กายธรรมสติปัฏฐาน

ปริยัติ-ปฏิบัติสติปัฏฐาน[05]

2012-04-12T09:39:00.001+07:00

มาต่อกันในบทความบทที่ 5 ของชุดนี้ คุณลุงการุณย์ บุญมานุชได้เขียนต่อมา ดังนี้

สรุปการพิจารณา

ในการปฏิบัติจริง ตามที่บรรยายมานี้เป็นการพิจารณา กาย เวทนา จิต ธรรม ในกายมนุษย์ มีวิธีพิจารณาอย่างไร? ใช้กายธรรมพิจารณาอย่างไร? อธิบายมาชัดเจนแล้ว

ต่อไปเราจะพิจารณากาย เวทนา จิต ธรรมในกายใดอีก? และที่กล่าวว่าพิจารณากายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต ธรรมในธรรมคืออย่างไร? จงอธิบาย

งานต่อไปที่เราต้องพิจารณากาย เวทนา จิต ธรรม ก็คือเราไปพิจารณาให้แก่กายมนุษย์ละเอียด คือการพิจารณาให้แก่กายฝัน คือกายที่ละเอียดต่อจากกายมนุษย์

กายมนุษย์ละเอียดหรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่ากายฝัน คือกายที่ทำหน้าที่ฝันเมื่อกายมนุษย์หลับ นั่นคือกายธรรมมาหยุดนิ่งกลางดวงธรรมของกายมนุษย์ละเอียด แล้วก็พิจารณากาย เวทนา จิต ธรรมเหมือนดังที่เราพิจารณากายมนุษย์

งานต่อไปเราก็พิจารณาให้แก่กายทิพย์หยาบ กายทิพย์ละเอียด กายพรหมหยาบ กายพรหมละเอียด ... กายธรรมพระอรหัตต์ละเอียด รวม ๑๘ กาย ต่อไป

ทุกกายต่างก็มีดวงกาย ดวงเวทนา ดวงจิต ดวงธรรมในกายนั้นๆ โดยเหตุที่เรามีกายมาก คือกายมนุษย์ และมีกายลำดับไปถึงกายธรรมพระอรหัตต์ละเอียด รวม ๑๘ กายนั้น

การพิจารณาสติปัฏฐาน ๔ ในกายต่างๆ ตั้งแต่กายหยาบไปถึงกายละเอียด จึงเรียกว่า พิจารณากายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต ธรรมในธรรม

หากเราพิจารณาแค่กายมนุษย์เพียงกายเดียว เราไม่เรียกว่ากายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต ธรรมในธรรม แต่เป็นเพราะเรามีกายมาก ตั้งแต่กายมนุษย์ไปถึงกายธรรม พระอรหัตละเอียด เราจึงต้องพิจารณาสติปัฏฐาน ๔ ละเอียดไปตามลำดับของกาย

การพิจารณาต้องใช้กายธรรมพิจารณา ไม่ใช้กายธรรมพิจารณาได้หรือไม่? จงอธิบาย

การพิจารณาต้องใช้กายธรรมพิจารณาเพราะกายธรรมมีรู้มีญาณทัสสนะลึกซึ้งกว่ากายมนุษย์ หากใช้กายมนุษย์พิจารณาก็ไม่ใช่ขั้นเห็นแจ้งเห็นจริง แต่เป็นเพียงนิสัยปัจจัยเท่านั้น

เพราะกายมนุษย์เป็นกายโลกีย์ยังมีกิเลสอยู่มาก ไม่เหมือนกายธรรมซึ่งแทบจะไม่มีกิเลส โดยเฉพาะกายธรรมพระอรหัตต์ละเอียดไม่มีกิเลสเลย

สรุปแล้ว ความรู้เรื่องสติปัฏฐาน ๔ เป็นตำราเรียนในพระพุทธศาสนา มีอยู่ในหนังสือนวโกวาท เป็นหลักสูตรนักธรรมชั้นตรี นั่นคือความรู้ปริยัติส่วนหนึ่ง เรียนเพื่อรู้เบื้องต้นแต่การปฏิบัติยังไม่มีใครปฏิบัติได้เพราะยังไม่มีใครทำใจให้สว่างใสได้

ซึ่งเรื่องการทำใจให้สว่างใสตามคำสอนของพระพุทธองค์ข้อ ๓ ที่ว่า “สจิตฺตปริโยทปนํ” นั้น เมื่อทำใจให้สว่างใสได้แล้วจะเห็นดวงปฐมมรรคในท้องของตนเอง แล้วเห็นกายละเอียดเป็นลำดับไป ในที่สุดก็เห็นกายธรรม

เบ็ดเสร็จเห็นกาย ๑๘ กาย ตามที่หลวงพ่อวัดปากน้ำสอนนั้น เหมือนเห็นกายธรรมแล้ว ใช้กายธรรมพิจารณาความรู้เรื่องสติปัฏฐาน ๔ จึงจะเรียนได้ เรื่องมันยากอย่างนี้

ตอบคำถามสำคัญ ถามว่า ทำไมต้องพิจารณาสติปัฏฐาน ๔?

พระพุทธองค์สอนไว้ในคำถามข้อ ๓ ว่า สจิตตปริโยทปนํ แปลว่าจงทำใจให้สว่างใส หาก ทำใจให้สว่างใสได้แล้ว ทำให้เราได้รับความสำเร็จหลายอย่าง เช่น

ประการแรก ส่งผลให้เราเข้าถึงวิชาสูงสุดในพระพุทธศาสนาคือบรรลุวิชาธรรมกาย ซึ่งวิชาธรรมกายนี้เป็นทางมรรคผลนิพพาน

ใครยังไม่เป็นวิชาธรรมกาย? ก็แปลว่ายังห่างไกลต่อมรรคผลนิพพาน

วิชาธรรมกายนี้เป็นหลักสูตรบังคับที่พระพุทธเจ้าทุกพระองค์จะต้องบรรลุได้จงได้ และเป็นประเพณีที่พระพุทธเจ้าทุกพระองค์จะต้องบรรลุในวัน “วิสาขบูชา”

การบรรลุวิชาธรรมกายเป็นการยกฐานะของความเป็นพระพุทธเจ้า ความเป็นสัพพัญญูพุทธเจ้ามีขึ้นในวันวิสาขบูชานั้น

ตราบใดที่ยังไม่เป็นวิชาธรรมกาย? มรรคผลนิพพานจะมีขึ้นไม่ได้ เพราะการได้มรรคผลนิพพานนั้นต้องละสังโยชน์ได้ ซึ่งการละสังโยชน์นั้นต้องใช้กายธรรมพิจารณาจึงจะหมดกิเลสได้

ใครละสังโยชน์ได้? จึงจะได้มรรคผลนิพพาน การบรรลุวิชาธรรมกายก็ดี การละสังโยชน์ได้ก็ดี เกิดจากการทำใจให้สว่างใสได้ทั้งนั้น

- การพิจารณาสติปัฏฐาน ๔ ได้แก่การพิจารณากาย ตำราสอนไม่ให้ยึดมั่นถือมั่นเพราะกายมีการแตกดัง คือตายได้

เมื่อเราพิจารณาเห็นว่า กายเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ช่วยให้เราไม่ประมาท ความไม่ประมาทจะช่วงให้เราเร่งสร้างกุศล คือ เร่งสร้างทาน ศีล ภาวนา อันเป็นสุดยอดของกุศล...

ปริยัติ-ปฏิบัติสติปัฏฐาน[04]

2012-04-12T09:30:00.001+07:00

มาต่อกันในบทความบทที่ 4 ของชุดนี้ คุณลุงการุณย์ บุญมานุชได้เขียนต่อมา ดังนี้

๒) พิจารณาเวทนา

เมื่อดูดวงกายเสร็จแล้ว เราก็อธิษฐานใจต่อกายธรรมว่า ขอให้พิจารณาเวทนาบ้าง

ท่องใจหยุดในหยุดกลางดวงปฐมมรรคของกายมนุษย์ เห็นจุดใสเท่าปลายเข็ม พอจุดใสเท่าปลายเข็มว่างออกก็อธิษฐานดูดวง “เวทนา”

เวทนานี้ก็คือใจนั่นเอง เพราะใจมีต้น กลาง ปลาย ใจเบื้องต้นคือใจ ใจชั้นกลางคือจิต ใจบั้นปลายคือวิญญาณ

พอเราจรดใจลงที่ดวงเวทนา เราจะเห็นอะไรบ้าง?

เราก็เห็นดวงใจเป็นดวงใส นิ่งกลางใจก็เห็นจุดใสเท่าปลายเข็ม ส่งใจนิ่งกลางจุดใสเท่าปลายเข็มแล้ว นิ่งดูต่อไป

ก) ถ้าจุดใสเท่าปลายเข็มมีความใส เราจะรู้สึกว่าเกิดความสุขทางใจ
ข) ถ้าจุดใสเท่าปลายเข็มมีความขุ่น เราจะรู้สึกไม่เป็นสุข ถ้าความขุ่นกระเดียดไปเป็นดำ เราจะทุกข์ใจมาก
ค) ถ้าจุดใสเท่าปลายเข็มมีสีน้ำตาล เราจะรู้สึกเฉยๆ บุญไม่ทำกรรมไม่สร้าง จะว่าสุขก็ไม่ใช่จะว่าทุกข์ก็ไม่เชิง

การพิจารณาจนถึงขั้นเป็นอารมณ์ทางใจเกิดแก่เรา ๓ อย่าง คืออารมณ์เป็นสุข (อารมณ์ ฝ่ายกุศล) อารมณ์เป็นทุกข์ (อารมณ์ฝ่ายอกุศล) อารมณ์เป็นกลางๆ (อารมณ์ฝ่ายอัพยากตาธัมมา)

หมายความว่า ธรรมฝ่ายใดมีอำนาจกว่า? ธรรมฝ่ายนั้นก็เข้ามาปกครองใจเรา เราจึงมีอารมณ์ไปตามธรรมของฝ่ายนั้นๆ เพราะเหตุนี้ พระพุทธองค์จึงสอนให้เราทำใจให้สว่างใสเข้าไว้ เพื่อเราจะได้เกิดความสุขทางใจ เพราะการทำใจให้ใสนั้นเป็นธรรมของฝ่ายกุศล

ธรรมของฝ่ายกุศลส่งผลให้สุขทุกสถาน หากเป็นธรรมของฝ่ายอกุศลแล้ว ให้ผลเป็นทุกข์ทั้งนั้น และหากเป็นธรรมของฝ่ายกลางแล้ว ส่งผลให้ไม่สุขและไม่ทุกข์คือเป็นกลางๆ เสมอไป

๓) พิจารณาจิต

จิตคือเห็น จำ คิด รู้ที่ละเอียดไปอีกระดับหนึ่ง พอเราพิจารณาเวทนาแล้ว เราก็อธิษฐานใจต่อกายธรรมขอพิจารณา “จิต” ต่อไป

เราก็เห็นดวงใสเล็กอีกลักษณะหนึ่ง นั่นคือดวงจิต ส่งใจนิ่งลงไปที่ดวงจิตนั้น เห็นจุดใสเท่าปลายเข็ม กลางดวงจิตนั้น

หากจุดใสเท่าปลายเข็มมีความใส เราจะรู้สึกว่าเรามีใจผ่องใสบันเทิง หากจุดใสมีความขุ่น อารมณ์ของเราไม่ผ่องใสใจคอหงุดหงิด หากจุดใสเท่าปลายเข็มมีความดำ อารมณ์ของเราถึงขั้นฆ่าแกงได้ทีเดียว หากจุดใสเท่าปลายเข็มมีสีน้ำตาล อารมณ์ของราจะเฉยๆ ไม่ยินดียินร้าย

นี่คือธาตุธรรม ๓ ฝ่ายเข้ามาปกครองใจเราเช่นเดียวกับพิจารณาเวทนานั้น เพราะเหตุนี้เอง พระพุทธองค์จึงสอนให้เราทำใจให้สว่างใสเข้าไว้ เพราะ การทำใจให้ใสเป็นธรรมฝ่ายกุศล ส่งผลให้อารมณ์ของเราผ่องใสบันเทิง

๔) พิจารณาธรรม

ธรรมในที่นี้เป็นดวงกลมขาวใส เป็นดวงธรรมประจำกาย เรียกว่าดวงปฐมมรรคหรือดวงธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน เรียกย่อว่าดวงธรรม ดวงธรรมของธรรม ๓ ฝ่ายมีลักษณะต่างกัน มีสีสันต่างกัน มีอานุภาพต่างกันดังนี้

ธรรมฝ่ายกุศล ดวงธรรมขาว กายธรรมขาวให้ผลเป็นสุขสถานเดียว
ธรรมฝ่ายอกุศล ดวงธรรมดำหรือสีตะกั่ว กายดำหรือสีตะกั่วให้ผลเป็นทุกข์สถานเดียว
ธรรมฝ่ายกลาง (อัพยากตาธัมมา) ดวงธรรมสีน้ำตาล กายธรรมสีน้ำตาล ให้ผลกลางๆ คือ ไม่ทุกข์และไม่สุข (จะว่าทุกข์ก็ไม่ใช่ จะว่าสุขก็ไม่เชิง เป็นกลางๆ)

กล่าวถึงการพิจารณา เราก็อธิษฐานต่อกายธรรมขอพิจารณา “ธรรม” ส่งใจนิ่งดูกลางดวงธรรมนั้น เห็นจุดใสเท่าปลายเข็ม ส่งใจนิ่งกลางจุดใสเท่าปลายเข็มนั้น

แล้วก็ดูว่าที่จุดใสเท่าปลายเข็มมีสีของธรรมภาคใดมาหุ้ม?

หากจุดใสเท่าปลายเข็มสว่างตลอดไป แปลว่าธรรมฝ่ายกุศลส่งผลให้เราเจริญรุ่งเรือง

หากจุดใสเท่าปลายเข็มมีสีดำมาหุ้มหรือสีปรอทมาหุ้มส่งผลให้เราไม่เจริญรุ่งเรือง มีเรื่องมีราวทุกข์ร้อน

หากเป็นสีน้ำตาลมาหุ้มจุดใสเท่าปลายเข็มส่งผลให้เราอยู่ในสภาพเดิม ไม่ดีขึ้นและไม่เสื่อมลง

ดังนั้นชีวิตของเราเป็นไปตามการบังคับของธรรมภาคต่างๆ ใครทำกรรมดีไว้? ธรรมของฝ่ายกุศลก็ส่งผลให้เจริญ ใครทำกรรมชั่วไว้? ธรรมของฝ่ายอกุศลก็ส่งผลให้ทุกข์ร้อน

เพราะเหตุนี้พระพุทธองค์จึงสอนให้มนุษย์ทำกุศล เว้นการทำบาป ทำใจให้สว่างใส เพื่อเราจะได้ไม่ทุกข์ นั่นเอง

จะเห็นได้ว่า ในขณะที่สายปฏิบัติธรรมของยุบหนอพองหนอและสายนามรูปซึ่งเป็นสาวกของพระพม่า และชูสติปัฏฐฐาน 4 เป็นธงชัยนั้น ไม่สามารถอธิบายการปฏิบัติธรรมตามสติปัฏฐานได้อย่างแจ่มชัด

แต่สายวิชาธรรมกายอธิบายได้อย่างแจ่มแจ้ง ชัดแจ๋ว และอธิบายครอบคลุมไปอีกหลายประเด็น ทุกประเด็นสอดคล้องพระธรรม พระวินัยทั้งสิ้น

ในขั้นแรก คุณลุงการุณย์ บุญมานุชอธิบายถึงการดู ดวงกาย ดวงเวทนา ดวงจิต และดวงธรรม ทุกดวงซ้อนกันอยู่ และมีจุดศูนย์กลางเดียวกัน

จุดศูนย์กลางที่อยู่เหนือสะดือ 2 นิ้วมือนี้แหละคือ “เอกายนมรรค” ทางสายเดียวหรือทางสายเอกก็แล้วแต่จะเรียกกัน

หัวข้อธรรมะทุกหัวข้อในส่วนละเอียดนั้น มีลักษณะเป็น “ดวง” ทั้งสิ้น ทั้ง 84,000 พระธรรมขันธ์ก็เป็นดวงทั้งสิ้น และมีจุดศูนย์กลางเดียวกัน..

ปริยัติ-ปฏิบัติสติปัฏฐาน[03]

2012-04-12T09:16:00.001+07:00

มาต่อกันในบทความบทที่ 3 ของชุดนี้ คุณลุงการุณย์ บุญมานุชได้เขียนต่อมา ดังนี้

เหตุใดต้องพิจารณาสติปัฏฐาน ๔ เป็นคำตอบที่ผู้รู้จะตอบคำถามนี้อย่างไร

พระพุทธองค์ทรงตรัสว่า มโนปุพฺพงฺคมา ธมมา แปลว่าธรรมทั้งหลายมีใจเป็นหัวหน้า คือ ใจทำหน้าที่เป็นประธานใหญ่ ใจเป็นผู้สั่งการ ใจเป็นผู้ปกครอง นี่คือความหมาย

- ปัญหาจึงมีอยู่ว่าใจของนั้นเป็นใจของธาตุธรรมฝ่ายใด?

ต้องตอบคำถามนี้ก่อน เพราะบางเวลาอารมณ์เราบันเทิง บางเวลาใจหงุดหงิด บางเวลาเราอยากจะฆ่าแกง บางโอกาสใจเราก็เฉยๆ ไม่ยินดียินร้าย คนเดียวนี้เอง

เหตุใดใจของเราจึงมีสภาพใจเป็นธรรม ๓ ฝ่าย? คือ ใจบันเทิง เป็นใจของภาคกุศล ใจหงุดหงิดอยากฆ่าแกง เป็นใจของอกุศล ใจเฉย ๆ บุญไม่ทำกรรมไม่ก่อ เป็นใจของธรรมภาคกลาง

นั่นคือธรรมทุกฝายแสวงหาอาณานิคม แสวงหาเมืองขึ้น แสวงหาอำนาจปกครอง เข้ามายึดใจของมนุษย์ ธรรมฝ่ายใดมีกำลังมาก? ธรรมฝ่ายนั้นก็เข้ายึดใจได้

เมื่อยึดใจได้แล้ว ก็แสดงอานุภาพแห่งธาตุธรรมนั้นๆ ให้ปรากฏ เช่น ธาตุธรรมฝ่ายกุศลยึดอำนาจได้เราก็มีใจบันเทิง หากภาคกิเลสคือมารยึดได้เราก็หงุดหงิดอยากแก้แค้น หากธรรมภาคกลางยึดได้เราก็มีสภาพใจเฉย ๆ

การที่ท่านสอนให้เราพิจารณาสติปัฏฐาน ๔ ก็เพื่อให้เราชำระใจไม่ให้ภาคกิเลสหรือภาคมารมาครอบครอง เพราะให้ผลเป็นทุกข์แก่เรา

หากเราไม่พิจารณา ก็เหมือนกับเราไม่อาบน้ำชำระร่างกาย ส่งผลให้ร่างกายสกปรก ความสกปรกเป็นบ่อเกิดของเชื้อโรค จะทำให้เราเป็นโรค นั่นเอง

วิธีการพิจารณาให้ทำดังนี้

เดินวิชา ๑๘ กายเป็นอนุโลมปฏิโลมจนกว่ากายและดวงธรรมจะมีความใส จนถึงขั้นใจของเราเกิดอารมณ์บันเทิงใจ จากนั้นอาราธนากายธรรมพระอรหัตเดินวิชาถอยหลังเป็นปฏิโลมกลับมา ถึงกายมนุษย์

กายธรรมเข้าสู่ในท้องของกายมนุษย์ กายเข้าสู่กายใด? ต้องเข้ามาตามฐานคือตั้งแต่ฐานที่ ๑ - ๗ ครั้นกายธรรมเข้าสู่ฐานที่ ๗ แล้ว ให้นึกอาราธนากายธรรมส่งรู้ส่องญาณมองดูดวงธรรมในท้องกายมนุษย์

ครั้นเห็นดวงธรรมแล้วประคองใจให้นิ่ง ท่องใจหยุดในหยุดเข้าไว้ เห็นดวงธรรมชัดเจนแล้ว จะดูอะไร? ต้องเจาะไปทีละอย่างให้แจ้งไปทีละอย่าง

ต้องนึกถึงสิ่งที่จะดูนั้นเพียงอย่างเดียว แล้วจะเห็นสิ่งนั้น เมื่อเห็นแล้วจึงพิจารณาไปตามบทบัญญัติแห่งหลักสูตรนั้นๆ เช่น

๑) จะพิจารณากาย

ท่องใจหยุดในหยุดแล้วนิ่งใจจรดกลางดวงธรรม นึกดูดวงกาย ดวงกายเป็นดวงใสรองรับใจ (ใจคือเห็น จำ คิด รู้) นึกดูศูนย์กลางของดวงกาย เราก็เห็นว่า ดวงกายนี้มีดวงแก่ ดวงเจ็บ ดวงตาย มาหุ้มเป็นชั้นๆ

ดวงแก่สีน้ำตาล ดวงเจ็บเป็นดวงขุ่น ต่อไปก็ดำ ดวงตายเป็นดวงดำประดุจนิล ดวงเหล่านี้มาหุ้มแล้ว ส่งผลให้กายมนุษย์ต้องแก่ ต้องเจ็บ และตาย ดวงเหล่านี้ทำหน้าที่เผาผลาญ

เมื่อเราส่งใจกายธรรมจรดใจลงไปกลางดวงกาย เราก็เห็นความแปรปรวนของกายว่ากายนี้ประกอบด้วยธาตุ ๔ คือดิน น้ำ ไฟ ลม ประกอบเป็นร่างกายของเราขึ้นมา

เห็นความเป็นเด็กเป็นหนุ่มเป็นคนมีอายุ แล้วก็ตายไป เป็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ท่านจึงกล่าวว่าไม่ให้เรายึดมั่นกาย เพราะเราบังคับไม่ได้ มีแต่แก่ เจ็บ ตาย

กายธรรมต่อรู้ต่อญาณให้ เราจึงเห็นไปตามที่กายธรรมท่านทำให้

นี่คือการพิจารณากายมนุษย์ กายอื่นๆ คือกายทิพย์ กายพรหม กายอรูปพรหม เรายังไม่ได้พิจารณา

จะเห็นได้ว่า วิชาธรรมกายนั้น เป็นสติปัฏฐาน 4 อย่างแจ้งชัด สามารถอธิบายการเห็นกายได้อย่างละเอียด ชัดเจน สามารถเข้าใจพระไตรลักษณ์ หรือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตาของกายโลกีย์ทั้งหลาย อย่างทั้งรู้ ทั้งเห็น

ไม่ต้องไปคิดพิจารณามั่วๆ อย่างที่สายยุบหนอพองหนอหรือสายนามรูปสอน....

ปริยัติ-ปฏิบัติสติปัฏฐาน[02]

2012-04-11T22:51:00.000+07:00

ในบทความ “ปริยัติ-ปฏิบัติสติปัฏฐาน[01]” ผมได้เกริ่นนำไปแล้วว่า กาย เวทนา จิต ธรรมของสติปัฏฐาน 4 คืออะไรบ้าง

นอกจากนั้น ผมยังได้บอกตัวชี้วัดสำคัญสำหรับการปฏิบัติสติปัฏฐาน 4 ซึ่งก็คือ วิชา 18 กาย เพราะ ถ้าทำวิชา 18 กายไม่ได้ จะไปตามดูกายในกายของเรา ของคนอื่นได้อย่างไร

คุณลุงการุณย์ บุญมานุชได้เขียนต่อมา ดังนี้

๑. ปัญหามีว่า ทำไมต้องให้พิจารณาสติปัฏฐาน ๔? นี่คือความรู้ใหญ่ที่ไม่มีใครตอบได้

๒. วิธีแก้ให้กาย เวทนา จิต ธรรม เกิดความสว่างใสนั้น เป็นความรู้สำคัญ หลวงพ่อวัดปากน้ำท่านได้สอนความรู้นี้ไว้แล้ว พวกเราต้องเรียนรู้ให้จงได้

ความรู้สำคัญที่ต้องเรียนรู้ก่อนพิจารณา

๑) กายคืออะไร? กายหยาบคือ กายมนุษย์ที่เราเห็นนี้ กายละเอียดต่อจากกายมนุษย์ไปนั้น มีกายอะไรบ้าง? ท่านต้องเรียนรู้ก่อน

เราก็ตอบว่า กายละเอียดที่ต่อจากกายมนุษย์ไปนั้น คือกายมนุษย์ละเอียด (กายฝัน) กายทิพย์หยาบ กายทิพย์ละเอียด กายพรหมหยาบ หายพรหมละเอียด กายอรูปพรหมหยาบ กายอรูปพรหมละเอียด ... กายธรรมพระอรหัตละเอียด รวม ๑๘ กาย

ยังไม่นับกายสุดละเอียด เอาแค่ ๑๘ กายก่อน เราก็ต้องพิจารณาไปทีละกาย จึงจะเรียกว่า กายในกาย

๒) ความรู้ที่จะพิจารณานั้นคือ ความรู้อะไรบ้าง?

นี่คือหลักสูตรแห่งการเรียน หากท่านตอบไม่ได้ ก็แปลว่าไม่รู้เรื่องอะไร? การเรียนก็ล้มเหลว ต้องตอบได้ดังนี้

๓) การพิจารณานั้น ต้องใช้กายธรรมมาพิจารณาที่ดวงธรรมของกายทั้ง ๑๘ กาย โดยทำไปทีละกาย เช่น พิจารณาดูกายมนุษย์ ก็อาราธนากายธรรมพระอรหัตมาดูที่ดวงธรรมของกายมนุษย์

แล้วก็พิจารณา ๔ อย่างคือกาย เวทนา จิต ธรรม เราต้องหาความรู้ก่อนว่า กาย เวทนา จิต ธรรม คืออะไร? มีอยู่อย่างไร? เราจึงจะพิจาณาได้

ก) ที่ดวงธรรมของกายต่างๆ นั้น มีดวงกาย ดวงเวทนา ดวงจิต ดวงธรรม

ดวงเหล่านี้มีลักษณะเป็นดวงใสคือ ดวงกายเป็นที่ตั้งของดวงใจ ดวงใจก็คือดวงเห็น ดวงจำ ดวงคิด ดวงรู้ (เห็น จำ คิด รู้ รวม ๔ อย่างเรียกว่า ใจ)

คำว่าใจนั้น มีใจหยาบและใจละเอียด ใจหยาบเรียก เวทนา ส่วนใจละเอียดเรียกว่า จิต คำว่าธรรมนั้นหมายถึง ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกาย

นี่คือ เรารู้จักดวงกาย ดวงเวทนา (คือใจหยาบ) ดวงจิต (คือใจละเอียด) และดวงธรรมที่ทำให้เป็นกาย การเกิดกายนั้นเกิดจากดวงใสดวงนี้

ดวงใสดวงนี้เรียกว่า ดวงปฐมมรรค หรือ ดวงธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐานหรือเรียกทั่วไปว่า ดวงธรรม

ข) ต่อมาท่านต้องรู้จักหน้าตาลักษณะของธรรม ๓ ฝ่ายคือ ธรรมฝ่ายกุศล ธรรมฝ่ายอกุศล ธรรมฝ่ายอัพยากตาธัมมา (หรือธรรมฝ่ายกลาง) ดังนี้

ธรรมฝ่ายกุศล กายขาวใส กาย ๑๘ กายขาวใสทั้งหมด ดวงธรรมก็ขาวใสทั้งหมด
ธรรมฝ่ายอกุศล กายขุ่น กายดำ กาย ๑๘ กายขุ่นและดำทั้งหมด ดวงธรรมก็ขุ่นและดำหรือสีตะกั่ว
ธรรมฝ่ายกลาง กายสีน้ำตาล กาย ๑๘ กายสีน้ำตาล กายสีใด ดวงธรรมก็สีนั้น

ค) อานุภาพของธรรมแต่ละฝ่าย ให้ผลต่างกันอย่างไร

ธรรมฝ่ายกุศล ให้ผลเป็นสุขทั้งหมด
ธรรมฝ่ายอกุศล ให้ผลเป็นทุกข์ทั้งหมด มีแก่ เจ็บ ตาย เป็นต้น
ธรรมฝ่ายกลาง ให้ผลเป็นกลาง ๆ ไม่ทุกข์และไม่สุข

โดยสรุป

ผมได้เกริ่นนำไปก่อนแล้วว่า การจะปฏิบัติสติปัฏฐาน 4 นั้น ต้องทำวิชา 18 กายให้ได้เสียก่อน ถ้าทำวิชา 18 กายไม่ได้ ก็จะเรียนสติปัฏฐาน 4 เพราะ ต้องใช้ตาของกายธรรมพระอรหัตละเอียดดูดวงธรรมของ 18 กาย

คำว่า กายานุปัสสนาสติปัฏฐานนั้น แปลว่า ที่ตั้งแห่งสติอันตามเห็นซึ่งกาย การเห็นกายมนุษย์ละเอียดซึ่งอยู่ในกายมนุษย์หยาบก็คือ การเห็นกายในกาย

การเห็นกายทิพย์หยาบซึ่งอยู่ในกายมนุษย์ละเอียดก็คือ “การตามเห็น” ตามเห็นจนกระทั่งถึงกายธรรมพระอรหัตละเอียด

ในแต่ละกายนั้น ก็มีดวงกาย ดวงเวทนา ดวงจิต ดวงธรรม ดังนั้น วิชาธรรมกายจึงสามารถเห็น กายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต ธรรมในธรรมได้ตลอด...

ปริยัติ-ปฏิบัติสติปัฏฐาน[01]

2012-04-11T22:01:00.003+07:00

ผมได้เขียนไปแล้วหลายครั้งหลายหนว่า “วิธีปฏิบัติธรรมแบบยุบหนอพองหนอกับแบบนามรูปไม่ได้เป็น สติปัฏฐาน 4” วิธีปฏิบัติธรรมแบบยุบหนอพองหนอกับแบบนามรูปเป็นการเดินไปเดินมา แล้วคิดเรื่องพระไตรลักษณ์เท่านั้น

แล้วผมก็เขียนไปแล้วหลายครั้งหลายหนว่า วิชาธรรมกายนี่แหละเป็น “สติปัฏฐาน 4” ของแท้แน่นอน

นอกจากนั้นแล้ว ผมได้นำคำสอนของวิชาธรรมกายที่เป็นสติปัฏฐาน 4 แบบสั้นๆ มานำเสนอไป 2-3 บทความแล้ว คราวนี้ จะนำเสนอสติปัฏฐาน 4 แบบวิชาธรรมกาย ซึ่งจะอธิบายทั้งปริยัติและแนวทางปฏิบัติไปด้วยกัน

สำหรับผลของการปฏิบัติ หรือ ปฏิเวธนั้น ก็มีอยู่ในคำอธิบายอย่างพร้อมมูลด้วยแล้ว

ข้อมูลก็นำมาจากหนังสือ “ปุจฉาวิสัชนา-วิชาธรรมกาย และประวัติของผู้ทำวิชาปราบมาร” ซึ่งเป็นคำถามของคณะศิษย์และคำตอบของคุณลุงการุณย์ บุญมานุช

คุณลุงการุณย์ บุญมานุชได้ตั้งคำถามนำสำหรับการอธิบายประเด็นนี้ ดังนี้

สติปัฏฐาน ๔ คืออะไร? จงอธิบายทั้งความรู้ปริยัติและความรู้ปฏิบัติ เหตุใดจึงไม่มีใครอธิบายได้? เป็นเพราะอะไร?

คุณลุงการุณย์ได้ตอบคำถามดังกล่าว ดังนี้

สติปัฏฐาน ๔ คือ กายานุปัสสนา เวทนานุปัสสนา จิตตานุปัสสนา ธัมมานุปัสสนา

สติ คือการระลึกรู้ คือการระลึกได้ การขาดสติคือ การระลึกไม่ได้ จำไม่ได้ ลืมเสียแล้ว นึกอะไรไม่ได้ เป็นลักษณะของคนเหม่อใจลอย ปล่อยใจล่องลอยไปตามอารมณ์ ไม่รู้จักระวังใจ เรียกว่าเป็นคนมีสติไม่มั่นคง

ท่านสอนให้เรากำหนดสติคือ ให้เราตั้งใจพิจารณา พิจารณาเพื่อให้เกิดความรู้ขึ้นมาให้จงได้ ถ้าเราคุมใจไม่ได้คือเราคุมสติตัวเองไม่ได้ เราก็พิจารณาอะไรไม่ได้ เพราะใจอยู่ในลักษณะของความไม่พร้อมที่จะทำงานนั่นเอง

เป็นใจที่เราบังคับไม่ได้เสียแล้ว แต่กิเลสมันบังคับได้ กิเลสเขาบังคับให้ล่องลอยไปตามกระแสร้อยแปด

- ท่านให้พิจารณาอะไรหรือ?

ตอบว่าให้พิจารณา ๔ อย่างคือ พิจารณากาย เวทนา จิต ธรรม

กาย คือตัวตนของเรา

เวทนา คืออารมณ์ทางใจ ๓ อย่าง คือสุข ทุกข์ ไม่สุขและไม่ทุกข์ (กลางๆ)

จิต คือลักษณะใจที่ผ่องใส ขุ่นมัว หรือสภาพใจที่เป็นกลางๆ จะว่าผ่องใสก็ไม่ใช่ จะว่าขุ่นมัวก็ไม่ชัด

ธรรม ในที่นี้หมายถึง ธรรม ๓ ฝ่าย คือธรรมฝ่ายกุศล ธรรมฝ่ายอกุศล ธรรมฝ่ายกลาง (อัพยากตาธัมมา)

การพิจารณาจะต้องให้เกิด ความเห็นจริงทางใจ คือ เกิดเป็นกัมมัฏฐานทางใจ นี่คือความมุ่ง หวังของหลักสูตร

คราวนี้ก็มาถึงอีกความรู้หนึ่ง ท่านให้พิจารณากายในกาย คำว่า “กายในกาย” หมายถึง ท่านที่เป็นธรรมกาย อย่างน้อยท่านก็รู้จัก ๑๘ กาย คนที่ไม่เป็นธรรมกายก็พิจารณาไม่ได้ เพราะท่านรู้จักแต่กายมนุษย์กายเดียวเท่านั้น จึงไปพิจารณากายในกายไม่ได้

และเมื่อไม่รู้จักกายในกายแล้วก็ไม่รู้เวทนาในเวทนา ไม่รู้จิตในจิตไม่รู้ธรรมในธรรม เป็นอันว่าคนที่ไม่เป็นวิชา ๑๘ กายนั้น จึงหมดโอกาสเรียนวิชาสติปัฏฐาน ๔ นั่นเอง

ต่อมาก็มาถึงอีกความรู้หนึ่ง เป็นความรู้ละเอียดขึ้นคือ มีกายที่ไหนก็มีใจครองเสมอไป

เมื่อมีใจแล้วเราก็มาดูว่า เราเอากายของเราพิจารณากาย พิจารณาอารมณ์ใจ (สุข ทุกข์ ไม่สุขไม่ทุกข์) พิจารณาจิต (ผ่องใส ไม่ผ่องใสหรือเป็นกลาง จะว่าผ่องใสก็ไม่ใช่จะว่าขุ่นมัวก็ไม่เชิง) พิจารณาธรรม ๓ ฝ่ายว่าเป็นธรรมฝ่ายกุศล ฝ่ายอกุศล หรือเป็นอัพยากตาธัมมา นี่คือ บทเรียนที่เขากำหนด ให้เราเรียน เราจะต้องทำให้ได้ตามที่ตำราเขาสั่งให้จงได้

โดยสรุป

วิชาธรรมกายนั้น ในการปฏิบัติธรรมตามสติปัฏฐาน 4 จะต้อง “เห็นจริง” กล่าวคือ

เห็นกายจริงๆ
เห็นเวทนาซึ่งเป็นอารมณ์สุข ทุกข์หรืออารมณ์กลางๆ จริงๆ
เห็นจิต ซึ่งเป็นใจที่ผ่องใส ขุ่นมัว หรือสภาพใจที่เป็นกลางๆ จริงๆ
เห็นธรรม ซึ่งเป็นธรรมขาว ธรรมดำ หรือธรรมที่เป็นกลางๆ จริงๆ

การที่ใครเรียนสติปัฏฐาน 4 ได้ ต้องทำวิชา 18 กายให้ได้ก่อน ถ้าใครทำวิชา 18 กายไม่ได้ ก็ไม่สามารถจะเห็นกายในกายได้

ก็ในเมื่อไม่สามารถเห็นกายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต ธรรมในธรรม ซึ่งอยู่ในกายต่างๆ ก็ไม่มีทางที่จะสามารถเห็นได้ ....

วิชา 18 กายกับสติปัฏฐาน 4

2012-04-11T15:10:00.001+07:00

ผมได้เขียนไปแล้วหลายครั้งหลายหนว่า “วิธีปฏิบัติธรรมแบบยุบหนอพองหนอกับแบบนามรูปไม่ได้เป็น สติปัฏฐาน 4”

วิธีปฏิบัติธรรมแบบยุบหนอพองหนอกับแบบนามรูปเป็นการเดินไปเดินมา แล้วคิดเรื่องพระไตรลักษณ์เท่านั้น

วันนี้จึงขอนำหลักฐานมายืนยันข้อเขียนที่ว่า “วิชาธรรมกายสติปัฏฐาน 4” โดยนำมาจากหนังสือ “ปุจฉาวิสัชนา-วิชาธรรมกาย และประวัติของผู้ทำวิชาปราบมาร” ซึ่งเป็นคำถามของคณะศิษย์และคำตอบของคุณลุงการุณย์ บุญมานุช ดังนี้

๓๒๓. ว่ากันว่าการเดินวิชา ๑๘ กายเป็นการพิจารณาสติปัฏฐาน ๔ คือ กาย เวทนา จิต ธรรม โดยอัตโนมัติใช่หรือเปล่าครับ?

ถูกแล้ว! กายก็คือกายต่างๆ เช่น ๑๘ กายเป็นต้น

เวทนาในที่นี้หมายถึงอารมณ์ที่เกิดแก่ใจว่าทุกข์ สุข และไม่ทุกข์ไม่สุข (คือกลางๆ จะว่าสุขก็ไม่ใช่จะทุกข์ก็ไม่เชิง)

จิตก็คือการที่รู้ว่าใจผ่องแผ้ว ใจไม่ผ่องใส คือเห็นว่าใสหรือไม่ใส สว่างหรือไม่สว่างนั่นเอง

ธรรมนั้นก็คือรู้เห็นว่า อะไรเป็นกุศล? อะไรเป็นอกุศล? อะไรเป็นธรรมภาคกลาง? คือไม่ใช่กุศลและก็ไม่ใช่อกุศล ยังคาบลูกคาบดอก เรียกว่า อัพยากตาธัมมา คือ ธรรมฝ่ายกลาง สีกายธรรมเป็นสีน้ำตาล ธรรมภาคมารสีกายธรรมเป็นสีดำและสีตะกั่ว สีกายธรรมของภาคขาวเป็นสีขาว

ที่เราได้ยินพระท่านสวดว่า กุสลาธัมมา (คือภาคพระ ภาคขาว ภาคกุศล) อกุสลาธัมมา (คือภาคมาร ภาคดำ ภาคบาป) อัพยากตาธัมมา (คือภาคกลาง ประเภทบุญไม่ทำกรรมไม่สร้าง จะว่าเป็นพระก็ไม่ใช่ จะว่ามารก็ไม่เชิง)

การเห็นกายในกาย ตั้งแต่กายหยาบไปถึงกายละเอียด เรียกว่า “กายานุปัสสนา”

การเห็นเวทนาในเวทนาคือเห็นทุกข์ สุข ไม่ทุกข์และไม่สุข ตั้งแต่กายหยาบไปถึงกายละเอียดเรียกว่า “เวทนานุปัสสนา” ทุกข์เป็นดวงดำ สุขเป็นดวงขาว ดวงสีน้ำตาลเป็นดวงของภาคกลาง

การเห็นใจที่ใสใจที่ไม่ใสตั้งแต่ใจของกายหยาบไปถึงกายละเอียด หากมารเขามาแทรก ใจของเราก็ขุ่นมัวไม่สว่างใส หากเป็นใจของภาคขาวล้วนๆ ใจนั้นก็สว่างใส เรียกว่า “จิตตานุปัสสนา”

การเห็นดวงธรรมต่างๆ เช่นดวงธรรมสีขาว ดวงธรรมสีดำ ดวงธรรมสีน้ำตาล ที่พบในกายต่างๆ ตั้งแต่ในกายหยาบไปถึงกายละเอียด การเห็นเช่นนั้น แสดงถึงการเข้ามายึดอำนาจปกครอง

หากเราพบแต่ดวงธรรมขาว ส่งผลให้ภาคกุศลเป็นความรุ่งเรือง หากไปพบดวง ดำเข้า ภาคมารเขาก็มีกำลังมากกว่าภาคขาว การรู้เห็นเช่นนี้ เรียกว่า “ธัมมานุปัสสนา”

ขอให้ท่านผู้อ่านพิจารณาดูว่า คำอธิบายของวิชาธรรมกายนั้น สามารถอธิบาย

กายานุปัสนาสติปัฏฐาน
เวทนานุปัสนาสติปัฏฐาน
จิตตานุปัสนาสติปัฏฐาน
ธรรมานุปัสนาสติปัฏฐาน

ได้อย่างแจ่มชัดหรือไม่

และเมื่อเปรียบเทียบกับคำอธิบายของสายยุบหนอพองหนอกับสายนามรูป จะเห็นว่า คำอธิบายของสายวิชาธรรมกาย เป็นเหตุเป็นผลและครบถ้วน ซึ่งทำให้เข้าใจได้ง่ายๆ กว่าคำอธิบายของสายยุบหนอพองหนอกับสายนามรูปหรือไม่..

วิชาธรรมกายกับสติปัฏฐาน

2011-09-30T22:05:00.005+07:00

กระแสโลกาภิวัตน์ (globalization) อันเป็นผลมาจากพัฒนาการติดต่อสื่อสาร การคมนาคมขนส่ง และเทคโนโลยีสารสนเทศ เชื่อมโยงระหว่างปัจเจกบุคคล ชุมชน หน่วยธุรกิจ และรัฐบาล ทั่วทั้งโลกได้พาพฤติกรรม “การแดกด่วน” (fast food) เข้ามาในเมืองไทยของเราด้วย

แต่ที่น่าเสียดายเป็นอย่างยิ่งที่ว่า เป็นการแดกด่วนอย่างของต่างประเทศ เช่น McDonald เป็นต้น ที่มีผลที่ตามมาเป็นโทษ ที่ต้องตามมาแก้ไขกันอย่างมากมาย

ที “ข้าวแกง” อันเป็นอาหารจานด่วนของเราที่มีมาตั้งแต่ดั้งเดิม ไม่ได้มีผลเสียอะไร เพราะ ข้าวแกงของเราเต็มยังเต็มบริบูรณ์ไปด้วยสารอาหาร กลับไม่ค่อยได้รับความนิยม

ในทางศาสนา ก็ยังอุตส่าห์มีการแดกด่วน (fast food) กับเขาด้วย คือ การปฏิบัติธรรมของพระพม่า ซึ่งพัฒนามาเป็นสายยุบหนอพองหนอกับสายนามรูป

สายยุบหนอพองหนอโฆษณาว่า แค่เดินไปเดินมา พิจารณาอิริยาบถใหญ่ อิริยาบถย่อย ทำความรู้ตัวให้เป็นปัจจุบันอยู่ทุกขณะจิต ภายใน 7 ปี 7 เดือน 7 วันท่านก็จะบรรลุมรรคผลกันแล้ว

คนไทยที่มีพฤติกรรมชอบการแดกด่วนก็นับถือกันไปเป็นจำนวนมาก

อย่างไรก็ดี จากข้อเท็จจริง (fact) ที่พบเห็นกันโดยทั่วไป พระพม่ารวมทั้งสาวกชาวไทยสอนกันมาหลายสิบปี คิดอย่างต่ำ 7 เท่าของ 7 ปี ก็คือ 49 ปีเข้าไปแล้ว ก็ยังไม่เห็นว่าพระพม่ากับสาวกจะใกล้ความเป็นพระอรหันต์เสียที

ถ้าเปรียบเทียบกับสายวิชาธรรมกาย ซึ่งเปรียบเทียบได้ว่า เป็นข้าวแกงของเรานั้น เป็นการปฏิบัติที่เป็นสายตรงที่สุด สายสั้นที่สุด และสายเร็วที่สุดในการสร้างบารมีแล้ว

บารมี 30 ทัศนั้น สายปฏิบัติธรรมอื่นๆ ไม่มีวิธีตรวจสอบว่า ตัวเองอยู่ระดับไหน ต้องรอจนกระทั่งเป็นพระอรหันต์แล้ว ถึงจะรู้ว่า “ตนเองบารมีเต็มแล้ว”

สายวิชาธรรมกายเราสามารถตรวจสอบได้ตลอดเวลาว่า ขณะนี้ ตอนนี้บารมี 30 ทัศของเราอยู่ในระดับไหน ควรจะสร้างบารมีแบบใดจึงจะได้บารมีแบบรวบยอด และได้บารมีสูงสุด

ขอบอกตรงนี้เลยก็ได้ บารมีนั้นก็คือ การให้ธรรมะเป็นทาน โดยการออกไปสอนให้คนเห็นดวงธรรมและกายธรรม

เรื่องนี้ ผมปฏิบัติมาตลอด ขอยืนยันว่าเป็นเช่นนั้นจริง

หลวงพ่อวัดปากน้ำสอนปฏิบัติธรรมตามแบบพระพุทธเจ้า จึงไม่มีการมายกย่องพระสูตรใดพระสูตรหนึ่งว่าดีกว่าพระสูตรอื่น เช่น พระพม่า เป็นต้น

ความคิดในการยกย่องว่าพระสูตรใดพระสูตรหนึ่งดีกว่าพระสูตรอื่นๆ นั้น เป็น “การนำเข้า” มาจากพระพม่า ทำให้พุทธศาสนิกชนชาวไทย เสียศูนย์กันไปเป็นจำนวนมาก แม้กระทั่งสายพุทโธก็ต้องไปชู “อานาปานสติสูตร” เข้ามาต่อสู้

พระพม่าสอนแต่สติปัฏฐานอย่างเดียว แล้วก็โฆษณาไปว่า จะบรรลุพระอรหันต์ภายใน 7 ปี 7 เดือน 7 วัน โดยไม่ต้องบำเพ็ญบารมี 30 ทัศ ไม่ต้องพิจารณาอริยสัจ 4 ไม่ต้องศึกษามรรค 8 ซึ่งเป็นไปไม่ได้

วิชาธรรมกายนั้น เป็นสติปัฏฐาน 4 โดยเนื้อหาของวิชาอยู่แล้ว ท่านจะเห็นกายในกาย เวทนาในเวทนา จิตใจจิต ธรรมในธรรมตลอด เมื่อท่านศึกษาวิชาธรรมกาย

ขอยกตัวที่เด่นชัดที่สุดก็คือ ดวงปฐมมรรค ซึ่งมีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ดวงธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน ก็แสดงให้เห็นชัดเจนว่า วิชาธรรมกายสอนสติปัฏฐาน 4 ไปในตัวอยู่แล้ว จึงไม่ต้องจำเป็นจะต้องมาชูสติปัฏฐาน 4 ให้สูงกว่าพระสูตรอื่นๆ

หลวงพ่อวัดปากน้ำสอนไว้ในการเทศน์เรื่อง “รตนตฺตยคมนปณามคาถา” เมื่อวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2492 ในเรื่องนี้ ไว้ดังนี้

การเข้าถึงพระรัตนตรัยต้องใช้ กาย-วาจา-ใจที่ละเอียด ที่หยาบเข้าไม่ถึง กายที่ละเอียดซึ่งได้กับกายสังขาร วาจาที่ละเอียดซึ่งได้กับวจีสังขาร ใจที่ละเอียดซึ่งได้กับจิตสังขาร

กายสังขาร คือ ลมหายใจเข้าออกซึ่งปรนเปรอกายให้เป็นอยู่

วจีสังขาร คือ ความตรึกตรองที่จะพูด

จิตสังขาร คือ ความปรุงของจิตสำหรับใช้ทางใจ

กายสังขารสงบ คือ ลมหายใจหยุด วจีสังขารสงบ คือ ความตรึกตรองหยุด จิตสังขารสงบ คือใจหยุดอยู่ที่ศูนย์กลางของดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์ชื่อว่าสันติ ลมหยุดลงไปในที่เดียวกันชื่อว่า อานาปาน ซึ่งแปลว่า ลมหยุดนิ่งหรือไม่มี

เมื่อสังขารทั้งสามหยุดถูกส่วนเข้าแล้ว เรียกว่า กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน ด้วย

ส่วนหนึ่งเมื่อสังขารสงบมีความสุขเกิดขึ้น เรียกว่า เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน

จิตคิดว่าเป็นสุขเรียกว่า จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน

ในเมื่อสติปัฏฐานทั้งสามถูกส่วนพร้อมกันเข้า เกิดเป็นดวงใสขึ้นเท่าฟองไข่แดงหรือเท่าดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ ใสบริสุทธิ์สนิทเหมือนกระจกส่องเงาหน้า นั่นแหละ ธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน

ดวงนี้บางท่านเรียกว่า พระธรรมดวงแก้ว โบราณท่านใช้แปลในมูลกัจจายว่า “ปฐมมรรค”

ขอให้ท่านผู้อ่าน โปรดพิจารณาดูว่า วิชาธรรมกายเป็นสติปัฏฐาน 4 หรือไม่

จะเห็นได้ว่า วิชาธรรมกายนั้นเป็นสติปัฏฐาน 4 ยิ่งกว่าคำสอนของสายยุบหนอพองหนอ ซึ่งไม่ยอมเห็นอะไรทั้งสิ้น

กายานุปัสสนา มาจาก กาย + อนุปัสนา แปลว่า “ตามเห็น” พวกยุบหนอพองหนอก็อธิบายเข้ารกเข้าพงไปว่า “พิจารณาเห็น” บางคนเอา “เห็น” ออกไปเลย เลยเพียง “พิจารณา” แต่ไม่มีใครยอมเห็น

อนุปัสนาแปลว่า “ตามเห็น” หลวงพ่อวัดปากน้ำก็สอนไว้อย่างชัดเจนว่า การเห็นกายมนุษย์หยาบด้วยตาเนื้อของเรา แล้วค่อยไปเห็นกายมนุษย์ละเอียด กายทิพย์หยาบ กายทิพย์ละเอียด จนกระทั่งถึงกายธรรมพระอรหัตนั่นแหละคือ “การตามเห็น”

จะเห็นได้ว่า คำสอนของหลวงพ่อวัดปากน้ำก็ถูกต้องตามพระไตรปิฎกอยู่แล้ว ที่สำคัญก็คือ มีการปฏิบัติตามได้ด้วย เห็นผลปฏิเวธได้อีก

การที่กายมนุษย์หยาบปฏิบัติธรรมตามสายวิชาธรรมกายจนเห็นกายมนุษย์ละเอียด กายมนุษย์ละเอียดนั่นคือ “ปฏิเวธ”

การเห็นกายละเอียดต่างๆ เข้าไปอีก ก็เป็น “ปฏิเวธ” เข้าไปเป็นชั้นๆ ไป

หลักฐานที่เป็นวิชาการก็คือ การที่ผมให้เด็กนักเรียนวาดรูปมาให้ดู หาดูหาอ่านได้ในบทความของบล็อกนี้

สายยุบหนอพองหนอสามารถอธิบายได้อย่างชัดแจ้งเช่นนี้หรือไม่.............

วิชาธรรมกายกับวิปัสสนา

2011-09-30T21:44:00.004+07:00

จากการค้นไปค้นไปในเว็บต่างๆ ผมบังเอิญไปอ่านพบข้อเขียนเรื่อง “วิชาธรรมกายกับวิปัสสนากรรมฐานแตกต่างกันอย่างไร” โดยผู้เขียนใช้นามแฝงว่า “ครูแก่” ท่านเขียนไว้ดังนี้

การปฏิบัติธรรมจะมีหลักสำคัญอยู่ 3 ประการ คือ

1. บริกรรมนิมิต

- สายธรรมกายกำหนดลูกแก้วกลมใสเป็นนิมิต

- สายพุทโธกำหนดลมหายใจเข้าออกเป็นนิมิต

- สายยุบหนอพองหนอกำหนดท้องเป็นนิมิต

2. บริกรรมภาวนา

- สายธรรมกายกำหนดสัมมาอะระหังเป็นบริกรรมภาวนา

- สายพุทโธกำหนดพุทโธเป็นบริกรรมภาวนา

- สายหยุบหนอพองหนอกำหนดยุบหนอพองหนอเป็นบริกรรมภาวนา

2. ที่ตั้งของใจ

- สายธรรมกาย กำหนดฐานที่ 7 (อยู่กลางลำตัว เหนือสะดือ 2 นิ้วมือ) เป็นที่ตั้งของใจ

- สายพุทโธกำหนดสุดลมหายใจเข้าออกหรืออยู่กลางท้องเป็นที่ตั้งของใจ

- สายยุบหนอพองหนอท้องเป็นที่ตั้งของใจ

สายธรรมกายกับสายพุทโธที่ตั้งของใจใกล้เคียงกัน

ขออธิบายของสายธรรมกายว่าทำไมที่ตั้งของใจต้องอยู่กลางท้อง เพราะจุดนั้นเป็นจุดเกิดดับของจิต ขออธิบายต่อนะครับ ในวิสุทธิมรรค กล่าวไว้ว่า " พอถึงฌาน 8 ให้ถอยไปที่ฌาน 4 แล้วเอาฌาน 4 จับอยู่ที่จิต เปรียบเสมือนเราเดินตามงู เราจะรู้ที่อยู่ของงู "

หากผู้ใดปฏิบัติตามนี้ก็จะพบจุดเกิดดับของจิตอยู่ที่กลางท้อง ที่หลวงพ่อวัดปากน้ำเรียกว่าเห็นสิบเห็นศูนย์

ซึ่งยากมากกว่าที่จะเข้าใจ และเข้าถึง ผู้เขียนเองปฏิบัติลองผิดลองถูกอยู่ 20 กว่าปีกว่าที่จะเข้าใจ จึงไม่แปลกใจที่มีหลายคนยังไม่เข้าใจวิชชาธรรมกาย และคอยตำหนิ

วิปัสสนากรรมฐาน คือ กรรมฐานเป็นอุบายเรืองปัญญา, กรรมฐานทำให้เกิดการรู้แจ้งเห็นจริง หมายถึงการปฏิบัติธรรมที่ใช้ปัญญาพิจารณาเป็นหลัก

วิปัสสนากรรมฐานบำเพ็ญได้ โดยการพิจารณาสภาวธรรมหรือนามรูป คือ ขันธ์ ธาตุ อายตนะอินทรีย์ให้เห็นตามความเป็นจริง คือ เห็นด้วยปัญญาว่า สภาวธรรมเหล่านี้ ตกอยู่ในสามัญลักษณะหรือไตรลักษณ์ คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจากการรวมตัวของธาตุ 4 คือ ดิน น้ำ ไฟ ลม เท่านั้น เป็นสิ่งที่ไม่ควรยึดมั่นถือมั่น

วิปัสสนากรรมฐานเป็นกรรมฐานที่มุ่งอบรมปัญญาเป็นหลักคู่กับสมถกรรมฐาน ซึ่งมุ่งบริหารจิตเป็นหลัก

ในคัมภีรทางพระศาสนาทั้งพระไตรปิฎกและอรรถกถาทั่วๆ ไปมักจัดเอาวิปัสสนาเป็นแค่สุตมยปัญญาและจินตามยปัญญา เพราะในวิภังคปกรณ์พระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้อย่างนั้น

ทั้งนี้ก็ยังพอจะอนุโลมเอาวิปัสสนาว่า เป็นภาวนามยปัญญาได้อีกด้วย เพราะในฏีกาหลายที่ ท่านก็อนุญาตไว้ให้ ซึ่งท่านคงอนุโลมเอาตามนัยยะพระสูตรอีกทีหนึ่ง และในอรรถกถาปฏิสัมภิทามรรคท่านก็อนุโลมให้เพราะจัดเข้าได้ในภาวนามัยบุญกิริยาวัตถุข้อ 10

วิพากษ์วิจารณ์

ผมสงสัยว่า คุณคนแก่คงไปเมายาบ้าผสมยาฆ่าหญ้ามาหรือเปล่าก็ไม่รู้ เขียนเพ้อเจ้อไปเรื่อย พวกนี้ชอบทำเป็นรู้ ในสิ่งที่ตนเองไม่รู้

มันจะมีหน้ามีตาไปสักเพียงไหน การทำเป็นรู้ในสิ่งที่ตนเองไม่รู้ แล้วไม่เปิดเผยว่า ตนเองเป็นใคร ไม่รู้จะทำกันไปทำไม

เรื่องอื่นๆ ยกเว้นแต่ที่เกี่ยวกับวิชาธรรมกายต้องขอวิพากษ์วิจารณ์กันเล็กน้อย

ขอแสดงสัญชาตญาณของครูภาษาไทยสักเล็กน้อย อันที่จริง ธรรมชาติของผม ผมไม่ค่อยจับผิดเรื่องของภาษามากนัก เพราะ ในการเขียนข้อมูลทางเว็บอาจจะต้องใช้ความเร็วในการตอบ ในการเขียน ความผิดพลาดทางภาษาอาจจะเกิดขึ้นได้ง่าย

แต่ในกรณีของคุณคนแก่นี่ ท่านพิมพ์ผิดมากจนสังเกตได้ชัด ยิ่งทำให้น่าสงสัยไปว่า ภาษาไทยก็ไม่เข้มแข็ง แล้วจะมาเขียนให้ความรู้ผิดๆ กับคนอื่นไปทำไม

การให้ความรู้ผิดๆ ในทางวิชาการ หรือในทางโลกนั้น มีผลเสียมากเหมือนกัน แต่ไม่มากนัก แต่การให้ความรู้ผิดๆ ในทางศาสนานั้น กรรมหนักมาก

ธาตุธรรมถือว่า เป็นการสอนนอกทางพระศาสนา เป็นเครื่องมือของมาร พวกที่ชอบสอนผิดๆ จึงไปอบายภูมิกันมาก

ไม่รู้ว่าความรู้ที่คุณคนแก่ท่านเขียนและเกี่ยวกับประเด็นอื่นจะจริงแค่ไหนก็ไม่รู้ อันนั้นก็ยกประโยชน์ให้จำเลยไป เพราะ ไม่มีความรู้ที่จะไปวิพากษ์วิจารณ์

ผมขอเลือกที่จะวิพากษ์วิจารณ์เรื่องที่ผมรู้ผมเห็น เป็นเรื่องๆ ดังนี้

1) คุณคนแก่เขียนเรื่องบริกรรมนิมิตไว้ว่า – สายธรรมกายใช้ลูกแก้วกลมใส สายพุทโธใช้การกำหนดลมหายใจเข้าออก ส่วนสายยุบหนอพองหนอใช้การกำหนดการเคลื่อนไหวของท้อง

สายวิชาธรรมกายยอมรับได้ว่าถูกต้อง แต่ของสายพุทโธกับสายยุบหนอพองหนอ ผมไม่ค่อยแน่ใจว่าจะใช้คำว่า “นิมิต” ได้หรือไม่

คำว่า “นิมิต” น่าจะผูกพันกับ “การเห็น” สายปฏิบัติธรรมใดที่ไม่เน้นการเห็น ไม่น่าจะใช้คำว่า “นิมิต” ในแง่ของบริกรรมนิมิตได้

2) คุณคนแก่เขียนเรื่องที่ตั้งของใจไว้ว่า -สายธรรมกาย กำหนดฐานที่ 7 เป็นที่ตั้งของใจ สายพุทโธกำหนดสุดลมหายใจเข้าออกหรืออยู่กลางท้องเป็นที่ตั้งของใจ สายยุบหนอพองหนอกำหนดท้องเป็นที่ตั้งของใจ

สายวิชาธรรมกายยอมรับได้ว่าถูกต้อง แต่ของสายพุทโธกับสายยุบหนอพองหนอ ผมไม่ค่อยแน่ใจว่าถูกต้อง โดยปกติแล้ว ในรุ่นของหลวงปู่มั่นกับลูกศิษย์นั้น กำหนดให้พิจารณาลมหายใจที่ปลายจมูก ไม่ใช่กลางท้อง

สายพุทโธรุ่นใหม่ๆ นี้ เพิ่งมีกำหนดให้พิจารณาลมหายที่แห่งเดียวกับวิชาธรรมกาย แต่ผมก็ไม่แน่ใจว่า สายพุทโธทั้งหมดจะเปลี่ยนจุดที่พิจารณาลมมาอยู่ในท้องหรือไม่

สำหรับคำว่า “ที่ตั้งของใจ” ผมไม่คิดว่า สายพุทโธจะใช้กลางท้องเป็นที่ตั้งของใจ และสายยุบหนอพองจะใช้การเคลื่อนไหวของท้องเป็นที่ตั้งของใจ

คุณคนแก่น่าจะไม่เข้าใจ “จุดที่พิจารณา” กับ “ฐานของใจ” สายวิชาธรรมกายใช้ฐานที่ 7 เป็นจุดที่พิจารณาด้วย แต่สายพุทโธกับสายยุบหนอพองหนอไม่น่าจะใช่

3) คุณคนแก่ให้เหตุผลว่า ที่ตั้งของใจของสายวิชาธรรมกาย “อยู่กลางท้อง เพราะจุดนั้นเป็นจุดเกิดดับของจิต” ข้อความนี้ “มั่วแล้วครับท่าน”

ผมเริ่มสงสัยพฤติกรรมของคุณคนแก่ขึ้นไปอีกว่า ในเมื่อตัวเองไม่เข้าใจ แล้วจะมาเขียนอวดเบ่งคุยโตคุยโม้โอ้อวดไปทำไม

สำนวนที่ว่า “จุดเกิดดับของจิต” นั้น เราไม่ค่อยได้ใช้ในวิชาธรรมกาย ในความหมายในลักษณะนี้ วิชาธรรมกายใช้คำศัพท์อื่น

หลวงพ่อวัดปากน้ำไม่ได้เป็นผู้กำหนดว่า ฐานที่ 7 เป็นที่ตั้งของใจ แต่เป็นธรรมชาติที่เป็นเช่นนั้น ตอนที่หลวงพ่อวัดปากน้ำเห็นดวงปฐมมรรคครั้งแรก ท่านใช้วิธีการของสายพุทโธ ไม่ใช่วิธีการของวิชาธรรมกาย

เมื่อเห็นดวงปฐมมรรคแล้ว เห็นกายธรรมแล้ว หลวงพ่อจึงนำไปสอนคนอื่น ไม่ใช่ว่าหลวงพ่อวัดปากน้ำเลือกเช่นนั้น

ถ้าจะให้เหตุผลก็ให้ได้คือ ตรงฐานที่ 7 นั้น ลมหายใจมาหยุดตรงนั้นพอดี และ “เอกายนมรรค” ที่เป็นจุดเล็กใสเท่าปลายเข็มก็อยู่ตรงนั้น การเอาใจไปหยุดตรงนั้น ก็จะทำให้ผลของการปฏิบัติธรรมได้ผลเร็วกว่าการที่เอาใจไปตั้งไว้ที่อื่นๆ

4) คุณคนแก่เขียนต่อมาว่า หากผู้ใดปฏิบัติตามนี้ ก็จะพบจุดเกิดดับของจิตอยู่ที่กลางท้อง ที่หลวงพ่อวัดปากน้ำเรียกว่า เห็นสิบเห็นศูนย์

อันนี้ก็มั่วอีกแล้วครับท่าน ของจริงเป็นอย่างนี้

เห็นสิบแล้วเห็นศูนย์ เป็นเค้ามูลสืบกันมา

เที่ยงแท้แน่หนักหนา ตั้งอนิจจาเป็นอาจิณ

จุติแล้วปฏิสนธิ ย่อมเวียนวนอยู่ทั้งสิ้น

สังขาราไม่ยืนยิน ราคีสิ้นเป็นตัวมา

สิบคือ ฐานที่ 6 อยู่ในท้องระดับเดียวกับสะดือ ศูนย์คือ ฐานที่ 7 อยู่ในท้องเหนือระดับสะดือ 2 นิ้วมือของผู้ปฏิบัติ

ความกว้างเท่ากับนิ้วหัวแม่มือของมือซ้ายกับมือขวาซ้อนกัน แต่เวลาเราสอน ใช้ความกว้างของนิ้วชี้กับนิ้วกลางจะง่ายดี

เวลาเห็นดวงใสนั้น จะต้องเห็นที่ฐานที่ 6 ก่อน แล้วดวงใสก็จะลอยขึ้นมาฐานที่ 7 หลวงพ่อวัดปากน้ำจึงเขียนกลอนว่า “เห็นสิบแล้วเห็นศูนย์ เป็นเค้ามูลสืบกันมา”

มั่วจริงๆ คุณคนแก่นี่

4) คุณคนแก่เขียนต่อมาว่า ยากมากกว่าที่จะเข้าใจ และเข้าถึง ผู้เขียนเองปฏิบัติลองผิดลองถูกอยู่ 20 กว่าปีกว่าที่จะเข้าใจ จึงไม่แปลกใจที่มีหลายคนยังไม่เข้าใจวิชชาธรรมกาย และคอยตำหนิ

ในฐานะวิทยากรสอนวิชาธรรมกาย คุณคนแก่มั่วครับท่าน ที่เหลือๆ ก็มั่วทั้งนั้น แต่เห็นว่าไม่เกี่ยวกับวิชาธรรมกายนัก ก็ปล่อยให้ผู้อ่านพิจารณากันเองก็แล้วกัน...

ฐานของใจ

2011-09-30T21:14:00.002+07:00

ในการฝึก “กายธรรมสติปัฏฐาน” ที่คิดขึ้นมาสำหรับคนที่ฝึกปฏิบัติธรรมแบบยุบหนอพองหนอกับแบบนามรูป ที่ต้องการเปลี่ยนวิธีฝึกปฏิบัติธรรมมาเป็นสายวิชาธรรมกาย ต้องเอาใจไปตามฐานของใจ

ถึงตอนนี้ ถ้ามีคนถามว่า ทำไมจะต้องเปลี่ยนวิธีปฏิบัติธรรมแบบยุบหนอพองหนอกับแบบนามรูปมาเป็นการฝึกแบบวิชาธรรมกายด้วย

คำตอบก็คือ

วิธีปฏิบัติธรรมแบบยุบหนอพองหนอกับแบบนามรูปไม่ได้เป็น “สติปัฏฐาน 4” วิธีปฏิบัติธรรมแบบยุบหนอพองหนอกับแบบนามรูปเป็นการเดินไปเดินมา แล้วคิดเรื่องพระไตรลักษณ์เท่านั้น

การคิดแบบนั้น เป็นการคิดแบบนักปรัชญา ไม่ใช่การปฏิบัติธรรมที่ถูกต้อง แต่การคิดพิจารณาร่างกายเป็นพระไตรลักษณ์นั้น ไม่ได้มีข้อเสียอย่างร้ายแรง แต่ไม่มีทางที่จะก้าวหน้าในการปฏิบัติธรรมได้

ให้เดิน ให้นั่ง ไปเป็นอสงไขยชาติ ก็จะได้เพียงความสงบชั่วคราว กำจัดกิเลสได้เพียงเล็กน้อยเท่านั้น ไม่สามารถกำจัดกิเลสที่ละเอียดๆ ลึกๆ ได้

ตำแหน่งของฐาน

ในการอธิบาย ผมจะอธิบายละเอียดเพียง 2 ฐานคือ ฐานที่ 4 ปากช่องเพดาน กับฐานที่ 7 สำหรับฐานที่ 1, 2, 3, 5, และ 6 ไม่ยาก

ประการสำคัญก็คือ ฐานที่ 1 กับฐานที่ 2 นั้น ผู้หญิงเข้าทางซ้าย คือ ปากช่องจมูกซ้าย ตาซ้าย ผู้ชายปากช่องจมูกขวา ตาขวา

คำว่า “ตาซ้าย” กับ “ตาขวา” หมายถึงตรงหัวตา ตรงที่น้ำตาไหลออกมา

ฐานที่ 3 นั้น นึกให้อยู่กลางศีรษะ นึกได้ก็ถือว่า ถูกต้องแล้ว ในใจตอนที่เอาใจเคลื่อนเข้าไปตามฐานนั้น ถ้าใจคิดว่า มันเอียง ไม่ตรง ก็ไม่ต้องไปกังวล เอานึกให้ได้เสียก่อน

ในความเป็นจริงแล้ว มันถูกต้องตามฐานแล้ว แต่มารมันพยายามจะเบี่ยงเบน ให้เราคิดว่า เราเอาใจไว้ไม่ถูกที่ ดังนั้น มันจะเอียงนิด เอียงหน่อย อย่ามัวไปจัดมัน ค่อยๆ ปฏิบัติไป เดี๋ยวก็ตรงเอง

ฐานที่ 5 นึกให้อยู่เหนือลูกกระเดือกนิดหนึ่ง ผู้ชายไม่ค่อยมีปัญหา เพราะ ลูกกระเดือกเห็นอยู่ ของผู้หญิงลูกกระเดือกไม่แหลมออกมา ก็นึกให้ได้ก็แล้วกัน

เคยไปสอนนักเรียน นักเรียนรวมถึงนักศึกษาคิดว่า “ผู้หญิงไม่มีลูกกระเดือก” เป็นการเข้าใจอย่างร้ายแรง เพราะ ถ้าไม่มีลูกกระเดือก เราจะพูดไม่ได้เลย

เส้นเสียงที่ทำให้เกิดเสียงพูดนั้น อยู่ในลูกกระเดือก เวลาเราพูด เสียงจะออกมาจากปอด ตอนที่เราหายใจออก เสียงพูดส่วนใหญ่ ใช้ลมออกจากปอด

เมื่อลมผ่านเส้นเสียงก็จะสั่นทำให้เกิดคลื่นเสียง เสียงก็ไปโดนฟันมั่ง ลิ้นมั่ง ปากก็บังคับให้เสียงแตกต่างกันไป ก็กลายมาเป็นเสียงสระกับเสียงพยัญชนะ

ฐานที่ 4 คือ ปากช่องเพดานหรือเพดานปากนั้น ดูตามภาพจะเห็นว่า อยู่ระดับเดียวกับจมูก แต่ก็ไม่ช่วยให้เข้าใจมากนัก

ถ้าอยากรู้ว่าฐานที่ 4 อยู่ตรงไหน ให้ทำเสียงกระแอม สะเทือนตรงไหนมากที่สุดในลำคอ ตรงนั้นคือฐานที่ 4

สำหรับฐานที่ 6 นั้น ให้นึกว่ามีเส้นด้าย แทงจากสะดือทะลุหลัง และจากสีข้างขวา ทะลุมาสีข้างซ้าย ตรงที่เส้นด้ายตัดกันคือ ฐานที่ 6

มาถึงฐานที่ 7 ที่จะต้องเอาใจมาหยุดตรงนี้ตลอดไป ฐานที่ 7 ยกสูงขึ้นมาจากฐานที่ 6 สองนิ้วมือ คือ ความกว้างของการที่เราเอานิ้วโป้งของมือซ้ายกับมือขวาซ้อนกัน

แต่ในการไปสอน เพื่อความสะดวก เราจึงใช้ความกว้างของนิ้วชี้กับนิ้วกลางแทน เพราะ สะดวกดี

ดูรูป ได้มาจาก gotoknow