PERFECT WIFE&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;Kallikagathe,
this is the word that best describes Nirvah, « Fifie », an &lt;br /&gt;
intelligent loving woman. This is a short story of the life of Nirvah Gauthier,
&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;which we will call Kallikagathe. She was
born and raised in Haïti and married &lt;br /&gt;
Camille Gauthier on February 22, some 50 years ago. She remains loyal to &lt;br /&gt;
her Family and marriage.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;In
1964, along with her husband, she moved from Haïti to New York, and &lt;br /&gt;
there she worked as a billing clerk. In 1988, she moved from New York to &lt;br /&gt;
Miami, where she currently resides. In the mean time she managed to raise &lt;br /&gt;
four fine boys and yet maintain her sanity. Her chores included, ( and still &lt;br /&gt;
Include ) cleaning, cooking for a large family, etc, etc…&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;Her
Husband says, « Nirvah is a perfect wife and she has excellent qualities. » &lt;br /&gt;
He explains that he finds deep understanding and a loving companionship with
her.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;She
enjoys the beautiful art of home decorating and also finds peace in gardening.&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Kallikagathe is a dewout Catholic,
believes in the life, death and resurrection of &lt;br /&gt;
Jésus Christ.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;At
the present time she is practicing health care and at the same time keeping an &lt;br /&gt;
orderly home. Now, she demonstrates great pleasure in enjoying time with her
six&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;grandchildren.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;She
has been blessed by exceptional health, and hopes that this will be the case&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;when she reaches the age of 75, when she
retires, so she can spend the rest of &lt;br /&gt;
her life enjoying her husband, children and grandchildren.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;Don
Camilo&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;(
Source: Panacea, Volume II, No 5, Spring 1997 )&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;February
22, 2008&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&amp;nbsp;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;strong&gt;&lt;em&gt; THE PERFECT WIFE&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/3434348718162041578/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/12/the-perfect-wife-kallikagathethis-is.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/3434348718162041578'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/3434348718162041578'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/12/the-perfect-wife-kallikagathethis-is.html' title=''/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-6377091524253145930</id><published>2012-11-01T07:47:00.002-07:00</published><updated>2012-11-01T07:47:24.188-07:00</updated><title type='text'></title><content type='html'>

&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Méthode suggérée&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les
domaines de connaissance étant multiples, il s’agit d’un savoir encyclopédique
à découvrir, à répertorier. Il faut que ce soit un travail d’équipe
multidisciplinaire. Chacun dans sa branche établit peu à peu le &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;savoir
disponible. Avec des passes successives, qui vont en s’élargissant, en
s’approfondissant. C’est le cercle du savoir, le &lt;b&gt;PATRIMOINE SAVOIR FAIRE
TRADITIONNELS&lt;span style=&quot;mso-tab-count: 2;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;Alex
Duquella 20 sept 2012&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Quelques notes repères &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;A chaque
domaine de la connaissance est associé un ensemble de savoir-faire,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;de connaissances empiriques et de
connaissances scientifiques. Savoir-faire semble être associé à un métier
manuel, mais il est aussi bien à des connaissances précises qui permettent de
résoudre des problèmes, d’affronter des situations inattendues. Le savoir-faire
est la routine, le métier, la technique, l’expérience dans un domaine
particulier qui nous rend particulièrement performant.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Savoir-faire
devrait être associé à créativité, imagination, intuition, déduction.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Manier
l’outil avec dextérité est un premier savoir-faire. Produire une œuvre d’art
avec l’outil relève d’un autre niveau de savoir-faire. Le grand artiste Tiga
insistait même que l’artiste selon ses besoins de création créait l’outil
adéquat, ce qui nous amène à un niveau encore plus élevé de savoir-faire. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 12pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Domaines&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Agriculture, polyculture, rotation,
engrais, protection, &lt;i&gt;vannier, le syndic en irrigation,&lt;/i&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Médecine, thé, infusion, massage,
«&amp;nbsp;rale&amp;nbsp;», simple lié à réflexologie, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Métallurgie, or, cuivre, acier,
aluminium, potin, forge, &lt;i&gt;Ferblantier, forgeron, mineur, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les taïnos pratiquaient la métallurgie de
l’or&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Pêche, les nuages dans le ciel signalent
la pêche qui sera bonne&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Élevage, croisement, &lt;i&gt;maquignon,
dompteur, vétérinaire, &lt;/i&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Elevage dans des domaines variés,
volaille, porc, chèvre, bœuf, cheval, mouton, pisciculture, ruche, lapin, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Construction, de maison, en bois, en
terre, en maçonnerie&lt;i&gt;, maçon, charpentier, ferrailleur, terrasseur,
jardinier, carreleur, vitrier, ferronnier, maréchal ferrant, tôlier, couvreur,
cordeur, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Construction marine, bois fouye,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;pipirite, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Architecture, ville, campagne&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Agro industrie, aqueduc, canaux, ponts,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Art, arts plastiques, peinture,
sculpture, gravure, céramique, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Artisanat,&lt;b&gt; &lt;/b&gt;de toute sorte, artisanat
d’art, artisanat utilitaire&lt;b&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Langue créole&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, les proverbes,
les contes, conteur «&amp;nbsp;griot&amp;nbsp;» d’Afrique, tire kont,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Musique, les instruments, les rythmes,
les chants, musicien chanteur &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Transport&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, à pied, à dos de
bête, en canot, bicyclette, moto, en camion, train, avion&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Les routes et voies
de communication&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, sentiers, chemin découpé, sentier serpentant contrôle de la pente,
ponts, gués, viaduc, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Connaissance du
territoire&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;,
montagnes, plaines, vallées, grottes, forêts, littoral, bord de mer, la mer,
marais salants, sources chaudes, rivières, lacs, étangs… &lt;i&gt;guide, géographe&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Outillage&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, outil en pierre,
en bois en métal, couteau et hache de pierre, la bêche, machette couline,
machette pour fouiller, pour la banane, pour le bois lourd machette de &lt;i&gt;bucheron
ou de charpentier&lt;/i&gt;, la hache, serpette, Kouto digo, couteau pour le riz, la
masse&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Armement&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, pierre, bois,
métal, &lt;i&gt;armurier&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Nourriture&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, &lt;i&gt;cuisinier&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Habillement&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, textile, coton,
pite, chanvre, soie, protection contre le soleil, l’humidité, laisser passer la
brise. &lt;i&gt;Couturier, modiste, designer, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Ameublement&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, hamac, dodine,
chaise bas, balancine, katchoumboumbe, &lt;i&gt;menuisier, ébéniste, charpentier,
bucheron, charbonnier…&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Unités de poids et
mesures&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, poids,
volumes, longueurs, largeurs, hauteur, contenance liquide grains, force,
température, &lt;i&gt;marchand, commerçant, revendeur, pacotilleur,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Mystique&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Relation entre les
règnes&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, minéral,
végétal, animal, humain&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Equilibre dans la
nature&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, flore,
faune&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les éléments air, feu, eau, terre&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Croisement de race,
de culture, de religion&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, acceptation mutuelle, respect mutuel,&amp;nbsp; «&amp;nbsp;tout moun se
moun, men tout moun pa menm&amp;nbsp;». Les ressemblances les différences.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Les bases de
l’union, de la solidarité&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Notre &lt;b&gt;tradition de résistance&lt;/b&gt;,
vivre libres ou mourir des taïnos. Liberté ou la mort des indigènes. &lt;b&gt;Le
marronage&lt;/b&gt;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Nos faiblesses&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, préjugé,
acculturation «&amp;nbsp;fè makak&amp;nbsp;» copier, «&amp;nbsp;sove patat&amp;nbsp;»,
«&amp;nbsp;grese pat&amp;nbsp;»&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les deux mondes, deux peuples, deux
cultures&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Avons-nous une culture propre&amp;nbsp;? La
culture créole.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire prend des formes
variées&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Savoir faire, savoir vivre, savoir se
battre, se défendre, savoir aimer, savoir prier, savoir résister, savoir
prendre la fuite, savoir interpréter les signes de la nature, savoir comprendre
soi-même, comprendre les autres, savoir s’orienter, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Règles de savoir vivre dans notre milieu.
Le bonjour qui délie les langues, qui brise la glace. Le merci. La relation
avec le mot «&amp;nbsp;moun&amp;nbsp;«&amp;nbsp;chez nous. «&amp;nbsp;Nou tout nou se moun,
tout moun se moun.&amp;nbsp;» Honneur, respect&amp;nbsp;! &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire s’exerce dans chaque
matériau.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Coton, &lt;i&gt;matelassier&lt;/i&gt;, métier à
tisser, &lt;i&gt;tisserand&lt;/i&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Cuir&amp;nbsp;: &lt;i&gt;cordonnier, sellier&lt;/i&gt;,
gaine pour machette de Pont l’Estère , cireur de chaussures&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Paille, &lt;i&gt;chapellier, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Bois, «&amp;nbsp;tambouyé&amp;nbsp;», manche pour
houe, pique, hache, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;La maison&amp;nbsp;: &lt;i&gt;maîtresse, bonne,
cuisinière, garçon la cour, lessiveuse, plombier, jardinier, ramasseur de
fatras, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Marchande de lait,
de charbon, les pratiques &lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;«&amp;nbsp;pye bèf pou pye bèf m al pran l kay pratik&amp;nbsp;», machann
akasan, pistache, carte de telephone, les nouveaux métiers qui se créent avec
les nouveaux développements &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Canzo, la cuisinière prend le charbon
rouge avec les doigts avec dextérité, le mécanicien soudeur prend le fer chaud
jusqu’à un certain point. Les soudeurs soudent avec des lunettes noires ou
vertes insuffisantes.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les Jérémiens à force d’observer les
bateaux au loin développent leur acuité visuelle ce qui leur permettait dans
l’armée de devenir de bons tireurs.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le tireur de bâton arrive à parer les
coups, par réflexe mais surtout pour avoir maîtrisé l’art d’observer la
position de l’adversaire et sa position propre. Il se situe dans l’espace. Le
danseur le fait, les joueurs de football de basket, les tireurs en escrime… le
font. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire s’exprime dans la
connaissance de faire des choses connaissance qui devient un métier. Ou encore
on a des métiers qui demandent un ensemble de savoir-faire. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Ou encore des personnes dans des
positions particulières développent un ensemble de connaissances utiles à la
société, la grand-mère, pleine de ressources. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment se fait l’acquisition de la
connaissance, par l’observation, l’entrainement, la curiosité,
l’expérimentation, l’éducation, le passage d’information en rêve, en vision.
Cette connaissance s’acquiert à l’école, dans la famille, à l’école de La vie. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Ex&amp;nbsp;: maître d’arme en bâton,
(entrainement long et continu), paysan et la machette, le voleur à la tire,
«&amp;nbsp;aoussa&amp;nbsp;», l’écriture jusqu’à la calligraphie.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment reconnaître la bonne bête
(poitrail, croupe), le bon fruit, la bonne personne, la bonne terre, le bon
filon, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment attirer la reine d’abeille pour
faire la ruche,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire couvre l’aspect physique,
tout aussi bien d’autres aspects, psychologique, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment reconnaître la bonne femme, la
croupe, le dada, les jambes, la cheville, la cambrure des reins.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment reconnaître l’intelligence, la
vivacité d’esprit, les yeux vifs, yeux intelligents. «&amp;nbsp;Je kale&amp;nbsp;»&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le langage des yeux. On voit l’intention
dans les yeux, le boxeur baisse les yeux pour cacher ses intentions, l’esclave
baisse les yeux pour ne pas laisser voir la haine qui couve dans son cœur.
Savoir-faire dans ces cas c’est observer pour capter les mouvements, les
intentions, les changements, les nuances. On se rappelle le premier système de
signaux corporels par rapport au deuxième système le langage, la parole. Toute
vérité n’est pas bonne à dire. Le sage tourne la parole sept fois dans sa
bouche avant de parler. La parole est d’argent, le silence est d’or.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Attentif aux changements dans
l’environnement, harmonie avec l’environnement. Il faut prendre le temps de
connaître, de découvrir, d’apprécier, de distinguer&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire
traditionnel se retrouve pratiquement dans la plupart des branches d’activité
de la société.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Quelques
exemples&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Agriculture la
petite industrie ou l’artisanat de la canne &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;apparue depuis tantôt 500 ans, depuis
l’arrivée des conquérants espagnols.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les formes de culture et d’industrie
varient. Les formes modernes voisinent les formes traditionnelles. Moulin à
bras d’homme, moulin à bête, moulin à eau, à vapeur, à carburant. Chaufferie
pour produire le sirop. Guildive pour obtenir le clairin à partir du sirop ou à
partir du jus de canne.&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;Production de
rapadou, de sucre. Tout ceci demande un savoir-faire précis. Les activités
connexes telles que transport, semé, nettoyage, coupe, arrosage, de même.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Métiers associés,
agriculteurs, coupeurs de canne, chauffeur de moulin, chauffeur de chaufferie,
de guildive, de rhumerie, conducteurs de bêtes, de cabrouettes, de camions,
mécaniciens, forgerons (machokèt), soudeurs de cuivre ou bronze pour la
guildive, de tôle, charpentiers, menuisiers, chimiste, vannier, bucheron&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les instruments, houe, piquois, machette,
charrue, marteau, serpette, hache,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Instruments de mesure le densimètre,
quantité en poids en volume, liquide.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Mots associés, cheminées tirant d’air,
clapet, contrôle d’humidité du bois de la paille, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Exemples&amp;nbsp;: le moulin traditionnel
extrait en moyenne au maximum 60% du sucre de la bagasse. La rhumerie
Barbancourt&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;pulvérise la bagasse dans
une deuxième passe de moulin et plonge le produit dans l’eau qui absorbe
jusqu’à 90% du sucre. La bagasse en poudre est séchée au soleil. Elle contient
assez d’énergie pour faire marcher la chaudière de vapeur qui fait tourner les
moulins à vapeur. C’est une technologie avancée. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le technicien de Léogane a écouté avec
sagesse et a commenté il faut pouvoir au niveau du moulin traditionnel ou de la
guildive saisir la bagasse à la main pour l’introduire dans la presse ou dans
le fourneau. Coupant court gentiment au discours sur la technologie avancée de
Barbancourt.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le petit moulin à bête et la chaufferie
toute proche dans la plaine près de St Michel ont été une leçon de chose. Les
rouleaux verticaux montés en triangle au lieu d’en ligne selon la tradition
sont une amélioration pour réduire le nombre de passe de la tige de canne. Les
chaudières pour le sirop sont construites de demi-drums en tôle d’acier. Le
responsable du moulin a entendu la question sur la simplicité singulière des
chaudières par rapport aux chaudières traditionnelles en calotte sphérique
coulées en fonderie qui ne sont plus disponibles. Il s’est moqué de la
question, le sirop est produit. Seulement il faut renouveler les drums plus souvent.
La plaine est boueuse on ne peut plus. Comment assurer le transport du sirop
avec des cabrouettes dont les roues vont s’enfoncer dans la vase. La réponse
est venue avec la petite caravane de mulets venue charger des bidons de sirop
pour les acheminer à la guildive au bourg. Le savoir-faire est présent les
problèmes sont résolus.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Coupeur de canne, la canne coupée se met
en fagot ou paquet de 25 livres environ. Un coupeur de canne moyen coupe en une
journée l’équivalent de 400 paquets avec la canne brulée. Les bons coupeurs
arrivent à doubler tripler la quantité moyenne. Certains même à quadrupler ou
quintupler. Un coupeur inexpérimenté peine à arriver à 100 paquets.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Relation l’homme et la technique. Une
phrase&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;célèbre dit «&amp;nbsp;Le travail
c’est la dignité&amp;nbsp;» un autre dit encore «&amp;nbsp;L’éducation élève l’homme à
la dignité de son être&amp;nbsp;». L’homme qui a un métier regarde l’interlocuteur
en face d’égal à égal. Le M. s’est approché le tronc bien droit, les yeux
jaugeant le curieux. Métier&amp;nbsp;: «&amp;nbsp;chauffeur de moulin&amp;nbsp;». Tout un
savoir-faire et une expérience derrière ce titre.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Forgeron «&amp;nbsp;travay machòkèt&amp;nbsp;».
Du temps de la colonie chaque habitation ou plantation avait son équipe technique,
forgeron, charpentier ou menuisier, maquignon. Un forgeron célèbre s’appelait
Machoquette. Pourtant dans notre créole le travail grossier manquant de finesse
est qualifié de travail «&amp;nbsp;machokèt&amp;nbsp;». Nos ancêtres venus en esclavage
à St Domingue ont apporté leurs connaissances en forge en travail des métaux.
Ogou le loa forgeron depuis l’Afrique est présent avec nous. L’esclave était
capable d’apprécier le travail grossier. Effectivement le travail de forge lié
à l’usine n’avait pas à atteindre une grande finesse. Nos historiens n’ont pas
beaucoup fouillé sur le niveau technique des «&amp;nbsp;esclaves à talents&amp;nbsp;».
La tradition de métier est forte chez nous.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Pour les élèves fréquentant l’école telle
qu’elle est planifiée, cette tradition n’est pas suivie, elle est même dénoncée
avec la contradiction inventée de métier intellectuel valorisant et métier
manuel dévalorisant. Le savoir-faire traditionnel tel que posé reflète cette
attitude de mépris, de curiosité vis-à-vis d’une connaissance aussi précise
existant chez une personne n’ayant pas fréquenté l’école classique.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les métiers du bois pour aboutir aux
canots, au tambour, pilon, chaise, dodine, rouleau de moulin, engrenage avec
dent en bois, charrette, porte, fenêtre. Des bateaux de 80 à 100 tonnes et dans
la grande tradition 250 à 300 tonnes sont construits sur nos plages.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les taïnos faisaient des canoës en bois
fouill&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 12pt; line-height: 115%;&quot;&gt;é
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;pouvant
prendre 70 personnes. Jusqu’à présent nos charpentiers font de grands canoës
prenant&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;12 à 15 personnes. Sur
l’Artibonite devant le marché de Mirebalais, certains canoës peuvent
transporter des bêtes de charge. La hache en pierre ou en acier et le feu
permettent de creuser le tronc d’arbre.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les charpentiers marins de la Grand Anse
se convertissent facilement en charpentier de construction d’édifice même avec
des formes sophistiquées, comprenant très bien les arcs différents arc
circulaire, elliptique, parabolique. Dans les bateaux ils jonglent avec les
arcs, en travaillant la coque, les traverses les arceaux différents pour
obtenir la forme voulue pour chaland, bateau de pêche. Des bateaux construits à
Baie Dumesle dans le Sud ont des coques profondes effilées permettant
d’affronter les tempêtes sans se renverser. Un voyage en Floride pour ces
marins est une routine.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Spécialité&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Pite, café, cacao, banane, céréale, riz,
maïs, petit mil, pois, vivre, yam, patate&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Elevage&amp;nbsp;: bœuf, volaille, cabrit,
porc,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Fruit,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Légume, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Autres exemples&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Nous pratiquons la cueillette dans les
arbres fruitiers.&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;La cueillette se fait
de diverses manières. On jette des pierres pour faire tomber les mangues. On
grimpe sur l’arbre pour ne pas abîmer les fruits. On secoue l’arbre, pour
cueillir davantage d’un seul coup. Chaque fois la technique, le savoir-faire
augmente.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Nous aimons la noix de coco. Il faut
grimper, les paysans lestes entrainés le font avec une aisance qui semble
naturelle.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le chou palmiste est bien agréable. Il
faut encore savoir grimper avec des cordes.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le nageur expérimenté utilise le courant
à son avantage. Le novice perd pied immédiatement. Le nageur pratique la
poussée d’Archimède. Pour prendre du repos il n’a qu’à se laisser flotter en
respirant, en remplissant d’air les poumons, le corps devient plus léger et
flotte.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Médecine santé&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Docteur, infirmière, auxiliaire, médecin
feuille, sage-femme, matrone, gangan, mambo, guérisseur, masseur, coiffeur,
dentiste, machann fèy, pharmacien, famasyen ambulan, laborantin, agent de
santé, officier sanitaire, bayaku, botaniste, chimiste, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;cercle de la connaissance que l’on va
essayer de cerner. Il s’agit sans nul doute d’un travail, patient, fin, qui
prendra le temps qu’il faudra, un temps indéfini. Mais peu importe c’est une
contribution importante de base pour l’éducation de la jeunesse. Surtout que
nous réfléchissons très peu à l’ensemble de connaissances dont notre peuple
dispose. Il faudra brancher l’université, les écoles, les centres de savoir
traditionnels, comme les péristyles, les ateliers de toutes sortes de métier,
de création… &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Enfin de compte seul notre peuple branché
pourra mener à bien un travail d’une telle envergure. Cela reste une ambition
légitime. Cependant il faut noter «&amp;nbsp;le mille-pattes coordonne sans le
penser de façon automatique son mouvement. S’il essaie de penser son mouvement
il sera bloqué.&amp;nbsp;» Beaucoup de choses que l’on sait ou que l’on sait faire
sont exécutées de façon automatique. Ce n’est&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;
&lt;/span&gt;pas nécessaire que l’on comprenne le pourquoi pour agir «&amp;nbsp;c’est
comme ça&amp;nbsp;». Lier connaissance empirique et connaissance scientifique
représente une gageure, un défi à relever.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Il s’agit là d’un travail extrêmement
intéressant et enrichissant pour notre éducation. Nous apprenons à avaler la
«&amp;nbsp;soi-disant&amp;nbsp;» science occidentale avec très peu de laboratoire, très
peu d’atelier expérimental. Nous avons dans le pays en ensemble de savoir, d’expériences
pratiques qui sont répertoriés dans des codes comme nos proverbes, ou dans le
savoir-faire populaire.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Exemple&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;
&lt;/span&gt;«&amp;nbsp;Ou krache anlè li tonbe sou nen w&amp;nbsp;», «&amp;nbsp;pi ro pran pi
gros so&amp;nbsp;». Le contexte physique de la pesanteur est représenté, mais
associé à un contexte social ou moral. On parlera à l’école de la pomme de
Newton pour exprimer la pesanteur.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 12pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt;&quot;&gt;
&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Méthode suggérée&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les
domaines de connaissance étant multiples, il s’agit d’un savoir encyclopédique
à découvrir, à répertorier. Il faut que ce soit un travail d’équipe
multidisciplinaire. Chacun dans sa branche établit peu à peu le &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;savoir
disponible. Avec des passes successives, qui vont en s’élargissant, en
s’approfondissant. C’est le cercle du savoir, le &lt;b&gt;PATRIMOINE SAVOIR FAIRE
TRADITIONNELS&lt;span style=&quot;mso-tab-count: 2;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;Alex
Duquella 20 sept 2012&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Quelques notes repères &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;A chaque
domaine de la connaissance est associé un ensemble de savoir-faire,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;de connaissances empiriques et de
connaissances scientifiques. Savoir-faire semble être associé à un métier
manuel, mais il est aussi bien à des connaissances précises qui permettent de
résoudre des problèmes, d’affronter des situations inattendues. Le savoir-faire
est la routine, le métier, la technique, l’expérience dans un domaine
particulier qui nous rend particulièrement performant.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Savoir-faire
devrait être associé à créativité, imagination, intuition, déduction.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Manier
l’outil avec dextérité est un premier savoir-faire. Produire une œuvre d’art
avec l’outil relève d’un autre niveau de savoir-faire. Le grand artiste Tiga
insistait même que l’artiste selon ses besoins de création créait l’outil
adéquat, ce qui nous amène à un niveau encore plus élevé de savoir-faire. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 12pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Domaines&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Agriculture, polyculture, rotation,
engrais, protection, &lt;i&gt;vannier, le syndic en irrigation,&lt;/i&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Médecine, thé, infusion, massage,
«&amp;nbsp;rale&amp;nbsp;», simple lié à réflexologie, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Métallurgie, or, cuivre, acier,
aluminium, potin, forge, &lt;i&gt;Ferblantier, forgeron, mineur, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les taïnos pratiquaient la métallurgie de
l’or&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Pêche, les nuages dans le ciel signalent
la pêche qui sera bonne&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Élevage, croisement, &lt;i&gt;maquignon,
dompteur, vétérinaire, &lt;/i&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Elevage dans des domaines variés,
volaille, porc, chèvre, bœuf, cheval, mouton, pisciculture, ruche, lapin, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Construction, de maison, en bois, en
terre, en maçonnerie&lt;i&gt;, maçon, charpentier, ferrailleur, terrasseur,
jardinier, carreleur, vitrier, ferronnier, maréchal ferrant, tôlier, couvreur,
cordeur, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Construction marine, bois fouye,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;pipirite, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Architecture, ville, campagne&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Agro industrie, aqueduc, canaux, ponts,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Art, arts plastiques, peinture,
sculpture, gravure, céramique, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Artisanat,&lt;b&gt; &lt;/b&gt;de toute sorte,
artisanat d’art, artisanat utilitaire&lt;b&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Langue créole&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, les proverbes,
les contes, conteur «&amp;nbsp;griot&amp;nbsp;» d’Afrique, tire kont,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Musique, les instruments, les rythmes,
les chants, musicien chanteur &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Transport&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, à pied, à dos de
bête, en canot, bicyclette, moto, en camion, train, avion&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Les routes et voies
de communication&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, sentiers, chemin découpé, sentier serpentant contrôle de la pente,
ponts, gués, viaduc, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Connaissance du territoire&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, montagnes,
plaines, vallées, grottes, forêts, littoral, bord de mer, la mer, marais
salants, sources chaudes, rivières, lacs, étangs… &lt;i&gt;guide, géographe&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Outillage&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, outil en pierre,
en bois en métal, couteau et hache de pierre, la bêche, machette couline,
machette pour fouiller, pour la banane, pour le bois lourd machette de &lt;i&gt;bucheron
ou de charpentier&lt;/i&gt;, la hache, serpette, Kouto digo, couteau pour le riz, la
masse&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Armement&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, pierre, bois,
métal, &lt;i&gt;armurier&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Nourriture&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, &lt;i&gt;cuisinier&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Habillement&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, textile, coton,
pite, chanvre, soie, protection contre le soleil, l’humidité, laisser passer la
brise. &lt;i&gt;Couturier, modiste, designer, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Ameublement&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, hamac, dodine,
chaise bas, balancine, katchoumboumbe, &lt;i&gt;menuisier, ébéniste, charpentier,
bucheron, charbonnier…&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Unités de poids et
mesures&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, poids,
volumes, longueurs, largeurs, hauteur, contenance liquide grains, force,
température, &lt;i&gt;marchand, commerçant, revendeur, pacotilleur,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Mystique&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Relation entre les
règnes&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, minéral,
végétal, animal, humain&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Equilibre dans la
nature&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, flore,
faune&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les éléments air, feu, eau, terre&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Croisement de race,
de culture, de religion&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, acceptation mutuelle, respect mutuel,&amp;nbsp; «&amp;nbsp;tout moun se
moun, men tout moun pa menm&amp;nbsp;». Les ressemblances les différences.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Les bases de
l’union, de la solidarité&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Notre &lt;b&gt;tradition de résistance&lt;/b&gt;,
vivre libres ou mourir des taïnos. Liberté ou la mort des indigènes. &lt;b&gt;Le
marronage&lt;/b&gt;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Nos faiblesses&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, préjugé,
acculturation «&amp;nbsp;fè makak&amp;nbsp;» copier, «&amp;nbsp;sove patat&amp;nbsp;»,
«&amp;nbsp;grese pat&amp;nbsp;»&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les deux mondes, deux peuples, deux
cultures&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Avons-nous une culture propre&amp;nbsp;? La
culture créole.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire prend des formes
variées&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Savoir faire, savoir vivre, savoir se
battre, se défendre, savoir aimer, savoir prier, savoir résister, savoir
prendre la fuite, savoir interpréter les signes de la nature, savoir comprendre
soi-même, comprendre les autres, savoir s’orienter, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Règles de savoir vivre dans notre milieu.
Le bonjour qui délie les langues, qui brise la glace. Le merci. La relation
avec le mot «&amp;nbsp;moun&amp;nbsp;«&amp;nbsp;chez nous. «&amp;nbsp;Nou tout nou se moun,
tout moun se moun.&amp;nbsp;» Honneur, respect&amp;nbsp;! &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire s’exerce dans chaque
matériau.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Coton, &lt;i&gt;matelassier&lt;/i&gt;, métier à
tisser, &lt;i&gt;tisserand&lt;/i&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Cuir&amp;nbsp;: &lt;i&gt;cordonnier, sellier&lt;/i&gt;,
gaine pour machette de Pont l’Estère , cireur de chaussures&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Paille, &lt;i&gt;chapellier, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Bois, «&amp;nbsp;tambouyé&amp;nbsp;», manche pour
houe, pique, hache, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;La maison&amp;nbsp;: &lt;i&gt;maîtresse, bonne,
cuisinière, garçon la cour, lessiveuse, plombier, jardinier, ramasseur de
fatras, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Marchande de lait,
de charbon, les pratiques &lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;«&amp;nbsp;pye bèf pou pye bèf m al pran l kay pratik&amp;nbsp;», machann
akasan, pistache, carte de telephone, les nouveaux métiers qui se créent avec
les nouveaux développements &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Canzo, la cuisinière prend le charbon
rouge avec les doigts avec dextérité, le mécanicien soudeur prend le fer chaud
jusqu’à un certain point. Les soudeurs soudent avec des lunettes noires ou
vertes insuffisantes.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les Jérémiens à force d’observer les
bateaux au loin développent leur acuité visuelle ce qui leur permettait dans
l’armée de devenir de bons tireurs.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le tireur de bâton arrive à parer les
coups, par réflexe mais surtout pour avoir maîtrisé l’art d’observer la
position de l’adversaire et sa position propre. Il se situe dans l’espace. Le
danseur le fait, les joueurs de football de basket, les tireurs en escrime… le
font. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire s’exprime dans la
connaissance de faire des choses connaissance qui devient un métier. Ou encore
on a des métiers qui demandent un ensemble de savoir-faire. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Ou encore des personnes dans des
positions particulières développent un ensemble de connaissances utiles à la
société, la grand-mère, pleine de ressources. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment se fait l’acquisition de la
connaissance, par l’observation, l’entrainement, la curiosité,
l’expérimentation, l’éducation, le passage d’information en rêve, en vision.
Cette connaissance s’acquiert à l’école, dans la famille, à l’école de La vie. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Ex&amp;nbsp;: maître d’arme en bâton,
(entrainement long et continu), paysan et la machette, le voleur à la tire,
«&amp;nbsp;aoussa&amp;nbsp;», l’écriture jusqu’à la calligraphie.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment reconnaître la bonne bête
(poitrail, croupe), le bon fruit, la bonne personne, la bonne terre, le bon
filon, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment attirer la reine d’abeille pour
faire la ruche,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire couvre l’aspect physique,
tout aussi bien d’autres aspects, psychologique, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment reconnaître la bonne femme, la
croupe, le dada, les jambes, la cheville, la cambrure des reins.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment reconnaître l’intelligence, la
vivacité d’esprit, les yeux vifs, yeux intelligents. «&amp;nbsp;Je kale&amp;nbsp;»&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le langage des yeux. On voit l’intention
dans les yeux, le boxeur baisse les yeux pour cacher ses intentions, l’esclave
baisse les yeux pour ne pas laisser voir la haine qui couve dans son cœur.
Savoir-faire dans ces cas c’est observer pour capter les mouvements, les
intentions, les changements, les nuances. On se rappelle le premier système de
signaux corporels par rapport au deuxième système le langage, la parole. Toute
vérité n’est pas bonne à dire. Le sage tourne la parole sept fois dans sa
bouche avant de parler. La parole est d’argent, le silence est d’or.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Attentif aux changements dans
l’environnement, harmonie avec l’environnement. Il faut prendre le temps de
connaître, de découvrir, d’apprécier, de distinguer&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire
traditionnel se retrouve pratiquement dans la plupart des branches d’activité
de la société.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Quelques exemples&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Agriculture la
petite industrie ou l’artisanat de la canne &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;apparue depuis tantôt 500 ans, depuis
l’arrivée des conquérants espagnols.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les formes de culture et d’industrie
varient. Les formes modernes voisinent les formes traditionnelles. Moulin à
bras d’homme, moulin à bête, moulin à eau, à vapeur, à carburant. Chaufferie
pour produire le sirop. Guildive pour obtenir le clairin à partir du sirop ou à
partir du jus de canne.&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;Production de
rapadou, de sucre. Tout ceci demande un savoir-faire précis. Les activités
connexes telles que transport, semé, nettoyage, coupe, arrosage, de même.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Métiers associés,
agriculteurs, coupeurs de canne, chauffeur de moulin, chauffeur de chaufferie,
de guildive, de rhumerie, conducteurs de bêtes, de cabrouettes, de camions,
mécaniciens, forgerons (machokèt), soudeurs de cuivre ou bronze pour la
guildive, de tôle, charpentiers, menuisiers, chimiste, vannier, bucheron&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les instruments, houe, piquois, machette,
charrue, marteau, serpette, hache,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Instruments de mesure le densimètre,
quantité en poids en volume, liquide.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Mots associés, cheminées tirant d’air,
clapet, contrôle d’humidité du bois de la paille, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Exemples&amp;nbsp;: le moulin traditionnel
extrait en moyenne au maximum 60% du sucre de la bagasse. La rhumerie
Barbancourt &lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;pulvérise la bagasse dans
une deuxième passe de moulin et plonge le produit dans l’eau qui absorbe
jusqu’à 90% du sucre. La bagasse en poudre est séchée au soleil. Elle contient
assez d’énergie pour faire marcher la chaudière de vapeur qui fait tourner les
moulins à vapeur. C’est une technologie avancée. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le technicien de Léogane a écouté avec
sagesse et a commenté il faut pouvoir au niveau du moulin traditionnel ou de la
guildive saisir la bagasse à la main pour l’introduire dans la presse ou dans
le fourneau. Coupant court gentiment au discours sur la technologie avancée de
Barbancourt.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le petit moulin à bête et la chaufferie
toute proche dans la plaine près de St Michel ont été une leçon de chose. Les
rouleaux verticaux montés en triangle au lieu d’en ligne selon la tradition
sont une amélioration pour réduire le nombre de passe de la tige de canne. Les
chaudières pour le sirop sont construites de demi-drums en tôle d’acier. Le
responsable du moulin a entendu la question sur la simplicité singulière des chaudières
par rapport aux chaudières traditionnelles en calotte sphérique coulées en
fonderie qui ne sont plus disponibles. Il s’est moqué de la question, le sirop
est produit. Seulement il faut renouveler les drums plus souvent. La plaine est
boueuse on ne peut plus. Comment assurer le transport du sirop avec des
cabrouettes dont les roues vont s’enfoncer dans la vase. La réponse est venue
avec la petite caravane de mulets venue charger des bidons de sirop pour les
acheminer à la guildive au bourg. Le savoir-faire est présent les problèmes
sont résolus.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Coupeur de canne, la canne coupée se met
en fagot ou paquet de 25 livres environ. Un coupeur de canne moyen coupe en une
journée l’équivalent de 400 paquets avec la canne brulée. Les bons coupeurs
arrivent à doubler tripler la quantité moyenne. Certains même à quadrupler ou
quintupler. Un coupeur inexpérimenté peine à arriver à 100 paquets.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Relation l’homme et la technique. Une
phrase&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;célèbre dit «&amp;nbsp;Le travail
c’est la dignité&amp;nbsp;» un autre dit encore «&amp;nbsp;L’éducation élève l’homme à
la dignité de son être&amp;nbsp;». L’homme qui a un métier regarde l’interlocuteur
en face d’égal à égal. Le M. s’est approché le tronc bien droit, les yeux
jaugeant le curieux. Métier&amp;nbsp;: «&amp;nbsp;chauffeur de moulin&amp;nbsp;». Tout un
savoir-faire et une expérience derrière ce titre.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Forgeron «&amp;nbsp;travay machòkèt&amp;nbsp;».
Du temps de la colonie chaque habitation ou plantation avait son équipe
technique, forgeron, charpentier ou menuisier, maquignon. Un forgeron célèbre
s’appelait Machoquette. Pourtant dans notre créole le travail grossier manquant
de finesse est qualifié de travail «&amp;nbsp;machokèt&amp;nbsp;». Nos ancêtres venus
en esclavage à St Domingue ont apporté leurs connaissances en forge en travail
des métaux. Ogou le loa forgeron depuis l’Afrique est présent avec nous. L’esclave
était capable d’apprécier le travail grossier. Effectivement le travail de
forge lié à l’usine n’avait pas à atteindre une grande finesse. Nos historiens
n’ont pas beaucoup fouillé sur le niveau technique des «&amp;nbsp;esclaves à
talents&amp;nbsp;». La tradition de métier est forte chez nous.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Pour les élèves fréquentant l’école telle
qu’elle est planifiée, cette tradition n’est pas suivie, elle est même dénoncée
avec la contradiction inventée de métier intellectuel valorisant et métier
manuel dévalorisant. Le savoir-faire traditionnel tel que posé reflète cette
attitude de mépris, de curiosité vis-à-vis d’une connaissance aussi précise
existant chez une personne n’ayant pas fréquenté l’école classique.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les métiers du bois pour aboutir aux
canots, au tambour, pilon, chaise, dodine, rouleau de moulin, engrenage avec
dent en bois, charrette, porte, fenêtre. Des bateaux de 80 à 100 tonnes et dans
la grande tradition 250 à 300 tonnes sont construits sur nos plages.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les taïnos faisaient des canoës en bois
fouill&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 12pt; line-height: 115%;&quot;&gt;é
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;pouvant
prendre 70 personnes. Jusqu’à présent nos charpentiers font de grands canoës
prenant&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;12 à 15 personnes. Sur
l’Artibonite devant le marché de Mirebalais, certains canoës peuvent
transporter des bêtes de charge. La hache en pierre ou en acier et le feu
permettent de creuser le tronc d’arbre.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les charpentiers marins de la Grand Anse
se convertissent facilement en charpentier de construction d’édifice même avec
des formes sophistiquées, comprenant très bien les arcs différents arc
circulaire, elliptique, parabolique. Dans les bateaux ils jonglent avec les
arcs, en travaillant la coque, les traverses les arceaux différents pour
obtenir la forme voulue pour chaland, bateau de pêche. Des bateaux construits à
Baie Dumesle dans le Sud ont des coques profondes effilées permettant
d’affronter les tempêtes sans se renverser. Un voyage en Floride pour ces
marins est une routine.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Spécialité&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Pite, café, cacao, banane, céréale, riz,
maïs, petit mil, pois, vivre, yam, patate&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Elevage&amp;nbsp;: bœuf, volaille, cabrit,
porc,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Fruit,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Légume, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Autres exemples&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Nous pratiquons la cueillette dans les
arbres fruitiers.&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;La cueillette se fait
de diverses manières. On jette des pierres pour faire tomber les mangues. On
grimpe sur l’arbre pour ne pas abîmer les fruits. On secoue l’arbre, pour cueillir
davantage d’un seul coup. Chaque fois la technique, le savoir-faire augmente.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Nous aimons la noix de coco. Il faut
grimper, les paysans lestes entrainés le font avec une aisance qui semble
naturelle.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le chou palmiste est bien agréable. Il
faut encore savoir grimper avec des cordes.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le nageur expérimenté utilise le courant
à son avantage. Le novice perd pied immédiatement. Le nageur pratique la
poussée d’Archimède. Pour prendre du repos il n’a qu’à se laisser flotter en
respirant, en remplissant d’air les poumons, le corps devient plus léger et
flotte.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Médecine santé&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Docteur, infirmière, auxiliaire, médecin
feuille, sage-femme, matrone, gangan, mambo, guérisseur, masseur, coiffeur,
dentiste, machann fèy, pharmacien, famasyen ambulan, laborantin, agent de
santé, officier sanitaire, bayaku, botaniste, chimiste, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;cercle de la connaissance que l’on va
essayer de cerner. Il s’agit sans nul doute d’un travail, patient, fin, qui
prendra le temps qu’il faudra, un temps indéfini. Mais peu importe c’est une
contribution importante de base pour l’éducation de la jeunesse. Surtout que
nous réfléchissons très peu à l’ensemble de connaissances dont notre peuple
dispose. Il faudra brancher l’université, les écoles, les centres de savoir
traditionnels, comme les péristyles, les ateliers de toutes sortes de métier,
de création… &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Enfin de compte seul notre peuple branché
pourra mener à bien un travail d’une telle envergure. Cela reste une ambition
légitime. Cependant il faut noter «&amp;nbsp;le mille-pattes coordonne sans le
penser de façon automatique son mouvement. S’il essaie de penser son mouvement
il sera bloqué.&amp;nbsp;» Beaucoup de choses que l’on sait ou que l’on sait faire
sont exécutées de façon automatique. Ce n’est&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;
&lt;/span&gt;pas nécessaire que l’on comprenne le pourquoi pour agir «&amp;nbsp;c’est
comme ça&amp;nbsp;». Lier connaissance empirique et connaissance scientifique
représente une gageure, un défi à relever.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Il s’agit là d’un travail extrêmement
intéressant et enrichissant pour notre éducation. Nous apprenons à avaler la
«&amp;nbsp;soi-disant&amp;nbsp;» science occidentale avec très peu de laboratoire, très
peu d’atelier expérimental. Nous avons dans le pays en ensemble de savoir,
d’expériences pratiques qui sont répertoriés dans des codes comme nos
proverbes, ou dans le savoir-faire populaire.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Exemple&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;
&lt;/span&gt;«&amp;nbsp;Ou krache anlè li tonbe sou nen w&amp;nbsp;», «&amp;nbsp;pi ro pran pi
gros so&amp;nbsp;». Le contexte physique de la pesanteur est représenté, mais
associé à un contexte social ou moral. On parlera à l’école de la pomme de
Newton pour exprimer la pesanteur.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 12pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt;&quot;&gt;
&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Méthode suggérée&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les
domaines de connaissance étant multiples, il s’agit d’un savoir encyclopédique
à découvrir, à répertorier. Il faut que ce soit un travail d’équipe
multidisciplinaire. Chacun dans sa branche établit peu à peu le &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;savoir
disponible. Avec des passes successives, qui vont en s’élargissant, en
s’approfondissant. C’est le cercle du savoir, le &lt;b&gt;PATRIMOINE SAVOIR FAIRE
TRADITIONNELS&lt;span style=&quot;mso-tab-count: 2;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;Alex
Duquella 20 sept 2012&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Quelques notes repères &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;A chaque
domaine de la connaissance est associé un ensemble de savoir-faire,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;de connaissances empiriques et de
connaissances scientifiques. Savoir-faire semble être associé à un métier
manuel, mais il est aussi bien à des connaissances précises qui permettent de résoudre
des problèmes, d’affronter des situations inattendues. Le savoir-faire est la
routine, le métier, la technique, l’expérience dans un domaine particulier qui
nous rend particulièrement performant.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Savoir-faire
devrait être associé à créativité, imagination, intuition, déduction.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Manier
l’outil avec dextérité est un premier savoir-faire. Produire une œuvre d’art
avec l’outil relève d’un autre niveau de savoir-faire. Le grand artiste Tiga
insistait même que l’artiste selon ses besoins de création créait l’outil
adéquat, ce qui nous amène à un niveau encore plus élevé de savoir-faire. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 12pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Domaines&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Agriculture, polyculture, rotation,
engrais, protection, &lt;i&gt;vannier, le syndic en irrigation,&lt;/i&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Médecine, thé, infusion, massage,
«&amp;nbsp;rale&amp;nbsp;», simple lié à réflexologie, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Métallurgie, or, cuivre, acier,
aluminium, potin, forge, &lt;i&gt;Ferblantier, forgeron, mineur, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les taïnos pratiquaient la métallurgie de
l’or&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Pêche, les nuages dans le ciel signalent
la pêche qui sera bonne&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Élevage, croisement, &lt;i&gt;maquignon,
dompteur, vétérinaire, &lt;/i&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Elevage dans des domaines variés,
volaille, porc, chèvre, bœuf, cheval, mouton, pisciculture, ruche, lapin, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Construction, de maison, en bois, en
terre, en maçonnerie&lt;i&gt;, maçon, charpentier, ferrailleur, terrasseur,
jardinier, carreleur, vitrier, ferronnier, maréchal ferrant, tôlier, couvreur,
cordeur, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Construction marine, bois fouye,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;pipirite, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Architecture, ville, campagne&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Agro industrie, aqueduc, canaux, ponts,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Art, arts plastiques, peinture,
sculpture, gravure, céramique, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Artisanat,&lt;b&gt; &lt;/b&gt;de toute sorte,
artisanat d’art, artisanat utilitaire&lt;b&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Langue créole&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, les proverbes,
les contes, conteur «&amp;nbsp;griot&amp;nbsp;» d’Afrique, tire kont,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Musique, les instruments, les rythmes,
les chants, musicien chanteur &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Transport&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, à pied, à dos de
bête, en canot, bicyclette, moto, en camion, train, avion&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Les routes et voies
de communication&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, sentiers, chemin découpé, sentier serpentant contrôle de la pente,
ponts, gués, viaduc, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Connaissance du
territoire&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;,
montagnes, plaines, vallées, grottes, forêts, littoral, bord de mer, la mer,
marais salants, sources chaudes, rivières, lacs, étangs… &lt;i&gt;guide, géographe&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Outillage&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, outil en pierre,
en bois en métal, couteau et hache de pierre, la bêche, machette couline,
machette pour fouiller, pour la banane, pour le bois lourd machette de &lt;i&gt;bucheron
ou de charpentier&lt;/i&gt;, la hache, serpette, Kouto digo, couteau pour le riz, la
masse&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Armement&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, pierre, bois,
métal, &lt;i&gt;armurier&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Nourriture&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, &lt;i&gt;cuisinier&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Habillement&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, textile, coton,
pite, chanvre, soie, protection contre le soleil, l’humidité, laisser passer la
brise. &lt;i&gt;Couturier, modiste, designer, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Ameublement&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, hamac, dodine,
chaise bas, balancine, katchoumboumbe, &lt;i&gt;menuisier, ébéniste, charpentier,
bucheron, charbonnier…&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Unités de poids et
mesures&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, poids,
volumes, longueurs, largeurs, hauteur, contenance liquide grains, force,
température, &lt;i&gt;marchand, commerçant, revendeur, pacotilleur,&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Mystique&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Relation entre les
règnes&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, minéral,
végétal, animal, humain&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Equilibre dans la
nature&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, flore,
faune&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les éléments air, feu, eau, terre&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Croisement de race,
de culture, de religion&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, acceptation mutuelle, respect mutuel,&amp;nbsp; «&amp;nbsp;tout moun se
moun, men tout moun pa menm&amp;nbsp;». Les ressemblances les différences.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Les bases de
l’union, de la solidarité&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Notre &lt;b&gt;tradition de résistance&lt;/b&gt;,
vivre libres ou mourir des taïnos. Liberté ou la mort des indigènes. &lt;b&gt;Le
marronage&lt;/b&gt;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Nos faiblesses&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;, préjugé,
acculturation «&amp;nbsp;fè makak&amp;nbsp;» copier, «&amp;nbsp;sove patat&amp;nbsp;»,
«&amp;nbsp;grese pat&amp;nbsp;»&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les deux mondes, deux peuples, deux
cultures&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Avons-nous une culture propre&amp;nbsp;? La
culture créole.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire prend des formes
variées&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Savoir faire, savoir vivre, savoir se
battre, se défendre, savoir aimer, savoir prier, savoir résister, savoir
prendre la fuite, savoir interpréter les signes de la nature, savoir comprendre
soi-même, comprendre les autres, savoir s’orienter, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Règles de savoir vivre dans notre milieu.
Le bonjour qui délie les langues, qui brise la glace. Le merci. La relation
avec le mot «&amp;nbsp;moun&amp;nbsp;«&amp;nbsp;chez nous. «&amp;nbsp;Nou tout nou se moun,
tout moun se moun.&amp;nbsp;» Honneur, respect&amp;nbsp;! &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire s’exerce dans chaque
matériau.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Coton, &lt;i&gt;matelassier&lt;/i&gt;, métier à
tisser, &lt;i&gt;tisserand&lt;/i&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Cuir&amp;nbsp;: &lt;i&gt;cordonnier, sellier&lt;/i&gt;,
gaine pour machette de Pont l’Estère , cireur de chaussures&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Paille, &lt;i&gt;chapellier, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Bois, «&amp;nbsp;tambouyé&amp;nbsp;», manche pour
houe, pique, hache, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;La maison&amp;nbsp;: &lt;i&gt;maîtresse, bonne,
cuisinière, garçon la cour, lessiveuse, plombier, jardinier, ramasseur de
fatras, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Marchande de lait,
de charbon, les pratiques &lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;«&amp;nbsp;pye bèf pou pye bèf m al pran l kay pratik&amp;nbsp;», machann
akasan, pistache, carte de telephone, les nouveaux métiers qui se créent avec
les nouveaux développements &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Canzo, la cuisinière prend le charbon
rouge avec les doigts avec dextérité, le mécanicien soudeur prend le fer chaud
jusqu’à un certain point. Les soudeurs soudent avec des lunettes noires ou
vertes insuffisantes.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les Jérémiens à force d’observer les
bateaux au loin développent leur acuité visuelle ce qui leur permettait dans
l’armée de devenir de bons tireurs.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le tireur de bâton arrive à parer les
coups, par réflexe mais surtout pour avoir maîtrisé l’art d’observer la
position de l’adversaire et sa position propre. Il se situe dans l’espace. Le
danseur le fait, les joueurs de football de basket, les tireurs en escrime… le
font. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire s’exprime dans la
connaissance de faire des choses connaissance qui devient un métier. Ou encore
on a des métiers qui demandent un ensemble de savoir-faire. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Ou encore des personnes dans des
positions particulières développent un ensemble de connaissances utiles à la
société, la grand-mère, pleine de ressources. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment se fait l’acquisition de la
connaissance, par l’observation, l’entrainement, la curiosité,
l’expérimentation, l’éducation, le passage d’information en rêve, en vision.
Cette connaissance s’acquiert à l’école, dans la famille, à l’école de La vie. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Ex&amp;nbsp;: maître d’arme en bâton,
(entrainement long et continu), paysan et la machette, le voleur à la tire,
«&amp;nbsp;aoussa&amp;nbsp;», l’écriture jusqu’à la calligraphie.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment reconnaître la bonne bête
(poitrail, croupe), le bon fruit, la bonne personne, la bonne terre, le bon
filon, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment attirer la reine d’abeille pour
faire la ruche,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire couvre l’aspect physique,
tout aussi bien d’autres aspects, psychologique, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment reconnaître la bonne femme, la
croupe, le dada, les jambes, la cheville, la cambrure des reins.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Comment reconnaître l’intelligence, la
vivacité d’esprit, les yeux vifs, yeux intelligents. «&amp;nbsp;Je kale&amp;nbsp;»&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le langage des yeux. On voit l’intention
dans les yeux, le boxeur baisse les yeux pour cacher ses intentions, l’esclave
baisse les yeux pour ne pas laisser voir la haine qui couve dans son cœur.
Savoir-faire dans ces cas c’est observer pour capter les mouvements, les
intentions, les changements, les nuances. On se rappelle le premier système de
signaux corporels par rapport au deuxième système le langage, la parole. Toute
vérité n’est pas bonne à dire. Le sage tourne la parole sept fois dans sa
bouche avant de parler. La parole est d’argent, le silence est d’or.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Attentif aux changements dans
l’environnement, harmonie avec l’environnement. Il faut prendre le temps de
connaître, de découvrir, d’apprécier, de distinguer&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le savoir-faire
traditionnel se retrouve pratiquement dans la plupart des branches d’activité
de la société.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Quelques
exemples&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Agriculture la
petite industrie ou l’artisanat de la canne &lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;apparue depuis tantôt 500 ans, depuis
l’arrivée des conquérants espagnols.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les formes de culture et d’industrie
varient. Les formes modernes voisinent les formes traditionnelles. Moulin à
bras d’homme, moulin à bête, moulin à eau, à vapeur, à carburant. Chaufferie
pour produire le sirop. Guildive pour obtenir le clairin à partir du sirop ou à
partir du jus de canne.&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;Production de
rapadou, de sucre. Tout ceci demande un savoir-faire précis. Les activités

connexes telles que transport, semé, nettoyage, coupe, arrosage, de même.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Métiers associés,
agriculteurs, coupeurs de canne, chauffeur de moulin, chauffeur de chaufferie,
de guildive, de rhumerie, conducteurs de bêtes, de cabrouettes, de camions,
mécaniciens, forgerons (machokèt), soudeurs de cuivre ou bronze pour la
guildive, de tôle, charpentiers, menuisiers, chimiste, vannier, bucheron&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les instruments, houe, piquois, machette,
charrue, marteau, serpette, hache,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Instruments de mesure le densimètre,
quantité en poids en volume, liquide.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Mots associés, cheminées tirant d’air,
clapet, contrôle d’humidité du bois de la paille, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Exemples&amp;nbsp;: le moulin traditionnel
extrait en moyenne au maximum 60% du sucre de la bagasse. La rhumerie
Barbancourt&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;pulvérise la bagasse dans
une deuxième passe de moulin et plonge le produit dans l’eau qui absorbe
jusqu’à 90% du sucre. La bagasse en poudre est séchée au soleil. Elle contient
assez d’énergie pour faire marcher la chaudière de vapeur qui fait tourner les
moulins à vapeur. C’est une technologie avancée. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le technicien de Léogane a écouté avec
sagesse et a commenté il faut pouvoir au niveau du moulin traditionnel ou de la
guildive saisir la bagasse à la main pour l’introduire dans la presse ou dans
le fourneau. Coupant court gentiment au discours sur la technologie avancée de
Barbancourt.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le petit moulin à bête et la chaufferie
toute proche dans la plaine près de St Michel ont été une leçon de chose. Les
rouleaux verticaux montés en triangle au lieu d’en ligne selon la tradition
sont une amélioration pour réduire le nombre de passe de la tige de canne. Les
chaudières pour le sirop sont construites de demi-drums en tôle d’acier. Le
responsable du moulin a entendu la question sur la simplicité singulière des
chaudières par rapport aux chaudières traditionnelles en calotte sphérique
coulées en fonderie qui ne sont plus disponibles. Il s’est moqué de la
question, le sirop est produit. Seulement il faut renouveler les drums plus souvent.
La plaine est boueuse on ne peut plus. Comment assurer le transport du sirop
avec des cabrouettes dont les roues vont s’enfoncer dans la vase. La réponse
est venue avec la petite caravane de mulets venue charger des bidons de sirop
pour les acheminer à la guildive au bourg. Le savoir-faire est présent les
problèmes sont résolus.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Coupeur de canne, la canne coupée se met
en fagot ou paquet de 25 livres environ. Un coupeur de canne moyen coupe en une
journée l’équivalent de 400 paquets avec la canne brulée. Les bons coupeurs
arrivent à doubler tripler la quantité moyenne. Certains même à quadrupler ou
quintupler. Un coupeur inexpérimenté peine à arriver à 100 paquets.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Relation l’homme et la technique. Une
phrase&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;célèbre dit «&amp;nbsp;Le travail
c’est la dignité&amp;nbsp;» un autre dit encore «&amp;nbsp;L’éducation élève l’homme à
la dignité de son être&amp;nbsp;». L’homme qui a un métier regarde l’interlocuteur
en face d’égal à égal. Le M. s’est approché le tronc bien droit, les yeux
jaugeant le curieux. Métier&amp;nbsp;: «&amp;nbsp;chauffeur de moulin&amp;nbsp;». Tout un
savoir-faire et une expérience derrière ce titre.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Forgeron «&amp;nbsp;travay machòkèt&amp;nbsp;».
Du temps de la colonie chaque habitation ou plantation avait son équipe technique,
forgeron, charpentier ou menuisier, maquignon. Un forgeron célèbre s’appelait
Machoquette. Pourtant dans notre créole le travail grossier manquant de finesse
est qualifié de travail «&amp;nbsp;machokèt&amp;nbsp;». Nos ancêtres venus en esclavage
à St Domingue ont apporté leurs connaissances en forge en travail des métaux.
Ogou le loa forgeron depuis l’Afrique est présent avec nous. L’esclave était
capable d’apprécier le travail grossier. Effectivement le travail de forge lié
à l’usine n’avait pas à atteindre une grande finesse. Nos historiens n’ont pas
beaucoup fouillé sur le niveau technique des «&amp;nbsp;esclaves à talents&amp;nbsp;».
La tradition de métier est forte chez nous.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Pour les élèves fréquentant l’école telle
qu’elle est planifiée, cette tradition n’est pas suivie, elle est même dénoncée
avec la contradiction inventée de métier intellectuel valorisant et métier
manuel dévalorisant. Le savoir-faire traditionnel tel que posé reflète cette
attitude de mépris, de curiosité vis-à-vis d’une connaissance aussi précise
existant chez une personne n’ayant pas fréquenté l’école classique.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les métiers du bois pour aboutir aux
canots, au tambour, pilon, chaise, dodine, rouleau de moulin, engrenage avec
dent en bois, charrette, porte, fenêtre. Des bateaux de 80 à 100 tonnes et dans
la grande tradition 250 à 300 tonnes sont construits sur nos plages.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les taïnos faisaient des canoës en bois
fouill&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 12pt; line-height: 115%;&quot;&gt;é
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;pouvant
prendre 70 personnes. Jusqu’à présent nos charpentiers font de grands canoës
prenant&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;12 à 15 personnes. Sur
l’Artibonite devant le marché de Mirebalais, certains canoës peuvent
transporter des bêtes de charge. La hache en pierre ou en acier et le feu
permettent de creuser le tronc d’arbre.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Les charpentiers marins de la Grand Anse
se convertissent facilement en charpentier de construction d’édifice même avec
des formes sophistiquées, comprenant très bien les arcs différents arc
circulaire, elliptique, parabolique. Dans les bateaux ils jonglent avec les
arcs, en travaillant la coque, les traverses les arceaux différents pour
obtenir la forme voulue pour chaland, bateau de pêche. Des bateaux construits à
Baie Dumesle dans le Sud ont des coques profondes effilées permettant
d’affronter les tempêtes sans se renverser. Un voyage en Floride pour ces
marins est une routine.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Spécialité&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Pite, café, cacao, banane, céréale, riz,
maïs, petit mil, pois, vivre, yam, patate&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Elevage&amp;nbsp;: bœuf, volaille, cabrit,
porc,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Fruit,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Légume, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Autres exemples&amp;nbsp;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Nous pratiquons la cueillette dans les
arbres fruitiers.&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;La cueillette se fait
de diverses manières. On jette des pierres pour faire tomber les mangues. On
grimpe sur l’arbre pour ne pas abîmer les fruits. On secoue l’arbre, pour
cueillir davantage d’un seul coup. Chaque fois la technique, le savoir-faire
augmente.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Nous aimons la noix de coco. Il faut
grimper, les paysans lestes entrainés le font avec une aisance qui semble
naturelle.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le chou palmiste est bien agréable. Il
faut encore savoir grimper avec des cordes.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Le nageur expérimenté utilise le courant
à son avantage. Le novice perd pied immédiatement. Le nageur pratique la
poussée d’Archimède. Pour prendre du repos il n’a qu’à se laisser flotter en
respirant, en remplissant d’air les poumons, le corps devient plus léger et
flotte.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Médecine santé&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Docteur, infirmière, auxiliaire, médecin
feuille, sage-femme, matrone, gangan, mambo, guérisseur, masseur, coiffeur,
dentiste, machann fèy, pharmacien, famasyen ambulan, laborantin, agent de
santé, officier sanitaire, bayaku, botaniste, chimiste, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;cercle de la connaissance que l’on va
essayer de cerner. Il s’agit sans nul doute d’un travail, patient, fin, qui
prendra le temps qu’il faudra, un temps indéfini. Mais peu importe c’est une
contribution importante de base pour l’éducation de la jeunesse. Surtout que
nous réfléchissons très peu à l’ensemble de connaissances dont notre peuple
dispose. Il faudra brancher l’université, les écoles, les centres de savoir
traditionnels, comme les péristyles, les ateliers de toutes sortes de métier,
de création… &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Enfin de compte seul notre peuple branché
pourra mener à bien un travail d’une telle envergure. Cela reste une ambition
légitime. Cependant il faut noter «&amp;nbsp;le mille-pattes coordonne sans le
penser de façon automatique son mouvement. S’il essaie de penser son mouvement
il sera bloqué.&amp;nbsp;» Beaucoup de choses que l’on sait ou que l’on sait faire
sont exécutées de façon automatique. Ce n’est&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;
&lt;/span&gt;pas nécessaire que l’on comprenne le pourquoi pour agir «&amp;nbsp;c’est
comme ça&amp;nbsp;». Lier connaissance empirique et connaissance scientifique
représente une gageure, un défi à relever.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;Il s’agit là d’un travail extrêmement
intéressant et enrichissant pour notre éducation. Nous apprenons à avaler la
«&amp;nbsp;soi-disant&amp;nbsp;» science occidentale avec très peu de laboratoire, très
peu d’atelier expérimental. Nous avons dans le pays en ensemble de savoir, d’expériences
pratiques qui sont répertoriés dans des codes comme nos proverbes, ou dans le
savoir-faire populaire.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;Exemple&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp;
&lt;/span&gt;«&amp;nbsp;Ou krache anlè li tonbe sou nen w&amp;nbsp;», «&amp;nbsp;pi ro pran pi
gros so&amp;nbsp;». Le contexte physique de la pesanteur est représenté, mais
associé à un contexte social ou moral. On parlera à l’école de la pomme de
Newton pour exprimer la pesanteur.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 12pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 0pt; mso-layout-grid-align: none; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 12pt; line-height: 115%; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt;&quot;&gt;
&lt;o:p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Calibri;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;
</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/6377091524253145930/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/11/methode-suggeree-lesdomaines-de.html#comment-form' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/6377091524253145930'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/6377091524253145930'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/11/methode-suggeree-lesdomaines-de.html' title=''/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-7633800252584708095</id><published>2012-10-14T07:03:00.001-07:00</published><updated>2012-10-14T07:03:52.914-07:00</updated><title type='text'></title><content type='html'>&lt;div class=&quot;SROnly&quot; id=&quot;axs_kt_pre&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;axs_kl&quot; style=&quot;height: 1px; overflow: hidden; position: absolute; top: -99px; width: 1px;&quot;&gt;Keyboard Shortcuts Help Toggle. &lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt; control+alt+h&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div id=&quot;axs_kt&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;
&lt;table summary=&quot;This table describes the shortcut keys implemented on this page.&quot;&gt;&lt;caption&gt;Key combinations and the actions they invoke.&lt;/caption&gt;&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;Key Combination&lt;/th&gt;&lt;th&gt;Action&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+N&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Compose&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+M&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Check Mail&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+H&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Show or hide the keyboard shortcuts table&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+A&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Contacts&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+C&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Calendar&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+I&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;span&gt;Go to New Mail&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;yellow&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt; Folder &lt;/span&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;magenta&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;View&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+O&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;span&gt;Go to&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;lime&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt; Sent &lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;yellow&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;Folder &lt;/span&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;magenta&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;View&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+pageup&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Go to the next message&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+D&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Delete&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+F&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Forward&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+U&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Mark Unread&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;control+alt+R&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Reply&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;shift+control+alt+R&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Reply All&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;escape&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Cancel&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;WSHat&quot;&gt;
&lt;table&gt;&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td align=&quot;left&quot; width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;div class=&quot;hatLinks&quot;&gt;
&lt;nobr&gt;&lt;a href=&quot;http://www.aol.com/?ncid=whl-aolcom-v3&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;AOL&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;http://toolbar.aol.com/mail/download.html?ncid=txtlnkusdown00000003&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Mail Toolbar&lt;/a&gt;&lt;a class=&quot;lastLink&quot; href=&quot;http://www.aol.com/?molhp=txtlnkusaolp00000051&amp;amp;ncid=whl-makehomepage-v3&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Make AOL My Home Page&lt;/a&gt;&lt;/nobr&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;logoArea&quot; id=&quot;logoArea&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/Today.aspx&quot; target=&quot;_self&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Mail logo&quot; class=&quot;logo&quot; src=&quot;http://o.aolcdn.com/cdn.webmail.aol.com/37058/images/common/space.gif&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;salutation&quot;&gt;
&lt;nobr&gt;   lafondation      &lt;a class=&quot;signOutLink&quot; href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/common/Logout.aspx?siteState=ver%3a4%7cat%3aSNS%7cld%3amail.aol.com%7cuv%3aAOL%7clc%3aen-us%7cmt%3aANGELIA%7csnt%3aScreenName%7crt%3aBASIC%7csid%3a194052ee-3a15-42e9-bfd4-c117fab21d12&quot;&gt;   Sign Out      &lt;/a&gt;&lt;/nobr&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;height: 94px; padding: 4px 4px 0px 0px;&quot; text-align=&quot;right&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mlBanner&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;mlBannerLarge&quot; id=&quot;adsmessagelist&quot;&gt;
&lt;div id=&quot;wrapper10&quot; style=&quot;display: inline-block; margin-left: 0px; overflow: hidden; padding: 0px; width: 728px;&quot;&gt;
&lt;div id=&quot;iframe10&quot; replaced=&quot;true&quot; style=&quot;color: white; display: inline-block; font-size: 16px; height: 90px; min-width: 728px; overflow: hidden; padding: 0px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;
&lt;div class=&quot;bottomHat&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;topHat_bottom&quot;&gt;
&lt;form&gt;
&lt;input class=&quot;inputButton&quot; id=&quot;checkMailBtn&quot; title=&quot;Check Mail (control+alt+m)&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Check Mail&quot; /&gt;&lt;input class=&quot;inputButton&quot; id=&quot;writeMailBtn&quot; title=&quot;Compose (control+alt+n)&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Compose&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;folder&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;NewMail&quot; /&gt;&lt;/form&gt;
&lt;div class=&quot;fieldsetHidden&quot;&gt;
&lt;form accept-charset=&quot;UTF-8&quot; action=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgList.aspx&quot; enctype=&quot;multipart/form-data&quot; method=&quot;POST&quot; name=&quot;MsgList&quot;&gt;
&lt;input name=&quot;user&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;opH7FaR8wZ&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;folder&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;NewMail&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;showUserFolders&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;False&quot; /&gt;&lt;/form&gt;
&lt;form accept-charset=&quot;UTF-8&quot; action=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/Compose.aspx&quot; enctype=&quot;multipart/form-data&quot; method=&quot;POST&quot; name=&quot;Compose&quot;&gt;
&lt;input name=&quot;user&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;opH7FaR8wZ&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;folder&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;NewMail&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;showUserFolders&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;False&quot; /&gt;&lt;/form&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;searchArea nobr&quot;&gt;
&lt;form id=&quot;searchHeader&quot; name=&quot;searchFormHeader&quot;&gt;
&lt;table&gt;&lt;tbody&gt;
&lt;tr valign=&quot;middle&quot;&gt;&lt;td&gt;&lt;label for=&quot;searchEditHeader&quot;&gt;&lt;span class=&quot;searchTheWeb&quot;&gt;Search the Web  &lt;/span&gt;&lt;/label&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;input class=&quot;wsInputDefaultHeader&quot; id=&quot;searchEditHeader&quot; maxlength=&quot;256&quot; name=&quot;searchQueryHeader&quot; size=&quot;14&quot; type=&quot;text&quot; value=&quot;&quot; /&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;select id=&quot;searchOptions&quot; name=&quot;searchIn&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;&lt;option selected=&quot;&quot; value=&quot;http://search.aol.com/aol/search?s_it=webmail-hawaii1-basicaol&amp;amp;q=&quot;&gt;Whole Web&lt;/option&gt;&lt;/select&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;input class=&quot;inputButton&quot; id=&quot;searchSubmitHeader&quot; name=&quot;searchSubmitHeader&quot; title=&quot;Start searching the Web&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Search&quot; /&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/form&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
&lt;span class=&quot;searchGoogleText&quot;&gt;    enhanced by &lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt; Google&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;searchGoogle&quot;&gt;&lt;div style=&quot;filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.AlphaImageLoader(enabled=&#39;true&#39;,src=&#39;http://o.aolcdn.com/cdn.webmail.aol.com/37058/images/prime/google_search-combined.png&#39;);&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;hatLinks adminLinks&quot;&gt;
&lt;nobr&gt;&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/KeyshortcutPage.aspx&quot; id=&quot;shortcuts&quot; title=&quot;Context sensitive shortcuts&quot;&gt;&lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt;Context Sensitive &lt;/span&gt;Shortcuts&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/GeneralSettings.aspx&quot;&gt;Settings&lt;/a&gt;&lt;a class=&quot;lastLink&quot; href=&quot;http://help.channels.aol.com/topic.adp?topicId=Product_WebSuiteBasic&quot;&gt;Help&lt;/a&gt;&lt;/nobr&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;table border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tblContainer&quot; style=&quot;width: 100%px;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tblLeftNav&quot; id=&quot;settingsLeftNav&quot;&gt;&lt;div class=&quot;ws_nav&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;ws_nav_top&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;searchArea nobr&quot;&gt;
&lt;form action=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgList.aspx&quot; id=&quot;search&quot; method=&quot;POST&quot; name=&quot;searchForm&quot;&gt;
&lt;input name=&quot;user&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;opH7FaR8wZ&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;folder&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;NewMail&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;searchAction&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;search&quot; /&gt;&lt;table align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;&gt;&lt;tbody&gt;
&lt;tr class=&quot;searchRow&quot; valign=&quot;middle&quot;&gt;&lt;td class=&quot;searchInput&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;&lt;input class=&quot;wsInputDefault&quot; id=&quot;searchEdit&quot; maxlength=&quot;256&quot; name=&quot;searchQuery&quot; size=&quot;14&quot; type=&quot;text&quot; value=&quot;Search&quot; /&gt;&lt;label for=&quot;searchEdit&quot;&gt;&lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt;Search Mail&lt;/span&gt;&lt;/label&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt; &lt;input name=&quot;invisibleEditBox&quot; style=&quot;display: none;&quot; type=&quot;text&quot; /&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;select class=&quot;searchSelect&quot; id=&quot;searchOptions&quot; name=&quot;searchIn&quot;&gt;&lt;option selected=&quot;&quot; value=&quot;alltext&quot;&gt;Mail&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;subject&quot;&gt;Subject&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;from&quot;&gt;From/To&lt;/option&gt;&lt;option disabled=&quot;&quot;&gt;----------------&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;Contacts&quot;&gt;Contacts&lt;/option&gt;&lt;/select&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;input class=&quot;goImg inputButton&quot; id=&quot;searchSubmit&quot; name=&quot;searchSubmit&quot; src=&quot;http://o.aolcdn.com/cdn.webmail.aol.com/37058/images/common/space.gif&quot; title=&quot;Start searching mail&quot; type=&quot;image&quot; value=&quot;Go&quot; /&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/form&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;swAds&quot; id=&quot;nwAd&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;h1 class=&quot;SROnly&quot; id=&quot;leftNav&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://www.blogger.com/null&quot; name=&quot;leftNav&quot;&gt;&lt;span&gt;List of&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;yellow&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt; Folder&lt;/span&gt;s&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/h1&gt;
&lt;div class=&quot;ws_main_pane&quot;&gt;
&lt;div id=&quot;sysFolders&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItem &quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/Today.aspx?notc=true&quot; title=&quot;Today on AOL&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconToday&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;span class=&quot;todayOnAOLTxt&quot;&gt;Today on AOL&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItem navItemCurrent&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel hasUnseen&quot;&gt;
&lt;a class=&quot;hasUnseen&quot; href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;InboxLnk&quot; title=&quot;New Mail Folder View (control+alt+i)&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconNewMail&quot; id=&quot;inboxIcon&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;span class=&quot;leftNavText&quot;&gt;New Mail&lt;/span&gt;&lt;span id=&quot;InboxCount&quot;&gt;&lt;span&gt;10&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt;&lt;span&gt;New Mail&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;yellow&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt; Folder &lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;magenta&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;View &lt;/span&gt;(control+alt+i) &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItem &quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;OldMailLnk&quot; title=&quot;Old Mail Folder View&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconOldMail&quot; id=&quot;inboxIcon&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;span class=&quot;leftNavText&quot;&gt;Old Mail&lt;/span&gt;&lt;span id=&quot;OldMailCount&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItem &quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel hasUnseen&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;DraftsLnk&quot; title=&quot;Drafts Folder View&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconDrafts&quot; id=&quot;inboxIcon&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;span class=&quot;leftNavText&quot;&gt;Drafts&lt;/span&gt;&lt;span id=&quot;DraftsCount&quot;&gt;&lt;span&gt; (&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;lime&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;1&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItem &quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;SentLnk&quot; title=&quot;Sent Folder View (control+alt+o)&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconSent&quot; id=&quot;inboxIcon&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;span class=&quot;leftNavText&quot;&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;lime&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;Sent&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span id=&quot;SentCount&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt;&lt;span&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;lime&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;Sent &lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;yellow&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;Folder &lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;magenta&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;View &lt;/span&gt;&lt;span&gt;(control+alt+o) &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItem &quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel hasUnseen&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;SpamLnk&quot; title=&quot;Spam Folder View&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconSpam&quot; id=&quot;inboxIcon&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;span class=&quot;leftNavText&quot;&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;blue&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;Spam&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span id=&quot;SpamCount&quot;&gt;&lt;span&gt; (&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;lime&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;1&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItem &quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;DeletedLnk&quot; title=&quot;Recently Deleted Folder View&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconDeleted&quot; id=&quot;inboxIcon&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;span class=&quot;leftNavText&quot;&gt;Recently Deleted&lt;/span&gt;&lt;span id=&quot;DeletedCount&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItem &quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;SavedIMsLnk&quot; title=&quot;Saved Chats Folder View&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconSavedIMs&quot; id=&quot;inboxIcon&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;span class=&quot;leftNavText&quot;&gt;Saved Chats&lt;/span&gt;&lt;span id=&quot;SavedIMsCount&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItemContacts&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItem &quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/ContactList.aspx?folder=NewMail&amp;amp;showUserFolders=False&quot; id=&quot;contactsLnk&quot; title=&quot;Contacts (control+alt+a)&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconContacts&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
Contacts&lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt;(control+alt+a)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItem navItemCalendar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItem navItemCal&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;navItemLabel&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/Calendar/MonthView.aspx?prevView=m&amp;amp;showUserFolders=False&quot; id=&quot;calendarLnk&quot; title=&quot;Calendar (control+alt+c)&quot;&gt;&lt;div class=&quot;icon iconCalendar&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
Calendar&lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt;(control+alt+c)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;navItemMyFolders&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/foo&quot; id=&quot;folderToggle&quot; title=&quot;Show all of your folders&quot;&gt;&lt;div class=&quot;twisty twistyClosed&quot;&gt;
&lt;img alt=&quot;Collapsed&quot; src=&quot;http://o.aolcdn.com/cdn.webmail.aol.com/37058/images/common/space.gif&quot; /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;myFoldersLabel nobr&quot;&gt;
&lt;h2 class=&quot;plain&quot;&gt;
&lt;span&gt;My&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;yellow&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt; Folder&lt;/span&gt;s&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/a&gt;&lt;span class=&quot;manageFolders wsLink nobr&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/Folders.aspx&quot;&gt;&lt;span&gt;Manage&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;yellow&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt; Folder&lt;/span&gt;s&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;swAds&quot; id=&quot;swAd&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;tblMainArea&quot; id=&quot;tblMainArea&quot;&gt;&lt;div class=&quot;displayMessage&quot;&gt;
&lt;!-- start MsgReadForm --&gt;&lt;form action=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MessageActions.aspx&quot; method=&quot;POST&quot; name=&quot;msgReadForm&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;fieldsethidden&quot;&gt;
&lt;input name=&quot;seq&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;0&quot; /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fieldsethidden&quot;&gt;
&lt;input name=&quot;uid&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;27445161&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;folder&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;NewMail&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;user&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;opH7FaR8wZ&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;start&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;0&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;msgActionRequest&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;transform&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;&quot; /&gt;&lt;input name=&quot;toolbarUniquifier&quot; type=&quot;hidden&quot; value=&quot;&quot; /&gt; &lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;toolbar&quot;&gt;
&lt;div id=&quot;toolbarLeft&quot;&gt;
&lt;input class=&quot;toolbarType inputButton&quot; id=&quot;replyBtn&quot; name=&quot;msgActionL10n&quot; title=&quot;Reply (control+alt+r)&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Reply&quot; /&gt;&lt;input class=&quot;toolbarType inputButton&quot; id=&quot;replyAllBtn&quot; name=&quot;msgActionL10n&quot; title=&quot;Reply All (control+alt+shift+r)&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Reply All&quot; /&gt;&lt;input class=&quot;toolbarType inputButton&quot; id=&quot;fwdBtn&quot; name=&quot;msgActionL10n&quot; title=&quot;Forward (control+alt+f)&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Forward&quot; /&gt;&lt;input class=&quot;toolbarType inputButton&quot; id=&quot;markUnreadBtn&quot; name=&quot;msgActionL10n&quot; tabindex=&quot;-1&quot; title=&quot;Mark Unread (control+alt+u)&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Mark Unread&quot; /&gt;&lt;span style=&quot;margin-left: 7px;&quot;&gt;&lt;select id=&quot;actionSelect&quot; name=&quot;msgActionMenuL10n&quot; title=&quot;Actions&quot;&gt;&lt;option selected=&quot;&quot;&gt;Actions&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;Flagged&quot;&gt;Flag&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;UnFlagged&quot;&gt;Clear flag&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;CreateFilters&quot;&gt;Create a Filter&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;PrintMessage&quot;&gt;Print Message&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;MessageStatus&quot;&gt;Show Message Status&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;MessageSource&quot;&gt;View Message Source&lt;/option&gt;&lt;option&gt;---------&lt;/option&gt;&lt;option disabled=&quot;true&quot;&gt;Move to:&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;_move_OldMail&quot;&gt;  Old Mail&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;_move_Sent&quot;&gt;  Sent&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;_move_Spam&quot;&gt;  Spam&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;_move_Deleted&quot;&gt;  Recently Deleted&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;_move_Saved&quot;&gt;  Saved Mail&lt;/option&gt;&lt;option value=&quot;_move_SavedIMs&quot;&gt;  Saved Chats&lt;/option&gt;&lt;/select&gt;&lt;input class=&quot;toolbarType inputButton&quot; id=&quot;actionsGoBtn&quot; name=&quot;msgActionL10n&quot; title=&quot;Perform the selected action&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Go&quot; /&gt;&lt;/span&gt;&lt;input class=&quot;toolbarType inputButton&quot; id=&quot;deleteBtn&quot; name=&quot;msgActionL10n&quot; title=&quot;Delete (control+alt+d)&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Delete&quot; /&gt;&lt;input class=&quot;toolbarType inputButton&quot; id=&quot;markSpamBtn&quot; name=&quot;msgActionL10n&quot; title=&quot;Spam&quot; type=&quot;button&quot; value=&quot;Spam&quot; /&gt; &lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;toolbarRight&quot;&gt;
&lt;img class=&quot;prevButtonDisabled&quot; src=&quot;http://o.aolcdn.com/cdn.webmail.aol.com/37058/images/common/space.gif&quot; /&gt;&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;nextLnk&quot; tabindex=&quot;-1&quot; title=&quot;Go to the next message (control+alt+pageup)&quot;&gt;&lt;img class=&quot;nextButton&quot; src=&quot;http://o.aolcdn.com/cdn.webmail.aol.com/37058/images/common/space.gif&quot; /&gt;&lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt;Go to the next message (control+alt+pageup) &lt;/span&gt;&lt;/a&gt;

&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending#&quot; id=&quot;closeMsg&quot; tabindex=&quot;-1&quot; title=&quot;Close message (escape)&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; class=&quot;backButton&quot; src=&quot;http://o.aolcdn.com/cdn.webmail.aol.com/37058/images/common/space.gif&quot; /&gt;&lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt;Close message (escape) &lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;h1 class=&quot;SROnly&quot; id=&quot;main&quot; tabindex=&quot;-1&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://www.blogger.com/null&quot; name=&quot;main&quot;&gt;&lt;span&gt;Message&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;magenta&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt; View&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/h1&gt;
&lt;div class=&quot;messageHeader&quot;&gt;
&lt;table border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;messageListTable&quot; style=&quot;width: 99%px;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;div class=&quot;removedImage&quot; id=&quot;removedImage&quot;&gt;
Images blocked for your protection:&lt;a class=&quot;wsLink&quot; href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;bStripImagesFromThisSenderIfUnknown=false&amp;amp;bStripLinksFromThisSenderIfUnknown=false&amp;amp;bAddContact=false&quot;&gt;Show images&lt;/a&gt; |&lt;a class=&quot;wsLink&quot; href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;bStripImagesFromThisSenderIfUnknown=false&amp;amp;bStripLinksFromThisSenderIfUnknown=false&amp;amp;bAddContact=true&quot;&gt;Always show for this sender&lt;/a&gt; |&lt;a class=&quot;wsLink&quot; href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;bStripImagesFromThisSenderIfUnknown=false&amp;amp;bStripLinksFromThisSenderIfUnknown=false&amp;amp;bAddContact=false&amp;amp;UpdateSettings=images&quot;&gt;Never block images&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;messageSubject&quot; colspan=&quot;2&quot;&gt;Fw: Les Spiritains et Duvalier&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;headerLeft&quot;&gt;From:&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;headerRight&quot; id=&quot;fromValue&quot;&gt;michel armand &lt;marmand7 bellsouth.net=&quot;bellsouth.net&quot;&gt;&lt;/marmand7&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;div id=&quot;fromAddressOnly&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;
marmand7@bellsouth.net&lt;/div&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;headerLeft&quot; nowrap=&quot;&quot;&gt;To:&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;headerRight&quot;&gt;Camille Gauthier &lt;lafondation aol.com=&quot;aol.com&quot;&gt;&lt;/lafondation&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;headerLeft&quot; nowrap=&quot;&quot;&gt;Date:&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;headerRight&quot;&gt;

Sat, Oct 13, 2012 4:44 pm&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;headerLeft&quot; nowrap=&quot;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; class=&quot;attachmentIcon&quot; src=&quot;http://o.aolcdn.com/cdn.webmail.aol.com/37058/images/common/space.gif&quot; title=&quot;Attachment&quot; /&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;headerRight&quot;&gt;&lt;h2 class=&quot;SROnly&quot;&gt;
Attachment&lt;/h2&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=3&amp;amp;saveAs=Spiritains_et_Duvalier_Envoye_par_Emilio.pdf&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;3784k - No Virus Found&quot;&gt;Spiritains_et_Duvalier_Envoye_par_Emilio.pdf&lt;/a&gt;  &lt;h2 class=&quot;SROnly&quot;&gt;
Attachment&lt;/h2&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=4&amp;amp;saveAs=capt.PAPA_Doc_And_Nelson_Rockefeller_in_1969.jpg&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;105k - No Virus Found&quot;&gt;capt.PAPA_Doc_And_Nelson_Rockefeller_in_1969.jpg&lt;/a&gt;  &lt;h2 class=&quot;SROnly&quot;&gt;
Attachment&lt;/h2&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=5&amp;amp;saveAs=capt.Rockefeller_NelSON_And_SON_Duvalier_img0098A.jpg&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;121k - No Virus Found&quot;&gt;capt.Rockefeller_NelSON_And_SON_Duvalier_img0098A.jpg&lt;/a&gt;  &lt;h2 class=&quot;SROnly&quot;&gt;
Attachment&lt;/h2&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=6&amp;amp;saveAs=capt.Rockefeller_NelSON_and_SON_Duvalier_img0098B.jpg&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;86k - No Virus Found&quot;&gt;capt.Rockefeller_NelSON_and_SON_Duvalier_img0098B.jpg&lt;/a&gt;  &lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;msgBody&quot; id=&quot;_aolWebSuiteMsgBody&quot;&gt;
&lt;div id=&quot;AOLMsgPart_2_ab9d37db-e858-4072-bc35-461d147395d8&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-family: times new roman, new york, times, serif; font-size: 12pt;&quot;&gt;
&lt;div&gt;
Excuse moi. Voici les documents&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-family: times new roman, new york, times, serif; font-size: 12pt;&quot;&gt;
&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;font-family: times new roman, new york, times, serif; font-size: 12pt;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Tahoma; font-size: x-small;&quot;&gt;----- Forwarded Message ----&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;From:&lt;/span&gt;&lt;/b&gt; michel armand &amp;lt;&lt;a href=&quot;mailto:marmand7@bellsouth.net&quot;&gt;marmand7@bellsouth.net&lt;/a&gt;&amp;gt;&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;To:&lt;/span&gt;&lt;/b&gt; &lt;a href=&quot;mailto:lafondation@aol.com&quot;&gt;lafondation@aol.com&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;&lt;span&gt;&lt;span dtx-highlight-backgroundcolor=&quot;lime&quot; id=&quot;dtx-highlighting-item&quot;&gt;Sent&lt;/span&gt;:&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt; Sat, October 13, 2012 4:40:00 PM&lt;br /&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;Subject:&lt;/span&gt;&lt;/b&gt; Les Spiritains et Duvalier&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;font-family: times new roman, new york, times, serif; font-size: 12pt;&quot;&gt;
&lt;div&gt;
Hi Camille,&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
 &lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
Comme promis, voici le document et deux photos des FOSSOYEURS D&#39; Haiti!&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
 &lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
Bonne lecture! Texte assez long et revelateur. &lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
Please PRINT for easy reading!!!!&lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
 &lt;/div&gt;
&lt;div&gt;
Michel&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- end of AOLMsgPart_2_ab9d37db-e858-4072-bc35-461d147395d8 --&gt;&lt;br /&gt;&lt;div id=&quot;AOLImageAttachmentHeader&quot; style=&quot;background: rgb(249, 249, 249); border: 1px solid rgb(125, 168, 212); font-size-adjust: none; font-stretch: normal; font: 11px/normal arial;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;background: rgb(181, 221, 250); font-size-adjust: none; font-stretch: normal; font: 11px/normal arial; padding: 3px;&quot;&gt;
  3 Attached Images&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;AOLMsgImgInlineRenderPart_4_ab9d37db-e858-4072-bc35-461d147395d8&quot; style=&quot;margin: 10px;&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=4&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;img __removedimage__686804005__src=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=4&quot; class=&quot;AOLAttachedImage&quot; filename=&quot;capt.PAPA_Doc_And_Nelson_Rockefeller_in_1969.jpg&quot; partid=&quot;4&quot; style=&quot;border: 1px solid rgb(218, 218, 214); cursor: pointer; margin-bottom: 30px; visibility: hidden;&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- end of AOLMsgImgInlineRenderPart_4_ab9d37db-e858-4072-bc35-461d147395d8 --&gt;&lt;div id=&quot;AOLMsgImgInlineRenderPart_5_ab9d37db-e858-4072-bc35-461d147395d8&quot; style=&quot;margin: 10px;&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=5&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;img __removedimage__686804005__src=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=5&quot; class=&quot;AOLAttachedImage&quot; filename=&quot;capt.Rockefeller_NelSON_And_SON_Duvalier_img0098A.jpg&quot; partid=&quot;5&quot; style=&quot;border: 1px solid rgb(218, 218, 214); cursor: pointer; margin-bottom: 30px; visibility: hidden;&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- end of AOLMsgImgInlineRenderPart_5_ab9d37db-e858-4072-bc35-461d147395d8 --&gt;&lt;div id=&quot;AOLMsgImgInlineRenderPart_6_ab9d37db-e858-4072-bc35-461d147395d8&quot; style=&quot;margin: 10px;&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=6&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;img __removedimage__686804005__src=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/mail/get-attachment.aspx?uid=27445161&amp;amp;folder=NewMail&amp;amp;partId=6&quot; class=&quot;AOLAttachedImage&quot; filename=&quot;capt.Rockefeller_NelSON_and_SON_Duvalier_img0098B.jpg&quot; partid=&quot;6&quot; style=&quot;border: 1px solid rgb(218, 218, 214); cursor: pointer; margin-bottom: 30px; visibility: hidden;&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- end of AOLMsgImgInlineRenderPart_6_ab9d37db-e858-4072-bc35-461d147395d8 --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- End msgReadForm --&gt;&lt;/form&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;style&gt;
        .displayMessage .msgBody a {text-decoration: underline; color:blue; cursor: pointer;}
    &lt;/style&gt;


&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&lt;div class=&quot;footer_container&quot;&gt;
&lt;span class=&quot;copyright&quot;&gt;© 2012 AOL Inc. All Rights Reserved&lt;/span&gt;&lt;table align=&quot;right&quot;&gt;&lt;tbody&gt;
&lt;tr width=&quot;100%&quot;&gt;&lt;td&gt;&lt;span class=&quot;hatLinks&quot;&gt;&lt;nobr&gt;&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/Today.aspx?AccessibilityRedirect=true&quot; title=&quot;Click here for the accessible version&quot;&gt;Accessible Version&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Suite.aspx?ac=f&amp;amp;rt=st&amp;amp;r=68&quot; title=&quot;Switch to Standard Version&quot;&gt;Standard Version&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;http://legal.aol.com/TOS&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Terms of Service&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;http://privacy.aol.com/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Privacy Policy&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;http://adinfo.aol.com/about-our-ads&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;About Our Ads&lt;/a&gt;&lt;a class=&quot;lastLink&quot; href=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/KeyshortcutPage.aspx&quot; title=&quot;Context sensitive shortcuts&quot;&gt;&lt;span class=&quot;SROnly&quot;&gt;Context Sensitive &lt;/span&gt;Shortcuts&lt;/a&gt;&lt;/nobr&gt;&lt;/span&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;
&lt;iframe height=&quot;1&quot; id=&quot;CheckNewMessagesFrame&quot; src=&quot;http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/CNM.aspx&quot; style=&quot;visibility: hidden;&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;iframe height=&quot;1&quot; id=&quot;MailCountFrame&quot; src=&quot;about:blank&quot; style=&quot;visibility: hidden;&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;











&lt;br /&gt;
&lt;div id=&quot;aoluid&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;
lafondation@aol.com&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;YontooInstallID&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;
6313c502-adb8-436e-a71b-a416247e83c5&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;Y2PluginIds&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;
Y2:6313c502-adb8-436e-a71b-a416247e83c5&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;YontooLocationStore2&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;
http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;YontooLocationStore&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;
http://mail.aol.com/37058-111/aol-6/en-us/Lite/MsgRead.aspx?folder=NewMail&amp;amp;uid=27445161&amp;amp;seq=0&amp;amp;searchIn=none&amp;amp;searchQuery=&amp;amp;start=0&amp;amp;sort=received&amp;amp;sortDir=descending&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;yontoolayerwidget&quot; id=&quot;dropdowndeals&quot; style=&quot;height: 1px; left: 1250px; line-height: 0px; position: absolute; text-align: left; top: 1px; vertical-align: auto; width: 155px; z-index: 2147483647;&quot;&gt;
&lt;div id=&quot;dddContainer&quot; style=&quot;height: 100%; position: relative; width: 155px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;yontoolayerwidget&quot; id=&quot;ResultGlider&quot; style=&quot;height: 1px; left: 1px; position: absolute; text-align: left; top: 1px; vertical-align: top; width: 1px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;yontoolayerwidget&quot; id=&quot;TBTMySuperCheap&quot; style=&quot;height: 1px; left: 1px; position: absolute; text-align: left; top: 1px; vertical-align: top; width: 1px;&quot;&gt;
&lt;div id=&quot;swfCom&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;yontoolayerwidget&quot; id=&quot;TopRelatedTopics&quot; style=&quot;height: 0px; left: 1px; position: absolute; text-align: left; top: 1px; vertical-align: top; width: 0px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;yontoolayerwidget&quot; id=&quot;EasyInlineApp&quot; style=&quot;height: 0px; left: 1px; position: absolute; text-align: left; top: 1px; vertical-align: top; width: 0px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;height: 1px; left: -1000px; position: absolute; top: -1000px; width: 1px; z-index: 2147483647;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/7633800252584708095/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/keyboard-shortcuts-help-toggle.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7633800252584708095'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7633800252584708095'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/keyboard-shortcuts-help-toggle.html' title=''/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-1939261442469623107</id><published>2012-10-03T04:53:00.001-07:00</published><updated>2012-10-03T04:53:51.284-07:00</updated><title type='text'></title><content type='html'></content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/1939261442469623107/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/blog-post_4186.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/1939261442469623107'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/1939261442469623107'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/blog-post_4186.html' title=''/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-7222182112915959593</id><published>2012-10-03T04:04:00.001-07:00</published><updated>2012-10-03T04:51:07.778-07:00</updated><title type='text'>L&#39;ÂNE DOUX ET SAGE OU L&#39;ÉLÉPHANT</title><content type='html'>&lt;span style=&quot;font-family: Arial Black;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;/span&gt;

&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; L’ÂNE
DOUX ET SAGE&lt;span style=&quot;mso-no-proof: yes;&quot;&gt;&lt;v:shapetype coordsize=&quot;21600,21600&quot; filled=&quot;f&quot; id=&quot;_x0000_t75&quot; o:preferrelative=&quot;t&quot; o:spt=&quot;75&quot; path=&quot;m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe&quot; stroked=&quot;f&quot;&gt;
 &lt;/v:shapetype&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;mso-no-proof: yes;&quot;&gt;&lt;v:shapetype coordsize=&quot;21600,21600&quot; filled=&quot;f&quot; o:preferrelative=&quot;t&quot; o:spt=&quot;75&quot; path=&quot;m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe&quot; stroked=&quot;f&quot;&gt;&lt;v:stroke joinstyle=&quot;miter&quot;&gt;
 &lt;v:formulas&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;if lineDrawn pixelLineWidth 0&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @0 1 0&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum 0 0 @1&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @2 1 2&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @3 21600 pixelWidth&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @3 21600 pixelHeight&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @0 0 1&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @6 1 2&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @7 21600 pixelWidth&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @8 21600 0&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @7 21600 pixelHeight&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @10 21600 0&quot;&gt;
 &lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:formulas&gt;
 &lt;v:path gradientshapeok=&quot;t&quot; o:connecttype=&quot;rect&quot; o:extrusionok=&quot;f&quot;&gt;
 &lt;o:lock aspectratio=&quot;t&quot; v:ext=&quot;edit&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Times New Roman; font-size: small;&quot;&gt;

&lt;/span&gt;&lt;/o:lock&gt;&lt;/v:path&gt;&lt;/v:stroke&gt;&lt;/v:shapetype&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;L’ÂNE
DOUX ET SAGE&lt;span style=&quot;mso-no-proof: yes;&quot;&gt;&lt;v:shapetype coordsize=&quot;21600,21600&quot; filled=&quot;f&quot; id=&quot;_x0000_t75&quot; o:preferrelative=&quot;t&quot; o:spt=&quot;75&quot; path=&quot;m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe&quot; stroked=&quot;f&quot;&gt;
 &lt;v:stroke joinstyle=&quot;miter&quot;&gt;
 &lt;v:formulas&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;if lineDrawn pixelLineWidth 0&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @0 1 0&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum 0 0 @1&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @2 1 2&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @3 21600 pixelWidth&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @3 21600 pixelHeight&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @0 0 1&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @6 1 2&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @7 21600 pixelWidth&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @8 21600 0&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @7 21600 pixelHeight&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @10 21600 0&quot;&gt;
 &lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:formulas&gt;
 &lt;v:path gradientshapeok=&quot;t&quot; o:connecttype=&quot;rect&quot; o:extrusionok=&quot;f&quot;&gt;
 &lt;o:lock aspectratio=&quot;t&quot; v:ext=&quot;edit&quot;&gt;
&lt;/o:lock&gt;&lt;/v:path&gt;&lt;/v:stroke&gt;&lt;/v:shapetype&gt;&lt;v:shape alt=&quot;Wild animal, elephant&quot; id=&quot;Picture_x0020_1&quot; o:spid=&quot;_x0000_i1025&quot; style=&quot;height: 112.5pt; mso-wrap-style: square; visibility: visible; width: 112.5pt;&quot; type=&quot;#_x0000_t75&quot;&gt;
 &lt;v:imagedata o:title=&quot;Wild animal, elephant&quot; src=&quot;file:///C:\Users\new\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.jpg&quot;&gt;
&lt;/v:imagedata&gt;&lt;/v:shape&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Times New Roman; font-size: small;&quot;&gt;

&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;OU&lt;br /&gt;
L’ÉLÉPHANT MARTIAL ET ORGUEILLEUX&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Times New Roman; font-size: small;&quot;&gt;

&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 14pt; line-height: 115%;&quot;&gt;Pourquoi
je préfère un âne à un éléphant:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Times New Roman; font-size: small;&quot;&gt;

&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 14pt; line-height: 115%;&quot;&gt;Le
monde entier vénère l’âne pour son exploit.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Times New Roman; font-size: small;&quot;&gt;

&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 14pt; line-height: 115%;&quot;&gt;Même
Jésus-Christ, notre Sauveur, pour entrer Triomphalement à Jérusalem s’est servi
d’un ânon au lieu D’un éléphant. J’adopte l’âne pour sa bienveillance, sa
Douceur, sa sagesse, son endurance, sa clémence, son Intelligence, son
intégrité, sa souplesse, sa jouvence; D’ailleurs, aux ânes bien-nés,
l’expérience n’exige pas de Nombreuses années. Il n’a pour sa défence que le
coup de Pied de l’âne. L’éléphant est trop lourd à supporter, je L’écarte à
cause de sa masse, de sa sauvagerie, de sa Brutalité, de sa violence; ses pieds,
ses dents, sa trompe, son Ivoire sont plus dangereux qu’ un missile.&lt;span style=&quot;mso-spacerun: yes;&quot;&gt;&amp;nbsp; &lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Times New Roman; font-size: small;&quot;&gt;

&lt;/span&gt;&lt;v:shape alt=&quot;Wild animal, elephant&quot; id=&quot;Picture_x0020_1&quot; o:spid=&quot;_x0000_i1025&quot; style=&quot;height: 112.5pt; mso-wrap-style: square; visibility: visible; width: 112.5pt;&quot; type=&quot;#_x0000_t75&quot;&gt;
 &lt;v:imagedata o:title=&quot;Wild animal, elephant&quot; src=&quot;file:///C:\Users\new\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.jpg&quot;&gt;
&lt;/v:imagedata&gt;&lt;/v:shape&gt;&lt;/div&gt;
&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;mso-no-proof: yes;&quot;&gt;&lt;v:shapetype coordsize=&quot;21600,21600&quot; filled=&quot;f&quot; id=&quot;_x0000_t75&quot; o:preferrelative=&quot;t&quot; o:spt=&quot;75&quot; path=&quot;m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe&quot; stroked=&quot;f&quot;&gt;&lt;v:stroke joinstyle=&quot;miter&quot;&gt;
 &lt;v:formulas&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;if lineDrawn pixelLineWidth 0&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @0 1 0&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum 0 0 @1&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @2 1 2&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @3 21600 pixelWidth&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @3 21600 pixelHeight&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @0 0 1&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @6 1 2&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @7 21600 pixelWidth&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @8 21600 0&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;prod @7 21600 pixelHeight&quot;&gt;
  &lt;v:f eqn=&quot;sum @10 21600 0&quot;&gt;
 &lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:f&gt;&lt;/v:formulas&gt;
 &lt;v:path gradientshapeok=&quot;t&quot; o:connecttype=&quot;rect&quot; o:extrusionok=&quot;f&quot;&gt;
 &lt;o:lock aspectratio=&quot;t&quot; v:ext=&quot;edit&quot;&gt;
&lt;/o:lock&gt;&lt;/v:path&gt;&lt;/v:stroke&gt;&lt;/v:shapetype&gt;&lt;v:shape alt=&quot;Wild animal, elephant&quot; id=&quot;Picture_x0020_1&quot; o:spid=&quot;_x0000_i1025&quot; style=&quot;height: 112.5pt; mso-wrap-style: square; visibility: visible; width: 112.5pt;&quot; type=&quot;#_x0000_t75&quot;&gt;
 &lt;v:imagedata o:title=&quot;Wild animal, elephant&quot; src=&quot;file:///C:\Users\new\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.jpg&quot;&gt;
&lt;/v:imagedata&gt;&lt;/v:shape&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 20pt; line-height: 115%;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin: 0in 0in 10pt; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: &amp;quot;Arial Black&amp;quot;,&amp;quot;sans-serif&amp;quot;; font-size: 14pt; line-height: 115%; mso-ansi-language: EN-US; mso-bidi-font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; mso-bidi-language: AR-SA; mso-bidi-theme-font: minor-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-language: EN-US; mso-fareast-theme-font: minor-latin;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/7222182112915959593/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/lane-doux-et-sage-ou-lelephant.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7222182112915959593'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7222182112915959593'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/lane-doux-et-sage-ou-lelephant.html' title='L&#39;ÂNE DOUX ET SAGE OU L&#39;ÉLÉPHANT'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-5769039630980189251</id><published>2012-10-03T03:00:00.001-07:00</published><updated>2012-10-03T04:47:14.416-07:00</updated><title type='text'></title><content type='html'></content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/5769039630980189251/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/blog-post_3.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/5769039630980189251'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/5769039630980189251'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/blog-post_3.html' title=''/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-6588342211097799452</id><published>2012-10-03T01:47:00.002-07:00</published><updated>2012-10-03T01:47:49.933-07:00</updated><title type='text'></title><content type='html'>le</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/6588342211097799452/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/blog-post.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/6588342211097799452'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/6588342211097799452'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/10/blog-post.html' title=''/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-7706963745237424857</id><published>2012-06-24T08:16:00.005-07:00</published><updated>2012-06-24T08:25:00.774-07:00</updated><title type='text'>Anthony Phelps se démarque par Dr. Frantz Latour</title><content type='html'>Anthony Phelps se démarque d’une mascarade «en folie»&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;« O mon pays si triste est la saison&lt;br /&gt;Qu’il est venu le temps de se parler par signes»&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La dégringolade politique, morale, économique d’Haïti n’est plus à démontrer. Elle est comme une écharde au pied de la nation qui n’arrive pas encore à s’en débarrasser. La corruption en particulier est sans aucun doute la facette la plus sordide de cette descente aux enfers. Elle a atteint de tels niveaux que le coordonnateur spécial des États-Unis pour Haïti, Thomas Adams, a fait savoir qu’il compte travailler en vue de faire disparaitre l&#39;étiquette de gouvernement corrompu attribuée à Haïti. Comment y arrivera-t-il ? Il doit sans doute connaître les filières de cette corruption, puisque c’est bien Washington qui a magouillé, manigancé dans l’ombre l’élection de Martelly.&lt;br /&gt;Le soi-disant Programme d’éducation scolaire universelle gratuite et obligatoire est aujourd’hui au cœur d’un scandale financier dans le département du Nord-Ouest. En effet, le directeur départemental adjoint de l’Éducation nationale dans ce département, Alcidonis Henry, se serait réfugié en République dominicaine après qu’il aurait détourné plus de 3,7 millions de gourdes destinées au paiement des professeurs dans le cadre dudit Programme. Pire, la voiture (officielle) du premier sénateur du Nord-Ouest, François Lucas St-Vil, aurait servi à transporter le présumé délinquant en République dominicaine. Comble d’ironie, c’est le Sénateur Saint-Vil lui-même qui demande à la justice de «faire son travail» dans ce dossier et aux autorités éducatives d’assurer le paiement des enseignants. Hélas ! On n’oubliera pas, par exemple, que depuis le crapuleux assassinat de Jean Dominique, la justice peine toujours à «faire son travail». Et ce dossier n’est pas le seul. Tant s’en faut. Par exemple, on attend encore de connaître les vrais responsables de la volatilisation des 197 millions de Petro Caribe sous l’administration Préval-Pierre-Louis.&lt;br /&gt;C’est à la suite de l’assassinat du commerçant Octanol Dérissaint dans la zone de Fond Parisien en avril dernier que le grand public a su que Calixte Valentin, conseiller de Martelly, assassin présumé de Dérissaint, avait été dépêché sur la frontière en vue d&#39;intensifier la lutte contre la contrebande. N’y a-t-il pas des directeurs de douane préposés à ce genre de surveillance intensifiante? Dans sa note de presse relative à l’arrestation du sieur Valentin, la Présidence n’a donné aucune précision autour de la présence quotidienne de son conseiller à la douane de Malpasse. Motus, on travaille pour Gwo Soso. Selon Jean Norlex Volcy, le président du syndicat des chauffeurs haïtiano-dominicains, M. Valentin faisait ombrage au responsable de la douane. « Il gardait même les clefs des barrières et insultait les chauffeurs ». Ce qui certainement ne cadre pas avec un conseiller politique de la Présidence.&lt;br /&gt;La corruption est définie d’après la convention des Nations Unies contre la corruption (CNUCC), comme le fait d’obtenir de quelqu’un un service (dans le cadre de ses fonctions), moyennant une contrepartie financière ou de toute autre nature. C’est aussi le fait d’user de sa position ou de l’influence que l’on exerce sur une personne ou un groupe, pour se voir accorder certains privilèges. Dans ce dernier cas, on parle de trafic d’influence ou d’abus de pouvoir. A côté de la corruption matérielle, on retrouve celle dite morale. Ici, il s’agit plus de ce qu’on a communément appelé « l’achat des consciences ». Elle consiste à faire changer le comportement ou l’attitude d’une personne en lui faisant des dons.&lt;br /&gt;A la lumière de ces considérations sur la corruption, on est en droit de considérer l’octroi par Martelly de décorations, dans les jardins du palais national, à un groupe d’écrivains haïtiens dont Georges Castera, Georges Corvington, Frankétienne et Odette Roy Fombrun, comme un acte de corruption morale. Naturellement, spontanément, Sweet Micky n’est nullement porté à des gestes aussi nobles. En effet, son anti-intellectualisme affiché et ses excentricités fessardes qui lui ont valu sa popularité durant sa carrière de chanteur populaire sont bien connus de tous et sont aux antipodes du geste du bonhomme à l’endroit des écrivains ci-dessus nommés. En les décorant, Martelly espère, d’une part pouvoir gommer son passé d’anti-intellectuel et de musicien lubrique, dévergondé ; d’autre part amener les «décorés», et au delà d’eux d’autres intellectuels et artistes, à changer toute attitude négative ou même hostile qu’ils pourraient avoir à son endroit. Ce qui revient à vouloir acheter des consciences. En vérité, il sera désormais impossible à un Castera, «révolutionnaire» refroidi, même congelé, de faire siens ces propos de Jacques Roumain : «le poète est surtout un contemporain, la conscience réfléchie de son époque… Le poète est à la fois témoin et acteur du drame historique. Il y est enrôlé avec sa pleine responsabilité. Et particulièrement dans notre temps, son art doit être une arme de première ligne au service du peuple». Autrement, cette distinction des mains présidentielles le fait chavirer dans «le complexe de Ponce Pilate, qui couvre tous les artifices de la lâcheté, du renégat».&lt;br /&gt;Le geste présidentiel a semblé d’autant plus magnanime qu’il s’est porté, à titre posthume, sur deux écrivains haïtiens, morts durant le tremblement de terre de 2010, Paulette Poujol-Oriol et Georges Anglade. Et c’est là justement son caractère trompeur pour ne pas dire mystificateur. Il semble faire la preuve d’un président encore sous le choc d’un hasard ingrat et cruel qui a ravi à l’intelligentsia haïtienne deux de ses authentiques figures ; un président sensible aux choses de l’esprit, aux valeurs intellectuelles, alors qu’il n’en est rien, alors que ce président fessard et languettard ne fait montre d’aucun respect pour les journalistes dont le rôle d’informer honnêtement fait d’eux forcément des intellectuels.&lt;br /&gt;Anthony Phelps devait être honoré aussi. Heureusement, et pour sauver l’honneur, le célèbre auteur de Mon pays que voici, a refusé de se faire représenter par quelqu’un, encore moins de participer à cet autre show médiatique de Martelly, d’autant qu’avec un Sweet Micky aussi imprévisible qu’impulsif, on n’aurait pas été surpris de voir, à ce great event de la saison, parmi les convives la tête d’un certain Jean-Claude Duvalier, un fastidieux bêta choisi, de façon ironique, pour être le parrain d’une promotion d’étudiants de la Faculté de Droit des Gonaïves et qui se trouvait en première loge lors de l’inauguration de l’Université Henri Christophe à Limonade. Et alors, ç’aurait été le pompon de voir Frankétienne, l’auteur de Pèlen Tèt, et Georges Castera, révolutionnaireml, s’entretenant chaudement, tèt kale et tèt kole, avec un tyran responsable de l’emprisonnement, des tortures et sévices exercés sur des milliers d’Haïtiens.&lt;br /&gt;La missive de Phelps refusant un hommage in abstentia de Martelly a fait la une des conversations dans les cercles de l’intelligentsia et n’a pas cessé d’alimenter les réseaux du web. Elle a paru dans Le Nouvelliste où Phelps a ainsi exprimé son refus: «je ne saurais accepter un hommage en temps qu&#39;auteur de ‘’MON PAYS QUE VOICI’’, tant et aussi longtemps que Jean Claude Duvalier ne sera pas traduit en justice». Refus byen chita. Pour ma part, j’eusse aimé voir Phelps préciser : accepter un hommage de M. Martelly, pour bien enfoncer le clou dans la plaie. Qu’importe. Et comme l’a écrit un des internautes, «en haute et droite parole, l’honneur [a été] sauf et la dignité sans faille».&lt;br /&gt;Passe pour la présence de Max Chauvet de Le Nouvelliste et de Carl Braun de la Unibank à cette parade Martellyste. Mais on n’en revient pas de voir une dame aussi respectable que Madame Odette Roy Fombrun cautionner ainsi de sa présence un individu si peu présentable et sa turpituderie d’hommage à des écrivains. Et puis, imaginez ce qui pourrait arriver en plein dans cette malencontreuse gargotterie, imaginez le rustre Roro Nelson s’amenant comme un cheveu sur la soupe, s’approchant de cette vénérable dame pour lui donner une accolade «fraternelle», pour avoir mérité de l’attention du boss. Et madame Odette essayant, à son corps défendant, de se protéger des bras du malandrin. Brrrr ! Quel horrible spectacle ce serait et quelle déchéance pour Madame Fombrun. Seulement que d’y penser me donne la chair de poule.&lt;br /&gt;Parmi les intervenants sur le web, signalons le commentaire aussi opportun que pertinent de Hughes St Fort qui a voulu profiter du refus de Pheps pour «placer cette affaire dans son contexte socio-politique qui est pour moi la récurrente question de l’intellectuel dans la formation sociale haïtienne» et aussi pour rappeler qui est le personnage Martelly :« Michel Martelly a bâti toute sa popularité haïtienne qui lui a servi si bien au cours des élections présidentielles de 2011 sur un usage délibéré de l’obscénité la plus révoltante et de l’incongruité la plus vulgaire. Il a été élu d’abord sur ces bases par des électeurs haïtiens mystifiés et complètement dépassés par le contexte et les enjeux. Ayant été élu président, sans comprendre qu’il était devenu le chef de l’état, il s’est complu à avilir la fonction présidentielle elle-même en poursuivant ses obscénités révoltantes…».&lt;br /&gt;St Fort a conclu en disant que :« La portée du geste de l’écrivain Anthony Phelps doit être appréciée dans toute sa pertinence. Sera-t-elle suivie d’une façon ou d’une autre par d’autres ? Je le souhaite». Du reste, il y aurait dû déjà avoir plus d’interventions soit sur le web soit dans les médias haïtiens, de la part d’écrivains, de journalistes et de commentateurs, pour stigmatiser «ce geste de récupération sans vergogne des intellectuels haïtiens». Où sont-ils donc les intellos du «Collectif NON» des années 2003-2004 qui avaient férocement boycotté notre glorieux bicentenaire d’indépendance ? Kote moun yo wo ? Kote moun ki t ap pale mounn mal yo ? La «vergognerie» de Tèt kale ne semble pas leur déplaire. En chat pent, ils attendent peut-être leur tour d’être décorés.&lt;br /&gt;Je voudrais terminer en relevant deux inexactitudes dans le texte de St Fort. Il écrit que Phelps avait reçu un courriel des services de la Présidence lui signifiant qu’il sera honoré. Dans sa note au journal Le Nouvelliste en date du 15 juin 2012, Phelps a plutôt écrit : Ce courriel qui n&#39;était pas envoyé (souligné par nous) par le bureau de la présidence… Plus loin, St Fort avance que Très peu d’intellectuels haïtiens se sont montrés critiques à l’égard du pouvoir durant le cours de l’histoire haïtienne. C’est un peu fort, St Fort. C’est plutôt le contraire, ils sont même légions, particulièrement sous Duvalier. Depuis Emile Nau et Dumay Lespinasse sous Boyer, on peut descendre le cours de l’histoire avec Céligny Ardouin, sous Soulouque ; Joseph Courtois qui connut l’exil sous Soulouque ; Dumay Lespinasse ; Massillon Coicou sous Nord Alexis ; Rosalvo Bobo et Nemours Auguste emprisonnés sous Antoine Simon ; Jean Brierre, Georges Petit, Jacques Roumain ; l’équipe du journal La Ruche dont Alexis, Dépestre et Bloncourt, et qui contribua à ce que Lescot arrachât son manioc ; Jacques Stéphen Alexis et René Dépestre contraints à l’exil sous Estimé ; Anthony Lespès en exil (temporaire) en 1960 sous Duvalier, emprisonné en 1975 sous Duvalier ; Yvonne Hakim Rimpel sauvagement violentée sous Duvalier ; Marie Vieux Chauvet contrainte à l’exil, sous Duvalier, à New York, où elle a écrit son dernier roman Les Rapaces.&lt;br /&gt;Je terminerai avec les actions courageuses, d’abord de Jean Brierre, Alix Mathon et Georges Chassagne qui défendirent, au péril de leur vie, Raymond Chassagne accusé de complot contre Duvalier ; ensuite de l’intellectuel Paul Laraque, alors militaire, qui fut le seul à défendre les colonels Pierre Haspil et Roger Villedrouin sous la dictature du Conseil militaire de gouvernement présidé par le général Antonio Thrasybule Kébreau. Ils avaient été injustement accusés d’être responsables du mouvement du 25 mai 1957.&lt;br /&gt;Finalement, saluons encore une fois la prise de position d’Anthony Phelps qui s’est démarqué de la mascarade «en folie» tenue au Palais national, le 6 juin, sous l’égide du néo-«intellectuel» en folie, Michel Martelly. Une sorte de panneau dans lequel sont tombés quelques intellectuels haïtiens dont Georges Castera, «révolutionnaire» konminis, décrépit, dekati, rabougri, qui s’est prêté, «en folie», à «ce geste de récupération sans vergogne des intellectuels haïtiens» par le pitre Martelly.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;P.S. Merci au camourade Franck Laraque qui m’a aidé à rafraîchir les lisières de ma mémoire en me rappelant certains noms d’intellectuels qui ont jalonné le cours de notre histoire et qui se sont montrés critiques à l’égard du pouvoir.</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/7706963745237424857/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/06/anthony-phelps-se-demarque.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7706963745237424857'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7706963745237424857'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/06/anthony-phelps-se-demarque.html' title='&lt;em&gt;&lt;em&gt;&lt;strong&gt;Anthony Phelps se démarque par Dr. Frantz Latour&lt;/strong&gt;&lt;/em&gt;&lt;/em&gt;'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-287993444812736546</id><published>2012-05-30T07:38:00.003-07:00</published><updated>2012-05-30T07:41:50.405-07:00</updated><title type='text'>« NOVISSIMA VERBA »</title><content type='html'>&lt;div&gt;« NOVISSIMA VERBA » D’UN ASPIRANT ESCLAVE À VIE&lt;br /&gt;Comme un commun des mortels sur terre&lt;br /&gt;Don Camilo, pendant soixante soleils&lt;br /&gt;A travaillé, a milité sans trompette&lt;br /&gt;C’est tard, très tard, et sous l’inspiration&lt;br /&gt;Du Saint Esprit, au cours de sa retraite&lt;br /&gt;Il a conçu que les Habitants des Cieux&lt;br /&gt;Sont plus qu’heureux, « ipso facto »&lt;br /&gt;De remplir, chacun en particulier,&lt;br /&gt;Un rôle divin. Dès lors Don Camilo&lt;br /&gt;Devint Candidat à une fonction&lt;br /&gt;Et il a eu l’audace de choisir lui-même&lt;br /&gt;Son fabuleux titre, à savoir:&lt;br /&gt;Esclave à vie au Royaume des Cieux&lt;br /&gt;Sous le Règne de Notre Père Universel&lt;br /&gt;Du Fils Éternel et de l’Esprit Infini.&lt;br /&gt;Depuis lors, Don Camilo ne cesse de chanter&lt;br /&gt;Quotidiennement, jour et nuit&lt;br /&gt;ALLÉLUIA! ALLÉLUIA! ALLÉLUIA!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/287993444812736546/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/novissima-verba.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/287993444812736546'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/287993444812736546'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/novissima-verba.html' title='« NOVISSIMA VERBA »'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-7824210396475785079</id><published>2012-05-28T08:07:00.005-07:00</published><updated>2012-05-28T08:09:09.493-07:00</updated><title type='text'>« CORRIDOR DE LA TENTATION » ET LE PALAIS NATIONAL</title><content type='html'>«CORRIDOR DE LA TENTATION » ET LE PALAIS NATIONAL&lt;br /&gt;Si le Peuple Haïtien avait le pouvoir et le privilège de choisir&lt;br /&gt; un Chef d’État ou un Chef de Gouvernement parmi un millier de&lt;br /&gt; concurrents ou de candidats il organiserait un grand concours&lt;br /&gt; de danse au Palais National. Un Jury conséquent, honnête, sincère &lt;br /&gt;sortirait  du vrai peuple.&lt;br /&gt;Avant  d’atteindre la piste de danse devant le Jury qualifié, chaque&lt;br /&gt; compétiteur devrait passer par le « corridor de la tentation » où des&lt;br /&gt; milliers de sacs d’or sont éparpillés çà et là.&lt;br /&gt;Le rôle des membres du Jury serait d’observer minutieusement &lt;br /&gt;la performance de tout candidat et d’acclamer à l’unanimité le&lt;br /&gt; meilleur danseur comme Gagnant au vu et au su de tout le monde.&lt;br /&gt;Chers Compatriotes, nous avons essayé ce que le ZADIG de VOLTAIRE &lt;br /&gt;aurait mieux mille fois réalisé.</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/7824210396475785079/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/corridor-de-la-tentation-et-le-palais.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7824210396475785079'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7824210396475785079'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/corridor-de-la-tentation-et-le-palais.html' title='« CORRIDOR DE LA TENTATION » ET LE PALAIS NATIONAL'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-2905453448109516033</id><published>2012-05-04T10:50:00.001-07:00</published><updated>2012-05-04T10:51:24.939-07:00</updated><title type='text'>L&#39;Ami Camille</title><content type='html'>Comme un sur mille&lt;br /&gt;                Dans sa tenue de ville&lt;br /&gt;                L’ami Camille&lt;br /&gt;                Descend en ville&lt;br /&gt;                Parcourt le centre-ville&lt;br /&gt;                Questionne Manus, Einaudi et Marville&lt;br /&gt;                Tombe dans les bidonvilles&lt;br /&gt;                D’ici là monte à Pétion-Ville&lt;br /&gt;                Pour Consulter Dr. Mirville&lt;br /&gt;                Celui-là Lui joue un vaudeville&lt;br /&gt;                Tout en servant du thé de camomille&lt;br /&gt;                Mystifié par les rats de ville&lt;br /&gt;                Regagne bien tranquille&lt;br /&gt;                Sa Paisible Famille&lt;br /&gt;                À Camille-Ville&lt;br /&gt;                Même I‘infirme avec I’aide de sa béquille&lt;br /&gt;                Peut I’ emporter au jeu de quilles&lt;br /&gt;EGOMET//Don Comilo</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/2905453448109516033/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/lami-camille.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/2905453448109516033'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/2905453448109516033'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/lami-camille.html' title='L&#39;Ami Camille'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-5345972370276469759</id><published>2012-05-04T10:44:00.003-07:00</published><updated>2012-05-04T10:48:15.870-07:00</updated><title type='text'>Partiote Gauthier</title><content type='html'>Fils d’ ouvrier&lt;br /&gt;Au port altier&lt;br /&gt;En digne Héritier&lt;br /&gt;Du noble charpentier&lt;br /&gt;Jules Gauthier&lt;br /&gt;Qui Jadis dans son vaste chantier&lt;br /&gt;Fut passé pour Maître en ce métier&lt;br /&gt;Le patriote Gauthier&lt;br /&gt;Se dresse comme un palmier&lt;br /&gt;Ferme comme un rocher&lt;br /&gt;Solide comme un pilier&lt;br /&gt;Sur ses jambes de fer et ses pieds&lt;br /&gt;D’acier&lt;br /&gt;Sa piété&lt;br /&gt;Et sa sincérité&lt;br /&gt;Lui servent d’épée&lt;br /&gt;Et de bouclier&lt;br /&gt;Accompagnons Le donc avec amitié&lt;br /&gt;Dans son refrain journalier&lt;br /&gt;«Vive Haïti dans son entier!»&lt;br /&gt;Même si aujourd’hui nos sentiers&lt;br /&gt;Sont Jonchés et empoisonnés&lt;br /&gt;De Sangliers&lt;br /&gt;Mais demain nos fronts ensoleillés&lt;br /&gt;Seront couronnés&lt;br /&gt;De Lauriers</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/5345972370276469759/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/patiote-gauthier.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/5345972370276469759'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/5345972370276469759'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/patiote-gauthier.html' title='Partiote Gauthier'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-8533001823122642198</id><published>2012-05-01T12:04:00.002-07:00</published><updated>2012-05-01T12:08:52.473-07:00</updated><title type='text'>ÉTAT, NATION, GOUVERNEMENT</title><content type='html'>ÉTAT, NATION, GOUVERNEMENT&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Le Roi Louis XIV eut à dire que l’État c’est moi. De nos jours, il y a une nette distinction entre gouvernement et état dans la majorité des sociétés modernes. La désapprobation d’un gouvernement par le peuple qui, par exemple ne réélit pas les candidats d’un parti ne signifie pas un rejet de l’état pour autant. Sous les régimes totalitaires, la distinction entre le gouvernement et l’état n’est pas établie. En effet, les dirigeants de ces régimes très souvent confondent délibérément gouvernement et état pour présenter leurs interêts comme ceux de la nation.&lt;br /&gt;Le terme nation définit un peuple qui occupe un territoire et dirigé par un gouvernement ( les habitants d’un état ). Les gens qui forment une nation, en général, parlent la même langue, ont la même culture, la même ethnie et histoire. Aux États Unis, beaucoup de tribus de l’Amérique du Nord se définissent comme nations.&lt;br /&gt;Un État est une communauté organisée politiquement, dirigée par un gouvernement. Des états peuvent être souverains ou à souveraineté limitée. Certains états entrent dans une union et acceptent une souveraineté limitée pour les bénéfices qu’ils tirent en tant que membres de la fédération. L’Union Européenne est une fédération créée récemment et composée d’états souverains. Le concept d’état souvent indique une entité politique indépendante. Le terme état peut-être aussi utilisé pour désigner une branche de gouvernement à l’intérieur d’un état, ce qui le    distingue d’autres instirtutions comme l’église, la presse.&lt;br /&gt;Le gouvernement  représente les institutions qui contrôlent l’état à un certain moment de la durée. Ces institutions sont diverses: on peut citer le pouvoir judiciaire, le pouvoir législatif, le pouvoir éxécutif. Le pouvoir éxécutif est dirigé par une personne qui représente l’état ou qui est son porte-parole. Ce dirigeant peut avoir le titre de premier-ministre ou de président. Les gouvernenements se succèdent mais les états demeurent.  &lt;br /&gt;La Fondation&lt;br /&gt;lafondation@aol.com</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/8533001823122642198/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/etat-nation-gouvernement.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/8533001823122642198'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/8533001823122642198'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/05/etat-nation-gouvernement.html' title='ÉTAT, NATION, GOUVERNEMENT'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-8243984066841807406</id><published>2012-04-28T06:39:00.003-07:00</published><updated>2012-04-28T06:43:18.797-07:00</updated><title type='text'>AMOUR DE LA TERRE NATALE par JOE N. PIERRE</title><content type='html'>EN GUISE D’INTRODUCTION&lt;br /&gt;L’un des arguments des constituants et des adhérents de sociétés secrètes c’est d’éviter d’exposer des vérités qui risquent de blesser des gens qui ne sont pas suffisamment préparés pour les absorber. Beaucoup de visionnaires tels que Socrate, Jésus, Galileo, Martin Luther King, etc. sont sacrifiés pour avoir essayé d’exposer ce qu ’ils croyaient être des vérités. Le mensonge, au début, peut ne pas être aussi tranchant que la vérité, mais, à la longue, ses blessures pourraient être mortelles.  Je suis désolé si je vous offense en essayant de dire ce que ma conscience perçoit comme vrai.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;L’AMOUR DE LA TERRE NATALE&lt;br /&gt;Aimer son pays est une chose. Votre serviteur aime notre Haïti comme tout le monde. Mais vouloir se sacrifier pour freiner et renverser la négativité dégringolant de la nation est une autre chose. Les observateurs qui osent dire la vérité à ce sujet risquent d’être jugés de « négatifs ». Beaucoup de patriotes blâment  ces observateurs avisés au lieu d’admettre que c’est plutôt le pays (avec surtout la mentalité de ses vagues de dirigeants et des soi-disant coopérateurs internationaux) qui est négatif. A cause de cette confusion, il est difficile pour un professionnel honnête d’accompagner des philanthropes qui sont aveuglés et assourdis par leurs émotions qui les empêchent d’accepter les réalités haïtiennes.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;QUI SONT CEUX QUI VEULENT RETOURNER A LA TERRE NATALE?&lt;br /&gt;De nombreux membres de la diaspora haïtienne (que l’on prétend être un onzième département ???) rêvent de retourner à la terre natale à un titre ou un autre. A l’analyse, on pourrait les classer en plusieurs groupes, mais pour plus de simplification, nous considérons sept groupes principaux :&lt;br /&gt; Des entrepreneurs (individus) qui ont suffisamment de moyens pour investir dans les affaires privées (production agricole ou autre)&lt;br /&gt; Des propriétaires ou copropriétaires d’entreprises (ou membres de corporations) ayant suffisamment de fonds ou la capacité d’emprunter aisément des banques&lt;br /&gt; Des gens bien placés pour proposer des projets qui seront assurément financés par une ou plusieurs organisations internationales et/ou philanthropiques (comme celles d’Oprah ou de Bill Gate) et approuvés par le gouvernement haïtien&lt;br /&gt; Des techniciens et professionnels qui cherchent un emploi (à un niveau plus ou moins élevé et pour un salaire défini dans une institution publique ou privée, nationale ou internationale)&lt;br /&gt; Des philanthropes débrouillards qui espèrent relever des fonds qui pourront leur être donnés par des membres de communautés (des gens ordinaires) plus ou moins intéressés au destin d’Haïti. Cette tache est difficile. Elle n’est pas le boulot de tout le monde. Souhaitons bonne chance à ceux qui choisissent cette voie. Félicitons ceux qui réussissent. &lt;br /&gt; Des philanthropes qui veulent contribuer aux projets de développement communautaire (en tant que volontaires ou pour un émolument de fonctionnement ou de subsistance). Appelons les « Héros !!! » &lt;br /&gt; Des opportunistes indécis ayant des idées flous ou indéfinies que l’on peut classer quelque part entre les groupes précédents.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Les quatre premières catégories sont assez bien définies. Il n’est pas nécessaire de prendre du temps pour éterniser à leur sujet. Appelons-les des « rationnels ». Si parmi ces quatre premières catégories, il y a une personne qui s’intéresse à l’expertise de votre serviteur et soit capable de le prendre à bord, il sera content de considérer cette offre et de poster son CV à l’intéressé. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;CONCERNANT CEUX QUI APPARTIENNENT AUX TROIS DERNIERES CATEGORIES&lt;br /&gt;Si le compatriote qui veut retourner à la terre natale a des tendances qui ne correspondent pas aux descriptions de ceux des quatre premiers groupes, si, en d’autres termes le compatriote est un philanthrope qui s’intéresse inconditionnellement à l’établissement des programmes de développement communautaire en Haïti, si le temps le permet, votre serviteur fera ce qu’il peut pour l’aider à comprendre les réalités et les embuches de ses rêves, et c’est surtout pour ces bons Samaritains que votre serviteur écrit ces lignes dans les limites de son expertise en éducation et agriculture et sur la base de ses connaissances et expériences de l’environnement et des communautés de notre pays. En maintes occasions, ce sont souvent des éléments de ces trois derniers groupes qui invitent votre serviteur à participer à des conférences concernant ce qu’il faut faire « pour sauver Haïti ». Si d’un coté, le serviteur leur complimente pour leur optimisme et leur courage et les encourage à continuer, de l’autre cote, il éprouve un peu de malaise à collaborer avec eux parce qu’il sent que ces compatriotes sont souvent des naïfs qui ne connaissent pas assez bien les problèmes relatifs aux réalités environnementales, sociales, politiques et économiques de ce pays dans lequel ils veulent s’aventurer. Leur ignorance est saillante au point que n’importe quel vieux loup de terrain haïtien n’aurait pas besoin d’aller par quatre chemins pour prédire leur échec bien avant qu’ils franchissent le seuil de leur première activité ou expérience. Certainement, personne n’a le droit ni de condamner le pays, ni dire à un élément de la culture haïtienne qu’il/elle ne peut rien faire pour ressusciter Haïti. Les Haïtiens ne doivent pas être des désespérés qui abandonnent leur pays. Mais quand vous avez à faire face à des problèmes aussi sérieux que ceux d’Haïti, vous n’allez pouvoir réaliser aucune solution tangible si, en premier lieu, trop d’émotions incontrôlées vous empêchent d’être un réaliste et si, en second lieu, vous êtes incapable de définir ou de comprendre une définition raisonnable ou logique de la majorité de ces problèmes chaotiques et cruciaux d’Haïti.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;CONCERNANT L’EDUCATION ET L’AGRICULTURE&lt;br /&gt;Tous les leviers de développement sont d’importance égale en Haïti. En d’autres termes, chaque domaine (sécurité, justice, éducation, santé, environnement, agriculture, infrastructure, etc.) est vital ou conditionne le succès des programmes de développement (intégré) dans le pays. Cependant, n’étant pas un « spécialiste dans toutes les matières de développement », dans ce document, votre serviteur propose de projeter un peu de lumière sur les deux domaines qu’il connaisse mieux, en l’occurrence l’éducation et l’agriculture. Le serviteur n’a pas l’intention d’être un plaidoyer contre ou en faveur de l’une ou l’autre option. Il veut simplement utiliser ses connaissances et expériences dans ces deux domaines avec l’espoir que le lecteur, mieux éclairé, saura faire un meilleur choix et éviter certains des dérives qui avaient conduit beaucoup de nos prédécesseurs à l’échec.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;CONCERNANT L’EDUCATION&lt;br /&gt;Si investir clairement dans une entreprise privée (agriculture ou autre) ou trouver carrément un emploi en Haïti sont secondaires pour vous, si en d’autres termes vous êtes déterminé à retourner en Haïti coûte que coûte comme un (e) philanthrope  et un (e) volontaire, (si vous êtes déterminé (e) à vous sacrifier si c’est nécessaire pour l’avancement des programmes de récupération de l’environnement et de l’amélioration quantitative et qualitative de la production (agricole ou/et autre), le serviteur n’a nullement l’intention de dévaloriser votre élan de magnanimité, mais il vous conseille de considérer l’éducation en général qui est à la base de tous les domaines publiques de développement socioéconomique. Dans ce présent texte, le serviteur propose que vous vous donniez une autre vision de l’éducation. Haïti a maintenant besoin de l’éducation dans tous ses aspects: académique, théorique, pratique, fonctionnelle, etc. Au point de vue académique et théorique, il faut aller au-delà de l’alphabétisation de tous les membres des communautés, petits, grands et handicapés. Il faut leur enseigner des notions fondamentales et avancées des arts langagiers, des sciences, des mathématiques, de la philosophie, de l’histoire, du civisme, de l’humanisation et de la civilisation, etc. Tout en maintenant et améliorant les activités académiques et théoriques, il faut passer aux étapes expérimentales et pratiques des sciences et des technologies (recherche, éducation pratique et fonctionnelle). Il faut vulgariser la connaissance (éducation informelle) dans tous les domaines et par tous les moyens. La majorité des Haïtiens ne connaissent pas suffisamment leur environnement. Le premier but de l’éducation c’est d’apprendre aux individus et aux membres des communautés à mieux connaitre des éléments fondamentaux de leur environnement à tous les niveaux (local, départemental, national et régional). Les élèves/étudiants et leurs professeurs (écoles fondamentales, écoles vocationnelles et universités) doivent s’adonner à la recherche dans leur localité respective avant de regarder au-delà des limites de cette localité (types de sols, quantité et qualité des eaux, divers types de microorganismes, espèces végétales et animales, espèces domestiquées et non-domestiquées, rendements agricoles, profits ou déficits dans les exploitations agricoles, espèces vivantes utiles et nuisibles, migrations, caractéristiques de la population humaine, emplois, services, maladies, divertissement, etc., etc., etc.) L’éducation fonctionnelle peut être envisagée comme celle que les Américains appellent « on-the-job-learning » ou « learning by doing or making ». Par exemple, l’instructeur peut enseigner des notions fondamentales de physique et de chimie au jardinier en expliquant à ce dernier comment l’énergie de la lumière solaire captée par la chlorophylle dans la plante, l’eau et les minéraux du sol, et le dioxyde de carbone de l’air combinent pour produire le glucose et les autres ingrédients dont les animaux et les hommes ont besoin pour vivre. L’agriculture théorique et pratique et l’économie devraient être enseignées dans toutes les écoles du pays (et à tous les niveaux). En apprenant leur botanique, les enfants peuvent produire des légumes (tomate, aubergine, laitue, chou) et des fleurs dans la serre (laboratoire) de leur école. La consommation des fruits et des légumes pendant toute l’année conditionne la sante humaine&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;DEUX GRANDS GROUPES D’EDUCATEURS&lt;br /&gt;En général, chaque individu est en même temps un éducateur et un apprenant. Nous n’allons pas élaborer sur cet aspect qu’à mon avis tout le monde peut admettre. A un autre niveau, l’on peut distinguer deux grands groupes d’éducateurs : Les enseignants professionnels et les instructeurs d’occasion. Les éducateurs professionnels sont ceux qui avaient pris des cours sur l’éducation dans des universités. Les enseignants professionnels avancés détiennent une maitrise (Master) ou un doctorat en éducation. La communauté des retraités en Haïti et dans la diaspora contient beaucoup d’enseignants professionnels licenciées qui pourront aider dans des programmes de formation et de recyclage des éducateurs d’occasion. Ces derniers, pour être plus efficients, nécessitent des séminaires dans lesquels des sciences, des méthodes d’enseignement, de développement de curricula, des philosophies de l’éducation, de la psychologie, de la sociologie, des techniques de la motivation et de la communication, etc. sont enseignées. Dans ce document, nous définissons un éducateur d’occasion comme un professionnel ou un technicien qui peut transférer une partie de ses connaissances et expériences à d’autres personnes. Des techniciens tels que des ingénieurs, informaticiens, agronomes, médecins, économistes, comptables, sociologues, infirmières, politiciens, mécaniciens, charpentiers, opérateurs d’engins, soudeurs, électriciens, plombiers, électroniciens, entraineurs sportifs, etc. pourront être des éducateurs d’occasion. Un bon éducateur professionnel vous expliquera que « être un expert dans une profession ou un métier considéré est une chose, mais être un bon éducateur qui puisse transférer correctement cette connaissance et ses habiletés à une autre personne est une autre chose. » Les éducateurs professionnels pourront alors organiser des cours ou des séminaires afin d’aider les éducateurs d’occasion à mieux atteindre les objectifs de leurs programmes. L’utilisation des informaticiens doivent être reconsidérée. Des milliers de « computers démodés » que les milieux avancés (USA, France, Canada, etc.) mettent quotidiennement de coté sont des machines puissantes qui peuvent aider à générer des miracles dans l’éducation. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;UNE REDEFINITION DE L’ « ECOLE VOCATIONNELLE » POUR LES HAÏTIENS&lt;br /&gt;En Haïti, on dit « école professionnelle » en lieu et place de ces institutions éducatives que les américains, de leur coté, appellent « école vocationnelle » (i. e, les écoles professionnelles de J. B. Damien ou d’Elie Dubois). Les dirigeants de la Faculté d’Agronomie et de Médecine Vétérinaire avaient organisé une « Ecole Moyenne d’Agriculture » tandis que ceux du Ministère de l’Agriculture, de leur coté,  organisaient des « fermes écoles » ou des « écoles vocationnelles agricoles ». Dans ce texte, nous retenons le concept « école vocationnelle » qui désigne un établissement où l’on enseigne un (ou plusieurs) métier/s et/ou art/s (mécanique, soudure, électricité, plomberie, maçonnerie, charpenterie, ébénisterie, couture, broderie, cosmétique, cuisine, musique, peinture, sculpture, jardinage, etc.) Parce que les écoles vocationnelles en Haïti (et ailleurs) sont souvent fréquentées par des jeunes (garçons et filles) qui manquent des moyens ou de l’aptitude pour compléter les programmes de l’enseignement secondaire, l’on a tendance à inférioriser ces écoles ou à les considérer comme des établissements d’enseignement dont le but, en général, consiste à récupérer des recalés ou rejets sociaux (les enfants des rues et ceux dont les parents n’ont pas de moyens pour payer des écoles sophistiquées). Nous devons, à tout prix, combattre cette perception jusqu’à son anéantissement. Tous les établissements d’enseignement à tous les niveaux (primaire, secondaire et universitaire) devraient être des centres d’enseignement vocationnel. Un enfant qui a un don pour un métier ou une profession devrait avoir des opportunités de mettre la main à la pâte dans les activités manuelles qui sont à la base de cette profession (ou qui en sont associées). Un futur médecin peut apprendre les détails d’un microscope, ou d’un stéthoscope. Il peut apprendre à opérer et même réparer les machines qui sont utilisées dans les laboratoires modernes. Il peut s’adonner à l’analyse des produits (sang, urine, sels, aliments, médicaments, etc.). Un futur ingénieur peut pratiquer les ouailles de la physique pratique, apprendre à poser des briques, opérer des outils simples et des outils électriques (scies, perforateurs…) Il peut apprendre à construire des moteurs et réparer ou opérer diverses machines. Un futur agronome peut apprendre à travailler avec des outils de protection de sols des pentes, réparer et/ou opérer les machines utilisées dans l’agriculture moderne, pratiquer des méthodes d’amélioration des plantes, (préparation de sol, greffage, bouturage, fertilisation, luttes contre les pestes, etc.), d’irrigation et de drainage, de transformation des produits agricoles (production d’alcool, homogénéisation du lait, production du fromage, utilisation des oléagineux dans la production de carburants, etc.) Je me souviens encore de ce magouilleur (arrogant directeur de cabinet du ministre de l’agriculture) qui pensait que (dans un programme de vulgarisation de l’éducation agricole) les « cours d’économie domestique ou des arts ménagers » blesseraient le sentiment ou la perception des jeunes Haïtiennes à cause des mots « domestique !» et « ménagère !». L’école vocationnelle pourra être utile même aux futurs leaders d’église. Un bon prédicateur doit enseigner aux fidèles de son église les éléments qui conditionnent une meilleure vie sur cette planète (ce qui exige des connaissances théoriques et pratiques de son environnement immédiat).    &lt;br /&gt;PUREMENT ET SIMPLEMENT: AGRICULTURE ET REFORESTATION&lt;br /&gt;Parce qu’au su et au vu de tous, l’environnement du pays a depuis belle lurette dépassé son point le plus bas, parce que l’agriculture haïtienne n’arrive pas à nourrir 40% de la population du pays, tous les philanthropes qui éprouvent de la pitié pour leur pays voudraient foncer tête baissée et yeux fermés dans l’agriculture et le reboisement. Votre volonté de déchiffonner ou de ressusciter l’agriculture de votre pays fait partir de vos responsabilités, devoirs, droits, privilèges, etc. Personne n’a le droit de vous en dissuader ! Mais avant de vous aventurer dans l’agriculture et la reforestation, votre serviteur vous conseille de vous arrêter un instant !!!! Arrêtez-vous s.v.p. !!! Réfléchissez un peu !!! Partir des années 1920 (date de l’établissement de la première Ecole Centrale d’Agriculture d’Haïti) pour arriver à nos jours, Haïti a formé des centaines d’agro professionnels (ingénieurs-agronomes dotés de toutes sortes de spécialités). Seraient-ils donc tous des oisifs et des stupides qui ont laissé l’environnement et l’agriculture du pays se détériorer ? Des intellectuels, visionnaires et activistes de renom comme Schiller Nicolas, Anthony Lespès, Emile Roumer, Emile Saint-Lot, Louis Déjoie, Georges Cadet, Jean Dominique, Edouard Francisque, Jean André Victor, François Severin, Michel William et beaucoup d’autres sont formés ou recyclés à Damien. Mais comme votre serviteur l’avait déjà mentionné, si vous êtes déterminé (e) à initier (ou devenir un leader dans) un ou des projets de développement communautaire rural et agricole, vous voudrez (je présume) que vos projets réussissent et dépassent la durée de votre vie. Votre serviteur entend vous assister en vous rappelant qu’il y a des chiffres et des faits que vous devez d’abord connaitre parce qu’ils pourront vous aider à prendre des décisions salutaires pour vous-même et les vôtres. Sachez en tout premier lieu que LES PLANS ET OBJECTIFS DE TOUS VOS PROJETS DOIVENT ETRE CLAIRS COMME CRYSTAL. Dans les limites de ce texte, le serviteur ne peut pas vous donner tous les chiffres qui pourront vous être nécessaires. Pour plus d’édification, jetez un coup d’œil sur les deux textes (AGRICULTURE DE PAUVRETE ET REFORME AGRAIRE) qui vous seront attachés si vous avez du temps ou si vous ne les avez pas encore lus. Les parents du serviteur étaient des cultivateurs, mais personne ne les avaient jamais appelés « petits paysans », un terme aussi péjoratif que celui de « l’agriculture de grappillage » (Paul Moral) ou de subsistance (les jongleurs de la politicaillerie). Alors, si vous voulez aider à transformer le « petit paysan haïtien » en entrepreneur agricole, et changer « l’agriculture de grappillage et de subsistance haïtienne» en agriculture intensive et industrielle, vous devez au moins connaitre les chiffres approximatifs qui suivent.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;LES CHIFFRES ET LES FAITS QUE LE BON SAMARITAIN DOIT CONNAITRE AVANT DE S’AVENTURER BENEVOLEMENT DANS L’AGRICULTURE ET LA REFORESTATION EN HAITI&lt;br /&gt;Haïti a une superficie totale d’environ 2 millions 725 mille hectares. Selon la CIA World Fact Book, la superficie cultivable est estimée à environ 400,000 hectares. Le gouvernement haïtien, de son coté, a estimé la superficie agricole à environ 700, 000 hectares. Admettons, selon les données du gouvernement, que le pays a environ 700,000 hectares de terres cultivées ou cultivables. Presque tout le monde est d’accord que le pays contient aussi plus de 3 millions individus (ou environ 700,000 familles si l’on accepte une moyenne de 5 personnes par famille) dans le milieu agricole. Avec ces chiffres à l’esprit, l’on dirait que le pays dispose d’un hectare par famille. Mais la situation est en réalité chaotique parce que, il y a des familles qui possèdent plus qu’un hectare de terre et même des dizaines d’hectares. Ce qui signifie que la majorité des familles essaient de survivre sur des parcelles de moins d’un tiers d’hectare. Haïti est passé maitresse dans le morcellement foncier à outrance. Toujours en accord avec les discours officiels, de la totalité des 700, 000 hectares, 400,000 sont localisées dans les pentes en état d’érosion plus ou moins avancée et ces terres sont situées pour la plupart dans des zones arides (à faible pluviosité). Les 300,000 hectares restants sont des terrains plats (plaines, plateaux, fonds de vallées). Environ 80,000 hectares ou 26% de ces terres plates sont irriguées, mais cette portion irriguée n’est pas utilisée de façon intensive. (Dans un système d’agriculture intensive, les activités sont planifiées de sorte que les agriculteurs aient régulièrement du boulot à accomplir du premier janvier au trente-et-un décembre). Sous la présidence de René Préval, le premier ministre Jacques Edouard Alexis avait échoué dans ses démarches qui visaient à faire passer le salaire quotidien du travailleur de factorerie à Port-au-Prince de 75 gourdes (moins de US$2.00) à 150 gourdes (US$3.75). En toute équité, quel serait alors le salaire des campagnards? Selon les données publiées par le gouvernement, plus de 75% de la population rurale vit en dessous du seuil de pauvreté (moins d’US$1.00/jour). Dans un système agricole tel que le nôtre, sortant de la diaspora, qui allez-vous aider et où allez-vous transplanter les plantules de vos pépinières? Les ONG de la reforestation d’Haïti ne sont bonnes qu’à l’établissement des pépinières !!! (elles sont des Pyrams et des Polidors de Perlin tèt… epi après les pépinières… aprè : ANYEN !!!) Quelles espèces d’arbres allez-vous planter? Des espèces fruitières (manguiers, avocatiers, corossoliers, arbres-à-pain, agrumes, etc.) ou des espèces précieuses (chêne, acajou, cèdre, etc.)? Notez que les espèces précieuses prennent beaucoup de temps (plus que 20 années) avant de donner un peu d’argent à leurs propriétaires. Des espèces forestières comme les conifères? Espérez-vous revenir avec les caféiers et les cacaoyers? Allez-vous planter des espèces comme les acacias ou les gaïacs pour faire du charbon ou les nîmes pour décorer ou ombrager les boulevards et les places publiques? N’oubliez pas que la majorité des cultures vivrières comme le pois, le mais, le riz, le sorgho et la patate etc. sont des plantes héliophiles (elles ne vivent et ne produisent pas bien à l’ombre). C’est l’une des raisons pour les quelles les agriculteurs ébranchent ou coupent des arbres. Espérez-vous établir des pâturages et redéfinir le système d’élevage archaïque d’Haïti? Voulez-vous essayer les bambous pour l’exportation des meubles et d’autres produits artisanaux ou industriels? Dans le domaine légal, depuis belle lurette, les autorités haïtiennes ont perdu le contrôle des soi-disant titres de propriétés. Les misérables du bureau du cadastre ont perdu le cap. Les faux papier-terres pullulent partout, et à ce sujet, ce n’est pas seulement le sang de l’empereur qui avait coulé. Jusqu’à présent, les descendants des descendants des grands dons continuent de temps à autre à déguerpir les occupants des terres des ancêtres de leurs ancêtres. Les machettes d’hier et des armes à feu d’aujourd’hui font souvent partie du menu. L’agronome Jean André Victor l’avait décrit en peu de mots (des terres sans papier-terres et des papier-terres sans terre). Depuis sous Duvalier, l’on a commencé à parler de reforme agraire. Les Constituants de 1987 avaient établi des bases pour la formation d’un « Institut National de la Reforme Agraire » ou « INARA », mais jusqu’à présent il n’y a eu que des mascarades de reforme agraire.  &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;UNE AGRICULTURE DE SUBSISTANCE ET DEFICITAIRE… MAIS… &lt;br /&gt;Allez demander aux agronomes et aux économistes de vous dire le nombre d’agriculteurs haïtiens qui ont un revenu ou un salaire décent dans la pure pratique de l’agriculture. La majorité ne pourra pas vous donner une réponse fiable. Si en Haïti, la plupart des agronomes possèdent une maison de quatre chambres à coucher et de quatre toilettes et plusieurs voitures, ce ne sont pas les bénéfices de l’agriculture qui leur ont donné leur argent. Ils reçoivent leur salaire des institutions de l’état, des projets financés par des organismes internationaux, et des ONG. L’agriculture haïtienne de subsistance n’est pas rentable. Le rendement moyen du riz est d’une ou de deux tonnes à l’hectare (comparé à 20 tonnes/ha en moyenne au Vietnam). A l’approche de chaque saison, le MARNDR s’empresse de distribuer des semences et quelques cuillérées de fertilisants aux « petits paysans ». On a rapporté que plusieurs « petits paysans » mangent les semences qui leur sont distribuées même si ces semences sont au préalable traitées aux produits nocifs. La majorité des agriculteurs haïtiens vivotent dans leur propre univers d’ignorance et ne sont pas considérés comme des entrepreneurs capables de bénéficier des prêts considérables et de se donner un revenu décent. Ils sont simplement utilisés comme des objets de rédactions des plans de développement bidons et de négociations pour obtenir des fonds de développement qui augmenteront la richesse des experts nationaux et étrangers. Ce ne sont pas les Dominicains, eux-mêmes, qui sont venus recruter leurs esclaves en Haïti. Une partie considérable de cette « traite » est induite et/ou organisée par des Haïtiens. Il y a dans le système agricole haïtien des chefs ou « des parrains » qui sont suffisamment riches pour envoyer la progéniture  de leurs concubines dans des universités d’outre mer les plus chères, mais ces sangsues de l’agriculture de subsistance d’Haïti ne tirent pas leur richesse des profits de l’agriculture. Ils se sont enrichis dans la corruption en détournant les fonds de l’état ou en négociant avec les vautours des agences internationales telles que l’USAID, l’ACDI, L’UE, la FAO, etc. Il y a des observateurs qui croient que ce sont ces vagues de mafiosos qui avaient systématiquement éclaboussé la Ferme Expérimentale de Damien au profit de leurs ONG ou de leurs firmes qui sont dirigés par des managers de doublure. Peut-être qu’à son retour sur la planète, le Galiléen qui prit une roquette pour l’exil, fera un petit tour chez nous pour mettre un terme à l’impunité et châtier ces cyniques. Répétons-le: l’agriculture haïtienne est déficitaire et continue à se détériorer (cote à cote avec l’environnement) en dépit de ces soi-disant plans de développement que les magouilleurs avaient vendus très chers et qui sont exposés sur les sites de l’état et des agences internationales. Haïti continue à être une jungle où les pratiques de chien mangé chien ou des échanges mutuels de coups de poignards au dos font rage. Les corrupteurs et les corrompus continuent à marquer des points grâce à cette mentalité de prudence et de poltronnerie qui est à la base de l’échec du système de production agricole du pays. Quand votre serviteur était un étudiant en troisième année de la FAMV en 1970, le professeur de l’Agriculture, l’agronome Roland Latortue se plaignait qu’Haïti ne pouvait pas satisfaire son quota de 400 mille sacs de café (60 kilos/sac) sur le marché international. Haïti exportait alors 300 mille sacs. Sur chaque 100 dollars de café vendu à l’époque, les spéculateurs ou exportateurs (Brandt, Madsen, et autres) recevaient plus que 50 dollars, le gouvernement prenait plus que 30 dollars. Il restait alors moins que 20 dollars pour les caféiculteurs. Aujourd’hui, en 2012, Haïti est en train d’exporter moins que 25 mille sacs de café. L’on peut tracer à peu près la même image pour les autres cultures comme le riz ou la canne-à-sucre. &lt;br /&gt;L’une des causes de cet empirement de la situation, surtout dans l’agriculture, est que la majorité des dirigeants ne sont pas nommés sur la base de leur capacité intellectuelle et professionnelle et leur moralité. Ce sont surtout ceux-là qui se sont fait un nom en s’enrichissant à outrance dans la corruption impunie qui obtiennent les positions les plus élevées et les plus lucratives. Parce que ceux qui ont un peu de capacité professionnelle sont obligés de prostituer ce qui leur reste de moral pour survivre, ils ont peur de parler. Alors, messieurs et dames de la diaspora ou de soi-disant onzième département, si vous voulez retourner à la terre natale pour lutter dans la moralité contre l’immoralité, votre serviteur vous exhorte à vous mettre en selle, mais sachez que la victoire ne sera pas facile, surtout dans le domaine de la protection de l’environnement et de l’amélioration de l’agriculture.     &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;AVANT D’ABORDER L’AVION DU RETOUR EN BON SAMARITAIN VOLONTAIRE OU SEMI-VOLONTAIRE, ESPEREZ LES BONNES CHOSES, MAIS IL EST AUSSI POSSIBLE QUE:&lt;br /&gt; Vous ayez à dépenser beaucoup d’énergie et même plus d’argent que vous en avez. &lt;br /&gt; Vous soyez obligé (e) de travailler pour un salaire qui ne satisfait pas votre style de vie habituelle et vos responsabilités à l’intérieur et en dehors du pays. &lt;br /&gt; Vous n’arriviez pas à trouver des partenaires qui comprennent votre enthousiasme au point de coopérer avec vous ou soutenir vos efforts. &lt;br /&gt; Des bailleurs de fonds méprisent vos propositions de projet et vous laissent flétrir jusqu&#39;à trépasser sur le pavée. &lt;br /&gt; Vous risquiez être un objet de moquerie ou de raillerie de la part des camarades (amis d’enfance ou d’adolescence, condisciples, etc.) que vous croyiez pourtant avoir suffisamment de capacité pour vous aider à financer vos projets. &lt;br /&gt; Trouviez des invités qui participeront chaudement aux réunions initiales et vous fuiront au lieu de s’engager avec vous sur le chemin que vous aimeriez suivre.&lt;br /&gt; Soyez bâillonné/e et forcé/e d’avaler vos informations scientifiques et vos belles idées « dangereuses ».&lt;br /&gt; Vous soyez déçu/e en voyant vos collaborateurs vous abandonner, vous trahir, et même vous poignarder au dos.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;EN GUISE DE CONCLUSION&lt;br /&gt;Concluons en permettant que je rende un hommage à mon cousin et ami Greffin Ambroise, qui vivait à Stamford, Connecticut, et qui allait mourir complètement consumé dans un accident de véhicule sur la route Port-au-Prince-Cornillon (Grands-Bois). Il se rendait à Cornillon pour aider les pauvres de son village natal. Je vous exhorte à retenir l’une des leçons qu’il m’enseigna: « Avant de s’engager dans une entreprise, surtout dans un pays comme le nôtre, il est bon d’avoir deux plans: L’un pour la victoire et l’autre pour la défaite. » &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Joe N Pierre, Ph.D.&lt;br /&gt;Agronome &amp; Educateur&lt;br /&gt;joenpierre@hotmail.com &lt;br /&gt;774-826-7740</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/8243984066841807406/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/amour-de-la-terre-natale-par-joe-n.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/8243984066841807406'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/8243984066841807406'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/amour-de-la-terre-natale-par-joe-n.html' title='AMOUR DE LA TERRE NATALE par JOE N. PIERRE'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-5261920231765406555</id><published>2012-04-27T09:59:00.003-07:00</published><updated>2012-04-27T10:28:12.775-07:00</updated><title type='text'>« KONNEN MYÒ PASE GANYEN »</title><content type='html'>LI POU DEVLOPE LESPRI NOU&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pran youn liv li,se youn nessesite nan lavi tout mounn. Gen plizyè rezon ki fè youn mounn li. Youn mounn li oswa pou enfòmassyon-l, poubezwen-l, pou plezi-l osnon pou enterè pèsonèl li. Daprè youn ankèt ki fenk fèt, gen plizyè milyon Ayisyen ki pa konn ni li ni ekri. Youn sondaj montre gen 85% Ayisyen ki tonbe nan kategori moun ki analfabèt. Men daprè rechèch pèsonèl pa nou, nou jwenn gen 97.75% nan popilasyon-an ki pa enterese ditou nan kozman liv. Nou jwenn tou, Ayisyen depanse.337% nan apwentman li pou l&#39; achte liv osnon pwodui atizay yo.</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/5261920231765406555/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/konnen-myo-pase-ganyen.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/5261920231765406555'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/5261920231765406555'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/konnen-myo-pase-ganyen.html' title='« KONNEN MYÒ PASE GANYEN »'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-3270309092789177228</id><published>2012-04-27T09:42:00.003-07:00</published><updated>2012-04-27T09:57:39.118-07:00</updated><title type='text'>LEARN TO READ</title><content type='html'>Reading is an essential part of our lives. We read books for information, nessecity, pleasure and interest. A recent survey indicated that millions of Haitians lack reading and writing skills. A recent poll revealed that 85% of the Haitian population is illiterate. According to our own personal research, we found out that 97.75 of the Haitian population is not interested in reading.Also, the average Haitian only budgets.3375% of his or her personal income for literature and art.</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/3270309092789177228/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/learn-to-read.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/3270309092789177228'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/3270309092789177228'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/learn-to-read.html' title='LEARN TO READ'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-9167829409622672365</id><published>2012-04-27T09:10:00.003-07:00</published><updated>2012-04-27T09:40:45.190-07:00</updated><title type='text'>APRENDE A LEER</title><content type='html'>Leer es una parte esencial de nuestras vidas. Nosotros leemos libros para obtener informacion ya sea por necessidad, placer o interes en aprender algo. Un estudio reciente indica que hay millones de Haitianos que no saben leer ni escribir. Una reciente encuesta demonstro que el 85% de el pueblo Haitiano es analfabeto. De acuerdo a nuestro propio estudio hemos encontrado que el 97.7% de los Haitianos no tienen el deseo de aprender a leer. Tambien se descubrio que los Haitianos gastan solamente 0.33% de su presupuesto en literatura y arte.</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/9167829409622672365/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/aprende-leer.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/9167829409622672365'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/9167829409622672365'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/aprende-leer.html' title='APRENDE A LEER'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-6429166179467407136</id><published>2012-04-27T08:23:00.002-07:00</published><updated>2012-04-27T09:08:28.287-07:00</updated><title type='text'>LECTURE-LEARN TO READ-APRENDE A LEER-</title><content type='html'>Pratiquer la lecture&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lire fait partie intégrante de la vie.On lit pour s&#39;informer, par besoin, par intérêt, aussi pour son plaisir. Une enquête récente a révélé que des millions d&#39;Haïtiens ne peuvent ni lire ni écrire. Un sondage d&#39;opinion effectué, il n&#39;y a pas longtemps a dévoilé que la moitié de la population Haïtienne est illettrée.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;D&#39;après une enquête personnelle: presque la totalité des Haïtiens, soit 97.75%, n&#39;est pas intéressée à la lecture.Aussi l&#39;Haïtien consacre en moyenne 0.3375 de son revenu à la lecture et à l&#39;art.</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/6429166179467407136/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/lecture-learn-to-read-aprende-leer.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/6429166179467407136'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/6429166179467407136'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/lecture-learn-to-read-aprende-leer.html' title='LECTURE-LEARN TO READ-APRENDE A LEER-'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-1369092355521464592</id><published>2012-04-27T07:17:00.004-07:00</published><updated>2012-04-27T07:20:19.694-07:00</updated><title type='text'>L&#39;ART D&#39; ÊTRE GRAND-PÈRE</title><content type='html'>L&#39;ART D&#39;ÊTRE GRAND-PÈRE&lt;br /&gt;par Camille Gauthier, dimanche 3 juillet 2011, 12:11 •&lt;br /&gt;• &lt;br /&gt; &lt;br /&gt;ÊTRE GRAND-PÈRE&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Être Grand-Père est à la fois un art et une science&lt;br /&gt;J’ai eu l’habitude de lire L’Art dêtre Grand-Père&lt;br /&gt;De Victor Hugo bien avant la naissance de mes petits-Enfants.&lt;br /&gt;Je l’ai relu à l’occasion de la naissance de Chloé,&lt;br /&gt;Ma première Petite Fille.&lt;br /&gt;C’est avec Jonathan, mon nouveau Petit-Fils,&lt;br /&gt;Que j’ai appris à appliquer l’art d’être Grand-Père&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Don Camilo</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/1369092355521464592/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/lart-d-etre-grand-pere.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/1369092355521464592'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/1369092355521464592'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/lart-d-etre-grand-pere.html' title='L&#39;ART D&#39; ÊTRE GRAND-PÈRE'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-7609454440130942460</id><published>2012-04-07T07:05:00.002-07:00</published><updated>2012-04-07T07:08:03.493-07:00</updated><title type='text'>TOUSSAINT LOUVERTURE FOUNDATION</title><content type='html'>&lt;a href=&quot;http://toussaintlouverturefoundation-or.doodlekit.com/auth/login&quot; rel=&quot;nofollow&quot;&gt;Login&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;http://toussaintlouverturefoundation-or.doodlekit.com/auth/register&quot; rel=&quot;nofollow&quot;&gt;Register&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;http://toussaintlouverturefoundation-or.doodlekit.com/search&quot; rel=&quot;nofollow&quot;&gt;Search&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Toussaint Louverture Foundation&lt;br /&gt;Musée d&#39;Art Haitien Support Committee of New York&lt;br /&gt;&lt;a class=&quot;main_menu&quot; href=&quot;http://toussaintlouverturefoundation-or.doodlekit.com/home&quot;&gt;Home&lt;/a&gt;&lt;a class=&quot;main_menu_selected&quot; href=&quot;http://toussaintlouverturefoundation-or.doodlekit.com/home/who_are_we&quot;&gt;The Foundation&lt;/a&gt;&lt;a class=&quot;main_menu&quot; href=&quot;http://toussaintlouverturefoundation-or.doodlekit.com/home/the_committee&quot;&gt;The Committee&lt;/a&gt;&lt;a class=&quot;main_menu&quot; href=&quot;http://toussaintlouverturefoundation-or.doodlekit.com/blog&quot;&gt;Events&lt;/a&gt;&lt;a class=&quot;main_menu&quot; href=&quot;http://toussaintlouverturefoundation-or.doodlekit.com/gallery&quot;&gt;Photos&lt;/a&gt;&lt;a class=&quot;main_menu&quot; href=&quot;http://toussaintlouverturefoundation-or.doodlekit.com/contact&quot;&gt;Contact Us&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;The Toussaint Louverture Foundation was created in 1972&lt;br /&gt;Objectives&lt;br /&gt;To promote mutual assistance between members of the Haitian community and Caribbean and Afro-American communities; To assist our young who, in pursuit of their education and career objectives, face serious conflicts with their parents, or with members of other communities;&lt;br /&gt;To assist the Haitian middle class and professionals in providing guidance to our community; To assist parents in helping their chilldren pursue their educational objectives;&lt;br /&gt;To encourage socio-cultural research on different aspects of Haitian, Caribbean and Afro-American problems; to gather research data, and to insure publication of scholarly research papers and analyses. .&lt;br /&gt;Board of Directors&lt;br /&gt;Camille Gauthier, Honorary Chairman&lt;br /&gt;Carlo Cantave, President&lt;br /&gt;Ludovic Dauphin, Chair&lt;br /&gt;Paul Corbanese,Vice Chair&lt;br /&gt;Roger Etienne, Treasurer&lt;br /&gt;Bernac Celestin, Officer&lt;br /&gt;Julien Jumelle, Secretary&lt;br /&gt;SPACER&lt;br /&gt;Toussaint Louverture was one of the leaders of the Haitian revolution.&lt;br /&gt;Toussaint LouvertureIn 1791, he led the slave rebellion in the French colony of Saint Domingue. In 1801 he promulgated an autonomist constitution for the colony, with himself as governor for life. In 1802 he was forced to resign by forces sent by Napoleon Bonaparte to restore French authority in the colony. He was deported to the Fort de Joux in France where he died in 1803. The Haitian Revolution continued under Jean-Jacques Dessalines who declared Haiti’s independence in 1804.&lt;br /&gt;Mark your calendar!&lt;br /&gt;June 3rd from 6 p.m. to 10 p.m. at the Queens Museum of Art in support of the Musee d&#39;Art Haitien. Come and enjoy films and conferences.&lt;br /&gt;Donate&lt;br /&gt;The Toussaint Louverture Foundation is a 501(c)3 non profit organization. Your donations are tax detuctible. Make checks payable to Toussaint Louverture Foundation, Memo Musée d’Art Haitien. Thank you.&lt;br /&gt;Toussaint Louverture Foundation&lt;br /&gt;Musee d&#39;Art Haitien Support Committee of New York P.O. Box 340808Brooklyn N.Y. USA 11234&lt;br /&gt;&lt;a href=&quot;mailto:MuseedArtHaitienSCNY@gmail.com&quot;&gt;MuseedArtHaitienSCNY@gmail.com&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Copyright © 2012. All Rights Reserved.&lt;br /&gt;powered by Doodlekit™ &lt;a title=&quot;Website Builder&quot; href=&quot;http://doodlekit.com/&quot;&gt;Website Builder&lt;/a&gt; by Doodlebit™ &lt;a title=&quot;Website Company&quot; href=&quot;http://doodlebit.com/&quot;&gt;Website Company&lt;/a&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/7609454440130942460/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/toussaint-louverture-foundation.html#comment-form' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7609454440130942460'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/7609454440130942460'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/toussaint-louverture-foundation.html' title='TOUSSAINT LOUVERTURE FOUNDATION'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-9189292818144550857</id><published>2012-04-06T05:50:00.003-07:00</published><updated>2012-04-06T05:56:20.366-07:00</updated><title type='text'>ÉPILOGUE</title><content type='html'>ÉPILOGUE&lt;br /&gt;Si nous étions Secrétaire Général d’un Parti Dans un pays tel qu’Haïti Grand pour ses hauts faits, son histoire, sa culture Petit à cause de sa géographie, de son infrastructure. Notre sigle apparaîtrait ainsi: AERER Qui signifie: Agrculture, Eau potable, Réforme Agraire, Électricité, Reboisement. Partout on crierait, on chanterait notre slogan: JUSTICE. En parlant de Parti, qu’est-ce à dire? En général quand on dit Parti On veut dire: politique, prise du pouvoir. Sous le Gouvernement de AERER Les institututions telles que la Présidence, le Clergé, la Primature, La Cour de Cassation, les Forces de l’Ordre, la Société Civile, la Législature Se courberaient sous le Pavillon de la JUSTICE. Tout membre du Parti qui serait qualifié pour être candidat à la candidature À un poste électif généralement qulconque aurait été au préalable Approuvé par la majorité des membres du Parti AERER. À force d’oeuvrer dans la bonne direction AERER parviendrait au timon des Affaires de l’ État. Les élus et le cabinet ministériel Auraient à se conformer à la philosophie du Parti, qui est la politique de la JUSTICE. Ce serait à ce moment et à ce moment seulement que nous commencerions à travailler sincèrement Au respect des Institutions Haïtiennes et à la diminution au fur et à mesure du despotisme, du néportisme et enfin de la corruption&lt;br /&gt;VIVE LA JUSTICE!!! Don Camilo la fondation@aol.com</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/9189292818144550857/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/epilogue-si-nous-etions-secretaire.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/9189292818144550857'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/9189292818144550857'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/04/epilogue-si-nous-etions-secretaire.html' title='ÉPILOGUE'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-4944331266737230346</id><published>2012-03-28T10:58:00.000-07:00</published><updated>2012-03-28T10:59:00.948-07:00</updated><title type='text'>HISTOIRE</title><content type='html'>&lt;a href=&quot;http://t.ymlp219.net/bbmaxamequapajsaiawjw/click.php&quot; rel=&quot;nofollow&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Cliquez ici pour voir cet e-mail dans votre navigateur&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href=&quot;http://t.ymlp219.net/bbjapamequaxajsavawjw/click.php&quot; rel=&quot;nofollow&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;www.claude-ribbe.com&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Le plus grand des Dumas, c’est le fils de la négresse. Il a risqué soixante fois sa vie pour la France et est mort pauvre. Une pareille existence est un chef-d’œuvre auquel rien n’est à comparer.&lt;br /&gt;Anatole France&lt;br /&gt;Dimanche 25 mars 2012&lt;br /&gt;11 heures&lt;br /&gt;à&lt;br /&gt;Villers-Cotterêts (Aisne)&lt;br /&gt;devant la tombe du&lt;br /&gt;général Dumas&lt;br /&gt;(cimetière municipal)&lt;br /&gt;Ouverture des cérémonies&lt;br /&gt;du&lt;br /&gt;250e anniversaire de la naissance du&lt;br /&gt;général Dumas&lt;br /&gt;avec la municipalité, les élus,&lt;br /&gt;et les habitants de Villers-Cotterêts&lt;br /&gt;Le cimetière de Villers-Cotterêts est à proximité immédiate de la gare.&lt;br /&gt;Accès depuis Paris par la gare du Nord :&lt;br /&gt;train à 9 h 46. Arrivée à Villers-Cotterêts à 10 h 45.&lt;br /&gt;Retour de Villers-Cotterêts à 13 h 12. Arrivée à Paris à 14 h 12.&lt;br /&gt;Villers-Cotterêts est à 78 km de Paris.&lt;br /&gt;Accès en voiture par l’autoroute A1, puis la nationale 2 direction Soissons.&lt;br /&gt;Le cimetière de Villers-Cotterêts est à proximité immédiate de la gare.&lt;br /&gt;Accès depuis Paris par la gare du Nord : train à 10 h 46. Arrivée à Villers-Cotterêts à 10 h 45. Retour de Villers-Cotterêts à 13 h 12. Arrivée à Paris à 14 h 12.&lt;br /&gt;Villers-Cotterêts est à 78 km de Paris. Accès en, voiture par l’autoroute A1, puis la nationale 2 direction Soissons.&lt;br /&gt;L’association des amis du général Dumas&lt;br /&gt;vous convie à l’ouverture des cérémonies qui commémoreront,&lt;br /&gt;au cours de cette année 2012,&lt;br /&gt;le 250e anniversaire de la naissance de ce grand héros franco-haïtien.&lt;br /&gt;Une vie exemplaire&lt;br /&gt;C’est à Latibolière, près de Jérémie (Haïti) – à l’époque partie française de la colonie de Saint-Domingue – que naquit, le 25 mars 1762, l’esclave Thomas-Alexandre.&lt;br /&gt;Arrivé sans papiers en France, il devait devenir, sous le pseudonyme qu’il avait choisi -Alexandre Dumas- le plus valeureux officier des armées de la Révolution avant d’être limogé, à cause de sa couleur de peau et de ses origines, par Napoléon Bonaparte, lorsque ce dernier remit en vigueur l’esclavage, la traite des Africains et le code noir, pourtant abolis par la Révolution.&lt;br /&gt;Accueilli à Villers-Cotterêts en 1789, le futur général Dumas s’y était fixé en épousant une jeune fille du pays. Leur fils allait devenir l’écrivain français le plus lu dans le monde.&lt;br /&gt;Pour honorer ce père mort lorsqu’il avait quatre ans, le jeune homme, lancé à la conquête littéraire de Paris, reprit le pseudonyme de son père - Alexandre Dumas - et l’immortalisa à travers des chefs-d’œuvre qui ne font que raconter, en filigrane, l’histoire d’un homme discriminé auquel la France n’a jamais rendu ce qu’elle lui devait.&lt;br /&gt;Ainsi, le roman Les Trois Mousquetaires ne fait-il que transfigurer les aventures du général et de ses trois amis (Piston, Espagne et Carrière de Beaumont) au régiment des dragons de la Reine et dans les guerres de la Révolution.&lt;br /&gt;Devenu en juillet 1793 le premier général de l’histoire de France d’origine servile et africaine, il est rapidement promu général de brigade puis, en septembre de la même année, d’armée.&lt;br /&gt;Commandant en chef de l’armée des Pyrénées, puis des Alpes au début de 1794, il fonde les chasseurs alpins (les « chasseurs de la montagne ») et mène à la victoire les troupes de la République contre la coalition austro-sarde au Petit-Saint-Bernard et au Mont-Cenis.&lt;br /&gt;Nommé ensuite commandant en chef de l’armée de l’Ouest, il démissionne avec éclat et au péril de sa vie pour ne pas participer au massacre des Vendéens et marquer sa désapprobation par rapport aux crimes de Carrier et des colonnes infernales du général Turreau.&lt;br /&gt;Après s’être illustré de manière particulièrement héroïque dans la campagne d’Italie sous les ordres de Bonaparte - notamment en défendant seul contre un régiment autrichien le pont de Brixen, ce qui lui vaut les surnoms de «Diable noir», par l’ennemi, et d’Horatius Coclès du Tyrol, par Bonaparte - il participe vaillamment à la campagne d’Égypte avant de s’opposer à l’aspect colonial et antirépublicain de l’expédition.&lt;br /&gt;Demandant à être rapatrié, il est capturé et détenu, et quasiment torturé pendant un an à Tarente.&lt;br /&gt;Après sa libération, il est rayé des cadres de l’armée au moment où Bonaparte, s’étant emparé du pouvoir, rétabli l’esclavage et «blanchit» l’armée française par deux arrêtés secrets.&lt;br /&gt;Au pays des droits de l&#39;homme, Dumas privé de Légion d&#39;honneur depuis 1802 à cause de sa couleur de peau !&lt;br /&gt;En récompense de la bravoure de Dumas lors du débarquement des troupes françaises à Alexandrie, en juillet 1798, Bonaparte avait accordé à celui qui était alors commandant en chef de la cavalerie d’Égypte un sabre. Dumas y tenait beaucoup.&lt;br /&gt;Une telle récompense valait l’admission automatique du général dans l’ordre de la légion d’honneur lorsqu’il fut créé quatre ans plus tard, en mai 1802. Il suffisait d’en faire la demande, ce qu’il fit.&lt;br /&gt;Mais, à la différence de tous ses subordonnés et aides de camp qui, eux, entrèrent dans le nouvel ordre, cette distinction, qu’il méritait plus que tout autre, ne lui fut jamais accordée : à cause de la couleur de sa peau, de ses origines serviles et de ses sentiments républicains.&lt;br /&gt;Au cimetière de Villers-Cotterêts, où il repose aujourd’hui près de sa femme, le général Dumas attend toujours la réponse de la France à une demande formulée en 1802 !&lt;br /&gt;Entre temps, il n’est aucun général français qui n’ait reçu cette récompense. Le seul qui n’y ait pas eu droit avait la peau sombre et il était né esclave.&lt;br /&gt;Bonaparte refusa de verser au général, puis à sa femme, un arriéré de solde qui aurait permis au fils de faire des études. Pour subsister, la veuve dut solliciter l’autorisation de tenir un bureau de tabac à Villers-Cotterêts.&lt;br /&gt;Depuis 2002, Claude Ribbe, épaulé depuis 2006 par l’association des amis du général Dumas qu’il préside, demande un geste au président de la République, grand maître de l’ordre national de la Légion d’honneur pour réparer une injustice que la France, pays d’égalité et de fraternité, ne peut plus aujourd’hui tolérer.&lt;br /&gt;Un geste qui ne coûte rien : que le général Dumas soit admis dans l’ordre national, non par une décision rétrospective, mais parce que tel était son droit en 1802. Un droit qui a été bafoué par la force des préjugés.&lt;br /&gt;Un geste purement symbolique qui consisterait à affirmer solennellement et publiquement que le général est membre de droit de l’ordre depuis 1802 serait déjà une belle avancée.&lt;br /&gt;Jacques Chirac a dédaigné cette demande. Bien plus, le gouvernement Villepin a refusé, en 2006, d’inscrire sur la liste des commémorations nationales le bicentenaire de la mort du héros.&lt;br /&gt;Aujourd’hui, en 2012, à la date du 250e anniversaire de la naissance du général, la situation n’a guère évolué. Pourtant alerté dès septembre 2011, le comité de célébrations nationales a encore refusé d’inscrire l’événement. Peu importe le prétexte allégué. Ce refus a été entériné par le ministre de la Culture.&lt;br /&gt;Le président de la République actuel, parfaitement informé de ce dossier, n’a donné, pour le moment, aucune suite, malgré des courriers reconnaissant les mérites exceptionnels du général Dumas mais indiquant que le sabre accordé en 1798 par Bonaparte n’était pas un sabre d’honneur mais un sabre de récompense et que, par conséquent le général Dumas n’avait aucun droit à la Légion d’honneur, un argument dont la valeur historique est discutable.&lt;br /&gt;Une pétition demandant une compensation pour cette spoliation a été mise en ligne en 2009. Elle a recueilli 7000 signatures venues du monde entier.&lt;br /&gt;Les candidats à la présidentielle 2012 interpellés mais indifférents&lt;br /&gt;Tous les candidats à la présidence de la République ont reçu, en septembre 2011, un questionnaire de l’association leur demandant quelle serait leur attitude pour la réhabilitation du général Dumas après l’élection, notamment au regard de sa demande d’entrée dans l’ordre de la Légion d’honneur. À une écrasante majorité, ils n’ont pas répondu.&lt;br /&gt;Il est triste de constater que les prétendants à la magistrature suprême ne comprennent pas l’importance, pour la cohésion de la nation, de héros républicains aussi exemplaires, rassembleurs et positifs que le général Dumas. Ils devraient au contraire être particulièrement honorés à un moment où beaucoup de jeunes, originaires de contrées que la France, en d’autres temps, a voulu conquérir, asservir ou exploiter, ne trouvent pas de modèles dans les exemples que l’imagerie républicaine leur propose, à l’école, dans les médias ou à la télévision.&lt;br /&gt;À force de ne voir, dans le miroir que leur tend la République, que des figures qui ne leur ressemblent jamais, ils cherchent ailleurs, et pas toujours où il faudrait, leurs modèles et leurs références. On sait où cela peut conduire.&lt;br /&gt;Aujourd’hui, plus que jamais, la France, a besoin de retrouver les héros et les héroïnes issus de l’histoire de sa diversité. Le général Dumas est, sans conteste, le plus emblématique.&lt;br /&gt;C’est pourquoi, malgré cette incompréhension de la classe politique, l’association continue de lutter. Elle le fera jusqu’à obtenir satisfaction.&lt;br /&gt;Dix ans de lutte&lt;br /&gt;Depuis 2006, relayant les efforts engagés dès 2002 par l’écrivain et cinéaste Claude Ribbe, biographe du général, l’association des amis du général Dumas milite pour que la France reconnaisse officiellement l’apport du général Dumas à son histoire.&lt;br /&gt;Plus généralement, elle s’est fixé pour but la réintégration dans le panthéon national des héros et des héroïnes issus de l’histoire de la diversité française.&lt;br /&gt;Claude Ribbe a rendu hommage au général Dumas à travers de nombreux articles et pas moins de quatre ouvrages publiés : Alexandre Dumas, le dragon de la Reine (2002), l’Expédition (2003), le crime de Napoléon (2005) et surtout Le Diable noir (2008). Il a lui-même adapté ce dernier livre sous forme de documentaire (diffusion sur France 3 en 2009 et sur France 2 en 2010, avec Stany Coppet dans le rôle du général Dumas : 600 000 téléspectateurs).&lt;br /&gt;Il a obtenu que, lors de la mise au panthéon d’Alexandre Dumas à l’automne 2002, une cérémonie prestigieuse soit organisée au Sénat pour le général.&lt;br /&gt;Il a obtenu l’apposition d’une plaque à Villers-Cotterêts en février 2006 sur la maison où mourut de chagrin le général en 1806. Il a eu le plaisir d’en rédiger le texte.&lt;br /&gt;Depuis, devant cette plaque, tous les 10 mai, la commune de Villers-Cotterêts commémore l’abolition de l’esclavage.&lt;br /&gt;Enfin, il a aussi convaincu, en juin 2006, les troupes de montagne et le ministre de la Culture de rendre hommage au général, au col du Petit-Saint-Bernard, là où le héros avait remporté une éclatante victoire en 1794.&lt;br /&gt;L’association des amis du général Dumas épaule et relaie ce combat depuis l’été 2006.&lt;br /&gt;Elle a convaincu la ville de Paris de remettre en place un monument parisien érigé en 1913 place du général-Catroux (17e) et abattu par les collaborateurs en 1943.&lt;br /&gt;Le général Dumas associé au 10 mai&lt;br /&gt;Ce monument, inauguré en avril 2009 et représentant des fers brisés, est désormais l’un des rendez-vous les plus populaires et les plus légitimes de France le jour de l’abolition de l’esclavage.&lt;br /&gt;Depuis 2009, l’armée républicaine, en souvenir de son valeureux général, et pour marquer qu’elle ne reconnaît pas les différences de couleur, s’est associée à cette manifestation.&lt;br /&gt;Depuis 2009, tous les 10 mai, à 18 heures, à l’appel de l’association des amis du général Dumas, plus d’un millier de participants y commémorent solennellement l’abolition, en présence des musiques de l’armée française, de chœurs d’enfants, mais aussi de manière plus festive, à travers les tambours des Antilles et un pique-nique républicain offert aux participants.&lt;br /&gt;La manifestation se poursuit à travers une soirée culturelle dans le grand amphithéâtre Malesherbes de l’Université de Paris-Sorbonne, partenaire depuis 2011 de l’événement.&lt;br /&gt;Le jeudi 10 mai 2012, à 18 heures, place du général-Catroux, les amis du général Dumas, une fois de plus, commémoreront l’abolition.&lt;br /&gt;Cette quatrième édition de la cérémonie sera d’autant plus marquante que, cette fois, on célébrera aussi le 250e anniversaire de la naissance du général et dix ans de lutte pour sa réhabilitation.&lt;br /&gt;En outre, le président de la République élu le 6 mai devrait honorer de sa présence cette manifestation pour rendre enfin l’hommage qui s’impose au général et marquer de sa présence l’année du général Dumas, puisque dorénavant, sous l’égide de l’association, le 10 mai marquera le point de départ d’une année commémorant la mémoire d’un héros méconnu. En 2012-2013, ce sera le général Dumas.&lt;br /&gt;Mais, en attendant le 10 mai prochain, les amis du général Dumas donnent rendez-vous à toutes celles et à tous ceux qui se sentent concernés par ces héros «différents» et emblématiques, oubliés de la République,&lt;br /&gt;à venir se recueillir, avec les habitants de Villers-Cotterêts, sur la tombe du brave général Dumas,&lt;br /&gt;dimanche 25 mars 2012, à 11 heures précises, au cimetière de Villers-Cotterêts,&lt;br /&gt;pour le 250e anniversaire de la naissance de celui dont Anatole France disait :&lt;br /&gt;Le plus grand des Dumas, c’est le fils de la négresse. Il a risqué soixante fois sa vie pour la France et est mort pauvre. Une pareille existence est un chef-d’œuvre auquel rien n’est à comparer.&lt;br /&gt;Documents :&lt;br /&gt;1. Lettre de l’écrivain Alexandre Dumas adressée à des Haïtiens à propos de son père (1838).&lt;br /&gt;«Mes chers compatriotes…&lt;br /&gt;Souvent, j’ai été sollicité à la fois par des amis et par mon propre cœur de faire élever une statue à mon père ; cette statue, faite par l’un des meilleurs artistes de la capitale, grâce aux relations que j’ai avec tous, et à la fourniture que ferait du bronze le gouvernement, ne coûterait pas plus de 20 à 25 000 francs.Voici donc ce que j’ai l’honneur de vous proposer, Messieurs :Une souscription à 1 F serait ouverte parmi les hommes de couleur seulement, quelle que soit la partie du monde qu’ils habitent. A cette souscription ne pourront se joindre, pour les sommes qui leur conviendront, que le roi de France et les princes français, ainsi que le gouvernement d’Haïti, et si, comme il y a tout lieu de le croire, la somme, au lieu de se monter à 25 000 F, se monte à 40 000, on fondrait une seconde statue pour une des places de Port-au-Prince; et alors, j’irais la conduire et l’y ériger moi-même sur un vaisseau que le gouvernement français me donnerait pour l’y emporter. Je ne sais, Messieurs, si la douleur récente que j’éprouve [Alexandre Dumas vient de perdre sa mère] et qui réveille cette vieille et éternelle douleur de la mort de mon père, ne me rend pas indiscret, et ne grandit pas à mes propres yeux les mérites de celui que Joubert appelait la terreur de la cavalerie autrichienne et Bonaparte l’Horatius Coclès du Tyrol ; mais il me semble en tout cas qu’il serait bon que les Haïtiens apprissent à la vieille Europe, si fière de son antiquité et de sa civilisation, qu’ils n’ont cessé d’être français qu’après avoir fourni leur contingent de gloire à la France.&lt;br /&gt;Alexandre Dumas, 5 août 1838 »&lt;br /&gt;2. Dépêche AFP du 25 juin 2002&lt;br /&gt;Paris va retrouver la statue du général Dumas&lt;br /&gt;PARIS. 25 juin (AFP) - La statue du général Dumas, qui ornait jadis une place de Paris, devrait prochainement retrouver son socle, pour &quot;réparer une diversion de l&#39;histoire&quot;, selon les termes de l&#39;adjoint au maire à la culture Christophe Girard.&lt;br /&gt;Philippe Séguin, président du groupe RPR au Conseil de Paris, a rappelé mardi lors de la séance du Conseil que le général Thomas-Alexandre Dumas, père de l&#39;auteur des Trois Mousquetaires, avait jadis sa statue sur la &quot;place des Trois Dumas&quot; - devenue place du Général-Catroux, dans le XVllème arrondissement - et qu&#39;elle avait été mise à bas par les nazis.&lt;br /&gt;&quot;C&#39;était un homme de caractère, un des grands généraux de l&#39;armée française, un serviteur d&#39;une république ouverte&quot;, a souligné M. Séguin.&lt;br /&gt;Le général Dumas était le fils du marquis Antoine-Alexandre Davy de la Pailleterie et d&#39;une esclave haïtienne, Marie-Céssette Dumas. Son père ayant refusé qu&#39;il entre dans l&#39;armée sous son nom, il avait pris le nom de sa mère. Il était le grand-père de l&#39;autre Alexandre, alias Dumas fils, auteur de la Dame aux Camélias.&lt;br /&gt;M. Séguin a émis le vœu que la statue soit remisé en place, ou que soit édifiée une nouvelle statue. La mairie lui a donné son appui. Estimant par la voix de M. Girard qu&quot;&#39;au nom de la révolution, de la république, des esclaves et de nos compatriotes d&#39;origine africaine, ce serait bien qu&#39;on répare cette diversion de l&#39;histoire&quot;.&lt;br /&gt;Le voeu a été voté à l&#39;unanimité par le Conseil. 25!06/02 09 h :59&lt;br /&gt;3. Allocution de Claude Ribbe au Sénat (30 novembre 2002) lors de l’entrée d’Alexandre Dumas au Panthéon&lt;br /&gt;Monsieur le Président du Sénat,Monsieur le Ministre,Messieurs les Présidents,Mesdames et Messieurs les Sénateurs,Mesdames, Messieurs,&lt;br /&gt;Que dirait notre Alexandre Dumas de ces fastes républicains brusquement déployés autour de sa dépouille ? Nul ne le sait. Mais ce qui est sûr, c’est que s’il tenait la plume aujourd’hui, on ne se contenterait pas de dire qu’il est un écrivain. On jugerait utile, pour mieux le qualifier, d’ajouter qu’il est un écrivain «de couleur ». Ce serait un romancier « noir », un auteur « antillais ». On parlerait de sa « créolité », de son «africanité », de sa « négritude », de son « sang noir ». Bref, il aurait quelque chose de différent, de particulier, que sa couleur de peau désignerait et dont il n’aurait jamais la liberté de se défaire. En cette France du XXIe siècle, y aurait-il donc encore des gens pour croire à la « race », à la « pureté du sang » ?Faut-il attendre de tomber en poussière pour ne plus subir le regard des autres ? Faut-il attendre les honneurs posthumes pour ne plus être insulté ? Insulté, Dumas le fut, de la naissance à la mort. Il essuya, avec la dignité propre aux êtres d’exception, les plus sottes offenses. Et la plus douloureuse de ces offenses fut sans doute l’injustice faite à son père, le général républicain Alexandre Dumas, premier du nom. Dès lors, l’hommage éclatant de ce soir doit-il être aussi l’occasion de saluer solennellement la mémoire de ce très grand Français.Car les Alexandre Dumas sont trois et le premier d’entre eux, père de l’écrivain, n’était en naissant qu’un esclave dans la partie française de l’île de Saint-Domingue, aujourd’hui république d’Haïti. Il ne s’appelait pas encore Alexandre Dumas. Il n’avait qu’un prénom -Thomas-Alexandre- et pas de nom de famille car les esclaves n’avaient pas le droit d’en porter. Un esclave : deux cent quarante ans après, avons-nous bien idée de ce que cela veut dire ? Des civilisations bafouées, un continent décimé, la déportation, la cale de ces bateaux bien français qu’on armait dans les ports et pas seulement de Nantes ni de Bordeaux. Le fouet, le viol, l’humiliation, la torture, les mutilations, la mort. Et après la mort, l’oubli.Le roi Louis XIV, en instaurant en 1685 le Code noir, avait juridiquement assimilé les esclaves africains déportés dans les colonies françaises à des biens meubles. Et ce Code noir, ne l’oublions pas, excluait aussi les Juifs et les Protestants de ces mêmes colonies françaises. Dans l’article 13, le roi voulait que «si le père est libre et la mère esclave, les enfants soient esclaves pareillement». Le père de Thomas-Alexandre était Européen -donc libre- mais la mère était esclave africaine et le Code Noir s’appliquait à cet enfant comme à des centaines de milliers d’autres jeunes captifs. En 1775, son père, pour payer un billet de retour dans le bateau qui le ramènerait en Normandie, le mit d’ailleurs en gage, comme on dépose un objet au mont-de-piété. Un an plus tard, le jeune esclave passait en France à son tour mais lorsque son pied toucha le quai du Havre, il n’en fut pas affranchi pour autant. Un principe admirable affirmait pourtant que la terre de France ne porte point d’esclave. Mais il y avait été dérogé par plusieurs textes, qui, tout au long du XVIIIe siècle, avaient rendu de plus en plus difficile la venue et le séjour en France des esclaves antillais et, plus généralement, des hommes et des femmes de couleur. Ainsi, dissimulé sous une fausse identité, le père d’Alexandre Dumas, n’était qu’un «sans-papiers».Bravant ces difficultés, en s’engageant pour huit ans, en qualité de simple cavalier, dans le régiment des Dragons de la reine, il prit un nom de guerre : Alexandre Dumas. On a souvent dit que c’était celui de sa mère. Mais, étant esclave, elle n’avait pas de patronyme et les actes qui la désignent ne parlent d’ailleurs que de son prénom : Césette. Il pourrait bien s’agir alors de son nom africain et ce serait bien honorable pour ce jeune homme d’avoir ainsi rendu hommage à sa mère restée là-bas en servitude.Aux Dragons de la reine, Alexandre Dumas rencontra trois camarades. L’un d’entre eux venait de Gascogne. Les quatre cavaliers restèrent liés par une amitié fidèle et combattirent ensemble pendant les guerres de la Révolution.En 1789, la Déclaration des Droits de l&#39;Homme, contrairement à ce que l’on croit souvent, n’était pas encore universelle. Elle ne concernait que les Européens. Il fallut attendre trois ans pour que des droits soient reconnus aux hommes de couleur libres. Cinq ans pour que l’esclavage soit aboli, en principe, et encore sous la pression d’une révolte qu’on ne pouvait contenir.Alexandre Dumas, après s’être battu avec rage, dès le printemps de 1792, contre l’envahisseur, participa avec son ami Joseph de Bologne (dit chevalier de Saint-George) également né esclave, à la création d’un corps composé d’Antillais et d’Africains : la Légion des Américains. Eux aussi furent des soldats de l’An II. Alexandre Dumas, en moins d’un an, fut le premier homme de couleur à devenir général de division de l’armée française. Accompagné des trois amis qu’il avait rencontrés aux Dragons de la reine, il prit bientôt le commandement de l’armée des Alpes et, bravant la peur, la neige et le froid, emporta les postes inexpugnables du Petit-Saint-Bernard et du Mont-Cenis. Lorsqu’éclata l’insurrection royaliste de 1795, c’est Dumas qu’on appela pour sauver la République. Mais l’essieu de la voiture du général cassa deux fois. On attendait Dumas : ce fut Bonaparte. Celui-là n’était rien encore. Il passait juste par là et il mitrailla les factieux. Dumas le rejoignit et combattit à ses côtés. Ils sauvèrent la République. Mais pour combien de temps ? Ils chevauchèrent jusqu’en Italie. Ils galopèrent jusqu’en Autriche. Sur le pont de Brixen, seul sur sa monture, Dumas pouvait arrêter une armée entière. Jusqu’à Alexandrie, jusqu’aux Pyramides, il se battit encore pour la France.Mais le général Dumas a d’autres titres de gloire : il protesta contre la Terreur, il protégea les prisonniers de guerre, il refusa de participer aux massacres, aux pillages, aux viols et aux tortures perpétrés contre les civils de Vendée, il finit par quitter l’armée d’Egypte, pensant que la République française n’avait pas besoin de ce genre de conquête.Sur le chemin du retour, le général Dumas fut capturé et passa deux ans dans les geôles du roi de Naples où il subit des sévices qui lui laissèrent dans le corps et dans l’âme des séquelles ineffaçables.A son retour en France, c’est un fils que lui donna son épouse. Il l’avait connue à Villers-Cotterêts, en 1789. Leur histoire d’amour commença dans la cour du château où, deux cent cinquante ans plus tôt, un grand roi, d’un coup de plume, avait donné son essor à cette belle langue que l’écrivain Alexandre Dumas honorerait mieux que quiconque.Lorsque l’enfant de 1802 parut, le général était là. D’habitude, Marie-Louise Dumas accouchait seule. La République ne leur avait pas laissé beaucoup de temps pour vivre ensemble. Leur fils était libre, malgré sa couleur de peau. Cette année 1802, qui le vit naître, ne fait pas honneur à la France. Le 20 mai, Napoléon Bonaparte rétablissait l’esclavage. Dans nos livres d’histoire, à l’écran, à la scène, on n’en parle pas volontiers. Il est un peu facile de dire qu’une femme-Joséphine-devrait seule porter la responsabilité de cette décision ignoble qui, aujourd’hui, aux termes d’une loi votée naguère en ces murs, constitue un crime contre l’Humanité. Le 28 mai 1802, à la Guadeloupe, le commandant Louis Delgrès et ses compagnons, pensant avec raison qu’on ne les laisserait pas vivre libres préférèrent mourir. Le lendemain, 29 mai 1802, Napoléon Bonaparte excluait de l’armée française les officiers de couleur, comme en d’autres temps on s’en prendrait aux officiers juifs. Cette mesure d’épuration raciale fut appliquée jusqu’aux élèves de l’Ecole polytechnique. Elle frappa douze généraux dont Toussaint Louverture et Alexandre Dumas. Le 2 juillet 1802, les frontières de la France se fermèrent aux hommes et aux femmes de couleur, même libres. L’année suivante, le 8 janvier 1803, quelques semaines avant que le général Toussaint Louverture n’expire, privé de soins, dans la citadelle la plus glaciale de France, les mariages furent proscrits entre fiancés dont la couleur de peau était différente. C’est sur ce terreau écoeurant que purent s’épanouir les théories françaises des Vacher de Lapouge et autres Gobineau qui furent, au siècle suivant, les inspirateurs de la barbarie nazie.Bonaparte s’acharna, allant jusqu’à refuser de payer au général Dumas un arriéré de solde qu’il lui devait pourtant. Le héros, trop sensible, mourut de chagrin en 1806. Sa veuve, sans ressources, qualifiée de «femme de couleur» pour avoir épousé un ancien esclave, n’eut droit à aucune pension. Le jeune orphelin n’alla pas au lycée. Le général Dumas ne fut jamais décoré, même à titre posthume. Les généraux de couleur n’avaient pas droit à la Légion d’honneur.Aujourd’hui, d’aucuns ont du mal à accepter que l’histoire d’un brave à la peau plus sombre que la leur ait pu inspirer l’écrivain français le plus lu dans le monde. Leurs préjugés les empêchent tout-à-fait d’imaginer un d’Artagnan noir.Alors faut-il s’étonner si la statue du général Dumas, abattue par les nazis en 1943, n’est toujours pas remise à sa place ? Faut-il s’étonner si notre langue magnifique est souillée encore par ces mots qu’inventèrent les négriers ? Le mot de mulâtre par exemple, qui désigne à l’origine le mulet, une bête de somme hybride et stérile. Sans doute pour dire que les enfants de ceux dont les épidermes ne sont pas assortis feraient offense à la nature.Mais à présent, n’est- ce pas le moment d’un coup de théâtre ? L’heure n’est-elle pas venue de jeter bas les masques ? L’heure de dire la vérité à qui voudra bien l’entendre. Quelle vérité ? Eh bien, tout simplement, que les Dumas étaient originaires d’Afrique et que la France en est fière.Mais si nous disons cela, chaque fois qu’un étranger frappera à notre porte, ne faudra-t-il pas se demander quand même, avant de la lui claquer au nez, si ce n’est pas le héros que la République appellera peut-être bientôt à son secours, s’il ne sera pas un jour le père d’un génie de l’Humanité ? L’Humanité : une, indivisible et fraternelle comme cette République que le général Alexandre Dumas aimait tant.&lt;br /&gt;4. Dépêche AFP 10 mai 2009.&lt;br /&gt;&quot;La mémoire n’est rien si elle n’est pas dans le même temps une prise de conscience (. . . ). Elle est importante car elle est valeur d’enseignement pour les générations à venir&quot;, a déclaré à Bordeaux, la ministre de l’Intérieur Michèle Alliot-Marie lors de l’inauguration d’une exposition permanente consacrée au commerce atlantique et à l’esclavage.&lt;br /&gt;&quot;On se grandit à regarder son passé en face, en assumant ses parts d’ombres et ses aspérités, en rejetant la tentation de l’oubli&quot;, a-t-elle ajouté, en présence du secrétaire d’Etat à l’Outre-mer Yves Jégo.&lt;br /&gt;&quot;Nos ancêtres méritent plus qu’une commémoration. Il y a eu un préjudice moral, spirituel, physique, dont nous subissons encore les conséquences&quot;, a de son côté déclaré, au cours d’une manifestation à Paris, la vice-présidente du Collectif des filles et fils d’Africains déportés, Joby Valente.&lt;br /&gt;Le président du comité Organisation 10 mai, Théo Lubin, a demandé en défilant à Paris, aux côtés de 800 à 1. 000 personnes, selon les organisateurs, que &quot;le 10 mai devienne férié, que les rues qui portent le nom d’un négrier soient débaptisées et que les manuels scolaires intègrent l’histoire de l’esclavagisme&quot;.&lt;br /&gt;Parallèlement, une centaine de personnes se sont rassemblées à Paris devant le monument en hommage au général afro-antillais Alexandre Dumas, place du Général Catroux (17ème), pour commémorer l’abolition de l’esclavage.&lt;br /&gt;Une minute de silence a été observée pour honorer la mémoire des victimes de l’esclavage. Une adjointe au maire de Paris chargée de la mémoire, Catherine Vieu-Charier, a déposé une gerbe, comme les manifestants qui, une fleur à la main se sont recueillis au pied du monument représentant des fers d’esclaves brisés.&lt;br /&gt;Le président de l’association des amis du général Dumas, l’écrivain Claude Ribbe, a déploré l’absence du président Nicolas Sarkozy et &quot;la volonté de l’Etat d’en finir avec la commémoration officielle de l’esclavage&quot;, appelant à &quot;continuer à (se) battre&quot;.&lt;br /&gt;&quot;Cette journée est utile pour comprendre enfin que la prospérité indéniable de la France contemporaine doit beaucoup aux esclaves victimes d’un crime qu’il faut commémorer&quot;, a-t-il estimé.&lt;br /&gt;Pour sa part, le maire UMP de Bordeaux Alain Juppé a indiqué que l’inauguration de salles consacrées à la question de l’esclavage au sein du musée d’Aquitaine &quot;est le fruit d’un long mûrissement&quot;.&lt;br /&gt;&quot;Il y a quinze ans, évoquer à Bordeaux la traite négrière et l’esclavage, n’allait pas de soi&quot;, a souligné l’ancien Premier ministre.&lt;br /&gt;&quot;La société dans son ensemble demeurait indifférente, pour ne pas dire réticente. Pour faire évoluer les esprits, il a fallu du temps&quot;, a-t-il expliqué.&lt;br /&gt;Bordeaux, deuxième port français de la traite négrière après Nantes, fut le point de départ entre 1672 et 1837 de près de cinq cents expéditions maritimes pour déporter d’Afrique quelque 130. 000 esclaves vers les Antilles.&lt;br /&gt;L’abolition de l’esclavage en 1848 en France est commémoré chaque année le 10 mai depuis 2006. AFP&lt;br /&gt;5. Dépêche AFP 10 mai 2010&lt;br /&gt;La France se dit &quot;déterminée à combattre&quot; l&#39;esclavage moderne&lt;br /&gt;De Emmanuel ANGLEYS (AFP) – 10 mai 2010&lt;br /&gt;PARIS — La France a célébré lundi la 5e Journée nationale contre l&#39;esclavage avec des manifestations à Paris, Nantes et Bordeaux -anciens ports négriers- précédées d&#39;une cérémonie au Sénat au cours de laquelle Nicolas Sarkozy a exprimé la &quot;détermination&quot; du pays à combattre l&#39;esclavage moderne.&lt;br /&gt;En 2006, l&#39;ancien président Jacques Chirac avait fait du 10 mai une journée nationale des mémoires de la traite, de l&#39;esclavage et de leurs abolitions.&lt;br /&gt;L&#39;esclavage a été officiellement aboli en France en 1848.&lt;br /&gt;La date du 10 mai correspond à l’adoption définitive par le Sénat en 2001 de la loi Taubira reconnaissant à l&#39;esclavage des populations d&#39;origine africaine le caractère de crime contre l&#39;humanité.&lt;br /&gt;La France est &quot;déterminée à combattre sans faiblir&quot; l&#39;esclavage moderne, a affirmé le président de la République, Nicolas Sarkozy, dans un message lu par son ministre de l&#39;Intérieur Brice Hortefeux, lors d&#39;une cérémonie au Sénat.&lt;br /&gt;Commémorer l&#39;abolition de la traite et de l&#39;esclavage, &quot;c&#39;est refuser l&#39;oubli pour ces millions d&#39;hommes et de femmes victimes dans leur chair et dans leur âme d&#39;un système fondé sur une injustice séculaire&quot;, a-t-il souligné.&lt;br /&gt;L&#39;association SOS Racisme a toutefois dénoncé &quot;l&#39;absence de personnalités politiques de premier plan - président de la République ou Premier ministre - (qui) nuit gravement à la solennité de cette cérémonie&quot;.&lt;br /&gt;La France a été le premier pays à reconnaître en 2001 l&#39;esclavage comme crime contre l&#39;humanité. Des historiens et des militants de l&#39;antiracisme poussent d&#39;autres pays européens à faire de même.&lt;br /&gt;Ainsi, la Fondation européenne du mémorial de la traite des Noirs, une ONG de Bordeaux, a annoncé avoir adressé des courriers en ce sens aux chefs de gouvernement de la Grande-Bretagne, du Danemark, des Pays-Bas, du Portugal et de l&#39;Espagne.&lt;br /&gt;L&#39;ONG parle d&#39;un &quot;besoin de reconnaissance&quot; à la mesure d&#39;un &quot;traumatisme encore à vif&quot; et appelle à créer une &quot;journée européenne de la mémoire&quot;.&lt;br /&gt;En fin de journée à Paris, quelques centaines de personnes ont participé à une cérémonie de commémoration place du général Catroux (XVIIe arrondissement), devant un mémorial dédié au général Alexandre Dumas, père de l&#39;écrivain, par l&#39;association des amis du général Dumas, la ville de Paris, l&#39;ambassade des Etats-Unis et l&#39;Unesco.&lt;br /&gt;Né esclave en Haïti, le général Dumas est &quot;un héros de l&#39;histoire de France&quot;, a souligné l&#39;écrivain Claude Ribbe, président de cette association.&lt;br /&gt;Ce mémorial de 5 m de haut et 5 tonnes représentant des fers brisés est le seul lieu de la capitale à évoquer la mémoire des esclaves.&lt;br /&gt;Après les allocutions et les dépôts de gerbes, la phalange musicale, Musique principale de l&#39;armée de terre, une chorale des écoles de la ville de Paris et 40 tambours du groupe Miyo de Dominique Tauliaut ont rendu hommage à Alexandre Dumas père, premier général de couleur de l&#39;armée française et, à travers lui, à tous les esclaves.&lt;br /&gt;A Nantes, principal port négrier français du XVIIème au XIXème siècle et qui se flatte d&#39;être la première ville à avoir brisé le tabou sur son passé, la première pierre d&#39;un mémorial dédié à l&#39;abolition de l&#39;esclavage a été posée.&lt;br /&gt;A Bordeaux, le maire UMP Alain Juppé a présidé au parc Toussaint Louverture une cérémonie pour &quot;dire la vérité&quot; sur le passé de &quot;port négrier&quot; de la ville, évoquant cette &quot;tache sur la mémoire de Bordeaux&quot;, cette histoire &quot;honteuse, parfois occultée&quot;.&lt;br /&gt;6. Courrier adressé par l’association des amis du général Dumas, le 27 septembre 2011 à tous les candidats à l’élection présidentielle de 2012&lt;br /&gt;L’association des amis du général Dumas, créée en 2006, se propose de valoriser la mémoire du général Alexandre Dumas (Thomas-Alexandre Davy de La Pailleterie dit Dumas) né esclave à Jérémie (aujourd’hui République d’Haïti) en 1762, mort libre à Villers-Cotterêts en 1806, héros de la Révolution française, premier général français d’origine afro-antillaise, père de l’écrivain français le plus lu dans le monde.&lt;br /&gt;D’une manière plus extensive, l’association œuvre pour que les personnages remarquables de l’histoire de France issus de la « diversité » - aussi nombreux que méconnus - reprennent la place qu’ils méritent dans le panthéon national.&lt;br /&gt;L’écrivain Claude Ribbe, biographe du général Dumas, avait obtenu qu’un hommage particulier et solennel au général Dumas soit rendu au Sénat en 2002, en ouverture de l’entrée au Panthéon de l’écrivain Alexandre Dumas.&lt;br /&gt;L’association a obtenu en 2009 qu’un monument évoquant le général Dumas soit installé à Paris (place du général-Catroux 17e) à la place d’une statue érigée en 1913 et abattue par les collaborateurs en 1943. C’est devant ce monument que, tous les 10 mai, depuis le 10 mai 2009, se déroule une cérémonie de commémoration de l’abolition de l’esclavage, co-organisée par la ville de Paris et l’association des amis du général Dumas. Cette cérémonie, très populaire, rassemble un millier de participants. Depuis 2009, elle a bénéficié du concours de l’armée française.&lt;br /&gt;L’association œuvre à présent pour que le général Dumas, écarté dès 1802 de l’ordre national de la Légion d’honneur, en raison de sa couleur de peau et de ses origines - alors qu’il en était membre de plein droit et qu’il avait fait une demande dans ce sens - y soit admis d’une manière ou d’une autre. Plusieurs requêtes ont été adressées depuis 2002 au Président de la République : requêtes d’abord individuelles de l’écrivain Claude Ribbe ensuite relayées par l’association qu’il a fondée en 2006. Ces requêtes, reçues par M. Jacques Chirac, puis par M. Nicolas Sarkozy, sont restées jusqu’à présent sans effet. Il convient de rappeler qu’Alexandre Dumas est le seul général français depuis 1802 jusqu’à nos jours qui ait été privé de Légion d’honneur. Tous ses aides de camps ont été admis dans cet ordre.&lt;br /&gt;L’association des amis du général Dumas préconise enfin la création d’un centre Dumas, consacré aux personnages remarquables de l’histoire de la « diversité ». Ce centre pourrait être rattaché au futur musée de l’histoire de France.&lt;br /&gt;À l’occasion du 250e anniversaire de la naissance du général Dumas, en 2012, l’association adresse à tous les candidats - déclarés ou probables - à l’élection présidentielle le questionnaire suivant, dont les réponses seront rendues publiques quelques semaines avant le premier tour de scrutin. Les candidats n’ayant pas répondu seront censés n’être intéressés ni par le général Dumas ni par les héros de l’histoire de France issus de la « diversité ».&lt;br /&gt;Ce questionnaire est également destiné, pour les candidats qui l’accepteront, à préparer une interview filmée, dans le cadre d’un documentaire consacré aux personnages remarquables de l’histoire de la «diversité».&lt;br /&gt;1°/ Pensez-vous que la valorisation des personnages remarquables de l’histoire de France issus de la « diversité » soit une manière de renforcer le lien social, notamment pour les jeunes issus de l’immigration qui sont privés des héros et héroïnes positifs qui leur ressemblent ?&lt;br /&gt;2°/ De quelle manière concrète pensez-vous rendre leur place, dans le panthéon national, aux héros et héroïnes de l’histoire de France issus de la «diversité» ?&lt;br /&gt;3°/ Pensez-vous qu’il soit possible d’inscrire cette démarche dans un lieu de mémoire particulier tel qu’un musée ou un établissement culturel spécifique - un centre Dumas par exemple - éventuellement rattaché au futur musée de l’histoire de France et quels moyens concrets prévoyez-vous pour y parvenir ?&lt;br /&gt;4°/ Comment envisagez-vous de rendre hommage au général Alexandre Dumas en 2012, dans le cadre du 250e anniversaire de sa naissance ?&lt;br /&gt;5°/ Quelles suites, concrètes ou symboliques, pensez-vous donner à la demande du général Dumas, pendante depuis 1802, d’admission dans l’ordre national de la Légion d’honneur ?&lt;br /&gt;&lt;a href=&quot;http://ymlp219.net/ugejushbgsgwjwguemmggeyjmse&quot; rel=&quot;nofollow&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Désinscription / Changer d&#39;adresse e-mail&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;http://ymlp219.net/m/&quot; rel=&quot;nofollow&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Powered par YMLP&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;.displayMessage .msgBody a {text-decoration: underline; color:blue; cursor: pointer;}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;© 2012 AOL Inc. All Rights Reserved&lt;br /&gt;&lt;a title=&quot;Click here for the accessible version&quot; href=&quot;http://mail.aol.com/35810-111/aol-6/en-us/Lite/Today.aspx?AccessibilityRedirect=true&quot;&gt;Accessible Version&lt;/a&gt;&lt;a title=&quot;Switch to Standard Version&quot; href=&quot;http://mail.aol.com/35810-111/aol-6/en-us/Suite.aspx?ac=f&amp;amp;r=463&quot;&gt;Standard Version&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;http://legal.aol.com/TOS&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Terms of Service&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;http://privacy.aol.com/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Privacy Policy&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;http://adinfo.aol.com/about-our-ads&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;About Our Ads&lt;/a&gt;&lt;a class=&quot;lastLink&quot; title=&quot;Context sensitive shortcuts&quot; href=&quot;http://mail.aol.com/35810-111/aol-6/en-us/Lite/KeyshortcutPage.aspx&quot;&gt;Context Sensitive Shortcuts&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;lafondation@aol.com</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/4944331266737230346/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/03/histoire.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/4944331266737230346'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/4944331266737230346'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/03/histoire.html' title='HISTOIRE'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-8059384445271473751</id><published>2012-03-17T11:35:00.003-07:00</published><updated>2012-03-17T11:48:44.518-07:00</updated><title type='text'>FOUYE ZO</title><content type='html'>FOUYE ZO »&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;5/11/11&lt;br /&gt;TI DIFE BOULE !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ki moun kap releve defi a, voye jete ti ròch yo?&lt;br /&gt;Pran la pawòl pote lide pa l?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men kwa manman w, men kwa papa w, pile l si w kapab!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N ap chèche lanvè landwat la vi a, pou nou konnen sou ki pye pou nou danse, ki bò n prale, ki sa n ap defann, sou ki bit nap kanpe.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N a p chèche esans, mwèl, nannan la vi a, pou lè n mande yon moun, yon jèn, « ki wou », pou li reponn « men sa m genyen nan djakout mwen ». Men sa m genyen nan mwenmenm, men sa m pote nan kè m.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men ki moun mwen ye. Men ki moun yo te vle m tounen. Men ki moun m deside tounen. Men kote m te ye, men sa m kite dèyè, men kote m prale, men kote m vle rive.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tankou Animal ki rantre nan kokiy li, nou ka rejwenn ekilib nou, nou ka rejwenn tèt nou, pou n soti pi fò apre. Nou vle kanpe kin, kin ala ganach. Nou mèt tèt nou!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zanmi an nou kenbe m&lt;br /&gt;Alex Duquella&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;CHOFE BOUKAN 7/08/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Travay, gen anpil travay ki pou fèt. Nou gen pou nou rasanble tout jèn ki santi nesesite pote men nan konbit pou fè peyi nou pi bèl. Nou gen pou nou rasanble lide nou, nou gen pou nou fè paròl la mache, nou gen pou nou chante la vi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ou te lonje men ba mwen yon fwa. M touche men w, lan mitan deblozay, move tan, yon kout zeklè pase. Li degrengole lage nan nou yon pyè loraj. Se apre lapli, loraj, tèt pyebwa boukannen, nou wè kote loraj la te tonbe.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo di pyè loraj tout koulè, briyan, bèl anpil. Li sanble la vi nouvèl. Pyè loraj la ape tann anba tè a, nan fon kè nou, pou nou fouye chèche l, pou nou montre tout moun nou jwenn yon pyè loraj. Pyè loraj se pou nou tout li ye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou kontre jou nou te gen pou nou kontre. Nou teke kòn, nou chita ansanm. Yon ti grenn lanmou tonbe atè, koumanse pouse, ak espwa pou li jème. Nou te kontre pou nou mache ansanm. Men, nou te vini tou swe tou bouke, ak chaj lavi nou dèyè nou. Desepsyon yon bò ki kite dife anba sann nan kè w. Cheve gri ak solitid yon lòt bò ki mete m sou pinga pou m pa chofe trò vit. Ti pye bwa a apèn pouse, dife rechofe pati ak you bò l, ranmase l ale. Gen yon bò ki rete, yon ti rasin.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pantko konprann tou sa nou gen pou nou fè ansanm. Nou pantko ansanm ap chofe boukan pou fè la vi posib. M pran tan pou m konprann sa mwen tap ofri pantko anyen. Sous lavi, la paròl n ap pataje se pi bon dlo pou rouze rasin la. M pat ofri chalè, paròl dous, m te ofri paròl, men pa paròl pou lanmou jème.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kounye a nou koumanse wè tou sa nou ta ka fè ansanm. Kounye a paròl mwen pran lòt koulè. Kounye a paròl nou ap danse ansanm. Kounye a nap gade ansanm devan nou. Lonje men w tanpri yon dezièm fwa. M kwè men m ase cho pou chofe men w, m kwè zye m ka toujou karese w. M louvri kè m ba wou, kè m nan men w.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;An nou rouze rasin la ansanm. An nou chèche paròl ak bwa pou chofe boukan Ogou, pou nou gen kouray pou travay pou fè lavi posib.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Alex Duquella&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;KOUPE KANN NAN PANYOL 25 /08/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen yon seremonyal ki akonpaye premye jou m te pral koupe kann. Yo lonje ban mwen yon manchèt lou, tèt kare, ki pote non motcha. Yo lonje yon lim plat pou kenbe manchèt la file. Yon linèt espesyal en til metal fen pou pwoteje zye kont fèy kann ak pousyè. Yon krich gwosè yon galon dlo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Premye jest inisyatik se file manchèt la nan mèl, desann kan metal la jouk li vin fen, pou li koupe yon fèy papye ki pase bò kote l. Ronje manch an bwa manchèt la pou li byen chita nan men w. Chapo pay, bòt, pantalon ak chemiz kaki, gan, konplete ekipman an. M santi m tankou yon chwal y ap sele pou batay.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;« Chwal mwen mare nan poto, m pa mande pèsonn o, lage li pou mwen ! »&lt;br /&gt;« Zanmi kanmarad chwal mwen sele an ale ! »&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòmann nan, pou chak zouti lap bay, eksplike sa pou fè avè l, ak anpil pasyans. Zye li atantif, l ap apresye si devan l gen gason vanyan ! Zouti yo nan men nou, nou tande tou sa li di. Sou teren an, lan mitan chan kann nan, anba solèy, lò van ap leve pay ak pousyè, la konnen sa nou vo pou tout bon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men m maten an, san pèdi tan, nou prezante nan chan kann nan. Odè la fimen resevwa nou. Yo te mete dife nan kann nan, pou boule pay la, pou nou koupe kann nan pi fasil, pi rapid, ak mwens pèdi tan. Kann koupe a de. Fòmann nan lage m nan men you konpayon ki gen eksperyans kap montre m sa pou m fè. Yon vre peyizan, byen solid, li gade m, zye gri li yo gade m anro anba, bouch li manke tchipe, men li pa di krik. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Manolo, Pedro. Prezantasyon fèt. M se Ayisyen. Li abitye travay ak Ayisyen, li konn fòs kouray yo. Men mwen, se you lòt kategori !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Li montre m jan kann nan plante pa fil ki soti nan you santye rive nan you lòt. Li mete m devan yon fil, li pran fil a kote a. Koupe kann nan, fè bout ki pa trò kout, mete yo kouche an liy dèyè do ou. Yon machin ap pase ranmase tapi kann nan. Ankouraje, an nou mete men !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sete yon varyete kann ki rele Pòto Riko, tij kann yo pouse nan tout pozisyon. M santi pwa motcha nan men m. Manolo gade m tire premye kou a, li rasire, o mwen mka sèvi ak manchèt. Kann vole ! Men goch kenbe tij la, manchèt pase, men goch lage bout kann dèyè, byen aliye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Apre yon ti moman, m kanpe tou sezi ! Map gade tout rès tij kann byen file byen pwenti, yo drese tankou de lans kap tann pou evantre m. Pa gen mòyen proche ankò. M taye kann nan yon jan pou li tounen yon zam lenmi. Manolo ki tap lonje deja nan fil pal, konprann anbara a, li ri, li tounen bò kote m. Kann pòto riko, fòk ou vire avè l, antre ladan l, avan ou koupe pwent yo, pran l an revè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Premye leson ! Pandan m ap vanse nan fil pa m, Manolo fini ranje pa l, li antre nan fil pa m, pou ride, pou kann lan koupe parèy. Konpayon, kompay la pou sa, pou kole zepòl ak zepòl, pou kenbe men.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kwen zye li ride tankou pye poul, solèy, pousyè, van, laj melanje, fatig la vi tou. Li gade m ak senpati, se vre m pa konn koupe kann, men m se bon moun, m gen bòn volonte, m vle aprann.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jounen an pase konsa. Danse ak kann la, antre ladan l. Voye manchèt san rete, aliye tij koupe. Apre midi rive, chan kann lan atè. Kèk fil an reta, kompay yo tonbe sou yo mete tout kann o pa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Krich la kenbe dlo a fre. Se kage krich, kite dlo file dirèk nan gagann. Chalè monte, chalè desann. Men m koumanse krispe ak tout travay sa a. Manolo gade m. Fòman nan pwoche, li bat do m. Sa va pou premye jounen nan kann. M rive kenbe jouk nan bout.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon jounen san panse, san rèv. Chalè solèy kap monte, vale pousyè, lage kann atè. Menm kout manchèt la, ankò e ankò. Yon bèl jounen poutan ki raple konbit lakay. Yon jounen kote nou releve yon defi. Nou pa pote pantalon pou bèl twal. Syè melange ak pousyè sou tout kò n. Po je kanmarad yo, debitan parey mwen yo, gri ak pousyè. Fatig fè zye yo koumanse fouye. Eske ya rive kenbe ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Koupe kann se kouray, men avan tou se pou kisa wap koupe kann nan. Pou viv se vre.&lt;br /&gt;Sa fè nou sonje tout istwa vyero ki al koupe kann nan Panyòl swa Kiba, swa Sen Domeng. Yo mare senti yo, y al chèche la vi, ak lide pou aksepte tout sakrifis ki nesesè.&lt;br /&gt;Nou santi nou solidè ak koupè kann Ayisyen yo. Nan ka pa nou sete pou pote yon kout men bay peyi Revolisyon ki te resevwa nou de bra louvri.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M rive kenbe twa mwa, pou fini sezon rekòlt la, safra a. Se yon travay penib, di, ki mande tout ou menm. Apre yon tan ou koumanse abitye, men tou genyen yon fatig k ap akimile k ap ronje fòs ou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou tonbe sou lòt varyete kann, ki pi fasil pou koupe, ki pouse byen drèt, byen gwo. Gen youn, kann Ostrali, tij la men grosè l, ou pa ka leve l, dayè ou pa bezwen leve l, se kenbe l, koupe l nan pye, pouse l tonbe nan liy. Apre se promennen koupe tèt flèch yo a tè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Avèk antrènman nou rive akonpli kantite yon travayè moyen dwe koupe chak jou. Men a kote n gen de koupè kann, yo rele yo ero di travay. Yo rive jete a tè senk a di fwa mwayèn nan. Se de machin pou koupe kann yo tounen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Genyen se elegans total. Tout jès yo etidye, tankou nan yon dans balè klasik. Manchèt a dwat, kann. Manchèt la tounen a goch an revè, kann. Manchèt la kenbe kann nan, lanse bout la nan liy dèyè. Manchèt la tounen prolongasyon bra a. Gen youn, lè lap travay, li raproche, menm Manolo kanpe yon moman pou gade yon chanpyon pase, nan yon toubiyon pay kann, zeklè manchèt nan solèy, bout kann kap vole e yon kò kap ratrape lonbraj li! Se yon desandan Ayisyen. Yon pitchonn. Nèg vanyan. Tout dan l deyò lap ri pandan lap travay.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;De zane apre m pral aprann menm mouvman manchèt sa yo nan men mèt dam yo kap tire baton nan Latibonit. Dyagonal, ranvèse, flan, doub sis, fent, danse konpa baton.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen yon lòt ekip, se gro kouray, pa gen elegans balè ankò. Men se de batayè, yap goumen ak kann lan. Pandan nap tanmen pou koupe tij kann apre tij, yo ponyen, yo anbrase tout touf kann nan, yon sèl kou, apiye l sou kò yo, koupe baz la pre rasin yo. E nan menm mouvman an yo leve touf la, frape l a tè, tankou so hanch nan jido. Tout kò yo se ji kann melanje ak sann ak pay ak pousyè tè. Yo mete sou yo de gro sak tankou karako, karako an kuy pou youn, karako an pit pou dòt. Nèg sa yo se de veritab toro gason. Wete chapo pou yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan gwoup nou an, la mwatye oblije lage, akoz doulè do, doulè senti, doulè bra, tèt fè mal ak solèy la. Doulè epaye m, m kontinye, men nan di. Gen de jou, lò solèy la ap bese, manchèt la vinn lou tankou pwa senkant. Se yon batay, se yon viktwa sou chak tij kann an plis. Kenbe, kenbe pa lage!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòmann nan, toujou atantif , ap veye. Li vinn ankouraje m, li gade m. “Pedro ou bouke a mò, se volonte w kap kenbe w.” M repran kouray, m santi m byen. M reponn “M se you kanmarad, m ap kenbe jouk nan bout!”&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòmann nan salye m “Kanmarad!”&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nèg vanyan!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;LAMONI 17/09/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lòt jou, jedi, nou ale nan peyi Lamoni, Nan Latibonit ant Vèrèt e Dézam. Nou pran yon ti rout antè, nou file nan direksyon sid, nan direksyon premye kolin nan pye mòn Mate. Machin nan rete byen vit. Li pa ka al pi lwen. Nou pran a pye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;An mach&lt;br /&gt;Nou remonte yon galèt. Yon bèl dlo byen klè ap koule nan mitan l. Yon tiyo kat pous ap desann galèt la, sous la kapte piwo. Galèt la fatige, lapli, erozyon ap fouye li rivyè a. Nou mache sou kote dlo a. De tan zantan nou oblije met pye nou nan dlo, pou nou mache nan santye kap swiv dlo a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Youn nan gid yo kite nou bonè. Li pran pye mòn pou li. Li pral chache moun sou platon, Pandan nap vanse nan ravin nan, pou nou rasanble pi devan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Vizit Lamoni fèt sou envitasyon. Lamoni se you zòn repite pou mistik. Plizyè gangan ak gerisè toujou prezan. Anpil pèleren ale Lamoni. Sitou lè jedi. Yon lide parèt pou monte yon òganizasyon gerisè, pou mete an valè metòd ak teknik gerisè yo. Sila yo travay ak lespri yo tankou ak plant yo pou ride moun malad ou byen moun ki gen pwoblèm. Tout kalite pwoblèm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pral vizite premye ekip gerisè yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou mache ase vit pandan nap sote sou ròch, glise, repran ekilib. Erezman nou gen sandal, yo pran dlo, men dlo pa rete. Nou antre soti nan jaden mayi. Apre yon moman, vale a retresi, li tounen you gòj. Nou tande chante, nou pre rive. Se dwe gwoup pèleren an ki vini chak jedi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gòj la louvri. Nou anfas yon bèl gwoup pye bwa. Nou pwoche anba pye bwa yo. Yon bèl spektak. Lan mitan klèryè a, anba gro pye bwa, dlo klè a ap kouri. Nan you sèl pozisyon nou wè tou sa kap pase.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lamoni&lt;br /&gt;A dwat gwoup pèleren reyini. Yon santèn petèt. sitou medam, timoun, kèk gason. Tèt medam yo mare nan foula. Yo fè yon sèk, yap bat men, yap chante, yap danse. Gen you ekip a la tèt nan mitan ronn nan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou tande yon ti mizik pi lwen kap kata, se yon gwoup ti moun ak bokit plastik kap soutni anbyans lan. Pi lwen ankò a dwat nan you kwen gen yon sous bare ak branch bwa, kote fanm ak timoun ap plen bokit dlo. Sou men goch, lòt bò dlo klè kap kaskade sou ròch yo, nap gade you kay ble ak yon tonèl fatige, tou panche. En pe pi lwen, lan mitan klèryè a yon ti plas an masonnri. Se la sous la kapte. Se la tou dlo a ap soti, se tèt dlo a. Tèt prensipal la, paske dlo a pete plizyè kote.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou ale sou ti plas nan tèt sous la. Se la reyinyon pral fèt. Gen moun kap tann deja&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Vizit&lt;br /&gt;Nou pwofite chita tann nan pou nou vizite. Nou pwoche gwoup pèleren yo. Ransanbleman an vanse fini. Pèleren yo ap di dènye mo nan priyè yo. Yon gro kivèt plen dlo parèt nan mitan moun yo, yo plonje tout kalite fèy nan dlo a, yap prepare yon beny. Gerisè a, kazak rouj li sou li, tèt li mare ak yon foula, komanse benyen plizyè timoun. Depi ti bebe rive jwenn ti jenn fi adolesan. Paran yo ap kotize mete lajan atè pou ankouraje gerisè ki responsab beny la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou tou pre, nou tande kèk mo nan chante yo&lt;br /&gt;“Chak ane nap travay, nap travay. Si ou manje lajan chango fòk ou peye chango”.&lt;br /&gt;Yvwoz apiye nan yon pye bwa, li di yon lespri salye l. Li touche tèt li nan yon jès amikal. Tankou yon byenveni.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lamoni nap gade jou sa a, se espas yo sèlman nou wè, chak sous ki pete gen you lespri ki prezan. Chak pye bwa, chak twou ròch gen lespri prezan. Balèn limen diferan kote. Ansyen kalson, kilòt rete akroche nan branch bwa e nan rasin bò dlo a. Moun ki kite yo dèyè, pou kite malchans lan dèyè tou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Istwa&lt;br /&gt;Lamoni gen yon istwa, nap eseye ranmanse l ti bout pa ti bout. Avan la Vyèj te parèt So Do, li vini Lamoni, men yo pate byen resevwa l. Li ale So Do. Apre mari li vini, yo byen resevwa l. Depi tan sa a, mari e fanm ap viv ansanm nan Lamoni. Yo di se Dambala e Ayida Wèdo. Depi lè sa, Fèt So Do sèz jiyè, travèse nan Lamoni disèt, dizuit, disnèf jiyè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lamoni pote non Ti Sodo. Pèleren Sodo vini Lamoni. Nan moman sa yo Lamoni anvayi ak moun. Tout rès ane a, chak jedi pèleren vini. Tou lè jou gen moun kap vizite Lamoni, pou vini wè lespri yo. Gerisè sou plas ap resevwa visitè yo ou byen pèleren yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Se sitou espri ki lye ak dlo ki nan Lamoni. Sepandan gen you lespri ki sanble tèlman fò, ke menm non l yo pa vle nonmen a wot vwa. Se you lespri ekzijan, peyizan yo rele l dyab. Li rete pi wo klèryè a dèyè yon koub dlo a fè avan li rive nan espas tout moun ap frekante a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòk nou tounen apre fèt Sodo vin patisipe Lamoni. Li ta bon tou pou tounen kèk jedi pou nou aprann non diferan Lespri ki prezan Lamoni. Petèt lè sa a ya poze men sou tèt nou tou. Ya adopte nou. Men yo fè l deja a travè youn nan gwoup nou an.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bòn fèt ! 21/12/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Si m manti, m manti apre w. Ki lè yon nèg konnen li mare yon bebe?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;An de twa fwa n al chita sou Chann Mas. Nou koumanse pale sou tèks nap ekri yo.&lt;br /&gt;Nou raproche, men youn ap chache men lòt. Devan tout moun sou plas la, m timid.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jou sa a, jou fèt mwen, m envite bebe a pou n al manje ansanm.&lt;br /&gt;Nan chemen li di, an al sou laplas pito. M santi gen you sipriz kap prepare.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N al chita nan you ti kwen nou te rekonèt deja. Nou santi nou byen ansanm.&lt;br /&gt;Fè bon nan lonbraj la. Solèy la wo, li midi, limyè l ap jwe nan fèy bwa yo.&lt;br /&gt;Moun sou laplas gade youn lòt san fè atansyon. Moun pa okipe afè moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sipriz la koumanse.&lt;br /&gt;Tankou nan you mès legliz, mon pè pote kalis ak losti pou selebre la kominyon, ti dam nan avèk anpil kalm soti tou sa li pote nan sak a men l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zye l ap kouve m, pandan men long li yo ap prepare la sent tab sou ban laplas la.&lt;br /&gt;Napkin louvri, yon ti gato plase nan mitan l. Yon ti bouji kanpe nan mitan gato a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Alimèt la krake, van soufle l. Yon dezièm krake, nou pwoteje l kont van.&lt;br /&gt;Bouji limen. Bòn fèt! Kat je nou kontre! Yon fèt pou nou de, lan mitan tout moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sipriz la te pou tout bon.&lt;br /&gt;Premye fwa nan vi m, m te resevwa yon bòn fèt konsa, osi senp, osi pwofon, osi magnifik. Gòj mwen sere, emosyon anvayi m.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ekla solèy kap chanje nan fèy yo rejwenn zetwal kap danse nan zyem.&lt;br /&gt;M kwé m wè zetwal tou nan zye ti dam la. Nou pataje gato a, kanif mwen toujou la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Moman pataj la te tèlman fò, m gentan kwè m trò bon.&lt;br /&gt;Kèk semèn pase, dam la di li pa te lib reyèlman. Ansyen nèg, li te kase avèl, reklame l.&lt;br /&gt;Kè l chavire vloup!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tou sa nou te pataje pa konte pou anyen ankò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti dam o! Ou leve m byen wo, depoze m dousman pou m pa fele!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;MANJE ANSANM AK ALOUFA 20/12/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tana prezante m de zanmi fi.&lt;br /&gt;Tou lè de bèl ak zye nwa kap souri pandan y ap obsève m.&lt;br /&gt;Fatima pou li, Amina pou mwen.&lt;br /&gt;Nou vin bon zanmi byen vit. Nou manje ansanm.&lt;br /&gt;Nou manje nan menm plat nan mòd maroken.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amina prepare manje a le pli souvan, vyann ak legim, nan sòs.&lt;br /&gt;Manje a santi bon e li apetisan.&lt;br /&gt;You gro pen ron maroken akonpaye pla a.&lt;br /&gt;Nou manje san kiyè, san fouchèt, men ak dwèt nou sèvi kouvè.&lt;br /&gt;Nou kase moso pen, plonje pen nan sòs, pran vyann ak legim.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tou sa te parèt mwen byen etranj premye fwa a.&lt;br /&gt;Poutan sete agreab, m santi m ap viv ak zanmi pròch, tankou yon fanmiy.&lt;br /&gt;Amina gade m ap manje ak apeti, li pete ri, li rele m “halouf”.&lt;br /&gt;M pa pale arab, men arab sa a m tande l. M manje tankou yon aloufa, gran manjè.&lt;br /&gt;Tankou yon kochon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan seremoni lwa, manje lwa, manje gede, m rejwenn fratènite sa a lòtre jou.&lt;br /&gt;Sèvitè yo promennen ofri kwi plen ak pwason e viv boukannen nan sòs.&lt;br /&gt;Kwi a pase nan plizyè men, chak moun manje ak dwèt li.&lt;br /&gt;Pwason an te bon, m te anvi pran yon gro moso.&lt;br /&gt;Yo di m pran chè a, kite zo a pou Lespri yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;O Maròk yo manje konsa tou lè jou.&lt;br /&gt;Isit se nan seremoni yo manje ansanm.&lt;br /&gt;Frè ak sè viv ansanm, manje ansanm, pataje sa yo genyen.&lt;br /&gt;Seremoni ap raple n, nou tout frè ak sè yo, pou nou kenbe men ansanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;BON MOSO POU ENVITE A 20/12/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tana mennen m lakay li.&lt;br /&gt;Kay la fèmen sou li menm.&lt;br /&gt;Deyò, lè a cho, limyè solèy ap avegle n.&lt;br /&gt;Lò ou pase pòt kay la ou antre nan frechè. Lakou santral la kouvri.&lt;br /&gt;Byen wo gen fenèt pou degaje chalè a kap monte.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo envite m nan la sal la, salon e sal a manje an menm tan.&lt;br /&gt;Plizyè divan ak yon tab ba ap tann nou.&lt;br /&gt;Tout moun mete yo alèz, pye a tè, sa k chita, sa k lonje kò yo ademi sou divan.&lt;br /&gt;Yo ofri nou yon plat kouskous sou tab la, kèk moso poul sou tèt kouskous la.&lt;br /&gt;Nou pral pataje pla a ansanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Konvèsasyon angaje ak ameriken an, m soti an Ayiti, an Amerik,&lt;br /&gt;donk m se ameriken, pa chache kont.&lt;br /&gt;Pandan nou chita, nap koze, map swiv mouvman tout moun ap fè.&lt;br /&gt;Dwét kap jwe nan nen, nan zòrèy, dwèt nan fant zòtèy.&lt;br /&gt;Manje a santi bon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tout moun prepare pou mete men.&lt;br /&gt;Ak dwèt ou roule kouskous pou tranpe l nan sòs.&lt;br /&gt;Papa Tana ap resevwa envite donè a! Li chwazi pi bèl moso poul la pou mwen.&lt;br /&gt;Li pran l ak dwèt li, dwèt ki tap flannen toupatou toutalè a.&lt;br /&gt;Li prezante m moso poul la, figi l ap souri.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan you segonn m ezite,&lt;br /&gt;Epi m balanse dèyè tout vye mès, prejije.&lt;br /&gt;Tout konplèks ti Ayisyen se kwa ap trennen.&lt;br /&gt;M souri tou, m atrap moso poul la.&lt;br /&gt;M manje l ak apeti.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jou sa a m tounen arab tou.&lt;br /&gt;Apre manje, yo sèvi te mant byen cho nan vè.&lt;br /&gt;Bon manje, bon te, m rann gaz tankou tout moun ki byen manje.&lt;br /&gt;Tout moun kontan, nou tout ri.&lt;br /&gt;Mèsi Tana.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;PELERINAJ SODO 21/12/04&lt;br /&gt;Yon etwal pou Madan Bèmigham&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sèz jiyè.&lt;br /&gt;Ti Tanyen Sodo huytè de mach.&lt;br /&gt;Nou te pati ase bonè. Nou pran pye mòn pou nou.&lt;br /&gt;Nou mache tout yon jounen, nou rankontre pèleren, a pye, sou do bèt.&lt;br /&gt;Yap tounen soti nan pelerinay. Fòk nou te ale la vèy pou nou ta mache ansanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Monte, desann, monte desann, nou vale teren.&lt;br /&gt;Solèy monte, solèy daplon sou tèt nou, solèy ap desann lè nou wè klòch legliz&lt;br /&gt;Nòt Dam Mon Kamèl, tou blanch tou piti nan mitan bèl vale tou vèt la.&lt;br /&gt;You premye soulye di amèn.&lt;br /&gt;Erezman te gen yon dezièm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Janb yo lou tankou pwa senkant, nou mete yon pye devan lòt jouk nou rive.&lt;br /&gt;You beny nan rivyè Sodo remete n an fòm.&lt;br /&gt;Nou antre nan vil la, gen moun toujou, men gwo ambyans lan ap fini.&lt;br /&gt;Yon fritay pèmèt nou ravitaye.&lt;br /&gt;Fè nwa kapote.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou koumanse vire ron nan bouk la.&lt;br /&gt;Ti gwoup fòme, pasi pala otou tèt gridap.&lt;br /&gt;De twa kote limyè gri, pal, anpoul electrik nan la ri fè moun yo sanble ak mò an vakans.&lt;br /&gt;Fatig la koumanse fé je n fè pich pich.&lt;br /&gt;Yon ti kout kleren nan kòn kabrit mete dife nan gòj nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon dam, ti granmoun, soti nan mitan tout figi gri yo, “Ban m yon byè”.&lt;br /&gt;Madan Bèmigham ranmase de kadav anbilan nou te tounen yo.&lt;br /&gt;Li ofri n la desant. Yon ti pyès kay, atè a se pousyè.&lt;br /&gt;Ti mòso prela nou an kouvri pousyè a.&lt;br /&gt;Nou lage kò nou atè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M lanmitan madan nan ak kanmarad la.&lt;br /&gt;M regret apre m te pran mitan pou mwen.&lt;br /&gt;Nan fè nwa, nan silans lan nuit la, gen yon men kap chache.&lt;br /&gt;Madan m louvri ba mwen. M di je renons, m tèlman fatige.&lt;br /&gt;Tout jan m pa tap kanpe devan ti gran moun lan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan somèy ap pote m ale, m reyalize lòt kanmarad la pi jèn, pi fèm, tap swiv!&lt;br /&gt;Li tap tann yon pas ki pa rive, bondye li ta fè yon siy!&lt;br /&gt;M chavire nan profon somèy.&lt;br /&gt;M pa konn anyen ankò, somèy se ti frè lan mò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Te gen zetwal nan syèl la toujou lè nou reveye bonè demen maten.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bèkèkè 01/02/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon pla men, yon pla manchèt, yon bout kwi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon atè miyò dechire, yon mòn do kale.&lt;br /&gt;Yon savann dezole, yon pyebwa deseche.&lt;br /&gt;Yon lalin k ap kache nan yon tan demwazèl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon rivyè debòde, labou anvayi tou patou.&lt;br /&gt;Yon solèy san mizerikòd jwenn ak&lt;br /&gt;yon van k ap soufle san rete, rache dènye fèy.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kat je kontre, men manti pa kaba.&lt;br /&gt;Kalbas gran djòl mele ak aleksann gran mouvman.&lt;br /&gt;N ap vanse do ba, je ba, de pye zikap zikap.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tèt kale, toutouni, senti penitans mare nan ren,&lt;br /&gt;bouch sèch, po sèch, zye sèch, pousyè sou po je,&lt;br /&gt;pye poudre, sèl sou do men.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La wont pase, ranmase, jete tout espwa pou la vi ta pouse,&lt;br /&gt;tout espwa pou la vi ta miyò.&lt;br /&gt;Tout moun, bèbè, rete bèkèkè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon karanklou ap kouri dèyè yon po koulèv.&lt;br /&gt;Kaw la vire nan syèl la, li gade li tchipe.&lt;br /&gt;Li vire do l, li ale.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Twò ta pou la vi.&lt;br /&gt;Twò bonè pou lanmò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;“MWEN RIVE “ 9/02/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mwen rive kote mwen te prale. M pa fin konnen byen jouk ki bò m te gen pou m ale ankò. M rive yon kote.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M kite dèyè yon peyizaj vid. M kite dèyè chaj twò lou pou pote. M rive kè leje, san chagren pou dèyè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan m ap gade kote mwen ye a, yon gro zwazo mawon e nwa fè yon bèl piwèt tou ba devan m, tankou pou li salye m. Zanmi ou rive! Li bat zèl, vole ale.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mwen rive yon kote ki pa gen moun, yon kote vid, tou gri, ki pa te sanble gen la vi. Sèlman zwazo a pase, pou anonse la vi. La vi pou rekòmanse, la vi pou kontinye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;De pye nou sou tè a, nou gen yon peyi pou rebati, yon peyi pou rekonstwi. Pyebwa pou replante, grenn pou semen. Dlo pou chèche, pou fè l kouri, pou moun ka vini, pou lanmou ka jèmen a nouvo, pou ti moun ka chante, ka ri.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kote m rive a ki vid, m wè lwen nan orizon an yon liy vèt, la vi sanble li pi bèl devan!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nap fè la vi bèl kote nou ye a, pou n rive jwenn la vi bèl pi devan. Kote m rive a la vi ka bèl tou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou toujou ap chèche la vi bèl lòt kote. Vwala m rive yon kote la vi panko bèl, men la vi posib, espwa posib. Anvan nou mache post nou, an nou debat ak la vi bò isit. An nou fè zanmi ak la tè, pou la tè pa fè nou enmi. An nou fè zanmi ak la pè antre nou pou nou ka viv ansanm, leve peyi nou ansanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kote m rive a se la pou m pouse rasin!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pouki sa m te kite lòt kote a? Ki sa ki te pouse m leve pye m, jete m. Ki sa ki te manke m, voye m chèche lòt kote lòt lavi. Yon fwa deja yo te fòse m kite lòt kote a, trennen m bò isit. Eske m se pye poudre grenn pwomennen, pou m ap vire tounen, pou m pa janm di “mwen rive”?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mwen rive, mwen jwenn sa m ap chèche.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sinon, m panko rive. Demen m ap repati ankò. Tout jan gen yon dènye gran voyaj pou mwen fè, se lè sa a ma di yon dènye fwa “mwen rive”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;E si menm lè sa a, apre dènye gran voyaj la, mwen pa rive? Mwen pa jwenn sa mwen tap chèche.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M tap chèche yon kote pou mwen rive, m pat konnen sa map chèche a li dabò nan mwenmenm. Nan jan m pran la vi a. M tap fenk kare vire tounen, m pa tap janm rive.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Rankont ap òganize. 30/08/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Aliks avè m nou nan yon kay chanmòt ki gen eskalye deyò ki menen anlè, ak de vye mach beton, sou yon teras. Yon kay san penti ki pa sanble anyen. Nou sou rout Frè lwen. Moto Aliks se yon moto atizanal fabrike ak bout pyès. De moun ka monte nan do l. Nap tann yon gwoup profesè ki pou vini diskite sou idantite. Yap vini nan otobis Inivèsite a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tèt mwen cho. Manke chèz, kisa nou pral ofri, kote nou pral fè yo pase pou monte nan chanmòt la. Sou mach eskalye tòde yo. Kote na p mete yo chita? Ti mi sou rebò teras la byen senpatik poutan, se la nou renmen chita pran yon ti frechè. Wont ki te koumanse anvayi m nan ale. Jan moun sa yo pretansye, se pral yon leson imilite pou yo. Se deja yon leson pou mwen tou!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Relasyon ant imilite, senplisite ak idantite. Yo makonnen ansanm.&lt;br /&gt;Mesye a di ” M se blan m gen disiplin blan”. “ M rive alè, m pa an reta, m mete m nan liy, m fè liy, m respekte lòt moun.” Li ajoute “M nwa deyò, anndan m blan”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lòt bò m te wè yon afich “ No blacks, no dogs no pets allowed”. Nou pap resevwa moun nwa, ni chen ni chat ni ti zwezo. Gen de kote yo konn di anplis ni ti moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M te pran otobis Miyami, gen kèk ane, ansanm ak sè m ki rete lontan lòtbò. M renmen chita nan fon otobis m santi m pli alèz, m ap obsève tout moun kap antre, m ap gade toupatou. Li kouri dèyè m, li di m se plas nwa yo, pou ki ou vle chita nan plas yo. Pa gen plas pou nwa plas pou blan ankò! Li ajoute kòm li gen yon ti koulè panyòl, m pa te janm chita dèyè lan mitan nwa yo, se pa kounye a m pral koumanse.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ou gen lajan antre ou pa gen lajan rete deyò.&lt;br /&gt;Kreyòl la di “m gen zèl sapat nan pye m, m pa ka antre nan sal vanite”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pastè a di moun kap chèche chemen zansèt yo se chemen satan. Satan nwa, nou nwa nou tout nou se satan, li menm tou. Yon pastè blan di sa, se pa garan choz. Pastè nwa, mon pè yo tout ap di “nou pap swiv satan”. Vodou se satan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bon dye blan.&lt;br /&gt;Gade grosè djòl ou, zòtèy boulonnen. Nwa kou lank, li nwa jouk li vini ble.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Frè m lan gade m, li montre yon monsye kap bay payèt kap aji tankou yon de grenn gòch, li frote dwèt li sou do men li pou montre m “ se paske mesye a nwa lap fè betiz konsa”. M tchipe frè m nan, li pa konprann pou ki mwen tchipe l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pouki sa jouk kounye a m pa renmen mete kolye, brasle nan bra. M ale nan fèt spektak mesye nan pòt la vini pou li tanpe m sou do menm, m wont pou mwen vomi. M pa fout esklav ankò pou m ap pote chenn, pou y ap tanpe m tankou yon bèt pou mèt la ka rekonèt zannimo l. M gen chen lakay mwen. Poutan lò m deyò m veye. Zanmi m gen problèm ak chen lakay mwen yo. Se yon istwa nou panko ap bliye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pa pale batiman, monte nan batiman pran lanmè! Se pa bato negrye nap sonje? Se pa tout frè nou ki mouri nwaye nap sonje?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lekòl Nouyòk la di li pap fè diskriminasyon, poutan li mande m di si m kwè m se blan, m se panyòl, m se endyen po rouj, azyatik je chire, nèg dafrik. Tout moun se moun. Kesyon lekòl la agasan, m pa wè pouki m ta dwe reponn anyen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tè pa nou 12/09/05 &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M mande Zonga sa li panse sou pwoblèm idantite li pouse m ap reflechi sou li depi kèk jou. M pa gentan fin pale yon imaj sote nan zye m.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M ap gade yon ti mòso tè, grosè yon mouchwa, yon bèl koulè mawon ki raple yon grès kakao, kat men ap sote sou tè a, gen plas pou kat men sou ti moso mouchwaa . Dòt men ap bat sou kote pou antre nan ron. Se tankou yon vol pijon kap brase pou manje yon mayi yo lage a tè pou yo. M mande sa ki pase nap aktive otan sou ti bout tè sa a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Repons nan vini touswit, se tè pa nou, li piti se vre men se pou nou li ye, fò nou travay li, okipe l, fè l bèl, fò nou defann li, fò nou fè plas pou nou tout sou li. Yon dènye repons vini ak yo gro ri ki eklate, fò nou mache sou li, pile l ak fòs, promennen sou li, chante danse sou li pase nou se yon pèp ki renmen danse ki renmen lavi. Ayti ap danse tout tan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou se yon pèp lib sou tè pa nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zansèt nou, Tayino, Arawak, Karayib te aprann viv, aprann mouri sou li, mouri pou li.&lt;br /&gt;Nèg Dafrik vini aprann viv, mouri sou li, mouri pou li.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Latriye konkeran, Panyòl, Franse, Angle anvayi tè nou an, raze piye touye. Sa yo te jwenn sou tè a ? Yon bann etranje aliye Olandè, Alman, Italyen, Arab Siryen plonje sou tè a. Sa yo te jwenn ? Meriken, sòlda meriken, anvayi yon premye fwa, yon dezyèm, yon twazyèm fwa. Ki sen pouse yo genyen pou okipe tè nou an ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Koulye a se pa pale. Chinwa, Japonè, Koreyen. Melanje ak sòlda Nasyon Zini soti tou patou ap parade nan peyi a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Le Pap ki le Pap, lè li antre an Ayiti, li bese li bo tè a. « Tè nou an, pèp nou an nou gen yon misyon espesyal pou limanite ».&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sepandan vwala, nou menm ayisyen anpil nan nou pa konn valè tèt nou. Si bèf te konn valè l, li pa ta kite yon ti bout kòd mennen l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Li ta sanble anpil nan nou pa konn valè tè nou an, pa kon valè pèp nou an, pa konn valè lespri ki sou tè a avè n. Ki sa nou ka fè pou ede ayisyen rekonèt valè yo, rekonèt valè tè nou an ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sa mande obsève, reflechi, konpare, rantre nan nou menm, sispann pran zòt kòm modèl, chèche konprann ki sa ki bon pou nou. Chèche mezi pye n.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;« Pa bay vwazen kroke djakout ou pou ou » ou byen chapo w. Ou gen dwa pa ka jwenn avèl ankò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;KREYOL MATINIKE 15/10/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan peyi etranje, m al pwomennen sou la plas. Bèl plas ak pye bwa, bèl ale. Tout kalite moun ap monte desann, sa ki chita sou ban, sa k ap kouri. Yon anbyans agreyab. Men se pa tankou lakay.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan yon gran ale ki travèse plas la, yon gwoup ap vanse. Atansyon m atire. Gen espòtif devan gwoup la kap kouri, kap mache tou, men pa trò vit. De tan zan tan youn pran devan epi tounen nan gwoup la. Deyè gwoup la yon seri mesye dàm ap mache, yo gen bèl teni ki pa sanble rad etranje, yo raple rad lakay. Tèt mare nan foula, chapo pay, rad pliziè koulè. Yon kalèch ak chwal ap akonpaye yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan mitan plas la gwoup la ap pale fò, yap voye konsèy bay spòtif ki devan yo. Kè m bat, m tande yap pale kreyòl. Se vre se you kreyòl ki chante plis pase pa nou an, men se bon kreyòl m ap tande. Mwen raproche en pe pou salye moun yo, pou pran nouvèl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M di bonjou, m mande ki bèl delegasyon spò Ayiti voye ? Moun yo gade m etone, avek menm yon ti pwent agasman. Sa mesye a konprann pou lap poze kesyon konsa. Youn nan mesye yo soti nan ran li gade m li souri, « nou pa ayisyen se matinikè nou ye. »&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Vrèman se kreyòl pou kreyòl. Gwoup la twaze m, “m pran yo pou ayisyen”. Kouman m fè pran yo pou ayisyen. M byen frekan. M santi la wont koumanse mouye je m. Mesye janti a te konprann anbara a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M kanpe sèk, m kite yo ale. Apre m panse m sot pale ak yon moun ki gen konprann, ak yon bon moun. Jan bon moun ra anpil petèt fò m ta pale plis avè l. M kouri pou rejwenn yo. M pa rive jwenn yo tou swit.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pita m rankontre mesye a, nou pale sou kreyòl Ayti, kreyòl Matinik. Pouki moun yo te twaze m lò m pale kreyòl avè yo pandan yo tap pale kreyòl tou. Kesyon m lan te jennen yo de jan: yo pa ayisyen e m mande ki delegasyon ayisyen kap pwomennen. Dezyèmman yo pale kreyòl antre yo, men yo pale franse ak etranje. Se tankou m te pile ti plant la wont ki fèmen kò li byen vit.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mesye a eksplike, sa se pwazon kolon franse simen nan espri Matinikè yo. Yo renmen pale kreyòl, men tou yo sansib anpil pou franse yo. Answit eske yo se kanmarad ayisyen. Se franse a ki ba yo valè devan lòt moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M rete twouble. M koumanse reflechi sou ki kado anpwazonen kolon franse te kite pou nou. Ki pwazon ma mè, mon frè mon pè, pastè, misyonè etranje ap kontinye foure nan tèt nou. Pa kont gout, pa gode, pa bokit. San nou pa di krik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Granmè Zouzout leve nan lekòl Kouvan dè Zwazo a Pari An Frans. Tout moun se chapo ba devan bèl manyè. Menm blan franse etone yon ti ayisyèn te rive pase nan lekòl aristokrat sa a. Fòk ou ta tande vwa pèsan l lè lap kouri dèyè Telisid “pote dlo”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Se Telisid ki fè m konnen gen yon lòt kilti kote Bouki Malis, koulèv, pijon, la gran dyab, la Sirèn, ap melanje chak swa nan tèt mwen nan kizin nan. Kont mwen tande antre fon nan mwen. Pitit mwen ap tande “Les Petits Lutins dans la forêt”. M pa aprann li kont ak chante Telisid yo. Li manke detounen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ki moun nou ye, ki sa ki fè valè n.&lt;br /&gt;Nap mezire tèt nou ak lonn etranje, nap gade tèt nou ak zye etranje. Gen yon ekspresyon ki te toujou enkyete m. Makak, nap fè makak. Makak kopye jès ak manyè moun ki devan l. Ti moun joure lòt makak. Yo santi yo vekse yo reponn m pa makak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Poutan pèp nou an, anpil nan nou menm, nou se makak, nap repete, nap fè tankou lòt san nou pa konprann kote sa ap mennen nou. Nou fè makak, nou aprann meprize ayisyen parèy nou, nou reprann lang kolon yo, franse, angle, panyòl, nou reprann kilti yo, jan yo konprann la vi a jan youn trete lòt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pèdi je mawon nou, nou pèdi je nèg lib nou. Nou bliye nou te kale blan yo lò nou te mete tèt nou ansanm. Nou bliye nou konn fè konbit, nou bliye men anpil chay pa lou, nou bliye linyon fè la fòs.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Blan kolon pa pote anyen ki bon sou tè Ayiti. Envazyon, piyaj, masak, eksplwatasyon, divizyon, prejije koulè, prejije ras, volè, move mès, relijyon katolik, pwotestan, pale franse, pale angle, pale panyòl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ayiti pami ti peyi kap travay pou metropòl. Vil nou yo se vil kolon yo te kreye, vil yo sitou bò lanmè. Anndan tè ap brote pou vil bò lanmè. Pandan koloni sete nòmal, kolon yo ap bwote pou peyi yo. Men lò nou vinn endepandan nou adopte mòd devlopman koloni a, nou pa gade ki developman ki ta bon pou nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou chase kolon blan, nou tounen kolon nwa sou tè Ayiti pou fè pèp ayisyen travay pou nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen aysyen ki te konprann jwèt la ki pran chemen mòn pou yo, chemen mawon chemen libète. Chemen kreyòl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Genyen ki mache sou tras kolon yo fè dap piyan sou ansyen tè kolon, yo deklare se pou yo e yo eseye remete sou pye gran plantasyon ak peyizan san tè pou travay pou yo. Yo reprann lang franse voye pitit an Frans al pran mès franse. Meprize lang kreyòl, meprize kilti kreyòl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Depi endepandans nou, peyi a fè de bò. Moun la vil moun mòn. Pale franse pale kreyòl. Gran nèg, pèp. Repiblik Ayiti, Repiblik Pòtoprens.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;YON SWARE AN DEMI TENT 12/05&lt;br /&gt;Tyòt&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tout mesye yo eksite pou ale nan bal disko. Nan la vi tou lè jou yo pa janm pale afè bal. Lè yo yo retrouve yo lwen nan travay provens, la parad lage. Genyen yon sen pouse ki pran nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou antre nan disko, nou travèse yon gran sal pou monte nan yon dezièm sal, sal diplomat rezève pou moun espesyal, tankou ekip nou an. Yon tab long kote pliziè dam chita ap tann nou. Nou wè dam men nou pa ka distenge vizaj, nou wè silwèt sèlman. Kant a pou wè zye bliye sa, fòk nou ta krake yon alimèt pran pòz nap fimen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Limyè a fèb anpil, yon vye neyon kap depafini. Rad blan tounen ble mòv. Po tout moun vini gri. Nap gade yon seri silwèt kap ajite. Se sou silwèt yo nou tap vanse pou chwazi kote nou pral chita. Men gen nèg ki gen zye chat ki wè nan fè nwa!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon ti boulòt, yon bwa piwo, yon chwal angle, yon dam mens ap bouje devan n. M fè yon pa nan direksyon ti boulòt, yon men pa dèyè rale m mete m chita bò ti mens.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan fè nwa mwen entimide. Nou la pou nou danse pa pou pale. Nou pa vini fè konesans, nou pa vini rankontre moun. Nou vin danse ak fanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Danse ak yon kò, se eksplore kò a. Se kenbe ren danse, yon ren ant kòsaj ak pantalon ki di petri m. Men an vle eksplore tou patou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M pa konn fè sa ankò, tèt frèt pou kò chofe. Tèt frèt pa kite kò chofe. M santi m anbarase, m pandye nan you vid ou pa wè anba l. M eseye pale ak ti mens, pito m pat di krik. Problèm la vi li gentan poze tounen yon falèz kap tann pou kamyon tonbe.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M gade tout moun kap danse kap simen pa, kap dodo meya sou plas. Bal la chofe, lè pase. Fòk y al depoze dam yo byen lwen. Yo kite m dèyè ak you lòt sendenden parèy mwen, swadizan ya pase chèche n pi ta. Eleman an se yon pòtigè ki pèdi rout ateri an Ayiti.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pwofite fè you bèl konvèsasyon sou kilti diferan pèp. Disko fèmen sou nou. Nou pran rout nou a pye nan fè nwa. Kote pyeton mache plis gen yon ti reflè ki pèmèt avanse jouk nou rive lakay.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sware a ki te koumanse nan gri fini nan nwa. M te pito mache nan nwit tou nwa a. Tèt mwen ak kò m te ansanm nan chemen an. Se apèn si yon kout tanbou gede lwen fè nou sonje se pa tout lè yo mache lan mitan lan nwit nan fè nwa. Nou te de lonbraj kap file sou rout la, de tan zan tan yon fopa sou chemen an raple n dans zonbi nan disko a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Latibonit&lt;br /&gt;Machan Desalin 1988 e 2004 12/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ak bon zanmi Boul, n al vizite Machan an 1988. Pou jan li te toujou ap pale sou Machan, Dedin, Ti Rivyè, zòn kote li moun, m konnen n pral wè diri, lakou vodou, moun ki fyè anpil, ti moun kap tire baton pandan y ap jwe sou rebò kanal dlo, petèt tou bèl fanm pou jan je misye klere sou dam.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N antre Machan nan kamyonèt. Yon ansyen kamyonèt Petyonvil, 4 moun byen sere pa ban sou ti rout Petyonvil. Kòm nou pral byen lwen jouk Machan se 5 moun pa ban. Tout moun se shikin kò, fè kò yo piti. Zanmi an gwo nèg, men lajè l. Li chita bò fenèt mwatye kò l deyò. M ofri peye doub plas pou gen lapè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Depi kafou Machan sou rout Nò, n antre nan rout pousyè. Gen de sous dlo nan vil Machan. Youn nan antre vil la, li kapte pou rezo abone dlo. Se yon chans pou gen tiyo lakay ou. Lòt bò vil la, Sous Lanperè ki gen non tou Sous Felisite ap tann ou. Se you bèl dlo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan n ap pase devan premye sous la, nou wè yon jenòm, yon grif jan grimo chode, chita sou yon gro ròch, yon baton kanpe dwat devan nan men l. L ap tann! Se yon mèt dam, yon mèt baton, l ap tann pasan ki ta vle tire baton avè l. Li pare pou jout. Pa mache ak baton nan men w devan misye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Oh! Se kom si nou ta replonje nan istwa samouray mwayen aj. M gade l, je l pase sou nou, kantite neglijab. M pa di l jan m te anvi wè l ap tire bwa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pita nan aprè midi gen yon mesye ki vini wè Boul. Li trè kalm, yon ti baton long blan nan men l. M manke pran l pou avèg. Baton an mens, men ak ou bon pwa. Misye eksplike, se yon baton an zo, li mens pou tronpe advèsè ki ta konprann se yon baton jwèt. Se yon lòt mèt baton. Desideman, afè baton nan Machan se pou tout bon!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N al vizite kay Desalin, kay Klè Erez, kay Chaloten Makadye. Se anplasman kay Desalin ki rete ak ou ti joupa nan fon tou piti tankou kay kwizin.Yo di ti joupa sa a gen gwo mistè ki rete ladan l. De lòt kay yo kanpe toujou ak twil roz sou do kay yo. Ansyen twil roz ki tounen gri fonse.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sous Lanperè rale moun tout la jounen, sak pral benyen, pran dlo, fè lesiv. Sous la klè, fre anpil. Nan tèt sous la nan rasin pye figye a ou pran dlo, pi ba ou ka benyen, pi ba ankò, moun af fè lesiv. Tou pre sous la gen de miray ansyen ki mwatye kache nan raje, yo sanble kèk ansyen fò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M pa fin konpran koze fò bò dlo nan platon. Pase apre n al vizite de fò nan mòn anwo vil la. Gen plizyè lòt fò ankò, men se ta tròp mache. Nan fò n ale a ou kab wè vil la ki byen desine an damye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou desann kay Jak. Manman l mete yon bak pwovizyon sou galri pou vann. Moun Machan gen anpil respè pou galri. Moun ki konnen mèt kay la, moun ki vinn achte monte sou galri. Moun kap pase rete nan la ri. Genyen ki poze pwent dèyè yo sou rebò galri a, yo mande pèmisyon fè yon ti chita. Preske tout kay gen galri sou la ri. Nan lakou dèyè, manje lesiv fèt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;18 an apre, an 2004 nou tounen ak Klèb Patrimwàn. Vil la chanje anpil. Rout antre a asfalte. Plizyè ri gen adoken. Gentan gen La plas avèk you estati Desalin vlope nan you drapo twal ble e rouj. San pèdi tan, n al chache Sous Lanperè ki sou rout Gròt Jan Zenga.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sous la nan menm pozisyon, men m pa rekonèt sa mwen te wè. Tout rwin fò a degaje, renove, ak ou bèl lakou. Sous la transfòme, yo devye l, fè you basen kote dlo pa kouri ase. De twa timoun ap plonje nan dlo twoub la. Benyè granmoun yo tchipe basen an, y al chèche you lòt pozisyon anba kanal pou jwenn bèl dlo klè a. Medam yo ap fè lesiv nan dlo lan mitan lakou fò a. Dlo ap danse ak mouvman medàm yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pa trennen plis. Nou mache a pye jouk nou jwenn ak yon gwoup mapou imans kap layite kò yo. An fas nan flan mòn nan, yon twou sonb make antre gròt la. Nou pran ti mòn nan trap de. Nou monte pou redesann nan gròt la ki file anndan mòn nan. Yon pil gro ròch an dezòd montre tras you eboulman. Ak prekosyon nou vizite a goch e a dwat kote yon galri ap lonje byen lwen. Nou pap gentan rive lwen, nou pa gen tan, e nou pa gen limyè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salgado te siyale nan liv li a ki jan gròt la te chanje, vout gròt la te deboule. Gen de fwa ròch ki pandye nan vout yo konn vide lò moun pale twò fò, vibrasyon son konn provoke aksidan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo di Jan Zenga se te yon prens afriken yo te mennen an esklavaj Sen Domeng. Lòt esklav yo pran desizyon pou pa kite prens lan nan esklavaj. A pèn debake yo mawon ak Jan Zenga, y al kache nan gròt la ki vin pote non prens nan. Jan Zenga tounen yon lwa nan vodou. Chak fwa lwa a vini se yon ti moun ki parèt ki renmen jwe e fè plezantri. Sanble Jan Zenga te mouri jèn, li pa te viv lontan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kiriezman Boul pat o kouran lejand ti prens nan. Men li te toujou tande Desalin te renmen vini pase tan nan gròt la nan konpayi Jan Zenga. Jan Zenga se ta yon pèsonaj nan tan Desalin.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gròt Jan Zenga gen gwo repitasyon mistik. Yo pretann li gen souteren ki pèmèt li kominike ak gròt Sen Fransik nan Sen Michèl, ak Gonayiv, ak Lakou Souvnans tou. Se pa nenpòt ki moun ki ka antre nan souteren yo. Se moun lwa monte yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan nap vizite, yon gangan nan fon gròt la tap jwe ak yon zo tèt toro ak tout kòn. Li sanble l ap prepare yon sèvis. Gen anpil tras bouji toupatou sou ròch yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou te mennen avè n kèk peyizan Boudèt ki tap vizite gròt la pou premye fwa tou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;MOUN, NOU SE MOUN! Desanm 2005&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lyonèl Boujoli te pwofesé o Kongo. Nou rankontre Nouyòk pandan n ap reflechi sou Ayiti. Li di li tande yap pale de “moun” nan peyi Kongo. Nou tap chache orijin mo kreyòl. Jodi a nap sonje defen Lyonèl ki te al dekouvri tè Afrik. Zanmi nou nan Afrikarib pouse nou fouye plis toujou nan jan nou konprann mo moun nan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mo moun depi an Afrik chaje ak siyifikasyon. Moun se lòm responsab, kap panse, kap reflechi, ki konnen valè tèt li, ki konnen valè lòt moun yo. You moun konprann sans la vi. Li aksepte moun sou kote li se parèy li. Tout moun se frè! Tout moun se moun!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen you gro sajès ki asosye a mo moun nap itilize nan peyi nou an, nan kreyòl la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Franse a di lòm se yon anima l ki “dwe de rezon”, yon animal kap rezone, kap panse.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ayisyen nan kreyòl la di.&lt;br /&gt;M se moun. Nou se moun. Tout moun se moun. Nou tout se moun nou ye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la tabli yon seri nyans.&lt;br /&gt;Gen moun ak moun. Tout moun se moun, men tout moun pa menm.&lt;br /&gt;Gen moun ki pa moun. Ou pòtre moun, men ou pa gen moun sou wou.&lt;br /&gt;Ou panko moun. Fòk ou travay toujou pou tounen moun.&lt;br /&gt;Ou fè sa ou pa dwe fè, yo di w. Ou pa moun ankò pou nou.&lt;br /&gt;Si ou gen moun sou wou yo di. Sa se moun tout bon&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la rekonèt yon kontradiksyon: gen bon moun, gen move moun. Pandan li rele tou lè de moun. Gen menm yon kategori yo rele moun sa yo ki soti nan bouch sèten ki pa wè valè dòt moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la admèt gen de moun ou renmen plis ou rele yo moun pa w. Men tou kreyòl la ap balanse pou chèche ekilib. Li di menm nan lanfè gen moun pa pou padone lè y ap fè pas pou ki. Men tou, diyite moun ki moun yo pouse yo reponn: M pa nan moun pa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Moun ki konn valè tèt yo, kreyòl la voye yo monte wo. M pa ka moun pou m ap mande fè pa m!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la voye monte yon chante.&lt;br /&gt;“Kote moun yo o, mwen pa wè moun yo o, kote moun kap pale moun mal, chache moun kap pale moun mal. M pa wè moun yo o. Devan byen, dèyè mal.”&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sanble pa gen moun ankò. E poutan kreyòl la soutni: Gen moun toujou. An nou chèche rankontre yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan kreyòl la nou mande: Ki moun ou ye?&lt;br /&gt;Dèyè pòt yo frape. Nou mande “ki yès sa a” nou pa rekonèt valè sa ki dèyè pòt la. Nou mande tou si nou gen plis konprann “ki moun sa a”. Repons nan toujou vini dabò “Mwen menm, se mwen.” Nan you dezièm tan li konn presize “Se mwen Entèl”. Nou gen you relasyon avèk nou menm ki pèmèt nou di se pa non m ki konte se mwen menm moun ki prezante. Gen you moun dèyè pòt la. Mwen pa nenpòt moun. Mwen se mwen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sèten jèn jan frekan, san konprann, rive nan lakou, yo pale ak sa yo pran pou domestik, yo mande “pa gen moun?” “Moun yo pa la?” Y ap pale ak ou moun yo mande si pa gen moun. Domestik la sekwe tèt li, “mwen tou m se moun”. Pou jèn sa yo a gen moun ki moun, gen moun ki pa moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la rekonèt moun rich, moun pòv. Se moun yo ye.&lt;br /&gt;Gen moun ro, moun kout. Moun nwa, moun klè. Moun isit, moun lòt bò. Moun an deyò, moun la vil. Moun la plenn, moun mòn. Moun la kòt. Moun toupatou. Tout se moun. Menm moun fou rete moun. Kreyòl la avèti pou nou veyatif nan sèten ka. “Moun ou wè a se pa vre mwen an”. Kreyòl la respekte moun ki la yo tankou moun ki pa la ankò yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la rekonèt ti moun ak granmoun.&lt;br /&gt;Si li padone ti moun pou yon erè. Li sevè ak granmoun ”Se granmoun ki non w, aji an granmoun”. “ Mete granmoun sou wou”. “Se moun ou ye ou pa dwe fè sa ki pa sa.”&lt;br /&gt;Ou se moun ki gen eksperyans, ya p ranse avè w, tou swit ou di. Se granmoun ki nonm!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la ekzijan! Rekonèt ke mwen la, mwen ekziste kòm moun pou mwen sa pale avè w. Di bonjou, bonjou moun yo, bonjou tout moun, bonjou la sosyete.&lt;br /&gt;Ou pa di bonjou, ou pa rekonèt moun ki la yo, ou pa pran yo kòm moun. Pèsonn pa sou bò w, yo pa okipe w, yo gade w sèlman. Yo konn di timoun “al kay madan bonjou” pou raple timoun pou respekte moun. Ou salye byen, ou kòrèk, yo mande w “Ki moun ou bezwen?”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti moun maske ale nan kanaval, madigra la grandyab vle fè yo pè. Yo di Madigra m pa pè w se moun ou ye. Yo tou kouri pou si zoka pa ka.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A la kanpay, an deyò moun salye moun. La vil nan koridò, nan kamyonèt, nan biwo, nan komès, moun salye moun. Sepandan, de pli zan pli gen de jèn, gen de moun ki pa salye moun ankò. La vi modèn nan ap aprann nou pa rekonèt moun ankò. San nou pa rann nou kont nap chache lòt mo pou pale youn ak lòt. Nap charye nenpòt blan, franse, meriken, panyòl. Se patnè, bròdè, sosyo, ti cheri, asosye, eh man, ki nan bouch nou. Nou gen yon pwoblèm ki jan pou nou pale youn ak lòt. Nou pa ka di ankò mesye, madanm, manmzèl, ki bay moun nan respè. De fwa menm nou pa salye ditou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Blan pa konnen valè moun, nan sosyete yo pa gen respè! Se lajan sèlman yo konnen. Nou menm ki konnen valè moun, nou pa ka kite blan yo detenn sou nou. Modèl sosyete chen manje chen etranje yo pa dwe tounen modèl nou. Nou te konn sa ki rele esklavaj, divizyon, nou konnen tou enpòtans inyon, respè pou frè nou yo. Pwovèb nou an antre fon nan nannan sekrè inyon: nou tout nou se moun. Youn aksepte lòt ak tout diferans ak tout respè.&lt;br /&gt;Gro kesyon ki dèyè refleksyon sa a.&lt;br /&gt;Kouman you moun fè touye you moun parèy li?&lt;br /&gt;Ki moun ki moun parèy nou?&lt;br /&gt;Se moun ki pa moun ankò ki ka fè lòt moun mal, ki ka fè abi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Esklav revòlte kap kase chenn esklavaj rete moun pou yo di se moun yo ye.&lt;br /&gt;Blan kolon ki pa trete yo an moun sispann moun pou yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Blan kolon pa te respekte n, yo pa te pran nou pou moun. Yo debatize n, yo rebatize n. yo trete n tankou nenpòt zannimo. Yo kale n, tanpe n, koupe men n, pye n, souse syè n ak san n, touye n. Anpil blan, jouk jodi a, toujou pa respekte n. Dènye pawòl yo di kounye a, nèg pa respekte nèg, nou gen dwa pa respekte yo. Gen lontan y ap di depi nan Ginen nèg rayi nèg. Yon pawòl pwòp nèg ap repete tou!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pawòl sa yo an depaman ak pawòl ki soti nan fen fon Lafrik “nou tout se moun nou ye”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kouman fè gen de Aysyen ki panko rekonèt tout moun se moun? Sosyete nou an mine nan baz li pase gen you pati aysyen ki pa aksepte tout moun se moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sè jou si nou pale plis de moun ki pa moun ankò yo ki fin aroyo, kap vòlè, piye, asasinen. Nou pale mwens de moun ki rete moun yo, ki moun toujou. Se yon bon moman pou nou ta di ak tout moun, ak tout frè e sè nou yo. An nou mete granmoun sou nou. An nou reprann karaktè n. An nou mete tèt nou ansanm, pou nou di nou se moun, nou se pèp ayisyen. Yon pèp ki gen valè, ki gen respè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;“Anpeche Kolon debake ankò”&lt;br /&gt;Yon kont je louvri!&lt;br /&gt;Yon kado Nwèl 1/12/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zanmi yo resevwa yon mesaj etranj. Espri premye abitan tè Ayiti k ap pale, yo di yap reprann ròl yo nan peyi a. Depi panyòl fin touye pèp tayino a, yo tounen espri ki pa gen pèp ankò pou yo swiv, pou yo ride. Esklav afriken pran plas tayino yo sou tè Ayiti. Desalin remete devan non Ayiti pou salye memwa tayino yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Espri yo te kite nou degaje n ak peyi a, men de sanzan apre nou toujou nan petren, yo trouve nou bezwen yon ti koud men. Yo kòmanse fè kèk rekòmandasyon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo di Kristòf Kolon pote madichon, giyon, sou tè Ayiti. Menm yo menm pa te gentan konprann sa ki te rive. Kolon ak panyòl yo pote pèp yo ale.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Depi lè a batiman Kolon debake chak ane sou kot Ayiti pou l vini ranfòse madichon an. Pou nou kase malediksyon an fòk nou anpeche Kolon debake. Fòk nou fè seremoni sou plaj yo la vèy 5 desanm, jou li te vini a, pou li pa rive a tè ankò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gwoup zanmi yo tande, yo pran rekòmandasyon sa a o serye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ak yon gwoup vodou Avoga nan la Grantans yo monte yon seremoni lannwit sou plaj Ansdazi tou pre Jeremi. Yo bat chalbari dèyè Kolon, limen boukan, lage bak ofrand nan lanmè pou Agwe. Pèsonn dòt pa te okouran. Sete la vèy 5 desanm 2003.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan apre midi 5 desanm 2003, yon jou apre, eskonbrit pete nan Inivèsite Leta. Jenès la kanpe, di non. Libète ou lanmò! Ayiti se manman libète! Sete kòmsi gen you kòd ki pete nan filè madichon an ki mare n!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kèk jou apre yon dam nan Jeremi ki pa te okouran seremoni a rakonte li te wè nan rèv yon bato ak blan ki t ap chèche debake bò lanmè. Yon gwoup moun ak flanbo pete yon lobo, kouri dèyè yo pou anpeche yo debake. Blan yo pa rive pwoche, bato yo chavire.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Madichon Kolon pran yon kou sipriz! Yon sèl panzou!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sèlman se yon fwa, sou konbyen voyaj lap fè chak ane depi lontan. Madichon an la pi rèd! Li kenbe rèd tankou grif malfini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòk nou kontinye anpeche Kolon debake sou tout tè Il d Ayiti, nan 5 kasika yo, mache fè chak ane seremoni sou plaj yo. Si nou te ka fè sa an menm tan nan 5 kasika yo, nou ta kaba ak Kolon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tè Ayiti reprezante 2 nan 5 kasika yo. Seremoni fèt nan Sid, fòk li ta fèt nan Nò pou 2 kasika nou yo.&lt;br /&gt;Apre se an Dominikani lòt kasika yo ye. Ki jan sa ta ka fèt?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tè Dominikani se tè panyòl, se tè desandan panyòl ak tayino ak esklav afriken, eske pou otan se tè Kolon? Zanmi yo ale Sendomeng pou konprann prezans Kolon lòt bò a. Yo prezante yo sou plas Katedral devan estati Kolon ki kanpe lan mitan plas la. Katedral sa a se premye katedral panyòl yo te konstwi an Amerik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zanmi yo pran yon sèl sezisman. Lonbraj Kolon sou estati a fè yon va sou yo, yo tande Kolon k ap gronde “ Sa nou sot fè an Ayiti, nou ban m yon espantaw, nou pap fè l bò isit, m ap prann avan.” Li fonse sou yo. Zanmi yo pantan. Kouri, jete yo, pye sa m manje m pa ba wou. Se byen lwen lòt bò plas la y al rekonèt tèt yo, y al gade si Kolon pa te dèyè yo toujou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ah! Se klè se dominiken ki pou regle ak Kolon. Tè Tayino yo, Ayiti, nan men de pèp.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pèp nou an bò isit bliye nou te di tayino yo, ansanm ak papa Desalin, “peyi a sou kont nou”. Fòk nou regle ak Kristòf Kolon pou nou ka di peyi nou se pa n. Fòk nou regle kont ak tout kolon, kolon panyòl, kolon franse, kolon angle, kolon meriken ak tout etranje kap pile tè nou an konkeran. Fòk nou regle kont tou ak tout ayisyen k ap mande etranje foure pye yo nan peyi nou, k ap ankouraje etranje fè dap piyan sou tè zansèt nou yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lòt bò, sanble pèp dominiken an konprann toujou li se ti “panyòl”. Se poutèt sa Kristòf Kolon santi li nan peyi l. Se pèp dominiken sèl poutan ki ka regle ak Kolon, ak konkeran etranje.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòk de pèp yo ta mete yo ansanm, pou pataje il la, nan respè, pou kenbe tout kolon, tout konkeran lwen tè Ayiti, lwen tè Kiskeya, jan dominiken rele peyi yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ayiti! Kiskeya! Se konsa Tayino yo te deja rele peyi a!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Latibonit&lt;br /&gt;Boudèt Gran Plas. Nap fè konesans&lt;br /&gt;6 fevriye 2006&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zanmi nan Afrikarib ap kolabore depi kèk ane ak yon gwoup peyizan Latibonit nan Boudèt Gran Plas e Boudèt Ti Plas nan Komin Machan Desalin. Sou Preval Enstiti Refòm Agrè lanse you refòm Agrè nan zòn nan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen yon bann tè leta ki afème nan men gran don, gran fèmye, ki te mete ti peyizan fèmye sou tè yo, san gran don pa envesti anyen an plis. Se ti peyizan yo sèlman kap travay tè, envesti kòb yo ak fòs kouray yo. Gran don gran fèmye ap mande règleman sou benefis travay la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Refòm agrè a di: La tè pou moun kap travay tè a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gwo fèmye ki envesti kap travay tè, yo kite yo an pè. Gwo fèmye ki pa envesti, leta kase bay afèmay la, leta fè afèmay dirèkteman ak ti peyizan. Se konsa 5000 ekta tè vinn disponib pou ti peyizan kapab travay tè a, pandan yap bay leta yon dwa afèmaj.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tè Latibonit nan zòn nan se tè wouze ak sistèm kanal irigasyon depi gwo travay ODVA sou Maglwa. Baraj Pelig pou kenbe dlo lapli e kontrole kri rivyè a. Baraj Kano pou repati dlo rivyè a pou irigasyon. Kanal riv goch, kanal riv dwat. Gen rivyè Lestè ak lòt rivyè ankò pou konplete sistèm irigasyon an.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kòm tè wouze pwodwi anpil, refòm agrè bay chak peyizan 1 ekta tè pou travay. Kote ki manke wouze li ofri 3 ekta. Tè wouze pèmèt plizyè rekòlt nan you ane, avèk de kilti tankou diri, legim, zonyon, tomat, manyòk, patat ... Sepandan kòm tè a travay anpil, li pa gentan repoze, li bezwen angrè. Se yon agrikilti entansif.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Angrè tankou konpòs ta ka sèvi, sitou li ta kapab prepare sou plas ak matyè sou plas. Tout dechè òganik. Men fabrikasyon konpòs pa vanse. Leta ofri nan akò ak peyi Japon pou jwenn angrè chimik ki soti a letranje. Sa vle di chèche lajan pou peye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Delege peyizan prezante enfòmasyon sa yo nan premye rankont yo vinn fè ak etidyan nan klèb Patrimwàn nan Fakilte dè Sians an me 2004.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Depi Refòm Agrè a, la vi yo chanje nan Latibonit, yap travay tankou yo pat janm fè avan. Prezidan Preval pase, Prezidan Aristid monte. Sou Preval sa mache byen, sou Aristid sa koumanse chanje, fonksyonè koronpi, chimè, antre nan kontròl angrè pou fè kòb. Leta sispann kire gwo kanal yo ki koumanse bouche. Se gwo ekipman ki pèmèt netwaye kanal yo. Ti peyizan ka responsab ti kanal yo sèlman ak zouti yo dispoze. Leta sispann achte angrè ak pri favorab Japon. Prodiksyon vinn pi difisil.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men sa ki pi enpòtan ankò se lè Aristid tonbe, ansyen grandon, ansyen gran fèmye deside reprann tè refòm la te remèt ti peyizan yo. Kòm kwa se yo ki te gen dwa sou tè leta yo. Yo menm di leta te deposede yo. Grandon te wè tou posibilite apiye sou alyans yo ak ansyen militè ki tap eseye reprann pye. Ti peyizan santi menas la, yo panse li ta bon pou antre an kontak ak sektè etidyan ki sot montre kouraj yo ak detèminasyon yo nan jete diktati Aristid la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Peyizan vini ekspoze sityasyon yo devan etidyan yo ak lespwa pou etidyan e la près ta bay yon apiy politik pou bloke manèv grandon yo, pou pouse leta angaje l pi plis nan Latibonit, relanse akò sou angrè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sete yon moman plen emosyon lè peyizan yo vini pale devan etidyan yo. Peyizan yo pale klè, tèlman klè, yon etidyan rele m sou kote. Li mande kote peyizan yo? M ba l manti. Pou li yon peyizan sanse de grenn gòch. Nou te gen devan n lidè asosiyasyon peyizan. Youn ap fini etid dwa nan fakilte dwa Gonayiv, lòt gen ti fòmasyon gesyon. Yo gen eksperyans nan travay asosiyasyon. Yo abitye pran la pawòl, yo konn sa yo vle.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Peyizan yo vini an de fwa nan fakilte a, yo envite n vini lakay yo pou nou wè ak de je n.&lt;br /&gt;Klèb la sote sou lide envitasyon an.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lanmè pa sere kras 24 mas 2006&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lanmè pa sere kras.&lt;br /&gt;Tout kalite debri vin echwe sou plaj la. Soulye, bout bwa, boutèy plastik, mòso rad.&lt;br /&gt;Yon ranje pil ròch fè tankou yon gro basen long kote lanmè a trankil, reken pa ka antre. Moun, menm ti moun, ka benyen kè poze.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Se plaj Rival o Kap.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dòt plaj gen ranje resif ki rete gwo vag yo, ki dekouraje reken tou, tankou plaj Remon lè Ben, Jakmèl. Men nan Rival se yon pwoteksyon lòm mete.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Poutan pa sanble gen anpil moun ki ale Rival ankò. Ti plèn a kote plaj la ak pye zanmann e bon frechè fèmen ak gwo mi masonri ròch byen ro. Dèyè do mi yo se tè prive gwo palto lavil. Yo di se la Polin Bonopat te rete. Kèk medam ap fè lesiv ak dlo ki soti nan bèl lakou yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Rete yon ti bann tè tou mens kap lonje plaj la, de tanzantan ki fè yon sèl ak plaj la. Kote mi ròch yo fini, yon ranje kandelab kontinye di tout vizitè pase chimen w. Pikan yo di degaje w mache lan mitan debri sou plaj la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Drapo rouj ki monte nan lakou dèyè kandelab yo sanble di se petèt yon peristil. Men se pa sa ditou. Gwoup protestan monte tant nan lakou pou chante aba Satan viv Jezi pou dekouraje moun ki vle al salye zanj ak lespri dlo yo ki nan Fò Pikolè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan ti bout chemen an nap viv yon seri tranzisyon. Plizyè lide ap pase nan tèt nou. Gen yon seri liy pou mache pou pa pile. Men kwa manman w men kwa papa w!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bò lanmè a gen separasyon lanmè latè. Nan orizon an tou pre Lanmè ak syèl ap separe. Sou kote nou se batay tè prive, pasaj piblik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sou plaj la lavi lanmò ap jwe: po krab tou rouj gaye sou ròch. Lè m mouri m abiye toutan rouj, se pa sa nou di nan tire kont?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bout bwa kouche bò plaj sanble ak kèk zannimo etranj lanmò ta sezi nan yon dènye trans. Yon bato fè echwe ap pouri nan lanmè a, tou panche sou yon bò. Bato fantom, bato dròg? Kèk pechè ap monte desann nan bato a. La vi kontinye nan vant lanmò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Vwala anplis yon batay nan tèt kèk moun ant Jezi e Satan. Yon ti group fanm ak gason ap chofe, yo se reprezantan Jezi. Yo bezwen dekouraje dòt moun kap chèche lespri zansèt yo, lespri tè a. Pou ti group kap bat kò l la lespri zansèt yo se Satan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Liy lanmè a ap jwe ak vag yo. Veye pou pa mouye pye w.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou vanse dousman san prese. Sab glise anba pye, fè nou gen pye lou. Yon moman ti ròch antre nan soulye, nan sandal, fè nou bwete. Yon lòt moman nap danse sou de gwo ròch ki deboule soti nan mòn.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ki sak voye n mache sou plaj abandone sa a yon apremidi apre travay. Yon apre midi tankou tout lòt. Je nou fikse sou pwent plaj la, sou pwent falèz la, sou pwent tè a, sou silwèt Fò Pikolè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon mesye nan Direksyon Patrimwàn te pale sa fè kèk tan deja ak emosyon sou basen toubiyon ki anba pye Fò a. Li te pran sezisman. Lòt jou nou tande y ap di Fò a enpòtan anpil pou mistik yo nan Nò peyi a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Istwa melanje ak rèv pouse pye n al dekouvri Fò Pikolè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sèten jou pèlren anvayi ti chemen kap file bò dlo a, foula nan tèt, bouji nan men, kòdon baryole nan ren. Je tout moun fikse sou Fò Pikolè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sirèn, o sekou ! 12/11/06&lt;br /&gt;Jeremi&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bèl bato se Sirèn !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Devan ni dèyè l an pwent. Bato a motè an bwa a penn an ble fonse e blan ak kèk lizere rouj ki kite w ak empresyon bato ap pran koulè mov.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La vèy nan laprè midi nou te pral pati. Mekanisyen yo ranvoye depa pour demen maten.&lt;br /&gt;Bonè, solèy leve jwenn ak tout moun kap anbake. M monte nan kabin ak manman Fransin. Nou pra l rejwenn rès fanmi an la kapital, Pòtoprens. Majorite pasaje yo chèche plas sou pon, pon avan, pon aryè. Kabin se pou de twa moun ki ka peye plis.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Touswit, ak bèl Solèy la, van an leve, lan mè koumanse ajite. Krèt vag tou blan ap simen yon ekim sou ble lan mè a. Rouli bato a fè kè pasaje yo tounen. Van an pran bato an travè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sirèn kenbe tèt, kontinye vanse. Bato ap tange, lap roule, zye pasaje ap vire lanvè. En pe avan Koray, motè Sirèn touse, rete nèt. Tout moun sezi ! Pàn motè nan move lanmè. Bato a komanse derive nan direksyon la tè, nan direksyon kòt fè nap gade. Vag yo ap gronde nan batay y ap mennen ak kot fè a. Si nou derive twò lontan lanmè pral frape nou sou falèz yo. Bato a ap fè nofraj.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòk Sirèn mande sekou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaptenn bato monte sou twati timonri a. Li gen yon gwo tij kann ak yon dra blan. Li tombe ajite drapo blan. Se yon siyal detrès. Jeremi lwen, yo pa sèten si ya wè apèl la. Men se pwobab Koray ka wè l. Koray gen telegraf, ya alète Jeremi. Lòt bato Rouzye Frè yo, Klaris, Jeremi toujou. Klaris ta ka vin chèche Sirèn.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Siyal blan refèt plizyè fwa. Manman m enkyè. Ann la priyè pitit mwen !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bon van fè m bliye kè tounen. N ap swiv manèv maren yo kap veye deriv batiman an. Nap gade falèz yo kap pwoche. Nou nan men Gran Mèt la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou sove ! La fimen e yon ti pwen nwa sou lan mè nan direksyon Jeremi vle di sekou ap vini. Klaris vin remòke Sirèn tounen Jeremi san bri san kont. Nou deja bliye move moman an. Zye tout moun ap souri nan mitan vizaj ki gentan atrap kout solèy.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;TONTON NONO&lt;br /&gt;5 Fevriye 2007&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tonton Nono, papa Nono pou pitit li yo, Nono Lavo, pou tout moun, sete yon poto mitan nan fanmi a, nan vil la tou. Sete pèsonag prensipal Mezon Lavo Frè, yon mezon ekspòtasyon danre Jeremi. Lavo Frè te an rapò ak mezon komès a letranje, lap swiv labous, pri kafe sou mache entènasyonal. Li te okipe dènye etap nan ekspòtasyon kafe sitou. Lòt frè a pran espekilasyon an chaj, ap achte kafe nan men abitan ki te konn desann vin vann kafe lavil nan epòk rekòlt. Lé sa a, gran Ri chaje ak prosesyon abitan a pye ak chay sou do bèt, kap chache rout pratik spekilasyon. Gen plizyè nan vil la, Winè, Madsen, Renbòl, Blanchè. Mezon sa yo plizyè kote nan peyi a. Lavo Frè sou plas Jeremi sèlman. Abitan pa te gen dwa antre lavil sou do bèt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Espekilasyon achte kafe pou mezon yo. Nono dirije rès operasyon yo. Seche kafe sou teras. Izin a motè konpayi a retire pach sou kafe, dènye pelikil ki antoure grenn kafe sèk la. Nan gran magazen sou Gran Ri, plizyè dizèn triyez kafe chita nan mitan pil kafe ak de gro bishèt ou byen laye, pou triye, retire ti ròch ak grenn ki pa bon. Yo mete kafe nan sak, peze yo sou de gro balans, koud yo. Finalman yo tanpe sak yo. Sak kafe konn monte sou plizyè ranje prèske rive nan plafon. Kafe pa tolere imidité, yon planche an bwa pwoteje sak yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan moman kontak fèt ak mezon etranjè kap voye pran kafe yo, ekip travayè kafe mete sak yo sou zepòl yo, chak sak peze 160 liv, mennen yo ale nan depo ladwann ki tou pre. Taks sou kafe fèt sou kontrol dirèk ladwann. Apre de twa jou, bato etranje, vapè, sitou bato Olandè, antre nan rad, sonnen kòn, fè tout moun konnen yo vin pran machandiz. Ekip travayè reprann travay, leve sak ladwann mete sou tèt waf pou lage yo nan chalan ki pral mennen kafe nan vapè yo. Bato etranje trò gro pou akoste sou waf vil la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan mouyaj pò a, te toujou gen plizyè chalan ak penti nwa kap balanse nan lanme pandan yo mare sou kòmò. Chalan yo pou gro mezon ekspotatè yo. Yon bato spesyal, bato Kapitèn Pò a, pi piti ke chalan yo, te akroche nan palan sou waf la. Anba yon tonèl pou proteje l kont solèy. Lè vapè yo vini, chaloup kapten Pò a, ak reprezantan la dwann, ak reprezantan mezon komès ki angaje sèvis bato a, y al salye kapiten vapè a epi regle dènye kesyon transpò. Chaloup la pa te manke bròdè, blan e gri, ak 4 ramè, e yon maren nan gouvènay, drapo ayisyen ap flote nan pon aryè a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti moun m te toujou foure nan tout afè kafe, ap gade, tande, poze kesyon. Tonton Nono te toujou kontan wè m, li te pran an afeksyon, ti neve l, pitit sè l Fransin li te renmen anpil. M pat fè dezòd fasil, yon timoun kirye e saj.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M wè sak kafe Jeremi tanpe Kafe Sen Mak. Nono eksplike, bon kafe Ayiti depi lontan pote non Kafe Sen Mak. Se kote ki te fè repitasyon kafe a. Kòm se menm kafe ki plante tout kafe pote non Sen Mak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pat anko gen anpil telefon Jeremi, men tout mezon dafè yo te gen telefon pou kenbe kontak ant yo epi ak la bank. Chak ane Nono te konn ap goumen ak manivèl telefon la rele a dwat a goch. Li pat gen anpil kapital, li te oblije prete lajan la bank pou achte rekòlt kafe, stoke kafe. Garanti sete kay, plizyè kay li ipoteke. M pat janm fin konprann byen kouman lè li enkyè, lap pran nouvèl lòt bò, cheve l tout cheve nan tèt li kanpe tou drèt. Move sezisman sanble konn fè sa rive. Pou Nono sa te rive chak ane. Lè sa a, m fè kòm piti, piga pèsonn kontrarye l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men m jan li tap fè afè ak gro roulman, li te renmen lavi, renmen ri, renmen manje, renmen resevwa fanmi zanmi. Toujou gen plas sou tab Nono. Li parenn nòs anpil nan travayè yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Anpil moun koute Nono pou sajès li, pou sans pratik li.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Renmen manje ! Nono sete yon gro gason. Gen moun ki te konn di gro Nono. Men yo pat takine l. Sete papa bon kè. Premye moun ki tap ri tèt li sete li. Lakay Pòtoprens te gen de koulwa pou antre, yon ti koulwa vrèman etwat e yon lòt byen laj. Tou moun antre nan ti koulwa a ki pi dirèk. Yon jou Nono al eseye ti koulwa, li kole. Depi jou sa a li pran gro koulwa, vwa l ap kleronnen lap vini. Men Nono.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Chaloup Kapitèn di Pò pap desann nan dlo san m pa kouri gade. Nono toujou ap monte nan chaloup pou ale nan bato vapè etranje. Yon jou li envite m monte abò ! A pa li papa ! Sete pi gro kado m ta ka resevwa. Bato a file an kadans nan direksyon vapè a. Silwèt gro bato a detache sou lanmè a kap danse nan solèy. Yon moman nou rive nan pye eskalye batiman ki rive tou pre dlo pou akeyi pasaje ti chaloup la. Nou monte, yon gro blan je ble ban nou lanmen. M pa konn anyen ankò. Yon pepsi kola glase, yon bwason ki pa janm antre Jeremi, voye m nan paradi. Solèy la tap jwe nan fenèt ron iblo bato a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nono te yon gran komèsan. Li te gen sans dè zafè, tankou manman m te konn di. Men se pat komès sélman li te konprann. Jou li mouri lavil Jeremi pote l nan simityè. Nono te reprezante inite vil la. Li te fè l ak tout moun. Sèten moun di si le te la toujou, asasina 1964 yo pa ta fèt konsa. Li te depase vye lide prejije koulè ki tap trennen toujou nan tèt anpil boujwa milat. Pitit fi Nono marye ak yon profesè, nwa, moun Okap. Nono fè gro fèt, li akonpaye pitit fi l a pye nan legliz, devan tout vil la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M te santi m fyè, tonton Nono.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;JWET TI MOUN ?&lt;br /&gt;14/01/07&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti moun Jeremi jwe diferan jwèt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo tounen pwason nan dlo nan lanmè. Yo naje rive ti Simòn, La Pwent, Amiral Kilik. Plonje sou tèt waf. Yo konn rame tou. Sou plaj yo monte sèvolan, yo mache kouri jwe ak vag kap vinn mouri yo. Veye pou pa mouye pye pou soulye pa pran dlo, gate trò vit. De tan zantan gen bato an konstriksyon, chak vizit ap gade pwogrè yo. Jou espesyal ti moun anvayi se lò batiman an pare pou yo pouse l nan dlo sou roulo bwa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo jwe foutbòl sou teras kafe. Nan gran vakans yo ale a la kanpagn, yal chache mango, zanmann, konstwi ti kay pay. Yo jwe ak tonton lasi, kouri dèyè sèk, frape panno. Sou Kare toujou gen yon jwèt drapo kap eksite yo. De kan kap goumen pou drapo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tou sa se jwèt ti moun, jwèt inosan, jwèt timoun kap dekouvri peyi, kap mezire fòs yo, kap mache nan solèy, nan limyè. Ti gwoup nou an solidè anpil, « pase prann ma pase chèche w ».Yon jou poutan youn nan zanmi yo anonse yon nouvo jwèt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou tout kirye. Yon nouvo jwèt ? Ti zanmi an mennen nou sou teras anlè bò lakay li. Yon bèl teras an brik rouj, apremidi an deja avanse. Nap eseye devine nouvo jwèt la, yon nouvo lago, jwèt ladrès, jimnastik depi nou te wè ti dam Boni Freda kap danse sou yon kòd rèd nan lakou kay Sè yo. Pa gen anyen nan men l, pa yon bout kòd pa yon bout bwa. Ki sa ki nouvo jwèt la ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti jèn nan gade n, li mande n mete tikòk nou deyò. Nou pati ankò nan devinèt, pipi pi lwen, pipi pi lontan. Li mande n fwote kòk youn sou lòt. Li koumanse an premye. Li pa gentan al pi lwen pase premye a. Nou mande l kote jwèt la. Fwote kòk sete jwèt la. Nou tout tchipe, se yon jwèt raz, se pa jwèt. An nou jwe jan nou abitye, pa vye jwèt sa ki pa gen eksitasyon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kote li te bare ak jwèt sa a. Kèk gran moun visye, kannay, kèk gran frè te koumanse devwaye l. Poutan zye li pate vire lè li tap fwote sou nou. Li aksepte tankou n jwèt sa a raz. Li pa proteste, li tou sezi nou pa enterese. N al sou Kare, n al fè lago. L, A, la, G, O, lago. Kouri dèyè drapo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pase tou pre eksperyans masisi. Mo sa a nou pat konnen l. Kèk ane apre nou tande youn nan zanmi nou yo, yo atrap li dèyè kazèn, fòse l ak yon kouto. Depi lè sa a gen anpil jèn gason granmoun devwaye ap ranmase nan bann yo. Gran moun tankou direktè lekòl, responsab espò, mon pè. Granmoun ki la pou gide jenès la ! Nou pran ! Se pa jwèt ! Tout jwèt se jwèt, men gen jwèt ak jwèt ! Jwèt ti moun, jwèt gran moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti zanmi ki te envite n jwe jwèt ki te tròp pou nou tap naje nan gro dlo. Nou pa trò etone lè nou aprann nan gran moun li antre nan lame meriken, tounen espyon. Li te menm tounen nan peyi a ak fòs merin yo an 1994.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jwèt gran moun ak timoun.&lt;br /&gt;Yon kalòt pou 10 kòb.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen yon gran moun li menm ki te renmen fè yon jwèt brital ak ti moun, sitou ti moun malere. Li rele ti moun kap pase, sa ki gen tèt kale. Li ofri yon ti kraze kòb, 10 kòb, pou li mete yon kalòt byen sonnen nan tèt ti moun nan. Ti moun yo sere dan yo, pran kalòt la, konbyen fwa nou wè dlo kap kouri nan je ti moun ki sot resevwa yon michan kalòt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Li pa te janm ofri ti boujwa milat yo lajan pou kalòt, san dout ti moun yo pa te bezwen lajan an. San dout tou li pa ta renmen fè kont ak papa ti moun sa yo ki ta ka koresponn avè l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou te toujou ap gade abi l ap fè sou ti moun yo. Nou te ti moun, ti moun pa sanse kouri dèyè gran moun. Men kote gran moun yo te ye pou kouri dèyè yon gran moun kap fè ti moun abi ? « Sons pa serye pou l ap fè sa », se sa sèlman yo te konn di. Tèt mwen te konn chofe ansanm ak tèt ti moun ki resevwa tabò a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sons te byen kanpe. Men misye te laj, pwès, yon plat men ki pral ateri sou tèt inosan. Avan kalòt la, li te konn karese tèt la tankou lap chache pozisyon pou kalòt la byen chita. Tankou tou pou konsole viktim la. Li toujou ap ri, yon ri gra, men nan moman kou a pral pati, lè men an leve, je li chanje koulè, vire. Se tout li menm kap bay kalòt la. Li te renmen sansasyon fè ti moun yo mal. Yon veritab sadik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gran moun nan Nou Yòk, m kontre avè l. M te anvi mande l, si li te jwenn toujou ti malere pou li jwe jwèt li te pi renmen an. « Sons ou toujou bay ti moun kalòt ? ». Sete an Ayiti, li reponn. Sa manke li anpil. « Se di byen li tap fè pou ti moun yo », ba yo yon ti monnen ! Apre yon moman, li gade m an travè, li ri jòn. Se pou tout bon kesyon an te poze ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dezyèm plèn Ti Gwav 02/02/08&lt;br /&gt;Tout jwèt se jwèt men kwochèt pa ladan l&lt;br /&gt;Ti moun yo ap jwe san rete. Toujou gen yon defi pou yo releve. Defi ki konn tounen dezafi ! Van ap jwe nan fèy yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Defi nan danse.&lt;br /&gt;Adrès pou danse tankou yon banda ren kase, men sou yon ritm modèn.&lt;br /&gt;De tifi, ki sanble anpil, pote la mayòl.Yo sekwe ren yo, kase l sèk, a goch, a dwat, devan dèyè. De men sou hanch. Sa y ap fè a se li y ap okipe. Yap sakade kò yo. Tout enèji yo, tout fòs yo konsantre sou mouvman an. Ti gason yo pa ka swiv kadans rapid la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Defi nan lago.&lt;br /&gt;Lago a rasanble plis ti moun. Kouri, kenbe, kouri sove. Mè... è! Pye bwa a se mè, yo pa ka kenbe w nan mè. Yon ti moun lan mitan bann nan ap kouri pou kenbe lòt yo. Lè li pran youn, sila tounen chasè.&lt;br /&gt;Vit jwèt la gentan gen yon souf doulè. Ti moun zèl nan pye toujou gentan gaye. Men gen yon timoun gwo tèt, pye lou, y ap kenbe tout tan. Le pli souvan li tounen chasè. Chak fwa li kenbe van ! Zye li mouye, chagren anvayi l.&lt;br /&gt;Se règ jwèt la. Kouri dèyè sa a, dèyè lòt la. Makonn ti moun yo fonn chak fwa. Lè anfen li kenbe youn, fatig pote l ale. Tan pou li sove, yo gentan mete men sou li. Li mande padon. Li pa gentan rive nan mè. Li leve ti men l, li mande pèmisyon.&lt;br /&gt;Yon moman apre, li pran yon ti souf, lago a kontinye. Sèlman nan kwen zye lap chache ti moun distrè pi fasil pou ratrape. Soufle van, soufle van !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dezafi nan goumen&lt;br /&gt;Maten an bann ti moun nan gwosi. Yon douzèn ap kouri a dwat a goch. Gen kèk ti vwazen ki vin ajoute. Eksitasyon lago a monte. Pousyè koumanse leve nan kouri, kabre.&lt;br /&gt;Yon moman apre, koken pete, batay leve. Ti moun ki tap ri, jwe ansanm, tounen ti kòk batay.&lt;br /&gt;De ti moun konn gen kont. Men la a se tout kap goumen, kout pwen, kout pye. Li difisil pou demele ki kan kap goumen. Li sanble se yon chen manje chen. Erezman se ti kout pwen, ti kout pye ki pa trò fò, ki pa ateri. Pa gen pwoblèm, se jwèt ti moun !&lt;br /&gt;Sezisman ! Mande Dye padon !&lt;br /&gt;Youn nan ti gason yo tounen yon atlèt, yon karateka ekspè. Li pran elan, li vize. Tout kò l bande pou lage yon kout pwen majistral, ki al ateri nan figi ti vwazen. Yon kou pou fè mal, yon kou mechan. Pa kou pou ti moun kap jwe tire sou lòt ti moun.&lt;br /&gt;Ti vwazen blayi atè, kò li fè boul anba doulè a. Rèl la monte. Yen h... Batay la rete sèk. Ti moun yo pantan. Gran moun yo mande « sa ti moun yo genyen konsa ». Yo fè jès pou ti moun yo gaye. Yon manman nan vwazinaj tande rèl pitit li. Kè li kase.&lt;br /&gt;Gen yon ti moun maten sa a ki te tounen yon ti anjandre. Li flanke lòt ti moun nan yon move kou. Gen ti moun ak ti moun. Eske la regrèt move kou li bay ti zanmi l ki te gentan tounen lenmi l ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dezafi: batay kòk nan gagè. Mo a soti nan panyòl « desafío », defi. Prononsé dezafiyo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lis tèks&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;P 1- Ti dife boule. Entrodiksyon&lt;br /&gt;P 2- Chofe boukan&lt;br /&gt;P 3- Koupe kann nan panyòl&lt;br /&gt;P 6- Lamoni&lt;br /&gt;P 8- Bòn fèt&lt;br /&gt;P 9- Manje ansanm ak aloufa&lt;br /&gt;P 10- Bon mòso pou envite a&lt;br /&gt;P 11- Pelerinaj Sodo. Yon etwal pou madan Bèmigham&lt;br /&gt;P 12- Bèkèkè&lt;br /&gt;P 13- Mwen rive&lt;br /&gt;P 14- Rankont ap òganize&lt;br /&gt;P 16- Tè pa nou&lt;br /&gt;P 17- Kreyòl matinikè&lt;br /&gt;P 19- Yon sware an demi tent&lt;br /&gt;P 20- Latibonit Machan Desalin&lt;br /&gt;P 22- Moun nou se moun&lt;br /&gt;P 25- Anpeche Kolon debake ankò&lt;br /&gt;P 27- Latibonit Boudèt Gran plas&lt;br /&gt;P 29- Lanmè pa sere kras&lt;br /&gt;P 31- Sirèn, o sekou!&lt;br /&gt;P 32- Tonton Nono&lt;br /&gt;P 34- Jwèt ti moun&lt;br /&gt;P 35- Jwèt gran moun ak ti moun&lt;br /&gt;P 36- Tout jwèt se jwèt men kwochèt pa ladan l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;FOUYE ZO »&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;5/11/11&lt;br /&gt;TI DIFE BOULE !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ki moun kap releve defi a, voye jete ti ròch yo?&lt;br /&gt;Pran la pawòl pote lide pa l?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men kwa manman w, men kwa papa w, pile l si w kapab!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N ap chèche lanvè landwat la vi a, pou nou konnen sou ki pye pou nou danse, ki bò n prale, ki sa n ap defann, sou ki bit nap kanpe.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N a p chèche esans, mwèl, nannan la vi a, pou lè n mande yon moun, yon jèn, « ki wou », pou li reponn « men sa m genyen nan djakout mwen ». Men sa m genyen nan mwenmenm, men sa m pote nan kè m.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men ki moun mwen ye. Men ki moun yo te vle m tounen. Men ki moun m deside tounen. Men kote m te ye, men sa m kite dèyè, men kote m prale, men kote m vle rive.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tankou Animal ki rantre nan kokiy li, nou ka rejwenn ekilib nou, nou ka rejwenn tèt nou, pou n soti pi fò apre. Nou vle kanpe kin, kin ala ganach. Nou mèt tèt nou!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zanmi an nou kenbe m&lt;br /&gt;Alex Duquella&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;CHOFE BOUKAN 7/08/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Travay, gen anpil travay ki pou fèt. Nou gen pou nou rasanble tout jèn ki santi nesesite pote men nan konbit pou fè peyi nou pi bèl. Nou gen pou nou rasanble lide nou, nou gen pou nou fè paròl la mache, nou gen pou nou chante la vi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ou te lonje men ba mwen yon fwa. M touche men w, lan mitan deblozay, move tan, yon kout zeklè pase. Li degrengole lage nan nou yon pyè loraj. Se apre lapli, loraj, tèt pyebwa boukannen, nou wè kote loraj la te tonbe.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo di pyè loraj tout koulè, briyan, bèl anpil. Li sanble la vi nouvèl. Pyè loraj la ape tann anba tè a, nan fon kè nou, pou nou fouye chèche l, pou nou montre tout moun nou jwenn yon pyè loraj. Pyè loraj se pou nou tout li ye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou kontre jou nou te gen pou nou kontre. Nou teke kòn, nou chita ansanm. Yon ti grenn lanmou tonbe atè, koumanse pouse, ak espwa pou li jème. Nou te kontre pou nou mache ansanm. Men, nou te vini tou swe tou bouke, ak chaj lavi nou dèyè nou. Desepsyon yon bò ki kite dife anba sann nan kè w. Cheve gri ak solitid yon lòt bò ki mete m sou pinga pou m pa chofe trò vit. Ti pye bwa a apèn pouse, dife rechofe pati ak you bò l, ranmase l ale. Gen yon bò ki rete, yon ti rasin.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pantko konprann tou sa nou gen pou nou fè ansanm. Nou pantko ansanm ap chofe boukan pou fè la vi posib. M pran tan pou m konprann sa mwen tap ofri pantko anyen. Sous lavi, la paròl n ap pataje se pi bon dlo pou rouze rasin la. M pat ofri chalè, paròl dous, m te ofri paròl, men pa paròl pou lanmou jème.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kounye a nou koumanse wè tou sa nou ta ka fè ansanm. Kounye a paròl mwen pran lòt koulè. Kounye a paròl nou ap danse ansanm. Kounye a nap gade ansanm devan nou. Lonje men w tanpri yon dezièm fwa. M kwè men m ase cho pou chofe men w, m kwè zye m ka toujou karese w. M louvri kè m ba wou, kè m nan men w.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;An nou rouze rasin la ansanm. An nou chèche paròl ak bwa pou chofe boukan Ogou, pou nou gen kouray pou travay pou fè lavi posib.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Alex Duquella&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;KOUPE KANN NAN PANYOL 25 /08/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen yon seremonyal ki akonpaye premye jou m te pral koupe kann. Yo lonje ban mwen yon manchèt lou, tèt kare, ki pote non motcha. Yo lonje yon lim plat pou kenbe manchèt la file. Yon linèt espesyal en til metal fen pou pwoteje zye kont fèy kann ak pousyè. Yon krich gwosè yon galon dlo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Premye jest inisyatik se file manchèt la nan mèl, desann kan metal la jouk li vin fen, pou li koupe yon fèy papye ki pase bò kote l. Ronje manch an bwa manchèt la pou li byen chita nan men w. Chapo pay, bòt, pantalon ak chemiz kaki, gan, konplete ekipman an. M santi m tankou yon chwal y ap sele pou batay.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;« Chwal mwen mare nan poto, m pa mande pèsonn o, lage li pou mwen ! »&lt;br /&gt;« Zanmi kanmarad chwal mwen sele an ale ! »&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòmann nan, pou chak zouti lap bay, eksplike sa pou fè avè l, ak anpil pasyans. Zye li atantif, l ap apresye si devan l gen gason vanyan ! Zouti yo nan men nou, nou tande tou sa li di. Sou teren an, lan mitan chan kann nan, anba solèy, lò van ap leve pay ak pousyè, la konnen sa nou vo pou tout bon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men m maten an, san pèdi tan, nou prezante nan chan kann nan. Odè la fimen resevwa nou. Yo te mete dife nan kann nan, pou boule pay la, pou nou koupe kann nan pi fasil, pi rapid, ak mwens pèdi tan. Kann koupe a de. Fòmann nan lage m nan men you konpayon ki gen eksperyans kap montre m sa pou m fè. Yon vre peyizan, byen solid, li gade m, zye gri li yo gade m anro anba, bouch li manke tchipe, men li pa di krik. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Manolo, Pedro. Prezantasyon fèt. M se Ayisyen. Li abitye travay ak Ayisyen, li konn fòs kouray yo. Men mwen, se you lòt kategori !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Li montre m jan kann nan plante pa fil ki soti nan you santye rive nan you lòt. Li mete m devan yon fil, li pran fil a kote a. Koupe kann nan, fè bout ki pa trò kout, mete yo kouche an liy dèyè do ou. Yon machin ap pase ranmase tapi kann nan. Ankouraje, an nou mete men !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sete yon varyete kann ki rele Pòto Riko, tij kann yo pouse nan tout pozisyon. M santi pwa motcha nan men m. Manolo gade m tire premye kou a, li rasire, o mwen mka sèvi ak manchèt. Kann vole ! Men goch kenbe tij la, manchèt pase, men goch lage bout kann dèyè, byen aliye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Apre yon ti moman, m kanpe tou sezi ! Map gade tout rès tij kann byen file byen pwenti, yo drese tankou de lans kap tann pou evantre m. Pa gen mòyen proche ankò. M taye kann nan yon jan pou li tounen yon zam lenmi. Manolo ki tap lonje deja nan fil pal, konprann anbara a, li ri, li tounen bò kote m. Kann pòto riko, fòk ou vire avè l, antre ladan l, avan ou koupe pwent yo, pran l an revè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Premye leson ! Pandan m ap vanse nan fil pa m, Manolo fini ranje pa l, li antre nan fil pa m, pou ride, pou kann lan koupe parèy. Konpayon, kompay la pou sa, pou kole zepòl ak zepòl, pou kenbe men.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kwen zye li ride tankou pye poul, solèy, pousyè, van, laj melanje, fatig la vi tou. Li gade m ak senpati, se vre m pa konn koupe kann, men m se bon moun, m gen bòn volonte, m vle aprann.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jounen an pase konsa. Danse ak kann la, antre ladan l. Voye manchèt san rete, aliye tij koupe. Apre midi rive, chan kann lan atè. Kèk fil an reta, kompay yo tonbe sou yo mete tout kann o pa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Krich la kenbe dlo a fre. Se kage krich, kite dlo file dirèk nan gagann. Chalè monte, chalè desann. Men m koumanse krispe ak tout travay sa a. Manolo gade m. Fòman nan pwoche, li bat do m. Sa va pou premye jounen nan kann. M rive kenbe jouk nan bout.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon jounen san panse, san rèv. Chalè solèy kap monte, vale pousyè, lage kann atè. Menm kout manchèt la, ankò e ankò. Yon bèl jounen poutan ki raple konbit lakay. Yon jounen kote nou releve yon defi. Nou pa pote pantalon pou bèl twal. Syè melange ak pousyè sou tout kò n. Po je kanmarad yo, debitan parey mwen yo, gri ak pousyè. Fatig fè zye yo koumanse fouye. Eske ya rive kenbe ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Koupe kann se kouray, men avan tou se pou kisa wap koupe kann nan. Pou viv se vre.&lt;br /&gt;Sa fè nou sonje tout istwa vyero ki al koupe kann nan Panyòl swa Kiba, swa Sen Domeng. Yo mare senti yo, y al chèche la vi, ak lide pou aksepte tout sakrifis ki nesesè.&lt;br /&gt;Nou santi nou solidè ak koupè kann Ayisyen yo. Nan ka pa nou sete pou pote yon kout men bay peyi Revolisyon ki te resevwa nou de bra louvri.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M rive kenbe twa mwa, pou fini sezon rekòlt la, safra a. Se yon travay penib, di, ki mande tout ou menm. Apre yon tan ou koumanse abitye, men tou genyen yon fatig k ap akimile k ap ronje fòs ou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou tonbe sou lòt varyete kann, ki pi fasil pou koupe, ki pouse byen drèt, byen gwo. Gen youn, kann Ostrali, tij la men grosè l, ou pa ka leve l, dayè ou pa bezwen leve l, se kenbe l, koupe l nan pye, pouse l tonbe nan liy. Apre se promennen koupe tèt flèch yo a tè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Avèk antrènman nou rive akonpli kantite yon travayè moyen dwe koupe chak jou. Men a kote n gen de koupè kann, yo rele yo ero di travay. Yo rive jete a tè senk a di fwa mwayèn nan. Se de machin pou koupe kann yo tounen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Genyen se elegans total. Tout jès yo etidye, tankou nan yon dans balè klasik. Manchèt a dwat, kann. Manchèt la tounen a goch an revè, kann. Manchèt la kenbe kann nan, lanse bout la nan liy dèyè. Manchèt la tounen prolongasyon bra a. Gen youn, lè lap travay, li raproche, menm Manolo kanpe yon moman pou gade yon chanpyon pase, nan yon toubiyon pay kann, zeklè manchèt nan solèy, bout kann kap vole e yon kò kap ratrape lonbraj li! Se yon desandan Ayisyen. Yon pitchonn. Nèg vanyan. Tout dan l deyò lap ri pandan lap travay.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;De zane apre m pral aprann menm mouvman manchèt sa yo nan men mèt dam yo kap tire baton nan Latibonit. Dyagonal, ranvèse, flan, doub sis, fent, danse konpa baton.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen yon lòt ekip, se gro kouray, pa gen elegans balè ankò. Men se de batayè, yap goumen ak kann lan. Pandan nap tanmen pou koupe tij kann apre tij, yo ponyen, yo anbrase tout touf kann nan, yon sèl kou, apiye l sou kò yo, koupe baz la pre rasin yo. E nan menm mouvman an yo leve touf la, frape l a tè, tankou so hanch nan jido. Tout kò yo se ji kann melanje ak sann ak pay ak pousyè tè. Yo mete sou yo de gro sak tankou karako, karako an kuy pou youn, karako an pit pou dòt. Nèg sa yo se de veritab toro gason. Wete chapo pou yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan gwoup nou an, la mwatye oblije lage, akoz doulè do, doulè senti, doulè bra, tèt fè mal ak solèy la. Doulè epaye m, m kontinye, men nan di. Gen de jou, lò solèy la ap bese, manchèt la vinn lou tankou pwa senkant. Se yon batay, se yon viktwa sou chak tij kann an plis. Kenbe, kenbe pa lage!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòmann nan, toujou atantif , ap veye. Li vinn ankouraje m, li gade m. “Pedro ou bouke a mò, se volonte w kap kenbe w.” M repran kouray, m santi m byen. M reponn “M se you kanmarad, m ap kenbe jouk nan bout!”&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòmann nan salye m “Kanmarad!”&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nèg vanyan!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;LAMONI 17/09/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lòt jou, jedi, nou ale nan peyi Lamoni, Nan Latibonit ant Vèrèt e Dézam. Nou pran yon ti rout antè, nou file nan direksyon sid, nan direksyon premye kolin nan pye mòn Mate. Machin nan rete byen vit. Li pa ka al pi lwen. Nou pran a pye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;An mach&lt;br /&gt;Nou remonte yon galèt. Yon bèl dlo byen klè ap koule nan mitan l. Yon tiyo kat pous ap desann galèt la, sous la kapte piwo. Galèt la fatige, lapli, erozyon ap fouye li rivyè a. Nou mache sou kote dlo a. De tan zantan nou oblije met pye nou nan dlo, pou nou mache nan santye kap swiv dlo a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Youn nan gid yo kite nou bonè. Li pran pye mòn pou li. Li pral chache moun sou platon, Pandan nap vanse nan ravin nan, pou nou rasanble pi devan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Vizit Lamoni fèt sou envitasyon. Lamoni se you zòn repite pou mistik. Plizyè gangan ak gerisè toujou prezan. Anpil pèleren ale Lamoni. Sitou lè jedi. Yon lide parèt pou monte yon òganizasyon gerisè, pou mete an valè metòd ak teknik gerisè yo. Sila yo travay ak lespri yo tankou ak plant yo pou ride moun malad ou byen moun ki gen pwoblèm. Tout kalite pwoblèm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pral vizite premye ekip gerisè yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou mache ase vit pandan nap sote sou ròch, glise, repran ekilib. Erezman nou gen sandal, yo pran dlo, men dlo pa rete. Nou antre soti nan jaden mayi. Apre yon moman, vale a retresi, li tounen you gòj. Nou tande chante, nou pre rive. Se dwe gwoup pèleren an ki vini chak jedi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gòj la louvri. Nou anfas yon bèl gwoup pye bwa. Nou pwoche anba pye bwa yo. Yon bèl spektak. Lan mitan klèryè a, anba gro pye bwa, dlo klè a ap kouri. Nan you sèl pozisyon nou wè tou sa kap pase.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lamoni&lt;br /&gt;A dwat gwoup pèleren reyini. Yon santèn petèt. sitou medam, timoun, kèk gason. Tèt medam yo mare nan foula. Yo fè yon sèk, yap bat men, yap chante, yap danse. Gen you ekip a la tèt nan mitan ronn nan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou tande yon ti mizik pi lwen kap kata, se yon gwoup ti moun ak bokit plastik kap soutni anbyans lan. Pi lwen ankò a dwat nan you kwen gen yon sous bare ak branch bwa, kote fanm ak timoun ap plen bokit dlo. Sou men goch, lòt bò dlo klè kap kaskade sou ròch yo, nap gade you kay ble ak yon tonèl fatige, tou panche. En pe pi lwen, lan mitan klèryè a yon ti plas an masonnri. Se la sous la kapte. Se la tou dlo a ap soti, se tèt dlo a. Tèt prensipal la, paske dlo a pete plizyè kote.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou ale sou ti plas nan tèt sous la. Se la reyinyon pral fèt. Gen moun kap tann deja&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Vizit&lt;br /&gt;Nou pwofite chita tann nan pou nou vizite. Nou pwoche gwoup pèleren yo. Ransanbleman an vanse fini. Pèleren yo ap di dènye mo nan priyè yo. Yon gro kivèt plen dlo parèt nan mitan moun yo, yo plonje tout kalite fèy nan dlo a, yap prepare yon beny. Gerisè a, kazak rouj li sou li, tèt li mare ak yon foula, komanse benyen plizyè timoun. Depi ti bebe rive jwenn ti jenn fi adolesan. Paran yo ap kotize mete lajan atè pou ankouraje gerisè ki responsab beny la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou tou pre, nou tande kèk mo nan chante yo&lt;br /&gt;“Chak ane nap travay, nap travay. Si ou manje lajan chango fòk ou peye chango”.&lt;br /&gt;Yvwoz apiye nan yon pye bwa, li di yon lespri salye l. Li touche tèt li nan yon jès amikal. Tankou yon byenveni.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lamoni nap gade jou sa a, se espas yo sèlman nou wè, chak sous ki pete gen you lespri ki prezan. Chak pye bwa, chak twou ròch gen lespri prezan. Balèn limen diferan kote. Ansyen kalson, kilòt rete akroche nan branch bwa e nan rasin bò dlo a. Moun ki kite yo dèyè, pou kite malchans lan dèyè tou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Istwa&lt;br /&gt;Lamoni gen yon istwa, nap eseye ranmanse l ti bout pa ti bout. Avan la Vyèj te parèt So Do, li vini Lamoni, men yo pate byen resevwa l. Li ale So Do. Apre mari li vini, yo byen resevwa l. Depi tan sa a, mari e fanm ap viv ansanm nan Lamoni. Yo di se Dambala e Ayida Wèdo. Depi lè sa, Fèt So Do sèz jiyè, travèse nan Lamoni disèt, dizuit, disnèf jiyè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lamoni pote non Ti Sodo. Pèleren Sodo vini Lamoni. Nan moman sa yo Lamoni anvayi ak moun. Tout rès ane a, chak jedi pèleren vini. Tou lè jou gen moun kap vizite Lamoni, pou vini wè lespri yo. Gerisè sou plas ap resevwa visitè yo ou byen pèleren yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Se sitou espri ki lye ak dlo ki nan Lamoni. Sepandan gen you lespri ki sanble tèlman fò, ke menm non l yo pa vle nonmen a wot vwa. Se you lespri ekzijan, peyizan yo rele l dyab. Li rete pi wo klèryè a dèyè yon koub dlo a fè avan li rive nan espas tout moun ap frekante a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòk nou tounen apre fèt Sodo vin patisipe Lamoni. Li ta bon tou pou tounen kèk jedi pou nou aprann non diferan Lespri ki prezan Lamoni. Petèt lè sa a ya poze men sou tèt nou tou. Ya adopte nou. Men yo fè l deja a travè youn nan gwoup nou an.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bòn fèt ! 21/12/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Si m manti, m manti apre w. Ki lè yon nèg konnen li mare yon bebe?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;An de twa fwa n al chita sou Chann Mas. Nou koumanse pale sou tèks nap ekri yo.&lt;br /&gt;Nou raproche, men youn ap chache men lòt. Devan tout moun sou plas la, m timid.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jou sa a, jou fèt mwen, m envite bebe a pou n al manje ansanm.&lt;br /&gt;Nan chemen li di, an al sou laplas pito. M santi gen you sipriz kap prepare.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N al chita nan you ti kwen nou te rekonèt deja. Nou santi nou byen ansanm.&lt;br /&gt;Fè bon nan lonbraj la. Solèy la wo, li midi, limyè l ap jwe nan fèy bwa yo.&lt;br /&gt;Moun sou laplas gade youn lòt san fè atansyon. Moun pa okipe afè moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sipriz la koumanse.&lt;br /&gt;Tankou nan you mès legliz, mon pè pote kalis ak losti pou selebre la kominyon, ti dam nan avèk anpil kalm soti tou sa li pote nan sak a men l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zye l ap kouve m, pandan men long li yo ap prepare la sent tab sou ban laplas la.&lt;br /&gt;Napkin louvri, yon ti gato plase nan mitan l. Yon ti bouji kanpe nan mitan gato a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Alimèt la krake, van soufle l. Yon dezièm krake, nou pwoteje l kont van.&lt;br /&gt;Bouji limen. Bòn fèt! Kat je nou kontre! Yon fèt pou nou de, lan mitan tout moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sipriz la te pou tout bon.&lt;br /&gt;Premye fwa nan vi m, m te resevwa yon bòn fèt konsa, osi senp, osi pwofon, osi magnifik. Gòj mwen sere, emosyon anvayi m.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ekla solèy kap chanje nan fèy yo rejwenn zetwal kap danse nan zyem.&lt;br /&gt;M kwé m wè zetwal tou nan zye ti dam la. Nou pataje gato a, kanif mwen toujou la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Moman pataj la te tèlman fò, m gentan kwè m trò bon.&lt;br /&gt;Kèk semèn pase, dam la di li pa te lib reyèlman. Ansyen nèg, li te kase avèl, reklame l.&lt;br /&gt;Kè l chavire vloup!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tou sa nou te pataje pa konte pou anyen ankò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti dam o! Ou leve m byen wo, depoze m dousman pou m pa fele!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;MANJE ANSANM AK ALOUFA 20/12/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tana prezante m de zanmi fi.&lt;br /&gt;Tou lè de bèl ak zye nwa kap souri pandan y ap obsève m.&lt;br /&gt;Fatima pou li, Amina pou mwen.&lt;br /&gt;Nou vin bon zanmi byen vit. Nou manje ansanm.&lt;br /&gt;Nou manje nan menm plat nan mòd maroken.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Amina prepare manje a le pli souvan, vyann ak legim, nan sòs.&lt;br /&gt;Manje a santi bon e li apetisan.&lt;br /&gt;You gro pen ron maroken akonpaye pla a.&lt;br /&gt;Nou manje san kiyè, san fouchèt, men ak dwèt nou sèvi kouvè.&lt;br /&gt;Nou kase moso pen, plonje pen nan sòs, pran vyann ak legim.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tou sa te parèt mwen byen etranj premye fwa a.&lt;br /&gt;Poutan sete agreab, m santi m ap viv ak zanmi pròch, tankou yon fanmiy.&lt;br /&gt;Amina gade m ap manje ak apeti, li pete ri, li rele m “halouf”.&lt;br /&gt;M pa pale arab, men arab sa a m tande l. M manje tankou yon aloufa, gran manjè.&lt;br /&gt;Tankou yon kochon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan seremoni lwa, manje lwa, manje gede, m rejwenn fratènite sa a lòtre jou.&lt;br /&gt;Sèvitè yo promennen ofri kwi plen ak pwason e viv boukannen nan sòs.&lt;br /&gt;Kwi a pase nan plizyè men, chak moun manje ak dwèt li.&lt;br /&gt;Pwason an te bon, m te anvi pran yon gro moso.&lt;br /&gt;Yo di m pran chè a, kite zo a pou Lespri yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;O Maròk yo manje konsa tou lè jou.&lt;br /&gt;Isit se nan seremoni yo manje ansanm.&lt;br /&gt;Frè ak sè viv ansanm, manje ansanm, pataje sa yo genyen.&lt;br /&gt;Seremoni ap raple n, nou tout frè ak sè yo, pou nou kenbe men ansanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;BON MOSO POU ENVITE A 20/12/04&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tana mennen m lakay li.&lt;br /&gt;Kay la fèmen sou li menm.&lt;br /&gt;Deyò, lè a cho, limyè solèy ap avegle n.&lt;br /&gt;Lò ou pase pòt kay la ou antre nan frechè. Lakou santral la kouvri.&lt;br /&gt;Byen wo gen fenèt pou degaje chalè a kap monte.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo envite m nan la sal la, salon e sal a manje an menm tan.&lt;br /&gt;Plizyè divan ak yon tab ba ap tann nou.&lt;br /&gt;Tout moun mete yo alèz, pye a tè, sa k chita, sa k lonje kò yo ademi sou divan.&lt;br /&gt;Yo ofri nou yon plat kouskous sou tab la, kèk moso poul sou tèt kouskous la.&lt;br /&gt;Nou pral pataje pla a ansanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Konvèsasyon angaje ak ameriken an, m soti an Ayiti, an Amerik,&lt;br /&gt;donk m se ameriken, pa chache kont.&lt;br /&gt;Pandan nou chita, nap koze, map swiv mouvman tout moun ap fè.&lt;br /&gt;Dwét kap jwe nan nen, nan zòrèy, dwèt nan fant zòtèy.&lt;br /&gt;Manje a santi bon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tout moun prepare pou mete men.&lt;br /&gt;Ak dwèt ou roule kouskous pou tranpe l nan sòs.&lt;br /&gt;Papa Tana ap resevwa envite donè a! Li chwazi pi bèl moso poul la pou mwen.&lt;br /&gt;Li pran l ak dwèt li, dwèt ki tap flannen toupatou toutalè a.&lt;br /&gt;Li prezante m moso poul la, figi l ap souri.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan you segonn m ezite,&lt;br /&gt;Epi m balanse dèyè tout vye mès, prejije.&lt;br /&gt;Tout konplèks ti Ayisyen se kwa ap trennen.&lt;br /&gt;M souri tou, m atrap moso poul la.&lt;br /&gt;M manje l ak apeti.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jou sa a m tounen arab tou.&lt;br /&gt;Apre manje, yo sèvi te mant byen cho nan vè.&lt;br /&gt;Bon manje, bon te, m rann gaz tankou tout moun ki byen manje.&lt;br /&gt;Tout moun kontan, nou tout ri.&lt;br /&gt;Mèsi Tana.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;PELERINAJ SODO 21/12/04&lt;br /&gt;Yon etwal pou Madan Bèmigham&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sèz jiyè.&lt;br /&gt;Ti Tanyen Sodo huytè de mach.&lt;br /&gt;Nou te pati ase bonè. Nou pran pye mòn pou nou.&lt;br /&gt;Nou mache tout yon jounen, nou rankontre pèleren, a pye, sou do bèt.&lt;br /&gt;Yap tounen soti nan pelerinay. Fòk nou te ale la vèy pou nou ta mache ansanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Monte, desann, monte desann, nou vale teren.&lt;br /&gt;Solèy monte, solèy daplon sou tèt nou, solèy ap desann lè nou wè klòch legliz&lt;br /&gt;Nòt Dam Mon Kamèl, tou blanch tou piti nan mitan bèl vale tou vèt la.&lt;br /&gt;You premye soulye di amèn.&lt;br /&gt;Erezman te gen yon dezièm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Janb yo lou tankou pwa senkant, nou mete yon pye devan lòt jouk nou rive.&lt;br /&gt;You beny nan rivyè Sodo remete n an fòm.&lt;br /&gt;Nou antre nan vil la, gen moun toujou, men gwo ambyans lan ap fini.&lt;br /&gt;Yon fritay pèmèt nou ravitaye.&lt;br /&gt;Fè nwa kapote.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou koumanse vire ron nan bouk la.&lt;br /&gt;Ti gwoup fòme, pasi pala otou tèt gridap.&lt;br /&gt;De twa kote limyè gri, pal, anpoul electrik nan la ri fè moun yo sanble ak mò an vakans.&lt;br /&gt;Fatig la koumanse fé je n fè pich pich.&lt;br /&gt;Yon ti kout kleren nan kòn kabrit mete dife nan gòj nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon dam, ti granmoun, soti nan mitan tout figi gri yo, “Ban m yon byè”.&lt;br /&gt;Madan Bèmigham ranmase de kadav anbilan nou te tounen yo.&lt;br /&gt;Li ofri n la desant. Yon ti pyès kay, atè a se pousyè.&lt;br /&gt;Ti mòso prela nou an kouvri pousyè a.&lt;br /&gt;Nou lage kò nou atè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M lanmitan madan nan ak kanmarad la.&lt;br /&gt;M regret apre m te pran mitan pou mwen.&lt;br /&gt;Nan fè nwa, nan silans lan nuit la, gen yon men kap chache.&lt;br /&gt;Madan m louvri ba mwen. M di je renons, m tèlman fatige.&lt;br /&gt;Tout jan m pa tap kanpe devan ti gran moun lan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan somèy ap pote m ale, m reyalize lòt kanmarad la pi jèn, pi fèm, tap swiv!&lt;br /&gt;Li tap tann yon pas ki pa rive, bondye li ta fè yon siy!&lt;br /&gt;M chavire nan profon somèy.&lt;br /&gt;M pa konn anyen ankò, somèy se ti frè lan mò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Te gen zetwal nan syèl la toujou lè nou reveye bonè demen maten.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bèkèkè 01/02/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon pla men, yon pla manchèt, yon bout kwi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon atè miyò dechire, yon mòn do kale.&lt;br /&gt;Yon savann dezole, yon pyebwa deseche.&lt;br /&gt;Yon lalin k ap kache nan yon tan demwazèl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon rivyè debòde, labou anvayi tou patou.&lt;br /&gt;Yon solèy san mizerikòd jwenn ak&lt;br /&gt;yon van k ap soufle san rete, rache dènye fèy.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kat je kontre, men manti pa kaba.&lt;br /&gt;Kalbas gran djòl mele ak aleksann gran mouvman.&lt;br /&gt;N ap vanse do ba, je ba, de pye zikap zikap.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tèt kale, toutouni, senti penitans mare nan ren,&lt;br /&gt;bouch sèch, po sèch, zye sèch, pousyè sou po je,&lt;br /&gt;pye poudre, sèl sou do men.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La wont pase, ranmase, jete tout espwa pou la vi ta pouse,&lt;br /&gt;tout espwa pou la vi ta miyò.&lt;br /&gt;Tout moun, bèbè, rete bèkèkè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon karanklou ap kouri dèyè yon po koulèv.&lt;br /&gt;Kaw la vire nan syèl la, li gade li tchipe.&lt;br /&gt;Li vire do l, li ale.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Twò ta pou la vi.&lt;br /&gt;Twò bonè pou lanmò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;“MWEN RIVE “ 9/02/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mwen rive kote mwen te prale. M pa fin konnen byen jouk ki bò m te gen pou m ale ankò. M rive yon kote.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M kite dèyè yon peyizaj vid. M kite dèyè chaj twò lou pou pote. M rive kè leje, san chagren pou dèyè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan m ap gade kote mwen ye a, yon gro zwazo mawon e nwa fè yon bèl piwèt tou ba devan m, tankou pou li salye m. Zanmi ou rive! Li bat zèl, vole ale.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mwen rive yon kote ki pa gen moun, yon kote vid, tou gri, ki pa te sanble gen la vi. Sèlman zwazo a pase, pou anonse la vi. La vi pou rekòmanse, la vi pou kontinye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;De pye nou sou tè a, nou gen yon peyi pou rebati, yon peyi pou rekonstwi. Pyebwa pou replante, grenn pou semen. Dlo pou chèche, pou fè l kouri, pou moun ka vini, pou lanmou ka jèmen a nouvo, pou ti moun ka chante, ka ri.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kote m rive a ki vid, m wè lwen nan orizon an yon liy vèt, la vi sanble li pi bèl devan!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nap fè la vi bèl kote nou ye a, pou n rive jwenn la vi bèl pi devan. Kote m rive a la vi ka bèl tou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou toujou ap chèche la vi bèl lòt kote. Vwala m rive yon kote la vi panko bèl, men la vi posib, espwa posib. Anvan nou mache post nou, an nou debat ak la vi bò isit. An nou fè zanmi ak la tè, pou la tè pa fè nou enmi. An nou fè zanmi ak la pè antre nou pou nou ka viv ansanm, leve peyi nou ansanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kote m rive a se la pou m pouse rasin!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pouki sa m te kite lòt kote a? Ki sa ki te pouse m leve pye m, jete m. Ki sa ki te manke m, voye m chèche lòt kote lòt lavi. Yon fwa deja yo te fòse m kite lòt kote a, trennen m bò isit. Eske m se pye poudre grenn pwomennen, pou m ap vire tounen, pou m pa janm di “mwen rive”?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mwen rive, mwen jwenn sa m ap chèche.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sinon, m panko rive. Demen m ap repati ankò. Tout jan gen yon dènye gran voyaj pou mwen fè, se lè sa a ma di yon dènye fwa “mwen rive”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;E si menm lè sa a, apre dènye gran voyaj la, mwen pa rive? Mwen pa jwenn sa mwen tap chèche.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M tap chèche yon kote pou mwen rive, m pat konnen sa map chèche a li dabò nan mwenmenm. Nan jan m pran la vi a. M tap fenk kare vire tounen, m pa tap janm rive.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Rankont ap òganize. 30/08/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Aliks avè m nou nan yon kay chanmòt ki gen eskalye deyò ki menen anlè, ak de vye mach beton, sou yon teras. Yon kay san penti ki pa sanble anyen. Nou sou rout Frè lwen. Moto Aliks se yon moto atizanal fabrike ak bout pyès. De moun ka monte nan do l. Nap tann yon gwoup profesè ki pou vini diskite sou idantite. Yap vini nan otobis Inivèsite a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tèt mwen cho. Manke chèz, kisa nou pral ofri, kote nou pral fè yo pase pou monte nan chanmòt la. Sou mach eskalye tòde yo. Kote na p mete yo chita? Ti mi sou rebò teras la byen senpatik poutan, se la nou renmen chita pran yon ti frechè. Wont ki te koumanse anvayi m nan ale. Jan moun sa yo pretansye, se pral yon leson imilite pou yo. Se deja yon leson pou mwen tou!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Relasyon ant imilite, senplisite ak idantite. Yo makonnen ansanm.&lt;br /&gt;Mesye a di ” M se blan m gen disiplin blan”. “ M rive alè, m pa an reta, m mete m nan liy, m fè liy, m respekte lòt moun.” Li ajoute “M nwa deyò, anndan m blan”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lòt bò m te wè yon afich “ No blacks, no dogs no pets allowed”. Nou pap resevwa moun nwa, ni chen ni chat ni ti zwezo. Gen de kote yo konn di anplis ni ti moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M te pran otobis Miyami, gen kèk ane, ansanm ak sè m ki rete lontan lòtbò. M renmen chita nan fon otobis m santi m pli alèz, m ap obsève tout moun kap antre, m ap gade toupatou. Li kouri dèyè m, li di m se plas nwa yo, pou ki ou vle chita nan plas yo. Pa gen plas pou nwa plas pou blan ankò! Li ajoute kòm li gen yon ti koulè panyòl, m pa te janm chita dèyè lan mitan nwa yo, se pa kounye a m pral koumanse.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ou gen lajan antre ou pa gen lajan rete deyò.&lt;br /&gt;Kreyòl la di “m gen zèl sapat nan pye m, m pa ka antre nan sal vanite”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pastè a di moun kap chèche chemen zansèt yo se chemen satan. Satan nwa, nou nwa nou tout nou se satan, li menm tou. Yon pastè blan di sa, se pa garan choz. Pastè nwa, mon pè yo tout ap di “nou pap swiv satan”. Vodou se satan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bon dye blan.&lt;br /&gt;Gade grosè djòl ou, zòtèy boulonnen. Nwa kou lank, li nwa jouk li vini ble.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Frè m lan gade m, li montre yon monsye kap bay payèt kap aji tankou yon de grenn gòch, li frote dwèt li sou do men li pou montre m “ se paske mesye a nwa lap fè betiz konsa”. M tchipe frè m nan, li pa konprann pou ki mwen tchipe l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pouki sa jouk kounye a m pa renmen mete kolye, brasle nan bra. M ale nan fèt spektak mesye nan pòt la vini pou li tanpe m sou do menm, m wont pou mwen vomi. M pa fout esklav ankò pou m ap pote chenn, pou y ap tanpe m tankou yon bèt pou mèt la ka rekonèt zannimo l. M gen chen lakay mwen. Poutan lò m deyò m veye. Zanmi m gen problèm ak chen lakay mwen yo. Se yon istwa nou panko ap bliye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pa pale batiman, monte nan batiman pran lanmè! Se pa bato negrye nap sonje? Se pa tout frè nou ki mouri nwaye nap sonje?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lekòl Nouyòk la di li pap fè diskriminasyon, poutan li mande m di si m kwè m se blan, m se panyòl, m se endyen po rouj, azyatik je chire, nèg dafrik. Tout moun se moun. Kesyon lekòl la agasan, m pa wè pouki m ta dwe reponn anyen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tè pa nou 12/09/05 &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M mande Zonga sa li panse sou pwoblèm idantite li pouse m ap reflechi sou li depi kèk jou. M pa gentan fin pale yon imaj sote nan zye m.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M ap gade yon ti mòso tè, grosè yon mouchwa, yon bèl koulè mawon ki raple yon grès kakao, kat men ap sote sou tè a, gen plas pou kat men sou ti moso mouchwaa . Dòt men ap bat sou kote pou antre nan ron. Se tankou yon vol pijon kap brase pou manje yon mayi yo lage a tè pou yo. M mande sa ki pase nap aktive otan sou ti bout tè sa a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Repons nan vini touswit, se tè pa nou, li piti se vre men se pou nou li ye, fò nou travay li, okipe l, fè l bèl, fò nou defann li, fò nou fè plas pou nou tout sou li. Yon dènye repons vini ak yo gro ri ki eklate, fò nou mache sou li, pile l ak fòs, promennen sou li, chante danse sou li pase nou se yon pèp ki renmen danse ki renmen lavi. Ayti ap danse tout tan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou se yon pèp lib sou tè pa nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zansèt nou, Tayino, Arawak, Karayib te aprann viv, aprann mouri sou li, mouri pou li.&lt;br /&gt;Nèg Dafrik vini aprann viv, mouri sou li, mouri pou li.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Latriye konkeran, Panyòl, Franse, Angle anvayi tè nou an, raze piye touye. Sa yo te jwenn sou tè a ? Yon bann etranje aliye Olandè, Alman, Italyen, Arab Siryen plonje sou tè a. Sa yo te jwenn ? Meriken, sòlda meriken, anvayi yon premye fwa, yon dezyèm, yon twazyèm fwa. Ki sen pouse yo genyen pou okipe tè nou an ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Koulye a se pa pale. Chinwa, Japonè, Koreyen. Melanje ak sòlda Nasyon Zini soti tou patou ap parade nan peyi a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Le Pap ki le Pap, lè li antre an Ayiti, li bese li bo tè a. « Tè nou an, pèp nou an nou gen yon misyon espesyal pou limanite ».&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sepandan vwala, nou menm ayisyen anpil nan nou pa konn valè tèt nou. Si bèf te konn valè l, li pa ta kite yon ti bout kòd mennen l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Li ta sanble anpil nan nou pa konn valè tè nou an, pa kon valè pèp nou an, pa konn valè lespri ki sou tè a avè n. Ki sa nou ka fè pou ede ayisyen rekonèt valè yo, rekonèt valè tè nou an ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sa mande obsève, reflechi, konpare, rantre nan nou menm, sispann pran zòt kòm modèl, chèche konprann ki sa ki bon pou nou. Chèche mezi pye n.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;« Pa bay vwazen kroke djakout ou pou ou » ou byen chapo w. Ou gen dwa pa ka jwenn avèl ankò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;KREYOL MATINIKE 15/10/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan peyi etranje, m al pwomennen sou la plas. Bèl plas ak pye bwa, bèl ale. Tout kalite moun ap monte desann, sa ki chita sou ban, sa k ap kouri. Yon anbyans agreyab. Men se pa tankou lakay.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan yon gran ale ki travèse plas la, yon gwoup ap vanse. Atansyon m atire. Gen espòtif devan gwoup la kap kouri, kap mache tou, men pa trò vit. De tan zan tan youn pran devan epi tounen nan gwoup la. Deyè gwoup la yon seri mesye dàm ap mache, yo gen bèl teni ki pa sanble rad etranje, yo raple rad lakay. Tèt mare nan foula, chapo pay, rad pliziè koulè. Yon kalèch ak chwal ap akonpaye yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan mitan plas la gwoup la ap pale fò, yap voye konsèy bay spòtif ki devan yo. Kè m bat, m tande yap pale kreyòl. Se vre se you kreyòl ki chante plis pase pa nou an, men se bon kreyòl m ap tande. Mwen raproche en pe pou salye moun yo, pou pran nouvèl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M di bonjou, m mande ki bèl delegasyon spò Ayiti voye ? Moun yo gade m etone, avek menm yon ti pwent agasman. Sa mesye a konprann pou lap poze kesyon konsa. Youn nan mesye yo soti nan ran li gade m li souri, « nou pa ayisyen se matinikè nou ye. »&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Vrèman se kreyòl pou kreyòl. Gwoup la twaze m, “m pran yo pou ayisyen”. Kouman m fè pran yo pou ayisyen. M byen frekan. M santi la wont koumanse mouye je m. Mesye janti a te konprann anbara a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M kanpe sèk, m kite yo ale. Apre m panse m sot pale ak yon moun ki gen konprann, ak yon bon moun. Jan bon moun ra anpil petèt fò m ta pale plis avè l. M kouri pou rejwenn yo. M pa rive jwenn yo tou swit.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pita m rankontre mesye a, nou pale sou kreyòl Ayti, kreyòl Matinik. Pouki moun yo te twaze m lò m pale kreyòl avè yo pandan yo tap pale kreyòl tou. Kesyon m lan te jennen yo de jan: yo pa ayisyen e m mande ki delegasyon ayisyen kap pwomennen. Dezyèmman yo pale kreyòl antre yo, men yo pale franse ak etranje. Se tankou m te pile ti plant la wont ki fèmen kò li byen vit.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mesye a eksplike, sa se pwazon kolon franse simen nan espri Matinikè yo. Yo renmen pale kreyòl, men tou yo sansib anpil pou franse yo. Answit eske yo se kanmarad ayisyen. Se franse a ki ba yo valè devan lòt moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M rete twouble. M koumanse reflechi sou ki kado anpwazonen kolon franse te kite pou nou. Ki pwazon ma mè, mon frè mon pè, pastè, misyonè etranje ap kontinye foure nan tèt nou. Pa kont gout, pa gode, pa bokit. San nou pa di krik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Granmè Zouzout leve nan lekòl Kouvan dè Zwazo a Pari An Frans. Tout moun se chapo ba devan bèl manyè. Menm blan franse etone yon ti ayisyèn te rive pase nan lekòl aristokrat sa a. Fòk ou ta tande vwa pèsan l lè lap kouri dèyè Telisid “pote dlo”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Se Telisid ki fè m konnen gen yon lòt kilti kote Bouki Malis, koulèv, pijon, la gran dyab, la Sirèn, ap melanje chak swa nan tèt mwen nan kizin nan. Kont mwen tande antre fon nan mwen. Pitit mwen ap tande “Les Petits Lutins dans la forêt”. M pa aprann li kont ak chante Telisid yo. Li manke detounen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ki moun nou ye, ki sa ki fè valè n.&lt;br /&gt;Nap mezire tèt nou ak lonn etranje, nap gade tèt nou ak zye etranje. Gen yon ekspresyon ki te toujou enkyete m. Makak, nap fè makak. Makak kopye jès ak manyè moun ki devan l. Ti moun joure lòt makak. Yo santi yo vekse yo reponn m pa makak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Poutan pèp nou an, anpil nan nou menm, nou se makak, nap repete, nap fè tankou lòt san nou pa konprann kote sa ap mennen nou. Nou fè makak, nou aprann meprize ayisyen parèy nou, nou reprann lang kolon yo, franse, angle, panyòl, nou reprann kilti yo, jan yo konprann la vi a jan youn trete lòt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pèdi je mawon nou, nou pèdi je nèg lib nou. Nou bliye nou te kale blan yo lò nou te mete tèt nou ansanm. Nou bliye nou konn fè konbit, nou bliye men anpil chay pa lou, nou bliye linyon fè la fòs.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Blan kolon pa pote anyen ki bon sou tè Ayiti. Envazyon, piyaj, masak, eksplwatasyon, divizyon, prejije koulè, prejije ras, volè, move mès, relijyon katolik, pwotestan, pale franse, pale angle, pale panyòl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ayiti pami ti peyi kap travay pou metropòl. Vil nou yo se vil kolon yo te kreye, vil yo sitou bò lanmè. Anndan tè ap brote pou vil bò lanmè. Pandan koloni sete nòmal, kolon yo ap bwote pou peyi yo. Men lò nou vinn endepandan nou adopte mòd devlopman koloni a, nou pa gade ki developman ki ta bon pou nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou chase kolon blan, nou tounen kolon nwa sou tè Ayiti pou fè pèp ayisyen travay pou nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen aysyen ki te konprann jwèt la ki pran chemen mòn pou yo, chemen mawon chemen libète. Chemen kreyòl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Genyen ki mache sou tras kolon yo fè dap piyan sou ansyen tè kolon, yo deklare se pou yo e yo eseye remete sou pye gran plantasyon ak peyizan san tè pou travay pou yo. Yo reprann lang franse voye pitit an Frans al pran mès franse. Meprize lang kreyòl, meprize kilti kreyòl.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Depi endepandans nou, peyi a fè de bò. Moun la vil moun mòn. Pale franse pale kreyòl. Gran nèg, pèp. Repiblik Ayiti, Repiblik Pòtoprens.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;YON SWARE AN DEMI TENT 12/05&lt;br /&gt;Tyòt&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tout mesye yo eksite pou ale nan bal disko. Nan la vi tou lè jou yo pa janm pale afè bal. Lè yo yo retrouve yo lwen nan travay provens, la parad lage. Genyen yon sen pouse ki pran nou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou antre nan disko, nou travèse yon gran sal pou monte nan yon dezièm sal, sal diplomat rezève pou moun espesyal, tankou ekip nou an. Yon tab long kote pliziè dam chita ap tann nou. Nou wè dam men nou pa ka distenge vizaj, nou wè silwèt sèlman. Kant a pou wè zye bliye sa, fòk nou ta krake yon alimèt pran pòz nap fimen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Limyè a fèb anpil, yon vye neyon kap depafini. Rad blan tounen ble mòv. Po tout moun vini gri. Nap gade yon seri silwèt kap ajite. Se sou silwèt yo nou tap vanse pou chwazi kote nou pral chita. Men gen nèg ki gen zye chat ki wè nan fè nwa!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon ti boulòt, yon bwa piwo, yon chwal angle, yon dam mens ap bouje devan n. M fè yon pa nan direksyon ti boulòt, yon men pa dèyè rale m mete m chita bò ti mens.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan fè nwa mwen entimide. Nou la pou nou danse pa pou pale. Nou pa vini fè konesans, nou pa vini rankontre moun. Nou vin danse ak fanm.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Danse ak yon kò, se eksplore kò a. Se kenbe ren danse, yon ren ant kòsaj ak pantalon ki di petri m. Men an vle eksplore tou patou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M pa konn fè sa ankò, tèt frèt pou kò chofe. Tèt frèt pa kite kò chofe. M santi m anbarase, m pandye nan you vid ou pa wè anba l. M eseye pale ak ti mens, pito m pat di krik. Problèm la vi li gentan poze tounen yon falèz kap tann pou kamyon tonbe.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M gade tout moun kap danse kap simen pa, kap dodo meya sou plas. Bal la chofe, lè pase. Fòk y al depoze dam yo byen lwen. Yo kite m dèyè ak you lòt sendenden parèy mwen, swadizan ya pase chèche n pi ta. Eleman an se yon pòtigè ki pèdi rout ateri an Ayiti.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pwofite fè you bèl konvèsasyon sou kilti diferan pèp. Disko fèmen sou nou. Nou pran rout nou a pye nan fè nwa. Kote pyeton mache plis gen yon ti reflè ki pèmèt avanse jouk nou rive lakay.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sware a ki te koumanse nan gri fini nan nwa. M te pito mache nan nwit tou nwa a. Tèt mwen ak kò m te ansanm nan chemen an. Se apèn si yon kout tanbou gede lwen fè nou sonje se pa tout lè yo mache lan mitan lan nwit nan fè nwa. Nou te de lonbraj kap file sou rout la, de tan zan tan yon fopa sou chemen an raple n dans zonbi nan disko a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Latibonit&lt;br /&gt;Machan Desalin 1988 e 2004 12/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ak bon zanmi Boul, n al vizite Machan an 1988. Pou jan li te toujou ap pale sou Machan, Dedin, Ti Rivyè, zòn kote li moun, m konnen n pral wè diri, lakou vodou, moun ki fyè anpil, ti moun kap tire baton pandan y ap jwe sou rebò kanal dlo, petèt tou bèl fanm pou jan je misye klere sou dam.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N antre Machan nan kamyonèt. Yon ansyen kamyonèt Petyonvil, 4 moun byen sere pa ban sou ti rout Petyonvil. Kòm nou pral byen lwen jouk Machan se 5 moun pa ban. Tout moun se shikin kò, fè kò yo piti. Zanmi an gwo nèg, men lajè l. Li chita bò fenèt mwatye kò l deyò. M ofri peye doub plas pou gen lapè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Depi kafou Machan sou rout Nò, n antre nan rout pousyè. Gen de sous dlo nan vil Machan. Youn nan antre vil la, li kapte pou rezo abone dlo. Se yon chans pou gen tiyo lakay ou. Lòt bò vil la, Sous Lanperè ki gen non tou Sous Felisite ap tann ou. Se you bèl dlo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan n ap pase devan premye sous la, nou wè yon jenòm, yon grif jan grimo chode, chita sou yon gro ròch, yon baton kanpe dwat devan nan men l. L ap tann! Se yon mèt dam, yon mèt baton, l ap tann pasan ki ta vle tire baton avè l. Li pare pou jout. Pa mache ak baton nan men w devan misye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Oh! Se kom si nou ta replonje nan istwa samouray mwayen aj. M gade l, je l pase sou nou, kantite neglijab. M pa di l jan m te anvi wè l ap tire bwa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pita nan aprè midi gen yon mesye ki vini wè Boul. Li trè kalm, yon ti baton long blan nan men l. M manke pran l pou avèg. Baton an mens, men ak ou bon pwa. Misye eksplike, se yon baton an zo, li mens pou tronpe advèsè ki ta konprann se yon baton jwèt. Se yon lòt mèt baton. Desideman, afè baton nan Machan se pou tout bon!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N al vizite kay Desalin, kay Klè Erez, kay Chaloten Makadye. Se anplasman kay Desalin ki rete ak ou ti joupa nan fon tou piti tankou kay kwizin.Yo di ti joupa sa a gen gwo mistè ki rete ladan l. De lòt kay yo kanpe toujou ak twil roz sou do kay yo. Ansyen twil roz ki tounen gri fonse.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sous Lanperè rale moun tout la jounen, sak pral benyen, pran dlo, fè lesiv. Sous la klè, fre anpil. Nan tèt sous la nan rasin pye figye a ou pran dlo, pi ba ou ka benyen, pi ba ankò, moun af fè lesiv. Tou pre sous la gen de miray ansyen ki mwatye kache nan raje, yo sanble kèk ansyen fò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M pa fin konpran koze fò bò dlo nan platon. Pase apre n al vizite de fò nan mòn anwo vil la. Gen plizyè lòt fò ankò, men se ta tròp mache. Nan fò n ale a ou kab wè vil la ki byen desine an damye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou desann kay Jak. Manman l mete yon bak pwovizyon sou galri pou vann. Moun Machan gen anpil respè pou galri. Moun ki konnen mèt kay la, moun ki vinn achte monte sou galri. Moun kap pase rete nan la ri. Genyen ki poze pwent dèyè yo sou rebò galri a, yo mande pèmisyon fè yon ti chita. Preske tout kay gen galri sou la ri. Nan lakou dèyè, manje lesiv fèt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;18 an apre, an 2004 nou tounen ak Klèb Patrimwàn. Vil la chanje anpil. Rout antre a asfalte. Plizyè ri gen adoken. Gentan gen La plas avèk you estati Desalin vlope nan you drapo twal ble e rouj. San pèdi tan, n al chache Sous Lanperè ki sou rout Gròt Jan Zenga.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sous la nan menm pozisyon, men m pa rekonèt sa mwen te wè. Tout rwin fò a degaje, renove, ak ou bèl lakou. Sous la transfòme, yo devye l, fè you basen kote dlo pa kouri ase. De twa timoun ap plonje nan dlo twoub la. Benyè granmoun yo tchipe basen an, y al chèche you lòt pozisyon anba kanal pou jwenn bèl dlo klè a. Medam yo ap fè lesiv nan dlo lan mitan lakou fò a. Dlo ap danse ak mouvman medàm yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pa trennen plis. Nou mache a pye jouk nou jwenn ak yon gwoup mapou imans kap layite kò yo. An fas nan flan mòn nan, yon twou sonb make antre gròt la. Nou pran ti mòn nan trap de. Nou monte pou redesann nan gròt la ki file anndan mòn nan. Yon pil gro ròch an dezòd montre tras you eboulman. Ak prekosyon nou vizite a goch e a dwat kote yon galri ap lonje byen lwen. Nou pap gentan rive lwen, nou pa gen tan, e nou pa gen limyè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Salgado te siyale nan liv li a ki jan gròt la te chanje, vout gròt la te deboule. Gen de fwa ròch ki pandye nan vout yo konn vide lò moun pale twò fò, vibrasyon son konn provoke aksidan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo di Jan Zenga se te yon prens afriken yo te mennen an esklavaj Sen Domeng. Lòt esklav yo pran desizyon pou pa kite prens lan nan esklavaj. A pèn debake yo mawon ak Jan Zenga, y al kache nan gròt la ki vin pote non prens nan. Jan Zenga tounen yon lwa nan vodou. Chak fwa lwa a vini se yon ti moun ki parèt ki renmen jwe e fè plezantri. Sanble Jan Zenga te mouri jèn, li pa te viv lontan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kiriezman Boul pat o kouran lejand ti prens nan. Men li te toujou tande Desalin te renmen vini pase tan nan gròt la nan konpayi Jan Zenga. Jan Zenga se ta yon pèsonaj nan tan Desalin.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gròt Jan Zenga gen gwo repitasyon mistik. Yo pretann li gen souteren ki pèmèt li kominike ak gròt Sen Fransik nan Sen Michèl, ak Gonayiv, ak Lakou Souvnans tou. Se pa nenpòt ki moun ki ka antre nan souteren yo. Se moun lwa monte yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pandan nap vizite, yon gangan nan fon gròt la tap jwe ak yon zo tèt toro ak tout kòn. Li sanble l ap prepare yon sèvis. Gen anpil tras bouji toupatou sou ròch yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou te mennen avè n kèk peyizan Boudèt ki tap vizite gròt la pou premye fwa tou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;MOUN, NOU SE MOUN! Desanm 2005&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lyonèl Boujoli te pwofesé o Kongo. Nou rankontre Nouyòk pandan n ap reflechi sou Ayiti. Li di li tande yap pale de “moun” nan peyi Kongo. Nou tap chache orijin mo kreyòl. Jodi a nap sonje defen Lyonèl ki te al dekouvri tè Afrik. Zanmi nou nan Afrikarib pouse nou fouye plis toujou nan jan nou konprann mo moun nan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Mo moun depi an Afrik chaje ak siyifikasyon. Moun se lòm responsab, kap panse, kap reflechi, ki konnen valè tèt li, ki konnen valè lòt moun yo. You moun konprann sans la vi. Li aksepte moun sou kote li se parèy li. Tout moun se frè! Tout moun se moun!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen you gro sajès ki asosye a mo moun nap itilize nan peyi nou an, nan kreyòl la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Franse a di lòm se yon anima l ki “dwe de rezon”, yon animal kap rezone, kap panse.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ayisyen nan kreyòl la di.&lt;br /&gt;M se moun. Nou se moun. Tout moun se moun. Nou tout se moun nou ye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la tabli yon seri nyans.&lt;br /&gt;Gen moun ak moun. Tout moun se moun, men tout moun pa menm.&lt;br /&gt;Gen moun ki pa moun. Ou pòtre moun, men ou pa gen moun sou wou.&lt;br /&gt;Ou panko moun. Fòk ou travay toujou pou tounen moun.&lt;br /&gt;Ou fè sa ou pa dwe fè, yo di w. Ou pa moun ankò pou nou.&lt;br /&gt;Si ou gen moun sou wou yo di. Sa se moun tout bon&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la rekonèt yon kontradiksyon: gen bon moun, gen move moun. Pandan li rele tou lè de moun. Gen menm yon kategori yo rele moun sa yo ki soti nan bouch sèten ki pa wè valè dòt moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la admèt gen de moun ou renmen plis ou rele yo moun pa w. Men tou kreyòl la ap balanse pou chèche ekilib. Li di menm nan lanfè gen moun pa pou padone lè y ap fè pas pou ki. Men tou, diyite moun ki moun yo pouse yo reponn: M pa nan moun pa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Moun ki konn valè tèt yo, kreyòl la voye yo monte wo. M pa ka moun pou m ap mande fè pa m!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la voye monte yon chante.&lt;br /&gt;“Kote moun yo o, mwen pa wè moun yo o, kote moun kap pale moun mal, chache moun kap pale moun mal. M pa wè moun yo o. Devan byen, dèyè mal.”&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sanble pa gen moun ankò. E poutan kreyòl la soutni: Gen moun toujou. An nou chèche rankontre yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan kreyòl la nou mande: Ki moun ou ye?&lt;br /&gt;Dèyè pòt yo frape. Nou mande “ki yès sa a” nou pa rekonèt valè sa ki dèyè pòt la. Nou mande tou si nou gen plis konprann “ki moun sa a”. Repons nan toujou vini dabò “Mwen menm, se mwen.” Nan you dezièm tan li konn presize “Se mwen Entèl”. Nou gen you relasyon avèk nou menm ki pèmèt nou di se pa non m ki konte se mwen menm moun ki prezante. Gen you moun dèyè pòt la. Mwen pa nenpòt moun. Mwen se mwen.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sèten jèn jan frekan, san konprann, rive nan lakou, yo pale ak sa yo pran pou domestik, yo mande “pa gen moun?” “Moun yo pa la?” Y ap pale ak ou moun yo mande si pa gen moun. Domestik la sekwe tèt li, “mwen tou m se moun”. Pou jèn sa yo a gen moun ki moun, gen moun ki pa moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la rekonèt moun rich, moun pòv. Se moun yo ye.&lt;br /&gt;Gen moun ro, moun kout. Moun nwa, moun klè. Moun isit, moun lòt bò. Moun an deyò, moun la vil. Moun la plenn, moun mòn. Moun la kòt. Moun toupatou. Tout se moun. Menm moun fou rete moun. Kreyòl la avèti pou nou veyatif nan sèten ka. “Moun ou wè a se pa vre mwen an”. Kreyòl la respekte moun ki la yo tankou moun ki pa la ankò yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la rekonèt ti moun ak granmoun.&lt;br /&gt;Si li padone ti moun pou yon erè. Li sevè ak granmoun ”Se granmoun ki non w, aji an granmoun”. “ Mete granmoun sou wou”. “Se moun ou ye ou pa dwe fè sa ki pa sa.”&lt;br /&gt;Ou se moun ki gen eksperyans, ya p ranse avè w, tou swit ou di. Se granmoun ki nonm!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kreyòl la ekzijan! Rekonèt ke mwen la, mwen ekziste kòm moun pou mwen sa pale avè w. Di bonjou, bonjou moun yo, bonjou tout moun, bonjou la sosyete.&lt;br /&gt;Ou pa di bonjou, ou pa rekonèt moun ki la yo, ou pa pran yo kòm moun. Pèsonn pa sou bò w, yo pa okipe w, yo gade w sèlman. Yo konn di timoun “al kay madan bonjou” pou raple timoun pou respekte moun. Ou salye byen, ou kòrèk, yo mande w “Ki moun ou bezwen?”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti moun maske ale nan kanaval, madigra la grandyab vle fè yo pè. Yo di Madigra m pa pè w se moun ou ye. Yo tou kouri pou si zoka pa ka.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A la kanpay, an deyò moun salye moun. La vil nan koridò, nan kamyonèt, nan biwo, nan komès, moun salye moun. Sepandan, de pli zan pli gen de jèn, gen de moun ki pa salye moun ankò. La vi modèn nan ap aprann nou pa rekonèt moun ankò. San nou pa rann nou kont nap chache lòt mo pou pale youn ak lòt. Nap charye nenpòt blan, franse, meriken, panyòl. Se patnè, bròdè, sosyo, ti cheri, asosye, eh man, ki nan bouch nou. Nou gen yon pwoblèm ki jan pou nou pale youn ak lòt. Nou pa ka di ankò mesye, madanm, manmzèl, ki bay moun nan respè. De fwa menm nou pa salye ditou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Blan pa konnen valè moun, nan sosyete yo pa gen respè! Se lajan sèlman yo konnen. Nou menm ki konnen valè moun, nou pa ka kite blan yo detenn sou nou. Modèl sosyete chen manje chen etranje yo pa dwe tounen modèl nou. Nou te konn sa ki rele esklavaj, divizyon, nou konnen tou enpòtans inyon, respè pou frè nou yo. Pwovèb nou an antre fon nan nannan sekrè inyon: nou tout nou se moun. Youn aksepte lòt ak tout diferans ak tout respè.&lt;br /&gt;Gro kesyon ki dèyè refleksyon sa a.&lt;br /&gt;Kouman you moun fè touye you moun parèy li?&lt;br /&gt;Ki moun ki moun parèy nou?&lt;br /&gt;Se moun ki pa moun ankò ki ka fè lòt moun mal, ki ka fè abi.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Esklav revòlte kap kase chenn esklavaj rete moun pou yo di se moun yo ye.&lt;br /&gt;Blan kolon ki pa trete yo an moun sispann moun pou yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Blan kolon pa te respekte n, yo pa te pran nou pou moun. Yo debatize n, yo rebatize n. yo trete n tankou nenpòt zannimo. Yo kale n, tanpe n, koupe men n, pye n, souse syè n ak san n, touye n. Anpil blan, jouk jodi a, toujou pa respekte n. Dènye pawòl yo di kounye a, nèg pa respekte nèg, nou gen dwa pa respekte yo. Gen lontan y ap di depi nan Ginen nèg rayi nèg. Yon pawòl pwòp nèg ap repete tou!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pawòl sa yo an depaman ak pawòl ki soti nan fen fon Lafrik “nou tout se moun nou ye”.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kouman fè gen de Aysyen ki panko rekonèt tout moun se moun? Sosyete nou an mine nan baz li pase gen you pati aysyen ki pa aksepte tout moun se moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sè jou si nou pale plis de moun ki pa moun ankò yo ki fin aroyo, kap vòlè, piye, asasinen. Nou pale mwens de moun ki rete moun yo, ki moun toujou. Se yon bon moman pou nou ta di ak tout moun, ak tout frè e sè nou yo. An nou mete granmoun sou nou. An nou reprann karaktè n. An nou mete tèt nou ansanm, pou nou di nou se moun, nou se pèp ayisyen. Yon pèp ki gen valè, ki gen respè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;“Anpeche Kolon debake ankò”&lt;br /&gt;Yon kont je louvri!&lt;br /&gt;Yon kado Nwèl 1/12/05&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zanmi yo resevwa yon mesaj etranj. Espri premye abitan tè Ayiti k ap pale, yo di yap reprann ròl yo nan peyi a. Depi panyòl fin touye pèp tayino a, yo tounen espri ki pa gen pèp ankò pou yo swiv, pou yo ride. Esklav afriken pran plas tayino yo sou tè Ayiti. Desalin remete devan non Ayiti pou salye memwa tayino yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Espri yo te kite nou degaje n ak peyi a, men de sanzan apre nou toujou nan petren, yo trouve nou bezwen yon ti koud men. Yo kòmanse fè kèk rekòmandasyon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo di Kristòf Kolon pote madichon, giyon, sou tè Ayiti. Menm yo menm pa te gentan konprann sa ki te rive. Kolon ak panyòl yo pote pèp yo ale.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Depi lè a batiman Kolon debake chak ane sou kot Ayiti pou l vini ranfòse madichon an. Pou nou kase malediksyon an fòk nou anpeche Kolon debake. Fòk nou fè seremoni sou plaj yo la vèy 5 desanm, jou li te vini a, pou li pa rive a tè ankò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gwoup zanmi yo tande, yo pran rekòmandasyon sa a o serye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ak yon gwoup vodou Avoga nan la Grantans yo monte yon seremoni lannwit sou plaj Ansdazi tou pre Jeremi. Yo bat chalbari dèyè Kolon, limen boukan, lage bak ofrand nan lanmè pou Agwe. Pèsonn dòt pa te okouran. Sete la vèy 5 desanm 2003.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan apre midi 5 desanm 2003, yon jou apre, eskonbrit pete nan Inivèsite Leta. Jenès la kanpe, di non. Libète ou lanmò! Ayiti se manman libète! Sete kòmsi gen you kòd ki pete nan filè madichon an ki mare n!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kèk jou apre yon dam nan Jeremi ki pa te okouran seremoni a rakonte li te wè nan rèv yon bato ak blan ki t ap chèche debake bò lanmè. Yon gwoup moun ak flanbo pete yon lobo, kouri dèyè yo pou anpeche yo debake. Blan yo pa rive pwoche, bato yo chavire.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Madichon Kolon pran yon kou sipriz! Yon sèl panzou!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sèlman se yon fwa, sou konbyen voyaj lap fè chak ane depi lontan. Madichon an la pi rèd! Li kenbe rèd tankou grif malfini.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòk nou kontinye anpeche Kolon debake sou tout tè Il d Ayiti, nan 5 kasika yo, mache fè chak ane seremoni sou plaj yo. Si nou te ka fè sa an menm tan nan 5 kasika yo, nou ta kaba ak Kolon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tè Ayiti reprezante 2 nan 5 kasika yo. Seremoni fèt nan Sid, fòk li ta fèt nan Nò pou 2 kasika nou yo.&lt;br /&gt;Apre se an Dominikani lòt kasika yo ye. Ki jan sa ta ka fèt?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tè Dominikani se tè panyòl, se tè desandan panyòl ak tayino ak esklav afriken, eske pou otan se tè Kolon? Zanmi yo ale Sendomeng pou konprann prezans Kolon lòt bò a. Yo prezante yo sou plas Katedral devan estati Kolon ki kanpe lan mitan plas la. Katedral sa a se premye katedral panyòl yo te konstwi an Amerik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zanmi yo pran yon sèl sezisman. Lonbraj Kolon sou estati a fè yon va sou yo, yo tande Kolon k ap gronde “ Sa nou sot fè an Ayiti, nou ban m yon espantaw, nou pap fè l bò isit, m ap prann avan.” Li fonse sou yo. Zanmi yo pantan. Kouri, jete yo, pye sa m manje m pa ba wou. Se byen lwen lòt bò plas la y al rekonèt tèt yo, y al gade si Kolon pa te dèyè yo toujou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ah! Se klè se dominiken ki pou regle ak Kolon. Tè Tayino yo, Ayiti, nan men de pèp.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pèp nou an bò isit bliye nou te di tayino yo, ansanm ak papa Desalin, “peyi a sou kont nou”. Fòk nou regle ak Kristòf Kolon pou nou ka di peyi nou se pa n. Fòk nou regle kont ak tout kolon, kolon panyòl, kolon franse, kolon angle, kolon meriken ak tout etranje kap pile tè nou an konkeran. Fòk nou regle kont tou ak tout ayisyen k ap mande etranje foure pye yo nan peyi nou, k ap ankouraje etranje fè dap piyan sou tè zansèt nou yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lòt bò, sanble pèp dominiken an konprann toujou li se ti “panyòl”. Se poutèt sa Kristòf Kolon santi li nan peyi l. Se pèp dominiken sèl poutan ki ka regle ak Kolon, ak konkeran etranje.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòk de pèp yo ta mete yo ansanm, pou pataje il la, nan respè, pou kenbe tout kolon, tout konkeran lwen tè Ayiti, lwen tè Kiskeya, jan dominiken rele peyi yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ayiti! Kiskeya! Se konsa Tayino yo te deja rele peyi a!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Latibonit&lt;br /&gt;Boudèt Gran Plas. Nap fè konesans&lt;br /&gt;6 fevriye 2006&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zanmi nan Afrikarib ap kolabore depi kèk ane ak yon gwoup peyizan Latibonit nan Boudèt Gran Plas e Boudèt Ti Plas nan Komin Machan Desalin. Sou Preval Enstiti Refòm Agrè lanse you refòm Agrè nan zòn nan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen yon bann tè leta ki afème nan men gran don, gran fèmye, ki te mete ti peyizan fèmye sou tè yo, san gran don pa envesti anyen an plis. Se ti peyizan yo sèlman kap travay tè, envesti kòb yo ak fòs kouray yo. Gran don gran fèmye ap mande règleman sou benefis travay la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Refòm agrè a di: La tè pou moun kap travay tè a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gwo fèmye ki envesti kap travay tè, yo kite yo an pè. Gwo fèmye ki pa envesti, leta kase bay afèmay la, leta fè afèmay dirèkteman ak ti peyizan. Se konsa 5000 ekta tè vinn disponib pou ti peyizan kapab travay tè a, pandan yap bay leta yon dwa afèmaj.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tè Latibonit nan zòn nan se tè wouze ak sistèm kanal irigasyon depi gwo travay ODVA sou Maglwa. Baraj Pelig pou kenbe dlo lapli e kontrole kri rivyè a. Baraj Kano pou repati dlo rivyè a pou irigasyon. Kanal riv goch, kanal riv dwat. Gen rivyè Lestè ak lòt rivyè ankò pou konplete sistèm irigasyon an.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kòm tè wouze pwodwi anpil, refòm agrè bay chak peyizan 1 ekta tè pou travay. Kote ki manke wouze li ofri 3 ekta. Tè wouze pèmèt plizyè rekòlt nan you ane, avèk de kilti tankou diri, legim, zonyon, tomat, manyòk, patat ... Sepandan kòm tè a travay anpil, li pa gentan repoze, li bezwen angrè. Se yon agrikilti entansif.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Angrè tankou konpòs ta ka sèvi, sitou li ta kapab prepare sou plas ak matyè sou plas. Tout dechè òganik. Men fabrikasyon konpòs pa vanse. Leta ofri nan akò ak peyi Japon pou jwenn angrè chimik ki soti a letranje. Sa vle di chèche lajan pou peye.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Delege peyizan prezante enfòmasyon sa yo nan premye rankont yo vinn fè ak etidyan nan klèb Patrimwàn nan Fakilte dè Sians an me 2004.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Depi Refòm Agrè a, la vi yo chanje nan Latibonit, yap travay tankou yo pat janm fè avan. Prezidan Preval pase, Prezidan Aristid monte. Sou Preval sa mache byen, sou Aristid sa koumanse chanje, fonksyonè koronpi, chimè, antre nan kontròl angrè pou fè kòb. Leta sispann kire gwo kanal yo ki koumanse bouche. Se gwo ekipman ki pèmèt netwaye kanal yo. Ti peyizan ka responsab ti kanal yo sèlman ak zouti yo dispoze. Leta sispann achte angrè ak pri favorab Japon. Prodiksyon vinn pi difisil.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men sa ki pi enpòtan ankò se lè Aristid tonbe, ansyen grandon, ansyen gran fèmye deside reprann tè refòm la te remèt ti peyizan yo. Kòm kwa se yo ki te gen dwa sou tè leta yo. Yo menm di leta te deposede yo. Grandon te wè tou posibilite apiye sou alyans yo ak ansyen militè ki tap eseye reprann pye. Ti peyizan santi menas la, yo panse li ta bon pou antre an kontak ak sektè etidyan ki sot montre kouraj yo ak detèminasyon yo nan jete diktati Aristid la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Peyizan vini ekspoze sityasyon yo devan etidyan yo ak lespwa pou etidyan e la près ta bay yon apiy politik pou bloke manèv grandon yo, pou pouse leta angaje l pi plis nan Latibonit, relanse akò sou angrè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sete yon moman plen emosyon lè peyizan yo vini pale devan etidyan yo. Peyizan yo pale klè, tèlman klè, yon etidyan rele m sou kote. Li mande kote peyizan yo? M ba l manti. Pou li yon peyizan sanse de grenn gòch. Nou te gen devan n lidè asosiyasyon peyizan. Youn ap fini etid dwa nan fakilte dwa Gonayiv, lòt gen ti fòmasyon gesyon. Yo gen eksperyans nan travay asosiyasyon. Yo abitye pran la pawòl, yo konn sa yo vle.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Peyizan yo vini an de fwa nan fakilte a, yo envite n vini lakay yo pou nou wè ak de je n.&lt;br /&gt;Klèb la sote sou lide envitasyon an.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lanmè pa sere kras 24 mas 2006&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lanmè pa sere kras.&lt;br /&gt;Tout kalite debri vin echwe sou plaj la. Soulye, bout bwa, boutèy plastik, mòso rad.&lt;br /&gt;Yon ranje pil ròch fè tankou yon gro basen long kote lanmè a trankil, reken pa ka antre. Moun, menm ti moun, ka benyen kè poze.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Se plaj Rival o Kap.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dòt plaj gen ranje resif ki rete gwo vag yo, ki dekouraje reken tou, tankou plaj Remon lè Ben, Jakmèl. Men nan Rival se yon pwoteksyon lòm mete.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Poutan pa sanble gen anpil moun ki ale Rival ankò. Ti plèn a kote plaj la ak pye zanmann e bon frechè fèmen ak gwo mi masonri ròch byen ro. Dèyè do mi yo se tè prive gwo palto lavil. Yo di se la Polin Bonopat te rete. Kèk medam ap fè lesiv ak dlo ki soti nan bèl lakou yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Rete yon ti bann tè tou mens kap lonje plaj la, de tanzantan ki fè yon sèl ak plaj la. Kote mi ròch yo fini, yon ranje kandelab kontinye di tout vizitè pase chimen w. Pikan yo di degaje w mache lan mitan debri sou plaj la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Drapo rouj ki monte nan lakou dèyè kandelab yo sanble di se petèt yon peristil. Men se pa sa ditou. Gwoup protestan monte tant nan lakou pou chante aba Satan viv Jezi pou dekouraje moun ki vle al salye zanj ak lespri dlo yo ki nan Fò Pikolè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan ti bout chemen an nap viv yon seri tranzisyon. Plizyè lide ap pase nan tèt nou. Gen yon seri liy pou mache pou pa pile. Men kwa manman w men kwa papa w!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bò lanmè a gen separasyon lanmè latè. Nan orizon an tou pre Lanmè ak syèl ap separe. Sou kote nou se batay tè prive, pasaj piblik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sou plaj la lavi lanmò ap jwe: po krab tou rouj gaye sou ròch. Lè m mouri m abiye toutan rouj, se pa sa nou di nan tire kont?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bout bwa kouche bò plaj sanble ak kèk zannimo etranj lanmò ta sezi nan yon dènye trans. Yon bato fè echwe ap pouri nan lanmè a, tou panche sou yon bò. Bato fantom, bato dròg? Kèk pechè ap monte desann nan bato a. La vi kontinye nan vant lanmò.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Vwala anplis yon batay nan tèt kèk moun ant Jezi e Satan. Yon ti group fanm ak gason ap chofe, yo se reprezantan Jezi. Yo bezwen dekouraje dòt moun kap chèche lespri zansèt yo, lespri tè a. Pou ti group kap bat kò l la lespri zansèt yo se Satan.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Liy lanmè a ap jwe ak vag yo. Veye pou pa mouye pye w.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou vanse dousman san prese. Sab glise anba pye, fè nou gen pye lou. Yon moman ti ròch antre nan soulye, nan sandal, fè nou bwete. Yon lòt moman nap danse sou de gwo ròch ki deboule soti nan mòn.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ki sak voye n mache sou plaj abandone sa a yon apremidi apre travay. Yon apre midi tankou tout lòt. Je nou fikse sou pwent plaj la, sou pwent falèz la, sou pwent tè a, sou silwèt Fò Pikolè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yon mesye nan Direksyon Patrimwàn te pale sa fè kèk tan deja ak emosyon sou basen toubiyon ki anba pye Fò a. Li te pran sezisman. Lòt jou nou tande y ap di Fò a enpòtan anpil pou mistik yo nan Nò peyi a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Istwa melanje ak rèv pouse pye n al dekouvri Fò Pikolè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sèten jou pèlren anvayi ti chemen kap file bò dlo a, foula nan tèt, bouji nan men, kòdon baryole nan ren. Je tout moun fikse sou Fò Pikolè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sirèn, o sekou ! 12/11/06&lt;br /&gt;Jeremi&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bèl bato se Sirèn !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Devan ni dèyè l an pwent. Bato a motè an bwa a penn an ble fonse e blan ak kèk lizere rouj ki kite w ak empresyon bato ap pran koulè mov.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;La vèy nan laprè midi nou te pral pati. Mekanisyen yo ranvoye depa pour demen maten.&lt;br /&gt;Bonè, solèy leve jwenn ak tout moun kap anbake. M monte nan kabin ak manman Fransin. Nou pra l rejwenn rès fanmi an la kapital, Pòtoprens. Majorite pasaje yo chèche plas sou pon, pon avan, pon aryè. Kabin se pou de twa moun ki ka peye plis.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Touswit, ak bèl Solèy la, van an leve, lan mè koumanse ajite. Krèt vag tou blan ap simen yon ekim sou ble lan mè a. Rouli bato a fè kè pasaje yo tounen. Van an pran bato an travè.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sirèn kenbe tèt, kontinye vanse. Bato ap tange, lap roule, zye pasaje ap vire lanvè. En pe avan Koray, motè Sirèn touse, rete nèt. Tout moun sezi ! Pàn motè nan move lanmè. Bato a komanse derive nan direksyon la tè, nan direksyon kòt fè nap gade. Vag yo ap gronde nan batay y ap mennen ak kot fè a. Si nou derive twò lontan lanmè pral frape nou sou falèz yo. Bato a ap fè nofraj.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Fòk Sirèn mande sekou.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kaptenn bato monte sou twati timonri a. Li gen yon gwo tij kann ak yon dra blan. Li tombe ajite drapo blan. Se yon siyal detrès. Jeremi lwen, yo pa sèten si ya wè apèl la. Men se pwobab Koray ka wè l. Koray gen telegraf, ya alète Jeremi. Lòt bato Rouzye Frè yo, Klaris, Jeremi toujou. Klaris ta ka vin chèche Sirèn.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Siyal blan refèt plizyè fwa. Manman m enkyè. Ann la priyè pitit mwen !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Bon van fè m bliye kè tounen. N ap swiv manèv maren yo kap veye deriv batiman an. Nap gade falèz yo kap pwoche. Nou nan men Gran Mèt la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou sove ! La fimen e yon ti pwen nwa sou lan mè nan direksyon Jeremi vle di sekou ap vini. Klaris vin remòke Sirèn tounen Jeremi san bri san kont. Nou deja bliye move moman an. Zye tout moun ap souri nan mitan vizaj ki gentan atrap kout solèy.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;TONTON NONO&lt;br /&gt;5 Fevriye 2007&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tonton Nono, papa Nono pou pitit li yo, Nono Lavo, pou tout moun, sete yon poto mitan nan fanmi a, nan vil la tou. Sete pèsonag prensipal Mezon Lavo Frè, yon mezon ekspòtasyon danre Jeremi. Lavo Frè te an rapò ak mezon komès a letranje, lap swiv labous, pri kafe sou mache entènasyonal. Li te okipe dènye etap nan ekspòtasyon kafe sitou. Lòt frè a pran espekilasyon an chaj, ap achte kafe nan men abitan ki te konn desann vin vann kafe lavil nan epòk rekòlt. Lé sa a, gran Ri chaje ak prosesyon abitan a pye ak chay sou do bèt, kap chache rout pratik spekilasyon. Gen plizyè nan vil la, Winè, Madsen, Renbòl, Blanchè. Mezon sa yo plizyè kote nan peyi a. Lavo Frè sou plas Jeremi sèlman. Abitan pa te gen dwa antre lavil sou do bèt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Espekilasyon achte kafe pou mezon yo. Nono dirije rès operasyon yo. Seche kafe sou teras. Izin a motè konpayi a retire pach sou kafe, dènye pelikil ki antoure grenn kafe sèk la. Nan gran magazen sou Gran Ri, plizyè dizèn triyez kafe chita nan mitan pil kafe ak de gro bishèt ou byen laye, pou triye, retire ti ròch ak grenn ki pa bon. Yo mete kafe nan sak, peze yo sou de gro balans, koud yo. Finalman yo tanpe sak yo. Sak kafe konn monte sou plizyè ranje prèske rive nan plafon. Kafe pa tolere imidité, yon planche an bwa pwoteje sak yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan moman kontak fèt ak mezon etranjè kap voye pran kafe yo, ekip travayè kafe mete sak yo sou zepòl yo, chak sak peze 160 liv, mennen yo ale nan depo ladwann ki tou pre. Taks sou kafe fèt sou kontrol dirèk ladwann. Apre de twa jou, bato etranje, vapè, sitou bato Olandè, antre nan rad, sonnen kòn, fè tout moun konnen yo vin pran machandiz. Ekip travayè reprann travay, leve sak ladwann mete sou tèt waf pou lage yo nan chalan ki pral mennen kafe nan vapè yo. Bato etranje trò gro pou akoste sou waf vil la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nan mouyaj pò a, te toujou gen plizyè chalan ak penti nwa kap balanse nan lanme pandan yo mare sou kòmò. Chalan yo pou gro mezon ekspotatè yo. Yon bato spesyal, bato Kapitèn Pò a, pi piti ke chalan yo, te akroche nan palan sou waf la. Anba yon tonèl pou proteje l kont solèy. Lè vapè yo vini, chaloup kapten Pò a, ak reprezantan la dwann, ak reprezantan mezon komès ki angaje sèvis bato a, y al salye kapiten vapè a epi regle dènye kesyon transpò. Chaloup la pa te manke bròdè, blan e gri, ak 4 ramè, e yon maren nan gouvènay, drapo ayisyen ap flote nan pon aryè a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti moun m te toujou foure nan tout afè kafe, ap gade, tande, poze kesyon. Tonton Nono te toujou kontan wè m, li te pran an afeksyon, ti neve l, pitit sè l Fransin li te renmen anpil. M pat fè dezòd fasil, yon timoun kirye e saj.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M wè sak kafe Jeremi tanpe Kafe Sen Mak. Nono eksplike, bon kafe Ayiti depi lontan pote non Kafe Sen Mak. Se kote ki te fè repitasyon kafe a. Kòm se menm kafe ki plante tout kafe pote non Sen Mak.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Pat anko gen anpil telefon Jeremi, men tout mezon dafè yo te gen telefon pou kenbe kontak ant yo epi ak la bank. Chak ane Nono te konn ap goumen ak manivèl telefon la rele a dwat a goch. Li pat gen anpil kapital, li te oblije prete lajan la bank pou achte rekòlt kafe, stoke kafe. Garanti sete kay, plizyè kay li ipoteke. M pat janm fin konprann byen kouman lè li enkyè, lap pran nouvèl lòt bò, cheve l tout cheve nan tèt li kanpe tou drèt. Move sezisman sanble konn fè sa rive. Pou Nono sa te rive chak ane. Lè sa a, m fè kòm piti, piga pèsonn kontrarye l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men m jan li tap fè afè ak gro roulman, li te renmen lavi, renmen ri, renmen manje, renmen resevwa fanmi zanmi. Toujou gen plas sou tab Nono. Li parenn nòs anpil nan travayè yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Anpil moun koute Nono pou sajès li, pou sans pratik li.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Renmen manje ! Nono sete yon gro gason. Gen moun ki te konn di gro Nono. Men yo pat takine l. Sete papa bon kè. Premye moun ki tap ri tèt li sete li. Lakay Pòtoprens te gen de koulwa pou antre, yon ti koulwa vrèman etwat e yon lòt byen laj. Tou moun antre nan ti koulwa a ki pi dirèk. Yon jou Nono al eseye ti koulwa, li kole. Depi jou sa a li pran gro koulwa, vwa l ap kleronnen lap vini. Men Nono.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Chaloup Kapitèn di Pò pap desann nan dlo san m pa kouri gade. Nono toujou ap monte nan chaloup pou ale nan bato vapè etranje. Yon jou li envite m monte abò ! A pa li papa ! Sete pi gro kado m ta ka resevwa. Bato a file an kadans nan direksyon vapè a. Silwèt gro bato a detache sou lanmè a kap danse nan solèy. Yon moman nou rive nan pye eskalye batiman ki rive tou pre dlo pou akeyi pasaje ti chaloup la. Nou monte, yon gro blan je ble ban nou lanmen. M pa konn anyen ankò. Yon pepsi kola glase, yon bwason ki pa janm antre Jeremi, voye m nan paradi. Solèy la tap jwe nan fenèt ron iblo bato a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nono te yon gran komèsan. Li te gen sans dè zafè, tankou manman m te konn di. Men se pat komès sélman li te konprann. Jou li mouri lavil Jeremi pote l nan simityè. Nono te reprezante inite vil la. Li te fè l ak tout moun. Sèten moun di si le te la toujou, asasina 1964 yo pa ta fèt konsa. Li te depase vye lide prejije koulè ki tap trennen toujou nan tèt anpil boujwa milat. Pitit fi Nono marye ak yon profesè, nwa, moun Okap. Nono fè gro fèt, li akonpaye pitit fi l a pye nan legliz, devan tout vil la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;M te santi m fyè, tonton Nono.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;JWET TI MOUN ?&lt;br /&gt;14/01/07&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti moun Jeremi jwe diferan jwèt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo tounen pwason nan dlo nan lanmè. Yo naje rive ti Simòn, La Pwent, Amiral Kilik. Plonje sou tèt waf. Yo konn rame tou. Sou plaj yo monte sèvolan, yo mache kouri jwe ak vag kap vinn mouri yo. Veye pou pa mouye pye pou soulye pa pran dlo, gate trò vit. De tan zantan gen bato an konstriksyon, chak vizit ap gade pwogrè yo. Jou espesyal ti moun anvayi se lò batiman an pare pou yo pouse l nan dlo sou roulo bwa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Yo jwe foutbòl sou teras kafe. Nan gran vakans yo ale a la kanpagn, yal chache mango, zanmann, konstwi ti kay pay. Yo jwe ak tonton lasi, kouri dèyè sèk, frape panno. Sou Kare toujou gen yon jwèt drapo kap eksite yo. De kan kap goumen pou drapo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tou sa se jwèt ti moun, jwèt inosan, jwèt timoun kap dekouvri peyi, kap mezire fòs yo, kap mache nan solèy, nan limyè. Ti gwoup nou an solidè anpil, « pase prann ma pase chèche w ».Yon jou poutan youn nan zanmi yo anonse yon nouvo jwèt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou tout kirye. Yon nouvo jwèt ? Ti zanmi an mennen nou sou teras anlè bò lakay li. Yon bèl teras an brik rouj, apremidi an deja avanse. Nap eseye devine nouvo jwèt la, yon nouvo lago, jwèt ladrès, jimnastik depi nou te wè ti dam Boni Freda kap danse sou yon kòd rèd nan lakou kay Sè yo. Pa gen anyen nan men l, pa yon bout kòd pa yon bout bwa. Ki sa ki nouvo jwèt la ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti jèn nan gade n, li mande n mete tikòk nou deyò. Nou pati ankò nan devinèt, pipi pi lwen, pipi pi lontan. Li mande n fwote kòk youn sou lòt. Li koumanse an premye. Li pa gentan al pi lwen pase premye a. Nou mande l kote jwèt la. Fwote kòk sete jwèt la. Nou tout tchipe, se yon jwèt raz, se pa jwèt. An nou jwe jan nou abitye, pa vye jwèt sa ki pa gen eksitasyon.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Kote li te bare ak jwèt sa a. Kèk gran moun visye, kannay, kèk gran frè te koumanse devwaye l. Poutan zye li pate vire lè li tap fwote sou nou. Li aksepte tankou n jwèt sa a raz. Li pa proteste, li tou sezi nou pa enterese. N al sou Kare, n al fè lago. L, A, la, G, O, lago. Kouri dèyè drapo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou pase tou pre eksperyans masisi. Mo sa a nou pat konnen l. Kèk ane apre nou tande youn nan zanmi nou yo, yo atrap li dèyè kazèn, fòse l ak yon kouto. Depi lè sa a gen anpil jèn gason granmoun devwaye ap ranmase nan bann yo. Gran moun tankou direktè lekòl, responsab espò, mon pè. Granmoun ki la pou gide jenès la ! Nou pran ! Se pa jwèt ! Tout jwèt se jwèt, men gen jwèt ak jwèt ! Jwèt ti moun, jwèt gran moun.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ti zanmi ki te envite n jwe jwèt ki te tròp pou nou tap naje nan gro dlo. Nou pa trò etone lè nou aprann nan gran moun li antre nan lame meriken, tounen espyon. Li te menm tounen nan peyi a ak fòs merin yo an 1994.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Jwèt gran moun ak timoun.&lt;br /&gt;Yon kalòt pou 10 kòb.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gen yon gran moun li menm ki te renmen fè yon jwèt brital ak ti moun, sitou ti moun malere. Li rele ti moun kap pase, sa ki gen tèt kale. Li ofri yon ti kraze kòb, 10 kòb, pou li mete yon kalòt byen sonnen nan tèt ti moun nan. Ti moun yo sere dan yo, pran kalòt la, konbyen fwa nou wè dlo kap kouri nan je ti moun ki sot resevwa yon michan kalòt.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Li pa te janm ofri ti boujwa milat yo lajan pou kalòt, san dout ti moun yo pa te bezwen lajan an. San dout tou li pa ta renmen fè kont ak papa ti moun sa yo ki ta ka koresponn avè l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Nou te toujou ap gade abi l ap fè sou ti moun yo. Nou te ti moun, ti moun pa sanse kouri dèyè gran moun. Men kote gran moun yo te ye pou kouri dèyè yon gran moun kap fè ti moun abi ? « Sons pa serye pou l ap fè sa », se sa sèlman yo te konn di. Tèt mwen te konn chofe ansanm ak tèt ti moun ki resevwa tabò a.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Sons te byen kanpe. Men misye te laj, pwès, yon plat men ki pral ateri sou tèt inosan. Avan kalòt la, li te konn karese tèt la tankou lap chache pozisyon pou kalòt la byen chita. Tankou tou pou konsole viktim la. Li toujou ap ri, yon ri gra, men nan moman kou a pral pati, lè men an leve, je li chanje koulè, vire. Se tout li menm kap bay kalòt la. Li te renmen sansasyon fè ti moun yo mal. Yon veritab sadik.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Gran moun nan Nou Yòk, m kontre avè l. M te anvi mande l, si li te jwenn toujou ti malere pou li jwe jwèt li te pi renmen an. « Sons ou toujou bay ti moun kalòt ? ». Sete an Ayiti, li reponn. Sa manke li anpil. « Se di byen li tap fè pou ti moun yo », ba yo yon ti monnen ! Apre yon moman, li gade m an travè, li ri jòn. Se pou tout bon kesyon an te poze ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dezyèm plèn Ti Gwav 02/02/08&lt;br /&gt;Tout jwèt se jwèt men kwochèt pa ladan l&lt;br /&gt;Ti moun yo ap jwe san rete. Toujou gen yon defi pou yo releve. Defi ki konn tounen dezafi ! Van ap jwe nan fèy yo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Defi nan danse.&lt;br /&gt;Adrès pou danse tankou yon banda ren kase, men sou yon ritm modèn.&lt;br /&gt;De tifi, ki sanble anpil, pote la mayòl.Yo sekwe ren yo, kase l sèk, a goch, a dwat, devan dèyè. De men sou hanch. Sa y ap fè a se li y ap okipe. Yap sakade kò yo. Tout enèji yo, tout fòs yo konsantre sou mouvman an. Ti gason yo pa ka swiv kadans rapid la.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Defi nan lago.&lt;br /&gt;Lago a rasanble plis ti moun. Kouri, kenbe, kouri sove. Mè... è! Pye bwa a se mè, yo pa ka kenbe w nan mè. Yon ti moun lan mitan bann nan ap kouri pou kenbe lòt yo. Lè li pran youn, sila tounen chasè.&lt;br /&gt;Vit jwèt la gentan gen yon souf doulè. Ti moun zèl nan pye toujou gentan gaye. Men gen yon timoun gwo tèt, pye lou, y ap kenbe tout tan. Le pli souvan li tounen chasè. Chak fwa li kenbe van ! Zye li mouye, chagren anvayi l.&lt;br /&gt;Se règ jwèt la. Kouri dèyè sa a, dèyè lòt la. Makonn ti moun yo fonn chak fwa. Lè anfen li kenbe youn, fatig pote l ale. Tan pou li sove, yo gentan mete men sou li. Li mande padon. Li pa gentan rive nan mè. Li leve ti men l, li mande pèmisyon.&lt;br /&gt;Yon moman apre, li pran yon ti souf, lago a kontinye. Sèlman nan kwen zye lap chache ti moun distrè pi fasil pou ratrape. Soufle van, soufle van !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dezafi nan goumen&lt;br /&gt;Maten an bann ti moun nan gwosi. Yon douzèn ap kouri a dwat a goch. Gen kèk ti vwazen ki vin ajoute. Eksitasyon lago a monte. Pousyè koumanse leve nan kouri, kabre.&lt;br /&gt;Yon moman apre, koken pete, batay leve. Ti moun ki tap ri, jwe ansanm, tounen ti kòk batay.&lt;br /&gt;De ti moun konn gen kont. Men la a se tout kap goumen, kout pwen, kout pye. Li difisil pou demele ki kan kap goumen. Li sanble se yon chen manje chen. Erezman se ti kout pwen, ti kout pye ki pa trò fò, ki pa ateri. Pa gen pwoblèm, se jwèt ti moun !&lt;br /&gt;Sezisman ! Mande Dye padon !&lt;br /&gt;Youn nan ti gason yo tounen yon atlèt, yon karateka ekspè. Li pran elan, li vize. Tout kò l bande pou lage yon kout pwen majistral, ki al ateri nan figi ti vwazen. Yon kou pou fè mal, yon kou mechan. Pa kou pou ti moun kap jwe tire sou lòt ti moun.&lt;br /&gt;Ti vwazen blayi atè, kò li fè boul anba doulè a. Rèl la monte. Yen h... Batay la rete sèk. Ti moun yo pantan. Gran moun yo mande « sa ti moun yo genyen konsa ». Yo fè jès pou ti moun yo gaye. Yon manman nan vwazinaj tande rèl pitit li. Kè li kase.&lt;br /&gt;Gen yon ti moun maten sa a ki te tounen yon ti anjandre. Li flanke lòt ti moun nan yon move kou. Gen ti moun ak ti moun. Eske la regrèt move kou li bay ti zanmi l ki te gentan tounen lenmi l ?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Dezafi: batay kòk nan gagè. Mo a soti nan panyòl « desafío », defi. Prononsé dezafiyo.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Lis tèks&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;P 1- Ti dife boule. Entrodiksyon&lt;br /&gt;P 2- Chofe boukan&lt;br /&gt;P 3- Koupe kann nan panyòl&lt;br /&gt;P 6- Lamoni&lt;br /&gt;P 8- Bòn fèt&lt;br /&gt;P 9- Manje ansanm ak aloufa&lt;br /&gt;P 10- Bon mòso pou envite a&lt;br /&gt;P 11- Pelerinaj Sodo. Yon etwal pou madan Bèmigham&lt;br /&gt;P 12- Bèkèkè&lt;br /&gt;P 13- Mwen rive&lt;br /&gt;P 14- Rankont ap òganize&lt;br /&gt;P 16- Tè pa nou&lt;br /&gt;P 17- Kreyòl matinikè&lt;br /&gt;P 19- Yon sware an demi tent&lt;br /&gt;P 20- Latibonit Machan Desalin&lt;br /&gt;P 22- Moun nou se moun&lt;br /&gt;P 25- Anpeche Kolon debake ankò&lt;br /&gt;P 27- Latibonit Boudèt Gran plas&lt;br /&gt;P 29- Lanmè pa sere kras&lt;br /&gt;P 31- Sirèn, o sekou!&lt;br /&gt;P 32- Tonton Nono&lt;br /&gt;P 34- Jwèt ti moun&lt;br /&gt;P 35- Jwèt gran moun ak ti moun&lt;br /&gt;P 36- Tout jwèt se jwèt men kwochèt pa ladan l.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;en pou nou vanse !&lt;br /&gt;Kenbe fèm. Kenbe pa lage.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;FOUYE ZO »&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;5/11/11&lt;br /&gt;TI DIFE BOULE !&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ki moun kap releve defi a, voye jete ti ròch yo?&lt;br /&gt;Pran la pawòl pote lide pa l?&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men kwa manman w, men kwa papa w, pile l si w kapab!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N ap chèche lanvè landwat la vi a, pou nou konnen sou ki pye pou nou danse, ki bò n prale, ki sa n ap defann, sou ki bit nap kanpe.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;N a p chèche esans, mwèl, nannan la vi a, pou lè n mande yon moun, yon jèn, « ki wou », pou li reponn « men sa m genyen nan djakout mwen ». Men sa m genyen nan mwenmenm, men sa m pote nan kè m.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Men ki moun mwen ye. Men ki moun yo te vle m tounen. Men ki moun m deside tounen. Men kote m te ye, men sa m kite dèyè, men kote m prale, men kote m vle rive.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Tankou Animal ki rantre nan kokiy li, nou ka rejwenn ekilib nou, nou ka rejwenn tèt nou, pou n soti pi fò apre. Nou vle kanpe kin, kin ala ganach. Nou mèt tèt nou!&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Zanmi an nou kenbe m&lt;br /&gt;Alex Duquella</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/8059384445271473751/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/03/fouye-zo.html#comment-form' title='0 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/8059384445271473751'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/8059384445271473751'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/03/fouye-zo.html' title='FOUYE ZO'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-927904548397792656</id><published>2012-03-15T09:07:00.001-07:00</published><updated>2012-03-15T09:08:15.665-07:00</updated><title type='text'>CORRUPTION</title><content type='html'>Haïti/Corruption-Rapport-Audit : La commission recommande que les travaux soient suspendus…Posté par dol On March 13, 2012 (4:08 pm) catégorisé &lt;a title=&quot;View all posts in ActualitÃ©&quot; href=&quot;http://radiovision2000haiti.net/home/?cat=3&quot; rel=&quot;nofollow&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Actualité&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href=&quot;http://radiovision2000haiti.net/home/wp-content/uploads/2012/03/Conille-12.jpg&quot; rel=&quot;nofollow&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;/a&gt;La commission d’audit sur les contrats signés de manière irrégulière par le gouvernement Préval/Bellerive à la fin de la période d’urgence, a remis un rapport préliminaire au gouvernement démissionnaire. Elle confirme que les procédures de passation de marchés publics n’ont été aucunement respectées. Les intérêts de l’Etat n’ont pas été protégés. La commission d’audit évoque 35 contrats qui ont été passés de gré-à-gré et 6 autres avec appel d’offre restreint pour plus de 500 millions de dollars. Aucun des bénéficiaires n’a rempli les conditions requises. Après analyse de ces 41 contrats, la commission d’audit recommande entre autres qu’ils soient suspendus, le temps de vérifier l’état d’avancement des travaux entrepris au regard des décaissements déjà effectués.&lt;br /&gt;&lt;a href=&quot;http://radiovision2000haiti.net/home/wp-content/uploads/2012/03/Bellerive.jpg&quot; rel=&quot;nofollow&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;/a&gt;Ce sont au total 41 contrats que la commission d’audit, mise sur pied par le premier démissionnaire ministre Gary Conille a analysés. 35 ont été passés de gré à gré contre 6 autres avec appels d’offres restreints. L’analyse préliminaire de ces contrats a permis à la commission de constater un certain nombre d’irrégularités susceptibles de soulever des interrogations quant aux conditions dans lesquelles ils ont été signés. Des irrégularités ayant rapport avec les procédures de passation de marchés publics, la distribution des contrats et la protection des intérêts de l’Etat. Les 6 contrats d’appels d’offres restreints totalisent un montant global de 348 millions, 25 mille 881 dollars 63. La firme Haïtienne CONSTRUCTURA HADOM S.A, en a bénéficié 1. Il s’agit de celui de la construction du Palais législatif pour la somme totale de 33 millions 765 mille 66 dollars 08. Alors qu’il était clairement dit dans le contrat d’appel d’offre que les soumissionnaires devraient avoir au moins 5 ans d’expérience, cette firme, elle n’avait que 2 ans d’existence au moment de la signature du contrat le 8 novembre 2010. Donc, elle ne répondait pas au critère d’expérience. La Firme dominicaine CONSTRUCTIONES Y DISENOS R.M.N. S.A., elle, a hérité de 2 des contrats d’appel d’offres restreints pour rénovation urbaine et le développement résidentiel de Bowenfiel pour un montant de 135 millions 309 mille 218 dollars 65. Créée le 12 mai 2006, cette firme n’a pas non plus satisfait au critère d’expérience au moment de la signature des contrats. Une autre Firme dominicaine a bénéficié des trois autres contrats d’appels restreints pour 178 millions 951 mille 296 ! dollars 90 pour la rénovation urbaine et le développement résidentiel du Fort National (Centre ville de Port-au-Prince). Cette dernière répond certes au critère d’expérience mais son président directeur général, Ramon Bautista Rosario, est l’actionnaire majoritaire de l’autre firme dominicaine HADOM S.A. le principe de la réelle concurrence est mise en cause et la possibilité d’entente entre ces deux firmes n’est pas à écarter, selon les enquêteurs. Ils signalent que le Comité d’Ouverture des Plis et d’Evaluation des Offres ont pris trois (3) jours pour l’ouverture des plis. Ce qui constitue, selon eux, un accroc à la législation haïtienne sur les marchés publics qui prévoit que les dossiers de soumission soient ouverts en séance publique, au plus trente (30) minutes après la réception des plis. (Réf : Article 53 de la loi du 10 Juin 2009 relative aux marchés publics). Les investigateurs disent noter également que les contrats contiennent beaucoup de fautes grammaticales, des termes incorrects et imprécis pouvant affecter l’esprit et la lettre du Document d’Appel d’Offres. Cette situation nécessite une réécriture du DAO, pour éviter dans le futur tout litige entre les parties au détriment de l’État haïtien.&lt;br /&gt;Venons en maintenant aux 35 contrats de gré à gré signés entre l’ancien premier ministre Jean Max Bellerive et 14 firmes pour la somme globale de 83 millions 542 mille 880 dollars 85. Les deux plus grands bénéficiaires : SECOSA a reçu 9 contrats pour plus de 33 millions de dollars et Milfort Augustin et co / J&amp;amp;J CONSTRUCTION en a bénéficié 13 pour près de 6 millions de dollars. 16 d’entre eux ont été paraphés le 12 mai 2011, soit deux jours avant l’investiture du président Michel Martelly.&lt;br /&gt;Les membres de la commission d’audit notent qu’aucune information n’est disponible à propos de l’ingénieur architecte Thelusma HERODE qui a signé au nom de la firme J&amp;amp;J Construction 13 contrats avec Jean Max Bellerive.&lt;br /&gt;Dans ce rapport préliminaire, les enquêteurs affirment que les intérêts de l’Etat ne sont pas suffisamment protégés particulièrement dans les clauses traitant de la résiliation des contrats.&lt;br /&gt;Après avoir analysé les quarante et un (41) contrats transmis par le Ministère de la Planification et de la Coopération Externe, la commission d’enquête, dans le souci de sauvegarder les intérêts de l’Etat, a formulé les recommandations suivantes :&lt;br /&gt;Suspendre, comme mesure conservatoire, l’ensemble des contrats en cours d’exécution pour lesquels le montant total n’a pas été décaissé ;&lt;br /&gt;Vérifier l’état d’avancement des travaux entrepris en regard des décaissements déjà effectués.&lt;br /&gt;Solliciter du MPCE tout autre document détenu dans ses archives relatifs aux 41 contrats examinés, notamment les fiches techniques des entreprises, les rapports d’évaluations détaillées relatifs aux trois (3) DAO restreints ;&lt;br /&gt;Solliciter de la Banque Centrale les relevés bancaires du Programme d’Investissement Public (PIP) pour la période du 1er novembre 2010 au 31 octobre 2011 ;&lt;br /&gt;Mettre à la disposition de la CA les copies des statuts créant les entreprises qui ont participé aux appels d’offres ou qui ont obtenu des marchés de gré à gré.&lt;br /&gt;Veiller à l’application de l’article 34-3 de la loi du 10 juin 2009 sur la Passation des Marchés Publics ;&lt;br /&gt;Solliciter du MPCE la transmission à la DGI de tous les contrats signés durant la période de l’état d’urgence de janvier 2010 à octobre 2011 ;&lt;br /&gt;Veiller à la mise en application stricte des procédures d’appels d’offres restreints ;&lt;br /&gt;Réviser la procédure de passation de marches publics de gré à gré ;&lt;br /&gt;Solliciter du MPCE la transmission à la Primature des autres contrats passés sous l’empire de la loi d’urgence.&lt;br /&gt;Transmettre le présent rapport aux institutions concernées de l’Etat (CSC/CA, DGI, UCREF, ULCC) pour les suites utiles.&lt;br /&gt;A rappeler la commission d’enquête, chargée d’analyser les contrats signés par l’ancien premier ministre Jean Max Bellerive pendant la période d’urgence est composée de trois membres : Me. Stanley Gaston, Uder Antoine et Me. Paul Rachel Cadet. Elle a examiné 41 contrats passés par l’ancien chef du gouvernement pendant la période allant du 8 novembre 2010 au 12 octobre 2011.&lt;br /&gt;Succès Estinvil et Enock Arismat&lt;br /&gt;Article tiré de Radio Vision 2000 - &lt;a href=&quot;http://radiovision2000haiti.net/home&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;http://radiovision2000haiti.net/home&lt;/a&gt;Lien de l&#39;article &lt;a href=&quot;http://radiovision2000haiti.net/home/?p=13310&quot; rel=&quot;nofollow&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;http://radiovision2000haiti.net/home/?p=13310&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;.displayMessage .msgBody a {text-decoration: underline; color:blue; cursor: pointer;}</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/927904548397792656/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/03/corruption_15.html#comment-form' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/927904548397792656'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/927904548397792656'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/03/corruption_15.html' title='CORRUPTION'/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-1671067118171535740.post-5029296943338791106</id><published>2012-03-14T10:03:00.000-07:00</published><updated>2012-03-14T10:05:24.518-07:00</updated><title type='text'></title><content type='html'>&lt;a name=&quot;263976632129862695&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/2012/01/interview-with-gary-gauthier.html&quot;&gt;An Interview with Gary Gauthier&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style=&quot;MARGIN-BOTTOM: 1em; FLOAT: left; CLEAR: left; MARGIN-RIGHT: 1em&quot; href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjrUx8H5rtYKN8nLjHPPJImRTUhWvB_IY1LaK_VcG9HiQMh5x3uzXaQ6esVBMke8DoWq0rIcXs23AfB6qQpaL-jmCnHEMttMhzQZJXVytVKQbrqMApzxGMB3qv_isGV6SyFyy9WsHIr3ffV/s1600/GaryGauthier.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;I had the pleasure of &quot;meeting&quot; Gary Gauthier online when I participated in Rachael Harris&#39;s Platform Building Campaign last fall. (She&#39;s doing a new one in February. You can &lt;a href=&quot;http://rachaelharrie.blogspot.com/&quot;&gt;go here&lt;/a&gt; to learn more about it, as well as enjoying her posts about writing.)&lt;br /&gt;A couple of weeks ago I reviewed one of Gary&#39;s e-books, 50 Classic Love Poems in Rhyming Verse (you can &lt;a style=&quot;FONT-WEIGHT: bold&quot; href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/2012/01/todays-book-reviewa-poetry-collection.html&quot;&gt;read the review here &lt;/a&gt;if you missed it.) Many of you who have read my blog over time know how much I love art and poetry. I was particularly interested in how Gary matched beautiful art work to poetry and prose excerpts on his two blogs, &lt;a style=&quot;FONT-WEIGHT: bold&quot; href=&quot;http://garygauthier.blogspot.com/&quot;&gt;Literary Snippets&lt;/a&gt; and Illustrated &lt;a style=&quot;FONT-WEIGHT: bold&quot; href=&quot;http://basho-haikus.blogspot.com/&quot;&gt;Basho Haikus&lt;/a&gt;. After reviewing 50 Classic Love Poems in Rhyming Verse and seeing more of his e-books at Amazon, I knew I wanted to interview him and get his take on what is happening in the publishing world today.&lt;br /&gt;I am late on getting this posted, but for those of you reading this post today (Thursday, January 26th), it&#39;s not too late to get a free copy &lt;a href=&quot;http://www.amazon.com/Portable-Bouguereau-Little-Classics-ebook/dp/B004VMNAAK/&quot;&gt;The Portable Bouguereau&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a style=&quot;MARGIN-BOTTOM: 1em; FLOAT: right; MARGIN-LEFT: 1em; CLEAR: right&quot; href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgKGsdn8zi4GmURv7xephPhkMaqfUMuQgmlMwhFR034c61QpKtRBJoimncDJtHcJ4HQE60z-bkJ2tIZ5-86YAycJIAOHCBr74IJ7FYjSedxIdj2RfXSZoMH-75fPkGHBIVOHVjitsS8qRh1/s1600/51OEx5eRkzL._BO2,204,203,200_PIsitb-sticker-arrow-click,TopRight,35,-76_AA300_SH20_AA278_PIkin4,BottomRight,-45,22_AA300_SH20_OU01_.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Q: You have edited three beautifully illustrated, published e-books, The Art of Reading, Illustrated Basho Haiku Poems, and 50 Classic Love Poems in Rhyming Verse. How did you happen to start editing books?&lt;br /&gt;A: First, let me thank you, Elizabeth for conducting this interview. I really appreciate the opportunity. I wish I had a more exciting answer for your first question. It all started as an experiment. I wanted to learn the ins and outs of electronic publishing—what better way than to actually try to do it from scratch with your bare hands?&lt;br /&gt;Let me clarify what I mean by electronic publishing. I mean taking a bunch of files and compiling them into the organized structure of a properly formatted ebook. I didn’t have a novel or short story ready for publication, so I decided to start with an anthology.&lt;br /&gt;It took me a couple of weeks to fully understand what was involved. I gained some excellent insights as to what the available software could and could not do. It was a tremendous help that I had some background in coding with html and css.&lt;br /&gt;Q: You’ve authored and published two more beautifully illustrated e-books, The Portable Bouguereau and Van Gogh for a Starry Night. In the first book, you do a thorough analysis of Bouguereau’s paintings. In the second, you provide a biography of the artist. Are you a painter yourself, or simply an afficianado of great art?&lt;br /&gt;A: I’ve dreamed of being an artist—the truth is, I’m not an artist. But I do love all forms of art and I like paintings in particular. I’ve also spent some time reading about the history of art. Bouguereau is known for his accurate and almost life-like paintings of human subjects. Van Gogh is recognized for his creative use of shape and color to convey mood.&lt;br /&gt;Q: You have a wide variety of interests: art, poetry, law, philosophy, and you speak French and Spanish. Have you traveled a lot?&lt;br /&gt;A: I’ve done some traveling but not as much as I would like. I’ve visited places in South America, the Caribbean and Europe. Most of my exposure to the topics you cite came from pursuing my own curiosity and by way of books.&lt;br /&gt;Q: Do you also read/speak Japanese? (You have mentioned that for the book of Basho Haikus you made some changes to the translations.)&lt;br /&gt;A: This question makes me smile. I definitely do not speak or read Japanese. For the book you mention, I made changes to previously existing English translations of the original Japanese. Many translated haikus don’t strictly adhere to the 5-7-5 syllable structure we often hear about. As much as possible, I made it so that the haikus in my book keep this format.&lt;br /&gt;Q: You studied law at Harvard and have an undergraduate degree in philosophy. That’s quite a combination. Do law and philosophy figure into the crime thriller you are currently writing?&lt;br /&gt;A: The short answer is no, they don’t figure in the novel I’m writing. I haven’t really given much thought to using court-room scenes or creating a legal thriller. Believe it or not, a degree in philosophy helps you to avoid run-on sentences and to catch dangling clauses and modifiers. So, hopefully, these will be kept to a minimum in my upcoming novel.&lt;br /&gt;Q: Can you tell us a little more about your novel?&lt;br /&gt;A: I can tell you that the protagonist is a heroine who leaves an abusive marriage and, shortly afterwards, is transformed by unexpected events. There are a couple of bad guys who figure prominently. The heroine’s new boyfriend is unassuming and clumsy in person and serves as the narrator. As you correctly pointed out previously, the novel will be a crime thriller. Other than that, my lips are sealed.&lt;br /&gt;Q: On your blog and on Facebook, you often discuss aspects of the publishing world today. Can you share with readers your take on the future of publishing?&lt;br /&gt;A: I need to write an essay to do full justice to that question. The bottom line is that the bulk of publishing today is already in digital in format. Almost all my reading is done on digital devices. Many like to point out their intimate relationship with paper books. I certainly can understand that and I am very fond of paper books myself. But in the long run, the convenience of a portable library with search functions will outweigh the joys of using individual paper books. If you want to read a couple of passages from Charles Dickens to your child one night, you are not likely to run out to buy a paperback. However, we do have immediate access to the works of Dickens, and thousands of other classics, without cost and without the inconvenience of leaving home. Project Gutenberg, along with other sites, provides this amazing service that is pretty much taken for granted.&lt;br /&gt;Books are not going away anytime soon. If you insist on reading Dickens in hardcover, you can order it online and have it delivered.&lt;br /&gt;Q: What is your writing schedule like? Do you have a quota for your output? So many hours/words per day?&lt;br /&gt;A: I don’t have a set writing schedule. I wait until the creative idea dawns on me and then I put it in writing. The plot for my novel has grown increasingly detailed over time because I keep thinking about how I can develop the story’s theme and give depth to the characters. If I were a full-time novelist, I would probably maintain a writing schedule.&lt;br /&gt;Q: You are also involved in a publishing project to get 250 e-books published by Landmark Publications. You are at 116 at present, and all these e-books deal with landmark decisions by the Supreme Court. Can you tell us a little more about this project? Are you the editor for each book?&lt;br /&gt;A: This is where my law degree comes in handy. I select the titles and the cases included for publication. Many of the first titles we published were compilations of landmark Supreme Court decisions. We now publish a variety of casebooks in ebook format for law professionals. There seems to be a demand as this type of book is, traditionally, a very bulky hardcover and very inconvenient to carry around.&lt;br /&gt;Q: Your blog is a member the Life List Club. Can you share with readers how this club works and what inspired you as a writer to become involved?&lt;br /&gt;A: As a writer, blogging is important to me for two reasons. It gives me a convenient public outlet to publish short written pieces and it helps me build an audience.&lt;br /&gt;The Life List Club encourages its bloggers to set public goals and report on their progress. The goals can be as weighty as the deadline to finish a novel or as frivolous as spending less time on twitter. On Fridays, we exchange guest posts on topics that interest us. Right now, it’s a small group and we are looking for new members. We are very happy that you will be joining us soon as a new member, Elizabeth.&lt;br /&gt;Q: You both write and edit books. Which do you prefer?&lt;br /&gt;A: I enjoy the editing work I do on a day to day basis. But the creative act of writing fiction is much more rewarding in the long run. I can’t wait to finish my novel and submit it to the editors.&lt;br /&gt;Do you have any special advice for budding writers?&lt;br /&gt;A: The advice is to keep at it. Just start and keep writing. Not everything you write has to be published immediately. At first, it helps to have two or three seasoned editors who look over short writing samples. I have found this experience to be invaluable.&lt;br /&gt;Thank you again, Gary, for sharing your craft and knowledge. Good luck on finishing your novel soon and finding a publisher.&lt;br /&gt;Readers, you can contact Gary for more information at the following locations:&lt;br /&gt;Facebook: &lt;a href=&quot;http://www.facebook.com/gary.gauthier&quot;&gt;http://www.facebook.com/gary.gauthier&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Blog: Literary Snippets: &lt;a href=&quot;http://garygauthier.blogspot.com/&quot;&gt;http://garygauthier.blogspot.com/&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Twitter: &lt;a href=&quot;https://twitter.com/#!/gary_author/&quot;&gt;https://twitter.com/#!/gary_author/&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Amazon: &lt;a href=&quot;http://www.amazon.com/Gary-Gauthier/e/B004U6PTFG/ref=ntt_athr_dp_pel_1&quot;&gt;Author Page: &lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Posted by &lt;a title=&quot;author profile&quot; href=&quot;http://www.blogger.com/profile/01708206753256682635&quot; rel=&quot;author&quot;&gt;Elizabeth Varadan aka Mrs. Seraphina &lt;/a&gt;at &lt;a class=&quot;timestamp-link&quot; title=&quot;permanent link&quot; href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/2012/01/interview-with-gary-gauthier.html&quot; rel=&quot;bookmark&quot;&gt;1:14 PM&lt;/a&gt; &lt;a class=&quot;comment-link&quot; href=&quot;http://www.blogger.com/comment.g?blogID=8717808259082655272&amp;amp;postID=263976632129862695&amp;amp;isPopup=true&quot;&gt;8 comments&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;Edit Post&quot; href=&quot;http://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=8717808259082655272&amp;amp;postID=263976632129862695&amp;amp;from=pencil&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Labels: &lt;a href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/search/label/art&quot; rel=&quot;tag&quot;&gt;art&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/search/label/Bouguereau&quot; rel=&quot;tag&quot;&gt;Bouguereau&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/search/label/crime%20thriller&quot; rel=&quot;tag&quot;&gt;crime thriller&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/search/label/digital%20publishing&quot; rel=&quot;tag&quot;&gt;digital publishing&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/search/label/e-books&quot; rel=&quot;tag&quot;&gt;e-books&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/search/label/haikus&quot; rel=&quot;tag&quot;&gt;haikus&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/search/label/poetry&quot; rel=&quot;tag&quot;&gt;poetry&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Thursday, January 19, 2012&lt;br /&gt;&lt;a name=&quot;2122236388936296718&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;&lt;a href=&quot;http://elizabethvaradansfourthwish.blogspot.com/2012/01/todays-guest-is-connie-goldsmith-award.html&quot;&gt;An Interview with Connie Goldsmith&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Today&#39;s guest is Connie Goldsmith, an award-winning author of books on health issues. Since fiction writers often have health issues in their books, and since there is a wide market for nonfiction books for children and young adults, this is a wonderful opportunity for fiction and nonfiction writers alike to make contact with an expert.&lt;br /&gt;&lt;a style=&quot;MARGIN-BOTTOM: 1em; FLOAT: right; MARGIN-LEFT: 1em; CLEAR: right&quot; href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi2Y7cQGemyjp3zm8wOFWhBZUBVP54qr3IjIVmb5o7EyjtVqRv9KjmpkJhwIfaN0pQp9W0wtnzneFq7VBMVHu_piH2Ld11OuR5XnPHC6rDKrUaIgUGNz9p3qKpTlofUEKrXWqZS_tpTZ9p_/s1600/Author+photos+002.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Thank you, Connie, for being on my blog today to discuss your writing.&lt;br /&gt;In addition to being published by a prestigious publishing company—Lerner Publishing Group’s Twenty-First Century Imprint—you’ve garnered impressive recognition for your</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/feeds/5029296943338791106/comments/default' title='Post Comments'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/03/interview-with-gary-gauthier-i-had.html#comment-form' title='1 Comments'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/5029296943338791106'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/1671067118171535740/posts/default/5029296943338791106'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://panacea-magazine.blogspot.com/2012/03/interview-with-gary-gauthier-i-had.html' title=''/><author><name>La Fondation</name><uri>http://www.blogger.com/profile/11180669140597381474</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='32' height='32' src='//blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiwTcVdwkjp9t3L3QhT6DDk3Jqlkv496Zx4x85O2komeEJoZTeLOHgbQrUHWkMsZQyurPQg-FObw3JS0pfxC2g240vemgGsK9y7ntGeZMP3da2f1zeLFc8BKacIwIK8g1c/s220/getThumbnail.jpg'/></author><thr:total>1</thr:total></entry></feed>