Origin of Life

ล้ำลึกและไม่เคยล่าสมัย

2011-11-22T05:08:00.000-08:00

ล้ำลึกและไม่เคยล่าสมัย
สุภาษิตช่วยให้เข้าใจจีนยุคใหม่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

สองปีก่อน ผมมีโอกาสคุยกับชาวนาที่กำลังหว่านไถกลางทุ่งนอกเมืองเซี่ยงไฮ้ ชาวนาเล่าให้ฟังถึงการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในหมู่บ้าน หลังมีเครื่องรับโทรทัศน์และร้านวิดีโอ ผมฟังสำเนียงเหน่อแบบจีนบ้านนอกพอได้

ชาวนาเอ่ยขึ้นว่า "ไม่มีวันรู้ว่ากวางจะตายด้วยน้ำมือใคร"

ผมจ้องหน้าชาวนา ไม่เข้าใจว่าเขาหมายถึงอะไร พอตั้งสติได้ ผมพยักหน้าทำทีเหมือนรู้แล้วรีบเปลี่ยนเรื่องคุย ต่อมา ผมเปิดพจนานุกรมสุภาษิตจีน แล้วพบคำอธิบายยืดยาวเล่าเรื่องขุนพลโบราณผู้พยายามทำนายอนาคต เขาบอกทหารคนสนิทว่า "นายไม่มีวันรู้หรอกว่ากวางจะตายด้วยน้ำมือใคร"

ภาษาจีนเป็นภาษาซึ่งยากจะเข้าใจได้ลึกซึ้งและครบถ้วน คำที่ความหมายคล้ายกันมีมากเกินจำ และความหมายของแต่ละคำหรืออักษรแต่ละตัวต้องพิจารณาจากบริบทแวดล้อมเป็นหลัก

แต่ส่วนยากที่สุดน่าจะเป็นสุภาษิตที่คนจีนชอบสอดแทรกไว้ในภาษาของตน

คนจีนแทบทุกคนชอยเอ่ยอ้างสุภาษิตไม่ว่าจะเป็นชาวนา คนกวาดถนน บุรุษไปรษณีย์ อาจารยมหาวิทยาลัย หรือนักประพันธ์ ค่านิยมนี้สะท้อนความรู้สึกภาคภูมิใจที่พวกเขามีต่อวัฒนธรรมจีนโบราณ อย่างไรก็ดี หากมองให้ลึกซึ้งจะพบว่าสุภาษิตชี้แนะและช่วยให้เราเข้าใจความเป็นไปของสังคมจีนมากขึ้น นอกจากนี้คนจีนยังชอบยกสุภาษิตเพื่อกลบเกลื่อนหรือแก้ต่างเมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่พึงปรารถนา

"หยั่งหินข้ามแม่น้ำ"
เป็นคำพังเพยที่ เติ้ง เสี่ยว ผิง ผู้นำสูงสุดของจีนกล่าวไว้ก่อนเสียชีวิต เติ้ง เสี่ยว ผิง ชอบใช้เวลาอธิบายความไม่แน่นอนของผลลัพธ์จากการใช้วิถีทางทุนนิยมในประเทศสังคมนิยมอย่างจีน ซึ่งเป็นโครงการเล็งผลเลิศที่ไม่มีใครรู้อนาคตอย่างแท้จริง

ในสังคมที่เน้นย้ำให้ประชาชนเคารพเชื่อฟังผู้มีอำนาจ สุภาษิตเป็นเครื่องมือที่ช่วยค้ำจุนผู้กุมอำนาจได้อย่างแนบเนียน ผู้นำทางการเมืองเข็นสุภาษิตออกมาเพื่อปิดปากปลอบประโลม หรือไม่ก็เบนความสนใจของผู้ใต้บังคับบัญชา การเลือกใช้สุภาษิตโบราณเท่ากับบอกเป็นนัยว่าปัญหาต่างๆสั่งสมมานานและยากจะแก้ไข

ในช่วงที่ความคิดทางการเมืองเป็นแบบสุดโต่ง รัฐบาลจีนก็ใช้ประโยชน์เต็มที่จากนิสัยพึ่งพาสุภาษิตของคนจีนทั่วประเทศ ตัวอย่างเช่น ในช่วงทศวรรษ 1960 เมื่อฝ่ายซ้ายจัดครองเมือง คนจีนนับล้านเดินตามคติพจน์ท่านประธานเหมาในสมุดปกแดงอย่างว่านอนสอนง่าย

แม้ในช่วงที่สังคมฟังเหตุผลมากขึ้น คนจีนก็ยังนำสุภาษิตมาใช้เพื่อสร้างความชอบธรรมให้แก่การตัดสินใจหรือการกระทำของตน เมื่อไม่นานมานี้ผู้อำนวยการฝ่ายก่อสร้างคนหนึ่งไม่ยอมฟังเสียงคัดค้านการสร้างอาคารสูงทันสมัยในเซี่ยงไฮ้ และพบว่ามีการก่อสร้างอาคารลักษณะนี้จำนวนมากเพื่อแทนสถาปัตยกรรมสวยงามโบราณที่ถูกทุบทำลายทิ้ง เมื่อผู้คนคาดคั้นหนักขึ้น เขากลับตอบด้วยน้ำเสียงสดใสว่า "ต้องเรียงให้แน่นดุจฟันหวี"

ผู้อำนวยการคนนั้นคงต้องการบอกว่าจะมีการก่อสร้างอาคารไปเรื่อยๆจนกระทั่งอัดแน่นเต็มพื้นที่ และคิดว่าการอ้างสุภาษิตโบราณน่าจะช่วยให้การกระทำดังกล่าวกลายเป็นเรื่องสมเหตุสมผลขึ้นมาได้

ในวันที่อารมณ์ไม่สดใสและครอบครัวคลุ้งไปด้วยสุภาษิต ผมรู้สึกมั่นใจว่า คนจีนยกคำพังเพยเหล่านี้มาเพื่อปิดกั้นมิให้พวกสอดรู้สอดเห็นด้อยปัญญาเข้าถึงตัว ผมเริ่มชิงชังคำนำประโยค "พวกเราคนจีนมีคำพังเพยอยู่ว่า..." เพราะรู้ว่าคู่สนทนากำลังจะเริ่มสาธยายความหมายของสุภาษิตหนึ่งให้ฟัง

แขกผู้มาเยือนหลายคนกระหายอยากฟังความเห็นของผมเรื่องอนาคตประเทศจีน โดยส่วนใหญ่อยากทราบว่า อะไรจะเกิดขึ้นกับประเทศจีนซึ่งปกครองโดยพรรคคอมมิวนิสต์ ในเมื่อคนจีนเลิกเชื่อลัทธินี้เสียแล้ว

ผมจะอ้ำอึงทุกครั้งเมื่อต้องการสรรหาคำพูดมาอธิบาย ความจริงผมน่าจะตอบด้วยการยกสุภาษิตจีนประกอบ แต่ก็นึกไม่ออกเลยสักบทเวลาถูกถาม

แต่เดี๋ยวนี้ ผมรู้แล้วว่าสุภาษิตบทไหนก็ไม่เหมาะเท่า

"คุณไม่มีวันรู้เลยว่ากวางจะตายด้วยน้ำมือใคร"

เอกสารลับ...มีโตรฮิน

2011-11-11T10:44:00.000-08:00

เอกสารลับ

มีโตรฮิน

ข้อมูลดิบของประวัติศาสตร์ คอมมิวนิสต์โซเวียต และ เคจีบี

ช่วงที่ทำงานเป็นตำรวจลับเคจีบีใหม่ๆ วาซีลี มีโตรฮิน เคยพูดวิจารณ์หน่วยงานจารกรรมตันสังกัด ยุคสตาลิน เรืองอำนาจไว้หลายเรื่อง แม้เผด็จการโซเวียตรายนี้จะลาโลกไปแล้วและรัฐบาลยุคต่อมาจะประณามระบอบการปกครองของเขา มีโตรฮินก็ยังมีความผิดฐานพูดไม่ระวังปากโดยถูกย้ายจากหน่วยปฏิบัติการภาคสนามอันน่าตื่นเต้นไปทำงานนั่งโต๊ะประจำหน่วยเก็บเอกสารของเคจีบี การย้ายงานดังกล่าวนำไปสู่การเผยความลับครั้งยิ่งใหญ่ ซึ่งสั่นสะเทือนวงการจารกรรมตราบจนทุกวันนี้

หลังดูแลรับผิดชอบเอกสารลับสุดยอดของเคจีบีอยู่นานหลายปี มีโตรฮินเริ่มมองเห็นธาตุแท้ของระบบซึ่งหน่วยสืบราชการลับแห่งนี้พยายามปกป้องด้วยการทำจารกรรม บ่อนทำลาย และใช้กำลังขู่คุกคาม เขาเริ่มคัดลอกเอกสารจำนวนมากและซ่อนสำเนาไว้ในที่ปลอดภัย แรงจูงใจเดียวก็คือ "เพื่อมิให้ความจริงถูกลืมและอนุชนรุ่นหลังจะรับทราบเรื่องเหล่านี้สักวัน"

และจะไม่มีใครลืมเลือนแน่นอน เพราะความจริงดังกล่าวได้รับการบันทึกไว้ในหนังสืออันน่าทึงชื่อ The Sword and the Shield : The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB เขียนโดย คริสโตเฟอร์ แอนดรูว์ นักประวัติศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ด้วยความร่วมมือจากมีโตรฮิน นับเป็นหนังสือเล่มแรกที่เปิดเผยข้อมูลมหาศาลที่มีโตรฮินรวบรวมไว้อย่างละเอียด นั่นคือข้อมูลดิบของประวัติศาสตร์ลับในการต่อสู้ระหว่างระบอบคอมมิวนิสต์โซเวียตกับโลกเสรี

เนื้อหาในเอกสารลับของมีโตรฮินมีตั้งแต่เรื่องสุดโหดสยองขวัญไปจนถึงเรื่องจี้เส้น เช่นชื่อจริงและรหัสของสายลับโซเวียตที่เจาะเข้าไปทำงานในกระทรวงต่างประเทศของสหรัฐฯและหน่วยงานอื่นๆ รวมทั้งชื่อเสียงเรียงนามของบรรดานักวิทยาศาสตร์ชั้นนำ ซึ่งลักลอบส่งความลับเกี่ยวกับระเบิดปรมาณูให้รัฐบาลโซเวียต การข่มขู่นักการทูตต่างประเทศว่าจะเปิดเผยความลับทางเพศหากไม่ยอมทำงานให้ การส่งเรื่องไปลงในสื่อมวลชนทั่วโลก โดยกล่าวหาว่าฝ่ายทหารสหรัฐฯเป็นผู้คิดค้นเชื้อโรคเอดส์ขึ้นมา และอ้างว่าเศรษฐีอเมริกันรับเด็กประเทศโลกที่สามไป "เป็นบุตรบุญธรรม" เพื่อนำอวัยวะไปปลูกถ่ายให้ตนเอง

บางเรื่องก็หยุมหยิมปลีกย่อยและเหลือเชื่ออย่างเช่นคราวหนึ่ง เคจีบีโกรธมากที่รูดอร์ฟ นูเรเยฟ ยอดดาราบัลเลต์ เอาใจออกห่างไปอยู่ประเทศตะวันตก เคจีบีถึงกับจ้างให้นักเลงหัวไม้โยนเศษแก้วขึ้นไปบนเวทีบัลเลต์รอบปฐมทัศน์ของนูเรเยฟ หลังขอลี้ภัยการเมืองและกระทั่งวางแผนให้เขาขาหัก โดยใช้คำสั่งในภาษาราชการเคจีบีว่าเป็นปฏิบัติการ "มุ่งลดความชำนาญทางวิชาชีพ"

ในปี 2515 กองอำนวยการที่หนึ่ง (ข่าวกรองต่างประเทศ) เริ่มย้ายที่ทำการจากบริเวณใจกลางกรุงมอสโกไปอยู่ชานเมือง ซึ่งใช้เวลานานนับสิบปี มีโตรฮินได้รับมอบหมายให้เป็นผู้ทำดัชนีและเก็บเอกสารทั้งหมดจำนวน 300,000 แฟ้ม โดยเป็นเจ้าหน้าที่คนเดียวที่ตรวจสอบเอกสารต่างๆ ก่อนบรรจุลงกล่องปิดผนึกมิดชิดและนำไปส่งด้วยตัวเองยังสถานที่เก็บแห่งใหม่ ข้อมูลทุกอย่างต้องผ่านมือเขา รวมทั้งเอกสารลับที่สุดของกองอำนวยการเอส ซึ่งมีหน้าที่ควบคุมสายลับโซเวียตทุกคนที่แฝงตัวทำงานภายใต้หน้าฉากของการเป็นคนต่างถิ่นในประเทศนั้นๆ

มีโตรฮินเริ่มคัดลอกข้อความจากแฟ้มลงเศษกระดาษแล้วนำกลับบ้านโดยซ่อนไว้ในรองเท้า จากนั้นก็เริ่มรู้ว่าเจ้าหน้าที่เคจีบีระดับเขาได้รับการยกเว้นไม่ต้องถูกทหารยามตรวจค้นร่างกาย นอกจากจะตรวจดูถุงและกระเป๋าเอกสารบ้างเป็นครั้งคราว เขาจึงเริ่มนำโน้ตที่บันทึกไว้บนกระดาษใส่กระเป๋ากางเกง ทุกสุดสัปดาห์ มีโตรฮินจะนำโน้ตปึกหนึ่ง ติดตัวไปที่กระท่อมนอกกรุงมอสโก พิมพ์คัดลอกแล้วซ่อนไว้ในถังนมซึ่งฝังอยู่ใต้พื้นห้อง หลายปีผ่านไป โน้ตเหล่านี้เพิ่มพูนจนกลายเป็นคลังเอกสารขนาดใหญ่ทั้งหมดซ่อนอยู่ในหีบและกล่องต่างๆ

หลังอ่านแฟ้มเอกสารอย่างพินิจพิเคราะห์มีโตรฮินสรุปว่าเคจีบีมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งยวด ในการดำรงไว้ซึ่งแสนยานุภาพทางทหารของสหภาพโซเวียต ซึ่งเป็นรัฐทหารที่จำเป็นต้องพึ่งพาความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของโลกตะวันตกโดยเฉพาะสหรัฐฯ แอนดรูว์กับมีโตรฮินเขียนว่า งานจารกรรมช่วยรักษาความเป็นมหาอำนาจทางทหารของโซเวียต ในขณะที่ "อัตราการตายในเด็กทารกของประเทศและดัชนีบ่งชี้ความอ่อนด้อยทางสังคมอื่นๆ" ร้ายแรงกว่าของสหรัฐฯและยุโรปตะวันตกหลายเท่าตัว

เคจีบีตอบโต้ผู้ที่พยายามเปิดโปงการปฏิบัติงานของหน่วยอย่างดุเดือด ตัวอย่างโดดเด่นในเรื่องนี้ได้แก่การตีพิมพ์หนังสือชื่อ KGB : The Secret Work of Soviet Secret Agents ในปี 2517 ของ จอห์น บารอน หนังสือดังกล่าวทำให้ผู้บริหารเคจีบีสั่งให้เจ้าหน้าที่ "ตรวจสอบความเสียหายที่เกิดจากหนังสือและเขียนรายงานไม่ต่ำกว่า 370 ชิ้น" หัวหน้าหน่วยเคจีบีในกรุงวอชิงตันได้รับคำสั่งให้ขุดคุ้ยภูมิหลังของบารอนอย่างหมดเปลือก และ "ดำเนินมาตรการเชิงรุก" เพื่อให้เขาหมดความน่าเชื่อถือ หนึ่งในความพยายามแนวนี้ได้แก่ การสร้างภาพว่าบารอนสังกัดอยู่ใน "ขุมข่ายงานของพวกยิว" ที่มุ่งต่อต้านสหภาพโซเวียต นอกจากนี้ยังมีคำสั่งให้ดำเนินมาตรการเดียวกันกับนักหนังสือพิมพ์ที่เขียนวิจารณ์หรือใช้ข้อมูลจากหนังสือของเขาด้วย

ในเดือนมีนาคม 2535 หลังสหภาพโซเวียตล่มสลาย มีโตรฮินนำตัวอย่างเอกสารที่รวบรวมไว้ขึ้นรถไฟข้ามคืนออกจากเขตแดนรัสเซียปัจจุบัน มุ่งหน้าสู่ประเทศชายฝั่งทะเลบอลติกแห่งหนึ่ง (เขาไม่ต้องการเปิดเผยว่าเป็นประเทศใด) แล้วติดต่อไปยังสถานทูตสหรัฐฯ แต่ได้รับการต้อนรับแบบเนือยๆขณะที่สถานทูตอังกฤษให้การต้อนรับอบอุ่นกว่า ต่อมาหน่วยข่าวกรองอังกฤษนำตัวมีโตรฮิน พร้อมด้วยครอบครัว และเอกสารทั้งหมดออกจากรัสเซีย ปัจจุบัน เขาเป็นพลเมืองของประเทศอังกฤษ

เอกสารลับมีโตรฮินมีส่วนช่วยอย่างสำคัญในการจับกุมและลงโทษ โรเบิร์ต ลิปคา สายลับโซเวียตที่แฝงตัวทำงานอยู่ในสำนักงานความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐฯ นอกจากนี้ยังเปิดโปง เมลิตา นอร์วูด สตรีอังกฤษผู้ส่งมอบความลับทางวิทยาศาสตร์ในสหภาพโซเวียตระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 และหลังจากนั้น ถึงที่สุดแล้ว "เอกสารลับมีโตรฮิน" อาจเปิดเผยรายชื่อสายลับอีกนับพันหากมีการเจาะเนื้อหาลึกกว่านี้

ระหว่างนี้ หนังสือ The Sword and the Shield กล่าวถึงความลับเรื่องหนึ่งซึ่งจำเป็นต้องหาข้อยุติให้ได้โดยเร็วที่สุด นั่นคือรายงานที่ว่าเคจีบีซุกซ่อนวิทยุสื่อสาร อาวุธ และวัตถุระเบิดไว้ตามที่ต่างๆทั่วยุโรปและสหรัฐฯ อันเป็นส่วนหนึ่งของแผนรัฐบาลสหภาพโซเวียตที่จะก่อวินาศกรรม ทำลายท่อส่งน้ำมัน โรงไฟฟ้า สายไฟฟ้าแรงสูง เขื่อน อ่างเก็บน้ำ และอาคารสิ่งปลูกสร้างอื่นๆในกรณีเกิดสงคราม ที่ค้นพบแล้วก็คือ สถานที่เก็บซ่อนเครื่องมือวิทยุสื่อสารในประเทศสวิตเซอร์แลนด์และเบลเยียม

ที่สำคัญคือ หน่วยงานเอสวีอาร์ ซึ่งเข้ามาแทนที่หน่วยเคจีบียังคงทำจารกรรมต่อต้านสหรัฐฯอย่างแข็งขันต่อเนื่อง เมื่อนักการทูตชาวรัสเซียผู้หนึ่งในกรุงวอชิงตันได้ถูกขับออกนอกประเทศ หลังถูกข้อหาจารกรรม โดยมีคนแอบนำอุปกรณ์ดักฟังไปติดตั้งไว้ในห้องประชุมของกระทรวงการต่างประเทศของสหรัฐฯ และเอฟบีไอรายงานว่านักการทูตคนดังกล่าว ถูกจับกุมขณะนั่งฟังการประชุมอยู่ในรถยนต์ซึ่งจอดอยู่ใกล้กับตัวอาคาร

ขณะเดียวกัน มีโตรฮินเองต้องใช้ชื่อปลอมและกบดานในบ้านลับ ซึ่งมีการจัดเวรยามคุ้มครองความปลอดภัยอย่างเข้มงวดในประเทศอังกฤษ และสารภาพว่ากลัวมือสังหารจากเอสวีอาร์จะมาไล่ล่าแก้แค้น มีโตรฮินกล่าว "พวกเขายังเป็นคนกลุ่มเดิม หน่วยงานเดิม และยึดวัตถุประสงค์เดิม ผู้นำทุกคนของหน่วยงานใหม่เป็นลูกหม้อเคจีบีและเป็นอาชญากรเหมือนกันหมด"

ทะเลาะอย่างสร้างสรรค์

2011-11-09T04:37:00.000-08:00

ทะเลาะ
อย่างสร้างสรรค์
เถียงกันดีๆอาจช่วยให้รักยืนยาว

นักจิตวิทยากล่าวไว้นานแล้วว่า เราอาจทำนายว่าคู่สมรสใดจะอยู่ครองรักกันอย่างมีความสุขโดยดูจากวิธีที่ทั้งสองทะเลาะกัน มีคนบอกฉันว่าเวลาเถียง ฉันชอบร้อนตัวรีบตั้งป้อมโดยไม่ฟังเสียง นอกจากนั้นฉันยังเป็นคนชอบเหน็บแนม ปึงปังเกินเหตุ และเจ้าน้ำตา ฉันไม่ปฏิเสธ (แต่ถ้ากล่าวหาอย่างนี้ตอนกำลังทะเลาะกันหน้าดำหน้าแดง เชื่อได้เลยว่าเถียงสุดฤทธิ์)

แฟนเก่าเคยพยายามดัดนิสัยฉันโดยขอร้องให้เป็นผู้ฟังที่ดีซึ่งอ้างว่าเป็นเทคนิคการบำบัดและเป็นหลักการที่นักจิตวิทยาครอบครัวสมัยใหม่นิยมใช้ เชื่อกันว่าเทคนิคนี้จะทำให้เราเถียงด้วยใจเป็นธรรมและลดการเอาชนะคะคาน แต่ฉันอ้างว่าตัวเองเป็นผู้ฟังที่ดีอยู่แล้ว แฟนหนุ่มเถียงว่าไม่จริง เพราะฉันชอบถอนใจเสียงดัง ทำจมูกบาน เดินวนไปวนมา และปึงปังออกจากห้อง การฟังอย่างมีประสิทธิภาพหมายถึงตั้งใจฟังสิ่งที่อีกฝ่ายพูดประหนึ่งว่าจะมีการทดสอบและเมื่อต้องเป็นฝ่ายตอบ เราควรเรียบเรียงคำพูดใหม่ว่า

"ข้อใหญ่ใจความที่คุณพูดก็คือ..."
ฉันพร้อมจะลองดู เขาจึงเริ่มพูดจนเวลาผ่านไปหลายนาที เคราะห์ดีที่เราพูดกันทางโทรศัพท์ ฉันเลยมีเวลาจดใส่กระดาษ เขานิ่งไปครู่หนึ่งหลังพูดจบ
"ข้อใหญ่ใจความที่คุณพูดก็คือ" ฉันเอ่ย "คุณคิดว่าฉันชอบร้อนตัวแล้วเถียงข้างๆคูๆ ทำเหมือนคุณไม่มีความสำคัญ ก็เลยทำให้คุณรู้สึกป้อแป้ใช่ไหม"
"ท้อแท้"
"อ๋อ ใช่ๆ"
"ขี้โกงนี่" เขาว่า "คุณเล่นจดเอาไว้"
"เปล่านะ"
แต่แล้วความสัมพันธ์ของเราก็จบลงโดยไม่มีใครช่วยได้

แต่กับเอ็ดแฟนใหม่ ฉันจะไม่ยอมให้อะไรผิดพลาดอีก จึงไปขอคำแนะนำจากเพื่อนที่เรียนจบด้านจิตวิทยา เพื่อนแนะให้ขึ้นต้นประโยคด้วย "ฉัน" เพราะประโยคที่ขึ้นด้วย "คุณ" เป็นการต่อว่าทำให้คนฟังตั้งป้อมเถียงจนไม่มีใครฟังใคร เช่น เราไม่ควรพูดกับคนรักว่า "คุณไม่เคยล้างจานเลย เห็นแก่ตัวจัง" แต่ควรพูดว่า "ฉันรู้สึกโกรธและไม่ยุติธรรมเลยเวลาคนที่ฉันรักทิ้งจานไว้ให้ล้างทั้งที่เขาเป็นคนใช้จานนั่น แถมยังกินอาหารที่เหลือจนเกลี้ยงตู้แม้จะรู้อยู่แล้วว่าฉันตั้งใจจะเก็บไว้กินตอนกลางวัน" อีกเทคนิคที่เพื่อนแนะคือ "การคล้อยตาม" โดยพยายามเห็นพ้องกับอีกฝ่าย "ผมพอเข้าใจแล้วว่าทำไมคุณจึงหัวเสียที่ผมไม่ล้างจานเล็กๆแค่ใบเดียว แถมกินพิซซ่าชิ้นสุดท้าย ถ้าผมคิดเล็กคิดน้อยอย่างคุณก็คงโกรธเหมือนกัน"

ไม่นานมานี้ฉันงัดเทคนิคดังกล่าวข้างต้นมาใช้ ขณะขับรถอยู่โดยมีเอ็ดนั่งอยู่ข้างๆ ฉันไม่ทันเห็นสัญญาณให้หยุด ซึ่งเป็นธรรมดาที่ผู้ขับรถอาจเผลอได้ จริงไหม แต่เอ็ดเห็นป้ายสัญญาณ เลยทำท่าเหยียบเบรกเต็มแรงเป็นการบอกให้ฉันรู้ "ฉันรู้สึกเหมือนถูกตำหนิทุกครั้งที่คุณพร่ำบ่นเวลาฉันขับรถ" ฉันเริ่ม "แล้วใครกันล่ะที่เคยทำให้เราเกือบตายเพราะเลี้ยวใส่รถที่พุ่งมาหน้าห้างเมื่อวันก่อน"

"ต่อว่าผมตรงๆว่าเป็นคนโดยสารที่จุ้นจ้านไม่เข้าท่าดีกว่าน่า" เอ็ดติง

ค่ำนั้น ฉันพยายามบอกเอ็ดว่าฉันเรียนรู้ไม่น้อยจากการเป็นผู้ฟังที่ดีและคล้อยตามอีกฝ่าย เอ็ดตั้งใจฟัง จับมือฉันไปกุมไว้แล้วบอกว่า "เวลาคุณพูดถึงเรื่องอย่างนี้ ผมรู้สึกเหมือน...จะว่ายังไงดีล่ะ รู้สึกเหมือนอยากอาเจียนจริงๆนะ"

จากนั้นไม่นาน เอ็ดนำข้อความที่ตัดจากหนังสือพิมพ์มาวางไว้ให้ที่โต๊ะ ข้อความกล่าวถึงการศึกษาของมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง ซึ่งติดตามบันทึกเทปวิดีโอคู่แต่งงานใหม่ 130 คู่ขณะโต้เถียงกันเป็นเวลาหกปี ผลปรากฏว่าคู่ที่ยังอยู่ด้วยกันแทบไม่เคยใช้เทคนิคการฟังอย่างมีประสิทธิภาพและคล้อยตามความรู้สึกของกันเลย นักวิจัยรู้สึก "ช็อก" เพื่อพบว่าคู่ที่มีความสุขต่างทะเลาะเบาะแว้งกันเหมือนคนทั่วไป มีอารมณ์โกรธ ทำความเข้าใจ แล้วคืนดีกัน

เพียงรู้ว่าไม่ต้องขึ้นต้นคำพูดด้วยประโยคว่า "ข้อใหญ่ใจความที่คุณพูดก็คือ" ก็รู้สึกดีใจจนบอกกับตัวเองทันทีเลยว่า คราวหน้าถ้าเอ็ดโกรธขึ้นมา ฉันจะไม่ตั้งป้อมเถียงเขาหัวชนฝาอีก

แล้วก็เกิดเรื่องขึ้นตอนบ่ายวันเสาร์ ฉันเอาลำโพงเครื่องเล่นสเตอริโอรุ่นปี 1970 ไปทิ้ง แต่เอ็ดอยากเก็บไว้เพราะคิดว่าอีกสิบปีข้างหน้าอาจใช้ประโยชน์ได้ ฉันต่อว่าเขาเป็นการใหญ่ที่ไปรี้อขยะเพื่อตรวจดูว่าฉันเอาอะไรไปทิ้งบ้าง "นี่คุณกำลังจับผิดฉันนะ"

เอ็ดหน้าตาตื่น "คุณเอาของผมไปทิ้งโดยไม่บอกสักคำ"

ระฆังดังหมดยก เราต่างถอยเข้ามุมของตัวเอง พอถึงเวลาอาหารค่ำ ฉันก็โผล่เข้าไปในครัวพร้อมด้วยลำโพงที่เช็ดสะอาดเอี่ยม ส่วนเอ็ดสัญญาว่าจะไม่เข้ามาวุ่นวายเวลาฉันทำความสะอาดบ้านครั้งใหญ่ เขาขอให้บอกหากฉันคิดว่าเขากำลังจุ้นจ้านหรือรื้อข้าวของที่ฉันทิ้งไปแล้วขึ้นมาใหม่ "ผมไม่รู้ตัวเลย ช่วยบอกด้วยก็แล้วกัน" เขายิ้มหวาน "ผมจะได้ปฏิเสธว่าไม่ได้เป็นอย่างที่คุณพูดสักหน่อย"

คำขอโทษ

2011-11-09T00:59:00.000-08:00

ความผิดพลาดไม่ใช่เรื่องใหญ่ หากคุณพร้อมจะกล่าว...
คำขอโทษ

เคยไหมที่คุณนึกอยากขอโทษใครสักคนแต่กลับพบว่าคำง่ายๆสั้นๆนี้กลายเป็นคำที่เอ่ยยากที่สุด หลายคนยอมรับว่าไม่ชิน จึงรู้สึกขัดเขินที่จะพูด และไม่ต้องประหลาดใจถ้าคุณได้รู้ว่าคนบางคนไม่เคยกล่าวคำขอโทษเลยตลอดชีวิต

เราต่างมีประสบการณ์การต่อสู้ทางความรู้สึกอันกระอักกระอ่วนนี้บ่อยครั้ง คุณเคยสงสัยบ้างไหมว่าเพราะอะไร สำหรับผมเมื่อทบทวนดูแล้วก็พบว่ามันมาหยุดที่คำสั้นๆอีกคำหนึ่ง นั่นคือคำว่า "ทิฐิ"

ไม่น่าเชื่อว่าคำง่ายๆสั้นๆนี้จะมีพลังมากพอที่จะทำให้เราเอ่ยคำขอโทษกันไม่เป็น

"คุณมีทิฐิเพราะคุณไม่รู้ คุณไม่เข้าใจ พวกคุณจึงขอโทษไม่เป็น" ผู้ใหญ่ท่านหนึ่งเคยเอ่ยประโยคนี้ ผมจดจำไว้และนำมาทบทวนอีกครั้ง

นั่นเป็นเพราะเราคิดว่าคำขอโทษทำให้เรารู้สึกโง่เขลาและไม่น่าเชื่อถือ พวกเราจึงเก็บคำขอโทษไว้ในส่วนลึกที่สุด และจะไม่ปล่อยให้หลุดร่วงหรือเล็ดลอดออกมาเป็นอันขาด

ทิฐิเป็นเหมือนป้อมปราการชั้นดี ที่จะคอยช่วยปกปิดไม่ให้เราปล่อยสิ่งที่เราคิดว่าอ่อนแอ แล้วเราต่างก็ทำราวกับว่าไม่ได้ทำอะไรผิด

เด็กๆมักเป็นเช่นนี้และผมก็เคยเป็นมาก่อน แต่เมื่อโตขึ้น ผมรู้สึกว่าความผิดที่ปกปิดตัวเองไม่ได้และไม่ได้เอ่ยคำขอโทษออกมากลับทำให้รู้สึกผิดหนักขึ้นไปอีก มันคอยติดตามและทรมานผมเสียยิ่งกว่าอะไรทั้งหมด ถ้าเอ่ยคำว่าขอโทษออกมาเสียตั้งแต่แรก ความรู้สึกคงเป็นอิสระกว่านี้

ในสังคมที่แข่งกันรวย แข่งกันใหญ่และแล้งน้ำใจเช่นนี้ มีเรื่องที่ทำให้ผู้คนโกรธเคืองกันมากมาย ไม่ว่าจะมองไปยังระดับไหน ไม่ว่าจะมองต่างมุม หรือแม้แต่มองไปในมุมเดียวกัน ก็ยังคงมีแต่เรื่องความไม่เข้าใจกันอยู่ดี ผู้คนในสังคมเต็มไปด้วยความโกรธ ความขุ่นเคือง และความไม่สบอารมณ์ต่างๆนานา ความรู้สึกนี้ทำให้ต่างคนต่างอยากเอาชนะ

ไม่มีใครยอมรับว่าตัวเองผิดหรือต่างคนต่างผิด ดังนั้น จึงไม่มีคำขอโทษ "คนเราผิดได้ ความผิดพลาดไม่ใช่เรื่องเสียหายใหญ่โตแต่อย่างใด ขอให้เราเพียงแต่รู้ตัวแล้วแก้ไข และรู้จักกล่าวคำขอโทษเท่านั้น ชีวิตก็จะเป็นสุข" ผู้ใหญ่ที่น่านับถือท่านนั้นกล่าว "ปัญหาต่างๆที่เกิดขึ้นทุกวันนี้ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะคนเราไม่รู้จักคำขอโทษ"

ผมนำความคิดของผู้ใหญ่ท่านนี้มาทบทวนอีกครั้งเมื่อจุ๊บหลานสาวแวะมาหาที่บ้านตอนบ่ายวันหนึ่ง ในบรรยาศที่สบายๆเราคุยกันเรื่องสัพเพเหระ ก่อนลากลับ เธอถามว่า

"น้ามีการ์ด I'm Sorry เหลืออยู่อีกมั้ยคะ"
"ทำไมล่ะ ชุดที่ให้ไปก็มีตั้งสองใบไม่ใช่หรือ" ผมนึกถึงการ์ดโหลหนึ่งที่ให้ไปเมื่อวันวาเลนไทน์ที่ผ่านมา เป็นการ์ดทันสมัยมีสีสันสดใส มีข้อความภาษาอังกฤษ เช่น I Miss You, Thank You, You're a Great Friend และ I'm Sorry

"หนูใช้หมดแล้วทั้งสองใบและอยากได้อีก" จุ๊บตอบยิ้มๆ
"หนูผิดบ่อยหรือ ถึงต้องขอโทษบ่อยจัง" ผมถามด้วยความขบขัน
"หนูอดไม่ได้ค่ะ มีเรื่องที่ต้องโกรธอีก" เธอบอก
"คราวนี้หนูโกรธกับเพื่อน เขาไม่ผิดก็เลยไม่โทรฯมาหาหนู"
"ถ้างั้นหนูก็เอ่ยปากขอโทษเขาเองสิ" ผมออกความคิดเห็น
"ไม่เอาหรอก หนูพูดไม่เป็น หนูว่าส่งการ์ดให้ดีกว่า อย่างน้อยเขาก็จะได้รู้ว่าหนูขอโทษแล้ว" จุ๊บยืนยันความคิด
"เปลืองนะ ยิ่งหนูโกรธบ่อยๆด้วย" ผมแหย่ด้วยความเข้าใจ

ผมไม่มีการ์ด I'm Sorry เหลืออีก แต่บอกชื่อร้านให้เธอไปหาซื้อเอง

ถึงแม้หลานสาวจะกลับไปนานแล้ว แต่ผมก็ยังครุ่นคิดเรื่องการ์ด I'm Sorry ที่เธอต้องการอยู่ และนึกดีใจที่เธอรู้จักคำขอโทษ ถึงแม้จะขอโทษบ่อยไปหน่อยจนมองดูเหมือนเรื่องเล่นๆ

แล้วเราล่ะ คนที่โตเป็นผู้ใหญ่แล้ว เรียนรู้อะไรจากคำขอโทษ

เราเรียนรู้บ้างไหมว่า คำสั้นๆง่ายๆนี้สามารถใช้ตรวจสอบความรู้สึกนึกคิดของเราได้ เมื่ออยู่ในกลุ่มเพื่อนฝูงหรือสังคมในที่ทำงาน เราพบว่าเราอาจเอ่ยคำขอโทษได้ง่ายกว่า เพื่อให้เรื่องราวสงบหรือสถานการณ์คลี่คลายในทางที่ดีขึ้น

แต่เมื่ออยู่ที่บ้านและอยู่กับคนใกล้ชิด เรากลับพบว่าเราพูดคำขอโทษกันยากเหลือเกิน ถึงแม้จะอยากพูด

"พี่ขอโทษลูกบ่อยไป" เพื่อนรุ่นพี่คนหนึ่งเล่า ผมฟังด้วยความยินดี สิ่งที่เห็นคือ ครอบครัวนี้แม่และลูกไม่มีเรื่องขุ่นเคืองต่อกัน และสามารถแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันได้อย่างเปิดเผย

อย่าเพิ่งด่วนสรุปว่าคำขอโทษดีไปเสียทั้งหมด เพราะยังมีอีกแง่มุมหนึ่งที่น่าศึกษา ยังมีคำขอโทษอีกแบบที่ใช้กันพร่ำเพรื่อไม่จริงใจ ซึ่งหลุดออกมาจากปากผู้พูดง่ายดาย เหมือนคำพูดเพราะๆที่หล่นออกมาจากปากนักการเมืองจำนวนมาก

คำขอโทษแบบนี้เป็นคำขอโทษแบบขอไปที เป็นคำขอโทษที่ผู้พูดไม่ได้รู้สึกว่าตัวเองผิดจริง หรือเป็นคำขอโทษที่มีจุดหมายบางอย่างซ่อนเร้นอยู่

ผมนึกย้อนไปยังเรื่องราวในหนหลังและดีใจที่พบว่าตัวเองขอโทษเป็นมานานแล้ว และได้ขอโทษผู้คนมาแล้วไม่น้อย แต่ยังคงมีคนอีกหนึ่งหรือสองคนที่ผมอยากขอโทษเป็นที่สุดถ้ามีโอกาส

แต่ก็ยังมีคนบางคนที่อย่างไรๆตอนนี้ผมก็ยังไม่นึกอยากจะขอโทษถึงแม้จะน่าขอโทษ อาจเป็นเพราะความรู้สึกยังก้ำกึ่งกันอยู่

ชีวิตของคนเรานั้น เราต่างเป็นฝ่ายที่ต้องกล่าวคำขอโทษและเป็นฝ่ายรับคำขอโทษ แต่เหนือสิ่งอื่นใด ความจริงใจที่จะขอโทษและความเต็มใจที่จะยกโทษให้ เป็นสิ่งที่เราน่าจะทำมากที่สุด

เพราะเชื่อเช่นนี้ ผมอาจต้องใช้เวลาบ้างเพื่อให้คำขอโทษนั้นเป็นไปด้วยความจริงใจอย่างที่สุดสำหรับบางคน

"ขอโทษ..ที่ผมไม่ใช่คนขอโทษพร่ำเพรื่อ"

ผู้ค้นพบโลกใหม่

2011-11-07T02:47:00.000-08:00

เจฟฟรี มาร์ซี
ผู้ค้นพบโลกใหม่
วงการดาราศาสตร์

กำลังทึ่งผลงานของชายซึ่งเคยเป็นที่ขบขันของผู้คน

ลอกนึกภาพว่ามีมนุษย์ต่างดาวบนดาวเคราะห์ดวงที่สามจากดาวฤกษ์ห่างจากโลก 30 ปีแสงซึ่งกำลังเฝ้ามองดวงอาทิตย์ของเราผ่านกล้องดูดาวกำลังสูง คุณคิดว่าเขาจะมองเห็นเราไหม
คำตอบคือไม่มีทาง เขาจะเห็นดวงอาทิตย์เป็นเพียงจุดแสงเล็กๆ ส่วนโลกจะถูกแสงอาทิตย์กลบกลืม

การที่เจฟฟรี มาร์ซี นักดาราศาสตร์จากรัฐแคลิฟอร์เนีย สามารถตรวจพบดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาวฤกษ์ดวงอื่นได้จึงเป็นเรื่องน่าอัศจรรย์ แต่เดิมนักวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่สันนิษฐานว่า โลกเป็นดาวเพียงดวงเดียวในจักรวาลที่มีสภาวะเหมาะสมสำหรับสิ่งมีชีวิต แต่ยิ่งมาร์ซีค้นพบดาวเคราะห์มากขึ้น โอกาสที่เราจะพบมนุษย์ต่างดาวก็เพิ่มมากขึ้นไปด้วย

นักดาราศาสตร์วัย 45 ผู้นี้ไม่ได้เป็นคนเดียวที่ค้นพบดาวเคราะห์ "นอกระบบสุริยะ" ซึ่งโคจรรอบดาวฤกษ์ที่คล้ายกับดวงอาทิตย์ของเรา แต่ทีมงานของเขายังพบดาวเคราะห์ถึงสองในสามของประมาณ 30 ดวงที่ค้นพบขณะนี้ มาร์ซีหลงใหลในดาวเคราะห์ เขาเป็นตัวอย่างของบุคคลที่บรรลุความใฝ่ฝันและพิสูจน์จนโลกยอมรับ

มาร์ซีตกหลุมรักจักรวาลตั้งแต่อายุ 14 ปี เมื่อพ่อแม่ซื้อกล้องดูดาวให้ "เขายกกล้องหายเข้าห้องไปเลย" แม่ของมาร์ซีเล่าว่า "พวกเราไม่เห็นหน้าเจฟฟรี ได้ยินแต่เสียงนาฬิกาปลุกตอนตีสองเพื่อตื่นมาดูดาวเสาร์หรือดวงดาวอื่นๆ"

มาร์ซีจบปริญญาเอกทางด้านดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย จากนั้นก็ศึกษาต่อเรื่องคุณสมบัติด้านแม่เหล็กของดวงดาว เขาตีพิมพ์บทความเรื่องลงในวารสารทางวิทยาศาสตร์หลายฉบับแต่ก็ยังไม่พอใจ "ผมถามตัวเองว่า มีเรื่องอะไรบ้างที่จะดึงดูดผมได้แม้ไม่ได้เป็นนักดาราศาสตร์"

มาร์ซีได้คำตอบในเช้าวันหนึ่งขณะอาบน้ำ นั่นคือคำถามที่ว่าสิ่งมีชีวิตอยู่ที่อื่นอีกไหมในจักรวาล ยังมีดาวเคราะห์ดวงอื่นที่เหมือนโลกเราอีกไหม เขาจึงตัดสินใจจะค้นหาดาวเคราะห์

ขณะนั้นเป็นปี 2526 หนึ่งปีหลังจากภาพยนตร์เรื่อง E.T. ออกฉาย สิ่งมีชีวิตนอกระบบสุริยะเป็นสุดยอดความบันเทิง ซึ่งนักวิทยาศาสตร์มักมองอย่างคลางแคลงใจ

การงานของมาร์ซีก็ไม่ก้าวหน้านัก เขาได้งานที่มหาวิทยาลัยของรัฐแคลิฟอร์เนียวิทยาเขตซานฟรานซิสโก ซึ่งไม่มีชื่อเสียงด้านดาราศาสตร์เลย และกลายเป็นอาจารย์ที่ถูกเพื่อนนักวิทยาศาสตร์ดูแคลน

คืนหนึ่งระหว่างอาหารเย็นที่หอสังเกตการณ์ เขาบอกบรรดานักดาราศาสตร์ว่ากำลังค้นหาดาวเคราะห์ดวงอื่นอยู่ มีคนกลั้นหัวเราะจนสำลัก ส่วนคนอื่นๆกลับไปสนทนาเรื่องวิชาการตามแบบแผนกันต่อไป

มาร์ซีไม่ย่อท้อ เพราะการพบดาวเคราะห์ดวงใหม่นับเป็นการค้นพบที่ยิ่งใหญ่ แต่ก่อนอื่น เขาจะต้องสร้างเครื่องมือที่มีความละเอียดกว่าเครื่องมือที่มีอยู่อีกเป็นร้อยเท่า

ลองกลับไปดูมนุษย์ต่างดาวบนดาวเคราะห์ที่อยู่ห่างไป 30 ปีแสง สมมุติว่าดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดวงอาทิตย์มีเพียงดวงเดียวคือดาวพฤหัส ขณะมนุษย์ต่างดาวมองดวงอาทิตย์นั้น เขาจะไม่เห็นดาวพฤหัส โจทย์ของเขาเหมือนกับของมาร์ซี กล่าวคือ ต้องหาทางพิสูจน์โดยทางอ้อมว่ามีดาวพฤหัสอยู่จริง

แรงดึงดูดมหาศาลของดวงอาทิตย์ดึงให้ดาวพฤหัสโคจรรอบ แต่ดาวพฤหัสก็มีแรงดึงดูดตอบโต้มายังดวงอาทิตย์ด้วย ขณะที่ดาวพฤหัสโคจรไป ดวงอาทิตย์จะถูกดึงไปทางดาวพฤหัสเล็กน้อย มนุษย์ต่างดาวมองไม่เห็นดาวเคราะห์ แต่เขามองเห็นดวงอาทิตย์เคลื่อนที่ไปเล็กน้อย

นั่นเป็นหลักการพื้นฐานในงานของมาร์ซีเขากับพอล บัตเลอร์ เพื่อนร่วมงาน พัฒนาเทคนิคเพื่อตรวจจับปฏิกิริยาของดาวฤกษ์ต่อดาวเคราะห์ขณะโคจร มาร์ซีเรียกการเคลื่อนที่นี้ว่า "การแกว่ง" (Wobble) และตรวจจับการแกว่งโดยศึกษาแสงจากดาวฤกษ์

สิ่งนี้เรียกว่าปรากฏการณ์ดอปเพลอร์ (Doppler effect) ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงความถี่ของเสียงหรือของรังสีแม่เหล็กไฟฟ้าอย่างเช่น เมื่อรถพยาบาลเคลื่อนเข้าหาคุณระดับเสียงหวอจะสูง เมื่อผ่านไปแล้ว ระดับเสียงหวอจะต่ำลง ในตอนแรกคลื่นเสียงถูกบีบตอนหลังจึงถ่างออก คลื่นแสงก็เช่นเดียวกัน

ขณะดวงอาทิตย์แกว่งเพราะแรงดึดดูดของดาวพฤหัส คลื่นแสงจะเคลื่อนเข้าหามนุษย์ต่างดาวบ้างและเคลื่อนออกบ้างเพียงเล็กน้อย แต่ด้วยเครื่องวิเคราะห์แสงที่ละเอียดอย่างของมาร์ซี มนุษย์ต่างดาวจะสามารถจับการแกว่งของแสงจากดวงอาทิตย์ได้และรายงานว่าพบดาวเคราะห์ดวงใหม่ซึ่งจะทำให้เพื่อนมนุษย์ต่างดาวถึงกับตะลึง

ปลายปี 2538 มาร์ซีกับบัตเลอร์ถูกมิเคล มาร์เยอร์และดิเดรีย เควลอซ นักวิทยาศาสตร์ชาวสวิสซึ่งใช้เทคนิคเดียวกันประกาศตัดหน้าว่าพบดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะที่โคจรรอบดาวฤกษ์เป็นดวกแรก แต่มาร์ซีเก็บข้อมูลและพัฒนาเครื่องมือมาหลายปี จึงตีตื้นและแซงหน้าไปอย่างรวดเร็ว เขากับบัตเลอร์ประกาศว่าพบดาวเคราะห์สองดวงในต้นปี 2539 และได้รับเกียรติให้เป็นผู้พบดาวเคราะห์สองในสามดวงของบัญชีดาวเคราะห์ อีกสี่ปีต่อมาก็ยังไม่มีใครลบสถิติได้

นักดาราศาสตร์ฟิสิกส์ส่วนใหญ่ยอมรับทฤษฎีการแกว่งโดยอิทธิพลของดาวเคราะห์ที่ยังสงสัยก็ไร้ข้อกังขา ปลายปีที่แล้ว เมื่อมาร์ซีพบดาวฤกษ์ที่มีการแกว่งในระดับที่แสดงว่ามีดาวเคราะห์ดวงใหญ่ซึ่งมีวงโคจรพาดผ่านด้านหน้าของดาวฤกษ์ จึงอาจบดบังแสงของดาวฤกษ์ได้ ในวันที่ 7 พฤศจิกายน 2542 เพื่อนร่วมงานคนหนึ่งของมาร์ซีตรวจพบว่า ความสว่างของดาวฤกษ์ลดลงไปร้อยละ 1.7 ตรงตามเวลาที่คำนวณไว้

ในที่สุด วงการดาราศาสตร์ก็ยกย่องมาร์ซี เมื่อปี 2542 กลางปี มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย วิทยาเขตเบิร์กเลย์ แต่งตั้งให้เขาเป็นศาสตราจารย์ด้านดาราศาสตร์ และยังจะได้เป็นหัวหน้าศูนย์รวมการศึกษาข้อมูลดาวเคราะห์ที่จะตั้งขึ้นในปีต่อมา ซึ่งเป็นการรวมตัวของนักเคมี นักชีววิทยา นักธรณีวิทยา และนักดาราศาสตร์ เพื่อค้นหาสิ่งมีชีวิตนอกระบบสุริยะ และแน่นอน ไม่มีนักดาราศาสตร์คนใดยอมรับว่าเคยเยาะเย้ยผลงานของมาร์ซีมาก่อน

แม้จะได้ดิบได้ดี มาร์ซีก็ไม่ได้หลงระเริงแต่ยังหมั่นสังเกตและแก้ไขเทคนิคตลอดจนข้อมูลของตัวเอง อีกทั้งขยันเผยแพร่ความรู้ใหม่ๆหลังประกาศเรื่องดาวเคราะห์บังแสงดาวฤกษ์ เขาต้องรับโทรศัพท์จากนักข่าวตลอดทั้งวัน บางครั้งเขาไม่ได้กินอะไรเลยกระทั่ง 23.00 น.

แต่ไม่เป็นไรหรอก ซูซาน เคกลีย์ ภรรยาของเขาบอก เพราะมาร์ซีมีความสุข "เขายังคงสงสัยใคร่รู้แบบเด็กๆ นิสัยแบบนี้ที่ดลใจให้เขาหนีบกล้องดูดาวปีนขึ้นหลังคา เพราะดาราศาสตร์เป็นเรื่องสนุกสำหรับเขา" เรามาคอยเฝ้าดูผลงานต่อไปจากการเล่นสนุกของเจฟฟรี มาร์ซีกันเถอะ

พูดโทรศัพท์ให้บรรลุเป้า

2011-11-05T04:40:00.000-07:00

ทำไมต้องยิ้มขณะคุยทั้งที่ไม่เห็นหน้า
และจะพูดโน้มน้าวเรื่องยากๆได้อย่างไร
พูดโทรศัพท์ให้บรรลุเป้า

เพทรา เชอเทเลถูกใจเสื้อสเวตเทอร์สีแดงที่สั่งซื้อทางแค็ตตาล็อกจากบริษัทขายสินค้าที่ทำจากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ แต่สวมเพียงไม่กี่ชั่วโมง ผิวหนังก็เริ่มมีผื่นแดงเพราะอาการแพ้ทั้งที่ซักด้วยมือก่อนจะนำมาสวมตามคำแนะนำที่ผู้ผลิตระบุไว้ หลังจากซักครั้งที่สองด้วยเครื่องซักผ้าจึงไม่มีอาการแพ้อีก แต่กระนั้น เพทราก็ตัดสินใจโทรฯไปแจ้งบริษัทผู้ขายเพื่อขอเงินคืน

เพทราเชื่อว่าจะได้เงินตามที่เรียกร้องเพราะรู้เทคนิคในการพูดโทรศัพท์ดี เธอเรียนจบด้านธุรกิจและคอมพิวเตอร์ และทำงานอยู่กับบริษัทชั้นนำแห่งหนึ่งในประเทศเยอรมนีนาน 13 ปี โดยทำหน้าที่ฝึกสอนผู้จัดการและนักธุรกิจเกี่ยวกับวิธีการต่างๆรวมทั้งหลักเบื้องต้นในการใช้โทรศัพท์ให้บรรลุเป้าหมาย

เตรียมให้พร้อมก่อนยกหูโทรศัพท์
บางครั้งผู้พูดโทรศัพท์ไม่รู้ล่วงหน้าด้วยซ้ำว่าเรื่องที่ต้องการหยิบยกมาพูดนั้นจะประสบผลสำเร็จหรือไม่ ฉะนั้น ก่อนโทรฯหาฝ่ายบริการลูกค้าของบริษัทฯ เพทราจึงตั้งคำถามสามข้อว่า

ฉันต้องการอะไร
เธอเขียนเป้าหมายของการสนทนาและประเด็นสำคัญที่จะพูดลงในกระดาษก่อน

เวลาใดจึงจะเหมาะที่สุด
คิดให้ดีก่อนยกหูว่าเวลาที่จะโทรฯไปนั้นถูกต้องเหมาะสมหรือไม่ เช่น การเรียกค่าทดแทนจะได้รับความสนใจน้อยลง หากโทรฯไปใกล้เวลาเลิกงานเนื่องจากเป็นช่วงที่ทุกคนอยากกลับบ้าน

ผู้รับโทรศัพท์จะได้ประโยชน์อะไรบ้าง
กฎพื้นฐานของการพูดคุยในลักษณะนี้ คือ ต่างฝ่ายต่างควรได้ประโยชน์ ดังนั้นก่อนโทรฯต้องคิดว่าผู้รับโทรศัพท์จะได้ประโยชน์อะไรจากการที่เราโทรฯไป เช่น เมื่อบริษัทฯรู้ว่าเสื้อบางตัวทำให้ผู้ใช้เกิดอาการแพ้ ก็จะสามารถหาทางแก้ไขเพื่อหลีกเลี่ยงการร้องเรียนจากลูกค้าในอนาคต

เริ่มต้นการสนทนาให้ถูกต้อง
เรามักจะบอกชื่อตัวเองเมื่อเริ่มสนทนา ซึ่งเป็นวิธีที่ผิด เพราะส่วนใหญ่ผู้รับโทรศัพท์ยังไม่พร้อมจะจำข้อมูลนี้ เวลาโทรศัพท์เราต้องรอสัก 2-3 วินาทีก่อนบอกชื่อ "คนส่วนใหญ่มักจำ 2-3 พยางค์แรกไม่ได้ ถ้าฉันแนะนำตัวเองว่า "ดิฉัน เพทราค่ะ อยู่ที่บริษัท(ชื่อ...)" คู่สนทนาจะจำได้แต่ชื่อบริษัท ดังนั้นควรเริ่มการสนทนาด้วย "สวัสดีครับ/ค่ะ ผม/ดิฉัน(ชื่อ)... ครับ/ค่ะ"

ยังมีเทคนิคอื่นๆในการเริ่มสนทนาอีกเช่น

บอกให้รู้ล่วงหน้าก่อน
ผู้ใช้โทรศัพท์ที่มีประสบการณ์จะถามก่อนเสมอว่าผู้รับพอจะมีเวลาคุยด้วยหรือไม่ ด้วยวิธีนี้ผู้รับโทรศัพท์จะไม่รู้สึกอึดอัดเหมือนถูกรุกไล่ ถ้าเขากำลังยุ่งอยู่ คุณก็อาจนัดเวลาโทรฯใหม่ที่สะดวกกว่า

เอ่ยชื่อคู่สนทนาด้วย
"ทุกคนชอบคำเยินยอและชอบเวลามีคนเรียกชื่อ" เพทรากล่าว เธอใช้กลยุทธ์นี้สร้างบรรยากาศการสนทนาซึ่งช่วยได้มากเช่น เมื่ออยากขัดจังหวะคู่สนทนาที่พูดยืดยาว เธอจะรอจนเขาหยุดเพื่อหายใจ แล้วเอ่ยชื่อคู่สนทนาก่อนที่จะสรุปเรื่องราวที่เขาพูดมาทั้งหมดด้วยสำนวนของเธอเอง

"คุณฮอฟมานคะ ดิฉันเข้าใจถูกต้องใช่ไหมว่า..." แล้วถามคำถามต่อไป

ใช้คำพูดให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าตนเองมีคุณค่า
ควรเริ่มสนทนาด้วยประโยคทำนองว่า "คุณเกริกชัย คุณเป็นผู้เชี่ยวชาญทางด้านนี้..." ประโยคเช่นนี้อาจไม่ใช่เหตุผลสำคัญในการโทรฯและเกริกชัยก็คงรู้อยู่แก่ใจว่าเป็นการเยินยอ แต่ถ้อยคำแบบนี้ฟังแล้วทำให้อารมณ์ดี การเยินยอควรเป็นไปด้วยความจริงใจ เพราะหากเราเสแสร้ง ผู้ฟังก็จะจับได้เมื่อได้ยินน้ำเสียง

พูดด้วยน้ำเสียงมั่นอกมั่นใจ
"คุณจะสื่อให้คู่สนทนาคล้อยตามความเห็นของคุณได้โดยใช้ภาษาท่าทาง" เพทรากล่าว เธอใช้เทคนิคต่อไปนี้

นั่งหรือยืนตัวตรงขณะพูดโทรศัพท์
ยิ่งนั่งหรือยืนหลังตรงเท่าไหร่ เราก็ยิ่งหายใจได้ลึก อากาศที่หายใจเข้าไปในช่องท้องมากจะทำให้เส้นเสียงทำงานได้เต็มที่ เสียงจึงหนักแน่นและฟังดูมั่นอกมั่นใจ

กิริยาระหว่างพูดโทรศัพท์
กิริยาท่วงท่าระหว่างพูดจะช่วยเรียบเรียงความคิดให้เป็นข้อความได้ง่ายขึ้นและเสริมให้มีความมั่นใจในตัวเอง การกิน ดื่ม หรือจุดบุหรี่ในระหว่างพูดเป็นการไม่สุภาพ คู่สนทนาจะได้ยินและคิดว่าผู้โทรฯไม่สนใจจริงจัง

ยิ้มแย้มขณะโทรศัพท์
"เสียงเราจะฟังดูเป็นมิตรมากกว่าถ้ายิ้มไปด้วยขณะพูดโทรศัพท์" เพทราเผย แม้ว่าการยิ้มจะเต็มใจหรือไม่เพียงใด เสียงก็จะฟังดูเป็นมิตรไม่แตกต่างกันเลย

คำพูดเด็ด

เพทราเรียนรู้จากประสบการณ์ว่าควรใช้คำพูดเด็ดซึ่งเป็นข้อความสั้นๆแต่เก็บใจความได้ดี หรือที่เรียกว่า "ใจความหลัก" เช่น
"คุณมูเลอร์คะ ดิฉันมีปัญหาอยากให้คุณช่วย" บทสนทนานี้เริ่มด้วยประโยคซึ่งมีใจความหลักสองจุดคือ
"ดิฉันมีปัญหา..." (เสื้อตัวใหม่ทำให้เป็นผื่นคัน)
"อยากให้ช่วย..." (อยากได้ค่าชดเชยที่เกิดอาการแพ้)
หากคู่สนทนาพยายามปฏิเสธหรือบ่ายเบี่ยงความรับผิดชอบ ประโยคต่อไปอาจช่วยได้
"จะทำอย่างไรดีเพื่อป้องกันไม่ให้เรื่องนี้เกิดขึ้นอีก"
ประโยคเหล่านี้ไม่ได้แสดงว่าคุณต้องการโต้เถียงกับคู่สนทนาแต่ "อยากให้มาช่วยกันแก้ปัญหา"

ทำให้การสนทนามีชีวิตชีวา
เพื่อในการสนทนามีชีวิตชีวาและเป็นมิตร เพทราแนะให้ใช้ "คำพูดช่วยเสริมการสนทนา"

พูด "นั่นสิ" ตอบรับบ่อยๆ
เพื่อให้คู่สนทนารู้สึกว่าคุณตั้งใจฟังในเรื่องที่เขาพูด เมื่อคุณฟังไปได้สักครู่ ก็ควรตอบว่า "นั่นสิคะ น่าสนใจนะคะ"

สนทนาไปสักพักก็หาข้อสรุป
เทคนิคนี้มีประโยชน์ในการป้องกันการเข้าใจข้อมูลผิดพลาด หรืออีกนัยหนึ่งก็เป็นการสื่อให้คู่สนทนาเข้าใจว่าเรื่องที่เขาพูดนั้นสำคัญ

อย่าให้เขาบอกปัดคุณได้
"หลายบริษัทจ้างพนักงานให้มีหน้าที่บอกปัดผู้โทรฯโดยเฉพาะ" ผู้เชี่ยวชาญกล่าว "ฉะนั้นคุณควรยึดมั่นในความตั้งใจที่จะเรียกร้องความเสียหาย แต่เป็นไปด้วยท่าทีที่เป็นมิตรจนกว่าจะได้คุยกับบุคคลที่รับผิดชอบเรื่องนี้"

บทสนทนาสุดท้าย ที่จะทำให้บรรลุเป้าหมาย
ขณะสนทนากับตัวแทนบริษัทฯ เพทราบอกตนเองแน่วแน่ว่าไม่ต้องการเผชิญหน้า เพียงแต่อยากหาทางแก้ปัญหาร่วมกัน เพราะเชื่อว่าคู่สนทนาจะได้ประโยชน์จากการพูดคุยครั้งนี้ด้วย เธอจึงย้ำถึงผลประโยชน์ที่บริษัทฯจะได้รับหากแก้ปัญหานี้ "ดิฉันจะเป็นลูกค้าของบริษัทฯต่อไป" ผลก็คือตัวแทนบริษัทฯยืนยันกับเธอว่าจะแจ้งปัญหานี้กับแผนกที่รับผิดชอบ คำตอบนี้ไม่ตรงกับเป้าหมายหลักของเธอ แต่เป็น "วิธีการบอกปัดลูกค้าที่มักใช้กันทั่วไป" เพทรายังคงพยายามจะจบการสนทนาด้วยคำพูดที่ดี

สรุปผล
"ฉันคงจะได้รับคำตอบจากคุณในไม่ช้านะคะ" เพทรากล่าวและยืนยันจะต้องได้คำตอบ

กล่าว "ขอบคุณ" ในตอนท้าย
เพทราจบการสนทนาด้วยคำพูดว่า "คุณมูเลอร์ ขอบคุณนะคะที่สละเวลามาช่วยดิฉัน"

หนึ่งสัปดาห์ผ่านไป เธอก็ยังไม่ได้รับข่าวจากบริษัทฯ จึงเขียนจดหมายถึงฝ่ายบริหาร โดยเล่าย่อๆถึงเรื่องที่สนทนากับมูเลอร์ และย้ำให้บริษัทจ่ายค่าชดเชยความเสียหาย

ปรากฏว่าได้ผล หลังจากนั้น 2-3 วันเธอได้รับโทรศัพท์จากฝ่ายบริหารของบริษัทฯแจ้งมาว่าสนใจเรื่องที่เธอร้องเรียน ยิ่งกว่านั้นบริษัทฯยังจัดส่งเสื้อแบบเดียวกันแต่เป็นสีฟ้ามาให้เป็นอภินันทนาการ ตอนนี้เพทราก็ยังชอบสวมเสื้อทั้งสองตัวนี้อยู่

บำบัด สไตล์ร็อก Eric Clapton

2011-11-04T00:12:00.000-07:00

เอริก แคล็ปตัน Eric Clapton นักกีต้าร์ระดับโลก
ซึ่งกลับใจหลังติดเหล้ามานาน หวังอย่างยิ่งที่จะช่วย
ผู้เสพติดคนอื่นๆ
บำบัด
สไตล์ร็อก

เครื่องปรับอากาศพ่นลมเย็นแรงสุดขณะที่คนดีมีชื่อเสียงนับร้อยนั่งสบายในงานเลี้ยงอาหารค่ำเพื่อหาทุนการกุศลที่ศูนย์วัฒนธรรมของอันติกัว ก่อนเสิร์ฟอาหาร เซอร์วิเวียน ริชาร์ด ลูกหลานคนหนึ่งซึ่งสร้างชื่อเสียงใหแก่เกาะในทะเลแคริเบียนแห่งนี้ ลุกขึ้นกล่าวสุนทรพจน์

ขณะเดียวกันที่ภายนอกบริเวณงานอากาศร้อนอบอ้าว ชีวิตอีกด้านของเกาะอันติกัวยังคงดำเนินไปตามปกติ ผู้ติดยาที่ชุมชนแออัดเกรย์ฟาร์มไม่เคยสนใจอาคารศูนย์วัฒนธรรมตระหง่านสีขาวที่อยู่ติดกัน แต่ใจจดจ่ออยู่แค่การวิ่งหาเงินสิบเหรียญมาซื้อโคเคนสูตรแรงพิเศษก้อนต่อไป

ตรงข้ามท่าเทียบเรือสำราญซึ่งมาส่งผู้โดยสารขึ้นฝั่งแวะเที่ยวชมเกาะราวสองสามชั่วโมง ชายสามสี่คนจากบาร์กำลังอาเจียนลงท่อระบายน้ำ แถบนี้มีลมพายุพัดผ่านเป็นประจำ แต่ยังไม่แรงพอจะทำให้กลิ่นอายของแอลกอฮอล์ผสมกลิ่นผักและผลไม้เน่าจางหายได้

จะว่าไปแล้ว คนติดโคเคนและขี้เมากับแขกเหรื่อในศูนย์วัฒนธรรมค่ำวันนั้น ไม่น่าจะมีอะไรเกี่ยวข้องกันได้ แต่สุนทรพจน์ของเซอร์วิเวียนกล่าวถึงความจำเป็นต้องใช้เงินบริจาคเพื่อสร้างบ้านพักชั่วคราวให้ผู้ติดยาและเหล้าที่เข้ารับการบำบัดฟื้นฟูกล่าวกันว่า ผู้อยู่เบื้องหลังโครงการนี้เป็นนักกีต้าร์เพลงร็อกผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในปัจจุบัน

เดือนตุลาคม 2541 เอริก แคล็ปตัน นักดนตรีวัย 54 ผู้สร้างผลงานโด่งดังมากมายตลอด 30 ปีที่ผ่านมา ทำพิธีเปิดคลีนิกผู้ติดยา "ครอสโรดส์" (CrossRoads) ซึ่งตั้งชื่อตามเพลงของโรเบิร์ต จอห์นสัน นักร้องเพลงบลูส์ที่เขาชื่นชอบ แคล็ปตันเคยติดยามาก่อนและวันนี้ต้องการช่วยบำบัดผู้เป็นโรคพิษสุราเรื้อรังและติดยาเสพติด โดยทุ่มเงิน 8 ล้านปอนด์หรือราว 480 ล้านบาทสร้างคลินิกบำบัดขึ้น

แคล็ปตันเปิดคลินิกบนเกาะอันติกัวที่เขาพักอาศัยอยู่ทุกวันนี้เพื่อตอบแทนชาวบ้าน ซึ่งเคยให้ที่พักพิงแก่เขาเมื่อเผชิญมรสุมชีวิตอย่างหนักหลายครั้ง

อันติกัวเป็นเกาะเล็กๆ มีประชากรเพียง 66,000 คน และว่ากันว่ามีชายหาดครบ 365 แห่งให้ไปได้ไม่ซ้ำตลอดทั้งปี ซึ่งเป็นภาพมายาสำหรับนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ที่ไปเยือนแดนสวรรค์แห่งนี้ "เมื่อก่อน ผมมาเพื่อดื่มและเสพยาแบบหัวราน้ำ" แคล็ปตันเล่า "ที่นี่เหมือนสวรรค์ หาซื้อยาที่ต้องการได้ทุกชนิด และทุกหนึ่งในสองคนบนเกาะจะติดเหล้างอมแงม"

แคล็ปตันสารภาพว่าเริ่มเสพยาสมัยเป็นนักศึกษาศิลปะ ในปี 2512 เขาดื่มวอดก้าวันละสองขวด ปี 2517 ติดเฮโรอินอย่างหนัก โรคพิษสุราเรื้อรังและการติดยามีผลกระทบอย่างรุนแรงต่อแพตที บอยด์ ภรรยารวมทั้งสมาชิกในครอบครัว หุ้นส่วนทางธุรกิจ และดนตรี ชีวิตแต่งงานลุ่มๆ ดอนๆ พังครืนหลังเก้าปี

"เวลากลับจากผับ บางครั้งผมจะอารมณ์ดี แต่บางทีก็ทุบทำลายข้าวของ" แคล็ปตันเล่า "ผมไม่คำนึงถึงความรู้สึกของคนอื่นเลยแม้แต่น้อย"

การใช้ชีวิตแบบนี้ทำให้สุขภาพของเขาทรุดโทรมอย่างหนัก รอยยิ้มขมขื่นปรากฎบนใบหน้า เมื่อเขานึกย้อนกลับไปปี 2522 อันเป็นช่วงที่เกือบเสียชีวิตเพราะพิษยาเสพติด "ตอนนั้นผมอยู่อเมริกาและต้องเข้าโรงพยาบาลรักษาแผลในกระเพาะ ซึ่งมีแผลหนึ่งแตกและตกเลือด ใครๆคิดว่าผมคงจะตายในรถพยาบาล ส่วนผมคิดว่า จะออกจากรถไปหาเหล้าดื่มได้ยังไง"

"หลังดื่มเสร็จ ผมจะถือขวดวอดก้า เครื่องเล่นเทป กีต้าร์และปืนลูกซองไปที่เตียง ทั้งหมดเป็นของเล่นก่อนเข้านอน ผมชอบใส่ลูกปืนขึ้นลำกล้อง แล้วอมปากกระบอกปืนไว้ในลักษณะที่สามารถยิงสมองตัวเองกระจายได้ทันที จากนั้นผมก็จะคิดว่า ถ้าฆ่าตัวตาย เราก็หมดโอกาสดื่มอีกต่อไป เดี๋ยวนี้ผมเรียกวิธีคิดแบบนั้นว่าเสียสติ"

เรานั่งคุยกันตรงมุมเงียบในคลินิกซึ่งมองออกไปเห็นอ่าว บริเวณนี้โขดหินระเกะระกะ ไม่เป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวซึ่งต้องการพักผ่อนแถบชายหาด ความสงบเงียบชวนให้เคลิบเคลิ้มขณะที่แคล็ปตันใช้ความคิด

"โรคพิษสุราเรื้อรังนั้นจะมองว่าเป็นชนักติดหลังหรือเป็นของขวัญชิ้นใหญ่สำหรับผมก็ได้ แต่ผมเห็นว่าเป็นของขวัญเพราะไม่เคยรู้เลยว่าตัวเองผิดปกติจนกระทั่งเลิกเหล้า ระหว่างนั้นผมคิดว่าตัวเองเป็นบ้าเป็นคนเลวมากๆ ตอนที่หมอบอกว่าผมป่วย ผมนึกในใจว่า ไม่เป็นไร อาการเราไม่หนักไปกว่าคนที่เป็นมะเร็งหรือเบาหวานหรอก แถมยังโชคดีตรงที่สามารถรักษาตัวได้"

แคล็ปตันคิดจะหันหลังให้เกาะอันติกัวหลังจากรู้ว่าดื่มเหล้าและเสพยาไม่ได้อีกแล้ว "ผมคิดว่าคงไม่ปลอดภัยแน่ๆ หากอยู่รักษาตัวที่นี่ ตอนนั้นเองที่ผมเริ่มมองเห็นปัญหาของผู้ติดยาคนอื่นๆ"

อาชญากรรมร้อยละ 70 บนเกาะอันติกัวมีสาเหตุมาจากการเมาสุราและยาเสพติด แต่รัฐบาลมีงบประมาณด้านการบริการสังคมน้อย และไม่เห็นความสำคัญของการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยามากนัก ตามวิธีที่ปฏิบัติกันมา คนเมาเหล้าแล้วก่อความวุ่นวายจะถูกกักไว้ในโรงพยาบาลราว 2-3 สัปดาห์เพื่อให้หมดเชื้อ แต่แคล็ปตันเชื่อว่ายังมีวิธีอื่น

ตอนที่แคล็ปตันเริ่มมองหาวิธีบำบัดการดื่มจัดในปี 2525 เขาเดินทางไปยังคลินิกแห่งหนึ่งในรัฐมินนิโซตาซึ่งเป็นศูนย์ฟื้นฟูชั้นนำของโลกในขณะนั้น แต่ก็หวนกลับไปดื่มอีกในเวลาต่อมา ก่อนจะเลิกเด็ดขาดในปี 2530

เมื่อย้อนกลับไปที่คลินิกอีกครั้ง ผมรู้เลยว่าต้องตายแน่ ถ้าไม่ยอมศิโรราบให้วิธีเลิกดื่ม 12 ขั้นตอน และสิ่งหนึ่งที่ต้องทำใจก็คือการเป็นนักดนตรีก็ช่วยชีวิตไม่ได้ อันที่จริงอาจทำลายชีวิตผมด้วยซ้ำ เพราะถ้าคิดว่าจำเป็นต้องดื่มเหล้าจึงจะเขียนเพลงได้ การเป็นนักดนตรีก็ไม่ใช่เรื่องน่าพิสมัยเลย

"สิ่งสำคัญที่สุดในชีวิตผมคือต้องเลิกเหล้าและมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ หากทำเช่นนั้น ผมก็จะเป็นตัวอย่างให้คนอื่นและจะช่วยเหลือคนอื่นได้ด้วย"

นี่เป็นบทบาทที่แคล็ปตันเริ่มต้นราวหกปีก่อนที่โรงพยาบาลทางตอนใต้ของกรุงลอนดอน ซึ่งเข้ารับการบำบัดช่วงสามปีต่อมาเขาเริ่มแวะเวียนไปโรงพยาบาลแห่งนี้ทุกวัน และพูดคุยกับคนที่รู้สึกโดดเดี่ยวหรือไม่กล้าเข้าร่วมการบำบัดแบบเป็นกลุ่ม

"งานนี้เหมือนการแสดงบนเวทีตรงที่ ต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์ รวมทั้งโต้ตอบทันควันและทุ่มเทเต็มที่โดยเฉพาะกับคนที่เพิ่งเข้ามาร่วมกลุ่ม" แคล็ปตันบอก "ผู้มาใหม่ต้องยอมรับว่าเคยทำผิดมหันต์หรือไม่ชีวิตก็พังพินาศไปแล้ว"

ทั้งแคล็ปตันและเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลพยายามชั่งน้ำหนักว่า ความเป็นคนดังของเขาจะทำให้ผู้รับการบำบัดรู้สึกอึดอัดใจหรือไม่

เราจะพิจารณาเป็นรายๆไป คนที่อึดอัดหรือเสียสมาธิก็มี แต่บางครั้งก็ช่วยให้คนเข้าใจปัญหาดีขึ้น เพราะผมสามารถพูดได้ว่า "คุณรู้ไหม ผมมีเงินทองมากมาย อาชีพการงานดีเยี่ยม และมีเพลงติดอันดับเยอะแยะ แต่ก็ยังอยากฆ่าตัวตาย" สีหน้าของพวกเขาบอกผมว่า ถ้อยคำเช่นนี้ช่วยให้เขารู้สึกมั่นใจมากขึ้น

ปี 2534 โคเนอร์ ลูกชายวัยสี่ขวบของแคล็ปตันพลัดตกจากหน้าต่างตึกระฟ้าเสียชีวิตในนครนิวยอร์ก ซึ่งเป็นเหตุการณ์สะเทือนใจมากที่สุดในชีวิต แต่ก็ช่วยให้ความรู้สึกผูกพันกับเกาะอันติกัวแนบแน่นลึกซึ้งขึ้น

"ถ้าเป็นเมื่อก่อนก็คงดื่มให้เมาแล้วโยนความผิดให้สังคม โชคดีมากที่ตอนนั้นผมเลิกเหล้ามาสามปีแล้ว และรู้วิธีประคองตัวให้ผ่านช่วงวิกฤตมาได้โดยไม่ทำอะไรบ้าๆ"

แคล็ปตันกลับไปเขียนเพลงอีกครั้งที่เกาะอันติกัว "การเขียนเพลงติดๆกันหลายเพลง ช่วยให้ผมเอาชีวิตรอดมาได้และเป็นส่วนหนึ่งของการบำบัด" แคล็ปกล่าวว่า "เพลง Tears in Heaven, My Father's Eyes และ The Circus Left Town ล้วนพูดถึงลูกชายและประสบการณ์ชีวิตครอบครัวของผม"

เมื่อห้าปีก่อน แคล็ปตันกับเจ้าของโรงพยาบาลที่เข้ารักษาตัวในอังกฤษวางแผนจะเปิดคลินิกบำบัดฟื้นฟูหลายแห่งทั่วโลก รวมทั้งที่เกาะอันติกัว แต่ภายหลังเจ้าของกลับขายโรงพยาบาลและปล่อยให้แคล็ปตันเคว้งคว้างไม่รู้จะทำอย่างไร ทั้งที่ทุ่มเงินลงทุนไปแล้วถึงสี่ล้านปอนด์หรือราว 240 ล้านบาท

"ผมต้องตัดสินใจว่าจะเสี่ยงเดินหน้าต่อไปทั้งที่ไม่ค่อยรู้เรื่องธุรกิจหรือจะถอนตัว" แคล็ปตันเล่า "หากถอนตัว ผมก็คงกลับอันติกัวอีกไม่ได้ เพราะสัญญากับชาวบ้านไว้แล้วว่าจะให้ความช่วยเหลือ"

แล้วเขาก็พบกับ แอน แวนซ์ ซึ่งทำงานอยู่กับสมาคมยุโรปเพื่อการบำบัดผู้ติดยาในกรุงลอนดอน เธอมีประสบการณ์สูงในเรื่องการบำบัดผู้ติดยาและเคยเป็นผู้บริหารของคลินิกเบตตีฟอร์ดในรัฐแคลิฟอร์เนีย

แคล็ปตันกับแวนซ์เริ่มแลกเปลี่ยนความคิดเห็นด้านการบริหารคลินิก ทั้งสองเห็นพ้องกันว่าจะไม่แสวงหากำไรจากผู้ป่วย จะหาทางเปิดคลินิกครอสโรดส์และบริหารองค์กรนี้ให้สามารถเลี้ยงตัวเองได้ พร้อมๆกับช่วยประชาชนของเกาะอันติกัวและประเทศอื่นๆในย่านทะเลแคริบเบียน หากได้คนไข้จากทวีปยุโรปและอเมริกาโดยคิดค่าบำบัดรายละ 9,000 เหรียญต่อเดือน ซึ่งถูกกว่าศูนย์บำบัดระดับเดียวกันกว่าครึ่ง คลีนิกซึ่งจุได้ทั้งหมด 36 เตียงก็คงมีรายได้มากพอที่จะจัดเตียงสำหรับบำบัดชาวพื้นเมืองถึง 12 เตียงโดยไม่คิดค่าบริการ

นับถึงปัจจุบัน มีชาวพื้นเมืองเข้ารับการบำบัดกว่า 25 คน แต่ระหว่างเปิดให้บริการเจ้าหน้าที่ของครอสโรดส์พบว่าจำเป็นต้องมีบ้านพักชั่วคราวตามที่เซอร์วิเวียน ริชาร์ดกล่าวถึงในสุนทรพจน์ข้างต้น เพื่อให้ผู้ผ่านการบำบัดไม่ต้องหวนกลับไปอยู่บ้านที่เคยหัดดื่มเหล้าตั้งแต่เด็ก

"ผมพร้อมจะล่มจมเพราะเรื่องนี้ เพราะทำด้วยใจ" แคล็ปตันบอก "ถ้าเราช่วยให้คนคนหนึ่งเลิกดื่มได้ เงินทุกสตางค์ที่เสียไปก็นับว่าคุ้มค่ายิ่ง เพราะชีวิตคนเป็นสิ่งไม่อาจประเมินค่าได้"

เมื่อเดือนมิถุนายนปีที่แล้ว แคล็ปตันหาทุนเพิ่มได้ 3 ล้านปอนด์หรือราว 180 ล้านบาทจากการจัดประมูลกีต้าร์ 100 ตัว รวมทั้งกีต้าร์ที่ใช้เล่นเพลงยอดนิยม Layla ซึ่งได้ราคาสูงสุดเป็นประวัติการณ์ถึง 316,879 ปอนด์ หรือราว 19 ล้านบาท

แคล็ปตันยอมรับว่าโครงการนี้อาจทำให้ต้องสูญเสียทรัพย์สินที่มีอยู่ทั้งหมด แล้วเข้าไม่วิตกบ้างเลยหรือ "แน่นอน แต่ถ้าเอาเงินทั้งหมดไปกินเหล้า ก็จะถังแตกหนักเข้าไปอีก แถมยังทำลายสุขภาพถึงตายด้วย" นักกีต้าร์เพลงร็อกกล่าว "ถ้าเลิกดื่มเหล้าและขาดทุนหมดตัว ผมก็ยังเริ่มนับหนึ่งใหม่ได้ ผมทำได้แน่หากไม่แตะต้องสิ่งเสพติดอีก"

เมื่อเขินอายมากเกินไป

2011-11-02T01:56:00.000-07:00

ใจเต้นมือสั่นหรือ ?
เรามีวิธีช่วย
เมื่อเขินอายมากเกินไป

เป็นเรื่องน่าทึ่งที่วันนี้เกรซ วัย 32 กล้ามานั่งกินอาหารในร้านเหมือนคนทั่วไป สมัยเรียนเธอไม่กล้าแม้แต่จะเข้าไปในโรงอาหารของโรงเรียนเพราะกลัวจะตกเป็นเป้าสายตาของเพื่อน เธอกลัวหนักขึ้นเรื่อยๆจนอายุ 20 กว่าจะรู้ว่าตนเองมีอาการผิดปกติที่เรียกว่า "กลัวการเข้าสังคม" (Social Phobia) ทุกวันนี้ เกรซรู้สึกดีขึ้นบ้าง หลังจากได้รับการบำบัดรักษา แต่ยังคงต้องปรับตัวอยู่ เธอกล่าวว่า "ฉันคงกลายเป็นคนละคนถ้าไม่ต้องคอยกลัวเรื่องแบบนี้"

มนุษย์เรามีความอายเป็นพื้นนิสัยเดิม เมื่อต้องเผชิญเหตุการณ์บางอย่าง บางคนถึงกับหัวใจเต้นแรง เหงื่อออก ปากแห้ง พูดไม่ออก สมองว้าวุ่น และอยากหนี แม้แต่ประเทศที่ผู้คนกล้าแสดงออกอย่างสหรัฐฯก็ยังพบว่า ความกลัวที่จะต้องเข้าสังคมเป็นอาการผิดปกติด้านจิตใจ ซึ่งพบมากเป็นอันดับ 3 รองจากอาการซึมเศร้าและติดสุรา

บางคนไม่ยอมใช้ห้องน้ำสาธารณะหรือคุยโทรศัพท์ บ้างก็พูดไม่ออกต่อหน้าเจ้านาย หรือ เพศตรงข้าม คนที่มีอาการรุนแรงมักพยายามหลีกหนีการติดต่อกับบุคคลอื่น

อาการน่าวิตก
ความกลัวในการเข้าสังคมเป็นอาการผิดปกติที่มีมาแต่โบราณกาล แต่เพิ่งจะจัดเข้าเป็นส่วนหนึ่งของวิชาจิตเวชเมื่อปี 2523 ในปัจจุบัน นักจิตวิทยาบางคนเป็นห่วงว่าการใช้อินเทอร์เน็ตจะยิ่งทำให้คนที่เขินอายอยู่แล้วเป็นมากขึ้น "หากเขินอายเป็นทุนอยู่บ้างแล้ว อินเทอร์เน็ตก็จะยิ่งทำให้โอกาสได้พบปะพูดคุยกันน้อยลง" ฟิลิป จี ซิมบาร์โด ศาสตราจารย์ ด้านจิตวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดกล่าว

แม้บางคนจะส่อเค้าตั้งแต่เกิดว่าเป็นคนขี้อายกว่าปกติ แต่ก็อาจเปลี่ยนไปเมื่อโตขึ้น เจอโรม เคแกน นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด บอกว่า ทารกเริ่มแสดงอาการเขินอายหรือกล้าเมื่ออายุ 16 สัปดาห์ หากมีเด็กห้าคน หนึ่งในนั้นจะเมินหน้าหนีหรือร้องไห้เมื่อเห็นของแปลกใหม่ ขณะที่อีกสี่คนจะเอื้อมมือไปหาคนแปลกหน้าหรือคว้าของนั้น อย่างไรก็ดี ทารกที่เขินอายอาจชอบเข้าสังคมเมื่อโตขึ้น ส่วนทารกที่กล้าแสดงออกอาจกลายเป็นคนขี้อายและเป็นหนักถึงขั้นไม่กล้าเข้าสังคม

ประสบการณ์ในชีวิตจะหล่อหลอมเราให้กลายเป็นคนขี้อายมากขึ้นหรือน้อยลงตามเวลาที่ผ่านไป นักจิตวิทยาชี้ว่า สมองจะรับรู้ความกลัวโดยเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ฝังใจแต่ละอย่าง (สถานที่ เวลา เพลง ฯลฯ) เช่น เมื่อนักเรียนถูกครูดุ ก็จะประหม่า เมื่อเข้าเรียนกับครูคนนั้นในครั้งต่อไป แต่บางครั้ง สมองก็เชื่อมโยงเหตุการณ์ดีเกินไปจนทำให้นักเรียนกลัวทุกครั้งไม่ว่าจะเข้าเรียนห้องไหนหรือพบครูคนใด

เด็กที่ไม่รู้จะทำอย่างไรเพื่อแก้ "ความกลัวที่อยู่ในใจ" เช่นนี้ มักจะหาทางออกด้วยการนิ่งเงียบ มอยรา รีน นักจิตวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย บอกว่า เด็กอาจไม่ชวนเพื่อนมาบ้าน ไม่ไปโรงเรียนหรือเลือกคุยกับเพื่อนเพียงบางคน ซึ่งยิ่งจะทำให้เด็กมีปัญหามากขึ้นเพราะไม่ได้เรียนรู้ทักษะในการเข้าสังคม

พ่อแม่ก็มีส่วน

พ่อแม่ที่ชอบตำหนิติเตียนอาจทำให้ลูกกลายเป็นคนขี้ขลาด แต่พ่อแม่ทีอ่อนโยนก็อาจเลี้ยงลูกให้เป็นเด็กขี้กลัวได้เหมือนกัน ริชาร์ด เฮมเบิร์ก ผู้อำนวยการคลินิกผู้ป่วยทางจิตแห่งมหาวิทยาลัยเทมเพิล เมืองฟิลาเดลเฟีย กล่าวว่า "หากพ่อแม่ไม่ยอมเข้าสังคมหรือมัวแต่กลัวเกินเหตุว่าเพื่อนบ้านจะคิดยังไง ลูกอาจตีความว่าโลกนี้ช่างโหดร้ายและมีเรื่องทำให้อับอายขายหน้า"

ราวครึ่งหนึ่งของคนที่กลัวการเข้าสังคมจะแสดงอาการตั้งแต่อายุ 8 ขวบ และที่เหลือเริ่มมีอาการเมื่อเป็นผู้ใหญ่ บางคนไม่รู้ตัวว่ามีปัญหาจะกระทั่งได้เข้าสังคมใหม่ๆ เช่น มหาวิทยาลัย หรือ ที่ทำงานใหม่ เชื่อกันว่า ผู้หญิงมีปัญหาการเข้าสังคมมากกว่าผู้ชาย แต่ผู้ชายหาทางแก้ไขมากกว่าและสังคมตีตราว่าผู้ชายไม่ควรเป็นคนขี้อาย

สตีฟ ฟอกซ์ เป็นคนขี้อายมากเมื่อเรียนชั้นมัธยมจนเพื่อนผู้หญิงชอบแกล้งทักเพื่อจะได้เห็นหน้าเขาแดงก่ำ เขาไม่ยอมพูดคุยในชั้นเรียนและเหงื่อชุ่มฝ่ามือทุกครั้งที่เดินผ่านเพื่อน พอสตีฟอายุ 19 พ่อเริ่มวิตกจนต้องปรึกษาแพทย์ ซึ่งให้การรักษาจนหายขาด ขณะนี้สตีฟอายุ 24 เขาไปกล่าวสุนทรพจน์ต่อหน้าฝูงชน 1,700 คน และได้แต่งงานกับเชียร์ลีดเดอร์ซึ่งเคยล้อเขา

ความตื่นตระหนกก็เป็นอีกสาเหตุที่ทำให้คนเรากลัวการเข้าสังคม และอาจรู้สึกเช่นนั้นในช่วงนาทีแรกที่ขึ้นไปกล่าวสุนทรพจน์ จากนั้นก็จะค่อยๆดีขึ้นจนหายไปในไม่ช้า แต่คนที่มีปัญหาอาจจะสั่นอยู่นานเป็นชั่วโมง จนกระทั่งร่างกายเหนื่อยล้าไปเอง นักพฤติกรรมบำบัดมักสอนให้คนประเภทนี้ กล้าเผชิญหน้ากับเหตุการณ์จนอาการต่างๆหายไปในที่สุด แล้วจะรู้เองว่าไม่มีอะไรน่ากลัวอย่างทีคิด

พบคนแปลกหน้า
เมลินดา สแตนเลย์ ศาสตราจารย์ด้านจิตเวชและพฤติกรรมศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยเทกซัส รักษาด้วยการพาคนไข้ไปหอประชุมเป็นแห่งแรก เพื่อให้ฝึกพูดสั้นๆต่อหน้าผู้ฟังกลุ่มเล็กๆ "บางคนยืนอยู่นาน แต่ในที่สุดความกลัวว่าผู้ฟังจะมองเขาอย่างไรก็หายไปเอง" สแตนเลย์ กล่าว บางคนใช้วิธีบำบัดด้วยการฝึกคนไข้กับสถานการณ์ที่ทำให้เขินอาย เช่น เดินผ่านคนกลุ่มใหญ่ในห้องโถงโรงแรม

บางครั้งความกลัวเข้าสังคมเกิดจากนิสัยไม่ค่อยชอบพูดคุย นักบำบัดจึงต้องช่วยเพิ่มทักษะการเข้าสังคม เช่น คนที่เขินอายมากๆมักไม่กล้าทักทายผู้คนที่พบปะในสังคมและเป็นคนประเภทถามคำตอบคำ "ผมคิดไว้แล้วว่าจะไม่เดินหนี แม้คู่สนทนาจะทำท่าไม่สนใจสิ่งที่ผมพูดตั้งแต่ประโยคแรก" ริก รอบบินส์ วัย 32 ซึ่งเคยกลัวการเข้าสังคมจนต้องออกจากมหาวิทยาลัย กล่าว "ทุกวันนี้ก่อนออกจากบ้าน ผมจะเตรียมหัวข้อสนทนาสักสี่ห้าเรื่องไว้พูดคุย ส่วนใหญ่เป็นเรื่องทั่วไป"

เบอร์นาโด เจ คาร์ดุซซิ ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยความเขินอาย มหาวิทยาลัยอินดีแอนา เชื่อว่า การเบนความสนใจออกจากตัวเองเป็นการบำบัดที่ดีสำหรับคนเขินอาย เขาหาทางให้คนไข้เลิกหมกมุ่นกับตนเองด้วยการส่งไปอยู่ในครัว โรงพยาบาล และสถานพักพื้นต่างๆ ซึ่งเป็นวิธีการที่รอบบินส์เห็นว่าได้ผล เพราะ "ได้เห็นว่าคนอื่นก็ขี้อายพอๆกัน คนไข้จึงไม่รู้สึกว่าแตกต่างไปจากคนอื่น"

ในกรณีที่อาการรุนแรงอาจต้องใช้ยาช่วย แม้ปัจจุบันจะยังไม่มียาที่ได้ผลเต็มร้อย อย่างไรก็ดี ลิน เฮนเดอร์สัน ผู้อำนวยการคลินิกความเขินอายที่รัฐแคลิฟอร์เนีย เตือนว่า ยามีผลช่วยบำบัดชั่วคราวเท่านั้น และกล่าวว่า "คนไข้มักอาการทรุดลงเมื่อหยุดยา" การวิจัยชี้ว่า ในระยะยาว การบำบัดจะช่วยคนไข้ได้มากกว่า

นักบำบัดส่วนใหญ่กล่าวว่า หากภาวะกลัวการเข้าสังคมไม่หนักถึงกับกลัวไปเสียหมด ก็ยังไม่น่าเป็นห่วงนัก บุคคลโด่งดังในประวัติศาสตร์ เช่น อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ ก็เป็นคนขี้อาย คนที่เขินอายเล็กน้อยน่าจะจัดได้ว่าเป็นคนอ่อนไหว มีนิสัยเห็นอกเห็นใจเข้าใจ และหยั่งรู้ความรู้สึกของผู้อื่น ซึ่งล้วนเป็นคุณสมบัติที่ไม่น่าอายเลยแม้แต่น้อย

ระดับของความอาย
อายปกติ
ประหม่าเมื่อเริ่มพูด แต่หลังจากนั้นจะดีใจที่ทำได้ แรกๆอาจไม่รู้ว่าจะพูดอะไร จากนั้นค่อยๆเริ่มพูดได้ ฝ่ามือชุ่มเหงื่อขณะสัมภาษณ์งาน แต่ก็ตอบคำถามได้อย่างดี

อายระดับรุนแรง
หัวใจเต้นแรงเมื่อรู้ว่าคนอื่นกำลังมองอยู่ ตัวสั่นเมื่อต้องพูดในที่ประชุม แม้แค่บอกชื่อตัวเอง หลีกเลี่ยงการสนทนาเพราะกลัวจะพูดอะไรเปิ่นๆ

ภาวะกลัวการเข้าสังคม
ทำทุกอย่างเพื่อเลี่ยงการแนะนำให้รู้จักคนแปลกหน้า กลืนลำบากเมื่ออยู่ในที่สาธารณะจนกินอาหารนอกบ้านไม่ได้ รู้สึกว่าไม่มีทางสร้างความประทับใจ และเชื่อว่าตนเองเข้าสังคมไม่เก่ง

ภาวะกลัวการเข้าสังคมขั้นรุนแรง
เป็นปกติเมื่ออยู่คนเดียว ไม่กล้าออกนอกบ้านไปพบปะคนอื่น กังวลตลอดเวลาว่าคนอื่นจะทำให้ตัวเองอับอายขายหน้า เมื่อเผชิญกับความตกใจกลัว จะหลีกหนีไม่พูดคุยกับคนอื่น

eBay ค้าขายออนไลน์ไม่จำกัด

2011-11-01T06:39:00.000-07:00

eBay ค้าขายออนไลน์ไม่จำกัด
ปรากฏการณ์ของอีเบย์ในอินเทอร์เน็ตกำลังสั่นสะเทือนรูปแบบการทำธุรกิจในสหรัฐฯ

ชารอน บัลโควิช เปิดแผงขายของเก่าในเมืองบิสมาร์ก รัฐนอร์ทดาโคตา ร้านเธอค่อนข้างเงียบเหงาเพราะเมืองเล็กๆแห่งนี้มีลูกค้าน้อยและสินค้าก็ขายได้ในราคาต่ำ เธอจึงเริ่มนำสินค้าไปประมูลในเว็บไซต์อีเบย์ ซึ่งเป็นการผันตัวเองเข้าสู่ตลาดระดับโลกทันที ที่เขี่ยบุหรี่แบบอาร์ตเดกโคซึ่งซื้อมาในราคา 20 เหรียญ ราคาประมูลพุ่งสูงอย่างรวดเร็ว และขายได้ 290 เหรียญ แจกันราคา 5 เหรียญเปลี่ยนมือไปเมื่อมีผู้เสนอซื้อในราคา 585 เหรียญ

กระทั่งรถแทรกเตอร์ที่ใช้แล้ว เธอก็ขายให้พระในนิวยอร์กด้วยราคา 2,499 เหรียญ บัลโควิชได้รับเช็คจากผู้ซื้อทั่วโลก "ก่อนหน้านี้ ฉันขายของได้อย่างมากเดือนละ 15 ชิ้น" เธอกล่าว "แต่เดี๋ยวนี้ สินค้า 15 ชิ้น ขายได้ภายในชั่วโมงเดียว"

ขอต้อนรับสู่การปฏิวัติของอีเบย์ (eBay) เว็บไซต์การประมูลเป็นหนึ่งในเว็บไซต์ที่แรงที่สุด ผู้ร่วมประมูลออนไลน์แข่งขันกันเสนอราคาเพื่อเป็นเจ้าของเตาอบใหม่ และกล้องจุลทรรศน์ใช้แล้ว นอกจากนี้ยังมีการประมูลของเฉพาะกลุ่ม เช่น ของที่ระลึกสำหรับแฟนภาพยนตร์ และมีกระทั่งเว็บไซต์ที่นำรายได้จากการประมูลไปบริจาคเพื่อการกุศล

รายได้จากธุรกิจที่เริ่มมา 15 ปีเป็นที่แน่นอน แต่คาดว่าจะทำเงินถึง 8,500 ล้านเหรียญในปีนี้ และทะยานเป็น 12,000 ล้านเหรียญในปีหน้า โดยอีเบย์เป็นเว็บไซต์ที่มีบทบาทสำคัญในตลาดประมูลออนไลน์ มียอดผู้ลงทะเบียนเข้ามาใช้บริการแล้วประมาณ 20ล้านคน มีการประมูลของไปแล้วกว่า 10ล้านชิ้น และยังท้าทายความเชื่อที่ว่าธุรกิจในอินเทอร์เน็ตต้องขาดทุนเสียก่อน ด้วยการทำกำไรตั้งแต่เดือนแรก ห้าปีต่อมาหลังจากก่อตั้ง อีเบย์มีมูลค่าหุ้นมากกว่าห้างร้านชื่อดังอย่าง เคมาร์ต เจซีเพนนี และนีแมนมาร์คัส รวมกันเสียอีก

ขณะนี้มีผู้พยายามแย่งส่วนแบ่งตลาดประมูลสินค้า เว็บไซต์ของ yahoo และ Amazon ก็เปิดบริการประมูลมาแข่งกับ eBay นอกจากนี้ Microsoft DELL และบริษัทอื่นอีกกว่า 100 บริษัทยังต่อเชื่อมเว็บไซต์เข้ากับแฟร์มาร์เก็ตเน็คเวิร์ก (Fair Market Network) ซึ่งเป็นสมาคมการประมูลแห่งใหม่

การประมูลออนไลน์กำลังสั่นสะเทือนรูปแบบการทำธุรกิจในสหรัฐฯ มีหลายคนลาออกจากงานประจำมาขายของในอินเทอร์เน็ต ร้านค้าปลีกเริ่มนิยมใช้การประมูลออนไลน์มาเพิ่มยอดขาย แม้ความเหนือชั้นของอีเบย์จะยังไม่ส่งผลกระทบรุนแรงถึงขั้นทำให้พ่อค้าคนกลางตกงาน แต่สิ่งที่ชัดเจนก็คือ รูปแบบการซื้อขายทางอินเทอร์เน็ตกำลังไปได้ฉิว

แท่งลูกอมเพซ
เรื่องนี้เริ่มขึ้นจากแท่งใส่ลูกอมยี่ห้อ "เพซ" กับผู้ชายชื่อ ปิแอร์ โอมิดยาร์ เขาเกิดที่กรุงปารีสเมื่อปี 2510 และเดินทางไปสหรัฐฯตอนอายุ 6 ขวบ โอมิดยาร์สนใจคอมพิวเตอร์มาก ตั้งแต่เรียนมัธยมปลาย จากนั้นจึงเข้าศึกษาคอมพิวเตอร์ที่มหาวิทยาลัยทัฟต์ "ผมเป็นเด็กบ้าคอมฯครับ" โอมิดยาร์กล่าว หลังจบชั้นปีที่ 3 เขาย้ายไปฝึกงานแถวซานฟรานซิสโก แล้วไม่ได้กลับไปเรียนต่ออีกเลย

กลางปี 2538 แพม ภรรยาในอนาคตของเขา ซึ่งสะสมแท่งลูกอมเพซ บ่นถึงความลำบากในการหาคนแลกเปลี่ยนของด้วย ในย่านซานฟรานฯ โอมิดยาร์ซึ่งเป็นผู้บุกเบิกอีคอมเมิร์ซ (เขาร่วมก่อตั้ง อีช็อป ซึ่งไมโครซอฟท์ซื้อไป) ตั้งข้อสังเกตุว่า "สถาบันและนักลงทุนรายใหญ่ ต่างก็มีข้อมูลลึกๆกันทั้งนั้น" เขาทุ่มเทความคิดว่าจะใช้อินเทอร์เน็ตสร้างตลาดที่เป็นธรรมมากขึ้นได้อย่างไร และแท่งลูกอมเพซก็ทำให้เขาเห็นทางสว่าง เว็บไซต์การประมูลที่ทุกคนเข้าถึงข้อมูลเดียวกันคือ ตลาดที่มีประสิทธิภาพสูงสุด

ปลายปี 2538 โอมิดยาร์เปิดเว็บไซต์การประมูลโดยใช้บริการอินเทอร์เน็ตสำหรับผู้ใช้ทางบ้าน ที่คิดค่าใช้จ่ายเพียง 30 เหรียญต่อเดือน ในตอนแรกทุกอย่างให้บริการฟรี แต่มีผู้สนใจมากจนผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตคิดเงินกับโอมิดยาร์เพิ่มเป็น 250 เหรียญต่อเดือน เขาจึงเริ่มคิดค่าธรรมเนียมในการนำเสนอสินค้าแต่ละชิ้น และหักเปอร์เซ็นต์ค่านายหน้าจากราคาขายสุดท้าย

ค่าบริการที่ส่งไปทางจดหมายถึงโอมิดยาร์ในแต่ละวันอาจดูน้อยนิด บางฉบับมีเพียงเหรียญ 10 เซ็นต์ที่ติดบนกระดาษแข็งที่ส่งมา แต่ทว่ามีจดหมายเข้ามาเป็นกองพะเนิน ในเดือนแรก เขามีรายได้ 1,000 เหรียญซึ่งมากกว่าค่าดำเนินการเสียอีก โอมิดยาร์รู้ว่าเขากำลังเดินมาถูกทาง เมื่อใส่ปากกาเลเซอร์ราคา 30 เหรียญ ซึ่งระบุว่าใช้การไม่ได้ ไว้ในรายการประมูล โดยตั้งราคาเริ่มประมูลไว้ 1 เหรียญ การประมูลเริ่มขึ้นและคนสุดท้ายที่ได้ไป จะต้องจ่ายถึง 14 เหรียญ ขณะเดียวกันรายได้ของเว็บไซต์ก็เพิ่มขึ้นเรื่อยๆเป็น 2,500 เหรียญในเดือนที่ 2 จากนั้นเป็น 5,000 เหรียญ และ 10,000 เหรียญ ในอดีต

รู้จักผ่อนหนักผ่อนเบา
ในไม่ช้าโอมิดยาร์ก็พบว่า เขาตกอยู่ในฐานะคนกลางระหว่างปัญหาของผู้ซื้อกับผู้ขาย โอมิดยาร์เรียกร้องให้ทั้งสองฝ่ายตกลงกันฉันมิตร เขาตัดสินใจว่าถ้าสมาชิกอีเบย์อยากร้องทุกข์ ก็ควรทำอย่างเปิดเผยบนเว็บไซต์ และถ้าผู้ค้าขายจะต่อว่าคนที่ไม่ชอบ ก็ควรจะชมเชยคนที่ชอบด้วย

และนั่นคือจุดกำเนิดของเวทีสะท้อนความคิด (Feedback Forum) หนึ่งในบริการยอดนิยมของอีเบย์ ซึ่งมีปรัชญาว่า ทุกคนเป็นคนดี หากใครทำผิด ก็ควรได้รับประโยชน์จากการรู้ถึงความผิดนั้นด้วย "ผมกลัวว่ามันจะกลายเป็นเวทีที่มีแต่คนบ่น แต่แปลกใจที่พบว่า ผู้คนชอบชมเชยกันมากกว่า" เขากล่าว

ไม่นานนักโอมิดยาร์ก็ชวน เจฟ สโกล ซึ่งจบปริญญาโทการบริหารธุรกิจจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดมาร่วมงานด้วย พวกเขาจ้างเจ้าหน้าที่เทคนิค ฝ่ายบริการลูกค้า และฝ่ายการเงินเพิ่ม ขณะนั้นอีเบย์ดำเนินงานอยู่ที่ออฟฟิศพาร์กในเมืองซานโฮเซ รัฐแคลิฟอร์เนีย สำนักงานเรียบง่ายไม่มีพิธีรีตอง พนักงานต่อโต๊ะกันเองและนั่งทำงานบนเก้าอี้ชายหาด งานเลิกเวลา 15.00 น.เพื่อเอาใจพวกแฟนฟุตบอล

ในปี 2540 โอมิดยาร์ตั้งบริษัทร่วมทุนเบนช์มาร์ก แคพิทัล (ทุนจดทะเบียนขั้นต้น 6.5 ล้านเหรียญ ขณะนี้มีมูลค่ากว่า 1,000 ล้านเหรียญ) หนึ่งเดือนก่อนนำอีเบย์เข้าตลาดหลักทรัพย์ โอมิดยาร์ก้าวลงจากตำแหน่งประธานกรรมการบริหาร โดยให้ เม็ก วิตแมน ซึ่งเคยเป็นผู้บริหารของแฮสโบรขึ้นดำรงตำแหน่งแทน วันที่ 24 กันยายน 2541 อันเป็นวันแรกที่หุ้นเข้าตลาด ราคาหุ้นพุ่งจาก 18 เหรียญเป็น 47 เหรียญ พนักงานของอีเบย์ ร่ำรวยในพริบตา (โอมิดยาร์ถือหุ้นร้อยละ 30 ในฐานะเจ้าของ และมูลค่าหุ้นเพิ่มเป็นประมาณ 4,000 ล้านเหรียญ)

จากนั้นอีเบย์ก็มีเรื่องให้สะดุ้งสะเทือนบ้าง จากการประโคมข่าวของพวกนักข่าวมือไว เช่น ไฟฟ้าดับ 21 ชั่วโมงในเดือนมิถุนายน 2542 รายการทอล์กโชว์ภาคดึกนำเรื่องการประมูลอันน่าขายหน้า ที่เกิดขึ้นเป็นครั้งคราว หรืออาจกุกันขึ้นมาล้อ เช่น คนประกาศขายไต (ราคาประมูลขึ้นไปถึง 5.7 ล้านเหรียญก่อนที่อีเบย์จะยกเลิกไป) ขายปืนบาซูกา หรือหนุ่มน้อยวัย 17 เปิดประมูลขายพรหมจรรย์ของตน เป็นต้น

กาวไซเบอร์สเปซ
ปัจจุบัน อีเบย์ยังคงเป็นอีกเว็บไซต์ที่อนาคตสดใสที่สุดในอินเทอร์เน็ต ลองคลิกเข้าไปดูการซื้อขายสินค้ามือสองจากทั่วโลก นาฬิกาแบบอาร์ตเดกโคที่คุณอยากได้มานาน มีให้ประมูลถึง 19 เรือน ของหรูหราก็มี (รถโรลส์รอยซ์) คุณอาจพบของเก่า (ฟันไดโนเสาร์) หรือของประหลาด (ป้ายระวังหนูบุก)

เหตุใดอีเบย์จึงประสบความสำเร็จอย่างกว้างขวาง ปัจจัยหลักคืออีเบย์เป็นเว็บไซต์แรกในประเภทนี้ จึงครองใจผู้ซื้อและผู้ขายได้ก่อนใคร แต่ความฉลาดสุดยอดที่แท้จริงก็คือ ความสำเร็จในการสร้าง "ชุมชนซึ่งอาจเหมือนจริงมากที่สุดขึ้นในเว็บไซต์" วิตแมนกล่าว มีการเข้าชมถึง 2,400 ล้านครั้งต่อเดือน (page visit per month) ถ้าเคล็ดลับความสำเร็จของอินเทอร์เน็ตต้องอาศัยความเหนียวแน่นของบรรดาแฟนๆ วัดจากเวลาผู้ใช้อยู่ในเว็บไซต์ อีเบย์นับเป็นกาวที่เหนียวหนืดแห่งไซเบอร์สเปซทีเดียว ผู้เข้าชมอีเบย์แต่ละคนใช้เวลาโดยเฉลี่ย 1 ชม. 45 นาที ในแต่ละเดือน ขณะที่เว็บไซต์ Amazon ใช้เวลาเพียง 13 นาที

นอกจากนี้ อีเบย์ได้เปิดตัว เกรตคอลเล็กชันส์ (eBay Great Collection) สำหรับวัตถุโบราณและของสะสมสวยงามอีเบย์เริ่มเปิดตลาดระดับภูมิภาคสำหรับสินค้าท้องถิ่น เช่น รถยนต์และบัตรคอนเสิร์ต แต่สิ่งที่อีเบย์หวังอย่างยิ่งก็คือ การเป็นเว็บไซต์ระหว่างประเทศ โดยมีเป้าหมายที่ เยอรมนี สหราชอาณาจักร แคนาดา ออสเตรเลีย และญี่ปุ่น ซึ่งปัจจุบันอีเบย์ได้มีการให้บริการในเว็บไซต์ย่อยในแต่ละภาษากว่า 30 ประเทศทั่วโลก

คำตอกย้ำของบริษัทที่ว่า "อีเบย์อยู่ทุกหน ทุกแห่ง" เห็นจะเป็นความจริง และโอมิดยาร์เชื่อว่านี่เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้ "ประชาชนมีทางเลือกมากขึ้น"

ปัจจุบันอีเบย์เป็นบริษัทที่มีพนักงานมากกว่า 15,000 คน ช่วงเวลา 15 ปีที่ผ่านมา eBay กลายเป็นหนึ่งในบริษัทที่ใหญ่ที่สุดในอเมริกา จากการจัดอันดับของ Fortune 500 และเป็นหนึ่งในแบรนด์ที่ถูกจดจำได้มากที่สุดของโลก

จงยึดมั่นในศรัธราของตน

2011-11-01T05:38:00.000-07:00

จงยึดมั่นในศรัธราของตน
รู้จักให้อย่างฉลาดและปฏิเสธให้เป็น

ผมรู้จักชายร่างผอมสูงและอ่อนโยนคนหนึ่งมานานหลายปี แต่เพิ่งรู้ภายหลังว่าตลอดหลายปีที่ผ่านมา เขาอาสาไปเยี่ยมนักโทษในคุกบ่อยๆเพื่อช่วยเขียนจดหมายให้ผู้ต้องขัง ส่งข่าวสาร และนำเสื้อผ้าหรือหนังสือไปให้ เมื่อไปถึงก็ไม่พูดจาสั่งสอนนักโทษ ไม่เลือกที่รักมักที่ชัง ว่าจะต้องช่วยคนใดเป็นพิเศษ และไม่เคยหวังผลตอบแทนจากความเมตตาที่หยิบยื่นให้ แต่ทำไปเพียงเพราะเห็นว่าคนเหล่านั้นมีความทุกข์

ทำไมเขาต้องเปลืองเวลาไปกับคนที่สังคมรังเกียจ ทั้งที่น่าจะไปเล่นกอล์ฟหรือดูโทรทัศน์ เขาเคยบอกผมว่า "แม้คนอื่นจะเลิกเป็นธุระกับคนพวกนี้ แต่ผมไม่เคยท้อถอย"

การมุ่งมั่นทำสิ่งใดโดยไม่ท้อถอยเป็นคุณสมบัติอันน่ายกย่องของนักกีฬา ทหาร ผู้รอดชีวิตจากภัยพิบัติ หรือผู้ป่วยที่ฟื้นจากอาการบาดเจ็บรุนแรง คนเราอาจกลายเป็นข่าวได้ หากต่อสู้กับวิบากกรรมบางอย่างด้วยความกล้าหาญ แต่ในรูปแบบชีวิตเรียบง่ายที่ไม่เป็นข่าว ความซื่อสัตย์ต่อหน้าที่ ต่อบุคคลอื่นหรือต่ออาชีพการงานมีให้เห็นอยู่ทั่วไป

ความซื่อสัตย์เช่นนี้เห็นได้จากพ่อแม่ที่ไม่เคยเลิกรักลูก แม้ลูกจะย้อมผมสีม่วง สักหน้าท้อง หรือหนีตามนักร้องเพลงร็อก คู่สามีภรรยาที่เลือกจะปรับตัวเข้าหากันแทนที่จะฟ้องหย่า อาสาสมัครตามโรงพยาบาล ห้องสมุด บ้านพักสตรี หรือโรงทานของคนยาก คนธรรมดาทั่วไปที่ไม่มีผู้ใดสรรเสริญแต่ทำงานดี มิใช่เพราะหัวหน้าจับตามองอยู่หรือเพราะได้รับค่าตอบแทนสูง แต่เป็นเพราะตระหนักว่า งานสำคัญ

ตอนที่เจสซี ลูกชายผมเรียนอยู่ชั้นประถมหก ครูของลูกทราบว่าตนเองเป็นมะเร็งเต้านม จึงเล่าเรื่องโรคนี้ให้นักเรียนฟัง พร้อมทั้งพูดถึงการผ่าตัด การบำบัดรักษา และความหวังที่จะหายป่วย เจสซีรู้สึกซาบซึ้งที่ครูวางใจ เล่าเรื่องนี้ให้นักเรียนฟัง ครูน่าจะหยุดพักอยู่กับบ้านจนครบวันลาป่วย แต่ทันทีที่อาการดีขึ้นก็กลับไปสอนตามเดิม เริ่มจากทำงานสัปดาห์ละครั้งตอนบ่าย เพิ่มเป็นสองครั้ง แล้วจึงทำงานเต็มวัน เพิ่มอีกเป็นสองวัน และสามวันตามมา

เมื่อผู้ปกครองวิตกว่าครูเอาสุขภาพมาเสี่ยงเพื่อเด็กๆ เธอกลับเห็นเป็นเรื่องตลก และกล่าวว่า "ไม่หรอกค่ะ นักเรียนเป็นยาขนานเอกของฉันเลยทีเดียว" เธอบอกอีกว่าเด็กๆคงเรียนประถมหกเพียงครั้งเดียวในชีวิต ดังนั้นจึงตั้งใจจะช่วยนักเรียนให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ เมื่อโอกาสยังอำนวย

การบำบัดรักษาคงได้ผลดีเพราะผ่านไปสิบปี ครูก็ยังดูแข็งแรง เมื่อมีโอกาสพบปะกัน ครูมักถามถึงเจสซีว่ายังชอบทำตลกฉลาดเฉลียว และสนใจเรื่องเรียนอยู่เหมือนเดิม เธอดูปลื้มอกปลื้มใจขึ้นมาทีเดียว

มูลเหตุจูงใจให้เราทำดีนั้น ไม่จำเป็นต้องเป็นเหตุใหญ่หรือประทับใจคนหมู่มาก เพื่อนผมคนหนึ่งทำงานสร้างบ้านหาเงินทุกวัน ตั้งแต่จันทร์ถึงศุกร์ และสร้างบ้านให้คนจนอยู่ฟรี ในโครงการซึ่งริเริ่มโดยรัฐบาล ส่วนเพื่อนบ้านอีกคนทำตัวพร้อมเสนอที่จะให้คำปรึกษาแก่นักศึกษาต่างชาติและครอบครัวเกี่ยวกับการใช้ชีวิตในต่างถิ่น เพื่อนบ้านคนอื่นๆเป็นโคชสอนทีมฟุตบอล เยี่ยมไข้คนป่วย ขับรถบริการคนป่วยหรือคนแก่ ที่ไปไหนมาไหนลำบาก ช่วยสอนเด็กที่ออกจากโรงเรียนก่อนจบการศึกษา และสอนผู้ใหญ่ให้อ่านหนังสือออก

ผมสามารถยกตัวอย่างเช่นนี้ได้อีกเป็นร้อยโดยไม่ต้องไปมองหาไกลบ้าน คุณก็คงทำได้เช่นกัน ชุมชนที่น่าอยู่ต้องมีเครือข่ายของคนที่มุ่งมั่นจะทำดี และซื่อสัตย์ต่อผู้อื่น มิฉะนั้นแล้วอาจแตกแยกได้ การกล่าวว่าความซื่อสัตย์เป็นสิ่งที่พบได้ทั่วไป ก็ไม่ได้หมายความว่า จะทำเช่นนั้นได้ง่ายดาย ไม่เหน็ดเหนื่อย หรือไม่เสียอะไรเลย แต่ต้องทุ่มเททั้งแรงกายแรงใจและอาจใช้เวลาชั่วชีวิต

แม้เราจะตอบรับคำขอบางเรื่องได้อย่างหนักแน่น แต่ก็ต้องปฏิเสธอย่างแข็งขันให้เป็นด้วย วันอาทิตย์วัันหนึ่งขณะผมยืนคุยกับชายคนที่ชอบไปเยี่ยมนักโทษอยู่นั้น ก็มีหญิงสาวเข้ามาขอให้เขาเป็นกรรมการบริหารของกลุ่มสันติภาพใหม่ ที่เธอกำลังก่อตั้ง เธอรีบสาธยายว่าทำไมงานนี้จึงสำคัญ ทำไมช่วงนี้เขาจึงเหมาะจะทำงานนี้ ทำไมเธอจึงต้องการความเป็นผู้นำของเขา ผมคิดเอาเองว่าคนที่เห็นอกเห็นใจผู้อื่นอย่างเขาคงตอบรับ แต่เขาจ้องมองหญิงคนนั้นอย่างสุขุมสักพัก แล้วตอบว่า "เรื่องที่เล่านั้นฟังดูสำคัญจริงๆ คุ้มค่ากับการที่คุณจะทุ่มแรงกายแรงใจ แต่ไม่ใช่เรื่องที่ผมสนใจ"

สิ่งท้าทายสำหรับเราทุกคนก็คือ ต้องถามตนเองว่า ทำงานนั้นๆเพื่ออะไร แล้วทำให้เต็มที่ การซื่อสัตย์ต่อเสียงเรียกร้องที่อยู่ในใจ จะทำให้เราสามารถสร้างรูปแบบชีวิตที่ดำเนินไปอย่างมีจุดหมายได้

หากคุณพยายามแก้ปัญหาทั้งหลายในโลกให้ได้พร้อมกันทีเดียว คุณอาจท้อถอยตั้งแต่ยังไม่ได้เริ่มด้วยซ้ำ แต่ถ้าคุณกำหนดขอบเขตการทำงานของตนเองหรือพยายามแก้ปัญหาเท่าที่ทำได้ คุณอาจทำงานได้สำเร็จมากมาย ขณะเดียวกัน ขอให้เชื่อใจว่าคนอื่นก็กำลังทำงานของเขาด้วยศรัธราแรงกล้าอยู่ที่ไหนสักแห่งเช่นกัน

การรักษาที่เลือกได้

2011-11-01T04:49:00.000-07:00

การบำบัดด้วยคลื่นแม่เหล็กเป็นเรื่องหลอกลวงใช่ไหม

การสะกดจิตเป็นเพียงเรื่องโฆษณาชวนเชื่อเช่นนั้น

หรือ

ต่อไปนี้คือข้อเท็จจริง

แฟรงก์ โฮแกนจากรัฐนิวเจอร์ซีย์อ้างว่าเล่นเทนนิสได้ทั้งที่อายุ 82 ปีเพราะรักษาข้ออักเสบที่ข้อมือด้วยคลื่นแม่เหล็ก ส่วนไดแอน บรูโนในนครลอสแอนเจลิสพยายามเลิกบุหรี่มานาน แต่เพิ่งจะทำสำเร็จหลังแพทย์สะกดจิตให้สามครั้ง

การรักษาทางเลือก (alternative healing) เป็นการบำบัดแนวธรรมชาติที่ผู้คนให้ความสนใจมากขึ้น แม้วงการแพทย์แผนปัจจุบันจะยังไม่แน่ใจในการรักษาแนวนี้ แต่ก็มีการศึกษาไม่น้อยที่พบว่า การรักษาทางเลือกบางวิธีได้ผลดีในการบำบัดรักษาโรคบางอย่าง ต่อไปนี้เป็นความรู้ทั่วไปโดยย่อ

การนวด
คืออะไร คือการรักษาโดยใช้การสัมผัสและกดลงบนผิวหนัง กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และพังผืด หลักการคือ ลดความตึงเครียดโดยทำให้กระแสโลหิตไหลเวียนดีขึ้นและระบบประสาทกับกล้ามเนื้อผ่อนคลาย

ได้ผลจริงหรือไม่ คำตอบคือได้ผลดี มาเรีย เฮอร์นันเดซ-ริฟ นักวิจัยแห่งสถาบันวิจัยทัช มหาวิทยาลัยไมอามี กล่าวว่า "ความเครียดและระบบภูมิคุ้มกันของเรามีความสัมพันธ์กัน" ทางสถาบันฯพบว่า การนวดสามารถลดปริมาณฮอร์โมนความเครียดคือคอร์ติโซล การลดระดับคอร์ติโซลลงจะทำให้ระบบภูมิคุ้มกันดีขึ้น

นักวิจัยกำลังศึกษาว่าการนวดมีประโยชน์ต่อเด็กที่เป็นโรคหืดได้หรือไม่

การรักษาด้วยคลื่นแม่เหล็ก
คืออะไร มีการนำคลื่นแม่เหล็กมาใช้รักษาอาการต่างๆ เช่น ปวดหลังปวดมือ เนื่องจากพังผืดรัดที่ข้อมือ พวกของใช้ เช่น สร้อยคอ รองเท้ากอล์ฟอาจมีแม่เหล็กติดอยู่ แม่เหล็กเป็นวัตถุชนิดล่าสุดที่มีผลในการรักษา แต่ความรู้ที่ว่าแม่เหล็กสามารถรักษาโรคนั้นแพร่หลายมานานหลายร้อยปีแล้ว

ได้ผลจริงหรือไม่ การศึกษาเท่าที่ผ่านมายังไม่มากพอที่จะยืนยันว่าการรักษาด้วยคลื่นแม่เหล็กได้ผลดีจริงและผลที่ได้ก็ไม่แน่นอน การศึกษาในปี 2540 โดยนายแพทย์คาร์ลอส วาลโบนาแห่งวิทยาลัยแพทย์เบเลอร์ รายงานว่า การใช้แม่เหล็กแปะติดผู้ป่วยที่เคยเป็นโปลิโอในบริเวณที่เจ็บมากที่สุด สามารถลดอาการปวดได้ร้อยละ 76 ในผู้ป่วย 29 คน อย่างไรก็ดี คณะแพทย์ด้านโรคเท้าแห่งวิทยาลัยแพทย์นิวยอร์ก ศึกษาอาการปวดที่ส้นเท้าเนื่องจากกระดูกงอก โดยใช้แม่เหล็กวางใต้ฝ่าเท้าผู้ป่วยเปรียบเทียบกันผู้ป่วยอีกกลุ่มที่วางวัตถุลวงไม่ใช่แม่เหล็กไว้ใต้ฝ่าเท้า และพบว่าไม่มีความแตกต่างแต่อย่างใดในการลดอาการปวด หลักฐานที่ว่าแม่เหล็กใช้ได้ผลมาจากการศึกษาโดยห้องทดลองของนายแพทย์โรเบิร์ต อาร์โฮลคอมบ์แห่งมหาวิทยาลัยแวนเดอร์บิลต์ ซึ่งชี้ให้เห็นว่า คลื่นแม่เหล็กสามารถหยุดยั้งการส่งสัญญาณความปวดภายในเซลล์ได้ หมอโฮลคอมบ์และคณะแพทย์รายงานผลสำเร็จในการสร้างสนามแม่เหล็กโดยใช้แท่งแม่เหล็กสี่แท่งจัดวางสลับขั้วบวกและขั้วลบ เขากล่าวว่า "เราพบหลักฐานว่า การใช้สนามแม่เหล็กอย่างถูกวิธีจะมีผลดีในการรักษาอาการปวด" ส่วนแม่เหล็กที่ใช้ในการรักษาทั่วไปจะได้ผลเช่นเดียวกับผลการรักษาชนิดนี้หรือไม่คงต้องรอดูกันต่อไป

การฝังเข็ม
คืออะไร เป็นวิธีรักษาเก่าแก่ มีรากฐานมาจากจีนโบราณที่เชื่อว่า มีพลังงานชี่ไหลเวียนอยู่ทั่วร่างกาย โรคต่างๆเกิดเพราะการไหลเวียนของพลังงานนี้ขัดข้องหรือถูกขัดขวาง เมื่อใช้เข็มเล็กๆแทงที่จุดหนึ่งซึ่งเชื่อมโยงกับเครือข่ายของอวัยวะที่เกี่ยวข้อง การไหลเวียนของพลังงานจะกลับเป็นปกติได้

ได้ผลจริงหรือไม่ การประชุมพัฒนาข้อสรุปของสถาบันสุขภาพแห่งสหรัฐฯในปี 2540 รายงานหลักฐานที่แสดงว่าการฝังเข็มได้ผลดีในการรักษาอาการคลื่นไส้หลังการผ่าตัด หรือได้รับเคมีบำบัด หรือขณะแพ้ท้อง อาจเป็นประโยชน์เมื่อใช้ร่วมกับการรักษาโรคปวดศรีษะ โรคหืด การฟื้นฟูความพิการจากสมองขาดเลือด ปวดกล้ามเนื้อและเส้นเอ็น

การทดลองใช้วิธีฝังเข็มรักษาโรคปวดเรื้อรังโดยองค์การสาธารณสุขแห่งชาติ ประเทศฟินแลนด์ พบว่า ผู้ป่วยร้อยละ 65 สามารถหยุดหรือลดขนาดยาแก้ปวดได้ แพทย์ในประเทศตะวันตกโดยทั่วไป ไม่เชือในทฤษฎีชี่ แต่นักวิจัยอธิบายว่า การฝังเข็มทำให้มีการหลั่งสารเอนดอร์ฟิน ซึ่งเป็นสารแก้ปวดที่ร่างกายผลิตเองโดยธรรมชาติหรือฮอร์โมนกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน ปัจจุบัน ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมาก ยอมรับว่าการฝังเข็มเป็นการรักษามาตรฐานอย่างหนึ่ง

ชีวภาพบำบัด
คืออะไร ชีวภาพบำบัด (Biofeedback) เป็นเทคนิคฝึกให้คนดูแลสุขภาพตนเองให้ดีขึ้นโดยใช้เครื่องมือวัดสัญญาณของร่างกาย เช่น คลื่นสมอง ด้วยการสมมุติว่าผู้ป่วยสามารถรับรู้สัญญาณนี้และสามารถควบคุมสิ่งที่ก่อนหน้านี้ไม่เคยควบคุมได้

เครื่องมือชีวภาพบำบัดสำหรับใช้ที่บ้านซึ่งใช้วัดการหายใจหรืออุณหภูมิผิวหนังเริ่มมีเมื่อเกือบ 40 ปีก่อน ส่วนชนิดอื่น ได้แก่เครื่องมือวัดอัตราการเต้นของหัวใจและเครื่องวัดคลื่นกล้ามเนื้อไฟฟ้า ซึ่งใช้วัดความตึงของกล้ามเนื้อ โดยจะอ่านผลและแปลผลเป็นเสียงหรือแสงไฟที่ทำให้ผู้ป่วยเข้าใจได้ เครื่องมือชีวภาพบำบัดชนิดควบคุมระบบประสาทหรือคลื่นหัวใจไฟฟ้าเป็นเครื่องคอมพิวเตอร์ที่สลับซับซ้อน

ได้ผลจริงหรือไม่ นักวิทยาศาสตร์ไม่สามารถอธิบายให้แน่ชัดว่า ชีวภาพบำบัดทำงานอย่างไร ขณะนี้วิธีดังกล่าวไม่ได้ผลดีในทุกราย แต่สำหรับบางคนก็สามารถลดอาการจากโรคไมเกรน โรคในระบบการย่อยอาหาร อัตราการเต้นผิดปกติของหัวใจ อาการปวดเรื้อรัง ความดันโหหิตสูงหรือต่ำ และการบาดเจ็บที่เส้นประสาทสันหลังได้

การศึกษาโดยโจเอล เอฟ ลูบาร์แห่งมหาวิทยาลัยเทนเนสซีนอกซ์วิล พบหลักฐานที่สนับสนุนประโยชน์ในการใช้ชีวภาพบำบัดระบบประสาทในเด็กขาดสมาธิโดยไม่ต้องใช้ยา นอกจากนี้ยังพบว่ามีการนำชีวภาพบำบัดระบบประสาท (Neurofeedback) มาใช้ควบคุมอาการชักในผู้ป่วยโรคลมชักเป็นเวลา 25 ปีมาแล้ว

การสะกดจิต
คืออะไร เป็นการใช้เทคนิคต่างๆ เช่นทำให้ผ่อนคลายโดยให้ผู้ป่วยนับถอยหลังและผู้รักษานำผู้ป่วยเข้าสู่สภาวะไม่รู้สึกตัว ขณะเดียวกัน ผู้ป่วยอาจเพ่งความคิดว่าต้องการหายจากโรคหรือเลิกนิสัยไม่ดีต่างๆ ในทุกๆสิบคน จะมีราวหนึ่งคนที่สะกดจิตไม่ได้

ได้ผลจริงหรือไม่ ไม่มีใครทราบว่าทำไมการสะกดจิตจึงได้ผลดีในการรักษาโรคบางอย่าง นักวิยาศาสตร์อธิบายว่า วิธีนี้ได้ผลโดยการสัมผัสจิตไร้สำนึก และนำสิ่งที่โดยทั่วไปใจบังคับไม่ได้ เช่น อาการปวดให้อยู่ภายใต้อำนาจของจิตใจ

การสะกดจิตอาจช่วยบรรเทาอาการปวดเรื้อรังบางชนิดและช่วยลดอาการของโรคที่เกิดจากความเครียด เช่น หอบหืด นายแพทย์แดบนีย์ เอ็ม อีวิน ศาสตราจารย์จิตเวชคลินิกแห่งมหาวิทยาลัยลุยส์เซียนาและทูเลน อธิบายว่า "ความวิตกกังวลและความเครียดมีส่วนกระตุ้นโรคเกือบทุกชนิด เช่น ปวดศรีษะแบบไมเกรน หรือ โรคลำไส้ระคายเคือง ถ้าเราสามารถตัดส่วนนี้ออกโดยการสะกดจิต อาการทั่วไปจะดีขึ้นมาก"

นักวิทยาศาสตร์กำลังศึกษาขั้นตอนของการสะกดจิตเพื่อช่วยให้ไม่รู้สึกเจ็บ ลดอาการเจ็บปวดและทำให้แผลหายเร็วขึ้น

แม้จะมีข้อมูลที่น่าเชื่อถือหลายประการก็ไม่ควรนำวิธีการรักษาเหล่านี้มาใช้ทดแทนการรักษาทางการแพทย์แผนปัจจุบัน และการรักษาด้วยวิธีนี้อาจเป็นอันตรายหากคุณเลือกใช้ไม่ถูกต้อง ถ้าอยากลองใช้การรักษาทางเลือก ควรแจ้งให้แพทย์ของคุณทราบด้วย

โศกนาฏกรรมช้างไทย (ตอนที่ 3 จบ)

2011-10-31T05:20:00.000-07:00

ตามความเชื่อของคนไทย ช้างเผือกเป็นตัวแทนของช้างเอราวัณ ซึ่งเป็นช้างทรงสามเศียรของพระอินทร์ กฎหมายบัญญัติว่าต้องนำช้างเผือกทุกเชือกในราชอาณาจักรขึ้นถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว แต่การขึ้นเป็นช้างระวางก็ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะนอกจากจะต้องมีผิวสีขาวผ่องแล้ว ยังพิจารณาคชลักษณ์อื่นๆประกอบด้วย เช่น เสียงไพเราะ หางสวยงาม งวงยาวได้สัดส่วน เป็นต้น

ชนพื้นเมืองอีกเผ่าที่สืบทอดความชำนาญในการดูแลช้างไม่แพ้ชาวกะเหรี่ยง คือ ชาวส่วยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งเล่าขานกันว่าเชี่ยวชาญในการคล้องช้างป่ามาฝึกใช้งาน ทุกปี ชาวส่วยจะเดินทางเข้าไปในป่าลึกเขตประเทศกัมพูชา มีเพียงท่อนไม้ไผ่และเชือกเป็นเครื่องมือจับช้างตัวใหญ่ๆ การคล้องช้างด้วยวิธีนี้เลิกไปประมาณ 40 ปีแล้ว นับแต่พื้นที่ป่าซึ่งมีช้างชุกชุมในกัมพูชากลายเป็นสนามรบเพราะน้ำมือของกลุ่มเขมรแดง

ที่ร้านขายเหล้าริมหาดหัวหิน ช้างเชือกหนึ่งใช้งวงโอบนักท่องเที่ยวต่างชาติขณะที่ควาญตื้อให้เขาซื้อแตงกวาถุงเล็กๆไปป้อนช้างตัวมหึมา ภาพเช่นนี้ยังมีให้เห็นในกรุงเทพฯทั้งที่กฎหมายไม่อนุญาตให้ช้างเข้ามาเดินเพ่นพ่านในเขตเมือง แต่เจ้าหน้าที่มักจะเมินกับปัญหานี้ ดังนั้นจึงมีช้างเดินตุหรัดตุเหร่ในย่านการค้าหลักอย่างถนนสีลม หรือซอกแซกไปตามแหล่งโลกีย์บนถนนพัฒน์พงศ์หรือแม้แต่บริเวณห้างสรรพสินค้าใหญ่ย่านชานเมืองอย่างฟิวเจอร์พาร์ก

ถัดจากฟิวเจอร์พาร์กไปชั่วเดินไม่กี่อึดใจก็จะพบกับหมู่บ้านเล็กๆมีสะพานไม้ข้ามคลอง ในหมู่บ้านมีวัดซึ่งเป็นแหล่งพักพิงของช้างชราชื่อพลอย เจ้าของทิ้งมันไว้ที่นี้หลายปีแล้ว และมันอาจจะต้องอยู่ที่นี่ไปจนตาย "น่าสงสารมาก" สามเณรรูปหนึ่งบอก "ช้างเป็นสัตว์คู่บ้านคู่เมืองเราแท้ๆ"

พลอยเป็นช้างขี้เล่น มันใช้งวงหยิบของเล่น ซึ่งเป็นยางล้อรถเก่าๆมาดึงเล่นด้วยขาหน้า "เหมือนเป็นตุ๊กตาของมัน" เด็กชาวบ้านบอก "และถ้าใครแย่งไป มันก็จะร้องไห้"

โศกนาฏกรรมช้างไทย (ตอนที่ 2)

2011-10-31T04:19:00.000-07:00

ย้อนหลังราวหนึ่งศตวรรษ ประเทศไทยมีป่าไม้ถึงร้อยละ 90 ของพื้นที่ทั้งหมดและมีช้างมากถึง 300,000 ตัว ซึ่งหนึ่งในสามได้รับการฝึกอย่างดีจนใช้งานได้หลายอย่าง วิถีชีวิตดั้งเดิมของไทยผูกพันกับช้างอย่างแยกไม่ออก ไม่ว่าจะเป็นเจ้านายหรือคนธรรมดา

ปัจจุบัน พื้นที่ป่าในไทยเหลือไม่ถึงร้อยละ 20 และจำนวนช้างก็ลดลงอย่างน่าใจหาย ช้างโขลงใหญ่ๆเริ่มหายไปเมื่อชาวบ้านรุกคืบเข้าไปถางป่าและยึดครองทุ่งหญ้าอันอุดมสมบูรณ์ ช้างป่าที่เหลืออยู่ไม่มากต้องถ่อยร่นเข้าไปอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ แต่เหมือนหนีเสือปะจระเข้ เพราะพื้นที่เหล่านั้นอยู่ใต้อิทธิพลของพวกบุกรุกและลักลอบตัดไม้ทำลายป่า

สถานการณ์ยิ่งเลวร้ายเมื่อพวกทำไม้เถื่อนใช้ช้างเป็นเครื่องมือทำลายป่า แถมบังคับให้ชักลากท่อนซุงในเขตป่าสงวนกว้างใหญ่ ซึ่งเหลืออยู่ไม่กี่แห่งในไทย อย่างเช่น ผืนป่าขนาด 1,600 ตารางกิโลเมตรของอุทยานแห่งชาติสาละวินกับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสาละวินในบริเวณชายแดนไทยกับพม่า ธุรกิจการทำไม้เถื่อนในป่าแห่งนี้เต็มไปด้วยการฉ้อฉล การติดสินบน และความตายของทั้งคนและช้าง

การลักลอบตัดไม้เริ่มมาตั้งแต่ปี 2532 เมื่อรัฐบาลประกาศปิดป่าเพราะตระหนักถึงปัญหาที่พื้นที่ป่าไม้ในประเทศลดลงอย่างรวดเร็ว คำสั่งปิดป่าทำให้ราคาไม้พุ่งพรวด ควาญและช้างลากไม้ทั่วประเทศก็ตกงาน ขณะที่ธุรกิจทำไม้เถื่อนเฟื่องฟู ควาญหลายคนซึ่งมีชีวิตแร้นแค้นอยู่แล้วเริ่มหมดหนทาง จึงจำใจเข้าร่วมขบวนการผิดกฎหมายแทนที่จะเลือกวิธีขาย ทอดทิ้ง หรือฆ่าช้าง

ช้างสามารถเข้าไปได้ทุกจุดที่เครื่องยนต์เข้าไม่ถึง แรงงานทาสสี่ขาเหล่านี้จึงมีความสำคัญยิ่งในการทำไม้เถื่อน ซึ่งต้องอาศัยอุปกรณ์พิเศษอย่างเช่น สปอตไลต์กำลังสูง เพื่อให้เจ้าหน้าที่ตาพร่าจนไม่สามารถไล่ติดตามจับกุมได้ และเครื่องมือทันสมัยที่สามารถดักจับสัญญาณคลื่นวิทยุของตำรวจ ช้างมักบาดเจ็บเพราะถูกบังคับให้ทำงานหามรุ่งหามค่ำ ความเหน็ดเหนื่อยรุนแรงทำให้ช้างเลือดตกและอ่อนแอถึงขั้นล้มป่วยง่าย

หมอปรีชากล่าวว่า อุตสาหกรรมไม้เถื่อนเฉพาะในภาคเหนือของไทยต้องใช้แรงงานช้างไม่ต่ำกว่า 1,500 เชือก แม้สภาพการทำงานจะเลวร้ายแต่ก็ยังดีกว่าไม่มีงานทำ หากเจ้าหน้าที่ปราบปรามไม้เถื่อนสำเร็จ ช้างก็ต้องตกงานและหมดประโยชน์ จำนวนก็จะยิ่งน้อยลงตามไปด้วย

"ทางออกที่พอจะเป็นไปได้ทางเดียวคือการท่องเที่ยว" "ถ้าธุรกิจดำเนินไปได้ด้วยดี ช้างจะมีความสุขตามอัตภาพ เพราะได้อยู่ในสภาพธรรมชาติที่มีอาหารอุดมสมบูรณ์"

การท่องเที่ยวด้วยช้างเริ่มเป็นที่นิยมเมื่อไม่กี่ปีมานี้ นักท่องเที่ยวสามารถนั่งช้างชมซากเมืองโบราณศึกษาความเป็นอยู่ของหมู่บ้านชาวเขาเผ่าต่างๆในดินแดนสามเหลี่ยมทองคำ หรือท่องเส้นทางรถไฟสายมรณะในจังหวัดกาญจนบุรี

เช้าวันหนึ่ง อากาศเย็นสบายที่ปางช้างแม่แตงไม่ไกลจากตัวเมืองเชียงใหม่ นักท่องเที่ยวชาวญี่ปุ่น อังกฤษ ฝรั่งเศส และอิตาลี กำลังปีนขึ้นหลังช้างจำนวนสิบเชือกอย่างทุลักทุเลระคนความตื่นเต้นที่จะได้นั่งช้างชมทิวทัศน์อัดงดงามของหุบเขาละแวกนั้น เกราะไม้ที่คอช้างส่งเสียงกังวาน

"ไปๆ" ควาญไสบังคับเมื่อช้างทำท่าอยากหยุดกินใบไม้ข้างทางแทนที่จะเดินต่อ ไม่มีใครใส่ใจฝึกลูกช้างวัยเก้าขวบที่เดินพันแข้งพันขาแม่ช้างตลอดการเดินทางและวิ่งตรงเข้าหานักท่องเที่ยวที่ลงจากหลังช้างเพื่อขอกล้วย

"การฝึกช้างต้องอาศัยความรัก" แสงเดือนชัยเลิศ เจ้าของปางช้างแม่แตง กล่าวพลางทอดสายตามองฝูงช้างเล่นน้ำในลำธารที่ไหลผ่านปางช้าง เธอรู้เหมือนที่คนอื่นๆรู้ว่าการฝึกช้างต้องอาศัยวินัยและความรัก แต่วินัยที่ว่านี้ต้องสมดุลกับการให้รางวัลเมื่อช้างมีพฤติกรรมดี แสงเดือนวางกฎไว้อย่างเคร่งครัดคือ ช้างต้องทำงานไม่เกินวันละ 2 ชั่วโมง และมีคนคอยดูแลตลอด 24 ชั่วโมง จะเฆี่ยนหรือสับด้วยตะขอก็ต่อเมื่อจำเป็นจริงๆเท่านั้น

ทุกครั้งที่เช่าหรือซื้อช้าง แสงเดือนจะพยายามจ้างควาญคนเดิมให้ดูแลช้างต่อไป เพื่อรักษาความผูกพันระหว่างควาญกับช้างที่สั่งสมมาตลอดชีวิต เธอชอบไปหาซื้อลูกช้างตามชายแดนไทยกับพม่า ช้างที่แข็งแรงอายุระหว่าง 8-12 ปีมีราคาประมาณ 350,000 บาท ช้างบ้านแถบชายแดนที่มีการทำไม้มักได้รับการ ปฎิบัติอย่างโหดร้าย บริเวณนี้ยังเป็นถิ่นที่อยู่ของชาวกะเหรี่ยงซึ่งสืบทอดความรู้เรื่องช้างและตำนานต่างๆเกี่ยวกับสัตว์ประเภทนี้

ความผูกพันที่มีมาแต่อดีตระหว่างคนกับช้างในไทยยังสืบเนื่องมาจากราชประเพณี "ขนบธรรมเนียมในเรื่องช้างเผือก หลงเหลืออยู่ในไทยเพียงแห่งเดียว ในประเทศอื่นๆ เช่น พม่า ลาว กัมพูชา ประเพณีแบบนี้สูญหายไปหมดแล้ว" นายสัตวแพทย์ หม่อมหลวงพิพัฒนฉัตร ดิศกุล กล่าวในฐานะผู้ดูแลโรงช้างต้นในพระตำหนักจิตรลดา

โศกนาฏกรรมช้างไทย (ตอนที่ 1)

2011-10-31T02:11:00.000-07:00

เหตุใดสัตว์คู่บ้านคู่เมืองจึงต้องมาเร่ร่อน ขอทานตามถนน
เดือนพฤศจิกายนของทุกปี มีการจัดงานแสดงช้างที่จังหวัดสุรินทร์เพื่อระลึกว่าครั้งหนึ่งเคยมีช้างชุกชุมในประเทศไทย กว่า 700 ปีมาแล้วที่คนไทยอาศัยช้างเป็นพาหนะ ช่วยทำศึกสงคราม ชักลากไม้ในป่าลึก ทั้งยังเป็นสัตว์คู่บารมีพระเจ้าแผ่นดินและเป็นส่วนหนึ่งในพระราชพิธีสำคัญ

ครั้นเริ่มการแสดง ควาญพร้อมด้วยช้างที่ผ่านการฝึกอย่างดีประมาณ 140 เชือกก็ยาตรามาแสดงพลังของช้าง ซึ่งครั้งหนึ่งเคยทำหน้าที่บุกทะลวงป้อมค่ายข้าศึก เสียงกลองเร่งเร้าให้เหล่านักรบบนหลังช้างเกิดความฮึกเหิม ควงหอกตะลุยไปข้างหน้า พร้อมกับจตุลัคบาทซึ่งเป็นเสนาประจำสี่เท้าของช้าง หลังบุกยึดที่มั่นของศัตรูสำเร็จ กษัตริย์ผู้ทรงมีชัยเหนืออริราชศัตรู ก็ปรากฏพระองค์บนคอช้างที่ประดับด้วยภูษางานวิจิตร โฆษกประกาศให้ผู้ชมนับพันทราบทั่วกันว่า "ภาพที่เพิ่งผ่านสายตาไปนี้ ในปัจจุบันจะหาชมได้เฉพาะตามจิตรกรรมฝาฝนังในวัดเก่าแก่เท่านั้น"

ทุกวันนี้ ภาพชีวิตของช้างไทยเหมือนอยู่ในฝันร้าย ขณะที่ช้างเอเชียกำลังจะสูญพันธุ์เนื่องจากป่าที่อยู่อาศัยลดลง จำนวนช้างป่าลดลงเหลือไม่ถึง 45,000 ตัว ในประเทศไทยมีช้างเพียง 1,350 เชือกที่ใช้ชีวิตอยู่อย่างเสรี ส่วนที่เหลืออีก 2,500 เชือกต้องทรมานเพราะถูกกักขัง ทั้งที่เมื่อประมาณ 100 ปีก่อนมีช้างหลายแสนตัวกระจัดกระจายอยู่ในป่าทวีปเอเชีย แต่เนื่องจากเป็นสัตว์ใช้งาน ช้างจึงถูกจับอย่างแพร่หลาย บางครั้งจับทั้งโขลง ปัจจุบันบางตัวถูกบังคับให้ทำงานจนตาย

ที่โรงพยาบาลช้างของศูนย์อนุรักษ์ช้างไทยในจังหวัดลำปาง สัตวแพทย์กำลังบำบัดพังคำมีให้เลิกติดยาบ้า ใกล้ๆกันนั้น สีดอคำหล้าเพิ่งพักฟื้นจากบาดแผลเหวอะหวะบริเวณสะโพกกับขา ขณะเดียวกันที่ริมสนามหญ้าโรงพยาบาล คนงานสี่คนช่วยกันใช้ท่อนไม้ใหญ่งัดร่างช้างชื่อสุพรรณให้ยันกายลุกขึ้น ช้างเพศเมียอายุ 40 ปีถูกพวกลักลอบทำไม้ทอดทิ้งจนผอมโซ

โรงพยาบาลช้างแห่งนี้ก่อตั้งในปี 2537 โดยโซไรดา ซาลวาลา นักอนุรักษ์ช้างชื่อดัง ปัจจุบันเป็นโรงพยาบาลทันสมัยสำหรับช้างแห่งแรกในโลก ทั้งยังมีหน่วยรักษาช้างป่วยหนักและหน่วยพักฟื้น รักษาช้างไปแล้วกว่า 300 เชือก ช้างที่อยู่ในความดูแลส่วนหนึ่งได้แก่ ช้างที่เป็นเหยื่อความทารุณและถูกบังคับให้ทำงานหนัก นอกจากนี้โรงพยาบาลยังเป็นแหล่งพักพิงของช้างกำพร้ากับช้างแก่ปลดระวาง

ในอดีตเจ้าของช้างปฏิบัติต่อช้างด้วยความรักและผูกพัน แต่ทุกวันนี้ พวกลักลอบทำไม้เถื่อนใช้มีดและตะขอบังคับให้ช้างอย่างพังคำมีกับสุพรรณทำงานให้เร็วขึ้น หลายคนให้ช้างกินกล้วยยัดยาบ้าเพียงเพื่อให้มันทำงานไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย

วงการท่องเที่ยวก็มีส่วนเช่นกัน ช้างที่แทบไม่ได้ผ่านการฝึกเดินตุปัดตุเป๋ไปตามเนินเขา ขณะพานักท่องเที่ยวไปชื่นชมกับทัวร์ป่าหลอกๆ เจ้าของธุรกิจท่องเที่ยวและผู้จัดการแสดงช้างหลายคนรู้เท่าไม่ถึงการณ์ พรากช้างน้อยน่ารักจากอกแม่ก่อนเวลาอันควร จากนั้นก็เลี้ยงด้วยน้ำนมที่ลูกช้างย่อยไม่ได้ กับผักปนเปื้อนยาฆ่าแมลง ทำให้ช้างป่วยและล้มตายตั้งแต่ยังเล็ก การที่ควาญนำช้างมาส่งโรงพยาบาล เป็นเพียงทางออกหนึ่งแทนการล้มช้างเพื่อชำแหละเนื้อแบ่งกัน

เมื่อยังเด็กไม่ถึงสิบขวบ โซไรดากับพ่อเห็นช้างนอนบาดเจ็บอยู่ริมถนนเพราะถูกรถบรรทุกชน ท้องพะเยิบพะยาบขึ้นลงตามลมหายใจถี่ๆ เจ้าของได้แต่นั่งร้องไห้อยู่ข้างๆ "พามันไปส่งโรงพยาบาลเถอะค่ะพ่อ" โซไรดาอ้อนวอนทั้งที่เป็นไปไม่ได้ ทุกคนหมดปัญญาช่วยชีวิตมัน เธอได้ยินเสียงปืนหนึ่งนัดดังขึ้นขณะพ่อขับรถจากไป จึงถามพ่อว่า "ทำไมช้างต้องมาเดินบนถนนคะ" คำถามนี้ติดค้างในใจเธอมาจนทุกวันนี้

มูลนิธิเพื่อนช้างของโซไรดาเป็นหนึ่งในหน่วยงานเล็กๆที่มีส่วนปลุกกระแสการอนุรักษ์ช้างไทย แต่ต้องประสบปัญหาในการหาเงินทุนสนับสนุนการดำเนินงานของโรงพยาบาลช้าง ซึ่งมีค่าใช้จ่ายไม่ต่ำกว่าเดือนละ 300,000 บาท โดยได้รับบริจาคจากประชาชน ทุกอย่างในโรงพยาบาลต้องมีขนาดมหึมา ห้องผ่าตัดเป็นโรงเรือนโล่งกว้าง และการรักษาโรคปากเปื่อยซึ่งอาจคร่าชีวิตของช้างต้องใช้ดริบเปิดน้ำเกลือขนาด 200 ซีซี (คนป่วยใช้เพียงขนาด 0.5 ซีซี)

อย่างเช่นกระบวนการรักษาเมื่อไม่นานมานี้ต้องใช้สัตวแพทย์ 1 คนกับผู้ช่วย 6-7 คน ซึ่งสองคนมีหน้าที่ช่วยกันดันกระบอกเข็มฉีดยายาว 60 เซนติเมตร สัตว์ป่วยเป็นช้างพลายอายุ 64 ปีชื่อบัวทอง ดวงตาเศร้าสร้อยและขนตายาวงอน มันยืนนิ่งขณะทีมงานฉีดแคลเซียมไฮดรอกไซด์ผสมน้ำที่ปลอดเชื้อ เข้าไปในโพรงงาด้านขวา ซึ่งอับเสบมานานกว่าสิบปีเพราะถูกคนใจบาปลอบตัดงาไป "คนไทยถือว่าช้างเป็นเพื่อนมาเป็นร้อยๆปี" นายสัตวแพทย์ปรีชา พวงคำ ผู้อำนวยการฝ่ายการแพทย์ โรงพยาบาลช้าง กล่าวกับผู้มาเยี่ยม หลังให้ยาพลายบัวทองเรียบร้อยแล้ว "ปัจจุบัน เราปฏิบัติต่อช้างเหมือนรถคันหนึ่ง คือเมื่อเสียก็ทิ้งไปหาคันใหม่"

ล่าฝันที่ยุโรป

2011-10-28T03:56:00.000-07:00

ยุโรปเป็นทวีปที่มีชื่อเสียงว่ามีความหลากหลายและรุ่มรวยด้วยประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม ทุกคนล้วนเคยใฝ่ฝันว่าสักวันจะมีโอกาสไปนั่งจิบกาแฟที่คาเฟในกรุงปาริส เดินทอดน่องชมสวนในไฮด์ปาร์ก เล่นสกีที่เทือกเขาแอลป์ หรือละเลียดฟองเบียร์เคล้าเสียงเพลงที่ผับสไตล์ไอริช

นักเดินทางท่องเที่ยวต่างแสวงหาประสบการณ์การเดินทางที่เพลิดเพลินตามรสนิยมของตน และส่วนใหญ่เลือกจะมุ่งไปยุโรปเพื่อสัมผัสทวีปอันน่าตื่นเต้นแห่งนี้

โรงแรมมีชื่อเสียงหลายแห่งในเอเชียที่เราคุ้นหูก็มีสาขาอยู่ในยุโรปนับแต่โรงแรมริมทะเลสาบในนครฮัมบูร์ก ซึ่งอยู่ในเครือเดียวกับโรงแรมรัฟเฟิลอันลือลั่นแห่งสิงคโปร์

นอกจากนั้นยังมีโรงแรมบราวน์อันเก่าแก่แห่งกรุงลอนดอน ชาตอนบ่ายของที่นี่เป็นมื้อประจำชาติอันจะขาดเสียมิได้ของชาวเมืองผู้ดี โรงแรมแมนดาริน โอเรียนทัล ที่ไฮด์ปาร์กก็เป็นโรงแรมชั้นหนึ่งของมหานครลอนดอน แถมยังตั้งอยู่ใกล้กับแหล่งชอปปิ้งอันลือชื่ออีกด้วย

กรุงลอนดอนนับเป็นนครน่าทึ่งที่สุดแห่งหนึ่งของโลก นักท่องเที่ยวต่างรู้จักหอนาฬิกาบิกแบนพระราชวังบักกิงแฮม และหอคอยแห่งลอดดอนเป็นอย่างดี นอกจากสถานที่สำคัญแล้ว ลอนดอนยังมีพิพิธภัณฑ์และโรงละครชั้นเยี่ยมหลายแห่งให้ท่านเลือกเที่ยวชม

หน้าร้อนนี้ยังมีนิทรรศการพิเศษที่พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งลอนดอน ซึ่งจะเสนองานของเลโอนาร์โด ดา วินชิ และปราชญ์ร่วมสมัยอีกหลายท่าน พร้อมเทศกาลดนตรีคลาสสิกที่โบสถ์เซนต์ปีเตอร์

จากนครใหญ่อันวุ่นวายคึกคัก ท่านก็สามารถปลีกตัวไปหาความสงบตามโรงไวน์ในชนบทของฝรั่งเศสได้ แหล่งผลิตไวน์ชั้นเยี่ยมของโลก ตั้งอยู่กลางขุนเขา ท่ามกลางธรรมชาติ ในแคว้นที่เลื่องชื่อด้านเหล้าองุ่นอย่างบอร์โดซ์ ว่างจากการชิมไวน์ เนยแข็งรสเลิศ หรือน้ำมันมะกอกรสเยี่ยม คุณอาจเดินชมโบราณสถาน หรือปั่นจักรยานชมธรรมชาติอย่างเพลิดเพลิน นอกจากนั้น อาหารฝรั่งเศสตำรับเฉพาะของแคว้นนี้ยังเอร็ดอร่อยจนทำให้การไปเยือนฝรั่งเศสของคุณจะประทับใจไปอีกนาน

นักช็อปปิ้งทั้งหลายไม่ควรพลาดกรุงมาดริดและนครบาร์เซโลนา เมืองแห่งของดีราคาถูกของยุโรป ทั้งยังมีฝีมือด้านเครื่องประดับเพชร ทอง และเงิน ลองหาซื้อสินค้าแฟชั่นชั้นนำได้จากแหล่งโกยาและนายพลโมลาในกรุงมาดริด ซึ่งเป็นแหล่งเครื่องหนัง งาช้าง เครื่องปั้นดินเผา ผ้าปัก และผ้าลูกไม้ชั้นดีอีกด้วย

กรุงเบอร์ลินต้อนรับนักท่องเที่ยวถึงปีละหกล้านคน และเป็นที่ตั้งรัฐสภาแห่งใหม่ของประชาคมยุโรป อาคารทันสมัยตั้งอยู่เคียงคู่กลมกลืนกับโบราณสถานอันน่าระทึกใจ พิพิธภัณฑ์และโรงละครต่างๆยังเพิ่มเสน่ห์ให้แก่นครแห่งนี้

ผู้ชื่นชอบชีวิตกลางแจ้ง อย่าลืมหาโอกาสไปเล่นสกีที่เทือกเขาแอลป์ รีสอร์ตหลายแห่งเสนอแพ็กเกจท่องเที่ยวเล่นสกีซึ่งนับว่าราคาถูกกว่าการไปเล่นสกีที่สหรัฐฯหรือแคนาดา อุณหภูมิเวลากลางวันของเทือกเขาอันลือชื่อนี้ ต่ำกว่าศูนย์องศาเซลเซียส มีหิมะให้เล่นสนุกได้อย่างเหลือล้น นอกจากสกีก็มีกีฬากลางหิมะให้ลิ้มลองความตื่นเต้น ได้แก่ สเกตน้ำแข็งและการแล่นเลื่อนหิมะ

โรงแรมชั้นดียังมีสระว่ายน้ำในร่มที่อุ่นสบายพร้อมซาวน่าไว้บริการปัจจุบันมีผู้นิยมเดินทางไปท่องเที่ยวที่ประเทศไอร์แลนด์เพิ่มขึ้น เพราะหลงใหลเสน่ห์โบราณของประเทศและน้ำใจไมตรีของชาวไอริช กรุงดับลินเป็นนครอันสงบสุขน่ารัก มีสวนสาธารณะชั้นเยี่ยมอย่าง สวนเซนต์สตีเฟนส์ กรีน พร้อมความบันเทิงในผับสไตล์ไอริส (ขนานแท้แน่นอน) ชิมอาหารต้นตำรับอย่างไอริชสตู กุ้งใหญ่สดๆจากอ่าวดับลินและหอยนางรมสดๆ สนุกสนานตื่นเต้นกับกีฬาแข่งม้า และชมความงามของม้าเทศพันธุ์ไอริชที่ขึ้นชื่อ

ไม่ว่าจุดประสงค์ของคุณจะเป็นการเที่ยวชมสถานที่ประวัติศาสตร์ ชิมอาหารและไวน์รสเลิศ สนุกกับวัฒนธรรมต่างแดน หรือกีฬาฤดูหนาว ยุโรป ทวีปอันงดงามและสะดวกสบายในการเดินทาง ก็มีสิ่งเหล่านั้นพร้อมมูล รอให้คุณเดินทางไปแสวงหาประสบการณ์ที่จะประทับใจไปอีกนาน...

ฉันชอบอยู่ทะเลเสียจริงๆ

2011-10-28T01:02:00.000-07:00

ฉันชอบอยู่ทะเลเสียจริงๆ

ทุกวันนี้คนไปพักผ่อนแบบไม่อยู่นิ่งกัน "เราไม่อยากเอาแต่นั่งที่ชายหาด" พวกเขาบอก "มันคงน่าเบื่อมาก"

นั่งที่ชายทะเลนะหรือน่าเบื่อ เหลวไหล

ที่ชายหาด แสงกระจ่างกว่าและเสียงก็แตกต่างไป หูได้ยินเสียงคลื่นที่ซัดโถมเข้าหากันไปมาและทรายเม็ดละเอียดจะขัดมือเราให้สะอาด นับเป็นความจริงที่ชัดแจ้งแบบหนึ่ง และทุกครั้งที่เราพบตัวเองอยู่บนแผ่นดินที่ไม่มีใครเป็นเจ้าของ อันมีมนต์ขลังอยู่ระหว่างผืนน้ำกับพื้นดินนี้ เราก็ก้าวกระโดดกลับไปสู่วัยเด็กของเราอีกครั้ง

พ่อแม่ของฉันเคยพาพวกเราไปเมืองเบียร์ในเดวอนซึ่งเป็นเมืองเล็กๆน่ารัก มีลำธารไหลเคียงคู่ไปกับถนนสายหลัก ชายหาดซึ่งอยู่ในโอบล้อมของหน้าผาหินชอล์ก มีกรวดเล็กๆเต็มไปหมด เด็กๆในท้องถิ่นจะวิ่งเท้าเปล่ากันอย่างไม่แยแส แต่เราผู้ไปเยือนในฤดูร้อนกลับต้องสวมรองเท้า แม้กระนั้น เมื่อเราลงว่ายน้ำ เท้าเราก็จะจมกรวดและคลื่นซัดก้อนหินกระแทกตาตุ่ม

มีสิ่งที่จะทำได้หกอย่างคือ ว่ายน้ำ อ่านหนังสือ ปีนโขดหิน กิน ขว้างก้อนหิน และตกปลา ฉันมักจะนั่งเก้าอี้ผ้าใบ ชันเข่าขึ้นมาชิดคาง แล้วเอาผ้าขนหนูพาดประทุนเก้าอี้ ยึดไว้ด้วยก้อนหิน ห้อยชายลงมาปิดหน้า เป็นที่บังร่มเงา ฉันอ่านหนังสือมากมาย หนังสืออะไรก็ได้ที่ร้านหนังสือพิมพ์ตรงถนนใหญ่มีให้ ร้านนี้เป็นร้านชายหาดอย่างแท้จริง มีของเล่นสีซีด อยู่หลังกระจกหน้าร้าน ประภาคารจำลองทำด้วยเปลือกหอยและลูกบอลชายหาดห้อยอยู่ในตาข่าย

เรือหาปลาออกทะเลวันละหลายเที่ยว พวกที่มาพักผ่อนซึ่งสวมกางเกงขาสั้นและหมวกกันแดด ใช้เชือกไนลอนแล้วผูกตะขอเบ็ดเกี่ยวเอาเหยื่อเบ็ดที่หั่นมาจากเนื้อปลา พวกปลาก็กระโจนขึ้นมาหาที่ตายในเรืออย่างกระตือรือร้น

ชายหาดของเรามาพร้อมกับกระท่อมไม่มีอะไรจะวิเศษไปกว่าการตื่นขึ้นในยามเช้าที่มีแสงแดดแจ่มใสและย่ำไปตามชายหาดในชุดนอน ไม่มีผู้คนเลย มีแต่แกะหลงฝูง หมาเลี้ยงแกะและกวางที่เตร่ออกมาจากต้นไม้หลังบ้าน วันอากาศไม่ดี แมวน้ำจะว่ายเข้ามาในอ่าวของเรา ลอยตัวกระเพื่อมอยู่บนคลื่นสีเทา

ชายหาดมีแต่กรวดกับสาหร่าย เวลาน้ำลงเผยให้เห็นแถบทรายสีซีด เราใช้เวลาอยู่ที่นั่นทั้งวัน และในเวลากลางคืน เด็กผู้ชายจะวิ่งออกไปท่ามกลางแสงจันทร์ ตะโกนใส่ดวงดาวและฟังเสียงคลื่นซัด

เรากระโดดข้าม ลื่นไถล และเลียบโขดหิน สำรวจดูแอ่งน้ำ รู้สึกราวกับเป็นผู้บุกเบิกถิ่นใหม่ เพียงแต่เมื่อวานเราก็ทำอย่างนี้และพรุ่งนี้ก็จะทำอีก

ชีวิตที่ชายหาดเป็นเรื่องของการกระทำซ้ำซาก กิจวัตรเล็กๆน้อยๆ นอกจากนี้ยังเป็นการค้นพบโดยบังเอิญ ทั้งคลื่นอันเย็นเยียบ แอ่งซึ่งซุกซ่อนอยู่กลางโขดหิน ถ้ำที่อยู่อ้อมหัวแหลมออกไป
ถึงฤดูร้อนแล้ว ไปชายหาดกันเถอะ...

ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ลิง

2011-10-26T02:08:00.000-07:00

ฆ่าล้าง

เผ่าพันธุ์ลิง

พวกนักล่ากำลังทำลายล้างสัตว์ใกล้สูญพันธุ์

ซึ่งจะเป็นกุญแจสำคัญสู่การรักษาโรคเอดส์

ลึกเข้าไปใจกลางป่าแอฟริกา ชิ้นเนื้อของกอริลล่าสามตัวกำลังถูกรมควันอยู่เหนือกองไฟนอกกระท่อมของ ดีเยอ-ดอนเน บีมา บีมา "ผมยิงตัวผู้ขนาดใหญ่ตอนที่มันกระโจนเข้าใส่" พรานหนุ่มอวดอย่างลิงโลด "ส่วนตัวเมียมีลูกเกาะอยู่บนหลัง พอผมยิงแม่กระสุดเลยเจาะเข้าที่หัวของลูกด้วย กระสุนนัดเดียวได้กอริลล่าสองตัว"
เมื่อเห็นว่าผู้ฟังทำท่าขยะแขยง บีมา บีมาเลยพูดกลั้วหัวเราะว่า "ทำไมพวกคุณต้องมาสนใจกอริลล่าพวกนี้ด้วย มันก็เป็นแค่สัตว์เท่านั้น"

ลิงขนาดใหญ่รูปร่างคล้ายมนุษย์อย่างกอริลล่าและชิมแปนซีซึ่งอาศัยอยู่ในทวีปแอฟริกากำลังถูกไล่ล่าอย่างหนัก บีมา บีมาขายเนื้อกอริลล่าขนาดใหญ่ได้ตัวละ 20 - 30 เหรียญ ส่วนชิมแปนซีโตเต็มวัยก็ได้ราคาพอๆกัน

นักอนุรักษ์หนักใจกับเรื่องนี้เพราะต้องการหยุดยั้งการล่ากอริลล่าให้เร็วที่สุดหลังจากนักวิทยาศาสตร์ค้นพบเมื่อต้นปี 2542 ว่าเชื้อ HIV-1 ซึ่งเป็นไวรัสเอดส์ที่พบมากที่สุดแพร่มาจากชิมแปนซีแอฟริกันพันธุ์ที่เรียกว่า โทรโกลไดต์ (Troglodytes) นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าเชื้อไวรัสน่าจะติดต่อมาสู่มนุษย์โดยผ่านพรานซึ่งได้รับเชื้อขณะแล่หรือกินเนื้อลิงสดๆ ในเมื่อชิมแปนซีไม่ได้แสดงอาการเจ็บป่วยจากไวรัสชนิดนี้ นักวิทยาศาสตร์จึงคิดว่าพวกมันน่าจะเป็นกุญแจไปสู่หนทางในการรักษาโรคเอดส์ แต่ก่อนอื่นต้องช่วยให้ลิงเหล่านี้อยู่รอดเพื่อการศึกษาค้นคว้า

ขณะนี้มีชิมแปนซีพันธุ์โทรโกลไดต์เหลือไม่ถึง 120,000 ตัว ซ้ำยังถูกฆ่าปีละนับพันๆตัวและการสืบพันธุ์ก็ช้ากว่ามนุษย์ แม่ลิงต้องใช้เวลาสี่ปีถึงจะตกลูกสักตัว

นักวิจัยอยากรู้มากว่าทำไมไวรัสเอดส์จึงไม่ฆ่าลิง ซึ่งเป็นพาหะ และเชื้อไวรัสนี้ระบาดไปกว้างขวางเพียงไรในป่า โดยอาจตรวจสอบจากตัวอย่างมูลที่เก็บรวบรวมจากพื้นป่า ดร.เบียทริซ เอช. ฮาน หัวหน้าคณะวิจัยจากมหาวิทยาลัยแอละแบมา กล่าวว่า "เราต้องการข้อมูลเรื่องนี้ การฆ่าชิมแปนซีเอาเนื้อไปขายก็เหมือนการเผาห้องสมุดซึ่งเต็มไปด้วยหนังสือที่ยังไม่ได้อ่าน"

นักอนุรักษ์เคยเข้าใจผิดว่า พวกพรานฆ่าลิงตัวใหญ่เพื่อนำลูกไปขาย แต่ความจริงแล้วลูกลิงเป็นผลพลอยได้จากการฆ่าพ่อแม่เพื่อเอาเนื้อไปขายเป็นอาหารป่าให้พวกผู้มีอันจะกินในประเทศแคเมอรูน กาบอง คองโก สาธารณรัฐแอฟริกากลาง และประเทศอื่นๆ

แม้การล่าสัตว์ใกล้สูญพันธุ์จะเป็นเรื่องผิดกฏหมาย แต่เจ้าหน้าที่ก็มักเพิกเฉย ในประเทศแคเมอรูน ตลาดค้าสัตว์ป่าในกรุงยาอุนเด ตั้งอยู่ห่างจากทำเนียบประธานาธิปดีเพียง 150 เมตรและค้าขายเนื้อสัตว์ป่ากันอย่างเปิดเผย

ขณะที่คนขายเนื้อสัตว์ป่าแกว่งแส้ไล่แมลงบนโต๊ะซึ่งมีทั้งเนื้อลิงสดและรมควัน เนื้อแอนทีโลป หมูป่า และหนังงูกองโต ก็จะมีกลุ่มนักเลงยืนคุ้มกันให้ ด้านหลังแผงเนื้อเต็มไปด้วยกระดูกท่อนแขนยาวๆ ซึ่งเห็นได้ชัดว่าเป็นกระดูกชิมแปนซีและกอริลล่า

"อยากให้ลูกโตแข็งแรง ต้องให้กินเนื้อกอริลล่า"

เอรี บาโยอิ พ่อค้าแผงลอย บอก

"ถ้ากระดูกหักก็เอากะโหลกชิมแปนซีร้อนๆ

มากดไว้ตรงรอยหัก"

เขาอ้างด้วยว่า

"มือชิมแปนซีช่วยแก้ปวดท้องได้"

คาร์ล อัมมาน เป็นชาวสวิสซึ่งเคยตระเวนถ่ายภาพลิงชนิดต่างๆในแอฟริกาก่อนจะกลายมาเป็นหัวหน้ากลุ่มต่อต้านการค้าสัตว์ป่าและเปิดโปงพฤติกรรมการค้าสัตว์ป่าผิดกฎหมายในหลายประเทศจนรัฐบาลประเทศเหล่านั้นประกาศให้เขาเป็นบุคคลต้องห้ามเข้าประเทศ

"พวกกลุ่มอนุรักษ์ใหญ่ๆบอกว่า มีแต่พวกคนป่าจนๆเท่านั้นที่กินเนื้อสัตว์ป่า แต่คุณดูคนที่มาจ่ายตลาดสิ เป็นชนชั้นกลางแต่งตัวดีๆกันทั้งนั้น" อัมมานบอกขณะเดินผ่านตลาด "คนพวกนี้ไม่กินเนื้อวัวหรือเนื้อไก่เพราะอ้างว่าเป็นเนื้อสัตว์สำหรับคนขาว"

แคเมอรูนเพิ่งจัดตั้งอุทยานใหม่ 3 แห่งเพื่อคุ้มครองประชากรลิง รวมทั้งสัตว์ป่าและพืชพรรณอื่นๆ แต่รายงานของคณะสำรวจจากองค์กรนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ ระบุว่า มีแคมป์ล่าสัตว์ราว 100 แห่งกระจายอยู่ในพื้นที่กว่า 8,500 ตารางกิโลเมตรในเขตสงวนทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ "แม้ยุโรปจะให้เงินสนับสนุนเพื่อการอนุรักษ์ในดินแดนแถบนี้อย่างต่อเนื่อง แต่สัตว์ที่มีอยู่เฉพาะถิ่นก็ยังคงถูกล่าจนตกอยู่ในสภาวะวิกฤต" เจ้าหน้าที่ขององค์กรอนุรักษ์ให้ความเห็น

การตัดไม้ทำลายป่าและฉ้อราษฎร์บังหลวงมีผลให้ขบวนการค้าสัตว์ป่าขยายตัวอย่างรวดเร็ว เมื่อราคากาแฟและโกโก้ตกต่ำ ไม้ซุงก็กลายเป็นสินค้าออก ที่ทำเงินได้มากมาย ขณะที่พวกทำไม้ตัดถนนโยงเข้าไปในป่าฝน เพื่อตัดไม้เนื้อแข็งอายุราว 800 ปี พวกพรานทำหน้าที่ชักลากซุงพร้อมทั้งดักและยิงสัตว์ป่าทุกชนิดที่พบเห็น

แทนที่จะซื้อเนื้อสัตว์ส่งไปให้คนงานที่พักอยู่ในแคมป์กลางป่า บริษัททำไม้บางแห่งกลับสนับสนุนให้ล่าสัตว์มาเป็นอาหาร รถบรรทุกซุงนับร้อยกลายเป็นขบวนคาราวานขนเนื้อสัตว์ป่า ถุงเปื้อนเลือดซึ่งบรรจุเนื้อสัตว์อยู่ภายในสามารถมองเห็นได้ที่ท้ายรถ

รัฐบาลไม่มีนโยบายหยุดยั้งการล่าสัตว์อย่างจริงจัง พรานยังคงเช่าปืนจากทหารและตำรวจ แม้จะมีด่านอยู่ทั่วไปเพื่อตรวจจับเนื้อสัตว์ป่าที่ลักลอบขนมา แต่ตำรวจก็ปล่อยผู้ทำผิดกฎหมายเพื่อแลกกับสินบนเล็กๆน้อยๆ ซ้ำร้ายเจ้าหน้าที่รัฐบาลยังสั่งให้จัดอาหารป่าเวลามีงานเลี้ยง

"ฟางเผารมควันกอริลล่าเพศผู้"

ชาวแคเมอรูนเองก็ยอมรับว่าปัญหาหนักขึ้นเรื่อยๆ "เมื่อผมมาที่นี่ใหม่ๆ การล่าสัตว์ป่าเป็นเรื่องผิดกฎหมาย" เจ้าหน้าที่อนุรักษ์ซึ่งดูแลพื้นที่แคมป์ในกาบองบอก "ตอนนั้นเรายังมีปืน รถ และกระสุนคอยปราบปราม แต่หลังวิกฤตเศรษฐกิจ รัฐบาลก็ไม่ให้เครื่องไม้เครื่องมืออะไรให้เลย เราจึงทำงานไม่ได้อย่างเต็มที่"

แต่ก็ยังมีหวังอยู่บ้างเมื่อบีมา บีมา และพรานคนอื่นๆเข้าร่วมโครงการที่อัมมานริเริ่ม โดยหวังว่าจะได้พบฝูงกอริลล่าเพื่อที่มนุษย์จะสามารถปกป้องและสร้างความคุ้นเคยด้วย ทั้งนี้ก็เพื่อพิสูจน์ให้เห็นว่าการจัดทำโครงการ "กอริลล่าเพื่อการท่องเที่ยว" แบบที่ทำอยู่ในประเทศยูกันดาจะช่วยสร้างรายได้ให้ประเทศ

โจเซฟ เมลโลห์ พรานคนแรกที่อัมมานสามารถชักจูงให้มาร่วมงานด้วยจะเป็นผู้ดูแลเรื่องนี้ "ผมเคยคิดว่ากอริลล่ามีเนื้อหนังแต่ไม่มีจิตใจ" เขาบอก "แต่เดี๋ยวนี้ผมรู้แล้วว่า ถ้าฆ่ากอริลล่า เราก็หากินได้แค่สั้นๆ ถ้าดูแลสัตว์พวกนี้ต่อไป อีกสัก 30 ปีและชวนนักท่องเที่ยวให้มาดู เราก็จะได้เงินมากขึ้นหลายเท่า แถมไม่ต้องคอยแบกฟืนไปย่างเนื้อพวกมันด้วย"

แม้การเปลี่ยนทัศนคติของชาวแอฟริกาให้เลิกกินเนื้อลิงจะเป็นเรื่องยาก แต่ก็ยังพอทำได้เหมือนชาวญี่ปุ่นที่ชอบกินเนื้อปลาวาฬ แต่ก็พากันเลิกกินเมื่อปลาวาฬใกล้สูญพันธุ์ อีกไม่นานการอนุรักษ์ชิมแปนซีอาจเป็นเรื่องสำคัญกว่าการอนุรักษ์ปลาวาฬ ช้างหรือแรดก็เป็นได้

การศึกษาลิงพวกนี้จะช่วยให้ค้นพบยารักษาหรือวัคซีนป้องกันเอดส์ได้หรือไม่นั้น ไม่มีใครรับรองได้ แต่ที่รู้แน่ๆคือ คงไม่พบหนทางรักษาโรคนี้แน่หากชิมแปนซีสูญพันธุ์

สัตว์คิดเป็นจริงหรือ? (ลิงจอมโกง)

2011-10-23T08:25:00.000-07:00

สัตว์คิดเป็นจริงหรือ?

(ลิงจอมโกง)

บางครั้งความฉลาดของสัตว์อาจสะท้อนออกมาในรูปของนิสัยเหลี่ยมจัด เฮเลน ชูแมน ผู้ดูแลสวนสัตว์วูดแลนด์ในเมืองซีแอตเทิล จำได้ว่าเคยหย่อนส้มลงไป

ในช่องในอาหารของลิงอุรังอุตังชื่อเมลาที แทนที่จะลุกไปหยิบ เจ้าเมลาทีกลับมองตาเฮเลน แล้วยื่นมือมาตรงหน้า เฮเลนคิดว่าส้มคงจะกลิ้งไปซุกมุมที่เอื้อมไม่ถึงจึงส่งส้มให้อีกลูก แต่พอเมลาทีขยับตัวมารับ เธอจึงเห็นว่าส้มลูกแรกไม่ได้หล่นไปไหน แต่ซ่อนไว้อย่างดีในมืออีกข้าง

โทวัน อุรังอุตังจ่าฝูงเพศผู้เห็นเหตุการณ์นี้โดยตลอด วันรุ่งขึ้น โทวันจ้องตาฮาเลนและแสร้งทำท่าว่ายังไม่ได้รับแจกส้ม "ยังไม่ได้แน่นะ" เฮเลนคาดคั้น มันสบตาเขม็งและไม่ยอมหดมือกลับ เฮเลนไม่แน่ใจเลยส่งส้มให้อีกลูก ต่อมาจึงเห็นว่าเจ้าจ๋อซ่อนส้มไว้ใต้อุ้งเท้า

สัตว์คิดเป็นจริงหรือ? (ปลาวาฬแสนรู้)

2011-10-23T07:53:00.000-07:00

สัตว์คิดเป็นจริงหรือ? (ปลาวาฬแสนรู้)ทำไมสัตว์ต้องยอมร่วมมือกับมนุษย์ นักพฤติกรรมศาสตร์อาจอธิบายว่าเป็นเพราะสัตว์รู้ว่าจะเป็นผลดีต่อตัวเอง ซึ่งก็เป็นเรื่องจริง แต่ผมคิดว่ามันน่าจะมีเหตุผลมากกว่านั้น

เกล ลอล ที่ปรึกษาด้านพฤติกรรมสัตว์ประจำบริษัทแอกทีฟ เอนไวรอนเมนต์ ซึ่งเป็นบริษัทที่ปรึกษาด้านสัตว์วิทยา พูดถึงปลาวาฬเพชฌฆาตที่เคยรู้จักว่า "ในจำนวนสัตว์ที่ฉันคลุกคลีด้วย เจ้าออกี้ฉลาดที่สุด" เกลบอก "มันรู้จักประเมินสถานการณ์ หาเหตุผลแล้วจึงลงมือทำ" อย่างเช่นคราวที่เจ้าออกี้ช่วยชีวิตลูกน้อย เมื่อคอร์กี้คู่ของมันคลอดลูกออกมาอาการไม่ค่อยดี ผู้ดูแลจึงนำลูกปลาวาฬออกจากถังไปพักไว้ในเปล อาการของลูกปลาวาฬยังทรงๆ อยู่ตอนที่จะปล่อยกลับลงถัง ขณะเจ้าหน้าที่ยกเปลขึ้นเหนือน้ำราวหนึ่งเมตร ลูกปลาก็เริ่มอาเจียนออกมาท่วมปากและช่องหายใจ ผู้ดูแลเกรงว่ามันอาจหายใจเอาของเสียเข้าปอดจนเกิดการติดเชื้อ แต่ก็เอื้อมมือไปช่วยลูกปลาไม่ถึงเสียแล้ว

เจ้าออกี้คงจะเข้าใจปัญหาดีเพราะรีบไปอยู่ใต้เปลและให้เจ้าหน้าที่คนหนึ่งขึ้นยืนบนหลังทั้งที่ไม่เคยมีใครฝึก จากนั้นก็โบกหางให้ลอยตัวอยู่นิ่งๆ ช่วยให้เจ้าหน้าที่เอื้อมมือไปปลดสายรัดให้ลูกปลาขนาด 190 กิโลกรัมลงน้ำได้ทันเวลา

สัตว์คิดเป็นจริงหรือ ? (เราตกลงกันได้)

2011-10-22T00:20:00.000-07:00

สัตว์คิดเป็นจริงหรือ ? (เราตกลงกันได้)ชาร์ลีน เจนดรี ผู้ดูแลลิงในสวนสัตว์โคลัมบัส ได้รับรายงานว่าลิงกอริลลาเพศเมียชื่อโคโลถือวัตถุน่าสงสัยอยู่ในมือ พอไปถึงที่เกิดเหตุ ชาร์ลีนเอาถั่วล่อ แต่โคโลกลับจ้องตาแป๋ว

ผู้ดูแลรู้ว่านี่คือการต่อรอง จึงยื่นถั่วให้มากขึ้นและแถมสับปะรดหนึ่งชิ้น ถึงตอนนี้เจ้าโคโลก็ยังจ้องชาร์ลีนไม่วางสายตา พร้อมกับแบมือเผยให้เห็นว่ากำลัง กำพวงกุญแจไว้

ชาร์ลีนยืนโล่งอกที่ไม่ใช่วัตถุอันตรายหรือของมีค่าจึงยื่นแต่สับปะรดให้ ในใจคงคิดว่าทำไมต้องส่งให้ทั้งพวงในเมื่อกุญแจหนึ่งดอกควรแลกสัปปะรดได้หนึ่งชิ้น

หากสัตว์มีทักษะในการต่อรองแบบนี้เรื่องเงินทองก็ไม่น่าจะเกินความสามารถ ลิงอุรังอุตังชื่อจันเทก พิสูจน์เรื่องนี้ให้ประจักษ์ในระหว่างเรียนภาษามือกับ ลิน ไมล์ นักมนุษยวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยเทนเนสซี จันเทก พบว่าถ้าทำงาน เช่น กวาดพื้นห้องจะได้เหรียญเป็นค่าตอบแทน ซึ่งสามารถใช้ซื้อขนมและจ้างลินให้ขับรถพาเที่ยวได้

นอกจากธุรกรรมง่ายๆแล้ว เจ้าอุรังอุตังรู้สึกไปถึงเรื่องเงินเฟ้อและเงินปลอมได้อีกด้วย เหรียญที่ลินใช้ครั้งแรกคือชิปในการเล่นโป๊กเกอร์ แต่จันเทกเชื่อว่าจะมีเงินมากขึ้น ถ้าหักชิปออกเป็นสองส่วน พอลินเปลี่ยนมาใช้แหวนรองน็อต จันเทกก็หาแผ่นตะกั่วมาทำเลียนแบบ ลินยังสอนให้จันเทกรู้จักการออมและการเอื้อเฟื้อด้วย

ปัจจุบัน อุรังอุตังเจ้าปัญญาย้ายไปอยู่ที่สวนสัตว์แอตแลนตา ผมเห็นตัวอย่างการเอื้อเฟื้อที่ทำให้ผู้สอนอับอายที่สุด พอลินเอาองุ่นให้จันเทกแล้วขอแบ่งจากมัน เจ้าจ๋อรีบโยนองุ่นทั้งพวกใส่ปาก แต่คงจะฉุกคิดได้ว่าควรแบ่งให้ลินบ้าง จึงส่งแต่ก้านที่เหลือให้

สัตว์คิดเป็นจริงหรือ ?

2011-10-21T23:28:00.000-07:00

สัตว์คิดเป็นจริงหรือ?
นอกจากอาหารและการนอนหลับ สัตวอาจนึกมากไปกว่านั้น...

ครั้งแรกที่ฟูแมนจูแหกกรง เจ้าหน้าที่สวนสัตว์โอมาฮา ลงความเห็นว่าเพราะผู้ดูแลเผอเรอ วันเกิดเหตุอากาศอุ่นสบายฝูงลิงอุรังอุตังหยอกล้อกันอยู่ตรงลานกว้างในกรงแล้วผู้ดูแลก็ต้องใจหายวาบ เมื่อเห็นฟูแมนจูพาลูกเมีย ปีนขึ้นไปเล่นบนต้นไม้ข้างโรงช้าง การสอบสวนภายหลังสรุปว่ามีคนลืมปิดประตูห้องต้มน้ำที่อยู่ติดกรงลิง เจอรี่ สโตน ซึ่งเป็นผู้ควบคุมเอ็ดตะโรลูกน้องยกใหญ่ แล้วก็ลืมเหตุการณ์นี้ไป แต่ฟูแมนจูก็แอบหนีอีกครั้งในวันอากาศดี คราวนี้เจอรี่ โกรธหัวฟัดหัวเหวี่ยง "ถ้าจับได้ว่าใครเปิดประตูทิ้งไว้ ผมจะไล่ออกทันที"

ผู้ดูแลไม่อยากตกงานจึงคอยเฝ้าดูฝูงลิงไม่ให้คลาดสายตา ในที่สุด เจอรี่ ก็จับฟูแมนจูได้คาหนังคาเขา ขณะหาทางเล็ดลอดออกไปสูดอากาศภายนอกอีกครั้ง เจ้าจ๋อเริ่มจากปีนผ่านช่องลม ลงไปสู่คูน้ำแห้งรอบๆ ลาน จากนั้นมันก็ดึงประตูห้องต้มน้ำให้แง้มพอที่จะสอดลวดเส้นเล็กๆ เข้าไปเกี่ยวกลอนให้หลุดจากสลัก ต่อมาเจอรี่เห็นวัตถุแวววาวอยู่ที่ปากของฟูแมนจู เมื่อเข้าไปดูใกล้ๆ จึงรู้ว่า มันคาบเส้นลวดที่ซ่อนไว้ เพื่อเกี่ยวกลอนประตูนั้นเอง

การแหกกรงของฟูแมนจูในปี 2511 เป็นข่าวเกรียวกราวในหน้าหนังสือพิมพ์หลายฉบับ แต่นักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษากลไกทางจิตขั้นสูงของสัตว์กลับไม่ตื่นเต้น เพราะมุ่งความสนใจไปที่การสอนภาษามนุษย์ให้ลิง ความก้าวหน้าครั้งสำคัญนี้เกิดขึ้นในทศวรรษ 1960 เมื่อนักจิตวิทยาสองคนสอนลิงซิมแปนซีเพศเมียชื่อวาชู ให้เข้าใจภาษามือแบบอเมริกันกว่า 130 คำได้สำเร็จ ส่งผลให้เกิดการถกเถียงอย่างกว้างขวางในแวดวงวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับความเฉลียวฉลาดของสัตว์

บทความนี้เกี่ยวกับการทดสอบความฉลาดในสัตว์และข้อถกเถียงในประเด็นเหล่านี้มานานหลายปี เคยเห็นนักวิทยาศาสตร์หลายคนจนปัญญาจะอธิบายพฤติกรรมที่ซับซ้อนของสัตว์ เช่น เรื่องภาษาและการคิด สัตว์มีความรู้สึกนึกคิดจริงหรือ การทดสอบความฉลาดของสัตว์ นอกจากวิธีสอนสัญลักษณ์ที่มนุษย์ใช้กันอย่างแพร่หลายแล้ว ยังมีวิธีอื่นที่ดีกว่านี้หรือไม่ ขณะนี้เราเข้าใจชัดแจ้งแล้วว่า ถ้าสัตว์คิดเป็น ก็น่าจะใช้ความคิดเพื่อตอบสนองความต้องการของตัวเอง ไม่ใช่เพราะนักวิทยาศาสตร์สอนให้ทำ

จากการพูดคุยกับสัตวแพทย์ นักวิจัยเรื่องสัตว์ และผู้ดูแลสวนสัตว์ ซึ่งส่วนใหญ่ไม่สนใจศึกษาความฉลาดของสัตว์ ทั้งที่ต้องเผชิญกับความเจ้าปัญญาหน้าซื่อของพวกมันอยู่ทุกวี่ทุกวัน ผู้เชี่ยวชาญทั้งหลายถ่ายทอดเรื่องราวมากมายซึ่งส่อว่าสมมุติฐานของผมน่าจะเป็นมุมมองใหม่ เกี่ยวกับความฉลาดของสัตว์ ซึ่งพวกมันจะใช้ความคิดเวลาถูกกักขัง หรือ ต้องเผชิญหน้ากับมนุษย์