Επιφυλλίδες

Ο Δήμος Σμύρνης και οι Έλληνες

2026-10-13T19:00:00.000+03:00

Η είδηση για την προσχώρηση του επικεφαλής του μητροπολιτικού δήμου της Σμύρνης Τζεμίλ Τουγκάυ στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (Adalet ve Kalkınma Partisi-ΑΚΡ) και η παραλαβή της κομματικής του ροζέτας από τον ίδιο τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν εξέπληξε τους επαΐοντες.

Η άρνηση του Τουγκάυ να ακολουθήσει την πλειονότητα των στελεχών του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) στο «Νέο Κόμμα» (Yeni Parti-ΥP) του Οζγκιούρ Οζέλ ήταν δηλωτική των προθέσεών του. Η υπόθεση Τουγκάυ εξελίχθηκε σε πολιτική ήττα του προέδρου του YP. O τελευταίος είχε δεχθεί οξεία κριτική για την απόφασή του να τον ορίσει υποψήφιο του CHP κατά τις τελευταίες δημοτικές εκλογές στην θέση του μέχρι τότε εκλεγμένου δημάρχου Τουντς Σογιέρ. Σημειωτέον ότι ο τελευταίος βρίσκεται προφυλακισμένος με κατηγορίες διαφθοράς για την περίοδο της θητείας του.

Η απώλεια του δήμου της Σμύρνης για την αντιπολίτευση επιβεβαίωσε ότι η κυνική κυβερνητική τακτική «του μαστιγίου και καρότου» εξακολουθεί να παράγει καρπούς. Η προφυλάκιση δεκάδων δημάρχων και η αυτομόληση λιγοτέρων δημάρχων ακυρώνει εν τοις πράγμασι την μεγάλη πολιτική νίκη που είχε καταγάγει η αντιπολίτευση κατά τις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου 2024. Ο έλεγχος της Σμύρνης έχει μείζονα συμβολική σημασία. Εν αντιθέσει με τους μητροπολιτικούς δήμους Κωνσταντινουπόλεως και Αγκύρας, οι οποίοι είχαν περάσει στον έλεγχο των ισλαμιστών ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ο μητροπολιτικός δήμος της Σμύρνης παρέμενε στα χέρια των κεμαλιστών. Τούτο συνδεόταν και την δημογραφική και πολιτική ταυτότητα της Σμύρνης. Κατοικουμένη ως επί το πλείστον από απογόνους Τούρκων προσφύγων από τα Βαλκάνια, οι οποίοι χαρακτηρίζονταν από ασθενή ισλαμική ταυτότητα και ισχυρά ταύτιση με τον Κεμάλ Ατατούρκ και την μεταρρύθμισή του, η Σμύρνη παρέμεινε η πλέον κοσμική και δυτικοστραφής μεγαλούπολη της Τουρκίας, ιδίως από την εποχή που οι διωγμοί των μειονοτήτων και η εσωτερική μετανάστευση αλλοίωσαν τον κοσμοπολιτικό χαρακτήρα της Κωνσταντινουπόλεως. Η Σμύρνη εμφανιζόταν ως το προπύργιο των κεμαλιστών, και ο θώκος του δημάρχου της παρέμεινε ένας από τους ελαχίστους, ο οποίος δεν πέρασε ποτέ στα χέρια των ισλαμιστών.

Ενδιαφέρον έχει και το πώς η ιστορική ελληνική παρουσία στην Σμύρνη εξακολουθεί να γίνεται αντικείμενο παραγωγής πολιτικών συμβολισμών με σκοπό την πολιτική αντιπαράθεση. Πολλοί Ισλαμιστές απέδιδαν την αποτυχία τους να επικρατήσουν πολιτικώς στην πόλη στον «άπιστο» χαρακτήρα της. Ο όρος «Γκιαούρ Ιζμίρ» (Gâvur İzmir) ο οποίος αναφερόταν στην μέχρι το 1922 κυριαρχουμένη από το ελληνικό στοιχείο πόλη, επανήλθε, για να χαρακτηρίσει αυτήν την φορά την κεμαλιστική πόλη, την αποκομμένη από κάθε ισλαμική παράδοση. Από την άλλη οι κεμαλιστές Σμυρνιοί επέστρεφαν την «φιλοφρόνηση», συγκρίνοντας την «διά αυτομολήσεως κατάληψη» του δήμου της Σμύρνης με την ελληνική απόβαση στην πόλη τον Μάιο του 1919. Σε Σε ανάρτησή της στο «X» η δημοφιλής ηθοποιός Μπερνά Λατσίν προσπάθησε να ενθαρρύνει τους κεμαλιστές κατοίκους της πόλεως, σημειώνοντας ότι «η Σμύρνη υπέστη εισβολή και κατά το παρελθόν, μη φοβάσαι». Με την φράση «μη φοβάσαι» αρχίζει, εξάλλου, και ο τουρκικός εθνικός ύμνος. Η σύλληψη της κ. Λατσίν μερικές ώρες μετά την ανάρτησή της έδειξε πάντως πόσο ευάλωτη είναι η κεμαλιστική μεσαία τάξη της Τουρκίας, τόσο ώστε να γίνεται πλέον αντικείμενο συγκρίσεως με τις μη μουσουλμανικές μειονότητες της χώρας.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 13η Οκτωβρίου 2026)

Η Τουρκία στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών

2026-09-25T07:00:00.000+03:00

Η πρόσφατη ομιλία του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών συνόψισε πολλά από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την τουρκική εξωτερική πολιτική των τελευταίων ετών.

Μπορεί ο Τούρκος πρόεδρος να αναφέρθηκε ακροθιγώς στις διμερείς διαφορές με την Ελλάδα και το Κυπριακό, επαναλαμβάνοντας τις πάγιες θέσεις της χώρας του, ο πυρήνας της ομιλίας του πάντως απευθυνόταν στα κράτη του «παγκοσμίου Νότου» στον οποίο πλέον φαίνεται να τοποθετεί πλέον την χώρα του. Οι χώρες της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, οι οποίες συγκροτούν εξάλλου και την πλειοψηφία των μελών του ΟΗΕ, βρίσκονται εδώ και πολλά έτη στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της τουρκικής διπλωματίας. Αν και σε περιφερειακό επίπεδο η Τουρκία προτιμά συχνά τις μονομερείς ενέργειες και την προβολή ισχύος, στο επίπεδο του ΟΗΕ συμπεριφέρεται ως «μεσαία δύναμη» (middle power) και προσαρμόζει και τον λόγο της αναλόγως. Aντιδρά, λοιπόν, στα προνόμια των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας και επαναλαμβάνει το αίτημα για την αναθεώρηση της Χάρτας του ΟΗΕ ως προς την σύνθεση και λειτουργία του Συμβουλίου Ασφαλείας. Μπορεί βεβαίως η απουσία της Ινδίας και έστω και μίας χώρας της Αφρικής ή της Λατινικής Αμερικής από την ομάδα των μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας να τελεί όντως σε δυσαρμονία με την σύγχρονη διεθνή πραγματικότητα. Οι διεθνείς ισορροπίες, ωστόσο, δεν επιτρέπουν οποιαδήποτε αλλαγή στο ορατό μέλλον.

Επομένως οι τουρκικές προτάσεις δεν εξυπηρετούν παρά την προσπάθεια θυματοποιήσεως του «παγκοσμίου Νότου» και την ανάδειξη του ηγετικού ρόλου της Τουρκίας στην εκπροσώπηση των υποτιθεμένων συμφερόντων του. Οι αυστηρές αναφορές κατά του Ισραήλ και της πολιτικής του στην Γάζα και εν γένει στην Μέση Ανατολή εξυπηρετούσαν τον ίδιο ακριβώς στόχο: την ανάδειξη της υποκρισίας και των δύο μέτρων και δύο σταθμών του δυτικού κόσμου στο Ουκρανικό και το Παλαιστινιακό, μιας κατηγορίας βεβαίως από την οποία δεν εξαιρείται ούτε η ίδια η Τουρκία. Οι αναφορές του στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της απουσίας της Τουρκίας από την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας αλλά και στην πρόσφατη «Συμφωνία της Μέκκας» καταδεικνύουν την πρόθεση της Τουρκίας να εκμεταλλευθεί το συγκριτικό της πλεονέκτημα΄ ότι διαθέτει έναν μεγάλο και ετοιμοπόλεμο στρατό και μια κυβέρνηση, η οποία δεν δεσμεύεται από το πολιτικό κόστος για να συμμετάσχει σε επιχειρήσεις που αφορούν την διεθνή ασφάλεια και σταθερότητα.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, περιορίζει το εύρος των τουρκικών προσδοκιών. Μερικές μόλις εβδομάδες μετά την υπογραφή της «Συμφωνίας της Μέκκας», η απροθυμία της Τουρκίας να συνδράμει την Σαουδική Αραβία εναντίον των πρωτοφανών επιθέσεων των Χούθι εντός της Υεμένης αλλά και της Σαουδικής Αραβίας επιβεβαιώνει μάλλον όσους θεωρούσαν ότι είναι πολύ πρόωρο να γίνεται λόγος για την ανάδυση ενός «ισλαμικού ΝΑΤΟ». Και η αποτελεσματική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή άμυνα δεν είναι απλώς υπόθεση συμβάσεων εξοπλισμών. Προϋποθέτει σημαντικά βήματα από την Τουρκία για την επίλυση των διμερών ελληνοτουρκικών διαφορών και του Κυπριακού, αλλά και τoν αναπροσανατολισμό του στρατηγικού της δόγματος εντός των πλαισίων του ευρωπαϊκού.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 24η Σεπτεμβρίου 2026)

Δικαστική Εξουσία και Πολιτική στην Τουρκία

2026-09-24T23:32:02.360+03:00

Ενώ το διεθνές ενδιαφέρον εστιάζει στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, ιδιαιτέρως δε στις σχέσεις της με το Ισραήλ, εν όψει δε και των προσεχών βουλευτικών εκλογών εκεί, οι εξελίξεις στο εσωτερικό δεν στερούνται σημασίας. Σειρά δικαστικών πρωτοβουλιών δείχνουν ότι η προσπάθεια επαναμορφοποιήσεως της πολιτικής κονίστρας της Τουρκίας συνεχίζεται. Στόχος αυτήν την φορά δεν είναι μόνον το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) αλλά και άλλες οργανώσεις και πολιτικές προσωπικότητες της αντιπολιτεύσεως.

Ενδιαφέρον έχουν οι διώξεις και συλλήψεις εναντίον μίας από τις μείζονες ισλαμικές αδελφότητες της σύγχρονης Τουρκίας, των «Σουλεϊμαντζηλάρ», αλλά και του Ιδρύματος «Φουρκάν». Υπό φυσιολογικές συνθήκες, τέτοιες οργανώσεις αποτελούσαν στυλοβάτες της πολιτικής ηγεμονίας του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (Adalet ve Kalkınma Partisi-ΑΚΡ). Κατά τα εικοσιπέντε περίπου έτη της διακυβερνήσεως του ΑΚΡ, τέτοιες οργανώσεις απολάμβαναν κρατικής υποστηρίξεως και ασυλίας στις πολυσχιδείς τους δραστηριότητες. Στις συγκεκριμένες, ωστόσο, περιπτώσεις η άσκηση κριτικής στην κυβέρνηση από ισλαμιστική σκοπιά αλλά και η συνεργασία με το CHP σε τοπικό και εθνικό επίπεδο μετέβαλαν τις ισορροπίες.

Η άσκηση πιέσεων δια της δικαστικής οδού επεκτάθηκε και σε προβεβλημένες πολιτικές προσωπικότητες του ισλαμιστικού χώρου. Οι ανακρίσεις κατά του τέως δημάρχου Αγκύρας Μελίχ Γκιοκτσέκ και της οικογενείας του προκάλεσαν έκπληξη όχι για το περιεχόμενο των κατηγοριών αλλά κυρίως για τον χρονισμό των. Αν και ουδέποτε αποτελούσε μέλος του στενού πυρήνος των συνεργατών του προέδρου Ερντογάν, ο Μελίχ Γκιοκτσέκ αποτελούσε από τις πλέον κραυγαλέες περιπτώσεις πλουτισμού μεταξύ των ισλαμιστών πολιτικών και προκαλούσε την οργή της κεμαλιστικής μεσαίας τάξεως, ιδίως σε μια πόλη όπως η Άγκυρα όπου η τελευταία υπερεκπροσωπείται. Η έναρξη ανακρίσεων εις βάρος του προκάλεσε αίσθηση και συζητήσεις για τις δυναμικές που αναπτύσσονται εντός του κυβερνητικού συνασπισμού. Αξιοσημείωτη εξέλιξη υπήρξε και η ανάκριση εις βάρος του τέως πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου με την κατηγορία της προσβολής του Προέδρου της Δημοκρατίας, μετά την επανακυκλοφορία στα μέσα κοινωνικής δικτυώσεως μιας προ πενταετίας δηλώσεώς του. Σημειωτέον ότι ο Αχμέτ Νταβούτογλου είχε ανακοινώσει την απόσυρσή του από την πολιτική αλλά και την παύση των δραστηριοτήτων του «Κόμματος του Μέλλοντος» (Gelecek Partisi-GP) το οποίο και είχε ιδρύσει το 2019. Εντυπωσιακή υπήρξε τέλος και η εκλογή φίλα προσκειμένου στον κυβερνητικό συνασπισμό δημάρχου στο Σκούταρι του Βοσπόρου, μετά την προφυλάκιση της εκλεγείσης με το CHP δημάρχου Σινέμ Ντεντέτας αλλά και μελών του δημοτικού συμβουλίου, ώστε να αλλάξουν οι εκλογικές ισορροπίες. Μετά την επιτυχία του εγχειρήματος στο Σκούταρι, πολλοί προβλέπουν πλέον αντίστοιχη πρωτοβουλία και στον μητροπολιτικό δήμο της Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος παραμένει υπό τον έλεγχο της αντιπολιτεύσεως παρά την προφυλάκιση Ιμάμογλου.

Πού συντείνουν όλα αυτά; Στην ελαχιστοποίηση του ζωτικού πολιτικού χώρου για τις αντιπολιτευτικές δυνάμεις της Τουρκίας, ώστε η κοινωνική δυσαρέσκεια να μη βρίσκει πολιτική έκφραση. Αν όμως η διαμόρφωση του πολιτικού συστήματος φαίνεται εφικτή με την συνεργασία της δικαστικής εξουσίας, αυτή δεν αρκεί για την διαχείριση και την επίλυση των συσσωρευμένων οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 24η Σεπτεμβρίου 2026)

Προς Πρόωρες Εκλογές στην Τουρκία;

2026-09-18T20:00:00.000+03:00

Η συνάντηση του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του δημάρχου της Αγκύρας Μανσούρ Γιαβάς στις 9 Σεπτεμβρίου υπήρξε σαφώς το γεγονός που κυριάρχησε στην τουρκική εσωτερική πολιτική την περασμένη εβδομάδα. Η πλειονότητα των αναλυτών ερμήνευσε την συνάντηση ως προσπάθεια του κυβερνητικού συνασπισμού να παρέμβει στις πολιτικές ζυμώσεις πέραν του πολιτικού του χώρου. Ο Μανσούρ Γιαβάς παραμένει ο δημοφιλέστερος πολιτικός της αντιπολιτεύσεως, ο οποίος εξακολουθεί να ασκεί τα καθήκοντά του απερίσπαστος από δικαστικές περιπέτειες. Εμφανίζεται επίσης από την πλειονότητα των δημοσκοπήσεων ως ο καταλληλότερος υποψήφιος της αντιπολιτεύσεως για τις προσεχείς προεδρικές εκλογές, καθώς οι δημοσκοπήσεις τον παρουσιάζουν να έχει σταθερό προβάδισμα επί του προέδρου Ερντογάν. Ενδιαφέρουσα είναι και η ουδετερότητα που έχει τηρήσει στις καταιγιστικές εξελίξεις στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως στο οποίο σημειωτέον είναι και μέλος. Ο Γιαβάς απέφυγε να λάβει θέση υπέρ του Οζγκιούρ Οζέλ, όταν αυτός απομακρύνθηκε με δικαστική απόφαση από την ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) και υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει το CHP και να ιδρύσει το «Νέο Κόμμα». Αντιθέτως προτίμησε να παραμείνει μέλος του CHP χωρίς πάντως να εκφράζει την σαφή υποστήριξή του προς τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και την νέα ηγεσία του CHP.

Υπό τις συνθήκες αυτές σκοπός της συναντήσεως θεωρήθηκε όχι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Άγκυρα και η συνεργασία κυβερνήσεως και δήμου, αλλά η αποτροπή μιας υποψηφιότητος Γιαβάς στις προσεχείς προεδρικές εκλογές. Μια απόφαση του Γιαβάς να παραμείνει στον δήμο της Αγκύρας μέχρι την λήξη της θητείας του τον Μάρτιο 2027 πιθανότατα θα τον απάλλασσε από τις δικαστικές περιπέτειες, οι οποίες έπληξαν όλους τους δημάρχους της αντιπολιτεύσεως, οι οποίοι αρνήθηκαν να συνεργασθούν με τον κυβερνητικό συνασπισμό. Θα στερούσε όμως από την αντιπολίτευση τον υποψήφιο με τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας κατά τις προσεχείς εκλογές.

Εντωμεταξύ, οι δικαστικές περιπέτειες της αντιπολιτεύσεως συνεχίζονται. Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο απέστειλε έγγραφη προειδοποίηση για την ύπαρξη «απαράδεκτης συγχύσεως» μεταξύ του ονόματος του «Νέου Κόμματος» (Yeni Parti) και του προϋφισταμένου αλλά πολιτικώς ανυπάρκτου «Κόμματος Καινοτομίας» (Yenilik Partisi). Τούτο μπορεί να σημαίνει ότι το «Νέο Κόμμα» μπορεί να υποχρεωθεί σε μετονομασία εντός των προσεχών εβδομάδων, ενώ ήδη πολλοί ψηφοφόροι του είχαν θεωρήσει την ονομασία του ως στερουμένη εμπνεύσεως.

Τούτων δεδομένων η αιφνιδιαστική αναφορά του προέδρου Ερντογάν κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην ιδιαίτερη πατρίδα του στις προσεχείς εκλογές και την ανάγκη «να υπερπηδηθεί το εμπόδιό τους» έφεραν πάλι στο προσκήνιο σενάρια περί προώρων εκλογών. Η επίκληση της αναθεωρήσεως του Συντάγματος μπορεί να αποτελέσει πρόσχημα για την συγκέντρωση της αναγκαίας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας για την προκήρυξη προώρων εκλογών. Αυτή σκοπό θα έχει να εκμεταλλευθεί την διάσπαση της αντιπολιτεύσεως, αλλά και την εξασθένηση που έχουν επιφέρει τα δικαστικά πλήγματα στο ηθικό και την λειτουργικότητα των αντιπολιτευομένων πολιτικών δυνάμεων.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 18η Σεπτεμβρίου 2026)

Τί Σημαίνει η Λεγομένη Λύση του Κουρδικού

2026-09-05T20:23:00.000+03:00

Η συζήτηση για τι μπορεί να σηματοδοτεί η λεγομένη διευθέτηση του Κουρδικού στην Τουρκία πρέπει να λάβει υπ’ όψιν τις κάποιες θεμελιώδεις παραμέτρους που αφορούν την εσωτερική και περιφερειακή διάστασή του προβλήματος.

Πρώτον, στρατιωτικώς το Κουρδικό είχε μάλλον λυθεί υπέρ της Τουρκίας. Οι επιχειρησιακές ικανότητες του ΡΚΚ ανά την Μέση Ανατολή είχαν δεχθεί σοβαρό πλήγμα κατά τα τελευταία έτη. Κατά τούτο το ΡΚΚ δεν διακρίνεται από πολλά ένοπλα αυτονομιστικά κινήματα ανά τον πλανήτη τα οποία επλήγησαν από την ταχεία ανάπτυξη της τεχνολογίας των μη επανδρωμένων στρατιωτικών αεροσκαφών (drones). Από την Κεϋλάνη στην Κολομβία και από την υποσαχάριο Αφρική στην Μέση Ανατολή, οι κυβερνητικές δυνάμεις απέκτησαν συχνά αποφασιστικό πλεονέκτημα εις βάρος αυτονομιστικών οργανώσεων. Στην περίπτωση της Τουρκίας η αναχαίτιση της απειλής του ΡΚΚ στα δύσβατα εδάφη της ανατολικής, νοτιοανατολικής Τουρκίας και του βορείου Ιράκ υπήρξε το κύριο κίνητρο για την ανάπτυξη της εγχωρίου τεχνολογίας παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) η οποία συν τω χρόνω εξελίχθηκε σε έναν από τους δυναμικωτέρους κλάδους της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας. Η συμμετοχή στην διαδικασία λύσεως του Κουρδικού επέτρεψε στους ιθύνοντες του ΡΚΚ, την ανάγκην φιλοτιμίαν ποιουμένους, να παρουσιάσουν την κατάθεση των όπλων ως αυτόβουλη απόφαση συμβολής στην ειρήνη και όχι ως αναγνώριση ήττας.

Δεύτερον, οι διεθνείς συνθήκες που επέτρεπαν την μακροημέρευση των κουρδικών αυτονομιστικών οργανώσεων μετεβλήθησαν άρδην με το πέρας του συριακού εμφυλίου και την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην αμερικανική προεδρία. Οι σχέσεις του ΡΚΚ αλλά και των συνδεδεμένων δυνάμεων των Κούρδων της Συρίας PYD/YPG με το Ισραήλ αποδείχθηκε ότι δεν μπορούσαν να υποκαταστήσουν την εξασθένιση ή και άρση της αμερικανικής υποστηρίξεως υπό την προεδρία Τραμπ. Τούτο απέδειξε και η απόφαση του ηγέτη των Κούρδων της Συρίας Μαζλούμ Άμπντι να συμβιβασθεί με την νέα κυβέρνηση της Δαμασκού. Ο συμβιβασμός σήμαινε παραίτηση από τις αρχικές απαιτήσεις αυτοδιαθέσεως ή και αυτονομίας για τις κατοικούμενες από Κούρδους επαρχίες της βορείου και βορειοανατολικής Συρίας.

Τρίτον, τα κύρια κίνητρα που οδήγησαν την τουρκική κυβέρνηση να προωθήσει την διαδικασία υπήρξαν πολιτικά. Στο εσωτερικό μέτωπο, ήταν σημαντική για τον κυβερνητικό συνασπισμό η διάσπαση του μετώπου της αντιπολιτεύσεως, καθώς οι πρόσφατες επιτυχίες του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) με προεξάρχουσες αυτές του Εκρέμ Ιμάμογλου οφείλοντο και στην καλλιέργεια αγαστής συνεργασίας με το φιλοκουρδικό πολιτικό κίνημα. Η υπερψήφιση του προσφάτου νομοσχεδίου «περί λύσεως του Κουρδικού» από την μεγάλη πλειοψηφία των βουλευτών ανέδειξε την επιδίωξη να συνδυασθεί η διαδικασία με την πολιτική νομιμοποίηση της αυταρχικής στροφής της Τουρκίας. Σε περιφερειακό επίπεδο, περιορίσθηκε η δυνατότητα να χρησιμοποιήσει το Ισραήλ, η νέα αναδυομένη απειλή κατά των τουρκικών συμφερόντων, το Κουρδικό ως εργαλείο αποσταθεροποιήσεως της Τουρκίας. Πάντως η απουσία κοινωνικής συναινέσεως, καθώς και οιουδήποτε απτού βήματος για την αναγνώριση των κουρδικών μειονοτικών δικαιωμάτων, εντείνουν τις υποψίες ότι η διαδικασία λύσεως θα παραμείνει ανοικτή επ’ αόριστον. Τούτο θα επιτρέπει σε όλα τα μέρη να προσδίδουν σε αυτήν τα νοήματα που τους εξυπηρετούν, χωρίς δεσμεύσεις και επώδυνες παραχωρήσεις, μέχρι το επόμενο ορόσημο, την συζήτηση αναθεωρήσεως του τουρκικού συντάγματος.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 5η Σεπτεμβρίου 2026)

Ελληνοτουρκικές Σχέσεις-Από την Εποχή Οζάλ στo Σήμερα

2026-08-29T21:02:06.489+03:00

Όποτε γίνεται σύγκριση του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αυτή συνήθως αφορά τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Αυτή εξυπηρετεί συνήθως και την φιλοδοξία του νυν προέδρου να αναμετρηθεί με το ιστορικό αποτύπωμα και την κληρονομιά του ιδρυτή της σύγχρονης Τουρκίας. Πλέον δόκιμη, ωστόσο, θα ήταν μια σύγκριση με την άλλη πολιτική προσωπικότητα που επηρέασε αποφασιστικώς την τουρκική πολιτική και κοινωνία κατά το τελευταίο τέταρτο του 20ού αιώνος. Αν και έμεινε στην εξουσία λιγότερο από δεκαετία, έξι έτη ως πρωθυπουργός και τρία ως πρόεδρος, ο Τουργκούτ Οζάλ θεωρείται ο θεμελιωτής του οικονομικού μοντέλου που επέτρεψε την ανάδειξη της Τουρκίας σε μία από τις είκοσι μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη. Υπήρξε επίσης ο πρωθυπουργός, ο οποίος διαχειρίσθηκε και μια σοβαρή κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις τον Μάρτιο του 1987, με συμφωνία αποφυγής μονομερών ενεργειών, πριν τελικώς συναντήσει τον πρωθυπουργό της Ελλάδος Ανδρέα Παπανδρέου στο Νταβός τον Ιανουάριο του 1988, και ανοίξει νέο κεφάλαιο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Πόσο διαφορετικά θα ήσαν τα πράγματα με τον Τουργκούτ Οζάλ στις ευρωτουρκικές και ελληνοτουρκικές σχέσεις;

Κατ’ αρχάς είναι φρόνιμο να υπογραμμίσει κανείς την ασυμμετρία στην εξουσία των δύο ηγετών. Μετά σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνος στην ηγεσία της Τουρκίας και μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος του 2017, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει συγκεντρώσει εξουσίες, τις οποίες ούτε να διανοηθεί θα μπορούσε ο Τουργκούτ Οζάλ. Η δράση του τελευταίου λειτουργούσε υπό την έγκριση του στρατού και της γραφειοκρατίας, των οποίων ουδέποτε υπήρξε έμπιστος.

Επιπλέον, βασικός στρατηγικός προσανατολισμός της πολιτικής Οζάλ υπήρξε η αποτελεσματική συμμετοχή της Τουρκίας σε όλους τους δυτικούς διεθνείς οργανισμούς και η ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ). Μερικές μόνον εβδομάδες μετά την ελληνοτουρκική κρίση του Μαρτίου 1987, η Τουρκία υπέβαλε επισήμως αίτηση εντάξεως στην ΕΟΚ. Μερικούς μήνες αργότερα κυκλοφόρησε στην γαλλική και με την υπογραφή του πρωθυπουργού της Τουρκίας βιβλίο με τίτλο «La Turquie en Europe (Η Τουρκία στην Ευρώπη)». Αν και ήταν τοις πάσι γνωστόν ότι ο πρόεδρος Οζάλ δεν είχε ούτε τις γνώσεις ούτε τον χρόνο, για να συγγράψει ολόκληρο βιβλίο για τις ιστορικές και πολιτισμικές σχέσεις Ευρώπης και Τουρκίας, θεωρήθηκε χρήσιμη μια τέτοια πρωτοβουλία. Η παρουσίαση της συμβολής των πολιτισμών της Μικράς Ασίας στην διαμόρφωση του ευρωπαϊκού πολιτισμού με αναφορές στην ιστορία της φιλοσοφίας και του χριστιανισμού ως επιχείρημα υπέρ της εντάξεως της Τουρκίας στην ΕΟΚ και ο ισχυρισμός ότι η κοσμική δυτικοστραφής Τουρκία δικαιούται θέση στο ευρωπαϊκό πολιτικό οικοδόμημα είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τότε και θα προκαλούσαν και σήμερα, αν διατυπώνονταν εκ νέου. Το βιβλίο συνέγραψε στην πραγματικότητα ο τότε διπλωματικός του σύμβουλος Γκιουντούζ Ακτάν, ο οποίος υπηρέτησε και ως πρέσβυς στην Αθήνα μετά το Νταβός από το 1988 έως το 1991. Η σύμπτωση αυτή δεν ήταν τυχαία και ενδεικτική της παραδοχής ότι ο δρόμος της Αγκύρας προς τις Βρυξέλλες περνά από την Αθήνα.

Σήμερα, ωστόσο, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η τουρκική κυβέρνηση επιθυμεί να βαδίσει αυτόν τον δρόμο. Όπως και ο προκάτοχός του Οζάλ, o πρόεδρος Ερντογάν εμφανίζεται ως ο συγγραφέας ενός βιβλίου, με θεματική όμως όχι ευρωπαϊκή αλλά παγκόσμιο. Το έργο τιτλοφορείται «Ένας Δικαιότερος Κόσμος Είναι Εφικτός» και κυκλοφόρησε το 2021 όχι στην γαλλική αλλά στην τουρκική μεταφραζόμενο στις περισσότερες επίσημες γλώσσες του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ). Δεν υπάρχει πλέον καμιά απόπειρα να τεκμηριωθούν οι μικρασιατικές ρίζες του ευρωπαϊκού πολιτισμού, ώστε αυτές να συνδεθούν με την σύγχρονη Τουρκία. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός αντιμετωπίζεται με αδιαφορία, αν όχι με συγκατάβαση. Έμφαση δίδεται όχι πλέον στις ευρωπαϊκές αλλά στις παγκόσμιες φιλοδοξίες της Τουρκίας και την αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας πολιτικής δια της μεταρρυθμίσεως του ΟΗΕ. Μία από τις κεντρικές ιδέες είναι ότι είναι αδήριτη ανάγκη η μεταρρύθμιση του συστήματος διεθνούς ασφαλείας του ΟΗΕ: ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σε αυτήν την συζήτηση απουσιάζει η ευρωπαϊκή, πολλώ δε μάλλον η ελληνική διάσταση. Ο δρόμος της Αγκύρας προς την Νέα Υόρκη ή την Σαγκάη δεν περνά από την Αθήνα. Στον κόσμο του 21ού αιώνος που συχνά καλείται «μεταδυτικός», ο ρόλος της Τουρκίας προσδιορίζεται ως κομβικός, χωρίς η δημοκρατία, η κοσμικότητα, ο φιλελευθερισμός και οι δυτικές αξίες να θεωρούνται εκ των ων ουκ άνευ.

Εν κατακλείδι, η Τουρκία του 2026 είναι μια τελείως διαφορετική χώρα από αυτήν του 1987. Υπό τις συνθήκες αυτές είναι αμφίβολο αν ακόμη και ο πρόεδρος Οζάλ θα έμενε πιστός στο ευρωπαϊκό του όραμα και στην έμφαση για την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών. Ο ίδιος, ο οποίος δεν παρέλειπε να αναφέρει το δημογραφικό ως ένα από τα σημαντικώτερα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Τουρκίας ως προς τους γείτονες, θα εκπλήσσετο διαπιστώνοντας ότι ο ατελής εκδυτικισμός της Τουρκίας έχει και δημογραφικό τίμημα. Αν και ο πληθυσμός της Τουρκίας έφθασε τα 86 εκατομμύρια, ο δείκτης γονιμότητος είναι πλέον χαμηλότερος πολλών ευρωπαϊκών κρατών, και η πιθανότητα αυξήσεως του πληθυσμού στα 100 εκατομμύρια φαντάζει πλέον εξωπραγματική. Το πιθανότερο πάντως είναι ότι ως πραγματιστής ο πρόεδρος Οζάλ θα διέκρινε τον υπαρκτό κίνδυνο «να γεράσει η Τουρκία πριν πλουτίσει» και θα απέφευγε τις ελκυστικές αλλά και επικίνδυνες ατραπούς του μαξιμαλισμού στις ευρωτουρκικές και ελληνοτουρκικές σχέσεις.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 29η Αυγούστου 2026)

Ποιόν αφορά η «Συμφωνία της Μέκκας»

2026-08-21T21:44:07.812+03:00

Οι ειδήσεις για την σύναψη της «Συμφωνίας της Μέκκας» μεταξύ του Πακιστάν, της Σαουδικής Αραβίας και της Τουρκίας δεν εξέπληξαν τους επαΐοντες, δεδομένου του ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονταν εδώ και αρκετούς μήνες.

Οι προσπάθειες για την ίδρυση μιας αμυντικής συμμαχίας στην Μέση Ανατολή διαρκούν εδώ και πολλές δεκαετίες, ενώ η απροθυμία -ή και αδυναμία- των Ηνωμένων Πολιτειών να εγγυηθούν την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν είναι εντυπωσιακή. Η συμπληρωματικότητα δε των τριών μερών είναι προφανής, καθώς το Πακιστάν διαθέτει πυρηνικά όπλα, η Σαουδική Αραβία οιονεί ανεξαντλήτους χρηματικούς και ενεργειακούς πόρους, ενώ η Τουρκία αξιόμαχες ένοπλες δυνάμεις και ανεπτυγμένη αμυντική βιομηχανία. Η δε πιθανότητα προσθήκης της Αιγύπτου δεν είναι ιδιαιτέρως πιθανή, καθώς ο συμμετρικός χαρακτήρας της συμμαχίας θα διεταράσσετο. Η Σαουδική Αραβία θα προτιμούσε να μονοπωλεί την εκπροσώπηση του αραβικού κόσμου και να διατηρήσει την επιρροή της επί του καθεστώτος Σίσι μέσω των διμερών των σχέσεων. Αν μελετήσει κανείς την κοινή δήλωση, μπορεί να διακρίνει την προσπάθεια των τριών συμβαλλομένων να διατηρήσουν χαμηλά τον πήχυ των προσδοκιών. Το αξιακό περιεχόμενο του συμφώνου προσδιορίζεται από την κοινή αναφορά του σουνιτικού Ισλάμ, η οποία δηλώνεται σαφώς και από την επιλογή της πόλεως, όπου τα τρία μέρη συνήψαν την συμφωνία. Ποια είναι τα κράτη εναντίον των περιφερειακών σχεδιασμών των οποίων αυτή κυρίως στρέφεται;

Πρώτον, το Ιράν, η μείζων σιιτική δύναμη της Μέσης Ανατολής, η οποία βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Η απόφαση του Ιράν να επιτεθεί εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και των άλλων μοναρχιών του Κόλπου ανέδειξε τόσο την τρωτότητά τους, την αδιαφορία των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ για τα δικά τους συμφέροντα, παρά την προσπάθεια καλλιεργείας στενών σχέσεων, όσο και την ανάγκη να βελτιώσουν τις αμυντικές τους υποδομές. Δεύτερον, το Ισραήλ, το οποίο προσπάθησε να αναδιατάξει την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής προς όφελός του μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023. Οι επιτυχίες των ισραηλινών πολεμικών επιχειρήσεων, η επιθετικότητα αλλά και η αδιαφορία του για τα συμφέροντα των άλλων περιφερειακών δρώντων αναπόφευκτα έφερε τους τελευταίους πλησιέστερα από ό,τι κατά το παρελθόν.

Τρίτον, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα , τα οποία ανταγωνίζονται την Τουρκία και την Σαουδική Αραβία σε πολλά μέτωπα, εντός και πέραν της Μέσης Ανατολής. Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να διεκδικήσουν την δική τους σφαίρα επιρροής στην Μέση Ανατολή, το Κέρας και την υποσαχάριο Αφρική προκαλεί ανησυχίες μεταξύ των κρατών που θεωρούσαν αυτές τις περιοχές προνομιακό πεδίο επιρροής. Τέταρτον, η Ινδία, η οποία, πέραν της υπαρξιακού χαρακτήρος αντιπαραθέσεώς της με το Πακιστάν, έχει, υπό την κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι αναπτύξει στρατηγικές ασφαλείας και συμμαχιών βάσει πολιτισμικών κριτηρίων. Η καλλιέργεια ειδικών δεσμών με το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνέβαλε στην ανησυχία και προσέγγιση της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας με το Πακιστάν.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 21η Αυγούστου 2026)

Ο «Νόμος-Πλαίσιο» και το Κουρδικό

2026-08-17T19:00:00.000+03:00

Λίγο πριν τις θερινές διακοπές του Αυγούστου το τουρκικό κοινοβούλιο ενέκρινε τον πολυαναμενόμενο νόμο-πλαίσιο για την «λύση του Κουρδικού».

Το σχέδιο νόμου περιέγραφε τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μέλη του ΡΚΚ θα μπορούσαν να αμνηστευθούν για κάποια από τα εγκλήματα για οποία κατηγορούνται ή έχουν καταδικασθεί, υπό τον όρο ότι το τουρκικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (Milli Güvenlik Kurulu-MGK) πιστοποιήσει την οριστική διάλυση του ΡΚΚ. Με 467 από τις 600 ψήφους των μελών του τουρκικού κοινοβουλίου, το σχέδιο νόμου συγκέντρωσε την υποστήριξη του κυβερνητικού συνασπισμού, του Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (Adalet ve Kalkınma Partisi-ΑΚΡ) και του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσεως (Milliyetçi Hareket Partisi-ΜΗΡ), αλλά και του φιλοκουρδικού Κόμματος Ισότητος και Δημοκρατίας των Λαών (Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi-DEM).

Aξιοσημείωτη αλλά όχι απρόσμενη υπήρξε η υποστήριξη του υπό τον έλεγχο του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου πλέον Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) προς το νομοσχέδιο. Από τους 45 βουλευτές, 29 έδωσαν θετική ψήφο, 2 αρνητική ενώ 14 απέσχον. Ενδιαφέρουσα υπήρξε η απόφαση της ηγεσίας του «Νέου Κόμματος» (Yeni Parti-YP) να επιτρέψει στους βουλευτές του ψήφο κατά συνείδησιν, ενώ η ηγετική ομάδα του κόμματος συμπεριλαμβανομένου και του Οζγκιούρ Οζέλ αποφάσισαν να υπερψηφίσουν το νομοσχέδιο. Η εικόνα 53 βουλευτών να καταψηφίζουν το νομοσχέδιο, ενώ 35 μόνον βουλευτές ακολούθησαν την πρόταση του προέδρου και 2 απέσχον προκάλεσε εύλογη εντύπωση. Ο Οζγκιούρ Οζέλ προσπάθησε με αυτόν τον τρόπο να συμβιβάσει την αντίδραση της βάσεως του κόμματός του αλλά και την δυσπιστία για τις προθέσεις του κυβερνητικού συνασπισμού με την πρόθεσή του να διατηρήσει τους διαύλους επικοινωνίας με το φιλοκουρδικό πολιτικό κίνημα της Τουρκίας. Η πλήρης υποστήριξη στο νομοσχέδιο θα μπορούσε να θεωρηθεί ως υποταγή στους κυβερνητικούς στρατηγικούς σχεδιασμούς. Η συμπαγής αρνητική ψήφος στο νομοσχέδιο θα μπορούσε από την άλλη να αποτελέσει πλήγμα στις προοπτικές προσελκύσεως της ψήφου των πολιτών κουρδικής καταγωγής, δεδομένου και του ότι ένα σημαντικό ποσοστό των Κούρδων Αλεβιτών παρέμειναν στις τάξεις του CHP υπό τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.

Η συγκέντρωση 467 θετικών ψήφων επί συνόλου 600 βουλευτών, σχεδόν 78% επί του συνόλου, αποτελεί μια σημαντική επιτυχία για τον κυβερνητικό συνασπισμό. Αν και το σχέδιο νόμου δεν χρειαζόταν αυξημένη πλειοψηφία, ώστε να γίνει νόμος του τουρκικού κράτους, υπήρξε μια σημαντική δοκιμή για το ενδεχόμενο να υποβληθεί πρόταση για την αναθεώρηση του τουρκικού συντάγματος στο πλαίσιο της ιδίας διαδικασίας. Σύμφωνα με το τουρκικό σύνταγμα η πρόταση αναθεωρήσεως του Συντάγματος υποβάλλεται σε δημοψήφισμα, αν συγκεντρώσει τουλάχιστον τα τρία πέμπτα του συνόλου των ψήφων. Αν όμως η πρόταση συγκεντρώσει άνω των δύο τρίτων των ψήφων, τότε εγκρίνεται απευθείας χωρίς δημοψήφισμα. Η σύμπλευση του φιλοκουρδικού κόμματος DEM με το ακροδεξιό ΜΗΡ, αλλά και η διάσπαση των CHP και ΥP, είναι ενδεικτική των κυβερνητικών χειρισμών, ώστε να προοιωνίζονται αντίστοιχες πρωτοβουλίες και κατά το μέλλον.

Πέραν του ότι η εφαρμογή του νόμου συνδέεται με σειρά αναβλητικών αιρέσεων, οι οποίες παρέχουν περιθώρια ελιγμών στην τουρκική κυβέρνηση, είναι δύσκολο να φαντασθεί κανείς ουσιαστικά βήματα για την λύση του Κουρδικού υπό τις παρούσες πολιτικές συνθήκες. Μεσούσης της αυταρχικής στροφής στην Τουρκία και χωρίς την απελευθέρωση του Σελαχαττίν Ντεμίρτας, το πιθανότερο είναι να υποταγεί η εφαρμογή του νόμου στις βραχυπρόθεσμες πολιτικές προτεραιότητες του κυβερνητικού συνασπισμού.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 17η Αυγούστου 2026)

Το «Νέο Κόμμα» και οι Συλλήψεις των Δημάρχων

2026-08-07T20:00:00.000+03:00

Η αποχώρηση του Οζγκιούρ Οζέλ και της συντριπτικής πλειονότητος των βουλευτών και μελών του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) και η ταυτόχρονη ίδρυση του «Νέου Κόμματος» (Yeni Parti-YP) ήσαν μάλλον αναπόφευκτες. Η εμπλοκή σε έναn μακροχρόνιο δικαστικό αγώνα για την επαναφορά του Οζέλ στην ηγεσία του CHP κρίθηκε ότι θα ήταν αποπροσανατολιστική και μάταια. Άλλωστε η τουρκική δικαστική εξουσία ήταν αυτή που επέτρεψε την άλωση του CHP από τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και τους ηττημένους του συνεδρίου, και τα εχέγγυα δικαστικής ανεξαρτησίας είναι πλέον μηδενικά. Η -έστω και προσωρινή όπως παρουσιάσθηκε- εγκατάλειψη του CHP δεν έχει απλώς συναισθηματικό κόστος. Το κόμμα απολαμβάνει σεβαστής κρατικής επιχορηγήσεως και έχει ισχυρή διοικητική οργάνωση, σημαντική περιουσία σε ακίνητα και περίπου 28% του μετοχικού κεφαλαίου της τουρκικής Τραπέζης Εργασίας (Iş Bankası). Παρά το ότι 91 από τους 135 βουλευτές του CHP εγκατέλειψαν τις τάξεις του και προσχώρησαν στο «Νέο Κόμμα», το οποίο αποτελεί πλέον την αξιωματική αντιπολίτευση στο τουρκικό κοινοβούλιο, η οργάνωση ενός νέου κομματικού μηχανισμού θα αποτελέσει τιτάνιο και πολύ δαπανηρό έργο. Η προσπάθεια για συγκέντρωση δωρεών θα γίνει σε ένα πολιτικό περιβάλλον εντεινομένου πολιτικού αυταρχισμού.

Εντωμεταξύ η πίεση προς την αντιπολίτευση αυξάνεται και μέσω του μοχλού των συλλήψεων με κατηγορίες διαφθοράς δημάρχων που είχαν εκλεγεί με το CHP κατά τις τελευταίες δημοτικές εκλογές. Μετά και το τελευταίο κύμα συλλήψεων έχουν απομακρυνθεί συνολικώς επτά επικεφαλής μητροπολιτικών δήμων και 29 κανονικοί δήμαρχοι, ενώ οι προφυλακισθέντες είναι πέντε και 25 αντιστοίχως, με τους 14 να προέρχονται από την περιφέρεια της Κωνσταντινουπόλεως. Χαρακτηριστική υπήρξε η σύλληψη και προφυλάκιση της δημάρχου του Σκουτάρεως (Üsküdar) Σινέμ Ντεντέτας. Και τούτο διότι αυτή εκπροσωπούσε μια νέα γενεά γυναικών πολιτικών με τεχνοκρατικές προδιαγραφές οι οποίες συμμετείχαν στο νέο

CHP. Η επιτυχία της Ντεντέτας υπήρξε εμβληματική, όχι μόνον επειδή ήταν στενή συνεργάτις του Εκρέμ Ιμάμογλου, αλλά και επειδή ο δήμος είχε υπάρξει επί δεκαετίες προπύργιο του πολιτικού Ισλάμ. Η εκλογή μιας γυναίκας δημάρχου με δυτικό, εκκοσμικευμένο τρόπο ζωής σε έναν δήμο με σαφώς συντηρητικό πληθυσμό ήταν ενδεικτική των αλλαγών που σηματοδοτούσε στον πολιτικό χάρτη της Τουρκίας η νέα ηγεσία και η αλλαγή προσανατολισμού του CHP. Σε δηλώσεις της μετά την σύλληψή της η Ντεντέτας ισχυρίσθηκε αυτό που όλοι συζητούν κατ’ ιδίαν: ότι ο λόγος που βρίσκεται στην φυλακή είναι ότι δεν αποδέχθηκε τις προτάσεις να αυτομολήσει στο κυβερνών κόμμα, όπως έπραξαν άλλοι δήμαρχοι. Υπογράμμισε δε ότι θα παραμείνει σταθερή στις αξίες και τις αρχές της. Ενώ σφίγγει διαρκώς ο κλοιός εις βάρος της τουρκικής αντιπολιτεύσεως, εντυπωσιακή παραμένει η αδράνεια -ή και αδιαφορία- της διεθνούς κοινότητος στην συντελουμένη αποκαθήλωση και των τελευταίων δημοκρατικών ερεισμάτων της τουρκικής πολιτείας. Αποτελεί μάλλον ειρωνεία της ιστορίας ότι η διαδικασία αυτή επιχειρείται να συγκαλυφθεί υπό τον μανδύα της επιλύσεως του Κουρδικού.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 7η Αυγούστου 2026)

Το Επείγον της Λύσεως

2026-08-01T19:30:00.000+03:00

Αν σκοπός της επισκέψεως του απερχομένου Γενικού Γραμματέως του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο ήταν να αναζωογονήσει το ενδιαφέρον για το Κυπριακό, τότε αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί επιτυχημένη.

Η προεδρία της Κύπρου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο παρήλθε χωρίς καμία πρωτοβουλία, η οποία θα ανεδείκνυε το επείγον της λύσεως του Κυπριακού. Ούτε οι πρόσφατες βουλευτικές εκλογές στην Κύπρο απετέλεσαν αφορμή για την διεξοδική συζήτηση του προβλήματος. Όντας γνώστης του Κυπριακού αλλά και του ρόλου του ως τροχοπέδη σε σειρά ζητημάτων που αφορούν την διεθνή και περιφερειακή σταθερότητα και συνεργασία, ο κ. Γκουτέρες επέλεξε να χρησιμοποιήσει το κύρος του, για να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι πολύ πιθανόν ο διάδοχός του να γνωρίζει πολύ λιγότερα για την Κύπρο και την Μεσόγειο και να μη προτίθεται να εμπλακεί σε ένα πρόβλημα το οποίο έχει αποδειχθεί κάθε άλλο παρά γενναιόδωρο με τους προκατόχους του. Το ενδιαφέρον του και η προσωπική εμπλοκή, επομένως, είναι όντως πολύτιμα.

Η θέση του κ. Γκουτέρες ότι το Κυπριακό δεν πρόκειται να λυθεί χωρίς την βούληση και την συνεργασία των δύο κοινοτήτων αναφέρεται εμμέσως στην αδράνεια των τελευταίων ετών, στην εντύπωση ότι «η λύση δεν επείγει» και εν πάση περιπτώσει το «στάτους κβο» έχει και αυτό τα πλεονεκτήματά του. Η τελευταία θέση μπορεί να αφορά κάποιες ομάδες συμφερόντων εκατέρωθεν της «πράσινης γραμμής», παραβλέπει όμως τους καιρίους στρατηγικούς κινδύνους που εγκυμονεί η επ’ αόριστον παράταση της διενέξεως.

Η σταθερότητα του «στάτους κβο» συνδέεται με το ισχυρό ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητος αλλά και την ελπίδα για ειρηνική λύση. Εντωμεταξύ αυτό που γνωρίζαμε ως διεθνής κοινότητα συρρικνώνεται δεχόμενο απανωτά πλήγματα από κράτη άλλοτε πυλώνες της διεθνούς εννόμου τάξεως. Ο ίδιος ο ΟΗΕ αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα τα οποία καθιστούν δυσχερή την συνέχιση της αποστολής του σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Η ίδια η παραμονή της ειρηνευτικής δυνάμεως (UNFICYP) στην Κύπρο δεν είναι πλέον αυτονόητη. Η αβεβαιότητα των σχέσεων της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Δύση σημαίνει ότι το Κυπριακό μπορεί ξαφνικά να βρεθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εκτός του συμπεφωνημένου πλαισίου των τελευταίων δεκαετιών, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για τα δίκαια των Ελληνοκυπρίων.

Υπό τις συνθήκες αυτές αποτελεί ευτύχημα τόσο η επιβεβαίωση του πλαισίου των διαπραγματεύσεων όσο και η ύπαρξη μιας ηγεσίας στην τουρκοκυπριακή κοινότητα που αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα των περιστάσεων και θεωρεί την λύση του Κυπριακού ως στρατηγική επιλογή. Η εκλογή Ερχουρμάν απέδειξε ότι η τουρκοκυπριακή κοινότητα θέλει να απομακρυνθεί από τον ασφυκτικό κλοιό της Τουρκίας και ενδιαφέρεται για έναν νέο συνεταιρισμό με τους Ελληνοκυπρίους. Η άμεσος ενεργοποίηση της παραμελημένης διαδικασίας για τα μέτρα οικοδομήσεως εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) μεταξύ των δύο κοινοτήτων, παρακάμπτοντας τα τυχόν εμπόδια της Τουρκίας, αποτελεί αδήριτη ανάγκη. Η ευκαιρία -αλλά και η ευθύνη- της κυβερνήσεως της Κύπρου είναι ιστορική.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 1η Αυγούστου 2026)

O «Φιλαράκος» και η Προδοσία

2026-07-25T19:00:00.000+03:00

Όταν την 6η Φεβρουαρίου 2023, ένδεκα επαρχίες της νότιας και νοτιοανατολικής Τουρκίας επλήγησαν από δύο σεισμούς 7.8 και 7.7 βαθμών της κλίμακος Ρίχτερ, είχε εντυπωσιάσει όλους το πόσο αναιμική και ανεπαρκής υπήρξε η κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού. Δεν ήταν η πρώτη φορά που ένας σεισμός εξέθετε την αποτελεσματικότητα και την επάρκεια του τουρκικού κράτους. Αντίστοιχη ήταν η εικόνα μετά τον καταστροφικό σεισμό ο οποίος έπληξε την Κωνσταντινούπολη και τα περίχωρά της την 16η Αυγούστου 1999. Αυτή ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την εμπεδωμένη εικόνα του τουρκικού «ισχυρού κράτους» που μπορεί να είναι αυταρχικό και να περιορίζει τις ελευθερίες των πολιτών, είναι πάντως αποτελεσματικό και αξιόπιστο στην λειτουργία του. Η αποτυχία του κρατικού μηχανισμού το 1999 συνέβαλε αποφασιστικά στην απονομιμοποίηση του τουρκικού πολιτικού συστήματος, η οποία σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση συνέβαλε στην άνοδο της δημοφιλίας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ) και του ηγέτη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Συνέβαλε επίσης και στην άνοδο της τουρκικής κοινωνίας των πολιτών. Η εμπιστοσύνη των πολιτών στρεφόταν στις μη κυβερνητικές οργανώσεις, καθώς το κράτος είχε αποτύχει να επιτελέσει την αποστολή του.

Το 2023, η απογοήτευση λόγω της ανεπαρκείας του κρατικού μηχανισμού συνδυάσθηκε επίσης με μια σοβαρή οικονομική κρίση. Οι πολιτικές και θεσμικές συνθήκες, ωστόσο, ήταν πλέον πολύ διαφορετικές από αυτές του 1999. Η άνοδος ενός αντιπολιτευτικού κινήματος το 2023 θα έπρεπε να αντιμετωπίσει επιπρόσθετα προσκόμματα τα οποία δεν υφίσταντο το 1999. Η δε κοινωνία των πολιτών είχε διχασθεί. Από την μια υπήρχαν οι φίλα προσκείμενες στην κυβέρνηση Ερντογάν και ενισχυόμενες από τον κρατικό προϋπολογισμό οργανώσεις και ιδρύματα όπως η «Ερυθρά Ημισέληνος». Από την άλλη υπήρχαν αυτές που τοποθετούνταν στον χώρο της αντιπολιτεύσεως, απευθύνονταν στην εκκοσμικευμένη μεσαία τάξη και διεκδικούσαν ένα «ηθικό πλεονέκτημα» έναντι των κρατικοδιαίτων ομολόγων τους. Υπό τις συνθήκες αυτές ήκμασε αμέσως μετά τους σεισμούς του 2023 και η μη κυβερνητική οργάνωση ονόματι «Ahbap» (Φιλαράκος), την οποία ίδρυσε ο Χαλούκ Λεβέντ δημοφιλής τραγουδιστής και ιδεολογικά τοποθετημένος στην τουρκική αριστερά. Εν μέσω σοβαρών καταγγελιών για κακοδιαχείριση των δωρεών που απευθύνονταν στους σεισμοπαθείς σε φιλοκυβερνητικά ιδρύματα, εκατομμύρια πολιτών συνεισέφεραν μεγάλα ποσά στην εκστρατεία του «Ahbab». Η οργάνωση αλλά και το πρόσωπο του ιδρυτή της λειτουργούσαν ως εχέγγυα για την χρηστή διαχείριση των πόρων αλλά και την αποτελεσματική συνδρομή των αναξιοπαθούντων. Ο Λεβέντ φαινόταν ότι ήταν ο «φιλαράκος», που όλοι οι Τούρκοι δημοκράτες θα ήθελαν να έχουν.

Τούτων δεδομένων, οι πρόσφατες συλλήψεις του Λεβέντ και άλλων ιθυνόντων του σωματείου «Αhbab» με βαρειές κατηγορίες διαφθοράς και διασπαθίσεως των δωρεών των πολιτών προκάλεσαν σοκ στην τουρκική μεσαία τάξη. Αν και οι συλλήψεις θα μπορούσαν να θεωρηθούν ενταγμένες σε μια σειρά δικαστικών ενεργειών που αποσκοπούν να εξαλείψουν κάθε πυρήνα αντιπολιτευτικής δράσεως, φαίνεται ότι στην συγκεκριμένη περίπτωση οι εισαγγελικοί ισχυρισμοί δεν είναι αστήρικτοι. Η υπόθεση «Ahbab» εξελίσσεται σε ένα ακόμη πλήγμα εναντίον των δημοκρατικών δυνάμεων της Τουρκίας, καθώς υπονομεύει την κοινωνική εμπιστοσύνη, ακόμη και εντός των τάξεων της αντιπολιτεύσεως. Εκατομμύρια πολίτες αισθάνονται προδομένοι από τον «Φιλαράκο» τους που υποσχέθηκε ότι θα ήταν διαφορετικός από τους άλλους.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 25η Ιουλίου 2026)

Πόσο Ενισχύθηκε η Τουρκία με την Σύνοδο της Αγκύρας;

2026-07-18T18:00:00.000+03:00

Η επίδειξη ηπίας ισχύος που χαρακτήρισε την προ ημερών Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα πυροδότησε και μια συζήτηση για το ενισχύθηκε η Τουρκία μετά το τέλος της. Η ποικιλία των εκτιμήσεων συνδέεται συχνά και με τον συχνά συναισθηματικό χαρακτήρα των προσεγγίσεων για την σχέση της Τουρκίας με τον δυτικό κόσμο.

Πέραν των εγκωμίων του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, δεν κατεγράφη κάποια μεταβολή θέσεως στα ζητήματα στα οποία η Τουρκία διαχωρίζει την θέση της από αυτήν των υπολοίπων μελών. Ούτε υπήρξε και κάποια υποχώρηση των μελών στις προϋποθέσεις που αυτά θέτουν για μια πλήρως λειτουργική σχέση με την Τουρκία.

Από την άλλη η διοργάνωση μιας Συνόδου Κορυφής στην πρωτεύουσα της Τουρκίας αποτελεί από μόνη της μια ένδειξη επιστροφής της Τουρκίας στον πυρήνα της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Ας μη ξεχνούμε ότι εδώ και μερικά χρόνια εντεινόταν η συζήτηση ότι η Τουρκία αποτελούσε «ξένο σώμα» εντός του ΝΑΤΟ. Τόσο η ουδετερότητά της στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όσο και το βέτο με το οποίο επί μακρόν παρεμπόδισε την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας, παρείχαν επιχειρήματα προς αυτήν την κατεύθυνση. Οι εικόνες της Συνόδου αποτελούν απόδειξη για την επικράτηση μετριοπαθών απόψεων εντός του ΝΑΤΟ και την ενίσχυση της θέσεως της Τουρκίας.

Αξίζει εξάλλου να σημειωθεί ότι το κύριο συγκριτικό πλεονέκτημα της Τουρκίας δεν είναι το μέγεθος του στρατού της ή η υπολογίσιμη αμυντική της βιομηχανία. Η τελευταία παρουσιάζει όντως μεγάλο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι ανεπτύχθη και μέσω σχημάτων συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημιακών και ερευνητικών ιδρυμάτων και της αμυντικής βιομηχανίας, τα οποία αξίζει να μελετηθούν. Η Τουρκία διακρίνεται μεταξύ όλων των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ κατά το ότι η συμμετοχή της στις επιχειρήσεις της Συμμαχίας δεν δεσμεύεται από τα πολιτικά κωλύματα που συνήθως απασχολούν την πλειονότητα των κυβερνήσεων των κρατών-μελών. Η ύπαρξη στρατιωτικών δυνατοτήτων και υποδομών δεν σημαίνει αυτομάτως και την ύπαρξη πολιτικής βουλήσεως για την συμμετοχή σε ειρηνευτικές επιχειρήσεις οι οποίες παραμένουν αντιδημοφιλείς ενώπιον της κοινής γνώμης των ευρωπαϊκών κρατών-μελών.

Η κυβέρνηση Ερντογάν δεν δυσκολεύεται να δικαιολογήσει την συμμετοχή σε διεθνείς στρατιωτικές αποστολές ενώπιον της δικής της κοινής γνώμης. Ακόμη και η πιθανότητα απωλειών σε ανθρώπινες ζωές δεν φαντάζει ανυπέρβλητο εμπόδιο. Οι νεκροί περιβάλλονται το ένδυμα του μάρτυρος της πίστεως (şehit), και τα γεγονότα ερμηνεύονται από τα υπό κρατικό έλεγχο μέσα ενημερώσεως στο πλαίσιο μιας ισλαμικού τύπου μοιρολατρίας. Όταν λοιπόν συζητηθεί στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ η αποστολή ειρηνευτικών δυνάμεων στην Ουκρανία, την Παλαιστίνη ή αλλού, όλοι γνωρίζουν ότι η Τουρκία αποτελεί τον μοναδικό εταίρο ο οποίος θα συμμετάσχει χωρίς ενδοιασμούς. Τούτο αποτελεί άνευ ετέρου παράγοντα ισχύος και επιρροής.

Κάποιοι θα προσέθεταν στους λόγους ενισχύσεως της Τουρκίας και την ειδική σχέση μεταξύ των προέδρων Ερντογάν και Τραμπ. Πέραν του ότι η εύνοια του Προέδρου Τραμπ έχει κατά το παρελθόν αποδειχθεί παροδική, η χρησιμότητά της για την Τουρκία θα είναι μάλλον περιορισμένη, αν δεν συνοδευθεί από την αποκατάσταση των σχέσεών της με τους άλλους θεσμούς που συμβάλλουν στον προσδιορισμό της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και στρατηγικής.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 18η Ιουλίου 2026)

Η Yπερκαυκασία μετά τις Εκλογές στην Αρμενία

2026-07-14T22:06:55.677+03:00

Πέραν της σημασίας της για την θέση της Αρμενίας μεταξύ Δύσεως και Ρωσίας, η επικράτηση του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν κατά τις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές στην Αρμενία αποτελεί και επικύρωση της πολιτικής του ως προς τις σχέσεις της Αρμενίας με το Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία.

Αν και ο ίδιος είχε εκλεγεί το 2018 χωρίς να αποκλίνει από τις πάγιες θέσεις της αρμενικής εξωτερικής πολιτικής, τα πράγματα άλλαξαν άρδην μετά την πρώτη ήττα των αρμενικών δυνάμεων κατά το φθινόπωρο του 2020. Αναγνωρίζοντας το χάσμα μεταξύ των στρατιωτικών και διπλωματικών δυνατοτήτων μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και της Αρμενίας και την -τουλάχιστον- απροθυμία της Ρωσίας να αποτρέψει ή να αντισταθμίσει την τουρκική υποστήριξη προς το Αζερμπαϊτζάν, η κυβέρνηση Πασινιάν έφθασε στο σημείο να αναγνωρίσει την αζερική κυριαρχία επί του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Η στάση αυτή δεν έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα στις αρμενοτουρκικές σχέσεις. Η Τουρκία είχε κλείσει τα χερσαία σύνορά της με την Αρμενία το 1993 μετά τις αρμενικές επιτυχίες κατά τον τότε πόλεμο του Ναγκόρνο Καραμπάχ και έθετε ως προϋπόθεση για την επαναλειτουργία των συνοριακών διαβάσεων την αποκατάσταση της εδαφικής κυριαρχίας του Αζερμπαϊτζάν. Όταν η τελευταία απεκαταστάθη συνεπεία των πολέμων του 2020 και 2023, η Τουρκία δεν προχώρησε στο άνοιγμα των συνόρων. Ευθυγραμμιζόμενη με τις νέες απαιτήσεις του Αζερμπαϊτζάν για την τροποποίηση του αρμενικού συντάγματος και την απάλειψη των αναφορών στο Ναγκόρνο Καραμπάχ πριν την σύναψη συνθήκης ειρήνης. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η υπαναχώρηση της Τουρκίας αποτελεί ένδειξη ότι έχει επιτρέψει στο Αζερμπαϊτζάν να υπαγορεύει την δική της εξωτερική πολιτική στην Υπερκαυκασία. Το Αζερμπαϊτζάν από την πλευρά του εκμεταλλεύθηκε την ραγδαία αύξηση της στρατηγικής του σημασίας ως εναλλακτικής πηγής υδρογονανθράκων για την ευρωπαϊκή αγορά, λόγω των απανωτών ενεργειακών κρίσεων που προκάλεσαν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι διαδοχικές πολεμικές συγκρούσεις και η αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής, με αποκορύφωμα την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν. Επιπλέον η παρουσία της αζερικής μειονότητος στο Ιράν συνέβαλε στην ανάδειξη του Αζερμπαιτζάν σε πυλώνα των αμερικανοϊσραηλινών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν αλλά και στην αύξηση του αμερικανικού ενδιαφέροντος για την περιοχή.

Μπορεί η παρέμβαση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τράμπ να οδήγησε τον Αύγουστο του 2025 στην υπογραφή συμφωνίας για την ίδρυση του διαδρόμου TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity) και να αποσκοπεί στο να άρει άλλο ένα σημαντικό κώλυμα στην αποκατάσταση των σχέσεων Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, καθώς εξασφαλίζει την ακώλυτη επικοινωνία μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και του θύλακος του Ναχιτσεβάν χωρίς να αμφισβητηθεί η αρμενική κυριαρχία επί του διαδρόμου. Η εμπέδωση όμως της διαδικασίας περιφερειακής ειρηνεύσεως θα απαιτούσε μια περισσότερο εποικοδομητική στάση τόσο από την Τουρκία όσο και από το Αζερμπαϊτζάν. Το άνοιγμα των χερσαίων συνοριακών διαβάσεων μεταξύ Τουρκίας και Αρμενίας αλλά και η απελευθέρωση των Αρμενίων πολιτικών κρατουμένων στο Αζερμπαϊτζάν θα αποτελούσαν βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 14η Ιουλίου 2026)

Πόσο Πιθανή είναι μία Σύρραξη Ισραήλ-Τουρκίας;

2026-07-11T19:00:00.000+03:00

Αν και απόν στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ως μη μέλος, το Ισραήλ υπήρξε «ο ελέφαντας στο δωμάτιο» των αμερικανοτουρκικών συναντήσεων και διαπραγματεύσεων.

Οι συζητήσεις για την αποκατάσταση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων γίνονταν, ενώ με δηλώσεις του ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου παρενέβαινε σε κρίσιμες πτυχές των διαπραγματεύσεων όπως η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα συμπαραγωγής των F-35. Αν παρακολουθήσει δε κανείς την εσωτερική πολιτική επικαιρότητα αμφοτέρων των χωρών, θα διαπιστώσει ότι οι διαξιφισμοί και οι ανταλλαγές απειλών είναι όλο και περισσότερο συνήθεις. O τέως υπουργός εσωτερικών και αντιπρόεδρος του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ) Σουλεϊμάν Σοϊλού απείλησε το Ισραήλ με «αφανισμό», ενώ ο τέως πρωθυπουργός του Ισραήλ Ναφτάλι Μπένετ υπεστήριξε προ μηνών ότι η Τουρκία είναι η νέα μείζων στρατηγική απειλή για το Ισραήλ, ή άλλως «το νέο Ιράν». Η αντιπαράθεση Ισραήλ και Τουρκίας δεν περιορίζεται πλέον μόνον στην Παλαιστίνη, τον Λίβανο και την Συρία. Έχει πλέον επεκταθεί και στην Ανατολική Μεσόγειο, ακόμη και στο Κέρας της Αφρικής, όπου η πρόσφατη αναγνώριση από το Ισραήλ της «Σομαλιλάνδης» εθεωρήθη ως ευθεία βολή εναντίον της αναδείξεως της Σομαλίας σε στρατηγικό εταίρο της Τουρκίας στην υποσαχάριο Αφρική.

Παρά την λεκτική ένταση μια πολεμική αντιπαράθεση ή θερμό επεισόδιο μεταξύ του Ισραήλ και της Τουρκίας παραμένει ένα ελάχιστα πιθανό σενάριο, αν και η πιθανότητά του έχει αυξηθεί κατά την τελευταία διετία με τις τεκτονικές αλλαγές που επαναχαράσσουν την ισορροπία δυνάμεων στην Μέση Ανατολή και την διεθνή έννομο τάξη. Μπορεί το Ισραήλ να αισθάνεται ότι έχει την ψυχολογική υπεροχή και η Τουρκία να είναι όντως το ισχυρότερο διπλωματικό και στρατιωτικό αντίβαρο στα ισραηλινά σχέδια στην Μέση Ανατολή. Από την άλλη το πιθανό κόστος μιας αντιπαραθέσεως για αμφότερα τα μέρη είναι δυσθεώρητο και μη διαχειρίσιμο. Επιπλέον, παρά την διπλωματική αντιπαράθεση οι οικονομικές σχέσεις δεν έχουν ατονήσει. Στελέχη της τουρκικής αντιπολιτεύσεως σχολιάζουν την εκρηκτική άνοδο των τουρκικών εξαγωγών προς την Παλαιστινιακή Αρχή, υπογραμμίζοντας ότι είναι αδύνατον η πλειονότητα των εξαγομένων αγαθών να αφορούν Παλαιστινίους. Οι εξαγωγές στην Παλαιστινιακή Αρχή αποτελούν έναν εύσχημο τρόπο, ώστε να παρακαμφθεί το εμπάργκο εναντίον του Ισραήλ.

Η αντιπαράθεση θα συνεχισθεί, καθώς εξυπηρετεί τα εσωτερικά πολιτικά σχέδια τόσο του προέδρου Ερντογάν όσο και του πρωθυπουργού Νετανιάχου. Ο πρώτος χρειάζεται να υποστηρίξει την φιλοδοξία του να εμφανίζεται ως ο ηγέτης των διωκομένων μουσουλμάνων, πολλώ δε μάλλον στην ιερά -και για τους Μωαμεθανούς- πόλη της Ιερουσαλήμ. Ο δεύτερος μετά την κατά τα φαινόμενα ατελέσφορη επιχείρηση ανατροπής του καθεστώτος του Ιράν με αμερικανική υποστήριξη χρειάζεται να διατηρήσει το πολεμικό μομέντουμ μέχρι τις προσεχείς βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, ώστε να περάσουν σε δεύτερη μοίρα οι προσωπικές του ευθύνες τόσο για την μη αποτροπή των τρομοκρατικών επιθέσεων της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023, όσο και για διάφορες υποθέσεις διαφθοράς. Η απόσταση πάντως μεταξύ λόγων και πράξεων αναμένεται να παραμείνει μεγάλη.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 11η Ιουλίου 2026)

Οι Αμερικανοτουρκικές Σχέσεις μετά την Σύνοδο Κορυφής

2026-07-09T18:04:42.550+03:00

Παρά τις πομπώδεις τελετές και τα εγκώμια που επιδαψίλευσαν εις αλλήλους οι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας Ντόναλντ Τραμπ και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεν εξελίχθηκε σε καταλύτη για την επανεκκίνηση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. Η έκφραση των θετικών προθέσεων του προέδρου Τραμπ ως προς την Τουρκία και τον πρόεδρό της και η υποστήριξή του τόσο προς την άρση των κυρώσεων CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act), είχαν επαναληφθεί και κατά το παρελθόν, χωρίς να οδηγήσουν στην υπέρβαση των δομικών κωλυμάτων τα οποία έχουν συσσωρευθεί στις διμερείς αμερικανοτουρκικές σχέσεις κατά τα τελευταία έτη.

Αυτό που θα άλλαζε τις ισορροπίες και θα έδειχνε όντως ότι η Τουρκία επιστρέφει θα ήταν η ανακοίνωση μιας διακομματικής πρωτοβουλίας στο Κογκρέσο για την άρση των κυρώσεων σε συνδυασμό με μια ανακοίνωση της Τουρκίας για την απομάκρυνση των ρωσικών συστοιχιών πυραύλων S-400 από το έδαφός της. Η αγορά των S-400 την επαύριον της αποπείρας πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016 υπήρξε η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι των αμερικανοτουρκικών σχέσεων και επέτρεψε την επιβολή κατά της Τουρκίας κυρώσεων βάσει του ομοσπονδιακού νόμου CAATSA που αφορούσε τα κράτη που συνεργάζονται με κράτη-αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως η Βόρειος Κορέα, το Ιράν και η Ρωσία. Απαντώντας προ δύο εβδομάδων σε ερώτηση σχετικώς με την πιθανότητα επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα συμπαραγωγής των αεροσκαφών F-35 και άρσεως των περιορισμών στην πώλησή τους, ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Τζέι Ντι Βανς είχε υπογραμμίσει ότι «το ζήτημα μελετάται, διότι υπάρχουν συγκεκριμένα πράγματα που πρέπει να βεβαιώσουμε ότι έχουν γίνει… ώστε να συμμορφωθούμε με τον αμερικανικό νόμο». Τούτο δείχνει ότι και εντός της αμερικανικής κυβερνήσεως αναζητείται φόρμουλα η οποία δεν βασίζεται στην κατάργηση αλλά στην εφαρμογή του νόμου CAATSA. Η πιθανή μετεγκατάσταση των πυραύλων S-400 θα ήρε την γενεσιουργό αιτία του αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα συμπαραγωγής αλλά και την προμήθεια των F-35. Θα ενίσχυε, επιπλέον, την νομιμοποίηση μιας τέτοιας πρωτοβουλίας ενώπιον της αμερικανικής πολιτικής ηγεσίας και κοινής γνώμης, η οποία εν αντιθέσει με τον πρόεδρο Τραμπ, επιμένει να θεωρεί την Ρωσία ως αντίπαλο.

Τούτο δεν αποκλείει βεβαίως μονομερείς πρωτοβουλίες του προέδρου Τραμπ προς την κατεύθυνση της άρσεως ή και ελαφρύνσεως των κυρώσεων κατά της Τουρκίας, αν και η τύχη τους παραμένει αμφίβολη χωρίς την σύμπηξη μιας διακομματικής πλειοψηφίας στο Κογκρέσο. Ο χρόνος πάντως φαίνεται να τρέχει εις βάρος της επιτυχίας μιας τέτοιας πρωτοβουλίας. Οι επικείμενες αμερικανικές εκλογές για την εκλογή του συνόλου της Βουλής των Αντιπροσώπων και του ενός τρίτου των μελών της Γερουσίας προοιωνίζονται δύσκολες για τον πρόεδρο Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Δεδομένης της απογοητεύσεως της αμερικανικής κοινής γνώμης από την πρώτη διετία της δευτέρας θητείας Τραμπ, η απώλεια της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στην Βουλή των Αντιπροσώπων είναι πολύ πιθανή, ενώ δεν είναι αδύνατη η αλλαγή της πλειοψηφίας και στην Γερουσία. Ένα Κογκρέσο υπό τον μερικό ή πλήρη έλεγχο των Δημοκρατικών θα ήταν πολύ περισσότερο ευαίσθητο στην εμπέδωση του αυταρχισμού στην Τουρκία, όσο και στην επιδίωξη της τελευταίας να καλλιεργήσει την στρατηγική της αυτονομία έναντι της Δύσεως. Αν όντως ο πρόεδρος Τραμπ εννοεί τις δηλώσεις του, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει μια σχετική πρωτοβουλία της Τουρκίας εντός των προσεχών εβδομάδων για την πώληση ή έστω την εγκατάστασή των S-400 εκτός των συνόρων της Τουρκίας ως αφορμή για την επανεκκίνηση των σχέσεων. Εκεί βεβαίως η κινητοποίηση τόσο του ελληνικού όσο -και κυρίως- του ισραηλινού λόμπυ θα έχει σημασία, καθώς κάθε μέλος του Κογκρέσου θα σταθμίσει την επίδραση της ψήφου του στην πιθανότητα επανεκλογής του κατά τις προσεχείς εκλογές.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 9η Ιουλίου 2026)

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ και η Τουρκία

2026-07-04T20:00:00.000+03:00

Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ η οποία θα λάβει χώρα στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα εκ των πραγμάτων θα αυξήσει το διεθνές ενδιαφέρον για την εσωτερική κατάσταση της χώρας. Επικαλουμένη μέτρα ασφαλείας, η κυβέρνηση της Τουρκίας έχει ήδη λάβει πληθώρα αστυνομικών μέτρων, ώστε να μην υπάρξουν διαδηλώσεις εναντίον του ΝΑΤΟ και των ηγετών οι οποίοι θα συμμετάσχουν. Μέχρι πρότινος η ίδια η κυβέρνηση Ερντογάν καλλιεργούσε το αντιδυτικό και αντιαμερικανικό πνεύμα και το είχε μετατρέψει σε συστατικό στοιχείο της εξωτερικής της πολιτικής.

Οι αντιδυτικές τάσεις της κυβερνήσεως Ερντογάν κατά την τελευταία δεκαετία συνδέονταν και με την αντίληψη ότι η αυταρχική στροφή της Τουρκίας θα είχε αναπόδραστες επιπτώσεις στις σχέσεις της με τον δυτικό κόσμο, ενώ θα παρέμενε ουδέτερη ως προς τις σχέσεις με την Ρωσία, την Κίνα και τα κράτη του Κόλπου. Μπορεί πλέον η κυβέρνηση Τραμπ να μη χαρακτηρίζεται από τέτοιες ευαισθησίες, και ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τουρκία Τομ Μπάρακ να υποστηρίζει ότι η ενός ανδρός αρχή και όχι η δημοκρατία είναι το πολίτευμα το οποίο προσήκει στα κράτη της Μέσης Ανατολής.

Δεν είναι πάντως εύκολη υπόθεση η επιστροφή της Τουρκίας στον πυρήνα της βορειοατλαντικής συμμαχίας δεδομένων των εξελίξεων στο εσωτερικό της. Σε πρόσφατο άρθρο του στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο εκλεγμένος ηγέτης του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος Οζγκιούρ Οζέλ συνοψίζει το σχέδιο εξουδετερώσεως της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως και υπογραμμίζει ότι μια αυταρχική Τουρκία δεν μπορεί να είναι αξιόπιστος εταίρος, καθώς η επιβίωση του καθεστώτος θα επικρατεί οποιασδήποτε συμμαχικής υποχρεώσεως. Η αποδυνάμωση των κρατικών θεσμών υπευθύνων για την χάραξη της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και ο σχεδιασμός της βάσει των εσωτερικών πολιτικών συγκυριών και αναγκών ήταν ένας από τους κυρίους λόγους για την στροφή της Τουρκίας κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του ΝΑΤΟ κατά την τελευταία δεκαετία, όταν η Τουρκία εγκατέλειπε την περίοδο της ευημερίας και αντιμετώπιζε διαδοχικές οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις.

Αν και η τουρκική κυβέρνηση επένδυσε πολλές ελπίδες στην νέα θητεία Τραμπ για την αναστροφή του κλίματος, τα αποτελέσματα μέχρι στιγμής είναι πενιχρά, και η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ αποτελεί μάλλον την τελευταία ευκαιρία της Τουρκίας για μια επανεκκίνηση των σχέσεων. Επενδύοντας στο συγκριτικό πλεονέκτημα της κυβερνήσεώς του, την δυνατότητά της να διαθέτει στρατιωτικές δυνάμεις και να συμμετέχει σε ειρηνευτικές και άλλες αποστολές χωρίς τον φόβο του πολιτικού κόστους και ελπίζοντας στην άρση των αμερικανικών κωλυμάτων προς διάφορα τουρκικά εξοπλιστικά προγράμματα, ο πρόεδρος της Τουρκίας ευελπιστεί για την επαναφορά της χώρας του στο κέντρο της διαδικασίας λήψεως των αποφάσεων του ΝΑΤΟ. Μια απόφαση για την απαλλαγή της Τουρκίας από τους πυραύλους S-400 θα βοηθούσε προς αυτήν την κατεύθυνση και θα διευκόλυνε και την ενισχυμένη συμμετοχή της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στα συζητούμενα εξοπλιστικά προγράμματα. Πάντως όπως και κατά το παρελθόν, δεν είναι τόσο οι ελληνικές αντιρρήσεις, όσο τα διπλωματικά και οικονομικά συμφέροντα άλλων κρατών-μελών που παρεμποδίζουν την τουρκική συμμετοχή. Έτσι εξηγείται και η επιδίωξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας να συνάψει συμφωνίες στρατηγικού χαρακτήρος με ιταλικές και ισπανικές εταιρείες, ώστε αυτές να βαρύνουν στην λήψη αποφάσεων των κυβερνήσεων των δύο κρατών.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 4η Ιουλίου 2026)

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και τα Ελληνοτουρκικά

2026-06-27T19:30:00.000+03:00

Η επικείμενη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην πρωτεύουσα της Τουρκίας φέρνει στο προσκήνιο την βορειοατλαντική συμμαχία σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας της. Αυτή δεν σχετίζεται μόνον με την άνευ προηγουμένου κρίση στις διατλαντικές σχέσεις και τις κατά καιρούς απειλές του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ότι θα αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από την Συμμαχία.

Συνδέεται και την αποσταθεροποίηση του διεθνούς συστήματος ασφαλείας του οποίου ακρογωνιαίος λίθος έχει υπάρξει το ΝΑΤΟ. Οι εξελίξεις στην Ουκρανία και στην Μέση Ανατολή θα βαρύνουν στις συζητήσεις, όπως και το γεγονός ότι αυτές θα λάβουν χώρα σε μια χώρα-μέλος που εφάπτεται γεωγραφικώς προς αμφότερες τις εμπόλεμες ζώνες.

Η διοργάνωση της συνόδου στην Άγκυρα προσφέρει στην Τουρκία την δυνατότητα να αναβαθμίσει το συμβολικό της κεφάλαιο εντός της Συμμαχίας, το οποίο είχε δεχθεί απανωτά πλήγματα κατά τα τελευταία έτη λόγω των αποκλινουσών θέσεών της όσον αφορά τους πολέμους στην Ουκρανία και στην Μέση Ανατολή, αλλά και του βέτο κατά της προσχωρήσεως της Σουηδίας και της Φινλανδίας. Κρίσιμη, ωστόσο, για την αποτίμηση της συνόδου από τουρκικής πλευράς, θα είναι η συμμετοχή του προέδρου Τραμπ και η πιθανότητα να συνδεθεί αυτή με την άρση κάποιων από τις σοβούσες διαφορές στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, ιδιαιτέρως αυτές που αφορούν στην άρση των κωλυμάτων στην προμήθεια αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού από την Τουρκία.

Θα μπορούσε η Σύνοδος του ΝΑΤΟ να αποτελέσει ορόσημο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις; Η πείρα των τελευταίων ετών διδάσκει ότι η διαπροσωπική σχέση των ηγετών των δύο χωρών, Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει βελτιωθεί σε βαθμό, ώστε να διευκολύνει την εξεύρεση συγκλίσεων ή και την διαχείριση των παγίων διαφορών με τον πλέον ανώδυνο τρόπο για τα δύο μέρη. Μερικούς μήνες μετά την επίσκεψη Μητσοτάκη στην Άγκυρα τον Φεβρουάριο, μια νέα συνάντηση των δύο ηγετών στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ θα βοηθούσε όχι μόνον στην επιβεβαίωση των καλών διαπροσωπικών σχέσεων, αλλά και στην άρση πιθανών παρεξηγήσεων και την επιβεβαίωση της καλής λειτουργίας των διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των δύο μερών. Θα μπορούσε να διερευνηθεί το ενδεχόμενο κοινών πρωτοβουλιών για την προστασία της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητος εν όψει των νέων δεδομένων στην Μέση Ανατολή και τον Εύξεινο Πόντο. Ως προς τα διμερή, μια συνάντηση θα μπορούσε να συμβάλει και στην άρση των όποιων παρεξηγήσεων ως προς την φημολογουμένη τουρκική νομοθετική πρωτοβουλία σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες και το περιεχόμενό της. Η συνάντηση θα μπορούσε να προσφέρει την ευκαιρία για ανακοινώσεις με την πιθανολογουμένη επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και το νομικό της καθεστώς. Τόσο το ζήτημα της Θεολογικής Σχολής όσο και η διαφαινομένη άρση του αδιεξόδου για το Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου προσφέρουν περιθώρια για την ανάδειξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου σε πυλώνα της ελληνοτουρκικής συνεργασίας.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 27η Ιουνίου 2026)

Η Νίκη Πασινιάν και οι Σχέσεις Αρμενίας-Ρωσίας

2026-06-12T19:30:00.000+03:00

Η νέα επικράτηση του Κόμματος του Πολιτικού Συμβολαίου του πρωθυπουργού της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν κατά τις βουλευτικές εκλογές της περασμένης Κυριακής είναι εντυπωσιακή, αν συνυπολογίσει κανείς ότι αφορά μια κυβέρνηση κατά την θητεία της οποίας η Αρμενία υπέστη δύο διαδοχικές στρατιωτικές ήττες. Υποσχόμενος να φέρει την Αρμενία πλησιέστερα στην Δύση και την Ευρωπαϊκή Ένωση, έτοιμος να αναγνωρίσει την ήττα της Αρμενίας, να συνάψει συνθήκη ειρήνης με το Αζερμπαϊτζάν και να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις της Αρμενίας με την Τουρκία και στηριζόμενος στην δημοφιλία του μεταξύ των κατοίκων της αρμενικής επαρχίας αλλά και των χαμηλομίσθων, ο κ. Πασινιάν επεκράτησε εις βάρος φιλορώσων υποψηφίων που εκπροσωπούσαν είτε την παλαιά τάξη πραγμάτων πριν την άνοδο Πασινιάν στην εξουσία το 2018, είτε τους νέους ολιγάρχες-ενεργούμενα του καθεστώτος Πούτιν που αποτελούν χαρακτηριστικό πολλών μετασοβιετικών κοινωνιών. Με 49,85% των ψήφων και 64 από τις 101 έδρες του αρμενικού κοινοβουλίου το κόμμα του κ. Πασινιάν εξασφαλίζει άνετη πλειοψηφία, αλλά όχι και αυξημένη πλειοψηφία των δύο τρίτων η οποία απαιτείται για την αναθεώρηση του αρμενικού συντάγματος. Τούτο έχει σημασία διότι η αναθεώρηση του αρμενικού συντάγματος με σκοπό την απάλειψη των αναφορών στο Ναγκόρνο Καραμπάχ αποτελεί ένα από τους μείζονες όρους τους οποίους θέτει το Αζερμπαϊτζάν για την σύναψη συνθήκης ειρήνης με την Αρμενία.

Σημαίνει η επικράτηση Πασινιάν το τέλος της ρωσικής επιρροής στην Αρμενία; Σαφώς αποτελεί ένδειξη της ενισχύσεως των φιλοδυτικών τάσεων εντός της αρμενικής κοινωνίας. Οι σχέσεις, ωστόσο, της Αρμενίας με την Ρωσία είναι περίπλοκες. Επηρεάζονται τόσο από την ενεργειακή και εμπορική εξάρτηση της Αρμενίας από την Ρωσία όσο και από την παρουσία εκατομμυρίων Αρμενίων μεταναστών στην Ρωσία. Κατά τον βαθμό που ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνονται διατεθειμένες να επιδιώξουν να υποκαταστήσουν την Ρωσία σε αυτόν τον ρόλο, η κυβέρνηση Πασινιάν θα υποχρεωθεί να τηρήσει ισορροπίες. Η συμμετοχή της Αρμενίας στην υπό ρωσικό έλεγχο Ευρασιατική Οικονομική Ένωση θα συνεχισθεί π.χ. μέχρι του σημείου κατά το οποίο η πρόοδος των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ενώσεως-Αρμενίας θα την καταστήσει αδύνατη. Το πόσο ταχεία θα είναι αυτή η πρόοδος θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες που αφορούν τόσον την Αρμενία όσο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Εξάλλου η κυβέρνηση Πασινιάν προσέφερε μια σημαντική υπηρεσία στην Ρωσία. Απορρόφησε -αν και από ό,τι φαίνεται χωρίς πολιτικές συνέπειες- το κόστος της ιστορικών διαστάσεων ήττας της Αρμενίας στο Ναγκόρνο Καραμπάχ. Αυτό που έγειρε την πλάστιγγα ωστόσο υπέρ του Αζερμπαϊτζάν δεν ήταν τόσο η μεταβολή της στρατιωτικής και διπλωματικής ισορροπίας δυνάμεων εις βάρος της Αρμενίας. Ήταν κυρίως η αλλαγή στάσεως της Ρωσίας η οποία μετετράπη από προστάτη και στρατηγικό εταίρο των αυτονομιστών του Ναγκόρνο Καραμπάχ και της Αρμενίας σε «επιτήδειο ουδέτερο», ο οποίος συγκατένευσε στην αποφασιστική παρέμβαση της Τουρκίας το φθινόπωρο του 2020 και επέτρεψε την εισβολή των αζερικών ενόπλων δυνάμεων τον Σεπτέμβριο του 2023 σε περιοχές του Ναγκόρνο Καραμπάχ τις οποίες υποτίθεται ότι προστάτευαν ρωσικές ειρηνευτικές δυνάμεις. Η υποχώρηση της Ρωσίας στην Υπερκαυκασία υπέρ του Αζερμπαϊτζάν και της Τουρκίας αποτελεί άλλη μία ένδειξη της αδυναμίας της να αρθεί στο ύψος των προσδοκιών του περιφερειακού ρόλου της.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 12η Ιουνίου 2026)

Εσωκομματικό Χάος και η Επομένη Ημέρα στο CHP

2026-06-06T20:00:00.000+03:00

Η διά δικαστικής αποφάσεως επαναφορά του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου στην ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) στην Τουρκία προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, εσωκομματικό χάος.

Καθώς ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου δεν είναι μέλος του τουρκικού κοινοβουλίου, ο παυθείς πρόεδρος Οζγκιούρ Οζέλ επανεξελέγη αρχηγός της κοινοβουλευτικής ομάδος του CHP. Το κόμμα περιήλθε επομένως σε μια πρωτοφανή κατάσταση διαρχίας. Από την μια υπάρχει ο δια δικαστικής αποφάσεως διορισμένος αρχηγός ο οποίος δεν ελέγχει ούτε την κοινοβουλευτική ομάδα ούτε την κεντρική επιτροπή του κόμματος, ενώ στις ομιλίες του ακούγεται όχι ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως, αλλά μάλλον σαν κυβερνητικός εκπρόσωπος. Από την άλλη ο εκλεγμένος αλλά παυθείς αρχηγός ο οποίος αρνείται να αναγνωρίσει την νομιμότητα της δικαστικής αποφάσεως και καλεί τα μέλη και τους ψηφοφόρους του κόμματος να αναλάβουν τις ιστορικές ευθύνες τους. Η έκκληση Οζέλ να οδηγηθεί το κόμμα τάχιστα σε νέο συνέδριο δεν φαίνεται να συγκινεί τον διορισθέντα πρόεδρο Κιλιτσντάρογλου. Φαίνεται ότι η πλευρά Κιλιτσντάρογλου διορίζοντας τα μέλη του εκτελεστικού γραφείου του κόμματος, θα αποφύγει παντί τρόπω την σύγκληση συνεδρίου, καθώς γνωρίζει ότι οι προοπτικές επικρατήσεώς της εκεί είναι μηδαμινές. Αντιθέτως, αναβάλλοντας την σύγκληση του συνεδρίου, παρατείνοντας την εσωκομματική διαμάχη και υποστηριζόμενη από τις δικαστικές αρχές θα επιδιώξει τόσο την συρρίκνωση του κομματικού μηχανισμού τον οποίο έστησε η ηγετική ομάδα υπό τον Οζγκιούρ Οζέλ και τον Εκρέμ Ιμάμογλου, η οποία και έφερε την νίκη στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές, όσο και την απογοήτευση της εκλογικής βάσεως του κόμματος.

Υπό τις συνθήκες αυτές έχει νόημα η παραμονή της ομάδος Οζέλ-Ιμάμογλου εντός του κατειλημμένου CHP; Πέραν της συμβολικής σημασίας του κόμματος για την κεμαλιστική μεσαία τάξη της Τουρκίας, η ίδρυση ενός νέου πολιτικού κόμματος δεν είναι εύκολη υπόθεση, ιδίως υπό τις παρούσες πολιτικές συνθήκες στην Τουρκία. Το οικονομικό κόστος μιας τέτοιας πρωτοβουλίας θα είναι δυσθεώρητο και οι γραφειοκρατικές δυσκολίες σοβαρές, ενώ όσοι ιδιώτες επιχειρηματίες τυχόν αποφασίσουν να χρηματοδοτήσουν το νέο πολιτικό εγχείρημα θα διακινδυνεύσουν ρήξη στις σχέσεις τους με την κυβέρνηση. Πιθανότερο είναι το σενάριο να επιδιώξει πρώτα η ομάδα Οζέλ-Ιμάμογλου την απόλυτη απαξίωση της ομάδος Κιλιτσντάρογλου φωτίζοντας τον ρόλο της ως εντολοδόχου του κυβερνητικού συνασπισμού, με αποστολή την διάλυση του κόμματος, πριν προχωρήσουν στην ίδρυση νέου πολιτικού σχηματισμού, πιθανότατα και σε συνεργασία με τον μητροπολιτικό δήμαρχο της Αγκύρας Μανσούρ Γιαβάς. Η στάση του δημάρχου της Αγκύρας αποτελεί κλειδί, όχι μόνον επειδή αποτελεί εδώ και αρκετά χρόνια έναν από τους δημοφιλεστέρους πολιτικούς της Τουρκίας και από τους ισχυροτέρους πιθανούς υποψηφίους της αντιπολιτεύσεως για τις προσεχείς προεδρικές εκλογές. Η σαφής καταδίκη των δικαστικών μεθοδεύσεων στερεί την δυνατότητα περαιτέρω διασπάσεως της αντιπολιτεύσεως την ώρα που η επιστροφή Κιλιτσντάρογλου φαίνεται να έχει ελάχιστη απήχηση στην εκλογική βάση του CHP και της αντιπολιτεύσεως εν γένει.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 6η Ιουνίου 2026)

Η Άλωση του CHP και το Ενδεχόμενο Προώρων Εκλογών

2026-05-30T19:00:00.000+03:00

Οι εικόνες από την έφοδο της αστυνομίας στα γραφεία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) στην Άγκυρα την περασμένη Κυριακή αποτυπώνουν ανάγλυφα την επιχείρηση αλώσεως του κόμματος της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως της Τουρκίας. Δεν είναι η πρώτη φορά που η τουρκική δικαιοσύνη εργαλειοποιείται για την διαμόρφωση του τουρκικού πολιτικού συστήματος. Κατά το -όχι και τόσο απώτερο- παρελθόν τα φιλοκουρδικά και ισλαμιστικά κόμματα απαγορεύονταν με δικαστικές αποφάσεις, ενώ η παρέμβαση της τουρκικής δικαιοσύνης το 2016 είχε λειτουργήσει αποφασιστικώς και στην εσωκομματική αντιπαράθεση εντός του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσεως (Milliyetçi Hareket Partisi-MHP). Oδήγησε στην επικράτηση της ομάδος υπό τον Ντεβλέτ Μπαχτσελή και την αποχώρηση της Μεράλ Ακσενέρ και την ίδρυση του «Καλού Κόμματος» (İyi Parti-İP). Είναι πάντως πρωτοφανής η επίθεση εναντίον του CHP, του κόμματος που παραδοσιακώς εκπροσωπεί την κεμαλιστική φιλοδυτική μεσαία τάξη της χώρας, ακριβώς κατά την στιγμή που φαινόταν να αποκτά απήχηση σε κοινωνικές ομάδες, οι οποίες αποτελούσαν προνομιακό πεδίο επιρροής του κυβερνητικού συνασπισμού. Η επαναφορά του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου αποσκοπεί στην εκ των έσω αποδιοργάνωση του κόμματος το οποίο επέτυχε σημαντικές εκλογικές επιτυχίες κατά τα τελευταία έτη και αμφισβήτησε την κρατούσα άποψη περί ανικανότητος της τουρκικής αντιπολιτεύσεως να αμφισβητήσει την πολιτική ηγεμονία Ερντογάν. Σύντομα θα γίνει σαφής ο αριθμός των κομματικών στελεχών που θα συνεργασθούν με την διορισμένη διοίκηση του κόμματος και αν αυτή θα επιτύχει τον πλήρη έλεγχο των οργάνων του κόμματος. Αν και η πλευρά Οζέλ ζήτησε από τον διορισμένο πρόεδρο να συγκαλέσει το συντομώτερον έκτακτο συνέδριο για την εκλογή νέας ηγεσίας, είναι βέβαιο ότι η ομάδα Κιλιτσντάρογλου υπό την προστασία των δικαστικών θεσμών θα καθυστερήσει οποιαδήποτε εσωκομματική εκλογή.

Η πρωτοφανής κρίση και πιθανή διάσπαση του CHP διευκολύνει τα μέγιστα τα σχέδια του κυβερνητικού συνασπισμού, και αυξάνει και το ενδεχόμενο προώρων προεδρικών και βουλευτικών εκλογών. Ούτως ή άλλως η προκήρυξη προώρων προεδρικών εκλογών ήταν προαπαιτούμενο για την συνταγματικότητα της υποψηφιότητος του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η ημερομηνία αυτών θα εξαρτηθεί προφανώς και από την πορεία της οικονομίας και των διεθνών εξελίξεων, ως κρίσιμη παράμετρος, ωστόσο, αναδεικνύεται πλέον και το αν οι ψηφοφόροι και τα στελέχη του CHP θα αποδεχθούν την δικαστικώς διορισμένη ηγεσία του κόμματός τους. Αν η αντίδραση της εκλεγμένης ηγεσίας, των μελών και των ψηφοφόρων του CHP έναντι του δικαστικού πραξικοπήματος περιπλέξει την επικράτηση Κιλιτσντάρογλου, τότε αυξάνεται το ενδεχόμενο προώρων προεδρικών και βουλευτικών εκλογών το φθινόπωρο. Ενώ η ομάδα Κιλιτσντάρογλου θα επιδιώκει την διά διαγραφών επικράτησή της εντός του CHP και η εκλεγμένη ηγεσία θα εξετάζει το ενδεχόμενο ιδρύσεως νέου κόμματος, ο κυβερνητικός συνασπισμός μπορεί να εκμεταλλευθεί την συγκυρία, κηρύσσοντας πρόωρες εκλογές εν μέσω εσωκομματικού εμφυλίου στο CHP. Από την άλλη, αν η ομάδα Κιλιτσντάρογλου επικρατήσει χωρίς σημαντική αντίσταση, τότε δεν θα υπάρχει λόγος για πρόωρες εκλογές το φθινόπωρο, καθώς ο πλήρης έλεγχος του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας θα έχει συντελεσθεί.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 30ή Μαΐου 2026)

Η Επιστροφή Ενός Βολικού Αντιπάλου

2026-05-22T16:57:37.518+03:00

Η δημοσίευση της αποφάσεως του τουρκικού εφετείου για την παύση της ηγεσίας του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) και την επαναφορά του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου στην ηγεσία έδειξε ότι η πρόσφατη δημόσια επανεμφάνιση του τέως προέδρου του CHP δεν ήταν τυχαία. Κατά την πρώτη δήλωσή του μετά έξι μήνες, κατά τους οποίους πολυάριθμα στελέχη του κόμματός του προφυλακίσθηκαν με κατηγορίες χρηματισμού, ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου απαίτησε από το κόμμα του να προβεί σε αυτοκάθαρση και να άρει οποιαδήποτε υποψία διαφθοράς. Αναφερόμενος στην μακρά ιστορία του κόμματός του ισχυρίσθηκε ότι «η σκιά αυτού του ιερού πλατάνου δεν μπορεί να γίνεται καταφύγιο της διαφθοράς και της βρωμιάς». Προσέθεσε δε ότι «το μέλλον ενός έθνους διαμορφώνεται με τον νου, την συνείδηση και την ηθική της πολιτικής.» Χωρίς βεβαίως να αποκλείεται μέρος τουλάχιστον των περί διαφθοράς κατηγοριών να έχει βάση, είναι τουλάχιστον παράδοξο να θεωρείται εστία διαφθοράς από τον τέως πρόεδρό του το κόμμα της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως και όχι το κυβερνών κόμμα μετά από παραμονή είκοσι τεσσάρων ετών στην εξουσία. Σε συνδυασμό με την δικαστική απόφαση, επιβεβαιώνονται μάλλον και οι υποψίες όσων τον θεωρούσαν ήδη από την εποχή της υπερδεκαετούς θητείας του ως επικεφαλής του CHP ως ντε φάκτο προσκείμενο στο κυβερνών κόμμα και πειθήνιο όργανό του.

Τι μπορεί να παρακινεί έναν πολιτικό στο τέλος της ογδόης δεκαετίας της ζωής του να στρέφεται κατ’ αυτόν τον τρόπο εναντίον του ιδίου του κόμματος και των εκατομμυρίων ψηφοφόρων των οποίων ηγήθηκε με χαρακτηριστική αποτυχία μεταξύ του 2010 και του 2023; Επικροτώντας τις πρωτοβουλίες των δικαστικών αρχών και υιοθετώντας πλήρως την ερμηνεία των φιλοκυβερνητικών μέσων ο τέως πρόεδρος του προσέφερε νομιμοποίηση στις δικαστικές πρωτοβουλίες εις βάρος δημάρχων και άλλων στελεχών του, αλλά και σε όλες τις προσπάθειες παρεμβάσεως στο πολιτικό σύστημα της Τουρκίας. Με την δήλωσή του ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου υπενθύμισε στον κυβερνητικό συνασπισμό την παρουσία του και την διαθεσιμότητά του σε οποιαδήποτε πολιτική πρωτοβουλία υποκαταστάσεως της ηγεσίας της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως. Η διά δικαστικών μέσων επιστροφή του στην ηγεσία του CHP υπήρξε η λογική συνέχεια, με προφανή σκοπό την μετάλλαξη του τουρκικού πολιτικού συστήματος. Η μετατροπή του CHP σε κατά συνθήκην αντιπολιτευόμενο κόμμα, το οποίο δεν ενδιαφέρεται να αντικαταστήσει τον κυβερνητικό συνασπισμό, αλλά προσφέρει απλώς μια επίφαση δημοκρατικής νομιμοποιήσεως στην κυβέρνηση θα αποτελούσε ένα ακόμη ορόσημο στην εμπέδωση της αυταρχικής μεταστροφής του τουρκικού πολιτεύματος. Με τον Εκρέμ Ιμάμογλου προφυλακισμένο και αντιμετωπίζοντα σωρεία κατηγοριών, και την φημολογία για την επικειμένη άσκηση διώξεων κατά του δημάρχου Αγκύρας Μανσούρ Γιαβάς να εδραιώνεται, ο κατά την δικαστική απόφαση έκπτωτος πλέον πρόεδρος του CHP Οζγκιούρ Οζέλ αντιμετωπίζει πρωτοφανείς προκλήσεις. Κινητοποιώντας τα στελέχη και ψηφοφόρους του κόμματός του, πρέπει να προστατεύσει την ίδια την υπόσταση του κόμματός του και να συσπειρώσει τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που θεωρούν ότι η τουρκική δημοκρατία δεν είναι πλέον χαμένη υπόθεση.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 22α Μαΐου 2026)

Η Αρμενία σε Κρίσιμο Σταυροδρόμι

2026-05-16T19:00:00.000+03:00

Η πρόσφατη σύνοδος της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητος, η οποία συνοδεύθηκε από την Σύνοδο Κορυφής Ευρωπαϊκής Ενώσεως-Αρμενίας έφερε για πρώτη φορά στην πρωτεύουσα της Αρμενίας Ερεβάν μεγάλο αριθμό ηγετών κρατών του δυτικού κόσμου. Οι επισκέψεις αυτές συνέπεσαν με μια κρίσιμη περίοδο στην αρμενική πολιτική ιστορία, καθώς επίκεινται οι βουλευτικές εκλογές της 7ης Ιουνίου 2026.

Αυτές θα είναι οι πρώτες μετά την ολοκληρωτική επικράτηση του Αζερμπαϊτζάν στην διμερή διαμάχη ως προς την επαρχία του Ναγκόρνο Καραμπάχ αλλά και τον εκτοπισμό των κατοίκων του στην Αρμενία. Παρά την επί της πρωθυπουργίας του ήττα της Αρμενίας στον πόλεμο, ο επί οκταετία πρωθυπουργός της χώρας Νικόλ Πασινιάν φαίνεται να διατηρεί προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις, καθώς η κοινή γνώμη θέτει άλλα ζητήματα ως προτεραιότητα. Ο κ. Πασινιάν υπερασπίζεται την ανάγκη συνάψεως συνθήκης ειρήνης με το Αζερμπαϊτζάν και αποκαταστάσεως των σχέσεων της Αρμενίας με την Τουρκία. Υποστηρίζει επίσης την εμβάθυνση των σχέσεων της Αρμενίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπαινισσόμενος ότι το τέλος της ειδικής σχέσεως της Αρμενίας με την Ρωσία, ακόμη και η συμμετοχή της στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση μπορεί να είναι κοντά. Οι ενεργειακοί και οικονομικοί δεσμοί της Αρμενίας με την Ρωσία καθιστούν πάντως ένα τέτοιο βήμα ιδιαιτέρως δύσκολο, καθώς θα προϋπέθετε και αποφασιστική δυτική υποστήριξη. Από την πλευρά της η μείζων αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση Πασινιάν για την εγκατάλειψη του Ναγκόρνο Καραμπάχ, αλλά αδυνατεί να προσφέρει μια ρεαλιστική εναλλακτική πρόταση, καθώς επιμένει στην στρατηγική εξάρτηση της Αρμενίας από την Ρωσία, την χώρα που επέτρεψε και συγκατένευσε στην επικράτηση του Αζερμπαϊτζάν. Όσον αφορά τα εσωτερικά πολιτικά ζητήματα, η αντιπολίτευση παραμένει αντιδημοφιλής και ταυτισμένη με τις προ του Πασινιάν, ελεγχόμενες από ολιγάρχες κυβερνήσεις.

Η Τουρκία, η οποία επί δεκαετίες συνέδεε το κλείσιμο των συνόρων και το εμπορικό εμπάργκο εις βάρος της Αρμενίας με την απουσία λύσεως στο ζήτημα του Ναγκόρνο Καραμπάχ, δεν έχει άρει τις κυρώσεις παρά την επικράτηση του Αζερμπαϊτζάν. Φαίνεται ότι το Αζερμπαϊτζάν έχει αποκτήσει δικαίωμα βέτο ως προς οποιοδήποτε βήμα βελτιώσεως των σχέσεων Αρμενίας-Τουρκίας αλλά και ως προς την τουρκική πολιτική προς την Υπερκαυκασία εν γένει. Η αζερική απαίτηση αναθεωρήσεως του αρμενικού συντάγματος με σκοπό την απάλειψη αναφορών στο Ναγκόρνο Καραμπάχ αναιρεί προς το παρόν όχι μόνον την πιθανότητα υπογραφής συνθήκης ειρήνης μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, αλλά και την άρση των κυρώσεων της Τουρκίας κατά της Αρμενίας.

Η συμμετοχή εντωμεταξύ της Τουρκίας στην σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητος υπό τον αντιπρόεδρο Τζεβντέτ Γιλμάζ συνοδεύθηκε από μέτρα οικοδομήσεως εμπιστοσύνης. Η πρόσφατη ανακοίνωση για την από κοινού αναστήλωση της μεσαιωνικής γέφυρας που διασχίζει τον ποταμό Αχουριάν πλησίον των ερειπίων της μεσαιωνικής πρωτεύουσας της Αρμενίας Άνι υπήρξε το πρώτο βήμα. Το δεύτερο ήταν η άρση των περιορισμών αποστολής τουρκικών εμπορικών προϊόντων απευθείας στην Αρμενία. Ο δρόμος προς την αποκατάσταση των σχέσεων παραμένει πάντως μακρός και δύσβατος.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 16η Μαΐου 2026)

Κόμματα και Εσωτερικές Εξελίξεις στην Τουρκία

2026-05-10T22:20:43.785+03:00

Ενώ το ενδιαφέρον για τον πόλεμο στο Ιράν αφήνει στο περιθώριο της διεθνούς επικαιρότητος τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στην Τουρκία, η σημασία τους παραμένει μείζων, ιδίως όσον αφορά το πολιτικό σύστημα και τα κόμματα.

Από την μία ο κυβερνητικός συνασπισμός εκμεταλλευόμενος το μειωμένο διεθνές ενδιαφέρον επιδιώκει να εκτροχιάσει πολιτικώς το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) εργαλειοποιώντας την τουρκική δικαιοσύνη. Οι συνεχιζόμενες συλλήψεις δημάρχων που έχουν εκλεγεί με την υποστήριξη του CHP εντάσσονται στην προσπάθεια του κυβερνητικού συνασπισμού να εμπεδώσει ένα κλίμα απαισιοδοξίας και μοιρολατρίας στις τάξεις της αντιπολιτεύσεως. Αξίζει να θυμηθεί κανείς ότι στις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου 2024 η εκλογική επιτυχία του CHP επεκτάθηκε πέραν των μεγάλων αστικών κέντρων και στην περιφέρεια της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων και δήμων οι οποίοι εθεωρούντο προπύργια των ισλαμιστικών και δεξιών κομμάτων. Οι συλλήψεις των δημάρχων συνοδεύονται από κατηγορίες περί διασπαθίσεως δημοσίου χρήματος. Πέραν του αληθούς ή μη των ισχυρισμών των διωκτικών αρχών είναι σαφές ότι οι συλλήψεις αυτές δεν θα ελάμβαναν χώρα, αν οι δήμαρχοι ανήκαν πολιτικώς στον κυβερνητικό συνασπισμό ή αποφάσιζαν να αυτομολήσουν προς αυτόν. Η προσπάθεια κάμψεως του ηθικού της αντιπολιτεύσεως παρατηρείται αμείωτη και κατά την συνεχιζομένη δίκη του Εκρέμ Ιμάμογλου και των επιτελών του. Οι δικαστικές αρχές επιδιώκουν να αποφύγουν την μετατροπή της δίκης σε πλατφόρμα πολιτικής καταγγελίας του κυβερνητικού συνασπισμού. Aμαυρώνοντας τα χαρισματικά στοιχεία της προσωπικότητος του Εκρέμ Ιμάμογλου, αποσκοπούν στην πολιτική του περιθωριοποίηση ελπίζοντας και σε μια πιθανή διάσπαση της ηγετικής ομάδος του CHP. Μέχρι στιγμής ο πρόεδρος του κόμματος Οζγκιούρ Οζέλ παραμένει πλήρως συντονισμένος με τον Εκρέμ Ιμάμογλου, ωστόσο η πιθανότητα να είναι υποψήφιος ο έγκλειστος -και πλέον έκπτωτος- δήμαρχος Κωνσταντινουπόλεως μικραίνει προϊόντος του χρόνου.

Από την άλλη ενδιαφέρουσες είναι οι εξελίξεις και στον ελάσσονα εταίρο του κυβερνητικού συνασπισμού, το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσεως (Milliyetçi Hareket Partisi-MHP). Η προ μερικών εβδομάδων υποχρέωση σε παραίτηση του αντιπροέδρου του κόμματος Ιζζέτ Ουλβί Γιοντέρ συνοδεύθηκε από την απόφαση για διάλυση τόσο της κεντρικής οργανώσεως όσο και δεκάδων επαρχιακών οργανώσεων του κόμματος στον νομό της Κωνσταντινουπόλεως και ανά την επικράτεια. Η απόφαση αυτή του γηραιού και με εύθραυστη υγεία προέδρου του κόμματος Ντεβλέτ Μπαχτσελή συνδέεται με την προσπάθειά του να κρατήσει υπό τον απόλυτο έλεγχό του κάθε προπαρασκευαστική ενέργεια που αφορά στην διαδοχή του στην ηγεσία του κόμματος. Αν υπολογίσει κανείς ότι παραμένει στην ηγεσία του κόμματος από το 1997 και πόσο επεισοδιακή υπήρξε η διαδοχή του στην θέση του προκατόχου του και ιδρυτή του ΜΗΡ Αλπαρσλάν Τουρκές, μπορεί κανείς να προβλέψει ότι και η διαδοχή του Μπαχτσελή θα είναι επεισοδιακή. Δεν αποκλείεται πολιτικοί που δεν ανήκουν στο κόμμα αλλά στον ευρύτερο χώρο της τουρκικής δεξιάς όπως ο Σουλεϊμάν Σοϊλού να επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν το δίκτυό τους εντός του κυβερνητικού συνασπισμού αλλά και του κρατικού μηχανισμού, ώστε να διεκδικήσουν την ηγεσία του κόμματος και εν καιρώ να διεκδικήσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην μετά Ερντογάν πολιτική σκηνή της Τουρκίας.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 9η Μαΐου 2026)

Οι Δηλώσεις Φον ντερ Λάιεν και οι Ευρωτουρκικές Σχέσεις

2026-05-02T21:48:00.000+03:00

Σε πρόσφατη εκδήλωση για τα ογδοηκοστά γενέθλια της γερμανικής εφημερίδας Zeit στο Αμβούργο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υποστηρίζοντας την ανάγκη να συνεχισθεί η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενώσεως στα δυτικά Βαλκάνια ισχυρίσθηκε ότι «η οικοδόμηση της Ευρώπης θα πρέπει να συνεχισθεί, ώστε η περιοχή να μη περιπέσει στην επιρροή της Ρωσίας, της Τουρκίας ή της Κίνας».

Η δήλωση συνάντησε την αντίδραση εκπροσώπων της τουρκικής κυβερνήσεως αλλά και του τέως προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, είναι όμως ενδεικτική των αντιφατικών τρόπων θεωρήσεως των ευρωτουρκικών σχέσεων εντός των ευρωπαϊκών πολιτικών θεσμών.

Η συμπερίληψη της Τουρκίας στην ίδια κατηγορία με την Ρωσία και την Κίνα επιδέχεται πολλές ερμηνείες. Κάποιοι μπορεί να την θεωρήσουν ως κολακευτική για την Τουρκία, καθώς συμπεριλαμβάνεται στην ίδια κατηγορία με την ανερχόμενη υπερδύναμη και μια πυρηνική τέως υπερδύναμη. Εμφανίζεται επομένως να ασκεί στρατηγική ή «γεωπολιτική» επιρροή δυσανάλογη προς το οικονομικό και δημογραφικό της μέγεθος και να ανταγωνίζεται την Ευρωπαϊκή Ένωση επί ίσοις όροις ακόμη και εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου. Κάποιοι άλλοι θα δώσουν έμφαση στο ότι η Τουρκία συγκαταλέγεται σε έναν κατάλογο με κράτη ανταγωνιστικά έως εχθρικά προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οποία λόγω και έργω αμφισβητούν και το αξιακό πλαίσιο επί του οποίου έχει οικοδομηθεί. Αν και η Τουρκία κατά την τελευταία δεκαετία έχει όντως απομακρυνθεί πολύ από τα πρότυπα της δυτικής φιλελεύθερης δημοκρατίας, παραμένει, ωστόσο, μία χώρα με στενούς οικονομικούς και πολιτικούς δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Έχοντας υπογράψει συμφωνία συνδέσεως με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα από το 1963, συμφωνία τελωνειακής ενώσεως από το 1995, ούσα υποψήφια προς ένταξη χώρα από το 1999 και με τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις να έχουν αρχίσει από το 2005, η Τουρκία βρίσκεται εδώ και πολλά έτη σε ένα μεταίχμιο ως προς τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Καθώς τόσο η τουρκική κυβέρνηση, όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν σιωπηρώς παραιτηθεί από την επιδίωξη της πλήρους εντάξεως της Τουρκίας για το προβλεπτό μέλλον, απομένει η αναζήτηση ενός νέου σημείου ισορροπίας για τις ευρωτουρκικές σχέσεις, το οποίο προσδιορίζεται από την πληθώρα ζητημάτων κοινού ενδιαφέροντος και την αναζήτηση κοινών συμφερόντων. Εκεί η ευρωπαϊκή πλευρά χαρακτηρίζεται από μια στρατηγική αμηχανία, ενδεικτική της οποίας είναι και οι δηλώσεις φον ντερ Λάιεν, η οποία δεν αφορά και δεν εξαρτάται από τις ελληνοτουρκικές διαφορές και το Κυπριακό. Αυτή θα υπήρχε ακόμη και αν είχαν διευθετηθεί οι ελληνοτουρκικές διαφορές και είχε λυθεί το Κυπριακό. Ο παραγκωνισμός των ευρωπαϊκών πολιτικών αξιών ως σημείου αναφοράς των ευρωτουρκικών σχέσεων και η υιοθέτηση μιας περισσότερο συναλλακτικής προσεγγίσεως δεν έχουν συμβάλει στην αντιμετώπιση ενός θεμελιώδους προβλήματος. Η αδυναμία να δοθεί σαφής απάντηση στον αν η Τουρκία είναι εχθρός, αντίπαλος, ανταγωνιστής ή εταίρος επηρεάζει την δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως να προωθήσει τα δικά της στρατηγικά συμφέροντα στις περιοχές στις οποίες αυτά τέμνονται με αυτά της Τουρκίας. Και τούτο μειώνει την δυνατότητα της Ελλάδος και της Κύπρου να προωθήσουν την επίλυση των διαφορών τους με την Τουρκία μέσω των ευρωπαϊκών θεσμών.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 2α Μαΐου 2026)

Η Ομιλία Μπάρακ και οι Αμερικανοτουρκικές Σχέσεις

2026-04-25T22:46:00.000+03:00

Η πρόσφατη ομιλία του πρέσβεως των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τουρκία και ειδικού απεσταλμένου στην Συρία Τομ Μπάρακ στο Διπλωματικό Φόρουμ της Ατταλείας (Antalya Diplomacy Forum-ADF) προκάλεσε το ενδιαφέρον για πολλούς λόγους, καθώς αποπειράθηκε να προσδιορίσει πτυχές της αμερικανικής στρατηγικής στην Μέση Ανατολή. Καθώς τα θιγέντα ζητήματα ήσαν πολλά, προσφέρεται για την εξαγωγή συμπερασμάτων για την πορεία των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. Πρέπει βεβαίως να σημειωθεί ότι ο κ. Μπάρακ δεν προέρχεται από το διπλωματικό σώμα, αλλά αποτελεί προσωπική επιλογή του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ. Η προσωπική σχέση του με τον πρόεδρο Τραμπ του επιτρέπει να γνωρίζει ίσως καλύτερα από τον μέσο Αμερικανό διπλωμάτη καριέρας το πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις στον Λευκό Οίκο αυτήν την περίοδο. Από την άλλη όμως είναι σαφής είναι και η άγνοιά ή και αδιαφορία του για το πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις για την αμερικανική στρατηγική στα διάφορα θεσμικά κέντρα αποφάσεων της Ουάσιγκτον.

Η ομιλία Μπάρακ σκοπό είχε να βελτιώσει το κλίμα στις διμερείς αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Δύο ήσαν οι κύριοι αποδέκτες των μηνυμάτων, η τουρκική αξιωματική αντιπολίτευση και το Ισραήλ. Η αναφορά του ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα και η δημοκρατία δεν ευδοκιμούν στην Μέση Ανατολή εν αντιθέσει με τα μοναρχικά και αυταρχικά καθεστώτα θεωρήθηκε ως έμμεση υποστήριξη προς τις εντεινόμενες δικαστικές διώξεις εναντίον στελεχών του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP). Η αποστροφή αυτή του λόγου του ανάγκασε τον πρόεδρο του CHP Οζγκιούρ Οζέλ να τον χαρακτηρίσει «persona non grata».

Εξάλλου η θέση του ότι το Ισραήλ έχει συμφέρον να προσεγγίσει την Τουρκία και να της επιτρέψει να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της Γάζας και στο Παλαιστινιακό εν γένει δεν συνάδει με την πάγια θέση της κυβερνήσεως του Ισραήλ και το βαθύ ρήγμα εμπιστοσύνης στις διμερείς σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας. Οι θέσεις Μπάρακ ερμηνεύθηκαν ως «φιλοτουρκικές» και «προσωπικές» στο Ισραήλ και ως μη εκπροσωπούσες τις απόψεις της αμερικανικής κυβερνήσεως. Χαρακτηριστική ήταν και η προσπάθεια Μπάρακ να εκφράσει αισιοδοξία ως προς το κρίσιμο ζήτημα των πυραύλων S-400, την άρση των περιορισμών αγοράς των αεροσκαφών F-35 και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα κατασκευής τους. Η εκτίμηση ότι «το πρόβλημα θα μπορούσε να λυθεί σύντομα» προφανώς ικανοποιεί την τουρκική πλευρά, δεν φαίνεται όμως να στηρίζεται σε μια δραστική αλλαγή των ισορροπιών υπέρ της Τουρκίας στην Ουάσιγκτον. Ούτως ή άλλως πέραν των αντιρρήσεων του ελληνικού λόμπι, είναι το εμπόδιο του ισραηλινού λόμπι που κυρίως δυσχεραίνει την άρση των κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας.

Πέραν της διευθετήσεως της υποθέσεως της Halkbank, οι προσδοκίες της Τουρκίας από την κυβέρνηση Τραμπ δεν φαίνεται να εκπληρώνονται. Η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμη δυσκολότερη για την κυβέρνηση της Τουρκίας, αν μετά τις βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου 2026 οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν την πλειοψηφία των εδρών στην Βουλή των Αντιπροσώπων και ενισχύσουν την θέση τους ή αναλάβουν και τον έλεγχο της Γερουσίας.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Τα Νέα" την 24η Απριλίου 2026)