Se7en

جانورنامه، راهنمای نگریستن به یک باغِ وحش

2013-09-24T03:54:00.000+03:30

شاید هفتاد دقیقه دیدن حیوانات خیره شده به دوربین در قاب‌های ثابتِ بلند ملال انگیز به نظر برسد. هست و البته که باید باشد. ملال به عنوان وجهِ مهمی از زیستن، حداقل در سینمای مستند که که بازتابی دستِ دوم از حقیقت است حتمن باید نمودی جدی داشته باشد. در هرم زیستی اگر بتوان مراتبِ زندگی، زیستن و فقطْ بودن را با پارامترِ ملال سنجید، بخش قابل توجهی از حیات به همان فقطْ بودن می‌گذرد که رابطه‌ای مستقیم و محکمی با ملال دارد. و روشن است که مستند برای به تصویر کشیدنش ملال‌انگیز‌تر از خودش نیست ولی به‌ هر حال باید باشد.

جانور‌نامه ملال انگیز است اما نه به اندازه‌ی فقط بودنِ گاوی در باغِ وحش یا خوابیدن شیری در قفسی چند‌متری که با کف‌پوش سیمانی پوشیده شده است. این یک مواجهه‌ی صریح فیلم با سوژه‌اش، حیوانات داخلِ یک باغ وحش، است. به همین فراخی و گشاده دستی در امکان تفسیر شدن که خود فیلم‌ساز، دنیس کوته، به روشنی از آن سخن گفته. جانور‌نامه، مستندی راجع به ملال است؟ رنج‌نامه‌ی حیوانات باغ وحش، مستندی درباره‌ی چگونه دیدن؟ چگونه اثری در قالب سینمایی می‌تواند تا این اندازه خود را راز آلود جلوه دهد و مستند باقی بماند؟ به چه چیز استناد می‌کند؟ کوته خود می‌گوید علی‌رغم پدیرفتن تاویل‌پذیری فیلم اما ذهنیت خودش از فیلم نمایش یک پوچی و فضای به زعم او ابزوردی باغِ وحش بوده.^* و این پوچی به عنوان حقیقی‌ترین عنصر فیلم همان سندی است که اثر را در محدوده‌ی مستند حفظ می‌کند. پوچیِ بودنِ حیوانات تحدید شده که تنها ناظر به نگریسته شدن و تهی شدن از فعلیتی هستند که جانور بودن‌شان را معنا می‌بخشد.

کوته برای نمایش عنصرِ حیات‌بخش فیلمش، پوچی، مدلی از اعوجاجِ قاب‌ها‌ی ثابت در تمام نماهای فیلم (بله! دوربین هیچ حرکتی ندارد)، سکوت، برداشتِ بلند، روایت‌گریزی و حاشیه‌ی صوتی اغراق‌شده‌اش را به کار بسته که دقیقن انعکاسِ گیر‌افتادنِ بی‌پایان (همان طور که در بخش تاکسیدرمی فیلم می‌بینیم حتا مرگ جانورِ درون باغ وحش نیز آن را از نگریسته شدن رهایی نمی‌بخشد) در یک موقعیت نا‌بهنجار است که نه می‌توان برای وقوعش دلیلی تراشید و نه می‌توان از آن خلاص شد، آیا این تصویر یک فضای ابزورد نیست؟ کلوزآپ از صورتِ بی‌حالت گاوی که به دوربین چشم دوخته، تکان خوردن دری که پشتش شیری مدام با سر به آن می‌کوبد یا نگریستن یک لاما از پشت فنس‌ها به دوردستی که ما نمی‌بینیم، چگونه بهتر از این می‌توان پوچی زیستن در باغِ وحش و پوچی نگریستن به هم‌چین فیلمی را به تصویر کشید؟

* از این‌جا +

ناجور‌ها

2013-02-27T01:16:00.000+03:30

شاید شباهت غریبی باشد. خسروی پله‌ی آخر و دایی عزتِ یه حبه قند. هر دو با جزئیات خانه را آن‌طور که یادآور کودکی‌شان است حفظ کرده‌اند. ناخوشی‌شان را با بازگشت به کودکی خود قابل تحمل می‌کنند؛ خسرو در دهه‌ی پنجم عمرش اسکیت بازی می‌کند و در سفر طولانی شهری‌اش نوستالژی را آن‌گونه که دوست دارد برای خودش بازسازی می‌کند حتا اگر شده با خریدن پارچه‌ی گل گلی شبیه به پیراهن مادرش برای همسر مدرنش که البته اسباب مضحکه نیز می‌شود. دایی عزت با آن مدل قند خوردن بچه‌گانه‌اش که اول قند را به هوا می‌اندازد و بعد دهانش را در انتظار فرودِ قند باز می‌کند یا آن قهر، سکوت و لجاجت کودکانه‌اش.

آن‌ها تجدد و ظواهرش را نکوهش می‌کنند و فروپاشی حاصلِ آن را زندگی می‌کنند. هر دو مضمحل شده‌اند و در انتظار مرگند. می‌دانند که آدم‌های پیرامون‌شان سعی دارند تا به آن‌ها نگاه نکنند. آدم‌های ناجوری‌اند^*؛ تک افتاده‌هایی که لحظه‌ای حدیث نفس‌شان قطع نمی‌شود؛ روز به روز هم بیش‌تر می‌شوند.

* جمله‌ای از زبان خسرو در پله‌ی آخر هست که می‌گوید: من آدم ناجوری‌ام.

پنج دوربین شکسته و زمین‌های سوخته

2013-02-23T04:37:00.000+03:30

مستند پنج دوربین شکسته از دریچه‌ی دوربین‌های شکسته و تیر خورده‌ی عماد برناط به تلاش‌های ساکنان روستای بلعین (در کرانه ی باختری رود اردن در فلسطین) برای وادار ساختن نیروهای اسرائیلی به ترک زمین‌های اشغال شده‌شان می‌پردازد. برناط که به همراه خانواده‌اش در بلعین زندگی می‌کند و به کشاورزی مشغول است از سال ۲۰۰۵ و با آغاز تصرف زمین‌های اطراف روستا، شروع شهرک ‌سازی و محصور ساختن روستا به عنوان خبرنگار محلی شروع به فیلم‌برداری و ضبط وقایع می‌کند. چهار سال تصویر‌برداری از کشمکش اهالی روستا و فعالین صلح با ارتش اسرائیل و مقاومت هفتگی آن‌ها حاصلش صد‌ها ساعت فیلم خام بود که بار‌ها در گزارش‌های خبری شبکه‌های مختلف از آن‌ها استفاده شده است. اما سرانجام پس از چهار سال برناط با کمک همکار اسرائیلی‌اش گای داویدی تصمیم به ساخت مستند پنج دوربین شکسته می‌گیرد.

فیلم به دلیل وجود یک مجموعه راش غنی در سه وجه مسئله‌ی اشغال را مورد بررسی قرار می‌دهد. مهم‌ترینش همان اعتراضات برنامه ریزی شده‌ی هفتگی و تا حدودی مبتکرانه‌ی اهالی و فعالین صلح طلب علیه اشغال است. اعتراضاتی که حالا به عنوان مدلی کارآمد از اعتراض پس از انتفاضه مطرح است. اغلب صحنه‌های این بخش نمایش‌گر خباثت نیروهای نظامی در پیاده‌سازی یک جنایت سیستماتیک و تدریجی بر علیه ساکنان فلسطینی منطقه است. وجه دیگر ماجرا کشمکش خود عماد و دوربین‌هایش با نیرو‌های اسرائیلی است. این‌که چگونه دوربین‌هایش یکی یکی توسط سربازان شکسته می‌شود. حتا خود برناط نیز به دلیل فعالیت افشاگرانه‌اش دو مرتبه به صورت مستقیم هدف تیراندازی سربازان قرار می‌گیرد که هر دو بار این دوربین‌هایش هستند که جانش را نجات می‌دهند . اما بخش مهمی از مستند نیز مربوط به خانواده‌ی عماد و فرزند تازه به دنیا آمده‌اش جبریل است که تا پایان فیلم چهار ساله می‌شود. انتخاب جبریل برای دراماتیزه کردن و نشانه‌گذاری وقایع فیلم یک تصمیم هوشمندانه و سینمایی بوده که لحنی تغزلی به لحظاتی از مستند داده است. جبریل که به دنیا می‌آید روی چشم‌انداز آفتابی تپه‌ها درختان زیتون را می‌توان دید؛ و با هر جشن تولدی که برای جبریل گرفته می‌شود به سیم خاردار‌ها و سرباز‌ها و مجتمع‌های مسکونی یهودی‌نشین افزوده می‌شود و درخت‌های زیتون بیش‌تری ریشه‌کن می‌شوند. جبریل خود فلسطین است، کودکی که در سرزمینش به دنیا آمد، تحقیر شد، محدود شد، محاصره شد، کشته شد و در سرزمینی که آن‌را به اندازه‌ی قبرش کوچک کردند آرام خوابید.

حاصل جسارت، شجاعت و مداومت در تصویربرداری توسط عماد برناط و گفتار متن صمیمی او که اغلب با موسیقی حزن انگیز برادران جبران همراه است به همراه تدوین سینمایی و ظریف ورونیک لوگارد اثری درخشان ساخته که نمونه‌ای‌ متعالی از مستند سازی در شرایط بحران است. فیلمی که در معتبر‌ترین جشنواره‌ی فیلم‌های مستند ـ ایدفا‌ـ درخشید و نامزد بهترین مستند اسکار است.

پنج دوربین شکسته یک شمای کلی از بحران‌سازی دولت اسرائیل برای فلسطینی‌های مقیم است. شهرک‌سازی‌ها، کنترل عبور مرور، تصرف زمین و در نهایت مستاصل ساختن طرف فلسطینی. اما از طرفی حالا این مستند نمایش‌گر کار کردن مبارزات بدون خشونت در فلسطین نیز هست به خصوص که هر روز به تعداد دوربین‌ها و ناظرین با وجدان افزوده می‌شود. در نهایت این تنها تلاش دوربین برای ضبط واقعیتِ پیش‌رو نیست این بیش‌تر کوشش مردی برای راندن متجاوز از زمینش است.

جو قاتل، فطرت تیرگی

2012-12-07T23:59:00.000+03:30

اغلب اوقات نوآر‌ها در فضاهای شهری می‌گذشتند تا بتوانند از سایه‌های اغراق شده و ترکیب نور شهری و خیابان‌های باران خورده به آن فضای دلخواه تیره و تار برسند اما گاهی هم بودند نوآرهایِ مهجورانه‌ای مثل انحرافِ ادگار اولمر یا کشتنِ استنلی کوبریک که داستان‌شان دور از مناظر شهری می‌گذشت؛ اما در به تصویر کشیدن آن فضایِ بی رحمیِ درونیِ نوآر هیچ چیزی کم نداشتند. جو قاتل در این دسته جای می‌گیرد. نوآری که تیره و تار نیست و اغلب در فضاهای بسته می‌گذرد و خشونت آشکارش به مراتب بیش‌تر از یک نوآر ذاتی است اما خباثت، خیانت، تمنای زنان، مردان به بن بست خورده و هر آن‌چه که از یک نوآر کلاسیک انتظار داریم در این فیلم وجود دارد. دامنه‌ی بلای فیلم مثل هر نواری آن قدر گسترده می‌شود که هیچ کس در آن احساس امنیت نمی‌کند.

جو قاتل یک رهرویِ پیش‌رو از همه‌ی آن عناصر درشت شده‌ای است که از نوار‌ها یادمان مانده. طمع به بیمه‌ی عمر یادآور غرامت مضاعف است؛ شمایل و سکوت مرد خبیثش شباهت غریبی با رابرت میچامِ شب شکارچی دارد و دامنه‌ی فساد نماینده‌ی قانونش هم کم‌تر از بازرس هنک کوئینلانِ نشانی از شر نیست.

صد سال پیش آینه‌ها

2012-12-07T01:01:00.001+03:30

بحث تقلید‌ها و دنباله‌روی‌های آشکار در کمدی مسئله‌ی پنهان و عجیبی نبوده و نیست اما وقتی ماجرا به کمدین‌های بزن بکوب سال‌های آغازین سینما می‌رسد جالب‌تر می‌شود.

احتمالن اگر از برادران مارکس خوشتان بیاید اولین تصویری که از آن‌ها به یاد خواهید آورد صحنه‌ی موسوم به سکانس آینه در سوپ اردک است. آن‌جا، نهایت هنر گروچو و هارپو مارکس را می‌توان در شوخی با یک فضای خالی دید. اما اگر به قبل‌تر برگردیم اولین ستاره‌ی سینما و به زعم برخی اولین کمدین سینما - مکس لیندر- شوخی بلندی در فیلم هفت سال بدشانسی دارد که شباهتش با آن سکانس مشهور برادران مارکس انکار ناپذیر است. سوپ اردک ده سال بعد از هفت سال بدشانسی ساخته شده.

سکانس آینه / هفت سال بدشانسی / مکس لیندر / ۱۹۲۱

سوپ اردک / برادران مارکس / ۱۹۳۳

گوژپشت مل بروکس

2012-09-09T01:41:00.000+04:30

مارتی فلدمن مورد غریبی در سینمای کمدی است. کشف مل بروکس، که در نگاه اول تنها استعدادش بیرون انداختن چشم‌های عجیب و بزرگش از حدقه بود. تنها در یازده فیلم سینمایی بازی کرد و تا آخر عمرش همراه بروکس ماند.

کاراکتری که بروکس برای فلدمن در «فرانکشتاین جوان» نوشت ترکیب متناقضی از وحشت و مضحکه بود. گوژپشت خدمتکاری که ترجیح می‌داد دست به سیاه و سفید نزند و با آن که شمایلش کم‌تر از دراکولای فیلم نبود ولی در عمل یک موجود مفلوک و ترسو بود. نقشی فرعی که تصور فیلم بدون او بسیار مشکل است. این یکی از بهترین لحظات فیلم است.

لوید و لوک تنها

2012-09-08T03:47:00.000+04:30

در دهه‌ی دوم قرن بیستم ساخت و توزیع کمدی‌های صامت، جنگ تن به تن دو تهیه کننده‌ی نابغه بود؛ مک سنت از سویی با سوپر استارش چاپلین یکه‌تازی می‌کرد و در طرف دیگر هال روچ با لشکر جوانانی هم‌چون باستر کیتون، هارولد لوید و لورل و هاردی قرار داشت.

قبل از دهه‌ی بیست هر کمدینی غیر از چاپلین برای بقا دو راه بیش‌تر نداشت. یا تن دادن به ریسک فیلم‌های دو حلقه‌ای یا تقلید کردن از چاپلین. هارولد لوید راه دوم را انتخاب کرد. قبل از این که تبدیل به پسری نجیب با کلاه حصیری و عینک گرد شود؛ در کاراکتری با نام «لوک تنها» سعی می‌کرد ادای چاپلین را درآورد. این تنها فیلم باقی مانده از لوید در آن دوره است.

گروچو، سلرز، شصت سال پیش

2012-09-07T02:46:00.000+04:30

پیتر سلرز به انعطافش در بازی در نقش‌های مختلف شهرت داشت. چیزی که اکثر کمدین‌ها از آن دوری می‌کردند و می‌کنند. بیش‌تر از هر کمدینی ریخت و صدا عوض کرد. فقط کافیه نقش های او در «دکتر استرانج لاو» را به یاد بیاوریم. ولی عجیب این‌جا است که در ۲۵سالگی به این صورت حیرت‌آور ادای گروچو مارکس را در میاورد.

زنده باد سینمای آماتوری

2012-03-31T14:12:00.001+04:30

درست است که دیگر مباحث مربوط به سینما وریته به موضوعی کهنه و آکادمیک تبدیل شده. اما دیدن یک ویدئو در یوتیوب مدام یک جمله را در ذهنم تداعی می‌کرد: «این ناخواسته، مستند وریته است».

چیزی که در فیلم تقریبن 60 دقیقه‌ای می‌بینم؛ چند مرد چوپان به همراه یگ گله گوسفند در هوایِ برفیِ زمستانِ جنگل‌های تالش است. اگر فیلم تنها همین بود هم؛ به عنوان یک اثر انسان شناسی خوب و پایبند به اصول سینما وریته باقی می‌ماند. اما فیلم به عنوان یک اثر آماتوری تبدیل به گنجینه‌ای تاریخی درباره‌ی سه عنصر در خطر جدی انقراض در حوزه‌ی قومیتی تالش می‌شود، اولی سبک زندگی مردمان باقی‌مانده در جنگل‌های تالش . دومین عنصر در خطر انقراض که در فیلم به تصویر کشیده شده، نی تالشی است؛ که چوپانی به لب گرفته و معلوم نیست برای دل خودش می‌زند یا گله و سومی، پیرمردی که جزء آخرین صداهای زنده‌ی موسیقی تالش به حساب می‌آید؛ استاد قسمت خانی.

سازنده‌ی (یا تنها تصویربردار؟) ناشناس این فیلم آگاهانه یا ناآگاهانه نه تنها یک تصویر محض و شفاف از فرهنگ، موسیقی و زندگی یک قوم را به تصویر کشیده بل‌که به کیفیتی دشوار از سینما وریته دست یافته. و این‌ اهمیت سینمای آماتوری و به خصوص مستند سازی آماتوری را یادآور می‌شود. اهمیت ضبط بی پالایش حقیقت.

نمونه‌ی متعالی اهمیت ضبط بی‌واسطه‌ی حقیقت را می‌توان در مستند «علف شیرین» ساخته‌ی لوسین کستینگ تیلور و لیزا بارباش دید. آن‌ها که دانش‌آموخته‌ی انسان شناسی هاروارد هستند؛ در سال 2001 با گروهی از گله‌داران ایالت مونتانای آمریکا به چرای تابستانی گوسفندان می‌روند. حاصل این سفر حدود سیصد ساعت فیلم از این واقعه‌ی کم نظیر (در آمریکا) بود. این نوع گله‌داری سنتی به عنوان یک خرده فرهنگ در خطر جدی انقراض بوده و بلاخره در سال 2006 اندک گله‌داران سنتی هم کار را تعطیل می‌کنند. بعد از هشت سال این دو محقق تصمیم می‌گیرند از تصاویر خامشان یک فیلم مستند بلند بسازند. اثر به نمایش در آمده، یک تصویر دقیق و شفاف از چیزی بود که دیگر وجود نداشت.

فیلم آماتوری‌ای که سازنده‌ی (یا سازندگان؟) ناشناس از فرهنگ و موسیقی تالش ساخته هم با گذشت زمان همان کارکردی را دارد که فیلم زوج محقق هارواردی؛ چون به زودی همه چیز زیر غبار پول و مدرنیسم محو می‌شود و دیگر نه جنگلی هست، نه رمه‌ای، نه چوپانی و نه استاد قسمت خانی. زنده باد سینمای آماتوری.

فیلم اشاره شده را می‌توانید در شش قسمت در آدرس‌های زیر ببینید.

قسمت اول دوم سوم چهارم پنجم ششم

بهترین‌های سال

2012-03-01T04:34:00.000+03:30

کمی دیر شده اما اقتضای جغرافیایی باعث شده که فیلم‌ها را دیر‌تر از موعد مقررشان ببینیم. سال شگفت انگیزی برای سینما نبود و مهم‌تر از هر چیزی، این نکته بود که، سینمای بدنه بیش از هر زمانی غیر قابل تحمل شده بود. به هر حال فیلم‌هایی بودند که درخشیدند.

جدایی نادر از سیمین / اصغر فرهادی

جای تعجب ندارد که اثر وطنی اصغر فرهادی بزرگ‌ترین فیلم سال باشد. تصویر برهنه‌ای که فرهادی از دشواری اخلاق و پیوندش با تراژدی-مضحکه مدل هانکه‌ای می‌دهد بعد از «پنهان» بی‌نظیر است. فون تریه می‌گوید فیلم باید ریگ تو کفش باشد. جدایی ریگ تو کفش بود.

درخت زندگی / ترنس مالیک

ترنس مالیک تکلیفش با خودش روشن‌تر شده. مالیک انتزاع را به تغزلی‌ترین شکل ممکن به تصویر کشیده. نیایش بصری مالیک در این فیلم و رابطه‌ای پر رمز و راز که از فقدان و مرحمت به تصویر می‌کشد مخاطب مدرن را مرعوب و البته منقلب می‌کند. درخت زندگی می‌تواند در طول زمان به یک اثر بالینی برای سینما دوستان تبدیل شود.

پینا / ویم وندرس

همیشه ویم وندرس مستند ساز بسیار پیش‌رو تر از وندرس فیلمساز بوده. سال‌ها قبل مستند «کلوب بوئنا ویستا» و امسال پینا. روح آثار پینا بوش در این مستند تجربی به خوبی به چشم می‌آید. وندرس در استفاده از تصاویر آرشیوی، گفتگو و بازسازی رقص‌ها تعادل را حفظ کرده و این برگ برنده‌ی فیلم است. ترفند وندرس در بی ربطی باند صدای فیلم با تصویر شاید تقلیدی بوده از «آربور»؛ اما این‌جا بیش‌تر به کار آمده. پینا یک اثر مفهومی متعلق به سینمای آینده است.

اسب تورین / بلا تار

آخرین کار بلا تار رادیکال‌تر از آثار پیشین او است. فکر می‌کنم بلا تار بلاخره توانست رنج بودن را به تصویر بکشد و از فیلم‌سازی خداحافظی کند. فیلم بازگشت به اتمسفر «تانگوی شیطانی» است و سیاهی‌اش مثل «مردی از لندن» جان‌کاه است. سکانس افتتاحیه‌اش هم زیباترین تصویر سینمایی سال است.

کشتار / رومن پولانسکی

پولانسکی فیلمساز فضا‌های بسته است. فیلم، اقتباسی از نمایشنامه‌ی «خدای کشتار» یاسمینا رضا است. طنز سیاه، لحن دو گانه‌ی فیلم و هجوی که از انسانیت دارد در سینمای روز کم‌یاب است. بهترین بازی‌های سال را می‌شود در کشتار دید. یک کمدی عصبی که به صورت مخاطب خود سیلی می‌زند.

دانه‌های تلخ / میشا پلد

هر سی دقیقه یک کشاورز هندی خودکشی می‌کند. این موضوع تکان‌دهنده‌ی مستند دانه‌های تلخ است. مستندی افشاگرانه از له شدن کشاورزان هندی زیر چرخ سرمایه‌داری و انحصار گرایی تولید‌کننده‌های دانه. نه تنها در موضوع که در پرداخت و ساختار هم پیش‌رو است و با روایت داستانی‌ای که دارد فراتر از یک مستند گزارشی محض می‌شود.

روزی روزگاری آناتولی / نوری بیلگه جیلان

ابتدا فیلم مورد علاقه‌ام نبود اما هر روز که از دیدنش گذشت بیش‌تر رسوخ می‌کرد. از لحاظ فنی در سینمای این سال‌ها هم طراز «به خلاء وارد شو» گاسپار نوئه است و یک دستاورد بزرگ برای سینمای امروز . شاید در ابتدا یک آلبوم عکس زیبا به نظر برسد اما راز و رمز فیلم مخاطبش را تا روز‌ها رها نمی‌کند به خصوص پایان‌بندی فیلم.

باید درباره کوین حرف بزنیم / لین رمزی

یک تریلر کم‌نقص از سینمای مستقل انگلیس در سالی که هیچ داستان جنایی خوبی در سینما نبود(البته درایو هم بد نبود). در نوع و لحن بیان داستان، فیلم متهورانه‌ای است. بار فیلم بر دوش نقش پیچیده‌ای است که تیلدا سوئینتون بازیگر آن است و به خوبی نیز از عهده‌ی بازی در آن برآمده.

ده روز با سینمای وطنی

2012-02-11T03:40:00.000+03:30

این پست تا پایان جشنواره به مرور به روز می‌شود.

7. برف روی کاج‌ها / پیمان معادی *

یک درام آپارتمانی بی‌حس و حال دیگر که حالا تعدادشان از دست در رفته.وقتی نمونه‌های خوبی مثل چهارشنبه سوری و کنعان هست واقعن نیازی نیست که “زنی در آستانه‌ی فشار عصبی” را دوباره تصویر کرد. هیچ توجیه عقلانی‌ای برای سیاه سفید ساخته شدن فیلم نیست. تنها غباری از چیزی که در سینما به آن شخصیت پردازی می‌گویند در فیلم دیده می‌شود. و نکته‌ی آزار دهنده این که زنان مثل عروسک خیمه شب‌بازی مردان تصویر شده‌اند.اگر بازی خوب مهناز افشار و تصویربرداری خوب کلاری نبود معلوم نبود چگونه می‌شد این فیلم را تحمل کرد.

6. ملکه / محمد علی باشه آهنگر **

پروداکشن عظیم، فیلم‌برداری استادانه‌ زرین دست و حال و هوای یگانه‌ و ضد جنگ فیلم مخاطب را مجذوب می‌کند اما صد حیف که ایده‌ی خوب قصه تبدیل به یک فیلمنامه‌ی باسمه‌ای شده. وقتی فیلم شما پروداکشن عظیمی دارد و ژانرش هم جنگی است باید قصه به مخاطب هیجان بدهد و از درام بیشتری بهره ببرد اما واقعن صد حیف که با آن همه زمان طولانی فیلم، حتا یک شخصیت هم محض رضای خدا درست پرداخت نشده . این فیلم نشان می‌دهد که سینمای ایران امکانات فنی ساخت فیلم جنگی را دارد اما فیلمنامه‌نویسی که این ژانر را بشناسد هنوز نه. حیف.

5. میگرن / مانلی شجاعی‌فر **

به عنوان اثری که تجربه‌ی اول کارگردانش است و بیش از ده دقیقه از آن هم سلاخی شده کار قابل قبولی است. از جنس درام‌های آپارتمانی‌ای که این چند ساله تو سینمای ایران به جای سینمای آماتوری وارد عرصه شده و قرار است زندگی طبقات اجتماعی را با تمام عصبیت‌ها و مصیبت‌هایش به تصویر بکشد. فیلم از نبود یک اتفاق تاثیر گذار در درام رنج می‌برد و شخصیت‌های کاریکاتوری‌اش نمی‌گذارد رخوت تم اصلی موضوع، خود را به بیننده غالب کند. اما آن قدری امیدوار کننده است که منتظر فیلم بعدی مانلی شاجاعی فرد باشیم.

4. بوسیدن روی ماه / همایون اسعدیان ***

یک ملودرام پر سوز و گداز و شریف. قصه‌ی ساده و سرراستی دارد و تم مرکزی آن، ایثار، هم یک تم کهنه در سینمای ایران محسوب می‌شود اما به دام عوام‌فریبی جنس فیلم هندی نمی‌افتد. اجرایش شکیل و کم نقص است و در ساخت یک شمای کلی از چیزی که می‌خواهد بگوید موفق است. قصه‌اش ایجاب می‌کند که کند باشد اما از ریتم نمی‌افتد. شاید ایرادش تکرار موقعیت‌های داستان برای رساندن فیلم به مدت زمان یک فیلم بلند داستانی باشد. همایون اسعدیان نشان داد که طلا و مس تنها یک اتفاق نبود؛ شاید اسعدیان قصد کرده بود عاقبت به خیر شود که تا همین‌جای کار هم شده.

3. زندگی خصوصی / محمد حسین فرحبخش 0

یک کلاشی تمام عیار و رانت‌خواری بی‌پرده‌پوشی از جریان حاکم نتیجه‌اش می‌شود این افتضاح. حساب فیلم‌هایی مثل اخراجی‌ها و پایان‌نامه روشن است که به صورت علنی خود را وابسته به حاکمیت می‌دانند اما این یکی قرار است طفیلی باشد و مجیز بگوید. کاراکتر‌ها روبروی هم حدیث می‌خوانند و یکدیگر را به تقوای الهی دعوت می‌کنند. کاش فیلم روی همان قصه‌ی کلیشه‌ای خود مانور می‌داد تا در نهایت با یک فیلم آبکی روبرو می‌شدیم اما اثر باقی‌مانده (شرم می‌کنم نام فیلم روی آن بگذارم) یک فرصت‌طلبی بی‌شرمانه از وضعیت سیاسی موجود است که نام فیلم را یدک می‌کشد اما بیش‌تر شبیه به ستون شنیده‌های کیهان شده است.

2. بیخود و بی‌جهت / عبدالرضا کاهانی **

فیلم ادامه‌ی منطقی اسب حیوان نجیبی است و هیچ است. می‌شود حالا گفت یک تریلوژی که امیدوارم کاهانی قصد ادامه‌ی این بازی را نداشته باشد. همان فضا‌ی ابزورد و کمدی سیاه فیلم‌های قبلی کاهانی به اضافه‌ی شوخی‌هایی که ترکیبی از کمدی موقعیت و شوخی‌های ممنوعه است. بر خلاف اسب … که بیش‌تر نما‌هایش در شب و خیابان اتفاق می‌افتند این‌بار کل داستان در فضای داخلی و روز اتفاق می‌افتد و زمانی که فیلم در آن می‌گذرد هم منطبق با زمان واقعی داستان است و این یک ترفند هوشمندانه برای ایجاد یک فضای پر استرس و یک کمدی تحت فشار است که نمونه‌ی بهترش را می‌توان در کشتار رومن پولانسکی دید. هم‌چنان بازی‌ها در فیلم‌های کاهانی به بهترین شکل ممکن ارائه می‌شوند. رضا عطاران، پانته‌آ بهرام و نگار جواهریان در حد استاندارد‌های خودشان ظاهر شده‌اند. پاشنه‌ی آشیل فیلم اما پایه‌هایی است که قصه روی آن استوار شده، آن‌ها باورپذیر نیستند و مشکل دیگر رفت و برگشت‌هایی که فیلم به لودگی‌های معمول کمدی ایرانی دارد.

1. پله‌ی آخر / علی مصفا ****

یک غافل‌گیری بزرگ نه برای دیدن یک فیلم خوب بلکه به خاطر اجرای یک فیلمنامه‌ی پیچیده و پر از جزئیات که در سینمای ایران در نایابی است. پله‌ی آخر یک دلتنگی مدام برای معماری، موسیقی و گذشته‌ی خانه‌ی پدری است. روایتی پازلی و مدرن که با نریشن، برهم خوردن توالی زمانی و تدوینی هوشمندانه جزئیات قصه‌ی غریبش را آرام آرام به جان تماشاگر تزریق می‌کند. طراحی صحنه‌ی دقیق فیلم که بر عهده‌ی لیلا حاتمی بوده یادآور وسواس بصری علی حاتمی است. پله‌ی آخر نمونه‌ی عالی سینمای مستقلی است که مستقل بودن را با آماتوریسم اشتباه نمی‌گیرد. این ترکیب دل‌پذیر گاوخونی، جیمز جویس و دل‌تنگی تجربه‌ای است که به این زودی‌ها فراموش نمی‌شود.

راهنما : 0 بی‌ارزش * ضعیف ** متوسط *** خوب **** خیلی خوب ***** شاهکار

قاب‌های پوسیده

2011-11-16T03:48:00.000+03:30

«اسب تورین‌» بعد از دو اقتباس ادبی ماندگار «هارمونی‌های ورک مایستر‌» و «‌مردی از لندن‌» بازگشت بلا تار به فضای مهم‌ترین اثر خود «تانگوی شیطانی‌» است . اثری که سوزان سانتاگ از آن به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینما یاد می‌کند .

داستان اسب تورین مربوط به اتفاقی است که در آخرین سال عمر نیچه در تورین افتاد . نیچه شاهد شلاق خوردن اسب پیری توسط صاحبش است که وارد ماجرا می‌شود ، شلاق را از دست آن مرد می‌گیرد و صورت به صورت اسب شروع به گریستن می‌کند . این جان‌مایه‌ی اثر جدید بلا تار است بدون آن که اثری از نیچه در فیلم باشد . در اسب تورین ، سرنوشت صاحب اسب ، دخترش و اسبی را می‌بینیم که سرنوشت نیچه را تغییر دادند .

در اسب تورین همانند ‌تانگوی شیطانی‌ با همان فضاهای روستایی در یک شرایط طبیعی خشن روبرو هستیم. با همان نگاهی که بلا تار به چشم‌انداز روستایی یا به عبارتی برهوت روستایی به عنوان محلی برای زوال و اتفاق غایب‌ دارد. اسب تورین با این که به نسبت فیلم‌های دیگر بلا تار کم‌تر نمای بیرونی دارد اما این بار چشم انداز بیرونی با وضوح بیشتری انتظار پوچ و بیهوده‌ی محضی را از حادثه‌ای نامحتمل ، از منجی‌ای در راه مانده ، تداعی می‌کند . پیوند برداشت بلند و چشم انداز برای بلا تار به بستری تبدیل می‌شود تا بتواند ارتباط زوال و اتفاق - منجی همیشه غایب را بنیان نهد . اگر در تانگوی شیطانی کورسوی امیدی از تلخی برداشت‌های بلند از برهوت جغرافیای فیلم حس می‌شد اما در اسب تورین شقاوت قاب‌های بلا تار و پوسیدگی ذاتی فیلم که در شخصیت‌ها ، طراحی صحنه و دکوپاژ دمده‌ی فیلم نمایان است هیچ امیدی برای مخاطب خود باقی نمی گذارد .

اگر چه در سینمای بلا تار همیشه سرشت محتوم و یاس آور زندگی با نمایش نوعی پوسیدگی استمراری انسان و بی دفاعی او در برابر طبیعت با کم‌ترین شتاب ممکن همراه است . اما اسب تورین در تمام وجوه و با شدت بیشتر زوال استمراری انسان و جنگی مغلوبه را به نمایش می‌گذارد که حتا در بدیهی‌ترین موارد زندگی بشری مثل خوردن و آشامیدن هم در جریان است .

وسواسی که بلا تار در فرم کمال‌گرای خود دارد - فرمی که در مردی از لندن به بالاترین حد خود رسیده بود (با یک پلان سکانس 13 دقیقه‌ای ) - این بار شدت بیشتری هم گرفته به شکلی که کل فیلم صد و پنجاه دقیقه‌ای در سی نما گرفته شده است . دیدگاه تقلیل‌گرایانه بلا تار به ریتم و کلام به رادیکال‌ترین شکل ممکن در اسب تورین‌ با داشتن کم‌ترین نمای بیرونی ، کم‌ترین دیالوگ ، کم‌ترین تعداد بازیگر و کم‌ترین اتفاق دراماتیک ( ویا حتا انتظار برای اتفاق ) نمود پیدا کرده است .

بلا تار با ساخت اسب تورین به مرزی از افراط در سبک خود رسیده است که دوست‌داران سینما را کنجکاو می‌کند که بدانند آیا ~~فیلم‌های بعدی او هم‌چنان سیاه‌تر ، کند‌تر ، کم‌حرف‌تر و قصه‌گریز تر می‌شوند . باید بیشتر صبر کرد~~ . ویکی‌پدیا نوشته بلا تار دیگر فیلم نمی‌سازد .

سعادت آباد

2011-11-14T01:23:00.000+03:30

احتمالن سال‌ها باید به دیدن فیلم‌هایی برویم که به سندروم اصغر فرهادی مبتلایند . فیلم‌هایی که داستان‌شان برشی از سبک زیستی یک طبقه‌ی اجتماعی است . آدم‌هایش در یک وضعیت بغرنج اخلاقی گیر افتاده‌اند و فیلمساز می‌خواهد با گرفتن ژست بی‌طرفانه یک شمای کلی پرسش برانگیز از موقعیت به مخاطب انتقال دهد . سعادت آباد به عنوان یک نمونه از این گونه تنها در نیمی از راه موفق است . اما نمی‌تواند خود را از خط قضاوت دور نگه داد ؛ نام فیلم و پایان بندی بی‌رحمانه‌ و قطعی فیلم هیچ جای پرسش و ابهامی برای مخاطب خود باقی نمی‌گذارد .

مازیار میری در به چالش کشیدن مخاطب در قصه‌ای که تمامش در فضای داخلی می‌گذرد موفق است . از ریتم نمی‌افتد ، زمان‌بندی اش برای طرح معما‌ هم استاندارد است . اما نتوانسته خود را از کلیشه‌های بازیگرانش نجات دهد . لیلا حاتمی همان زن در انتظار افسردگی این سال‌هایش است . و فاجعه‌ی مورد انتظار ، حامد بهداد است که با لب‌های آویزان و تکان‌های بی‌مورد و همیشگی بدنش خواسته در نقش قهرمان فیلم ظاهر شود غافل از این که قصه نیازی به قهرمان ندارد ! در عمل بازی بی‌ربطش به درام صحنه ، فیلم را از مسیر خارج می‌کند و در لحظاتی ، موقعیت بسیار جدی و نفس‌گیر فیلم را به مضحکه تبدیل می‌کند .

سعادت آباد می‌توانست فیلم بهتری باشد اگر کارگردانش به فکر کشاندن فن‌های بازیگر‌های فیلمش به سینما نبود .

I Am The Blues

2011-07-03T02:04:00.000+04:30

وقتی نام آلبوم شما یک همچین جمله‌ی دو پهلویی باشد ؛ دو حالت دارد . یا شما دچار نارسیسم شدید هستید یا باید دچار نارسیسم شدید باشید . آقای ویلی دیکسون - willie Dixon - رو به شما معرفی می‌کنم . با آلبوم I Am The Blues که نامش هم برای اثبات غول بودن آقای دیکسون کافی است . نوازنده‌ی کنتر باس گروه‌های بلوز که سنش به ریشه‌های بلوز قد نمی‌دهد اما قطعن یکی از ریشه‌های بلوز است به خصوص مدل شیکاگویی بلوز . کافی است به لیست آهنگ‌هایی که او نوشته نگاهی بیندازیم . Back Door Man , Bring It On Home , Spoonful و ادامه‌ی ماجرا ؛ که هر کدامشان از آثار برتر غول‌های بلوز محسوب می‌شود .

I Can’t Quit You Baby

Download

الاغ نامه : دوران صامت

2011-05-29T04:54:00.000+04:30

الاغ پیری گوشه‌ی طویله گریه می‌کند ؛ دخترش را به صحرا برده‌اند .

الاغ پیری گوشه‌ی طویله تشنه است لب به آب نمی‌زند ؛ دخترش را به صحرا برده‌اند .

الاغ پیری گوشه‌ی طویله به سنگ نمک زل زده است ؛ دخترش را به صحرا برده‌اند .

از چی گرفتنت ؟

2010-06-27T05:00:00.000+04:30

اولین لحظه‌ی گه زندگی همون موقعی‌یه که مامان زور‌هاش رو زده و تو پس افتادی . یکی به بازنده‌ها اضافه شده . اگه تازه افسردگی بعد زایمان مامان و بیشتر شدن ساعات اضافه‌کاری بابا رو حساب نکنیم . روزای اول مثل سگ بو می‌کشی تا یه تیکه گوشت نرم سینه رو بکنن تو دهنت تا نمیری یهو . چشات نای باز شدن نداره ؛ حتا تحمل نور معمولی اتاق رو هم نداری . کافیه موقع بغل کردنت دستشون رو پشت کمرت نذارن ؛ تا می‌شی . دقیقن مثل یه تیکه گه که روش آب می‌گیرن متلاشی می‌شی . بعد تازه از شیر می‌گیرنت ؛ یه جنایت اساسی . ونگ ونگ ونگ . شانس بیاری شعور و تجربه داشته باشن حداقل بذارن یه چند سالی پستونک میک بزنی ، بلاخره اون رو هم ازت می‌گیرن . نترس نوبت به شیشه شیر هم می‌رسه . حتا دسشویی ، این نیاز حیاتی بشر . خیال نکن راحت می‌تونی بشاشی ؛ نه ! بعد همه‌ی این‌ها وارد پروسه‌ی آموزش و اجرای جیش ددر می‌شی . تو اون دوره تو گه قوطی وری . فکر کردی چی . دیدی ! از پوشک هم گرفتنت .

حالا بیست و پنج سالته . مطمئنی تو یکی از اون لحظات گه زندگی هستی ولی دقیقن نمی‌دونی از چی گرفتنت .

آن روز

2010-06-15T03:42:00.000+04:30

ترجیح می‌دهم در سالگرد آن روز تاریخی حرفی نزنم ، فقط تکه‌هایی از مصاحبه‌ی خانم پروین فهیمی (مادر سهراب‌) با جرس :

از هیچ کسی به جز خدا هم نمی ترسم و باور دارم تنها حکومتی که از خدا نمی ترسد می تواند تا این اندازه به مردمش ظلم کند، به مردم اش حمله کند و طاقت چند شاخه گل و شمع را هم در محفل عزاداری ما نداشته باشد.

تا پاسخ ندهند چه کسی مجوز حمل اسلحه در راهپیمایی های مسالمت آمیز را صادر کرده است و چه کسی مجاز است خون هم وطن خود را بریزد، ساکت نمی شوم. قوه قضاییه و مجلس باید پاسخگو باشند.

قوه قضاییه که می گویند مستقل است چرا جواب ما را نداد، همه مردم دیدند من برای پیدا کردن جسد بچه ام چه دردهایی کشیدم اما از این مجلس و از این قوه قضاییه هیچ صدایی در نیامد.

اگر فردا تمام خانه مرا هم محاصره کنند، باز هم به بهشت زهرا می روم تا به سهراب بگویم، در تمام این یک سال فراموشش نکردیم، به سهراب باید بگویم، تو فقط دنبال رای گمشده ات رفتی، تو به این حکومت، به این شورای نگهبان ، به این انتخابات اعتماد کرده بودی و رای دادی، اما وقتی تو را کشتند، دیگر همه چیز تمام شد.

باید فردا بروم بالای سر سهراب بایستم و به بگویم: تو را کشتند ولی یک نسل زنده شد، صدای تو و دوستان دیگرت همه جای این کشور شنیده می شود. باید به پسرم بگویم: آرام باش سهراب عزیزم که صدای حق خواهی تو این روزها همه جا شنیده می شود.

همیشه فرمانده

2010-06-12T07:00:00.000+04:30

شانزده سال از روز‌های نحس آمریکای 94 گذشته . آرژانتین – یونان میعادگاه اول بود . بعد از دو سال تباهی دوباره به جنگ برگشته بود ، چاق‌تر شده بود حتا احساس می‌کردی قدش هم کوتاه‌تر شده ، شبیه آدم‌های قمارباز مستی بود که دیگر چیزی برای باختن نداشت . ولی هنوز می‌شد شناختش ، هنوز موقع شوت زدن زبانش رو بیرون می‌آورد ، هنوز فرمانده بود ، همیشه فرمانده بود . آخرین صحنه‌ای که از او به جا ماند ، بعد از گل سوم به یونان بود ، مشت‌هایش را گره کرده بود ، نعره می‌کشید و لحظه به لحظه به دوربین فیلم‌برداری کنار زمین نزدیک‌تر می‌شد . فرمانده پیغامش را فرستاده بود ، برای هاوه‌لانژ برزیلی ، برای فیفا ، برای آلمان ، برای همه‌ی آن‌هایی که فکر می‌کردند فرمانده دیگر توان ایستادن ندارد . ولی چند روز بعد آن‌ها زهر خودشان را ریختند و دیه‌گو را به خانه برگرداندند .

1982 اسپانیا ، پسرک 22 ساله بعد از فتح جام جهانی جوانان قرار بود به همراه بزرگانی هم‌چون کمپس و خورخه والدانو از قهرمانی چهار سال قبلشان دفاع کنند ، قهرمانی کثیفی که امروز هیچ آرژانتینی به آن افتخار نمی‌کند ، قهرمانی سرهنگ‌ها که با پول و زد و بند با پرو ( با آن نتیجه‌ی عجیب 6 بر صفر ) به دست آمد . آرژانتین 82 پایانی بود بر دیکتاتوری سرهنگ‌ها ( تف به گور پدر هر چی کودتاچی چه سرهنگ چه سردار ) و منوتیسم حاکم بر فوتبال آرژانتین. از مارادونای اسپانیا تنها تصویری که در خاطر هست صف بازیکنان بلژیک در مقابل اوست که مستاصل و نا‌امید به ساق‌های پای دیه‌گو می‌نگرند .

مکزیک 1986 . تیم آرژانتین ضعیف به نظر می‌رسد . انگار سامورایی این جنگ را باید تنهایی به پیش ببرد البته نباید بیلاردو را با آن سبک فوتبال گلادیاتوری‌اش از یاد برد . انقلاب آن سال‌های آرژانتین فقط یک قهرمانی کم داشت . دیه‌گو یک تنه انگلیس را تبدیل به جنازه کرد . گل اول ، انگار دست خدا انتقام جنگ فالکلند را گرفته بود . راستش ادامه‌ی جام احمقانه بود ، انگار همان‌جا جام به انتها رسید . انگار فوتبال دوباره متولد شد . گل دوم ، باز هم دیه‌گو ، این بار بهترین گل تاریخ فوتبال زده شد . Diegoaaal , Diegoaal . Gracias Dios. Por el futbol, por Maradona, por estas lagrimas .* تمام شد ، جام به بوینس آیرس رفت و روابط فیفا و دیه‌گو تیره شد .

جام جهانی 90 آلمان عجیب بود ، آرژانتین به زحمت از مرحله ی گروهی بالا آمد . در یک هشتم برزیل را با گل کانی‌گیا برد و رسید به یوگوسلاوی . گویی مشیت الهی این بود که پومپیدو دروازه‌بان اصلی آرژانتین مصدوم شود تا گوئه‌گوچه‌آ ناجی آرژانتین در ادامه‌ی جام باشد . ضیافت پنالتی‌ها ، دیه‌گو پنالتی‌اش را از دست می‌دهد ولی گوئه‌گوچه‌آ سه پنالتی می‌گیرد . حالا آرژانتین روبروی ایتالیای میزبان است . باز هم پنالتی باز هم ناجی ناشناخته‌ای که تا دو روز قبل ذخیره بود و بلاخره تکرار فینال چهار سال قبل ، باز هم مارادونا – بیلاردو در برابر ماتئوس – بکن بائر . فیفا ضربه‌ی کاری‌اش را بلاخره زد ، دقیقه‌ی 85 پنالتی ناحق برای آلمان . آندریاس برمه ، گل . جامی که همه چیزش با پنالتی رقم خورد . اشک‌ها و لبخند‌ها با پنالتی . آغاز روز‌های بد فرمانده .

حالا بعد از شانزده سال اودیسیوس قصه که نفرین روزگار او را آواره کرده بود به خانه بازگشته است . فصل انتقام رسیده و صحنه آماده است . بازگشت دیه‌گو به مستطیل سبز ، میدان بلا . شبیه گلادیاتوری که او را با سر و صورت خونی از دل تاریخ کشانده‌اند بیرون و گفته‌اند اراده ، معطوف به انتقام است ، به خون‌خواهی . این‌جام دیگر هیچ شباهتی به فانتزی – فوتبال این سال‌ها ندارد ، این جام ، دیگر جای دلقک‌های آلمانی و برزیلی و موجوداتی شبیه کریس رونالدو و دیوید بکهام نیست . این یک زخم تاریخی است که باید امسال سر باز کند . این یک میدان جنگ است . قصه از همان جایی که فکر می‌کردند تمام شده شروع شده است . درست از جایی که تصاویر زیر کات خورد .

* به یاد این گزارش تلویزیونی

جنوبی‌ها

2010-05-31T02:08:00.000+04:30

به نظر می‌رسد بعد از موج اول سینمای آمریکای لاتین در ابتدای هزاره که با آثاری از ایناریتو ، والتر سالس ، فرناندو میرلس ، گیرمو دل‌تورو و آلفونسو کورآن همراه بود اکنون موج جدید و امید بخشی در راه باشد . به خصوص بعد از توفیق دو فیم گارد ویژه و شیر اندوه در جشنواره برلین و راز چشم‌های آن‌ها در اسکار . چهار فیلمی که این روز‌ها از سینمای آمریکای لاتین دیدم :

راز چشم‌های آن‌ها 2009 (آرژانتین)

درام جنایی – پلیسی پر تعلیقی که سال پیش توانست اسکار بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان را به آرژانتین ببرد . فیلم یادآور آثار جنایی بزرگی است که دهه‌ی 90 در سینمای بدنه‌ی آمریکا تولید شد . خوزه کامپانلا کارگردان فیلم دو رابطه‌ی عاشقانه را به تم جنایی فیلمش پیوند زده و به همین خاطر است که اسم فیلم کم‌تر نشانی از یک اثر جنایی دارد . شاید بتوان برچسب عامه پسندی بهش چسباند ولی نمی‌شود از دیدنش لذت نبرد .

سگ سگ را می‌خورد 2008 (کلمبیا‌)

اولین چیزی که بعد از شنیدن کلمبیا به ذهن خطور می‌کند گرو‌ه‌های گنگستری و کشت و کشتار است . این فیلم کلمبیایی هم چیزی غیر از این نیست . اثری در نقد بی‌رحمانه‌ی این گرو‌ه‌ها که در آن با مجموعه‌ای از بد‌من‌ها طرفیم که بر سر تصاحب مقداری پول با همدیگر کشمکش دارند . در فضا‌سازی و اجرا خیلی دوست دارد خود را به سینمای ایناریتو نزدیک کند که تا حدودی هم موفق است . مهم‌ترین نکته‌ی فیلم هم علاوه بر بازی تحسین برانگیز کارلوس موئرو ( کارگردان فیلم هم هست ) شاید همین نزدیک شدن به فضاهای ایناریتویی باشد .

با در نظر گرفتن این که کار اول کارگردانش است می‌توان امید داشت که در آثار بعدی با لحن و زبانی شخصی‌تر از او روبرو شویم .

شیر اندوه 2009 (پرو‌)

یکی از بهترین‌های سال گذشته . یک داستان بکر و خلاقانه از مردمان فقیر پرو در جغرافیایی اندوهگین . فیلم منظومه‌ای از باور‌ها و پدیده‌های گاه بی ربط است . طرح داستان تراژیک تجاوز به زنان و ترس از زن بودن در جوامع فقیر را در یک فضای نیمه موزیکال در نظر بگیرید . جسورانه نیست ؟ اثری پر از داستان‌های فرعی که همه را هم به سرانجام می‌رساند . فیلم نامزد اسکار بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان بود و البته برنده‌ی خرس طلایی برلین . کلودیا للوسا بانوی کارگردانش روح بومی‌اش و زنان سرزمینش را به بهترین شکل ممکن تبدیل به فیلم کرده است .

حرامزاده‌ها 2008 (مکزیک‌)

احتمالن این فیلم دوست‌داران سینمای یواش و سینمای ابزورد را راضی نگه می‌دارد . داستان یک شبانه‌روز برادر کارگر و مهاجر مکزیکی در آمریکا . تاثیر پذیری اش از سینمای هانکه در برهم زدن آنی فضای فیلم مشهود است و نوع فاصله گذاری و تمایل به سکونش به کارهای کیارستمی می‌ماند. آمات اسکالانته کارگردان جوان فیلم در سال 2005 فیلم Sangre را در کن داشت که در بخش فیبرشی ( انجمن منتقدان جهانی ) مورد تقدیر قرار گرفت . به نظر می رسد بعد از ایناریتو و دل‌تورو و آلفونسو کورآن در سال‌های بعد باید منتظر آثار کارگردان‌های مکزیکی دیگری هم بود .

جوانمردی زیر تابوت

2010-05-19T03:47:00.001+04:30

در جریان بازداشت جعفر پناهی جدا از اصل قضیه که دردناک است نکته‌ای هست که خیلی بیشتر آزار دهنده است و آن هم بی تفاوتی و سکوت دیگر سینماگران است . من دقیق نمی‌دانم این رند بازی‌های اهالی سینما و این تن دادن به شرایط ظالمانه از کی میان آن‌ها تبدیل به عادت شد . ولی هنرمند قراربود دماسنج جامعه‌اش باشد ، نه ، حداقل آن جایی که به همکارشان ظلم می‌شود از آن‌ها انتظار است حامی باشند ، یا حداقل مرهم باشند . حکایت ، حکایت جعفر پناهی تنها هم نیست . ما یادمان نمی‌رود این مملکت امیر نادری عزیز را از دست داد ، حالا کجا است ، چه می‌کند ؟ کدام سینماگر و سینماچی ایرانی تلاش کرد او را با وطنش آشتی دهد . چرا نباید از تقوایی حمایت شود تا فاصله‌ی فیلمسازی‌اش به ربع قرن نرسد . کدام سینماگر به فریماه فرجامی کمک کرد تا به زندگی برگردد و آرام آرام در تنهایی خودش نمیرد .

سانسور می‌کنند سکوت می‌کنیم ، هنرمندی را از کار ممنوع می‌کنند سکوت می‌کنیم ، به دلیل فیلمی که اصلن ساخته نشده است زندانی می‌کنند دم نمی‌زنیم . تا کی باید ما مخملباف‌ها و افخمی‌ها و گلشیفته‌ها را از دست بدهیم ولی به خاطر ملاحظات حال به هم زنی که هست سکوت کنیم و نان را به نرخ روز بخوریم . این روز‌ها انگار جوان‌مردی فقط زیر تابوت معنی پیدا می‌کند .

سرگیجه‌های آقای نیویورکی

2010-05-15T15:46:00.000+04:30

برای ما که زندگی‌ها‌مان با فیلم‌های بزرگی از اسکورسیزی پیوند خورده ؛ شاتر آیلند یک اثر معمولی در حد تریلرهای روانشناختی این سال‌های سینما است (‌مثل هویت‌) که بدون نکته‌ی خاصی از ذهن‌ها پاک می‌شوند .

شاتر آیلند در جزئیات قوی و نمایشگر ذکاوت سینماگرش است ولی پرداخت داستان حس ماجراجوئی مخاطب را ارضاء نمی کند . تمام فیلم پر شده از معماهایی که هیچ جوابی برای آن‌ها نیست . اسکورسیزی نتوانسته تعادلی میان نمایش معما و حل معما در فیلم برقرار کند . به همین خاطر است که به سبک فیلم‌ها و سریال‌های کارگاهی دست دوم سعی می‌کند باز شدن گره‌های معما را را بدون بیان تصویری ،مستقیم و از زبان کاراکتر‌هایش با مخاطب در میان بگذارد ( به نظر من که اصلن می‌شد هیچ چیزی را توضیح نداد ، یک فیلم باز ) ، چیزی شبیه پایان‌های سریال پوآرو ؛ چیزی را که قادر به نمایشش نبوده توضیح داده است .

می‌توان ممنتو‌ی کریس نولان را به یاد آورد که قصه‌ای ساده و یک خطی را به منظومه‌ای از سرگیجه‌های سینمایی بدل کرد و مدام مانند یک سودکوی قابل حل مخاطبش را به بازی می‌گرفت .

همچنان باید منتظر اسکورسیزی و پروژه‌های متعددش ماند ، شاید بتواند ما را به خاطرات خوش دهه‌ی هفتادش برگرداند ، یا حداقل نیمه‌ی ابتدایی دار و دسته‌ی نیویورکی . منتظریم آقای نیویورکی .

در حال و هوای وسترن

2010-04-30T12:13:00.002+04:30

گروه دو نفره‌ی Dead Combo در سال 2003 در لیسبون متولد شد . Tó Trips نوازنده‌ی گیتار ( هر مدلی که فکرش رو بکنید) و Pedro Goncalves نوازنده‌ی کنتر باس ، پیانو ، ملودیکا و گیتار سعی در بازسازی موسیقی وسترن اسپاگتی دارند موسیقی‌ای که تقریبن بعد از خاموشی فیلم‌های وسترن به فراموشی سپرده شد . موسیقی Dead Combo به جز تک آهنگ‌هایی که در فضای فادو ( موسیقی فولک پرتغال ) و جز سیر می‌کنند به پروژه‌ای شبیه است برای ادای دین به موزیک‌های وسترن .

قطعه‌ی Eléctrica Cadente از آلبوم اول آن‌ها Vole.1 به خوبی حال و هوای گروه را مشخص می‌کند. (‌دانلود )

و آقای ایستوود . از آلبوم محشر Quando A Alma Não É Pequena که ادای احترامی است به هری کثیف سینما . یک وسترن محض.(‌دانلود )

موسیقی آن‌ها تحت تاثیر ملودی‌های آشنای انیو موریکونه است . البته با کمی چاشنی جز ؛ به خصوص هنگامی که کنترباس وارد صحنه می‌شود . برای درک نبوغ این دو نفر باید این اجرای زنده را ببینید .

روایت‌هایی از تشنگی

2010-04-18T04:14:00.001+04:30

روایت اول . بهمن 1361

فکه . نام عملیات : والفجر مقدماتی . شصت و چهار گردان سیزده کیلومتر در شن‌های روان پیش‌روی کرده‌اند . عملیات لو رفته . بعضی گردان‌ها عقب نشینی می‌کنند و گردان حنظله ادامه می دهد . روز دوم گردان حنظله در میان سیم خاردار و آتش در کانال حنظله اسیر می‌شود . چهار شبانه‌روز محاصره‌ی مطلق . دشمن دیگر آتش نمی‌ریزد . ارتش عراق فرمان تسلیم شدن می‌دهد . هیچ کس پرچم سفید تکان نمی‌دهد . جیره‌ی غذایی ته کشیده و مهم‌تر از آن قحطی آب است . هیچ کس پلاک ندارد . بعد‌ها نوشتند از 300 نفر گیر افتاده در کانال اکثرشان از تشنگی شهید شدند .

“ امروز روز پنجم است که در محاصره هستیم . آب را جیره بندی کرده‌ایم . نان را جیره بندی کرده‌ایم . عطش همه را هلاک کرده است . “ +

ارتش عراق وارد کانال می‌شود . تیر خلاص . روی جسد‌ها مین می‌گذارد . خاک می‌ریزد و زمین را می‌کوبد .

روایت دوم . تیر 1388

کهریزک . جنوب شرقی تهران . چند کیلومتر دور‌تر از محل دفن شهدای گردان حنظله . تیر ماه . دما چهل درجه‌ی سانتیگراد . نام عملیات : چشم فتنه . گردان‌های سپاه در قلب تهران پیش روی کرده‌اند . صد و هفتاد نفر از اسرای دشمن به کهریزک منتقل می‌شوند . چهل و یک سانتی متر برای هر نفر . زخم‌ها عفونت کرده . غذا کم است و مهم‌تر از آن قحطی آب است . آسمان لعنتی تهران هم هیچ وقت بارانی نیست . چند ماه بعد . اعلام مرگ چهار نفر بر اثر جراحات وارده شاید هم … تشنگی .

“ محسن روح الامینی هم با ما بود . او سرگیجه داشت . به سرش زیاد ضربه زده بودند . او گفت که در تظاهرات دستگیر شده است . اما نمی‌فهمید که چرا آن جا است . به قدری شکنجه شده بود که کمرش عفونی شده بود . و پر از جوش‌های چرکی بود . می توانستم پشتش را ببینم . ما همگی کم و بیش برهنه بودیم . پوست پشتش عفونی و پاره شده بود . آخرین باری که او را دیدم زمانی بود که ما را به اوین بردند . امینی تقریبن بیهوش بود . محسن وقتی به اوین رسیدیم مرد . او خیلی تشنه بود و ما مدام تقاضای آب می‌کردیم ولی کسی به ما توجه نکرد " +

به شهدای کانال حنظله و قفس‌های کهریزک .

پ ن ها :1 . روایت اول تنها یک تاریخ نگاری شخصی از خاطراتی است که خودم از یکی از سرباز‌ها شنیده‌ام به علاوه‌ی نوشته‌های پراکنده در اینترنت . 2 . آوینی هم آن قدر این کانال رویش تاثیر گذاشته بود که آخر هم گرفتار یکی از مین‌هایش شد . 3 . علی حیدری پدر نداشت . مادرش همیشه فکر می‌کرد علی با گلوله کشته شده . مادرش هم چند سال پیش رفت حتمن حالا فهمیده که تشنگی امان پسرش را برید . 4 . کسی می داند چرا مزار محسن روح‌الامین سنگ ندارد ؟ +

جنون کوتاه شادکامی

2010-04-08T03:32:00.005+04:30

نیچه در «چنین گفت زرتشت» می‌گوید: رنج و ناتوانی بود که همه‌ی آخرت‌ها را آفرید؛ و آن جنون کوتاه شادکامی که تنها رنجورترین کسان می‌چشند. خستگی بود که همه‌ی خدایان و آخرت‌ها را آفرید؛ خستگی‌ای که می‌خواهد با یک جهش مرگ، به نهایت رسد؛ خستگی‌ای مسکین و نادان، که دیگر «خواستن» نمی‌خواهد.

موسیقی گروه Riding Alone for Thousands of Miles در یک فضای آخرالزمانی نفس می کشد. پنج گیتاریست به همراه بیس، ویولون، سل، دارمز، چنگ، زنگ و پیانو در خرابه‌ای با دیوار‌های آجری نغمه‌های ویرانی و خستگی عصر مدرن را ساز می‌کنند. Brick City Love Song در میانه‌های مبارزه‌ی مایک ، یکی از اعضای گروه، با مرگ ضبط شده است. میل به متروکه‌گی و رنج این آهنگ پیوندی سخت دارد با همان جنون کوتاه شادکامی مورد نظر نیچه که تنها رنجورترین کسان می چشند .

Brick City Love Song

Riding Alone for Thousands of Miles
Download

عقوبت

2010-04-03T06:03:00.000+04:30

گاهی هم پیش میاد که آدم دوست داره وقتی داره به سیگارش پک می‌زنه و یه خیابون طول و دراز رو پیاده گز می‌کنه یکی آروم بزنه رو شونه‌هاش و بی مقدمه یه مشت بذاره توی صورتش و بگه " اینم به خاطر فلان چیز " . به خاطر اون مورچه که تو هشت سالگی با ذره بین سوزوندیش ، به خاطر خودم ، به خاطر خودت .

انسان رها شده جسده . آدمی که در معرض عقوبت قرار نگیره یه موجود متعفن و راکده . به قول یه دوست باید به اندازه‌ی انداختن فیلتر سیگار روی زمین هم تاوان داد . رستگاری باید پس از تمام دشواری‌ها و دوری‌ها باشد، پایان رستگاران هم باید مرگی مثل مرگ دن اونس و زندگی بازیافته‌ی بن وید باشه.