Se7en

زنده باد سینمای آماتوری

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sat, 31 Mar 2012 02:42:59 PDT

درست است که دیگر مباحث مربوط به سینما وریته به موضوعی کهنه و آکادمیک تبدیل شده. اما دیدن یک ویدئو در یوتیوب مدام یک جمله را در ذهنم تداعی می‌کرد: «این ناخواسته، مستند وریته است».

چیزی که در فیلم تقریبن 60 دقیقه‌ای می‌بینم؛ چند مرد چوپان به همراه یگ گله گوسفند در هوایِ برفیِ زمستانِ جنگل‌های تالش است. اگر فیلم تنها همین بود هم؛ به عنوان یک اثر انسان شناسی خوب و پایبند به اصول سینما وریته باقی می‌ماند. اما فیلم به عنوان یک اثر آماتوری تبدیل به گنجینه‌ای تاریخی درباره‌ی سه عنصر در خطر جدی انقراض در حوزه‌ی قومیتی تالش می‌شود، اولی سبک زندگی مردمان باقی‌مانده در جنگل‌های تالش . دومین عنصر در خطر انقراض که در فیلم به تصویر کشیده شده، نی تالشی است؛ که چوپانی به لب گرفته و معلوم نیست برای دل خودش می‌زند یا گله و سومی، پیرمردی که جزء آخرین صداهای زنده‌ی موسیقی تالش به حساب می‌آید؛ استاد قسمت خانی.

سازنده‌ی (یا تنها تصویربردار؟) ناشناس این فیلم آگاهانه یا ناآگاهانه نه تنها یک تصویر محض و شفاف از فرهنگ، موسیقی و زندگی یک قوم را به تصویر کشیده بل‌که به کیفیتی دشوار از سینما وریته دست یافته. و این‌ اهمیت سینمای آماتوری و به خصوص مستند سازی آماتوری را یادآور می‌شود. اهمیت ضبط بی پالایش حقیقت.

نمونه‌ی متعالی اهمیت ضبط بی‌واسطه‌ی حقیقت را می‌توان در مستند «علف شیرین» ساخته‌ی لوسین کستینگ تیلور و لیزا بارباش دید. آن‌ها که دانش‌آموخته‌ی انسان شناسی هاروارد هستند؛ در سال 2001 با گروهی از گله‌داران ایالت مونتانای آمریکا به چرای تابستانی گوسفندان می‌روند. حاصل این سفر حدود سیصد ساعت فیلم از این واقعه‌ی کم نظیر (در آمریکا) بود. این نوع گله‌داری سنتی به عنوان یک خرده فرهنگ در خطر جدی انقراض بوده و بلاخره در سال 2006 اندک گله‌داران سنتی هم کار را تعطیل می‌کنند. بعد از هشت سال این دو محقق تصمیم می‌گیرند از تصاویر خامشان یک فیلم مستند بلند بسازند. اثر به نمایش در آمده، یک تصویر دقیق و شفاف از چیزی بود که دیگر وجود نداشت.

فیلم آماتوری‌ای که سازنده‌ی (یا سازندگان؟) ناشناس از فرهنگ و موسیقی تالش ساخته هم با گذشت زمان همان کارکردی را دارد که فیلم زوج محقق هارواردی؛ چون به زودی همه چیز زیر غبار پول و مدرنیسم محو می‌شود و دیگر نه جنگلی هست، نه رمه‌ای، نه چوپانی و نه استاد قسمت خانی. زنده باد سینمای آماتوری.

فیلم اشاره شده را می‌توانید در شش قسمت در آدرس‌های زیر ببینید.

قسمت اول دوم سوم چهارم پنجم ششم

بهترین‌های سال

noreply@blogger.com (vahid. T) — Wed, 29 Feb 2012 17:09:41 PST

کمی دیر شده اما اقتضای جغرافیایی باعث شده که فیلم‌ها را دیر‌تر از موعد مقررشان ببینیم. سال شگفت انگیزی برای سینما نبود و مهم‌تر از هر چیزی، این نکته بود که، سینمای بدنه بیش از هر زمانی غیر قابل تحمل شده بود. به هر حال فیلم‌هایی بودند که درخشیدند.

جدایی نادر از سیمین / اصغر فرهادی

جای تعجب ندارد که اثر وطنی اصغر فرهادی بزرگ‌ترین فیلم سال باشد. تصویر برهنه‌ای که فرهادی از دشواری اخلاق و پیوندش با تراژدی-مضحکه مدل هانکه‌ای می‌دهد بعد از «پنهان» بی‌نظیر است. فون تریه می‌گوید فیلم باید ریگ تو کفش باشد. جدایی ریگ تو کفش بود.

درخت زندگی / ترنس مالیک

ترنس مالیک تکلیفش با خودش روشن‌تر شده. مالیک انتزاع را به تغزلی‌ترین شکل ممکن به تصویر کشیده. نیایش بصری مالیک در این فیلم و رابطه‌ای پر رمز و راز که از فقدان و مرحمت به تصویر می‌کشد مخاطب مدرن را مرعوب و البته منقلب می‌کند. درخت زندگی می‌تواند در طول زمان به یک اثر بالینی برای سینما دوستان تبدیل شود.

پینا / ویم وندرس

همیشه ویم وندرس مستند ساز بسیار پیش‌رو تر از وندرس فیلمساز بوده. سال‌ها قبل مستند «کلوب بوئنا ویستا» و امسال پینا. روح آثار پینا بوش در این مستند تجربی به خوبی به چشم می‌آید. وندرس در استفاده از تصاویر آرشیوی، گفتگو و بازسازی رقص‌ها تعادل را حفظ کرده و این برگ برنده‌ی فیلم است. ترفند وندرس در بی ربطی باند صدای فیلم با تصویر شاید تقلیدی بوده از «آربور»؛ اما این‌جا بیش‌تر به کار آمده. پینا یک اثر مفهومی متعلق به سینمای آینده است.

اسب تورین / بلا تار

آخرین کار بلا تار رادیکال‌تر از آثار پیشین او است. فکر می‌کنم بلا تار بلاخره توانست رنج بودن را به تصویر بکشد و از فیلم‌سازی خداحافظی کند. فیلم بازگشت به اتمسفر «تانگوی شیطانی» است و سیاهی‌اش مثل «مردی از لندن» جان‌کاه است. سکانس افتتاحیه‌اش هم زیباترین تصویر سینمایی سال است.

کشتار / رومن پولانسکی

پولانسکی فیلمساز فضا‌های بسته است. فیلم، اقتباسی از نمایشنامه‌ی «خدای کشتار» یاسمینا رضا است. طنز سیاه، لحن دو گانه‌ی فیلم و هجوی که از انسانیت دارد در سینمای روز کم‌یاب است. بهترین بازی‌های سال را می‌شود در کشتار دید. یک کمدی عصبی که به صورت مخاطب خود سیلی می‌زند.

دانه‌های تلخ / میشا پلد

هر سی دقیقه یک کشاورز هندی خودکشی می‌کند. این موضوع تکان‌دهنده‌ی مستند دانه‌های تلخ است. مستندی افشاگرانه از له شدن کشاورزان هندی زیر چرخ سرمایه‌داری و انحصار گرایی تولید‌کننده‌های دانه. نه تنها در موضوع که در پرداخت و ساختار هم پیش‌رو است و با روایت داستانی‌ای که دارد فراتر از یک مستند گزارشی محض می‌شود.

روزی روزگاری آناتولی / نوری بیلگه جیلان

ابتدا فیلم مورد علاقه‌ام نبود اما هر روز که از دیدنش گذشت بیش‌تر رسوخ می‌کرد. از لحاظ فنی در سینمای این سال‌ها هم طراز «به خلاء وارد شو» گاسپار نوئه است و یک دستاورد بزرگ برای سینمای امروز . شاید در ابتدا یک آلبوم عکس زیبا به نظر برسد اما راز و رمز فیلم مخاطبش را تا روز‌ها رها نمی‌کند به خصوص پایان‌بندی فیلم.

باید درباره کوین حرف بزنیم / لین رمزی

یک تریلر کم‌نقص از سینمای مستقل انگلیس در سالی که هیچ داستان جنایی خوبی در سینما نبود(البته درایو هم بد نبود). در نوع و لحن بیان داستان، فیلم متهورانه‌ای است. بار فیلم بر دوش نقش پیچیده‌ای است که تیلدا سوئینتون بازیگر آن است و به خوبی نیز از عهده‌ی بازی در آن برآمده.

ده روز با سینمای وطنی

noreply@blogger.com (vahid. T) — Fri, 10 Feb 2012 16:10:20 PST

این پست تا پایان جشنواره به مرور به روز می‌شود.

7. برف روی کاج‌ها / پیمان معادی *

یک درام آپارتمانی بی‌حس و حال دیگر که حالا تعدادشان از دست در رفته.وقتی نمونه‌های خوبی مثل چهارشنبه سوری و کنعان هست واقعن نیازی نیست که “زنی در آستانه‌ی فشار عصبی” را دوباره تصویر کرد. هیچ توجیه عقلانی‌ای برای سیاه سفید ساخته شدن فیلم نیست. تنها غباری از چیزی که در سینما به آن شخصیت پردازی می‌گویند در فیلم دیده می‌شود. و نکته‌ی آزار دهنده این که زنان مثل عروسک خیمه شب‌بازی مردان تصویر شده‌اند.اگر بازی خوب مهناز افشار و تصویربرداری خوب کلاری نبود معلوم نبود چگونه می‌شد این فیلم را تحمل کرد.

6. ملکه / محمد علی باشه آهنگر **

پروداکشن عظیم، فیلم‌برداری استادانه‌ زرین دست و حال و هوای یگانه‌ و ضد جنگ فیلم مخاطب را مجذوب می‌کند اما صد حیف که ایده‌ی خوب قصه تبدیل به یک فیلمنامه‌ی باسمه‌ای شده. وقتی فیلم شما پروداکشن عظیمی دارد و ژانرش هم جنگی است باید قصه به مخاطب هیجان بدهد و از درام بیشتری بهره ببرد اما واقعن صد حیف که با آن همه زمان طولانی فیلم، حتا یک شخصیت هم محض رضای خدا درست پرداخت نشده . این فیلم نشان می‌دهد که سینمای ایران امکانات فنی ساخت فیلم جنگی را دارد اما فیلمنامه‌نویسی که این ژانر را بشناسد هنوز نه. حیف.

5. میگرن / مانلی شجاعی‌فر **

به عنوان اثری که تجربه‌ی اول کارگردانش است و بیش از ده دقیقه از آن هم سلاخی شده کار قابل قبولی است. از جنس درام‌های آپارتمانی‌ای که این چند ساله تو سینمای ایران به جای سینمای آماتوری وارد عرصه شده و قرار است زندگی طبقات اجتماعی را با تمام عصبیت‌ها و مصیبت‌هایش به تصویر بکشد. فیلم از نبود یک اتفاق تاثیر گذار در درام رنج می‌برد و شخصیت‌های کاریکاتوری‌اش نمی‌گذارد رخوت تم اصلی موضوع، خود را به بیننده غالب کند. اما آن قدری امیدوار کننده است که منتظر فیلم بعدی مانلی شاجاعی فرد باشیم.

4. بوسیدن روی ماه / همایون اسعدیان ***

یک ملودرام پر سوز و گداز و شریف. قصه‌ی ساده و سرراستی دارد و تم مرکزی آن، ایثار، هم یک تم کهنه در سینمای ایران محسوب می‌شود اما به دام عوام‌فریبی جنس فیلم هندی نمی‌افتد. اجرایش شکیل و کم نقص است و در ساخت یک شمای کلی از چیزی که می‌خواهد بگوید موفق است. قصه‌اش ایجاب می‌کند که کند باشد اما از ریتم نمی‌افتد. شاید ایرادش تکرار موقعیت‌های داستان برای رساندن فیلم به مدت زمان یک فیلم بلند داستانی باشد. همایون اسعدیان نشان داد که طلا و مس تنها یک اتفاق نبود؛ شاید اسعدیان قصد کرده بود عاقبت به خیر شود که تا همین‌جای کار هم شده.

3. زندگی خصوصی / محمد حسین فرحبخش 0

یک کلاشی تمام عیار و رانت‌خواری بی‌پرده‌پوشی از جریان حاکم نتیجه‌اش می‌شود این افتضاح. حساب فیلم‌هایی مثل اخراجی‌ها و پایان‌نامه روشن است که به صورت علنی خود را وابسته به حاکمیت می‌دانند اما این یکی قرار است طفیلی باشد و مجیز بگوید. کاراکتر‌ها روبروی هم حدیث می‌خوانند و یکدیگر را به تقوای الهی دعوت می‌کنند. کاش فیلم روی همان قصه‌ی کلیشه‌ای خود مانور می‌داد تا در نهایت با یک فیلم آبکی روبرو می‌شدیم اما اثر باقی‌مانده (شرم می‌کنم نام فیلم روی آن بگذارم) یک فرصت‌طلبی بی‌شرمانه از وضعیت سیاسی موجود است که نام فیلم را یدک می‌کشد اما بیش‌تر شبیه به ستون شنیده‌های کیهان شده است.

2. بیخود و بی‌جهت / عبدالرضا کاهانی **

فیلم ادامه‌ی منطقی اسب حیوان نجیبی است و هیچ است. می‌شود حالا گفت یک تریلوژی که امیدوارم کاهانی قصد ادامه‌ی این بازی را نداشته باشد. همان فضا‌ی ابزورد و کمدی سیاه فیلم‌های قبلی کاهانی به اضافه‌ی شوخی‌هایی که ترکیبی از کمدی موقعیت و شوخی‌های ممنوعه است. بر خلاف اسب … که بیش‌تر نما‌هایش در شب و خیابان اتفاق می‌افتند این‌بار کل داستان در فضای داخلی و روز اتفاق می‌افتد و زمانی که فیلم در آن می‌گذرد هم منطبق با زمان واقعی داستان است و این یک ترفند هوشمندانه برای ایجاد یک فضای پر استرس و یک کمدی تحت فشار است که نمونه‌ی بهترش را می‌توان در کشتار رومن پولانسکی دید. هم‌چنان بازی‌ها در فیلم‌های کاهانی به بهترین شکل ممکن ارائه می‌شوند. رضا عطاران، پانته‌آ بهرام و نگار جواهریان در حد استاندارد‌های خودشان ظاهر شده‌اند. پاشنه‌ی آشیل فیلم اما پایه‌هایی است که قصه روی آن استوار شده، آن‌ها باورپذیر نیستند و مشکل دیگر رفت و برگشت‌هایی که فیلم به لودگی‌های معمول کمدی ایرانی دارد.

1. پله‌ی آخر / علی مصفا ****

یک غافل‌گیری بزرگ نه برای دیدن یک فیلم خوب بلکه به خاطر اجرای یک فیلمنامه‌ی پیچیده و پر از جزئیات که در سینمای ایران در نایابی است. پله‌ی آخر یک دلتنگی مدام برای معماری، موسیقی و گذشته‌ی خانه‌ی پدری است. روایتی پازلی و مدرن که با نریشن، برهم خوردن توالی زمانی و تدوینی هوشمندانه جزئیات قصه‌ی غریبش را آرام آرام به جان تماشاگر تزریق می‌کند. طراحی صحنه‌ی دقیق فیلم که بر عهده‌ی لیلا حاتمی بوده یادآور وسواس بصری علی حاتمی است. پله‌ی آخر نمونه‌ی عالی سینمای مستقلی است که مستقل بودن را با آماتوریسم اشتباه نمی‌گیرد. این ترکیب دل‌پذیر گاوخونی، جیمز جویس و دل‌تنگی تجربه‌ای است که به این زودی‌ها فراموش نمی‌شود.

راهنما : 0 بی‌ارزش * ضعیف ** متوسط *** خوب **** خیلی خوب ***** شاهکار

قاب‌های پوسیده

noreply@blogger.com (vahid. T) — Tue, 15 Nov 2011 17:05:19 PST

«اسب تورین‌» بعد از دو اقتباس ادبی ماندگار «هارمونی‌های ورک مایستر‌» و «‌مردی از لندن‌» بازگشت بلا تار به فضای مهم‌ترین اثر خود «تانگوی شیطانی‌» است . اثری که سوزان سانتاگ از آن به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینما یاد می‌کند .

داستان اسب تورین مربوط به اتفاقی است که در آخرین سال عمر نیچه در تورین افتاد . نیچه شاهد شلاق خوردن اسب پیری توسط صاحبش است که وارد ماجرا می‌شود ، شلاق را از دست آن مرد می‌گیرد و صورت به صورت اسب شروع به گریستن می‌کند . این جان‌مایه‌ی اثر جدید بلا تار است بدون آن که اثری از نیچه در فیلم باشد . در اسب تورین ، سرنوشت صاحب اسب ، دخترش و اسبی را می‌بینیم که سرنوشت نیچه را تغییر دادند .

در اسب تورین همانند ‌تانگوی شیطانی‌ با همان فضاهای روستایی در یک شرایط طبیعی خشن روبرو هستیم. با همان نگاهی که بلا تار به چشم‌انداز روستایی یا به عبارتی برهوت روستایی به عنوان محلی برای زوال و اتفاق غایب‌ دارد. اسب تورین با این که به نسبت فیلم‌های دیگر بلا تار کم‌تر نمای بیرونی دارد اما این بار چشم انداز بیرونی با وضوح بیشتری انتظار پوچ و بیهوده‌ی محضی را از حادثه‌ای نامحتمل ، از منجی‌ای در راه مانده ، تداعی می‌کند . پیوند برداشت بلند و چشم انداز برای بلا تار به بستری تبدیل می‌شود تا بتواند ارتباط زوال و اتفاق - منجی همیشه غایب را بنیان نهد . اگر در تانگوی شیطانی کورسوی امیدی از تلخی برداشت‌های بلند از برهوت جغرافیای فیلم حس می‌شد اما در اسب تورین شقاوت قاب‌های بلا تار و پوسیدگی ذاتی فیلم که در شخصیت‌ها ، طراحی صحنه و دکوپاژ دمده‌ی فیلم نمایان است هیچ امیدی برای مخاطب خود باقی نمی گذارد .

اگر چه در سینمای بلا تار همیشه سرشت محتوم و یاس آور زندگی با نمایش نوعی پوسیدگی استمراری انسان و بی دفاعی او در برابر طبیعت با کم‌ترین شتاب ممکن همراه است . اما اسب تورین در تمام وجوه و با شدت بیشتر زوال استمراری انسان و جنگی مغلوبه را به نمایش می‌گذارد که حتا در بدیهی‌ترین موارد زندگی بشری مثل خوردن و آشامیدن هم در جریان است .

وسواسی که بلا تار در فرم کمال‌گرای خود دارد - فرمی که در مردی از لندن به بالاترین حد خود رسیده بود (با یک پلان سکانس 13 دقیقه‌ای ) - این بار شدت بیشتری هم گرفته به شکلی که کل فیلم صد و پنجاه دقیقه‌ای در سی نما گرفته شده است . دیدگاه تقلیل‌گرایانه بلا تار به ریتم و کلام به رادیکال‌ترین شکل ممکن در اسب تورین‌ با داشتن کم‌ترین نمای بیرونی ، کم‌ترین دیالوگ ، کم‌ترین تعداد بازیگر و کم‌ترین اتفاق دراماتیک ( ویا حتا انتظار برای اتفاق ) نمود پیدا کرده است .

بلا تار با ساخت اسب تورین به مرزی از افراط در سبک خود رسیده است که دوست‌داران سینما را کنجکاو می‌کند که بدانند آیا ~~فیلم‌های بعدی او هم‌چنان سیاه‌تر ، کند‌تر ، کم‌حرف‌تر و قصه‌گریز تر می‌شوند . باید بیشتر صبر کرد~~ . ویکی‌پدیا نوشته بلا تار دیگر فیلم نمی‌سازد .

سعادت آباد

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sun, 13 Nov 2011 13:56:54 PST

احتمالن سال‌ها باید به دیدن فیلم‌هایی برویم که به سندروم اصغر فرهادی مبتلایند . فیلم‌هایی که داستان‌شان برشی از سبک زیستی یک طبقه‌ی اجتماعی است . آدم‌هایش در یک وضعیت بغرنج اخلاقی گیر افتاده‌اند و فیلمساز می‌خواهد با گرفتن ژست بی‌طرفانه یک شمای کلی پرسش برانگیز از موقعیت به مخاطب انتقال دهد . سعادت آباد به عنوان یک نمونه از این گونه تنها در نیمی از راه موفق است . اما نمی‌تواند خود را از خط قضاوت دور نگه داد ؛ نام فیلم و پایان بندی بی‌رحمانه‌ و قطعی فیلم هیچ جای پرسش و ابهامی برای مخاطب خود باقی نمی‌گذارد .

مازیار میری در به چالش کشیدن مخاطب در قصه‌ای که تمامش در فضای داخلی می‌گذرد موفق است . از ریتم نمی‌افتد ، زمان‌بندی اش برای طرح معما‌ هم استاندارد است . اما نتوانسته خود را از کلیشه‌های بازیگرانش نجات دهد . لیلا حاتمی همان زن در انتظار افسردگی این سال‌هایش است . و فاجعه‌ی مورد انتظار ، حامد بهداد است که با لب‌های آویزان و تکان‌های بی‌مورد و همیشگی بدنش خواسته در نقش قهرمان فیلم ظاهر شود غافل از این که قصه نیازی به قهرمان ندارد ! در عمل بازی بی‌ربطش به درام صحنه ، فیلم را از مسیر خارج می‌کند و در لحظاتی ، موقعیت بسیار جدی و نفس‌گیر فیلم را به مضحکه تبدیل می‌کند .

سعادت آباد می‌توانست فیلم بهتری باشد اگر کارگردانش به فکر کشاندن فن‌های بازیگر‌های فیلمش به سینما نبود .

I Am The Blues

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sat, 02 Jul 2011 14:35:59 PDT

وقتی نام آلبوم شما یک همچین جمله‌ی دو پهلویی باشد ؛ دو حالت دارد . یا شما دچار نارسیسم شدید هستید یا باید دچار نارسیسم شدید باشید . آقای ویلی دیکسون - willie Dixon - رو به شما معرفی می‌کنم . با آلبوم I Am The Blues که نامش هم برای اثبات غول بودن آقای دیکسون کافی است . نوازنده‌ی کنتر باس گروه‌های بلوز که سنش به ریشه‌های بلوز قد نمی‌دهد اما قطعن یکی از ریشه‌های بلوز است به خصوص مدل شیکاگویی بلوز . کافی است به لیست آهنگ‌هایی که او نوشته نگاهی بیندازیم . Back Door Man , Bring It On Home , Spoonful و ادامه‌ی ماجرا ؛ که هر کدامشان از آثار برتر غول‌های بلوز محسوب می‌شود .

I Can’t Quit You Baby

Download

الاغ نامه : دوران صامت

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sat, 28 May 2011 17:31:12 PDT

الاغ پیری گوشه‌ی طویله گریه می‌کند ؛ دخترش را به صحرا برده‌اند .

الاغ پیری گوشه‌ی طویله تشنه است لب به آب نمی‌زند ؛ دخترش را به صحرا برده‌اند .

الاغ پیری گوشه‌ی طویله به سنگ نمک زل زده است ؛ دخترش را به صحرا برده‌اند .

از چی گرفتنت ؟

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sat, 26 Jun 2010 17:33:05 PDT

اولین لحظه‌ی گه زندگی همون موقعی‌یه که مامان زور‌هاش رو زده و تو پس افتادی . یکی به بازنده‌ها اضافه شده . اگه تازه افسردگی بعد زایمان مامان و بیشتر شدن ساعات اضافه‌کاری بابا رو حساب نکنیم . روزای اول مثل سگ بو می‌کشی تا یه تیکه گوشت نرم سینه رو بکنن تو دهنت تا نمیری یهو . چشات نای باز شدن نداره ؛ حتا تحمل نور معمولی اتاق رو هم نداری . کافیه موقع بغل کردنت دستشون رو پشت کمرت نذارن ؛ تا می‌شی . دقیقن مثل یه تیکه گه که روش آب می‌گیرن متلاشی می‌شی . بعد تازه از شیر می‌گیرنت ؛ یه جنایت اساسی . ونگ ونگ ونگ . شانس بیاری شعور و تجربه داشته باشن حداقل بذارن یه چند سالی پستونک میک بزنی ، بلاخره اون رو هم ازت می‌گیرن . نترس نوبت به شیشه شیر هم می‌رسه . حتا دسشویی ، این نیاز حیاتی بشر . خیال نکن راحت می‌تونی بشاشی ؛ نه ! بعد همه‌ی این‌ها وارد پروسه‌ی آموزش و اجرای جیش ددر می‌شی . تو اون دوره تو گه قوطی وری . فکر کردی چی . دیدی ! از پوشک هم گرفتنت .

حالا بیست و پنج سالته . مطمئنی تو یکی از اون لحظات گه زندگی هستی ولی دقیقن نمی‌دونی از چی گرفتنت .

آن روز

noreply@blogger.com (vahid. T) — Mon, 14 Jun 2010 16:13:29 PDT

ترجیح می‌دهم در سالگرد آن روز تاریخی حرفی نزنم ، فقط تکه‌هایی از مصاحبه‌ی خانم پروین فهیمی (مادر سهراب‌) با جرس :

از هیچ کسی به جز خدا هم نمی ترسم و باور دارم تنها حکومتی که از خدا نمی ترسد می تواند تا این اندازه به مردمش ظلم کند، به مردم اش حمله کند و طاقت چند شاخه گل و شمع را هم در محفل عزاداری ما نداشته باشد.

تا پاسخ ندهند چه کسی مجوز حمل اسلحه در راهپیمایی های مسالمت آمیز را صادر کرده است و چه کسی مجاز است خون هم وطن خود را بریزد، ساکت نمی شوم. قوه قضاییه و مجلس باید پاسخگو باشند.

قوه قضاییه که می گویند مستقل است چرا جواب ما را نداد، همه مردم دیدند من برای پیدا کردن جسد بچه ام چه دردهایی کشیدم اما از این مجلس و از این قوه قضاییه هیچ صدایی در نیامد.

اگر فردا تمام خانه مرا هم محاصره کنند، باز هم به بهشت زهرا می روم تا به سهراب بگویم، در تمام این یک سال فراموشش نکردیم، به سهراب باید بگویم، تو فقط دنبال رای گمشده ات رفتی، تو به این حکومت، به این شورای نگهبان ، به این انتخابات اعتماد کرده بودی و رای دادی، اما وقتی تو را کشتند، دیگر همه چیز تمام شد.

باید فردا بروم بالای سر سهراب بایستم و به بگویم: تو را کشتند ولی یک نسل زنده شد، صدای تو و دوستان دیگرت همه جای این کشور شنیده می شود. باید به پسرم بگویم: آرام باش سهراب عزیزم که صدای حق خواهی تو این روزها همه جا شنیده می شود.

همیشه فرمانده

noreply@blogger.com (vahid. T) — Fri, 11 Jun 2010 19:38:46 PDT

شانزده سال از روز‌های نحس آمریکای 94 گذشته . آرژانتین – یونان میعادگاه اول بود . بعد از دو سال تباهی دوباره به جنگ برگشته بود ، چاق‌تر شده بود حتا احساس می‌کردی قدش هم کوتاه‌تر شده ، شبیه آدم‌های قمارباز مستی بود که دیگر چیزی برای باختن نداشت . ولی هنوز می‌شد شناختش ، هنوز موقع شوت زدن زبانش رو بیرون می‌آورد ، هنوز فرمانده بود ، همیشه فرمانده بود . آخرین صحنه‌ای که از او به جا ماند ، بعد از گل سوم به یونان بود ، مشت‌هایش را گره کرده بود ، نعره می‌کشید و لحظه به لحظه به دوربین فیلم‌برداری کنار زمین نزدیک‌تر می‌شد . فرمانده پیغامش را فرستاده بود ، برای هاوه‌لانژ برزیلی ، برای فیفا ، برای آلمان ، برای همه‌ی آن‌هایی که فکر می‌کردند فرمانده دیگر توان ایستادن ندارد . ولی چند روز بعد آن‌ها زهر خودشان را ریختند و دیه‌گو را به خانه برگرداندند .

1982 اسپانیا ، پسرک 22 ساله بعد از فتح جام جهانی جوانان قرار بود به همراه بزرگانی هم‌چون کمپس و خورخه والدانو از قهرمانی چهار سال قبلشان دفاع کنند ، قهرمانی کثیفی که امروز هیچ آرژانتینی به آن افتخار نمی‌کند ، قهرمانی سرهنگ‌ها که با پول و زد و بند با پرو ( با آن نتیجه‌ی عجیب 6 بر صفر ) به دست آمد . آرژانتین 82 پایانی بود بر دیکتاتوری سرهنگ‌ها ( تف به گور پدر هر چی کودتاچی چه سرهنگ چه سردار ) و منوتیسم حاکم بر فوتبال آرژانتین. از مارادونای اسپانیا تنها تصویری که در خاطر هست صف بازیکنان بلژیک در مقابل اوست که مستاصل و نا‌امید به ساق‌های پای دیه‌گو می‌نگرند .

مکزیک 1986 . تیم آرژانتین ضعیف به نظر می‌رسد . انگار سامورایی این جنگ را باید تنهایی به پیش ببرد البته نباید بیلاردو را با آن سبک فوتبال گلادیاتوری‌اش از یاد برد . انقلاب آن سال‌های آرژانتین فقط یک قهرمانی کم داشت . دیه‌گو یک تنه انگلیس را تبدیل به جنازه کرد . گل اول ، انگار دست خدا انتقام جنگ فالکلند را گرفته بود . راستش ادامه‌ی جام احمقانه بود ، انگار همان‌جا جام به انتها رسید . انگار فوتبال دوباره متولد شد . گل دوم ، باز هم دیه‌گو ، این بار بهترین گل تاریخ فوتبال زده شد . Diegoaaal , Diegoaal . Gracias Dios. Por el futbol, por Maradona, por estas lagrimas .* تمام شد ، جام به بوینس آیرس رفت و روابط فیفا و دیه‌گو تیره شد .

جام جهانی 90 آلمان عجیب بود ، آرژانتین به زحمت از مرحله ی گروهی بالا آمد . در یک هشتم برزیل را با گل کانی‌گیا برد و رسید به یوگوسلاوی . گویی مشیت الهی این بود که پومپیدو دروازه‌بان اصلی آرژانتین مصدوم شود تا گوئه‌گوچه‌آ ناجی آرژانتین در ادامه‌ی جام باشد . ضیافت پنالتی‌ها ، دیه‌گو پنالتی‌اش را از دست می‌دهد ولی گوئه‌گوچه‌آ سه پنالتی می‌گیرد . حالا آرژانتین روبروی ایتالیای میزبان است . باز هم پنالتی باز هم ناجی ناشناخته‌ای که تا دو روز قبل ذخیره بود و بلاخره تکرار فینال چهار سال قبل ، باز هم مارادونا – بیلاردو در برابر ماتئوس – بکن بائر . فیفا ضربه‌ی کاری‌اش را بلاخره زد ، دقیقه‌ی 85 پنالتی ناحق برای آلمان . آندریاس برمه ، گل . جامی که همه چیزش با پنالتی رقم خورد . اشک‌ها و لبخند‌ها با پنالتی . آغاز روز‌های بد فرمانده .

حالا بعد از شانزده سال اودیسیوس قصه که نفرین روزگار او را آواره کرده بود به خانه بازگشته است . فصل انتقام رسیده و صحنه آماده است . بازگشت دیه‌گو به مستطیل سبز ، میدان بلا . شبیه گلادیاتوری که او را با سر و صورت خونی از دل تاریخ کشانده‌اند بیرون و گفته‌اند اراده ، معطوف به انتقام است ، به خون‌خواهی . این‌جام دیگر هیچ شباهتی به فانتزی – فوتبال این سال‌ها ندارد ، این جام ، دیگر جای دلقک‌های آلمانی و برزیلی و موجوداتی شبیه کریس رونالدو و دیوید بکهام نیست . این یک زخم تاریخی است که باید امسال سر باز کند . این یک میدان جنگ است . قصه از همان جایی که فکر می‌کردند تمام شده شروع شده است . درست از جایی که تصاویر زیر کات خورد .

* به یاد این گزارش تلویزیونی

جنوبی‌ها

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sun, 30 May 2010 14:39:39 PDT

به نظر می‌رسد بعد از موج اول سینمای آمریکای لاتین در ابتدای هزاره که با آثاری از ایناریتو ، والتر سالس ، فرناندو میرلس ، گیرمو دل‌تورو و آلفونسو کورآن همراه بود اکنون موج جدید و امید بخشی در راه باشد . به خصوص بعد از توفیق دو فیم گارد ویژه و شیر اندوه در جشنواره برلین و راز چشم‌های آن‌ها در اسکار . چهار فیلمی که این روز‌ها از سینمای آمریکای لاتین دیدم :

راز چشم‌های آن‌ها 2009 (آرژانتین)

درام جنایی – پلیسی پر تعلیقی که سال پیش توانست اسکار بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان را به آرژانتین ببرد . فیلم یادآور آثار جنایی بزرگی است که دهه‌ی 90 در سینمای بدنه‌ی آمریکا تولید شد . خوزه کامپانلا کارگردان فیلم دو رابطه‌ی عاشقانه را به تم جنایی فیلمش پیوند زده و به همین خاطر است که اسم فیلم کم‌تر نشانی از یک اثر جنایی دارد . شاید بتوان برچسب عامه پسندی بهش چسباند ولی نمی‌شود از دیدنش لذت نبرد .

سگ سگ را می‌خورد 2008 (کلمبیا‌)

اولین چیزی که بعد از شنیدن کلمبیا به ذهن خطور می‌کند گرو‌ه‌های گنگستری و کشت و کشتار است . این فیلم کلمبیایی هم چیزی غیر از این نیست . اثری در نقد بی‌رحمانه‌ی این گرو‌ه‌ها که در آن با مجموعه‌ای از بد‌من‌ها طرفیم که بر سر تصاحب مقداری پول با همدیگر کشمکش دارند . در فضا‌سازی و اجرا خیلی دوست دارد خود را به سینمای ایناریتو نزدیک کند که تا حدودی هم موفق است . مهم‌ترین نکته‌ی فیلم هم علاوه بر بازی تحسین برانگیز کارلوس موئرو ( کارگردان فیلم هم هست ) شاید همین نزدیک شدن به فضاهای ایناریتویی باشد .

با در نظر گرفتن این که کار اول کارگردانش است می‌توان امید داشت که در آثار بعدی با لحن و زبانی شخصی‌تر از او روبرو شویم .

شیر اندوه 2009 (پرو‌)

یکی از بهترین‌های سال گذشته . یک داستان بکر و خلاقانه از مردمان فقیر پرو در جغرافیایی اندوهگین . فیلم منظومه‌ای از باور‌ها و پدیده‌های گاه بی ربط است . طرح داستان تراژیک تجاوز به زنان و ترس از زن بودن در جوامع فقیر را در یک فضای نیمه موزیکال در نظر بگیرید . جسورانه نیست ؟ اثری پر از داستان‌های فرعی که همه را هم به سرانجام می‌رساند . فیلم نامزد اسکار بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان بود و البته برنده‌ی خرس طلایی برلین . کلودیا للوسا بانوی کارگردانش روح بومی‌اش و زنان سرزمینش را به بهترین شکل ممکن تبدیل به فیلم کرده است .

حرامزاده‌ها 2008 (مکزیک‌)

احتمالن این فیلم دوست‌داران سینمای یواش و سینمای ابزورد را راضی نگه می‌دارد . داستان یک شبانه‌روز برادر کارگر و مهاجر مکزیکی در آمریکا . تاثیر پذیری اش از سینمای هانکه در برهم زدن آنی فضای فیلم مشهود است و نوع فاصله گذاری و تمایل به سکونش به کارهای کیارستمی می‌ماند. آمات اسکالانته کارگردان جوان فیلم در سال 2005 فیلم Sangre را در کن داشت که در بخش فیبرشی ( انجمن منتقدان جهانی ) مورد تقدیر قرار گرفت . به نظر می رسد بعد از ایناریتو و دل‌تورو و آلفونسو کورآن در سال‌های بعد باید منتظر آثار کارگردان‌های مکزیکی دیگری هم بود .

جوانمردی زیر تابوت

noreply@blogger.com (vahid. T) — Tue, 18 May 2010 16:17:29 PDT

در جریان بازداشت جعفر پناهی جدا از اصل قضیه که دردناک است نکته‌ای هست که خیلی بیشتر آزار دهنده است و آن هم بی تفاوتی و سکوت دیگر سینماگران است . من دقیق نمی‌دانم این رند بازی‌های اهالی سینما و این تن دادن به شرایط ظالمانه از کی میان آن‌ها تبدیل به عادت شد . ولی هنرمند قراربود دماسنج جامعه‌اش باشد ، نه ، حداقل آن جایی که به همکارشان ظلم می‌شود از آن‌ها انتظار است حامی باشند ، یا حداقل مرهم باشند . حکایت ، حکایت جعفر پناهی تنها هم نیست . ما یادمان نمی‌رود این مملکت امیر نادری عزیز را از دست داد ، حالا کجا است ، چه می‌کند ؟ کدام سینماگر و سینماچی ایرانی تلاش کرد او را با وطنش آشتی دهد . چرا نباید از تقوایی حمایت شود تا فاصله‌ی فیلمسازی‌اش به ربع قرن نرسد . کدام سینماگر به فریماه فرجامی کمک کرد تا به زندگی برگردد و آرام آرام در تنهایی خودش نمیرد .

سانسور می‌کنند سکوت می‌کنیم ، هنرمندی را از کار ممنوع می‌کنند سکوت می‌کنیم ، به دلیل فیلمی که اصلن ساخته نشده است زندانی می‌کنند دم نمی‌زنیم . تا کی باید ما مخملباف‌ها و افخمی‌ها و گلشیفته‌ها را از دست بدهیم ولی به خاطر ملاحظات حال به هم زنی که هست سکوت کنیم و نان را به نرخ روز بخوریم . این روز‌ها انگار جوان‌مردی فقط زیر تابوت معنی پیدا می‌کند .

سرگیجه‌های آقای نیویورکی

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sat, 15 May 2010 04:17:32 PDT

برای ما که زندگی‌ها‌مان با فیلم‌های بزرگی از اسکورسیزی پیوند خورده ؛ شاتر آیلند یک اثر معمولی در حد تریلرهای روانشناختی این سال‌های سینما است (‌مثل هویت‌) که بدون نکته‌ی خاصی از ذهن‌ها پاک می‌شوند .

شاتر آیلند در جزئیات قوی و نمایشگر ذکاوت سینماگرش است ولی پرداخت داستان حس ماجراجوئی مخاطب را ارضاء نمی کند . تمام فیلم پر شده از معماهایی که هیچ جوابی برای آن‌ها نیست . اسکورسیزی نتوانسته تعادلی میان نمایش معما و حل معما در فیلم برقرار کند . به همین خاطر است که به سبک فیلم‌ها و سریال‌های کارگاهی دست دوم سعی می‌کند باز شدن گره‌های معما را را بدون بیان تصویری ،مستقیم و از زبان کاراکتر‌هایش با مخاطب در میان بگذارد ( به نظر من که اصلن می‌شد هیچ چیزی را توضیح نداد ، یک فیلم باز ) ، چیزی شبیه پایان‌های سریال پوآرو ؛ چیزی را که قادر به نمایشش نبوده توضیح داده است .

می‌توان ممنتو‌ی کریس نولان را به یاد آورد که قصه‌ای ساده و یک خطی را به منظومه‌ای از سرگیجه‌های سینمایی بدل کرد و مدام مانند یک سودکوی قابل حل مخاطبش را به بازی می‌گرفت .

همچنان باید منتظر اسکورسیزی و پروژه‌های متعددش ماند ، شاید بتواند ما را به خاطرات خوش دهه‌ی هفتادش برگرداند ، یا حداقل نیمه‌ی ابتدایی دار و دسته‌ی نیویورکی . منتظریم آقای نیویورکی .

در حال و هوای وسترن

noreply@blogger.com (vahid. T) — Fri, 14 May 2010 15:14:40 PDT

گروه دو نفره‌ی Dead Combo در سال 2003 در لیسبون متولد شد . Tó Trips نوازنده‌ی گیتار ( هر مدلی که فکرش رو بکنید) و Pedro Goncalves نوازنده‌ی کنتر باس ، پیانو ، ملودیکا و گیتار سعی در بازسازی موسیقی وسترن اسپاگتی دارند موسیقی‌ای که تقریبن بعد از خاموشی فیلم‌های وسترن به فراموشی سپرده شد . موسیقی Dead Combo به جز تک آهنگ‌هایی که در فضای فادو ( موسیقی فولک پرتغال ) و جز سیر می‌کنند به پروژه‌ای شبیه است برای ادای دین به موزیک‌های وسترن .

قطعه‌ی Eléctrica Cadente از آلبوم اول آن‌ها Vole.1 به خوبی حال و هوای گروه را مشخص می‌کند. (‌دانلود )

و آقای ایستوود . از آلبوم محشر Quando A Alma Não É Pequena که ادای احترامی است به هری کثیف سینما . یک وسترن محض.(‌دانلود )

موسیقی آن‌ها تحت تاثیر ملودی‌های آشنای انیو موریکونه است . البته با کمی چاشنی جز ؛ به خصوص هنگامی که کنترباس وارد صحنه می‌شود . برای درک نبوغ این دو نفر باید این اجرای زنده را ببینید .

روایت‌هایی از تشنگی

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sat, 17 Apr 2010 16:44:40 PDT

روایت اول . بهمن 1361

فکه . نام عملیات : والفجر مقدماتی . شصت و چهار گردان سیزده کیلومتر در شن‌های روان پیش‌روی کرده‌اند . عملیات لو رفته . بعضی گردان‌ها عقب نشینی می‌کنند و گردان حنظله ادامه می دهد . روز دوم گردان حنظله در میان سیم خاردار و آتش در کانال حنظله اسیر می‌شود . چهار شبانه‌روز محاصره‌ی مطلق . دشمن دیگر آتش نمی‌ریزد . ارتش عراق فرمان تسلیم شدن می‌دهد . هیچ کس پرچم سفید تکان نمی‌دهد . جیره‌ی غذایی ته کشیده و مهم‌تر از آن قحطی آب است . هیچ کس پلاک ندارد . بعد‌ها نوشتند از 300 نفر گیر افتاده در کانال اکثرشان از تشنگی شهید شدند .

“ امروز روز پنجم است که در محاصره هستیم . آب را جیره بندی کرده‌ایم . نان را جیره بندی کرده‌ایم . عطش همه را هلاک کرده است . “ +

ارتش عراق وارد کانال می‌شود . تیر خلاص . روی جسد‌ها مین می‌گذارد . خاک می‌ریزد و زمین را می‌کوبد .

روایت دوم . تیر 1388

کهریزک . جنوب شرقی تهران . چند کیلومتر دور‌تر از محل دفن شهدای گردان حنظله . تیر ماه . دما چهل درجه‌ی سانتیگراد . نام عملیات : چشم فتنه . گردان‌های سپاه در قلب تهران پیش روی کرده‌اند . صد و هفتاد نفر از اسرای دشمن به کهریزک منتقل می‌شوند . چهل و یک سانتی متر برای هر نفر . زخم‌ها عفونت کرده . غذا کم است و مهم‌تر از آن قحطی آب است . آسمان لعنتی تهران هم هیچ وقت بارانی نیست . چند ماه بعد . اعلام مرگ چهار نفر بر اثر جراحات وارده شاید هم … تشنگی .

“ محسن روح الامینی هم با ما بود . او سرگیجه داشت . به سرش زیاد ضربه زده بودند . او گفت که در تظاهرات دستگیر شده است . اما نمی‌فهمید که چرا آن جا است . به قدری شکنجه شده بود که کمرش عفونی شده بود . و پر از جوش‌های چرکی بود . می توانستم پشتش را ببینم . ما همگی کم و بیش برهنه بودیم . پوست پشتش عفونی و پاره شده بود . آخرین باری که او را دیدم زمانی بود که ما را به اوین بردند . امینی تقریبن بیهوش بود . محسن وقتی به اوین رسیدیم مرد . او خیلی تشنه بود و ما مدام تقاضای آب می‌کردیم ولی کسی به ما توجه نکرد " +

به شهدای کانال حنظله و قفس‌های کهریزک .

پ ن ها :1 . روایت اول تنها یک تاریخ نگاری شخصی از خاطراتی است که خودم از یکی از سرباز‌ها شنیده‌ام به علاوه‌ی نوشته‌های پراکنده در اینترنت . 2 . آوینی هم آن قدر این کانال رویش تاثیر گذاشته بود که آخر هم گرفتار یکی از مین‌هایش شد . 3 . علی حیدری پدر نداشت . مادرش همیشه فکر می‌کرد علی با گلوله کشته شده . مادرش هم چند سال پیش رفت حتمن حالا فهمیده که تشنگی امان پسرش را برید . 4 . کسی می داند چرا مزار محسن روح‌الامین سنگ ندارد ؟ +

جنون کوتاه شادکامی

noreply@blogger.com (vahid. T) — Fri, 14 May 2010 15:28:14 PDT

نیچه در “ چنین گفت زرتشت “ : رنج و ناتوانی بود که همه‌ی آخرت‌ها را آفرید ، و آن جنون کوتاه شادکامی که تنها رنجورترین کسان می‌چشند . خستگی بود که همه‌ی خدایان و آخرت‌ها را آفرید ، خستگیی که می‌خواهد با یک جهش مرگ ، به نهایت رسد ؛ خستگیی مسکین و نادان ، که دیگر “ خواستن “ نمی‌خواهد .
موسیقی گروه Riding Alone for Thousands of Miles در یک فضای آخرالزمانی نفس می کشد . پنج گیتاریست به همراه بیس ، ویولون ، سل ، دارمز ، چنگ ، زنگ و پیانو در خرابه‌ای با دیوار‌های آجری نغمه‌های ویرانی و خستگی عصر مدرن را ساز می‌کنند . Brick City Love Song در میانه‌های مبارزه‌ی مایک ، یکی از اعضای گروه ، با مرگ ضبط شده است . میل به متروک‌گی و رنج این آهنگ من را پیوند می دهد به همان جنون کوتاه شادکامی مورد نظر نیچه که تنها رنجورترین کسان می چشند .

Brick City Love Song

Riding Alone for Thousands of Miles
Download

عقوبت

noreply@blogger.com (vahid. T) — Fri, 02 Apr 2010 18:33:08 PDT

گاهی هم پیش میاد که آدم دوست داره وقتی داره به سیگارش پک می‌زنه و یه خیابون طول و دراز رو پیاده گز می‌کنه یکی آروم بزنه رو شونه‌هاش و بی مقدمه یه مشت بذاره توی صورتش و بگه " اینم به خاطر فلان چیز " . به خاطر اون مورچه که تو هشت سالگی با ذره بین سوزوندیش ، به خاطر خودم ، به خاطر خودت .

انسان رها شده جسده . آدمی که در معرض عقوبت قرار نگیره یه موجود متعفن و راکده . به قول یه دوست باید به اندازه‌ی انداختن فیلتر سیگار روی زمین هم تاوان داد . رستگاری باید پس از تمام دشواری‌ها و دوری‌ها باشد، پایان رستگاران هم باید مرگی مثل مرگ دن اونس و زندگی بازیافته‌ی بن وید باشه.

به خشکی شانس

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sun, 21 Mar 2010 19:11:52 PDT

والا من اگه خودم خبر داشتم این قدر اوضاعم قاراش میشه یه فکری به حال خودم می‌کردم یا اصلن دیگه فکری به حال خودم نمی‌کردم . تو فالمون هم بلا می‌باره . قلبم رو گذاشتم دم درشون ولی نکبت ، انگار نه انگار . من که دیگه دور وصال مصال رو خط کشیدم ولی خشتک این مرتیکه لندهور رو پرچم می‌کنم دور گردنش . ما می‌گیم زدیم شما هم بگین زده ولی آخه یه چیز ؛ ئه ئه ئه ، با اون آس دل اون وسط چی کار کنم . به خشکی شانس .

حمله به روز‌های خمیازه

noreply@blogger.com (vahid. T) — Fri, 19 Mar 2010 20:39:15 PDT

بچه که بودیم با عذابی به نام پیک شادی ( لعنت بر باعث و بانی‌اش و تف به گور پدر هر چی کودتاچی ) و مسافرت اجباری گند می‌زدند به عید ؛ بزرگ هم که شدیم سر سال چرتکه می‌اندازیم که سال خوبی بود یا نه ؟ در کل من هیچ وقت مثل آدم تو هوای این آئین باستانی نبودم . فقط زندگی با دور تند آدم‌ها تو اسفند رو دوست دارم و عوض شدن فصل رو .

88 هم می‌ره و روسیاهی‌اش همه می‌دونیم برای کی می‌مونه . فعلن که همه شنگولیم و همه چی عالیه ، ولی خوب فقط جای رفیقامون که نیستن خدائیش خالیه .

راستی دعا کنید تو سال جدید ریشه‌ی ظلم و پراید از این کشور کنده بشه .

عید نوروزتون مبارک .

آن چه که در آینه می‌بینید وجود ندارد

noreply@blogger.com (vahid. T) — Tue, 09 Mar 2010 06:20:31 PST

1 . به رنگ ارغوان زمانی اکران شده که نمی توان بدون قضاوت جهت دار فیلم را دید . هر کاری کنی باز درگیر جهت گیری‌های ذهنی خودت و جهان فیلمساز می‌شوی . این هم از حناق روزگار است که هر گروهی دوست دارد فیلمساز حرف دل آن‌ها را بزند . اگر فیلم به وقتش اکران شده بود شاید راحت‌تر می‌شد گفت که به رنگ ارغوان اثری شخصی است تا اثری با دغدغه‌های سیاسی . حواشی بر متن چیره شده که ارزش‌گذاری سینمایی را هم سخت کرده . اثرات جغرافیا بر سینما است دیگر کاریش نمی توان کرد .

2 . در جایی که دهه به دهه‌اش و نسل به نسلش فاجعه رخ داده ، ارزش ها عوض شده‌ و انقلاب‌های زیر پوستی اتفاق افتاده زیاد نمی‌توان توقع داشت که کسی با اصالت حرف بزند . خلاصه هر نسلی تجربه و هویت شخصی خود را دارد با کمترین مشترکات با نسل‌های قبلی و بعدی . همین هم گند زده است به تمام سکانس‌های دانشگاه و کافه‌ای فیلم ؛ که نشانه‌ی عدم شناخت است . اگر بپذیریم حاتمی کیا از فضا شناخت ندارد ؛ قبول ! ولی از سینما که باید شناخت داشته باشد پس چرا این قدر پایه‌های روایتش از یک قصه‌ی جذاب بی‌شکل و غیر قابل باور است ؟ البته واضح است که باورپذیری هیچ نسبتی با رئالیته ندارد ، به بلد بودن روایت مربوط است .

3 . نقد در جغرافیای سانسور راه به جایی نمی‌برد همان طور که فیلم روی پرده جعلی است ؛ نقدش هم جعلی از آب در می‌آید . جعلی بودن گیرم نه به خاطر سانسور به خاطر ترس از سانسور ؛ گیوتین است دیگر کله‌ی شما اون توئه ، حالا نیومد پایین هم نیومد . در همچین فضایی همه چی سوء تفاهم است . در آژانس شیشه‌ای حاج کاظم به جای این که برود بنیاد جانبازان گروگان‌گیری می‌آید توی آژانس حقش را از مالیات داده‌ها طلب می کند . در به رنگ ارغوان هم می‌شود ؛ سیخ نسوزد و کباب هم جزغاله نشود . کار تماشاگر می‌شود گره باز کردن از راز‌های ایدئولوژیک فیلم ، سیستم هم دما‌سنجش را راه می اندازد زمانی که عاشق شدن سرباز امام زمانش جرم است فیلم را به محاق می‌برد و زمانی که نیاز به نشان دادن اقتدار ( و ترسیم فضای آزادی نزدیک به مطلق . fuck ) دارد آن را از انبار می‌کشد بیرون . فیلمساز هم این وسط دست و پا می‌زند . اصلن خنده بازاری است ، بنده خدا فیلمساز نمی‌فهمد دارد دست و پا می‌زند ولی دارد می‌زند .

4 . زندگی دیگران شباهت جالبی با به رنگ ارغوان دارد . مقایسه این دو خوب می‌تواند جعل را از اصل متمایز کند .

5 . ابراهیم حاتمی‌کیا را هوشمند‌تر از این می‌دانستم که نکته‌ی “ هو القادر و هو الحبیب “ هایش را از زبان یکی از شخصیت‌های فیلمش بشنوم . همه چیز را نشان نمی‌دهند که .

5 . رضا بابک به طرز غیرقابل باوری خوب بازی کرده بود . کوروش تهامی هم به طرز قابل باوری مزخرف .

الاغ نامه : خر پیر سفید هفت سالگی‌ام

noreply@blogger.com (vahid. T) — Wed, 03 Mar 2010 16:14:59 PST

هیچ صاحب خری هیچ خر پیری را دوست نداشته . خر خوش‌شانس خری است که قبل از پیری در طویله بمیرد . سرگذشت خر‌های پیر تراژدی است . آن‌ها در بیابان رها می‌شوند و آرام آرام و ذره ذره به مرگ نزدیک می‌شوند . مردن یک خر پیر پروسه‌ای طولانی است مثل پوسیدن استخوان‌هایش . شب‌های اول سر خر را به سوی خانه کج می‌کند ، گاه جفتکی هم به عنوان دق الباب می‌اندازد . کم کم بعد از چند روز تلاش می‌فهمد مروتی در کار نیست . از آن لحظه به بعد ماراتن مرگ برایش شروع می‌شود . شانس بیاورد شکار می‌شود و گرنه ذره ذره می‌پوسد .

دارم ذره ذره می‌پوسم . ‌

Für Alina

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sat, 27 Feb 2010 18:16:11 PST

و خداوند در روز هشتم آروو پارت را آفرید .

Für Alina / Arvo Pärt / Alina

Download

کره زمین خیلی بزرگ است این قدر به من نچسب

noreply@blogger.com (vahid. T) — Tue, 23 Feb 2010 15:04:14 PST

از گودر ( حفظ الله ) سر خوردم به این نوشته . فهمیدم وبلاگ برای خانم نویسنده‌ای است که کتاب داستان‌های کوتاهش به نام شهر باریک پارسال در کانادا منتشر شده . طبق عادت کتاب را دانلود کردم تا مثل بقیه‌ی کتاب‌ها یک ورقی بزنم و برود که خاک بخورد . ولی همان ورق زدن کار دستم داد و با قصه‌ی اول کتاب سر از پایانش درآوردم . لحن بی‌خیالش و ایده‌های بکرش را دوست داشتم . خاصیتش مثل رفتن زیر دوش حمام می‌ماند ؛ دارویی – درمانی است مثل افیونی که شما را به زندگی عادت می‌هد .

تکه‌ای از داستان F.F.F.F

مرد‌ها با چه چیز‌های ساده‌ای تفریح می‌کنند . با شاشیدن. بچه که بودم پسر‌خاله‌ام می‌گفت می‌تواند از این طرف جوب بشاشد به آن طرف جوب. همیشه این رکورد را جلو همه می‌گفت . تنها رکورد من این بود که زبانم می رسید به دماغم . پسرخاله‌ام بعد‌ها رکورد‌های بالاتری بدست آورد ، مثل شاشیدن از سر پژو تا ته پژو . ولی زبان من همیشه فقط به دماغم می‌رسید و نمی‌توانستم کار بیشتری بکنم . تفریحات من همیشه خیلی پیچیده بوده است .

پی‌دی‌اف کتاب برای دوستان داخل ایران .

پ ن : 1 . عنوان پست نام یکی از داستان‌های کتاب است .

2 . تگ عصر پنج‌شنبه مربوط به هر نوع پیشنهاد فرهنگی و غیر فرهنگی است .

فیلم‌های این روز‌ها

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sun, 21 Feb 2010 07:26:11 PST

چند خطی از چند فیلمی که این روز‌ها دیدم .

منطقه 9

یه علمی تخیلی روتین و مورد انتظار که تنها غافلگیریش نام کارگردانش است ، بلوم کمپ ، ناشناس فیلم اولی ، اهل آفریقای جنوبی که تحت حمایت پیتر جکسون توانسته کار اولش را پر شکوه و پر زرق و برق و باب میل سینما دوستان تین ایجر بسازد . تک تک صحنه‌هاش قابل پیش‌بینی است . نقش اول‌ فیلم که قیافه‌اش نماد بلاهت و چلمنی است را در همچین فضای جدی‌ای نمی‌شد هضم کرد . پایانش هم طوری بسته شده که باید منتظر قسمت‌های بعدی بود .

جولی و جولیا

احتمالن ترکیب “ ملودرام مفرح “ این سال‌ها خیلی به کار رفته ولی جولی و جولیا همین است . اصلن انگار وظیفه‌ی سینما هم همین بوده ، ملودرام مفرح . فیلمی دوست داشتنی با بازی‌های دوست داشتنی . داستانی از یک جریان واقعی و تا حدی برای ما وبلاگ نویس‌ها جذاب . چون کل فیلم داستان این وبلاگ است . اسکار را هم باید برای مریل استریپ کنار گذاشت .

یک پیامبر

فیلمی که دیدنش حوصله می‌خواهد . حدود سه ساعت ، که اغلبش در زندان می‌گذرد و شبیه هیچ فیلم دیگری از نوع فیلم‌های مرتبط با زندان نیست . اثری که با خونسردی تمام تولد تدریجی یک گنگستر را در زندان به تصویر می‌کشد . با نگاهی انتقادی به مسئله‌ی مهاجران ، هویت و عدالت در فرانسه . فیلمی که ژاک اودیار نتوانسته آن را تبدیل به یک شاهکار کند . باید دید توان شکست روبان سفید در اسکار را دارد ، در کن که نداشت .

سرزمین حیوانات وحشی

در حد یک ایده‌ی بکر و زیبا باقی می‌ماند . اثری کسالت بار ، بدون هیچ فراز و فرود داستانی که تنها شاید موجودات عجیب غریبش بتواننند آن را قابل تحمل کنند . یک آلیس در سرزمین عجایب بی بخار که قرار است در ستایش حیات وحش باشد . برای دلبستگی به حیات وحش و وحشی زیستن بهتر است سراغ در دل طبیعت وحشی شون پن رفت تا این فیلم . از اسپایک جونز بعید بود .

نسل اخته

noreply@blogger.com (vahid. T) — Sat, 13 Feb 2010 10:05:06 PST

روبان سفید بیش از هر چیزی درباره‌ی چرخه‌ی هولناک خشونت و بازتولید خشونت است . این که چگونه نارسیسم پدرانه‌ی برآمده از مذهب و فئودالیسته‌ی تاریخ اروپا در نظام تربیتی – آموزشی نمود پیدا می‌کند و حاصلش کودکانی سنگ‌دل و بی‌رحم می‌شود که سال‌های بعد دوران سیاه فاشیسم را به وجود می‌آورند . این که آیا خشونت زیر پوستی و نهان به عنوان یک کنش تاریخی می‌توانسته تا این اندازه‌ای که مورد نظر هانکه بوده ؛ به ابزاری برای نهادینه شدن خشونت عیان تبدیل شود بحث مهمی است که باید جامعه شناسان به آن جواب بدهند . چیزی که مهم است طرح این موضوع در فیلم به عنوان یک فکت انکار ناپذیر است .

روبان سفید و پنهان دغدغه‌ی مشترکی دارند . تولد خشونت عنصر اصلی “ پنهان “ و “ روبان سفید “ است . پنهان سعی در بازنمایی ریشه‌های فردی خشونت در نهاد خانواده و زمانه‌ی مدرن داشت اما روبان سفید آن را در یک اجتماع نژادی – مذهبی در دل تاریخ بیان می‌کند .

روبان سفید تحت تاثیر نظریات فرویدی است . به محض آشکار شدن یکی از نماد‌های دوره‌ی اودیپی که همان ارتباط پسر با آلت تناسلی‌اش باشد پدر به عنوان نماد مذهب سعی در خشکاندن رابطه‌ی پسر با تنش را دارد . پسر محکوم به اختگی پنداری است . روبان سفیدی به بازوی او بسته می‌شود تا ناپاکی‌اش به دیگران هم اعلام شود ، نسل این کودک همان نسلی می‌شود که هویت نژادی بازسازی‌شده‌اش را مرهم هویت جنسی‌ سرکوب شده‌اش قرار داد ؛ نسلی که به جای روبان سفید بر بازوی خود نشان رایش می‌بستند و بر بازوی دیگری ستاره‌ی داوود .

کارکرد زن هم در داستان نمود عینی جنس مغلوب و همیشه اخته‌ی عقده‌ی اودیپ است . زنانی که به طور محض تسلیم نرینگی هستند . زنان و دخترانی که در حاشیه‌ی تاریخ قرار گرفته‌اند و مرعوب همیشگی نرینگی پدران و ادامه دهنده‌ی سنت تسلیم پذیری مادران ؛ تا آن جا که دختری تن به تسلیم بدن در برابر پدر می‌دهد .

روستای طاعون‌زده‌ای که هانکه به نمایش می‌گذارد منظومه‌ای از انحرافات اودیپی ، مذهبی است ؛ که بی‌رحمانه نوع بشر ، ارزش‌ها و مذهب را در اروپای ابتدای قرن 20 به چالش اخلاقی می‌کشد . البته هانکه هیچ گاه مدح مدرنیسم هم نکرده ، نظریات او راجع به خشونت در عصر حاضر به خوبی در “ پنهان “ و “ بازی‌های خنده‌دار “ قابل ردگیری است .

هانکه سعی دارد ؛ نمایش خشونت فراتر از آن چیزی باشد که به طور عمومی در فیلم‌ها اتفاق می‌افند . نقل قولی از او به خوبی به این مساله اشاره دارد «سعی می‌کنم به خشونت معنی واقعی اش را بازگردانم؛ زجر و آسيب به ديگری .» اما سوال این جا است ، هانکه چگونه می‌تواند اصل سوژه ای به نام خشونت را به ببینده منتقل کند . روش هانکه " عدم نمایش " است . هرچه قدر چیزی را نمایش ندهیم و تنها به آن ارجاع دهیم عمیق‌تر به نظر می‌رسد . در روبان سفید روایت کردن داستان توسط راوی یکی از شیوه‌هایی است که هانکه برای این منظور به کار گرفته است . او خشونت را نمایش نمی‌دهد تا ببیننده آن را در ذهن خود بازسازی کند ؛ در عوض در پیرنگ داستانی به جای تمرکز بر خود خشونت و نمایش آن بر روی رفتار‌های منتهی به خشونت تمرکز می‌کند . نمونه‌ی دیگر این شیوه را در بازی‌های خنده‌دار می‌بینم ، در آن جا هم با حداقل نمایش خشونت طرفیم ولی نتیجه اثر مخوف و سادیستیکی است که تماشاگر جرات نزدیک شدن به آن را ندارد . ( البته باید بازی‌های خنده دار را از قسمت دوم این برداشت جدا کرد ، آن فیلم همان گونه که خود هانکه اشاره کرده بیشتر شبیه سیلی به تماشاگر بود و تباهی بالفطره‌اش راه را برای تنفس تماشاگر می بست چه برسد به بازسازی فیلم در ذهن او .) این روش همان‌قدر که جاه‌طلبانه است فریبنده هم هست . در عمل اتفاقی در عمق نمی‌افتد و تنها این تلقی بیننده است . هانکه به تماشاگر فیلم خود اجازه می‌دهد فیلم را در جایی غیراز پرده‌ی سینما بازسازی کند . تظاهر به عمیق بودن را می‌توان در ناتوانی هانکه در توضیح رفتار‌های منحرف دکتر روستا ، نزدیک نشدن به دنیای کودکان روستا (که در اصل فیلم در مورد آن‌ها است ) و حذف زنان از چرخه‌ی زندگی در روستا بازیافت . هانکه صرفن سعی در طرح مباحث دارد و زمینه‌های منطقی و روایی آن را کنار می گذارد .

روبان سفید یک باز متن خوب برای مطالعات تاریخی و روان‌کاوانه است و بیشتر از آن که متعلق به دنیای سینما باشد آدم را یاد پروژه‌های روان‌کاوی می‌اندازد . باید دید روبان سفید پایان باشکوهی بر نگرش هانکه بر اخلاق و خشونت هست یا این که باید منتظر سیاه تر شدن جهان در فیلم‌های بعدیش باشیم .