Aalaya Darshanam

Sri Tripura Tandaveshwara swamy Temple, Tadepalli, Guntur district

2025-03-31T23:36:00.000-07:00

శ్రీ త్రిపుర తాండవేశ్వర స్వామి ఆలయం, తాడేపల్లి

అడుగడుగున గుడి ఉన్నది అని కవి అన్నట్లు ప్రతి ఊరిలో ఒకటి రెండు ఆలయాలు మన రాష్ట్రంలో కనిపిస్తాయి. వాటిలో అధికశాతం పురాతనమైనవే కావడం చెప్పుకోదగిన అంశం.

కృష్ణానదీ తీరంలో ముఖ్యంగా నేటి కృష్ణ మరియు గుంటూరు జిల్లాలో కనిపించే పురాతన ఆలయాలలో అధిక శాతం వేంగి చాళుక్యుల కాలంలో నిర్మించబడినవి అని తెలుస్తోంది. ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన ఆనంద గోత్రీకులు, కాకతీయులు, రెడ్డి రాజులు, రాష్ట్ర కూటులు, విష్ణుకుండినులు, స్థానిక పాలకులు, విజయనగర రాజులు, గజపతి రాజులు మరియు చివరగా అమరావతిని రాజధానిగా చేసుకొని పాలించిన శ్రీ వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు ఆలయాల పునః నిర్మాణం, నూతన మండపాలు నిర్మించి, అభివృద్ధి చేసి, ఆలయ నిర్వహణ నిమిత్తం భూరి విరాళాలు మరియు భూమి సమర్పించుకొన్నట్లుగా తెలుస్తోంది.

చాళుక్యులు

కన్నడ ప్రాంతానికి చెందిన వేరు నేటి "బాదామి" న రాజధానిగా చేసుకొని ఆరవ శతాబ్ద మధ్య కాలం నుండి ఏడవ శతాబ్ద కాలంలో పరిపాలించారు. వంద సంవత్సరాల కాలంలో వీరు భారత దేశ దక్షిణ ప్రాంతాన్ని మరియు మధ్య భారతంలో కొంత ప్రాంతాన్ని పాలించారు.

తాము గెలిచిన ప్రాంతాలలో తమ వారిని పాలకులుగా నియమించడం వలన వారంతా వేంగి, వెలనాటి, తూర్పు, పశ్చిమ చాళుక్యులుగా చరిత్రలో స్థానం పొందారు.

వీరంతా తమిళనాడును పరిపాలించిన చోళ వంశంతో వివాహాది సత్సంబంధాలు కలిగి ఉండడం వలన వీరిని కూడా చోడులు లేక చోళులు అని పిలిచేవారు.

చాళుక్య వంశం వారు నిర్మించిన అనేక సుందర రమణీయ గుహాలయాలు,దేవాలయాలు నేటికీ కర్ణాటక లోని బాదామి, ఐహోల్, పట్టడక్కల్ ప్రాంతాలలో సందర్శించుకోవచ్చును.

మన రాష్ట్ర తీరప్రాంతాన్ని వెయ్యి సంవత్సరాలకు పూర్వం పాలించిన వెలనాటి మరియు వేంగి చాళుక్యులు నిర్మించిన ఆలయాలు అనేకం కనపడుతాయి. కాలక్రమంలో కొన్ని మార్పులు చేర్పులకు లోనైనా ఆలయ ప్రధాన నిర్మాణ శైలి లో మార్పు కనపడదు. ఇన్ని సంవత్సరాలుగా నిత్య పూజలు జరుగుతుండటం విశేషం.

శ్రీ త్రిపుర తాండవేశ్వర స్వామి ఆలయం

తూర్పు ముఖంగా ఉండే ఈ ఆలయం రాజగోపురం, మండపాలు లేకుండా సాదాసీదాగా కనపడుతుంది. ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం వద్ద శ్రీ కాలభైరవ స్వామి సన్నిధి. స్వామివారు విద్య మరియు ఉద్యోగప్రదాతగా ప్రసిద్ధి.

ధ్వజస్థంభం వద్దనే శ్రీ నందీశ్వరుడు ఉపస్థితులై ఉంటారు. ఆలయ ముఖమండపం పైన శ్రీ ధ్యానేశ్వరస్వామి విగ్రహం ఏర్పాటు చేసారు.

ఆలయంలో కొన్ని విశేషాలు కనపడతాయి.

ఆలయం పూర్తిగా రాతి కట్టడం. శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల వారి ఆస్థానంలో ఉండి అష్టదిగ్గజాలుగా ప్రసిద్ధికెక్కిన ఎనిమిది కవి పండితులు ఉండేవారు. వారిలో వికటకవిగా పేరు గాంచిన తెనాలి రామకృష్ణుడు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారని చెబుతారు.

గతంలో ఈ ప్రాంతంలో తాటి చెట్లు అధికంగా ఉండేవట. అందువలన "తాటితోపు" గా పిలవబడిన ఈ ప్రాంతాన్ని రాయలవారు రామకృష్ణ కవికి ఇనాముగా ఇచ్చారట

అప్పటికే ఉన్న ఆలయాన్ని పునః నిర్మించారట వికటకవి. తరువాత అమరావతి పాలకుడు శ్రీ వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు మరమ్మత్తులు చేయించారని తెలుస్తోంది.

అభిషేక జలాలు వెలుపలికి పారే గోముఖి వద్ద శ్రీ చండికేశ్వర స్వామి వారి సన్నిధి తమిళనాడు లోని అన్ని ఆలయాలలో కనిపిస్తుంది. ప్రస్తుతం మన దగ్గర కూడా శివాలయాలలో శ్రీ చండికేశ్వర సన్నిధి ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. కానీ ఈ ఆలయంలో మాత్రం స్వామివారి చిత్రపటం గోముఖి వద్ద ఆలయ గోడ మీద చిత్రీకరించారు.

కృష్ణా తీరంలోని చాలా ఆలయాలలో కల్యాణ మండపం ప్రాంగణంలోనే ఈశాన్య, నైరుతి దిశలలో నిర్మించడం కనిపిస్తుంది. శ్రీ త్రిపుర తాండవేశ్వర స్వామి ఆలయంలో ప్రాంగణానికి వెలుపల వాయువ్య దిశలో ఉండటం ప్రత్యేకం.

ఈశాన్యంలో నూతనంగా నవగ్రహ మండపం నిర్మించారు. నవగ్రహాలు సర్వాంగసుందరంగా , సర్వాభరణ భూషితులుగా దర్శనమివ్వడం మరింత ప్రత్యేకం.

కొత్తగా గ్రానైట్ రాళ్లతో ఆధునీకరించిన ముఖమండపంలో మరో నంది విగ్రహం ఉంటుంది. గతంలో ఈ నంది తిరిగే రాతి రాట మీద ఉండేదట. భక్తులు తమ కష్ట సమయంలో తిప్పి ప్రార్ధించేవారట. విగ్రహం భిన్నం అయ్యే ప్రమాదం ఉండటంతో పీఠం మీద ప్రతిష్టించారు.

మండపంలో రెండు ఆర్చీలు మాదిరి నిర్మించిన మకరతోరణాలు కనపడతాయి. ఆలయ ప్రధాన విశేషానికి ఈ ఆర్చీలకు సంబంధం ఉన్నది. మండపానికి అనుబంధంగా ఉన్న అర్ధమండపంలో శ్రీ భద్రకాళీ సమేత వీరభద్ర స్వామి, శ్రీ గణపతి ఉపస్థితులై పూజలందుకొంటుంటారు. ఇక్కడ మొత్తం మూడు సన్నిధులు కనిపిస్తాయి.

రెండు శక్తి రూపాలు

శ్రీ మహావిష్ణు ఆలయంలో శ్రీదేవి మరియు భూదేవి లేక శ్రీ మహాలక్ష్మి మరియు శ్రీ గోదాదేవి దర్శనమిస్తారు. అంటే ఇద్దరు తాయారులు స్వామివారితో కొలువై ఉంటారు.

కానీ శివాలయాలలో ఒక్క అంబిక సన్నిధి మాత్రమే కనపడుతుంది.

శ్రీ త్రిపుర తాండవేశ్వర స్వామి ఆలయంలో మాత్రం శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి మరియు శ్రీ గంగా బాల త్రిపుర సుందరి దేవి ఎదురు బొదురు సన్నిధులలో స్థానక భంగిమలో దర్శనం ఇవ్వడం మరెక్కడా కనిపించని ప్రత్యేకత.

రెండు శక్తి స్వరూపాలు ఒకే ఆలయంలో ఎదురెదురుగా ఉండటం గొప్ప విశేషంగా చెబుతారు.

రమణీయ పుష్ప, స్వర్ణాభరణ, పట్టు పీతాంబరాలు ధరించిన అంబికలిద్దరూ ప్రసన్నవదనాలతో

భక్తుల పాలిటి కల్పవృక్షాలు.

వివాహం సంతానం, ఉద్యోగం, ఆర్ధిక సమస్యలు ఏవైనా ఇక్కడ విన్నవించుకొంటే మండలం రోజులలో పరిష్కారం కావడం తధ్యం అన్నది స్థానిక విశ్వాసం.

శ్రీ త్రిపుర తాండవేశ్వర స్వామి

చిన్న పానవట్టం మీద చిన్న లింగరూపంలో శ్రీ త్రిపుర తాండవేశ్వర స్వామి వారు ప్రత్యేక దర్శనం అనుగ్రహిస్తారు. భక్తుల మానసిక స్థితి ని బట్టి లింగంలో ఒక రూపం కనిపిస్తుందని చెబుతారు. పడగెత్తిన నాగం, పరిగెత్తుతున్న వృషభం, మానవ వదనం, అగ్ని చిమ్మే త్రినేత్రం ఇలా కనిపిస్తాయి. వారి సమస్య తీరిన తరువాత ఆ రూపం కనిపించదని కూడా అంటారు.

నిత్యం విధివిధానాల ప్రకారం పూజలు జరిగే ఈ ఆలయంలో గణపతి నవరాత్రులు, దసరా మహోత్సవాలు, కార్తీక మాస పూజలు, శ్రీ భద్రకాళీ వీరభద్ర కళ్యాణం, మహాశివరాత్రి రంగరంగ వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో వస్తారు.

ఇన్ని విశేషాల నిలయమైన శ్రీ త్రిపుర తాండవేశ్వర స్వామి ఆలయం విజయవాడ నగరానికి సుమారు పది కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న తాడేపల్లి లో ఉన్నది. విజయవాడ నుండి సొంత వాహనం, బస్సుల లో లేదా ఆటోలో కూడా వెళ్లవచ్చును. రైల్వే ట్రాక్ పక్కనే ఉంటుంది ఆలయం.

తాడేపల్లిలో శ్రీ విశ్వేశ్వర (శ్రీ వీరభద్ర) ఆలయం, శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం మరియు శ్రీ రామాలయం కూడా ఉన్నాయి. పక్కనే ఉన్న సీతానగరం లో కూడా చక్కని పురాతన ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి.

నమః శివాయ !!!!

Sri Nageswara swami Temple, Chirravuru, Guntur District

2025-03-31T23:21:00.000-07:00

వందల సంవత్సరాల ఆలయం

మన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని గ్రామగ్రామాన పల్లె పల్లెలో పురాతన ఆలయాలు కనిపిస్తాయి.

నాటి సంఘంలో హిందూ ధర్మాన్ని, సంస్కృతిని, సంప్రదాయాలను మరియు దైవభక్తిని పెంపొందించడానికి ఆలయ నిర్మాణం జరిగింది.

దేవాలయం అనగా సకల చరాచర సృష్టికర్త అయిన దేవదేవుని నిలయం.

ప్రతి ఒక్క ఆలయం తమవైన ప్రత్యేకతలతో నేటికీ నిత్యపూజలతో కళకళలాడుతున్నాయి. దీనికి కారణం నాడు నాటిన దైవ భక్తి బీజాలే ! ఇన్ని వందల సంవత్సరాలుగా నిత్యం పూజలు జరుగుతూ వస్తున్నాయి అంటే కారణం గ్రామస్థుల హృదయాలలో తరతరాలుగా సుస్థిరం గా స్థిరపడిన భక్తిభావం. ఆ నిఖిల జగద్రక్షకుని పట్ల వారికి గల నమ్మకం మరియు వంశపారంపర్యం గా ఆలయాలను ఆధారంగా చేసుకొని నిరాకారస్వరూపుడైన పరమేశ్వరుని సేవిస్తూ తరతరాలుగా జీవనం సాగిస్తున్న అర్చక స్వాముల అచంచల విశ్వాసం.

ఇలాంటి దృఢమైన భక్తిశ్రద్ధలు, సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు, ఆచారవ్యవహారాలు, పూజలు, ఉత్సవాలు మన హిందూ ధర్మంలో తప్ప మరెక్కడా కనిపించవు.

ఇంతటి గౌరవం దక్కించుకొన్న హిందూ సమాజం సాటి మరొకటి ప్రపంచంలో లేదంటే అతిశయోక్తి కాదు.

కృష్ణా నదీ తీరంలో ఉన్న ప్రతి ఒక్క గ్రామంలో కూడా పురాతన ఆలయాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఆ ఆలయాల ప్రత్యేకతల గురించి అందరికీ తెలియచేయాలి అన్న సంకల్పంతో క్షేత్రాలను సందర్శించి వివరాలు సేకరించి ఈ వ్యాసాలను రాయడం జరిగింది.

ఆ పరంపరలో తెలియచేస్తున్న శ్రీ నాగేశ్వరస్వామి ఆలయం, విజయవాడకు పదిహేను కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న చిర్రావూరు అనే గ్రామంలో ఉన్నది. చిర్రావూరు కృష్ణానదీ తీర గ్రామం. ఉండటానికి గుంటూరు జిల్లాలో ఉన్నా చిర్రావూరు విజయవాడకి దగ్గర. విజయవాడ నుండి గుంటూరు వెళ్లే మార్గంలో తాడేపల్లి నుండి కుంచనపల్లి, గుండిమెడ గ్రామాల మీదగా చిర్రావూరు సులభంగా చేరుకోవచ్చును. తెనాలి మరియు మంగళగిరి నుండి కూడా చిర్రావూరు వయా రేవేంద్రపాడు, దుగ్గిరాల మీదగా వెళ్ళడానికి చక్కని రహదారి ఉన్నది. విజయవాడ నుంచి సిటీ బస్సులు కూడా లభిస్తాయి. స్వంత వాహనంలో వెళితే చుట్టుపక్కల గ్రామాలలో ఉన్న ఆలయాలను కూడా దర్శించుకొని అవకాశం లభిస్తుంది.

పురాతన ఆలయం. కానీ ఆలయ నిర్మాణ కాలం గురించి, ఎవరు నిర్మించారు అన్న వివరాలు ఏవీ తెలియడం లేదు.శాసనాలు కూడా కనిపించవు. కానీ ఆలయ నిర్మాణ శైలి మరియు కొలువైన దేవీదేవతల విగ్రహాలు చూసిన మీదట కొంత వరకు ఒక అంచనాకు రావచ్చును.

ఆలయ చరిత్ర

ఈ ప్రాంతాన్ని పదో శతాబ్దకాలంలో చాళుక్య రాజులు పరిపాలించారు. వారు తమ రాజ్యంలో అనేక ఆలయాలను నిర్మించారని తెలియవస్తోంది. ముఖ్యంగా వారు ఆలయాలు లేని గ్రామాలను గుర్తించి అక్కడ శివ మరియు విష్ణు ఆలయాలను నిర్మించారు అని చరిత్ర చెబుతోంది. అలా ఈ ఆలయం కూడా వారి కాలంలో నిర్మించినది అని భావించవచ్చును. తరువాత కాలంలో కాకతీయులు, రెడ్డి రాజులు, విజయనగర పాలకులు చివరగా అమరావతి పాలకుడైన శ్రీ వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు ఈ ఆలయాల పునః నిర్మాణం చేయడమే కాకుండా నిర్వహణకు నిధులు, భూమి దానంగా ఇచ్చినట్లు తెలుస్తోంది.

ప్రాంగణంలో ఉన్న పురాతన విగ్రహాలు, నందీశ్వరుడు,విమాన గోపురం, గర్భాలయం లోని శివ లింగం మనకు తెలుపుతాయి మేము చాలాకాలంగా ఇక్కడ ఉన్నాము అన్న విషయాన్నీ!

ముఖమండపం మరియు పైన కనిపించే విగ్రహాలను నూతనంగా ఏర్పాటు చేశారు.

ఆలయ విశేషాలు

దేవవృక్షాలు అయిన జమ్మి, రావి, ఉసిరి, మారేడు, పారిజాతం, వేప, మామిడి చెట్లతో నిండిన ప్రాంగణంలో ఉంటుందీ చిన్న ఆలయం.

రాజగోపురం లాంటి పెద్ద నిర్మాణాలు, శిల్పాలు కనిపించవు. సాదాసీదాగా ఉంటుంది.

ప్రాంగణంలో కొన్ని నిర్మాణాలు ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తాయి.

ముఖమండపం పైన కుమారులతో కొలువైన ఆదిదంపతులు, స్వయంగా అభిషేకం చేసుకొంటున్న గంగాధరుడు, శివలింగ ప్రతిష్ట చేస్తున్న సీతారామచంద్రులు, లక్ష్మణుడు , హనుమంతుడు కనిపిస్తారు.

ఆలయానికి ప్రధాన సంకేతం అయిన ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం దూరానికి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

శ్రీ వినాయక సన్నిధి

నూతనంగా ప్రాంగణ ఆగ్నేయ దిశలో నిర్మించిన ఈ సన్నిధిలో ఆది దంపతుల ప్రియ పుత్రుడు గణాధిపతి, విఘ్ననాయకుడు శ్రీ వినాయకుడు ఉపస్థితులై ఉంటారు.ఈయన కూడా కుడివైపు తిరిగిన తొండంతో ఉన్న వలంపురి వినాయకుడు. భక్తసులభుడు. మనోభీష్టాలను నెరవేర్చేవాడు. పక్కనే పురాతన భిన్నమైన గణపతి విగ్రహం మనకు ఈ ఆలయం ఎన్నో శతాబ్దాల క్రిందట నిర్మించబడినది అనే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది.

ప్రధాన ఆలయం

పరిశుభ్రవాతావరణంలో ఉన్న ఈ ఆలయ గర్భాలయ దక్షిణ వెలుపల భాగాన శ్రీ వేలాయుధ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి పైన వీణాపాణి అయిన శ్రీ దక్షిణామూర్తి, ఆ పైన శ్రీ ధ్యానేశ్వరుడు పడమర భాగాన అర్ధనారీశ్వరుడు, లింగోద్భవుడు, ఆ పైన శ్రీ మహావిష్ణువు కనపడతారు.

ప్రత్యేకంగా ఉత్తరం పక్కన ఉన్న దేవతా రూపాల గురించి చెప్పుకోవాలి. సహజంగా గోముఖి వద్ద శ్రీ చెండికేశ్వరుడు ఉంటారు.

కానీ ఇక్కడ శబరిగిరి వాసుడైన శ్రీ ధర్మశాస్త దర్శనమిస్తారు. విమాన గోపురం పైన గదాధరుడైన గంగాధరుడు ఆ పైన విధాత బ్రహ్మ దేవుడు విగ్రహాలు ఉంటాయి. తరిచి చూస్తే ప్రతి విమాన గోపురం పైన త్రిమూర్తులు ఉండటం కనపడుతుంది. మిగిలిన దేవీదేవతలు రూపాలను ప్రత్యేకంగా స్థానిక భక్తుల మనోభీష్టాల ప్రకారం ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది అనిపిస్తుంది. గ్రామం నుండి ప్రతి సంవత్సరం వంద మంది దాకా శబరిమల వెళతారట.

ముఖమండపం పైన శివలింగ ప్రతిష్ట చేస్తున్న సీతారామచంద్రులు పక్కన లక్ష్మణ మరియు హనుమంతుడు కనిపిస్తారు. ఈ రూపాలను ఉంచడానికి ప్రధాన కారణం కృష్ణాతీరంలో అనేక ప్రదేశాలలో శ్రీరాముడు సపరివారంగా వచ్చి శివ లింగాలను ప్రతిష్టించారు అని చెప్పడం. ఈ లింగం కూడా దశరధ రాముని ప్రతిష్ట అవడానికి అవకాశం ఉన్నది

మన ఛానల్ లో కొన్ని సీతారామచంద్రులు ప్రతిష్టించి బ్రహ్మసూత్ర లింగ ఆలయాల గుంరించి ఉన్నది.

ఆలయ ఈశాన్య భాగాన నవగ్రహ మండపం నిర్మించబడినది. నూతన నిర్మాణం.

ముఖమండపంలో కొద్దిగా ఎత్తైన గద్దె మీద నందీశ్వరుడు కుడి కాలు ఎత్తిన భంగిమలో తదేక దృష్టితో గర్భాలయం వంక చూస్తుంటారు. ఇలా కుడి కాలు ఎత్తిన నందీశ్వరుడు చోళుల కాలంలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రతిష్టించబడినాయి. తమిళనాడులో పలు ఆలయాలలో కుడి కాలు ఎత్తి కూర్చున్న నందీశ్వర విగ్రహాలు కనిపిస్తాయి. తిరువణ్ణామలై(అరుణాచలం) లో కనిపించే నంది విగ్రహాలలో అధిక భాగం కుడి కాలు ఎట్టి ఉండటం గమనించవలసిన విషయం. ఇలా నందీశ్వరుడు కొలువుతీరి ఉండటానికి సంబంధించి ఒక కదా కూడా వినిపిస్తుంది.

చోళులకు బంధువులైన చాళుక్యులు కూడా వారి సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి ఉండవచ్చును. అందువలన ఈ ప్రాంతంలో ఇలాంటి ప్రత్యేక నంది విగ్రహాలు అనేక ఆలయాలలో కనిపిస్తాయి

గర్భాలయ వెలుపలి గోడలలో శ్రీ అనంత నాగ మరియు శ్రీ దేవీ రూపం కనిపిస్తాయి,

శ్రీ నాగేశ్వర స్వామి ఆలయం నాగప్రతిష్ఠలకు, సర్ప మరియు రాహుకేతు దోష పరిహారస్థలం అని చెబుతారు. ఆలయ వాయువ్య భాగంలో నూతనంగా నిర్మించిన శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య సన్నిధి ప్రత్యక్ష రూపం. ద్వారపాలకులు దిండి మరియు ముండి కూడా కనిపిస్తారు.

ముఖమండపాన్ని గర్భాలయంతో కలుపుతూ చిన్న అర్ధ మండపం ఉంటుంది. అక్కడ ఒక నందీశ్వరుడు కుడి కాలు ఎత్తి ఉపస్థితులై ఉంటారు,గర్భాలయానికి ఇరుపక్కలా వలంపురి వినాయకుడు అమ్మవారి శ్రీ లలితా దేవి ఉపస్థితులై ఉంటారు.

అమ్మవారు శ్రీ లలితా దేవి అనంతరకాల ప్రతిష్ట అని భావించవచ్చును. కృష్ణాపరివాహక ప్రాంతంలో ఉన్న పెక్కు శివాలయాలలో అమ్మవారిని స్థానిక పాలకులు లేదా గ్రామస్థులు ప్రతిష్రించినట్లు చెబుతారు.

గర్భాలయంలో చిన్న పానవట్టం మీద నాగాభరణధారిగా శ్రీ నాగేశ్వరస్వామి లింగ రూపంలో చక్కని అలంకరణలో నేత్రానందంగా భక్తులకు దర్శనం ప్రసాదిస్తారు. కాశీ లింగం గా పిలవబడే ఈ లింగం పైన బ్రహ్మసూత్రం ఉండదు.

నిత్య పూజలు నియంగా జరిగే ఈ ఆలయంలో ప్రతినెలా ఒక విశేష పూజ, కార్తీక మాస పూజలు, శివరాత్రి మహోత్సవాలను సంప్రదాయబద్ధంగా నిర్వహిస్తారు.

పరిశుభ్రవాతావరణంలో గ్రామస్థులు, అధికారులు సమిష్టిగా ఆలయ నిర్వహణ చేస్తున్నారు. గణేశ , నవరాత్రి మరియు మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. .

పచ్చని ప్రశాంత పల్లె వాతావరణంలో ఆధ్యాత్మిక శోభను నింపుకొని శతాబ్దాలుగా కొలువైన మన ఆలయాలను సందర్శించడం మనందరి బాధ్యత. మన సంస్కృతికి నిలయమైన ఆలయాల విశేషాలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడానికి కలిసికట్టుగా ప్రయత్నం చేద్దాము.

నమః శివాయ !!!!

Sri Swayamvyaktha Parvati sameta sri moksha amaralingeswara swami temple, Edara(Eluru dist)

2025-03-19T21:27:00.000-07:00

భక్తులకు అపురూపం శ్రీ మోక్ష అమరలింగేశ్వర స్వామి

నిరంతరం ఆలయ సందర్శన వ్యాపకంలో ఉండే నాకు వివిధ ప్రాంతాలలోని దేవాలయాలను సందర్శించినప్పుడు అనేక గొప్ప గొప్ప అనుభవాలు ఎదురైనాయి.

కర్నూలు పట్టణానికి సమీపంలోని వామసముద్రం, కృష్ణా జిల్లా పెడన మండలంలోని చెన్నూరు, విజయవాడ నగరంలోని మొగల్రాజ పురం కొండ పైన ఉన్న శైవ క్షేత్రం మచ్చుకు కొన్ని!

అలంటి అనుభవమే ఈ మధ్య నూజువీడు వెళుతున్నప్పుడు ఎదురైనది. ఆఫీస్ పని మీద వరసగా రెండు రోజులు నూజువీడు వెళ్ళవలసి వచ్చింది.

మొదటి రోజు ఆగిరిపల్లి గ్రామంలో ఉన్న విశేష శ్రీ శోభనాచల వ్యాఘ్ర నరసింహ స్వామి వారిని దర్శించుకొని వెళ్ళాను. తిరిగి విజయవాడ వెళ్ళేటప్పుడు నెక్కలం అడ్డరోడ్డు దగ్గర శ్రీ భూదేవి శ్రీదేవి సమేత శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి వారి నూతన సుందర ఆలయం, గతంలో రోడ్డు మీదకు ఉండిన శ్రీ ఆంజనేయస్వామికి నిర్మించిన నూతన ఆలయాన్ని చూస్తున్న క్రమంలో అక్కడ పెట్టిన బోర్డు దృష్టిని ఆకర్షించింది.

స్వయంవ్యక్త శ్రీ పార్వతీ సమేత శ్రీ మోక్ష అమరలింగేశ్వర స్వామి వారి ఆలయం, ఈదర గ్రామం ఇక్కడికి ఎనిమిది కిలోమీటర్లు అని రాసి ఉన్నది. ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని గ్రామాలలో ఉన్న పురాతన ఆలయాలను సందర్శించి ఆయా క్షేత్రాలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడానికి వీడియోలు యూట్యూబ్ లో పెడుతున్నందున మర్నాడు వచ్చేటప్పుడు ఈదర వెళదాము అని నిర్ణయం చేసుకొని, బోర్డు ని ఫోటో తీసుకొని వెళ్ళిపోయాను.

మరునాడు ఉదయాన్నే బయలుదేరాను. నెక్కలం అడ్డరోడ్డు దగ్గర ఉన్న రెండు ఆలయాలను దర్శించుకొని ఈదర వైపుకు ప్రయాణం మొదలు పెట్టాను.

బయలుదేరుతూ బోర్డు లో ఉన్న ఒక నెంబర్ కి కాల్ చేసాను. శ్రీ సాయి సుందర్ గారు ఆలయానికి ఎలా వెళ్లాలో అక్కడ ఎవరిని కలవాలి అన్న వివరాలు ఇచ్చారు.

సన్నటి తారురోడ్డు. చుట్టూ పచ్చని పొలాలు, మామిడి మరియు పామ్ ఆయిల్ తోటలు. చల్లగా ఆహ్లాదకరంగా ఉన్నది శీతాకాలపు ఉదయం. నెమ్మదిగా ఈదర చేరుకొని శ్రీ బసవరాజు సుబ్బారావు గారి ఇంటికి చేరుకున్నాను.

వారి కుటుంబం ఈ గ్రామానికి కరణాలుగా ఉండేవారట. నేటికీ వారి ఇంటిని కరణం గారిల్లు అనే పిలుస్తారు. సి సాయి సుందర్ గారు శ్రీ సుబ్బారావు గారి కుమారులే !

ఇంటికి కొద్ది దూరంలో పొలాల మధ్య ఉన్న ఆలయానికి ఇద్దరం బయలుదేరాము.

ఒక పురాతన ఆలయాన్ని చూస్తాను అన్న ఆలోచనలో ఉన్న నేను పూర్తిగా నూతన కట్టడాన్ని చూసి కొద్దిగా తడబడ్డాను. పేరు వింటే ఎప్పటి దేవాలయమో అనిపిస్తుంది. కానీ చూస్తే పూర్తిగా నూతన కట్టడం.

సరే వివరాలు శ్రీ సుబ్బారావు గారిని అడిగి తెలుసుకొందాము. తొందరపడటం ఎందుకు అనుకొన్నాను.

ఆలయం చాలా సుందరంగా తూర్పుముఖంగా పూర్తిగా ఆలయానిర్మాణ పద్దతిలో కట్టబడింది.

ఈ ఆలయం గతం బెట్టింది అని శ్రీ సుబ్బారావు గారిని అడిగాను.

సుమారు నాలుగు వందల సంవత్సరాల క్రిందట నుండి ప్రస్తుతం ఆలయంలో ఉన్న లింగం ఒక చెట్టు క్రింద పొలం గట్టున ఉండేదట. పక్కనే పెద్ద పాముపుట్ట కూడా ఉండేదట. గ్రామస్థులు నాగుల చవితికి. మహాశివరాత్రికి లింగానికి పూజలు చేసి పాముపుట్టలో పాలుపోసేవారట. కొందరు పురావస్తుశాఖ వారిని సంప్రదించగా వారు లింగాన్ని పరిశీలించి కాకతీయుల కాలం నాటి లింగంగా నిర్ధారించారట.

అప్పటికి ఊరిలో రామాలయం తప్ప శివాలయం లేదు. గ్రామస్థులు ఎక్కువగా పావన కృష్ణానదీ తీరంలో పంచారామాలలో ఒకటి అయిన అమరావతి లోని శ్రీ అమరలింగేశ్వరస్వామి వారిని దర్శించుకోడానికి వెళుతుంటారు. ఆ స్వామి పేరే చెట్టు క్రింద లింగానికి పెట్టుకొని ప్రేమగా పిలుచుకొంటుండేవారు.

ఎప్పుడైతే శ్రీ అమరలింగేశ్వర స్వామి వారి లింగం కాకతీయుల కాలంలో నిర్మించబడిన ఆలయంలో ఉండేదని తెలిసిందో కొందరు తిరిగి ఆలయం నిర్మించడానికి ప్రయత్నాలు ఆరంభించారు.

గ్రామస్థులు విరాళాలు సేకరించి నిర్మాణం ప్రారంభించారట. కొంత వరకు నిర్మించిన తరువాత నిధుల కొరత మరియు ఇతర కారణాలతో ఆలయ నిర్మాణం ఆగిపోయిందిట. చాలాకాలం అదేస్థితిలో ఉండిపోయిందట.

అప్పుడే ఊరికి దూరంగా జంగారెడ్డి గూడెంలో రసాయనశాస్త్ర అధ్యాపకులుగా పనిచేసి రిటైర్ అయిన శ్రీ బసవరాజు సుబ్బారావుగారు గ్రామానికి వచ్చారు.

ఆయన , వారి కుమారుడు శ్రీ సాయి సుందర్ ఇరువురికీ ఆలయ నిర్మాణం పూర్తిచేయాలన్న సంకల్పం కలిగింది.

వారు తమ తరుఫు నుండి కొంత మొత్తం ఖర్చుపెట్టి ఒక తాత్కాలిక నిర్మాణం చేద్దామనుకున్నారు. కానీ ఈశ్వరేచ్చే మరో విధంగా ఉన్నది. వారే కాకుండా విదేశాలలో ఉన్న వారి తోడబుట్టిన వారు వారి మిత్రులు, మరికొందరు స్థానిక మిత్రుల సహకారంతో ఒక రమ్యమైన శివపరివార మరియు హరిహర క్షేత్రం సుమారు 90 లక్షలతో రూపుదిద్దుకొన్నది.

తూర్పుదిక్కున ప్రధాన ద్వారం ఉన్నప్పటికీ ప్రాంగణంలోకి ఉత్తరం పక్క ఉన్న ద్వారం నుండి వెళ్ళాలి. ఇక్కడ పైన శివలింగాన్ని కౌగలించుకొన్న మార్కండేయుని విగ్రహాన్ని ఉంచారు.

ప్రాంగణంలో నవగ్రహ మండపం మరియు శ్రీ ఆంజనేయుడు తప్ప మిగిలిన దేవీదేవతలు అందరూ జంటలుగా కనిపిస్తారు.

శ్రీ సిద్ది బుద్ధి సమేత శ్రీ వినాయకుడు, శ్రీ వల్లీ దేవసేన సమేత శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి, శ్రీ రాధాకృష్ణులు, శ్రీ దక్షిణాముఖ అభయ ఆంజనేయ స్వామి , నాగ ప్రతిష్టలు, శ్రీ విద్య సరస్వతి, శ్రీ సీతారామచంద్రులు దర్శనమిస్తారు. ప్రధానాలయానికి వెలుపలి గోడలలో శ్రీ వెంకటేశ్వర, శ్రీ అర్ధనారీశ్వర మరియు శ్రీ మహాలక్ష్మి దేవి దర్శనమిస్తారు.

మరో గమనించదగిన అంశం ఏమిటంటే ఆలయానికి అష్ట దిగ్బంధం ఏర్పాటు చేసి బలి పీఠాలు ఏర్పాటు చేశారు.

ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం, ముఖమండపం దానికి అనుబంధంగా రెండు సన్నిధులు మధ్యలో ధ్యానమహేశ్వరుడు, సన్నిధులకు ఎదురుగా సుందర నందీశ్వరుడు.

గర్భాలయంలో శ్రీ మోక్ష అమరలింగేశ్వర స్వామి ఎత్తైన పానవట్టం మీద లింగరూపంలో విభూతి, చందన కుంకుమ మరియు నాగాభరణం ధరించి రమణీయ పుష్ప అలంకరణలో నేత్రపర్వంగా దర్శనమిస్తారు.

స్వామివారి లింగం అరుదైన "తరంగిణి లింగం" అని పేరెన్నికగన్న శిల్పులు మరియు పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు.

తరంగిణి లింగం అంటే లింగం క్రింద నాలుగు ముఖాలు , మధ్యలో ఎనిమిది ముఖాలు ఉంటే క్రింది భాగాన్ని బ్రహ్మ రూపం

పక్కన ఉన్న సన్నిధిలో శ్రీ పార్వతీదేవి స్థానక భంగిమలో చతుర్భుజాలతో అప్పన్నులకు అభయ వర ప్రదాయనిగా పూజలు అందుకొంటారు.

నిర్ణయించిన విధానంలో నిత్య పూజలు నిర్వహణ జరుగుతోంది. పర్వదినాలలో, ప్రత్యేక మాసాలలో ప్రత్యేక పూజలు కూడా జరుపుతారు.

పొలం గట్టున ఉన్న పరమేశ్వరుడు కోవెలలో స్థిరపడటం ఒక గొప్ప విశేషం కాగా మరో విశేషం ఏమిటంటే శివపూజలో అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగినవి శివలింగం పూలు అని శివపురాణం తెలుపుతోంది. అరుదైన శివలింగం పూలు ప్రతి రోజు క్రమం తప్పకుండా ఒక వంద దాక ఆలయానికి రావడం కూడా ఆ పరమేశ్వర లీల అని చెప్పాలి.

ఎప్పటి శివలింగమో, ఆలనా పాలనా లేక చెట్టు క్రింద ఉండగా తిన్నడు చూసి సేవలు చేసినట్లుగా శ్రీ బసవరాజు సుబ్బారావు గారి కుటుంబం కూడా వందల సంవత్సరాలుగా నిత్య పూజలు లేకుండా ఉన్న లింగానికి ఆలయ నిర్మాణం చేసి నిత్యం పూజలు జరపడం వారి పట్ల కైలాసనాధునికి ఉన్న ఎనలేని ఆప్యాయతకు నిదర్శనంగా పేర్కొనాలి.

వారి కుటుంబ ఆధ్వర్యంలో ఈదరలో కొలువైన శ్రీ స్వయంవ్యక్త పార్వతీ సమేత శ్రీ మోక్ష అమరలింగేశ్వర స్వామి వారి ఆలయం గొప్ప క్షేత్రంగా మరియు సాధకులకు ఒక ఆధ్యాత్మిక గమ్యంగా నిలవాలని ఆశిద్దాము.

నమః శివాయ !!!!

Sri Muktheshwara Swamy Temple, Morthota

2025-03-19T21:19:00.000-07:00

మోక్షాన్ని ప్రసాదించే ముక్తేశ్వరుడు

పావన కృష్ణవేణి తీరాలు ఎన్నో పవిత్ర పుణ్య తీర్ధ క్షేత్రాలకు నిలయాలు. ముఖ్యంగా మన రాష్ట్రంలో యుగాల నుండి నెలకొనివున్న పరంధాముని దివ్య ధామాలు పెద్ద సంఖ్యలో కనిపిస్తాయి.

సర్వాంతర్యామి స్వయంవ్యక్థగా, మహర్షుల పూజల నిమిత్తం ప్రతిష్టించుకొన్న అర్చారూపాలు, మహారాజులు క్షేత్ర ప్రాధాన్యతలను తెలుసుకొని నిర్మించిన ఆలయాలు ఇలా వివిధ రకాల క్షేత్రాలు మనకి కనిపిస్తాయి. ఈ తీర్ధ క్షేత్రాలతో ముడిపడి క్షేత్ర గాధలు కూడా యుగాల నాటివి కావడం, అవి వివిధ పురాణాలలో ప్రస్తావించబడి ఉండటం విశేషం.

అలాంటి ఒక విశేష ఆలయం రేపల్లె పట్టణానికి సమీపంలో నెలకొని ఉన్నది.

పరమేశ్వరుడు మానవరూపంలో అవతరించి దుష్ట శిక్షణ చేసి శ్రీ ముక్తేశ్వరునిగా కొలువు తీరిన దివ్య ధామం కృష్ణా నదీతీరంలో ఉన్న మోర్తోట గ్రామంలో నెలకొని ఉన్నది.

స్వామి ఇక్కడ కొలువు తీరడం వెనుక ఉన్న గాధ ఏమిటో తెలుసుకొందాము.

దానికన్నా ముందు ఈ విషయం కూడా మనంతెలుసుకోవాలి .

ఏ క్షేత్రానికైనా నాలుగు విశేషాలు ఉంటాయి.

తీర్థ విశేషం, క్షేత్ర విశేషం, క్షేత్ర గాథా విశేషం మరియు మూర్తి విశేషం.

తీర్థ విశేషం

క్షేత్రానికి సమీపంలోని జీవ నది లేదా నది యొక్క పవిత్రత తీర్థ విశేషంగా చెబుతారు. నది లేని పక్షంలో ఆలయ పుష్కరణి గొప్పదనం గురించి తెలుసుకోవాలి. ఎందుకంటే పురాతన ఆలయాల పుష్కరుణలలో అధికశాతం దేవతలు,మహర్షులు ఏర్పాటు చేసినవి కావడం చెప్పుకోవలసిన అంశం. పుష్కరణిలో స్నానం చేయడం భక్తుల శరీర అనారోగ్యం మరియు జన్మజన్మల పాప కర్మలను తొలిగించేదిగా చెబుతారు.

క్షేత్ర విశేషం

లోకాలను పాలిస్తూ రక్షించే దేవదేవుడు ఆ క్షేత్రంలో కొలువు తీరడానికి గల కారణం, క్షేత్రంలో నడయాడిన పుణ్య పురుషుల వివరాలు,క్షేత్రానికి గల ప్రాధాన్యత, ఆలయ ప్రత్యేకతలు, పరివార దేవతల సన్నిధులు ఇవన్నీ క్షేత్ర విశేషాల క్రిందకు వస్తాయి.

మూర్తి విశేషం

క్షేత్రంలో కొలువు తీరిన అంతర్యామి రూప విశేషాలు విశేషంగా భక్తులను ఆకర్షిస్తాయి. అవి రకరకాలుగా ఉంటాయి. అవి భక్తులలో శాశ్విత ఆధ్యాత్మిక అనుభూతులను నెలకొల్పుతాయి. చెరగని సందర్శనానుభూతులను ప్రసాదిస్తాయి.

క్షేత్ర గాథ

అన్నిటికన్నా క్షేత్ర గాధ ప్రధానమైనది.

గతంలో నదీతీరాలు ముని ఆశ్రమాలుగా మరియు గురుకులాలుగా ప్రసిద్ధి చెందినవి. కారణం వారి నిత్య అనుష్టానానికి , పూజలకు ఇతర కార్యక్రమాలకు జలం చాల అవసరం. ఈ కారణంగా వారు ఆశ్రమాలను నదీ తీరంలో నెలకొల్పుకొనేవారు.

అలా పూర్వం అనేక మంది మునులు నివసించిన ప్రదేశంగా "మునుల తోట"గా పిలవబడిన ఈ ప్రదేశం కాలక్రమంలో "మోర్తోట"గా పిలవబడుతోంది.

సీతాదేవిని అపహరించుకొని పోయి లంకకు చేటు తెచ్చిన రావణాదులు రామరావణ యుద్ధంలో అశువులు బాసారు. కానీ ఒకే ఒక్క రాక్షస యువతి ఎలాగో తప్పించుకొని దేవతల పట్ల విపరీతమైన పగ ప్రతీకారం పెంచుకొని మునివాటికల మీద దాడి చేస్తూ, యజ్ఞయాగాదులకు ఆటంకం కలిగించసాగినదట. జనావాసాల మీద కూడా దాడులు చేస్తూ ప్రజలను ఇక్కట్లకు గురి చేయసాగినదట.

రాక్షసి అకృత్యాలను సహించలేక మహర్షులు మహేశ్వరుని తమను కాపాడమని ప్రార్ధించారట.

అదే సమయంలో జ్ఞాన యోగి సుచరిత దంపతులు దత్తాత్రేయుని ప్రార్ధించేవారట. పరమేశ్వరుడు మహర్షులతో త్రిమూర్తి అంశతో జ్ఞానయోగి దంపతులకు జన్మించే కుమారుడు రక్కసిని సంహరించగలడని తెలిపారట.

కొద్దికాలంలోనే యోగి దంపతులకు ఒక కుమారుడు జన్మించారట. త్రినాధుడు అన్న పేరుపెట్టి అల్లారుముద్దుగా పెంచసాగారట. చిన్న వయస్సులోనే సమస్త విద్యాలను అభ్యసించిన త్రినాధుని జన్మ రహస్యం తెలుసుకొన్న రక్కసి ఒకనాడు అతని మీదకు దాడి చేసినదట.

లోకకంటకి అయిన రాక్షసితో భీకర పోరాటం జరిగినదిట. తనకు మరణం తప్పదని గ్రహించిన రక్కసి త్రినాధుని తన తప్పులను క్షమించి పుణ్యలోకాలకు ప్రసాదించమని ప్రార్ధించినదట.

అనుగ్రహించారట త్రినాధుడు.

అలా ఎన్నో పాపఖర్మలు చేసిన రాక్షసికి ముక్తిని ప్రసాదించిన త్రినాధుడు పావన కృష్ణా నది ఉత్తరవాహినిగా ప్రవహిస్తున్న "మోర్తోట"లో శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి అన్న పేరుతొ లింగరూపంలో కొలువు తీరారట.

అలా కొలువు తీరిన స్వామిని అన్ని పాపాలను తొలగించి ముక్తిని ప్రసాదించేవానిగా శ్రీ ముక్తేశ్వరుని గా కొన్ని శతాబ్దాలుగా ప్రజలు కొలుస్తున్నారు.

కాకతీయుల కాలంలో తోలి ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లుగా తెలుస్తోంది. అనంతరం ఎందరో పాలకులు స్వామివారిని సేవించుకొన్నారు. ప్రస్తుతం ఆలయానికి రాచూరు జమీందార్లు వంశ్యపరంపర్య ధర్మకర్తలుగా ఉన్నారు.

ఆలయ విశేషాలు

మన రాష్ట్రంలో ప్రవహించే జీవ నదులలో కృష్ణానది ఒకటి.

భారత దేశంలోని మూడవ అతి పెద్ద నదిగా పేరొందిన కృష్ణ మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ కనుమలలో మహాబలేశ్వర్ వద్ద జన్మించి పద్నాలుగు వందల కిలోమీటర్ల ప్రవాహ మార్గంలో లక్షల ఎకరాలను సస్యశ్యామలం చేస్తుంది. కోట్లాది మంది ప్రజల దాహార్తిని తీరుస్తుంది. చివరగా మన రాష్ట్రంలోని కృష్ణాజిల్లా హంసలదీవి వద్ద సాగరునితో సంగమిస్తుంది.

మరో విశేషం "కృష్ణవేణీ మహత్యం"లో కృష్ణా నది శ్రీ మహావిష్ణువు పాదాల నుండి ఉద్భవించినది అని పేర్కొనబడినది. ఈ గ్రంధంలో నదీ తీరంలో నెలకొని ఉన్న దివ్యధామాల గురించి కూడా ప్రస్తావించబడినది.

గంగ అనగా జలం. మానవ జీవితాలు సుఖవంతంగా సాగడానికి నీరు అత్యంత ఆవశ్యకం. అందువలన నదులను కన్న తల్లితో సమానంగా భావిస్తాము. నదీమ తల్లులు అని పిలుస్తాము. నేటి ప్రస్తుత పరిస్థితులలో నీటిని జాగ్రత్తగా వాడవలసిన అవసరం, కాలుష్యానికి దూరంగా ఉంచడం మనందరి బాధ్యత.

మహాక్షేత్రం వారణాసి గంగానది ఉత్తర తీరాన నెలకొని ఉంటుంది. అపర కైలాసం. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో మరియు సప్త ముక్తిక్షేత్రాలలో ఒకటి వారణాసి. సర్వేశ్వరుడు స్వయంగా నడయాడే పరమ పవిత్ర క్షేత్రం.

ఈ కారణంగా ఏ నది కైనా ఉత్తర తీరాన నెలకొని ఉన్న శైవ క్షేత్రాల సందర్శన కాశీ సమాన ఫలితం ఉంటుందని విశ్వసిస్తారు. అందువలన ఆ క్షేత్రాలను అన్నింటినీ దక్షిణ కాశీ అని పిలుస్తారు. ముఖ్యంగా దక్షిణ భారత దేశంలో అనేక క్షేత్రాలు ఇలాంటి గౌరవాన్ని పొందుతున్నాయి.

మిగిలిన ఆలయాలకు మోర్తోట శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి ఆలయానికి ఉన్న తేడా ఏమిటంటే మిగిలిన ఆలయాలు ఒడ్డున లేదా ప్రవాహానికి కొంత దూరంగా ఉంటాయి. కానీ ఈ ఆలయం నది ప్రవాహంలో ఉండటం విశేషం.

ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉంటుంది. కానీ తూర్పు నుండి ప్రవేశించలేము. ఎందుకంటే నదీప్రవాహం ఉంటుంది. పడమర,దక్షిణం మరియు ఉత్తరం పక్క నుండి ప్రాంగణం లోనికి వెళ్లవచ్చును.

తూర్పువైపున ఉన్న మండపంలో ధ్వజస్థంభం, నవగ్రహ మండపం కనిపిస్తాయి. అక్కడ నిలబడి చూస్తే ఒక పక్క గలగలా పారే కృష్ణమ్మ మరో వైపున గర్భగృహంలో సర్వేశ్వరుడు ఏక కాలంలో దర్శనమిస్తారు.

ముఖమండపానికి అనుబంధంగా మూడు సన్నిధులు కనిపిస్తాయి. దక్షిణం పక్క ఉన్న సన్నిధిలో శ్రీ వీరభద్రస్వామి చక్కని అలంకరణలో రుద్రాక్షమాలలు ధరించి స్థానక భంగిమలో దర్శనమిస్తారు.

ఉత్తరం పక్కన ఉన్న సన్నిధిలో శ్రీ పార్వతీదేవి సర్వాభూషిత అలంకారితగా నేత్రపర్వంగా ఉపస్థిత భంగిమలో కొలువై ఉంటారు. అమ్మవారి సన్నిధికి వెలుపల రామదూత, రుద్రావతారమైన శ్రీ ఆంజనేయస్వామి కొలువై కనపడతారు.

మధ్యలో ఉన్న గర్భాలయంలో శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి స్వర్ణ మండపంలో చిన్న పానువట్టం మీద చిన్న లింగరూపంలో చందన, కుంకుమ, విభూతి లేపనాల మధ్య సుందర వర్ణ పుష్ప అలంకరణ తో నయనానందకరంగా దర్శనం ప్రసాదిస్తారు.

ఆలయానికి వెలుపల కొద్దీ దూరంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి వారి సన్నిధి కనపడుతుంది. పక్కనే అపరకర్మల భవనం కూడా ఉంటుంది. ఇన్ని సారూప్యాలు ఉండటం వలన శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి కొలువు తీరిన మోర్తోటను "దక్షిణ కాశీ" అని పిలుస్తారు.

స్వామి వారిని శ్రీ గంగా పార్వతీ సమేత శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి అని పిలుస్తారు. కృష్ణ మరియు గోదావరి తీరాలలో నెలకొని ఉన్న ఆలయాలను ఇదే విధంగా సంభోదిస్తారు. దీనికి ముఖ్యకారణం క్షేత్రాల పక్కన జీవనదులు ప్రవహించడం ! జలం అంటే గంగ కదా ! ఎదురుగా ప్రవహిస్తోంది. ప్రత్యేకంగా గంగాదేవి సన్నిధిఉండదు.అందుకే ఈ క్షేత్రాలను పుణ్య తీర్థ క్షేత్రాలు అని పిలుస్తారు. ఈ నదులలో స్నానం చేసి చేసుకొనే దైవదర్శనం అత్యంత పుణ్య ప్రదం అని పురాణాలు తెలుపుతున్నాయి.

ఈ భాగ్యం పొందడానికి మహర్షులు తన ఆశ్రమాలను నదీతీరాలలో నెలకొల్పుకొనేవారు.

కృష్ణానదీ జలాల మీద నుండి వీచే చల్లని గాలులు ఒక వైపు, మరో వైపు ఆలయం నుండి వినిపించే వేదమంత్రాల ధ్వని తరంగాలు భక్తులకు మరువలేని మరపురాని ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని ప్రసాదిస్తాయి.

విద్వాంసులైన వేదపండితుల ఆధ్వర్యంలో నిత్యం అభిషేకాలు, అర్చనలు, అలంకరణలు, హారతులు మరియు ఆరగింపులు జరుగుతాయి.

శ్రీ వినాయక చతుర్థి, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య షష్టి, శ్రీ దేవీ నవరాత్రులు, ,అష్టమి నాడు శ్రీ వీరభద్ర స్వామి పూజలు, కార్తీక మాస పూజలు, మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలు అన్నీ కూడా విశేషంగా నిర్వహిస్తారు.

నిజభక్తులకు అమితమైన ఆధ్యాత్మిక అనునుభూతిని అనుగ్రహించే శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి కొలువైన దివ్యక్షేత్రం రేపల్లె పట్టణానికి సుమారు పది కిలోమీటర్ల దూరంలో కృష్ణానదీ తీరంలో నెలకొని ఉన్నది.

బస్సు సౌకర్యం లేదు కానీ ఆటోలు దొరుకుతాయి. సొంతవాహంలో కూడా రేపల్లె, గుంటూరు, విజయవాడ మరియు మచిలీపట్టణం నుండి సులభంగా చేరుకోవచ్చును.

వసతి భోజన సౌకర్యాలు రేపల్లెలో లభిస్తాయి.

వెళ్లే దారిలో వచ్చే "నల్లూరు" గ్రామంలో కూడా ఒక పురాతన శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి ఆలయం మరొక శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ స్వామి ఆలయం ఉన్నాయి. దర్శనీయ ఆలయాలు.

మోర్తోట ఆలయ సమీపంలో ఆట విడుపుగా నదిలో ప్రయాణించడానికి సమీప లంక గ్రామాలను చూడటానికి పడవ సౌకర్యం కూడా లభిస్తుంది.

మన రాష్ట్రంలో మారుమూల గ్రామాలలో ఉన్న ఆలయాలను సందర్శిద్దాము. మన ఆలయాల గొప్పదనాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేద్దాము.

నమః శివాయ !!!!

Sri Agastheeshwara swami Temple, Kaza, Guntur district

2025-03-19T20:31:00.000-07:00

కమనీయ కోవెలల క్షేత్రం - కాజ

మన గ్రామాలు చక్కని ఆప్యాయతలకు, పచ్చని పొలాలకు, స్వచ్ఛమైన గాలికి మాత్రమే కాదు కమనీయ కోవెలలకు కూడా కేంద్రాలు.

తరచి చూస్తే మన రాష్ట్రం లోని ప్రతి గ్రామాన రెండు ఆలయాలు తప్పకకుండా కనపడతాయి. కనీసం శ్రీ రామభజన మందిరం లేక శ్రీ కృష్ణ గీతామందిరం అన్నా ఉంటాయి. కొన్ని చోట్ల గ్రామ దేవతల ఆలయాలు కూడా కనిపిస్తాయి.

గ్రామగ్రామాన విగ్రహ లేదా లింగ ప్రతిష్టాపన, ఆలయాల నిర్మాణం, నిర్వహణ ఈ నాటివి కావు. ఎన్నో శతాబ్దాలుగా వారసత్వంగా మరియు అనువంశికంగా వస్తోంది. ఆలయ నిర్వహణ బాధ్యత గ్రామస్థులందరిది. సమిష్టిగా ఆలయాభివృద్దికి, ఆలయ ఉత్సవాలకు గ్రామ ప్రజలందరూ ముందడుగు వేస్తారు.

ఈ కారణంగానే వందల సంవత్సరాల నిర్మించిన ఆలయాలు చాలా గ్రామాలలో నేటికీ నిత్య పూజలతో శోభాయమానంగా దర్శనమిస్తున్నాయి.

రెండు వేల సంవత్సరాల క్రిందట ప్రతిష్ఠి జరిగింది. తరాలు మారినా తరగని భక్తి విశ్వాసాలతో గ్రామస్థులు దేదీప్యమానంగా దేవాలయ అభివృద్ధికి పాటుపడుతున్న గ్రామం కాజ.

గుంటూరు నుండి విజయవాడ వెళ్లే ప్రధాన జాతీయ రహదారి మీద ఆచార్య నాగార్జున యూనివర్సిటీ కి సమీపంలో ఉండే కాజ ఎంతో విశేష చరిత్ర కలిగిన గ్రామం గా తెలుస్తోంది.

గతంలో "క్రౌంజ మహేంద్రపురం"గా శాసనాలలో పిలవబడిన కాజ లో రెండు విశేష పురాతన ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి.

శ్రీ నారాయణ తీర్ధ ట్రస్ట్

పదిహేడవ శతాబ్దంలో "గోవిందశాస్త్రి" అనే బాలుడు జన్మించినది కాజా లోనే !
ఆ బాలుడే గొప్ప కవి, గాయకుడూ, నాట్య విశారదునిగానే కాకుండా అనేక మందికి ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వం మరియు భగవంతుని చేరే మార్గం బోధించిన గొప్ప యతి.

చిన్నతనం నుండి భగవంతుని పట్ల అవాజ్య భక్తిభావాలను కలిగి ఉంది, భాగవత, భారత గ్రంధాలను పఠిస్తుండేవారు. శ్రీ స్వామి శివానంద తీర్ధ శిష్యరికంలో "శ్రీ నారాయణ తీర్ధ" అన్న దీక్షానామం స్వీకరించిన గోవిందశాస్త్రి అనంతరకాలంలో ఎన్నో కావ్యాలను, యక్షగానాలు రచించారు.

వాటిలో భాగవతం లోని దశమ స్కంధం ఆధారంగా వీరు రచించిన "శ్రీ కృష్ణ లీలా తరంగిణి" అత్యంత గొప్ప కావ్యంగా ప్రసిద్ధి చెందినది. ఒక కావ్యానికి ఉండవలసిన అన్ని లక్షణాలతో పాటు నాట్యానికి సరిపోయే విధంగా ఉండటంతో నృత్యరీతులను రూపొందించి కూచిపూడి నృత్యంలో యక్షగానాన్ని ప్రత్యేక భాగంగా మార్చింది కూచిపూడి నాట్యానికి ఆద్యుడైన శ్రీ సిద్ధేంద్ర యోగి. వీరు శ్రీ నారాయణ తీర్ధ శిష్యులు.

ఇష్టదైవ దర్శనాన్ని పొందిన శ్రీ నారాయణ తీర్థుల సమాధి తమిళనాడు లోని "తిరువయ్యారు" లో ఉన్నది. ప్రముఖ కర్ణాటక గాయకభక్తులైన శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి వారు వీరి కావ్యాలు చదివి ప్రేరణ పొందారని అంటారు. శ్రీ త్యాగయ్య గారి ఆరాధనోత్సవాలు నిర్వహించేది కూడా తిరువయ్యారు లోనే కావడం ప్రత్యేకం.

శ్రీ నారాయణ తీర్ధ జన్మించిన కాజ గ్రామంలో ప్రస్తుతం ఒక ట్రస్ట్ ఏర్పాటు చేసి ఆయన రచనలకు తగిన ప్రాచుర్యం తేవడానికి కృషి చేస్తున్నారు.

శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి ఆలయం

ఆదిదంపతుల కల్యాణ సందర్బంగా ఉత్తర భాగం అధిక జనసందోహంతో నిండి పోవడంతో, పరమేశ్వరుడు శ్రీ అగస్త్య మహర్షిని పిలిచి శిష్యప్రశిష్యులతో కలిసి దక్షిణ భాగానికి వెళ్ళమని ఆదేశించారట.

అదే సమయంలో మేరు పర్వతం కన్నా గొప్పవాడిని అనిపించుకోడానికి విపరీతంగా పెరిగిన వింధ్య పర్వతరాజు సూర్య చంద్రుల గమనానికి ఆటంకంగా మారారట. వింధ్యుడు అగస్త్య మహర్షి శిష్యుడు.

ఎక్కడి నుండి అయినా శివపార్వతుల వివాహాన్ని వీక్షించే వరం పొంది అగస్త్యుడు దక్షిణ భాగానికి బయలుదేరారు. శిరస్సు వంచి తనకు ప్రణామం చేసిన వింధ్యుని అదే విధంగా ఉండమని ఆజ్ఞాపించారు. ఆవిధంగా సూర్యచంద్రుల గమనం సజావుగా సాగడానికి సులువైనది.

దక్షిణాపధంలో తానూ బస చేసిన ప్రతి ప్రదేశంలో నిత్య పూజల నిమిత్తం ఒక శివలింగాన్ని ప్రతిష్టించేవారట. మహర్షి ప్రతిష్టించిన శివ లింగాలన్నీ శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి గా పిలవబడుతూ మన తెలుగు రాష్ట్రాలలో అనేక ప్రాంతాలలో నిత్య పూజలు అందుకొంటున్నాయి.

కృష్ణాతీరంలో మహాముని 108 లింగాలను ప్రతిష్టించారట. 107 లింగాల ప్రతిష్ట తరువాత ఆయన కాజ గ్రామానికి వచ్చారట. ఆ రోజులలో బ్రాహ్మణ అగ్రహారం అయిన కాజ విచ్చేసిన శ్రీ అగస్త్యలు ఈ ప్రదేశం, గ్రామంలో గొప్ప స్పందన కలిగి ప్రత్యేకమైన లింగాన్ని ప్రతిష్టించాలని నిర్ణయం చేసుకున్నారట.

ఆ విధంగా ఆయన ప్రతిష్టించిన శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి నేటికీ పూజలు అందుకొంటున్నారు.

శ్రీ అగస్తేశ్వర లింగ ప్రత్యేకత

మిగిలిన శివ లింగాలకు భిన్నంగా భక్తుల సకల మనోభీష్టాలు నెరవేరాలన్న ఉద్దేశ్యంతో శ్రీ అగస్త్య మహర్షి కాజా గ్రామంలో లింగాన్ని ప్రతిష్టించారు.

జ్యోతిష్య శాస్త్ర ప్రకారం 27 జన్మ నక్షత్రాలు అశ్వని నుండి రేవతి వరకు. మనందరం ఏదో ఒక నక్షత్ర పాదంలో జన్మించి ఉంటాము. మహర్షి ఇరవై ఏడు జన్మ నక్షత్రాలకు సూచనగా ఇరవై ఏడు అంగుళాల ఎత్తైన పానువట్టాన్ని ఎంచుకొన్నారు.

శివ అనే పదానికి అర్ధం "శుభం" అని చెబుతారు. లింగం అనగా "ఆకారం". నిరాకరమైన పరబ్రహ్మ రూపం శివలింగం. త్రిమూర్తి తత్త్వం ఇమిడి ఉంటుంది అని తెలుపుతాయి పురాణాలు.

భూమి ని తాకే పీఠ భాగం సృష్టికర్త బ్రహ్మకు ప్రతిరూపం. పానవట్టం శ్రీ మహావిష్ణువు. లోక రక్షకుడు.

పైనున్న లింగం లయకారకుడైన పరమేశ్వరుడు. అభిషేక ద్రవ్యాలు ప్రవహించే మార్గం మహా శక్తి అని అంటారు. దీని అర్ధం ఒక్క శివలింగాన్ని పూజిస్తే త్రిమూర్తులను మరియు లోకపావని త్రిశక్తి స్వరూపిణి అయిన దేవదేవిని పూజించిన ఫలం దక్కుతుంది.

మహర్షి ఇరవై ఏడు ని ఎంచుకోడానికి కారణం మనుష్యులందరూ ఎవరు ఈ లింగాన్ని పూజించినా ఒకే విధమైన ఫలం లభించాలి అని.

పానవట్టానికి పైన ఇరవై నాలుగు అంగుళాల లింగాన్ని ప్రతిష్టించారు. ఇరవై నాలుగు పరమ పవిత్రమైన గాయత్రీ మంత్రంలోని అక్షరాల సంఖ్య. పూజించేవారు గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపించినా జపించక పోయినా కూడా మంత్రం ఫలం లభించేందుకు ఇలాంటి లింగాన్ని ఎంచుకొన్నారు మహర్షి.

కాజ గ్రామంలో శ్రీ అగస్త్య మహర్షి ప్రతిష్టించిన శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి వారిని పూజిస్తే విశిష్ట ఫలాన్ని పొందుతారు. ఆలయ పురాణ గాథ కూడా ఇదే విషయాన్ని తెలుపుతుంది. శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి వారిని దర్శించినా, అభిషేకం చేసినా నూట ఎనిమిది లింగాలను దర్శించి అబిషేకం చేసిన ఫలం లభిస్తుంది అని.

అంతటి విశేష లింగాన్ని కాజ గ్రామంలో మహర్షి ప్రతిష్టించారు.

ఆలయ విశేషాలు

తూర్పు ముఖంగా ఉండే ఈ ఆలయం విశాల ప్రాంగణంలో రమణీయ వర్ణ శిల్పాలతో నూతనంగా నిర్మించిన మండపం, విమానగోపురం తో నయనమనోహరంగా దర్శనమిస్తుంది. గతంలో విమాన గోపురం లేదు. ఈ మధ్యకాలంలోనే సర్వాంగసుందరంగా విమానగోపురాన్ని నిర్మించుకున్నారు.

ఆలయం ఇంత విశేషంగా ఉండటానికి సంబంధించిన కృషి మరియు గొప్పదనం గ్రామస్థులదే ! వారంతా అభినందనీయులు.

ముఖమండపానికి వెలుపల ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం , పక్కన వట వృక్షం క్రింద నాగ ప్రతిష్టలు, శ్రీ దక్షిణామూర్తి దర్శనమిస్తారు. ముఖమండపంలో పెద్ద నందీశ్వరుడు ఉపస్థితులై ఉంటారు.

ఈ నందీశ్వరుని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే కుడి కాలు పైకి ఎత్తి ఉంటారు. తమిళనాడులో ఇలా ఉన్న నంది విగ్రహం కాదు సజీవ రూపం అన్న విశ్వాసం ఉన్నది. తిరువణ్ణామలై, మదురై, కంచి లాంటి పుణ్యక్షేత్రాలలో కుడి కాలు ఎత్తిన నందీశ్వరుడు దర్శనమిస్తారు.

ప్రదక్షిణాపధంలో దక్షిణం వైపున గతంలో నిర్మించిన ఆలయాలలోని శిధిల భిన్న దేవీదేవతా శిల్పాలు కనిపిస్తాయి.

తొలి యుగంలో శ్రీ అగస్త్య మహర్షి ప్రతిష్టించిన లింగానికి అనేక కాలాలలో ఎందరో ఆలయాన్ని నిర్మించారు. కానీ కాలగతిలో అవన్నీ శిధిలమైనాయి. ప్రస్తుత ఆలయం సుమారు పదో శతాబ్దకాలంలో చాళుక్య రాజుల పాలనా కాలంలో నిర్మించినట్లుగా తెలుస్తోంది. కాకతీయ రుద్రమదేవ మహారాజు, కొండవీటి పాలకుడైన రాజా అనవేమారెడ్డి , చాళుక్య రాజైన రాజేంద్ర చోడుడు, విజయనగర పాలకుడైన శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, కొండపల్లిని పాలించిన గజపతి రాజులు, ఇలా ఎందరో పాలకులు శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామిని దర్శించుకొని, ఆలయ నిర్వహణకు భూములు, ధనం, పశువులు సమర్పించుకున్నారు అని శాసనాధారాలు తే;తెలియచేస్తున్నాయి.

ముఖమండపాన్ని విజయనగర పాలకులైన శ్రీ కృష్ణదేవరాయల మహామంత్రి తిమ్మరుసు నిర్మించినట్లుగా ముఖ మండప పైభాగాన ఉన్న విజయనగర రాజ చిహ్నం అయిన వరాహం మరియు కత్తి కనపడతాయి.

నూతనంగా నిర్మించిన విమానగోపురం పైన శ్రీ దక్షిణామూర్తి, శ్రీ లింగోద్భవ మూర్తి, శ్రీ శివకల్యాణ ఇతర దేవీదేవతలు శిల్పాలు కనపడతాయి.

ఉత్తరం పక్కన నూతనంగా పునఃప్రతిష్టించిన నవగ్రహ మండపం ఉంటుంది.

ఈ ఆలయంలో కనపడే విశేషాలతో మొదటిది ఏమిటంటే తూర్పు ముఖంగా ఉన్న ఆలయం లోనికి దక్షిణ ద్వారం నుండి వెళ్ళాలి. తూర్పు వైపున ద్వారం ఉండదు. శ్రీ అగస్త్య మహర్షి ప్రాంగణం లోనికి తూర్పు నుండి వచ్చి దక్షిణంగా వెలుపలికి వెళ్లారట. ఆ కారణంగా తూర్పు ప్రవేశం నిషిద్ధం. దక్షిణ ద్వారం వద్ద ఆలయ చరిత్ర తెలిపే రాతి ఫలకం ఉంచారు.

ప్రస్తుతం మన రాష్ట్రంలోని అనేక ఆలయాలలో ఆలయ చరిత్ర మరియు వివరాలను పెడుతున్నారు. అభినందించవలసిన విషయం.

ముఖమండపంలో మరో నందీశ్వరుడు ఉపస్థితులై ఉంటారు. మొత్తం మూడు సన్నిధులు కనపడతాయి. దక్షిణం వైపున ఉన్న సన్నిధిలో శ్రీ వీరభద్రేశ్వర స్వామి స్థానక భంగిమలో చక్కని అలంకరణలో ప్రశాంత వదనంతో దర్శనమిస్తారు.

ఉత్తరం వైపున ఉన్న సన్నిధిలో శ్రీ గంగా పార్వతీ దేవి చతుర్భుజాలతో, వరద అభయహస్తాలతో, ఉపస్థిత భంగిమలో దర్శనమిస్తారు. అమ్మలగన్న అమ్మ పేరు మరో ప్రత్యేకం ఈ ఆలయంలో. సహజంగా నదీతీరాలలో ఉండే శివాలయాలను గంగా పార్వతీ సమేత మహేశ్వరుడు అని పిలుస్తారు. కానీ ఆలయంలో గంగాదేవి ఉండరు. దీని అర్ధం ఏమిటంటే పక్కన ప్రవహించే జీవనది గంగ. జలం జీవం. నీరు ఎక్కడైనా గంగాస్వరూపం. ఆ అర్ధంలో అలా పిలుస్తారు. కానీ ఇక్కడ సమీపంలో నది లేదు. గంగాధరుని శిరస్సున ఉండే గంగను, అర్ధభాగం అయిన పార్వతి ని కలిపి ఏకరూపంలో ఏక నామంతో పిలవడం లోకపావని అమ్మకు, సమస్తప్రాణులకు జీవం జల స్వరూపం అయిన గంగాదేవికి ఇచ్చిన గౌరవంగా భావించాలి.

మధ్యలో ఉన్న గర్భాలయ ద్వారం వద్ద శ్రీ గణపతి, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య మరియు శ్రీ ధర్మశాస్త (శ్రీ అయ్యప్ప) దర్శనమిస్తారు.

గర్భాలయంలో ముందు తెలిపినట్లుగా పానవట్టం మీద బ్రహ్మసూత్రం ధరించి, చందన, విభూతి, కుంకుమ లేపన మరియు పుష్ప అలంకారంలో నేత్రానందంగా దర్శనం అనుగ్రహిస్తారు శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి.

కొన్ని వందల సంవత్సరాలుగా పూజలు అందుకొంటున్న శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి దర్శన మాత్రాన భక్తుల కోర్కెలు వానిగా ప్రసిద్ధి.

ఆలయ పూజలు మరియు ఉత్సవాలు

నిత్యం నిర్ణయించిన పూజలు జరిగే శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి ఆలయంలో ప్రతి నెలా ఒక ప్రత్యేక పూజ అనగా అన్నాభిషేకం లాంటివి జరుపుతారు.

కార్తీక మాస పూజలు పెద్ద ఎత్తున నిర్వహిస్తారు. ముఖ్యంగా కార్తీక మాసంలో ఈ ఆలయంలో రుద్ర హోమం మరియు పావనమైన మానససరోవరం, గంగ, యమున, సరస్వతి, నర్మద, గోదావరి, కృషవేణి జలాలతో స్వామివారికి రుద్రాభిషేకం జరుపుతారు.

రుద్రహోమం మరియు రుద్రాభిషేకం వలన గ్రామం, దేశం, ప్రజలు సమస్తసిరిసంపదలతో, ఆరోగ్యంతో ఉంటారన్నది తరతరాలుగా వస్తున్న విశ్వాసం. పురాణాలలో పేర్కొన్న విషయం.

పౌర్ణమికి ప్రత్యేక పూజలు కూడా జరుగుతాయి.

శ్రీ సిద్ది వినాయక ఆలయం

శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి ఆలయం వెనుక ఉంటుంది శ్రీ సిద్ది వినాయక మందిరం. ఎన్నో శతాబ్దాలుగా పూజలు అందుకొంటున్న శ్రీ గణపతికి గ్రామస్థులు నూతన ఆలయాన్ని నిర్మించారు.

వినాయక చవితి తో సహా అన్ని హిందూ పర్వదినాలలో విశేష పూజలు జరుగుతాయి. ఏరువాక పున్నమి ఈ ఆలయంలో నిర్వహించే అతి పెద్ద ఉత్సవం.

శ్రీ కోదండ రామాలయం

శ్రీ అగస్తేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సమీపంలో పడమర దిశగా ఉంటుందీ ఆలయం. కాజ గ్రామ విశేషాలను తెలిపే శాసనాలు అధిక భాగం శ్రీ కోదండ రామాలయంలోని లభించాయని చెబుతారు.

శాసనాల ఆధారంగా చూస్తే ఈ ఆలయం క్రీస్తు పూర్వం శాతవాహన రాజుల కాలం నుండి ఉన్నట్లుగా తెలుస్తోంది. తరువాత ఇక్ష్వాకులు, ఆనంద గోత్రీకులు, విష్ణుకుండినులు, చాళుక్యులు, చోళులు, కాకతీయులు, రెడ్డి రాజులు, ఒడిషా గజపతుల, విజయనగర పాలకులు కూడా ఈ ప్రాంత ఆలయాల అభివృద్ధికి ఇతోధికంగా కృషిచేశారని తెలుస్తోంది.

ఈ రెండు వేల సంవత్సరాల ఆలయం కాలక్రమంలో ఎన్నో మార్పులు చెందినది. తొలుత గర్భాలయం మాత్రమే ఉండేది. విజయనగర మహామంత్రి తిమ్మరుసు అర్ధమండపాన్ని నిర్మించారు. వారి కాలంలోనే శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి సన్నిధి కూడా ఏర్పడినది అని తెలియ వస్తోంది.

మొట్టమొదట శ్రీ చెన్నకేశవ స్వామి ఆలయం గా ఉండేదట. స్థానిక పాలకుడు శ్రీ రామ భక్తుడు కావడాన గర్భాలయంలో శ్రీ సీతా లక్ష్మణ సమేత శ్రీ కోదండరామ స్వామి వారిని ప్రతిష్టించారట. తొలి రోజులలో పూజలు అందుకున్న శ్రీ చెన్నకేశవ స్వామి అర్ధమండపములో దర్శనమిస్తారు.

విశాల ప్రాంగణంలో వర్ణమయ అలంకరణలో శ్రీ మహావిష్ణువు, శ్రీ అనంత పద్మనాభ స్వామి, శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు, శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి రూపాలతో పాటు వాగ్గేయకారులైన శ్రీ అన్నమయ్య, శ్రీ పురందర దాసు, విగ్రహాలను ముఖ మండపం పైన ఏర్పాటు చేసారు. ప్రస్తుత ఆలయ నిర్మాణం అంతా గ్రామస్థుల కృషి.

ప్రాంగణంలో వాయువ్యం భాగంలో విజయనగర రాజులు నిర్మించిన సుందర కల్యాణ మండపం ఉంటుంది. గర్భాలయ వెలుపలి గోడలలో కనిపించే శ్రీ మహావిష్ణువు, శ్రీ వెంకటేశ్వర మరియు శ్రీ గదాధరుని శిల్పాలు ఆలయం చాలా పురాతనమైనది అని నిర్ధారిస్తాయి.

నూతనంగా నిర్మించిన విమాన గోపురం పైన ఉత్తరాన శ్రీదేవి భూదేవి సమేత శ్రీ మన్నారాయణుడు, శ్రీ హరి, మరియు సృష్టికర్త బ్రహ్మ దేవుడు కనపడతారు. తూర్పు వైపున శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ, శ్రీ యోగ నరసింహ, శ్రీ మహావిష్ణువు ఉండగా దక్షిణాన శ్రీ లక్ష్మీ హయగ్రీవ స్వామి, శ్రీ ఆది వరాహ స్వామి, శ్రీ దక్షిణామూర్తి కనిపించడం ఇక్కడ మాత్రమే కనిపించే విశేషం.

శ్రీ హయగ్రీవుడు వైష్ణవ సంప్రదాయం ప్రకారం జ్ఞాన ప్రదాత. శైవ సంప్రదాయం ప్రకారం శ్రీ దక్షిణామూర్తి కూడా జ్ఞానప్రదాత. ఇరువురినీ దక్షిణ దిశగా ఉంచడం వలన శివకేశవులు అభేదం అని చెప్పినట్లుగా ఉన్నది.

శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి సన్నిధి

ప్రాంగణంలో ఉన్న ఒకే ఒక ఉపాలయం ఉత్తర దిశగా ఉంటుంది. రామబంటు కూడా ఉత్తరాన్ని చూస్తుంటారు. ఈ విధంగా కొలువు తీరిన అంజనాసుతుడు భక్తసులభుడు అని చెబుతారు.

ముఖ్యంగా గ్రహ దోషాలతో వివాహం కానివారు, సంతానం లేనివారు, జీవితంలో స్థిరపడలేక పోతున్నవారు ఈ స్వామిని పూజిస్తే సమస్యలు తొలగిపోతాయన్నది తరతరాల విశ్వాసం.

సింధూరవర్ణశోభితునిగా వాయునందనుడు ప్రసన్న రూపంలో శ్రీ అభయాంజనేయునిగా దర్శనమిస్తారు.

ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం వద్ద శ్రీ దాసాంజనేయుడు స్వామివారి సేవకు సిద్ధం అన్నట్లుగా నమస్కార భంగిమలో కనపడతారు. ముఖమండపం పైన విజయనగర రాజ చిహ్నం అయిన వరాహం మరియు ఖడ్గం కనపడతాయి. ఇంకా సుదర్శన చక్రం, శ్రీ కూర్మం, శ్రీ మత్స్యనారాయణ రూపాలను కూడా పైకప్పున చూడవచ్చును.

గర్భాలయంలో శ్రీ సీతా లక్ష్మణ సమేతంగా శ్రీ కోదండ రామస్వామి రమణీయ పుష్ప అలంకరణలో పట్టు వస్త్రాలు ధరించి, స్వర్ణాభరణాల సుందర అలంకరణలో రమణీయంగా స్థానక భంగిమలో దర్శనం ప్రసాదిస్తారు.

నియమంగా నిత్య పూజలు జరిగే ఈ ఆలయం శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామి పూజలకు ప్రసిద్ధి. ముఖ్యంగా పౌర్ణమి నాడు పెద్ద సంఖ్యలో వ్రతాలు జరుగుతాయి.

ధనుర్మాస పూజలు, శ్రీ రామనవమి, శ్రీ హనుమజ్జయంతి, శ్రీ నరసింహ జయంతి, ఉగాది ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

రెండువేల సంవత్సరాల విశేష పురాతన ఆలయాలు కలిగి ఉండి కూడా సామాన్య గ్రామంలా ఉండే కాజ విజయవాడ నుండి గుంటూరు వెళ్ళేటప్పుడు ఆచార్య నాగార్జున యూనివర్సిటీ దగ్గర ప్రధాన రహదారి మీద ఉంటుంది.

వసతి, భోజన సదుపాయాలు విజయవాడ లేదా గుంటూరు పట్టణాలలో అందుబాటు ధరలలో లభిస్తాయి.

మన రాష్ట్రం గ్రామగ్రామాన ఉన్న ఆలయాలను అవకాశం ఉన్నంత వరకు దర్శించుకొందాము. అపురూప ఆలయాలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేద్దాము.

జై శ్రీరాం !!!!

Lord Venkateswara Swamy Temple, Vaikuntapuram

2025-03-19T00:08:00.000-07:00

కొండలలో కొలువైన కోనేటి రాయడు

కలియుగదైవం శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు అనేకానేక క్షేత్రాలలో కొన్నింటిలో స్వయంవ్యక్థగా మిగిలిన క్షేత్రాలలో ప్రతిష్ఠిత మూర్తిగా కొలువు తీరి కొలిచిన వారికి కొంగు బంగారం గా దర్శనంగా ప్రసాదిస్తున్నారు. శ్రీ శ్రీనివాసుడు స్వయంవ్యక్థగా వెలిసిన క్షేత్రాలన్నీ కొండల మీద ఉండటం ప్రత్యేకం !

శ్రీవారు అనేక పుణ్యతీర్ధ క్షేత్రాలలో ముఖ్యంగా పావన కృష్ణాతీరంలో శ్రీ వెంకటేశ్వరునిగానే కాకుండా తన అవతార రూపాలైన శ్రీ లక్ష్మీనరసింహునిగా, శ్రీ రామునిగా, శ్రీ కృష్ణునిగా కూడా కొలువై పూజలందుకొంటున్నారు.

శ్రీవారి దర్శనంలో బ్రహ్మకడిగిన పాదాలతో పాటు దివ్యమైన సుదర్శన చక్రం, పాంచజన్య శంఖం మరియు తిరునామాలకు విశేష ప్రాధాన్యత ఉన్న విషయం మనందరికీ తెలిసిన విషయమే !

స్వామివారి దివ్యమంగళ రూపం కాకుండా చక్రం, శంఖం మరియు తిరునామాలతో మాత్రమే దర్శించుకొనే ఆలయాలు గుంటూరు జిల్లా కృష్ణాతీరంలో ఉన్నాయి.

ఎన్నో శతాబ్దాల క్రిందటివిగా పేర్కొనే ఆ క్షేత్రాల గురించి ఒక దాని తరువాత ఒకటిగా తెలుసుకొందాము. అనీ దర్శనీయ క్షేత్రాలే !

కృష్ణవేణి నది

మనదేశంలోనిఅనేకానేక నదులలో మూడవ అతిపెద్ద నదిగా ప్రాముఖ్యం కలిగినది కృష్ణానది.

మహారాష్ట్రలో జన్మించి 1300 కిలోమీటర్ల ప్రవాహమార్గంలో లక్షలాది ఎకరాలను సస్యశ్యామలం చేస్తూ, కోట్లాది మంది దాహార్తిని తీరుస్తూ కృష్ణవేణమ్మ మన రాష్ట్రంలో కృష్ణాజిల్లా హంసలదీవి వద్ద సాగరునితో సంగమిస్తుంది.

నదీమతల్లి ప్రవాహమార్గంలో లెక్కలేనన్ని దివ్య తీర్థ పుణ్య క్షేత్రాలు నెలకొని ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా నల్గొండ, కృష్ణా మరియు గుంటూరు జిల్లాలలో ఎన్నో పురాతన మరియు నూతన ఆలయాలు వెలిసి ఉన్నాయి.

కృష్ణవేణీ మహత్యం ఆధారంగా కృష్ణా నది శ్రీమన్నారాయణుని పాదపద్మాల నుండి ఉద్భవించినది అని తెలియవస్తోంది. అందువలన వాత్సల్యభావనతో స్వామి ప్రత్యేక అర్చారూపంలో కొలువైనారేమో ! అనిపిస్తుంది.

వైకుంఠ పురం

శ్రీవారు ప్రత్యేక రూపంలో స్వయంవ్యక్తగా కొలువైన క్షేత్రాలలో ఒకటి పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ధికెక్కిన శ్రీ అమరేశ్వర స్వామి కొలువైన అమరావతికి సమీపంలో ఉన్న వైకుంఠపురం.

స్వామివారు భూలోకంలో కృష్ణాతీరంలో విహరిస్తూ "క్రౌంచగిరి" మీద తొలి యుగంలో స్థిరపడ్డారని ఆలయ చరిత్ర తెలుపుతోంది. ఇక్కడ కృష్ణానది ఉత్తరవాహినిగా ప్రవహిస్తుంది.

అప్పట్లో ఈ ప్రాంతమంతా "ఐరావతి" అని పిలిచే నేటి అమరావతి ప్రభువుల పాలనలో ఉండేదట.

సమీప లంక గ్రామం అయిన రాపూరు ఒక బ్రాహ్మణ అగ్రహారం. ఆ రోజులలో అతి పెద్ద సంపద గోవులే! పాలేరుల చేత తమ గో మందలను ఈ కొండ మీదకు మేత నిమిత్తం తోలేవారట.

మనం ఎన్నో ఆలయ పౌరాణిక గాధలలో విన్న మాదిరి మంద లోని ఒక ఆవు రోజూ పలు ఇవ్వడం లేదట. విషయాన్ని స్వయంగా తెలుసుకొందామని గ్రామ పెద్దలు,ఆవుల మందకు యజమానులైన కండ్లకొలను పెద రామన్న , చిన్న రామన్న కొండ మీదకి వెళ్లారట. నేడు స్వామివారు దర్శనమిచ్చే గుహ పైన వారికి ఒక మెరుపు లాగా కనిపించిందట. ఎండ తీవ్రతకు అలా అనిపించి ఉండవచ్చును అని అనుకొన్న అన్నదమ్ములు గ్రామానికి వెళ్లిపోయారట. నాటి రాత్రి స్వామి చిన్న రామన్న కు స్వప్న దర్శనం ఇచ్చి తాను కొండ మీద గుహలో ఉన్నాను, ఒక ఆలయం నిర్మించామని చెప్పారట.

మరునాడు కొండను తొలుస్తూ గుహ లోనికి వెళ్లగా రాతి మీద స్వామి వారి దివ్యమంగళ రూపం కనిపించిందట. సుమారు ఒక అడుగు మాత్రమే ఉన్న రూపంలో చిన్న కళ్ళు, నుదిటిన తిరునామం, రెండు చేతులలో శంఖు చక్రాలు, నాశిక , మీసాలు, చిన్న నోరు మరియు ఛాతి భాగం మాత్రమే ఉన్నాయట.

తమ భాగ్యానికి సంతసించిన గ్రామస్థులు గుహ పైన చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించి పూజలు ఆరంభించారట. చిన్న రామన్నకు స్వామివారి రూపాన్ని పెద్దదిగా చేసి చూడాలి అన్న ఆశ కలిగిందట. శిల్పి వచ్చి వక్షస్థలం మీద ఉలిని తాకించగానే రక్తం వచ్చినదట.

భయపడిపోయిన రామన్నకు స్వామి గాయం అయిన చోట శుద్ధమైన గంధాన్ని ఉంచమని చెప్పారట. నాటి నుండి నేటి వరకు స్వామివారి వక్షస్థలం మీద ప్రతి నిత్యం గంధాన్ని ఉంచుతారు.ఉదయం పాలాభిషేకం అనంతరం మంచి గంధపు ముద్దను శ్రీవారి వక్షస్థలం మీద అద్దుతారు మరునాడు అదే భక్తులకు ప్రసాదంగా ఇస్తారు.

అలా ప్రారంభమైన స్వామివారి సేవలు కొండవీటి రెడ్డిరాజుల కాలంలో మరింత ఉన్నత స్థాయికి చేరుకొన్నాయట. ప్రస్తుతం ఉన్న ముఖ మండపం వారి కాలంలోనే నిర్మించబడినట్లుగా తెలుస్తోంది. తరువాత అమరావతి పాలకుడు శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు కాలంలో మరింత గా ఆలయం అభివృద్ధి చెందినది అని చెబుతారు.

సమీపంలోని హరిశ్చంద్రపురం ఒక బ్రాహ్మణుల ఇంట శ్రీ అలువేలుమంగ అమ్మవారి విగ్రహం ఉన్నది అని అశరీరవాణి చెప్పిన మీదట, తీసుకొని వచ్చి ఇక్కడ ప్రతిష్టించారు.

ఆలయ విశేషాలు

వైకుంఠ పురంలో ఎగువ మరియు దిగువ సన్నిధులు ఉంటాయి.

ఎగువ సన్నిధి స్వామివారు స్వయంవ్యక్తగా కొలువు తీరినది. దిగువ సన్నిధి అనంతరకాలంలో నిర్మించినది.

ఎగువ సన్నిధి

క్రౌంచ గిరి మీద చిన్న కొండగుహలో శ్రీవారు కొలువు తీరిన ఆలయం.

సహజంగా శ్రీ నారసింహాస్వామి కొండగుహలలో కొలువు తీరి దర్శనం అనుగ్రహిస్తుంటారు. కానీ కృష్ణాతీరంలో కనపడే మూడు ఆలయాలలో వైకుంఠనాధుడు గుహలలో వ్యక్తమైనారు.

క్రౌంచగిరి మీదకు చేరుకోడానికి సోపాన మార్గం ఏనాడో నిర్మించారు. ప్రస్తుతం రహదారి మార్గం కూడా నిర్మాణంలో ఉన్నది.

మెట్ల మార్గంలో పైకి వెళ్లే దారిలో దశావతార మండపం, ఎగువన శ్రీ హనుమంతుడు మరియు శ్రీ గరుత్మంతుడు సన్నిధులు కనపడతాయి.

కొండ మీదకి చేరుకోగానే ఎదురుగా ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం, అమ్మవారి సన్నిధి, రెడ్డిరాజులు నిర్మించిన ముఖమండపం కనిపిస్తాయి. ముఖమండపం నుండి గర్భాలయానికి ప్రదక్షిణ చేయడానికి వీలు లేనందున గుహపైన నిర్మించిన విమాన గోపురం వెనుక నుండి కొండ మీదగా ప్రత్యేకంగా ప్రదక్షిణా పధాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

ప్రదక్షిణ పూర్తి చేసుకొని క్రిందికి వచ్చి ముఖమండపం లోనికి ప్రవేశిస్తే అక్కడ ఆళ్వార్ సన్నిధి, పెద్ద రోలు మరియు పొత్రం కనిపిస్తాయి. మన వేదనలను తొలగించే రోలులో కొబ్బరి వేసి పొత్రంతో రుబ్బి, ప్రదక్షిణ చేయాలి. ఇలా చేయడం వలన మన ఇహలోక బాధలు తొలగిపోతాయన్నది తరతరాల భక్తుల నమ్మకంగా చెబుతారు.

ముఖమండపాన్ని అనుసంధానంగా గర్భగుహ చేరుకోడానికి చిన్న మార్గం ఉంటుంది. అర్చకస్వామితో పాటు ఆరుమంది భక్తులు మాత్రమే ఒకసారి స్వామివారి దర్శనానికి వెళ్ళగలరు.

గుహలో శ్రీవారు ఎత్తైన పీఠం మీద సుందర అలంకరణలో నేత్రపర్వంగా దర్శనమిస్తారు.

ముందు చెప్పినట్లుగా స్వామి వారి రూపం ఒక అడుగుకన్నా చిన్నగా వక్షస్థలం, హస్తాలలో శంఖుచక్రాలు,నుదిటిన తిరునామం,భక్తుల పాపాలను కాల్చివేసే నేత్రాలు, నాసిక,మీసం అంతే !

వక్షస్థలం మీద ఏనాడో ఉలి గేటుకు అయిన గాయం మీద పెట్టిన గంధం. అదే భక్తులకు ప్రసాదం. వ్యాధులను నివారించే అద్భుతశక్తి ఈ గంధానికి ఉన్నదని విశ్వసిస్తారు భక్తులు.

నిత్యం ఉదయం ఆరు నుండి సాయంత్రం ఆరు వరకు తెరిచి ఉంటుంది. సాయంత్రం పూత ఎలాంటి పూజలు జరగవు. సాయం సంధ్యాసమయం నుండి దేవతలు, మహర్షులు శ్రీవారిని సేవించుకోడానికి వస్తారని చెబుతారు.

నిత్యపూజలతో పాటు, అభిషేకాలు, అర్చనలు, ఆరగింపులు మరియు పర్వదినాలలో విశేష పూజలు, శ్రీవారి కళ్యాణమహోత్సవం, ఆలయ బ్రహ్మోత్సవాలు, వైకుంఠ ఏకాదశి దర్శనం, ధనుర్మాస పూజలు, గోదా కళ్యాణం అన్నీ ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. భక్తులు పెద్దసంఖ్యలో పాల్గొంటారు.

దిగువ సన్నిధి

పర్వత పాదాల వద్ద విశాల ప్రాంగణంలో ఉండే ఈ ఆలయాన్ని అమరావతి పాలకులైన శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు గారు సుమారు మూడువందల సంవత్సరాల క్రిందట నిర్మించారని శాసనాధారాలు తెలుపుతున్నాయి. నేటి గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాలలో , కృష్ణాతీరంలో అనేక ఆలయాలు శ్రీ వేంకటాద్రి నాయుడు గారి నేతృత్వంలో నిర్మించబడినట్లుగా తెలుస్తోంది.

ఎగువ సన్నిధికి వెళ్ళడానికి వృద్దులు, స్త్రీలు, పిల్లలు, దేవాంగులు ఇబ్బందులు పడుతున్నందున రాజా వారు దిగువ సన్నిధి నిర్మించినట్లుగా తెలుస్తోంది.

తూర్పు ముఖంగా ఉన్న ఈ ఆలయానికి మూడంతస్థుల రాజగోపురం నిర్మించబడినది. దక్షిణం వైపున కూడా ఒక గోపురం ఉంటుంది.

ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం వద్ద శ్రీ గరుత్మంతుని సన్నిధి కనపడుతుంది.

ముఖమండపానికి అనుసంధానంగా మూడు సన్నిధులు కనిపిస్తాయి. ముఖమండపంలో శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు గారి విగ్రహం ముకుళిత హస్తాలతో ఉంటుంది. వీరి వంశం వారే ఆలయానికి నేటికీ ధర్మకర్తలుగా వ్యహరిస్తున్నారు.

గర్భాలయంలో నిలువెత్తురూపంలో కలియుగ దైవం శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు దివ్యమంగళ అలంకరణలో నయనమనోహరంగా దర్శనమిస్తారు. ఇరుపక్కలా ఉన్న సన్నిధులలో దేవేరులు కొలువై ఉంటారు.

ఎగువ సన్నిధిలో జరిగే అన్ని పూజలు, ఉత్సవాలు దిగువ సన్నిధిలో కూడా అంతే ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

మరో రెండు విశేషాలు ఈ క్షేత్రంలో కనపడతాయి.

ఒకటి పర్వతానికి ఎనిమిది దిక్కులా క్షేత్రపాలకుడైన శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి సన్నిధులు కనపడతాయి. కాకపోతే ఈ ఆలయాలకు ఒక వరుసలో వెళ్లడం కుదరదు. ప్రస్తుతం ఈ అష్ట ఆంజనేయ సన్నిధులకు వెళ్ళడానికి మార్గం వేయడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.

మరో విశేషం అన్నాచెల్లెళ్ల గుహ .

దిగువ సన్నిధికి సమీపంలో కొండ మీద ఒక గుహ కనపడుతుంది. అన్నాచెల్లెళ్ల గుహ అని పిలుస్తారు. దేవదేవుని అనుగ్రహం మరియు ఆయన స్వయంవ్యక్థగా కొలువైన క్షేత్ర మహత్యాన్ని తెలిపే ఒక గాథ ఒకటి వినపడుతుంది.

అన్నాచెల్లెళ్ల గుహ

కృష్ణాతీరంలో ఒక గ్రామంలో ఒక దంపతులకు జన్మించిన అన్నాచెల్లెళ్లు చిన్నతనంలో విడిపోయారట. వేరువేరు ప్రాంతాలలో వేరువేరు తల్లితండ్రుల వద్ద పెరిగారట

యుక్తవయస్సుకు వచ్చిన తరువాత అసలు విషయం తెలియని పెంపుడు తల్లితండ్రులు అన్నీ బాగున్నాయి అని వీరిరువురికీ వివాహం చేశారట.

వివాహ సమయంలో ఆకాశవాణి అసలు విషయాన్ని వెల్లడించిందట. నిర్ఘాంతపోయిన పెద్దలు పండితులను సంప్రదించారట. జ్యోతిష్కులు, పండితులు విషయాన్ని అన్ని విధాలుగా విచారించి ఒక నిర్ణయాన్ని వెలిబుచ్చారు.

జరిగిపోయినదానిని సరిదిద్దలేము. కానీ దోషపరిహారం ఉన్నది అని తెలిపారట. ఆ ప్రకారం వారికీ నల్ల బట్టలు తొడిగి, పాదాలకు బంధం వేసి కృష్ణానదీ తీరంలోని పుణ్య తీర్ధ క్షేత్రాలలో స్నానం కొలువైన పరమాత్మను సేవించాలి. ఎక్కడ పాదాలకు వేసిన బంధం దానంతట విడిపోతుందో, ఎక్కడ వారి నల్ల వస్త్రాలు తెల్లగా మారుతాయో అక్కడ వారికి తెలియకచేసిన తప్పు తొలగి పోయినట్లు అని చెప్పి పంపారట.

అన్నాచెల్లెళ్లు తమకు కలిగిన దురవస్థను చింతిస్తూ భారం భగవంతుని మీద వేసి నెమ్మదిగా ఒక్కో క్షేత్రం సందర్శించుకొంటూ చివరికి వైకుంఠ పురం చేరుకొన్నారట. ఇక్కడి ఉత్తరవాహినిలో స్నానం చేయగానే వారి బంధం విడిపోవడమే కాకుండా నల్లబట్టలు తెల్లగా మారిపోయినాయట.

ఆలయం లోనికి ప్రవేశించగానే వారు శ్రీవారిలో ఐక్యం అయ్యారట.

కొండ మీద ఉన్న గుహలో అన్నాచెల్లెళ్ల విగ్రహాలను నేటికీ చూడవచ్చును. కానీ గుహను చేరుకోవడం కష్టతరమైన పని.

వైకుంఠ పురం విజయవాడ, గుంటూరు, అమరావతి (పంచారామక్షేత్రం) నుండి సులభంగా రహదారి మార్గంలో చేరుకోవచ్చును. బస్సు సౌకర్యం కూడా లభిస్తుంది. వసతి సౌకర్యాలు గుంటూరు, విజయవాడ లేదా అమరావతి లో లభిస్తాయి.

గ్రామంలో కొండ దిగువన "భగవాన్ శ్రీ వేదవ్యాస సనాతన ధర్మక్షేత్రం" ఉంటుంది. ప్రతిఒక్కరూ తప్పనిసరిగా సందర్శించవలసిన క్షేత్రం. వేదాలను, అష్టాదశ పురాణాలను మానవాళికి అందించిన ఆది గురువు శ్రీ వేదవ్యాస అర్చనామూర్తి నయనమనోహరంగా ఉంటుంది.

వైకుంఠ పురం దిగువ సన్నిధి వద్ద ఉన్న ఆశ్రమంలో చక్కని భోజనం లభిస్తుంది. తుళ్లూరు కు చెందిన శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి భక్తులు ఈ ఉచిత అన్నదాన కార్యక్రమాన్ని కొన్ని సంవత్సరాలుగా నిర్వహిస్తున్నారు.

నమో వెంకటేశాయ !!11

Sri Venkateswara swamy Temple, Jupudi, NTR district

2025-03-18T23:54:00.000-07:00

కొండలలో కొలువైన కోనేటి రాయడు -2

ఆంధ్రుల ఆరాధ్యదైవం శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు.

స్వామివారు కృష్ణానదీ తీరంలో స్వయంవ్యక్థగా కొన్ని పవన ప్రదేశాలలో కొలువు తీరి ఉన్నారని క్రిందటి వ్యాసంలో చదువుకొన్నాము కదా !

ఈసారి రెండవ క్షేత్రమైన జూపూడి క్షేత్రం గురించి తెలుసుకొందాము.

క్షేత్రగాధ

పావన కృష్ణానదికి ఉత్తరతీరంలో ఉన్న ఈ పల్లెలో స్వామి కొలువైన గాధ సుమారు మూడు దశాబ్దాల క్రిందటిదిగా తెలుస్తోంది.

గ్రామానికి చెందిన బాలురు రోజూ నదీతీరంలో ఆదుకుంటుండేవారట. ప్రతిరోజూ ఒక బాలుడు వచ్చి వారితో కలిసి ఆడేవాడట. ఆ బాలుడు ఆ ఊరి వాడు కాదు. ఎక్కడి నుండి వస్తున్నాడో తెలియదు. కానీ అతను ఏ జట్టులో ఉంటే ఆ జట్టు ఆటలో గెలిచేదట.

అందువలన బాలురు అతనిని తమ పక్షం అంటే తమ పక్షం అని వాదించుకొనేవారట. అతను మాత్రం తనంతట తానుగా ఒక పక్షాన్ని ఎంచుకొనేవాడట.

జట్లు లోని పెద్ద పిల్లలకు ఎవరీ బాలుడు ? ఎక్కడ నుండి వస్తున్నాడు ? అన్న విషయం తెలుసుకోవాలి అని నిర్ణయించుకున్నారట. ఒకనాటి సాయంత్రం ఆట ముగిసిన తరువాత రహస్యంగా అతనిని వెంబడించారట. అతడు నెమ్మదిగా నడుచుకొంటూ సమీపంలో ఉన్న కొండ మీదకు వెళ్ళాడట. వీరు చూస్తూ ఉండగానే ఒక బండ వెనక్కి వెళ్లి పోయాడట.

వారు ఊరి లోనికి వెళ్లి పెద్దవాళ్లకు చెప్పారట. మరునాటి ఉదయం అందరూ కలిసి వచ్చి ఎంత వెదికినా బాలుని ఆనవాళ్లు తెలియలేదట.

ఆ రోజు రాత్రి శ్రీవారు అమరావతి పాలకుడైన శ్రీ వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడి కి స్వప్న దర్శనం ఇచ్చి తాను శ్రీగిరి పైన కొండ గుహలో ఉన్నానని, వచ్చి దర్శించుకొని ఆలయం నిర్మించమని తెలిపారట.

మరుసటి రోజున రాజుగారు సమస్త పరివారంతో వచ్చి కొండ అంతా గాలించినా స్వామివారి రూపం కనపడలేదట. ఏమీ పాలుపోని రాజుగారు అక్కడే శ్రీనివాసునికి పూజలు చేసి ఆయన దర్శనం ప్రసాదించమని ప్రార్ధించారట.

అప్పుడు ఆ బాలుడు రాజుగారి ముందు ప్రత్యక్షమై తనలో రమ్మన్నారట. అతి వెనుక వెళ్లగా చిన్న గుహలోకి వెళ్లి అదృశ్యమైనాడట. గుహలో చూడగా రాతి మీద తిరునామం, శంఖు చక్రాల రూపంలో దేదీప్యమానంగా వెలుగుతూ స్వామివారు దర్శనమిచ్చారట.

శ్రీ వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు గారు తన అదృష్టానికి పొంగిపోయి ఆలయాన్ని నిర్మించి, నిర్వహణ నిమిత్తం కొంత భూమిని కూడా ఇచ్చారట.

శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వెంకట్రాది నాయుడు

వీరు 1783- 1816 వ సంవత్సరం వరకు పంచారామ క్షేత్రమైన అమరావతిని రాజధానిగా చేసుకొని నైజం నవాబులు, ఆంగ్లేయులకు సామంతునిగా పాలించారు.

కవిపండిత పక్షపాతి. ప్రజలను చక్కగా పాలించిన పాలకుడు. తన యేలుబడిలో ఉన్న నాలుగు వందల పైచిలుకు గ్రామాలలోనే కాకుండా అనేక క్షేత్రాలలో యాత్రీకుల సౌకర్యార్ధం ధర్మ సత్రాలను నిర్మించారు.

ఈయన తన రాజ్యంలో సుమారు వందకు పైగా నూతన ఆలయాల నిర్మాణం లేదా పునః నిర్మాణం చేసారని, నిర్వహణకు ధన భూ వసతులను సమర్పించుకొన్నారని తెలుస్తోంది.

ఆలయ విశేషాలు

కృష్ణానది ఉత్తర తీరంలో శ్రీగిరిగా పిలిచే చిన్న పర్వతం మీద ఈ ఆలయం నిర్మించబడినది. పర్వతం పైకి వెళ్ళడానికి సోపానమార్గం ఉన్నది. పైకి దూరానికి ఆలయ విమాన గోపురం , ధ్వజస్థంభం కనిపిస్తాయి.

ఇక్కడ కూడా శ్రీవారు కొలువు తీరిన గుహ పైన విమానగోపురం నిర్మించబడినది. ధ్వజస్థంభం వద్ద శ్రీ దాసాంజనేయస్వామి వినమ్రంగా నమస్కారభంగిమలో దర్శనమిస్తారు. ధ్వజస్థంభం వెనుక స్వామివారి రూపానికి నిదర్శనంగా తిరునామం, శంఖుచక్రాలను పెద్ద బోర్డు రూపంలో ఉంచారు.

ఆలయానికి ఉన్న ప్రధాన ద్వారం పడమర ముఖంగా ఉంటుంది. లోనికి వెళితే ముఖమండపం లాంటి గది లో స్వామివారు దివ్యరూపం, ఆళ్వారులు, ద్వారపాలకులు కనిపిస్తారు. చిత్రమైన విషయం ఏమిటంటే ద్వారపాలకులు వెలుపల కాకుండా లోపల అదీ గర్భగుహ వైపుకు తిరిగి ఉండటం.

ఇక్కడ పైకి వెళ్ళడానికి మెట్లు ఉంటాయి. సన్నటి గుహ. ఒక మనిషి మాత్రమే నిలబడటానికి అవకాశం ఉన్నది. అర్చకస్వామి కూడా నిలబడే పూజాదులు నిర్వహించాలి. ఈ గుహలో దక్షిణాముఖంగా రాతి మీద శంఖుచక్రాలు మధ్యలో తిరునామం, క్రింద శరీరభాగాన్ని పోలిన ఉబ్బెత్తుగా ఉన్న భాగం మాత్రమే కనిపిస్తాయి.

శ్రీవారి రూపం అపరిమితమైన ఆనందాన్ని, ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని ప్రసాదిస్తుంది.

నిత్య పూజలతో పాటు పర్వదినాలలో, ఆలయ ఉత్సవాలలో, ధనుర్మాస పూజలలో, వైకుంఠ ఏకాదశి రోజున ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.

అర్చకస్వామివారి కుటుంబం గత నాలుగు తరాలుగా స్వామివారి సేవలో తరిస్తోంది అంటే ఆలయం విశేషం ఇంతకన్నా మనకి ఏమి కావాలి !

శ్రీ గంగా భవానీ సమేత శ్రీ భీమేశ్వరస్వామి ఆలయం

శ్రీగిరి వెనుక ఉన్న మరో చిన్న పర్వతం మీద శ్రీ గంగా భవానీ సమేత శ్రీ భీమేశ్వరస్వామివారి ఆలయం నిర్మించబడినది.

రాజా వారు శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం నిర్మిస్తున్న సమయంలో గ్రామస్థులు తమకొక ఈశ్వరాలయం కూడా కావాలి అని కోరారట. వారి అభీష్టాన్ని మన్నించి ఈ ఆలయం నిర్మించడం జరిగింది.

కొండ పైకి వెళ్ళడానికి మెట్లమార్గం ఉన్నది. పైన ఎలాంటి విశేష నిర్మాణాలు లేని సాదాసీదా ఆలయం. తూర్పు ముఖంగా ఉంటుంది. ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం దూరానికి ఆలయ ఉనికిని తెలియచేస్తుంది. ద్వారానికి ఇరుపక్కలా శ్రీ గణపతి, సర్ప రూపంలో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ద్వారపాలకుల మాదిరి ఉపస్థితులై దర్శనమిస్తారు.

గర్భాలయంలో లింగ రూపంలో శ్రీ భీమేశ్వర స్వామి వారు చక్కని దర్శనాన్ని అనుగ్రహిస్తారు.

ఈ ఆలయంలో కూడా నిత్యపూజలు, కార్తీకమాస పూజలు, మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

చుట్టూ పచ్చని పొలాలు, స్వచ్ఛమైన వాతావరణం లో ఉన్న ఈ ఆలయాల సందర్శన భక్తులకు ఒక మధురమైన జ్ఞాపకంగా మిగిలిపోతుంది అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

కాకపోతే ఆలయం సందర్సించాలి అంటే ఉదయం తొమ్మిది లోపల వెళ్లడం ఉత్తమం.

కలియుగవరదుడు స్వయంవ్యక్తగా కొలువు తీరిన జూపూడి గ్రామం విజయవాడ నుండి ఇరవై కిలోమీటర్ల దూరంలో హైదరాబాద్ఇ మార్గంలో బ్రహీంపట్నం దాటిన తరువాత ప్రధానరహదారి నుండి కొద్దిగా లోపలికి ఉంటుంది.

బస్సు సౌకర్యం దరిదాపుగా లేనందువలన స్వంతవాహనంలో వెళ్లడం ఉత్తమం. సమీపంలోనే చారిత్రక ప్రసిద్ధి చెందిన కొండపల్లి కోట ఉంటుంది.సందర్శించడం అభిలషణీయం. కొండపల్లి ప్రపంచ ప్రసిద్ధి పొందిన బొమ్మల తయారీ గ్రామం.

నమో వెంకటేశాయ !!!!

Sri Kasi Visweswara swamy Temple, China Kakani, Guntur district

2025-03-18T23:46:00.000-07:00

శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి ఆలయం, చిన కాకాని

మన హిందూ సంస్కృతి ఎల్లలు లేనిది.

ప్రపంచంలో తొలి నాగరికత మనదే ! బాష, విద్యావిధానం, న్యాయ విచారణ లాంటివి ఎన్నో శతాబ్దాలుగా మన భారత దేశంలో అమలులో ఉన్నాయని తెలుస్తోంది.

వీటన్నింటికీ ఆధారం మన వేదాలు, పురాణాలు మరియు ఉపనిషత్తులు.

వేదాల ప్రాతిపదికన మన ఆలయ నిర్మాణాలు, దేవతార్చన విధివిధానాలు ఏర్పడినవి.

సామాన్య మానవునికి కూడా సులభంగా హిందూ సంస్కృతి చేరడానికి అత్యంత స్ఫష్టమైన సులభమైన మార్గం ఆలయాలు.

అందుకనే మన దేశంలో కొన్ని లక్షల ఆలయాలు కనపడతాయి. ప్రతి గ్రామంలో పురాతన ఆలయాలు నేటికీ కనపడుతున్నాయి.

ముఖ్యంగా కలియుగంలో పాలకులు గ్రామగ్రామాన ప్రజలకు కావలసిన జీవన అవసరాలతో పాటు ఆలయాలను కూడా చేర్చారు. నిర్మించారు. గమనిస్తే మన రాష్ట్రంలో ప్రతి గ్రామంలో విశేషమైన శివ మరియు విష్ణు ఆలయాలు కనిపిస్తాయి. విశేషం అనడానికి కారణం ప్రతి ఆలయంలో ఒక ప్రత్యేకత కనిపించడమే !

ఆలయ నిర్మాణం, విమాన గోపురం, శిల్పాలు, క్షేత్ర గాధ, అర్చా మూర్తులు ఇలా ఏదో ఒక ప్రత్యేకత నిశ్చయంగా కనిపిస్తుంది. అదే విధంగా మనం ఎక్కడెక్కడికో వెళ్లి, సమయం,డబ్బు ఖర్చు పెట్టుకొని చేయించుకునే పూజలు మన ఆలయాలలో ఎక్కువ శ్రమ లేకుండా చేయించుకొనే అవకాశం లభిస్తుంది.

మన రాష్ట్రంలో ప్రవహించే పావన జీవ నదుల తీరాలు ఎన్నో గొప్ప తీర్ధ పుణ్య క్షేత్రాలకు కేంద్రాలు. ముఖ్యంగా శాతవాహనులు,కాకతీయులు, చాళుక్యులు, రెడ్డిరాజులు, విజయనగర రాళులు పాలించిన ఈ ప్రాంతంలో ఎన్నో దివ్య ధామాలు దర్శనమిస్తాయి.

గుంటూరు నుండి విజయవాడ వెళ్లే ప్రధాన రహదారిలో మంగళగిరికి అతి సమీపంలో ఉన్న చిన కాకాని గ్రామంలో రెండు ఆలయాలు ఉన్నాయి.

శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి ఆలయం

గ్రామంలో ఉన్న రెండు ఆలయాలలో పురాతనమైనది.

ఆలయ నిర్మాణ శైలి, ప్రాంగణంలో కనిపించే పురాతన విగ్రహాలు,సన్నిధులు మరియు అర్చామూర్తులను చూస్తే సుమారు పదవ శతాబ్ద ముందు కాలంలో లో నిర్మించినబడినట్లుగా తెలుస్తుంది.

బహుశా ఈ ప్రాంతం లో అనేక ఆలయాలను నిర్మించిన చాళుక్య రాజులు ఈ ఆలయాన్ని కూడా నిర్మించారని భావించవచ్చును.

గ్రామానికి ఒక పక్కన విశాల ప్రాంగణంలో ఉన్న ఈ ఆలయానికి నూతనంగా స్వాగత ద్వారం నిర్మించారు.

రాజగోపురం లాంటి పెద్ద నిర్మాణాలు కనిపించవు.

ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం వద్ద శ్రీ వినాయక స్వామి ఉపస్థితులై కనిపిస్తారు. పక్కన ఒక నాగప్రతిష్ఠ కనిపిస్తుంది. ఒక్కటే కాదు ఆలయ ఆవరణంలో ఎన్నో నాగప్రతిష్ఠలు కనిపిస్తాయి. ఈ ఆలయంలో ఆశ్లేష బలిపూజ, మహన్యాసపూర్వక ఏకాదశ రుద్ర అభిషేకం విశేషంగా జరుగుతాయి అని తెలిసింది.

ఆలయం వెలుపల ఎలాంటి ఉపాలయాలు ఉండవు. విశేష శిల్పాలు కనిపించవు. సాదాసీదాగా ఉంటుంది.

నూతనంగా నిర్మించిన ముఖమండపానికి అనుసంధానంగా మాత్రం మూడు సన్నిధులు కనిపిస్తాయి. ముఖమండపంలో నందీశ్వరుడు స్వామి వారి సేవకు సిద్ధం అన్నట్లుగా ఉపస్థితులై, తదేక దృష్టితో గర్భాలయంలో కొలువైన లింగరాజును వీక్షిస్తుంటారు.

ఈ విధమైన దేవాలయ నిర్మాణం ఈ ప్రాంతంలో దరిదాపుగా అన్ని గ్రామాలలో, పట్టణాలలో కనిపించడం ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవలసిన విషయం. అనేక ఆలయాలలో ఈశాన్య భాగంలో కల్యాణ మండపం కనిపిస్తుంది. ఆ కల్యాణ మండపం మాత్రం ఈ ఆలయంలో ఉండదు.

అన్ని శివాలయాలలో కనిపించే నవగ్రహ మండపం ఈ ఆలయంలో కూడా ఉన్నది.

నవగ్రహ పూజలు, ముఖ్యంగా రాహుకేతు పరిహార పూజలు పెద్ద సంఖ్యలో జరుగుతుంటాయి. ఒక విధంగా చెప్పలి అంటే శ్రీ అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి వారి ఆలయం నాగదోష మరియు రాహుకేతు దోష పరిహార స్థలం.

గర్భాలయానికి దక్షిణం వైపున ఉన్న సన్నిధిలో శ్రీ భద్రకాళీ సమేత శ్రీ వీరభద్రస్వామి కొలువై దర్శనమిస్తారు.

కాకతీయులు శైవాన్ని అనుసరించేవారు. వారు ఈ ప్రాంతాన్ని తమ యేలుబడి లోనికి తెచ్చుకొన్నప్పుడు ఎందరో వీరశైవ లింగాయతులు కృష్ణాతీరానికి వలస వచ్చారు. వారు ఇక్కడి ప్రజలకు వీరశైవ సిద్ధాంతాలను ప్రబోధించారు.

శివాలయాలలో శ్రీ భద్రకాళీ సమేత శ్రీ వీరభద్ర స్వామి, శ్రీ కాలభైరవ స్వామి సన్నిధులను ఏర్పాటు చేశారు. అందువలనే మన తెలుగు రాష్ట్రాల లోని అనేక శివాలయాలలో వీరి సన్నిధులు కనపడతాయి. కాలక్రమంలో అది ఒక సంప్రదాయంగా మారి అనంతరకాలంలో అంటే వంద సంవత్సరాల క్రిందట నిర్మించిన ప్రస్తుతం నిర్మిస్తున్న ఆలయాలలో వీరి సన్నిధులు కనపడుతున్నాయి.

ఈ ఆలయంలో జరిగే అనేక ఉత్సవాలలో ఒకటి శ్రీ భద్రకాళీ శ్రీ వీరభద్రుల కల్యాణ మహోత్సవం.

ఉత్తరం వైపున ఉన్న సన్నిధిలో శ్రీ అన్నపూర్ణాదేవి స్థానక భంగిమలో కుడి చేతిలో భోజనం వడ్డించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు గరిటె ధరించి దర్శనమిస్తారు. అమ్మవారు సుందర పుష్ప అలంకరణలో భక్తులను కాపాడే వరదాయనిగా కనిపిస్తారు.

దసరా నవరాత్రి మహోత్సవాలు పెద్ద ఎత్తున జరుపుతారు.

శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి

మధ్యలో ఉన్న గర్భాలయానికి , ముఖ మండపానికి మధ్యలో చిన్న అర్ధ మండపం ఉంటుంది. ఇక్కడ ఉత్సవమూర్తులు, గర్భాలయానికి ఇరుపక్కలా శ్రీ గణపతి మరియు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఉపస్థితులై ఉంటారు.

గర్భాలయంలో కొద్దిగా ఎత్తు తక్కువ పానవట్టం మీద చందన విభూతి మరియు కుంకుమ లేపనాలతో బ్రహ్మ సూత్రం ధరించి శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి లింగ రూపంలో నయన మనోహరమైన దర్శనాన్ని అనుగ్రహిస్తారు.

అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాల ప్రకారం చూస్తే బ్రహ్మ సూత్ర లింగ ప్రతిష్టాపన చాళుక్య రాజుల కాలంలో ఆరంభమైనట్లుగా తెలుస్తుంది. అంతకు ముందు శాతవాహన కాలంలో కూడా కొన్ని ఆలయాలలో బ్రహ్మ సూత్రం ఉన్న లింగాలను ప్రతిష్టించారని తెలుస్తోంది.

రాష్ట్రకూటులు, కాకతీయుల కాలంలో నిర్మించిన ఆలయాలు అన్నింటిలో బ్రహ్మ సూత్రం ఉన్న పరమేశ్వర లింగాలే కనిపిస్తాయి. కానీ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఈ రెండు లింగాల మీద ఉండే బ్రహ సూత్రం ఒకే విధంగా ఉండకపోవడం !

రెడ్డిరాజులు, విజయనగర రాజులు ఎక్కువగా ఆలయ గోపురాల నిర్మాణం పట్ల అధిక శ్రద్ధ చూపారు. అందుకే వీరి కాలంలో ఎత్తైన రాజగోపురాలు, కోట బురుజులు వంటి గోడలు, వెయ్యి కాళ్ళ మండపాల నిర్మాణాలు ఎక్కువగా జరిగాయి.

సర్పరాజు పూజలు అందుకొనే లింగరాజు

చిన కాకాని గ్రామంలో కొలువైన శ్రీ అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి వారి ఆలయంలో ఒక అరుదైన విశేషం ప్రతినిత్యం దర్శమిస్తుంది అని చెబుతారు.

సహజంగా శివాలయాలలో నాగ పుట్ట ఉంటుంది. కానీ పొలాల మధ్య ఉన్న ఈ ఆలయంలో మాత్రం ఉండదు. కానీ కొన్ని దశాబ్దాలుగా ప్రతి నిత్యం ఆలయం మూసివేసిన తరువాత ఒక దివ్య సర్పం గర్భాలయం లోనికి వచ్చి లింగాన్ని అర్చిస్తుంది అని చెబుతారు. ఉదయాన ఆలయ ద్వారాలు తెరిచే సమయంలో తలుపుల మీద శబ్దం చేస్తారు. ఆ ధ్వనికి సర్పం వెళ్లి పోతుంది. అప్పుడు ఆలయాన్ని తెరిచి పూజాదులను ఆరంభిస్తారు అర్చకులు.

శ్రీ అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి వారి ఆలయంలో నిత్య పూజలతో పాటు అన్ని హిందూ పర్వదినాలలో ప్రత్యేక పూజలు జరుపుతారు. శ్రావణ మరియు కార్తీక మాసంలో విశేష అభిషేకాలు, పూజలు చేస్తారు. మహా శివరాత్రికి పెద్ద ఉత్సవం జరుగుతుంది గ్రామంలో!

శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి ఆలయం

చిన కాకాని గ్రామంలోని రెండవ ఆలయం శ్రీ రుక్మిణీ సత్యభామ సమేత శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి వారిది.

గ్రామంలో శ్రీమహావిష్ణువు ఆలయం కూడా ఉండాలి అన్న సత్సంకల్పంతో గ్రామస్థులు కలిసికట్టుగా వంద సంవత్సరాల క్రిందట ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించుకున్నారని తెలుస్తోంది.

శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి ఆలయానికి అతి సమీపంలో ఉంటుందీ చిన్న ఆలయం. రాజ మరియు విమాన గోపురాలు ఉండవు. ఉపాలయాలు లేవు.

ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం వద్ద ఉన్న చిన్న సన్నిధిలో శ్రీ దాసాంజనేయస్వామి వారి రూపాలు రెండు, వెనుక శ్రీ గరుత్మంతుని మూర్తి ఉండటం విశేషంగా చెప్పుకోవాలి. ఇద్దరు నిత్య సూరి( నిరంతరం శ్రీహరి సేవలో ఉండేవారు) విగ్రహాలు ఉంచడంలో పరమార్ధం తెలియరాలేదు.

చిన్న ముఖ మండపం. గర్భాలయంలో శ్రీ రుక్మిణీ మరియు శ్రీ సత్యభామా సమేత శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి సుందర పుష్ప అలంకరణలో,పట్టు వస్త్రాలు,బంగారు ఆభరణాలు ధరించి నేత్రానందంగా దర్శనం అనుగ్రహిస్తారు.

నిత్య పూజలు జరిగే ఈ ఆలయంలో ఉగాది, జన్మాష్టమి, శ్రీ రామ నవమి, ధనుర్మాస పూజలు ఘనంగా చేస్తారు.

చిన కాకాని విజయవాడ నుండి గుంటూరు వెళ్లే జాతీయ రహదారి మీద మంగళగిరికి సుమారు అయిదు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. స్వంత వాహనంలో ఆలయం దాక చేరుకోవచ్చును. బస్సులో అయితే రహదారి మీద దిగి వెళ్ళాలి.

వసతి సౌకర్యాలు విజయవాడ లేక గుంటూరు పట్టణాలలో అందుబాటు ధరలలో లభిస్తాయి.

నమః శివాయ !!!!

Sri malleshwara swami Temple, Namburu, Guntur District

2025-03-18T23:34:00.000-07:00

నాగబంధ రక్షణలో ఆలయం

మన రాష్ట్రం ఎన్నో విశేష పురాతన దేవాలయాలు గ్రామగ్రామాన కనపడతాయి. చూస్తూ వెళితే తెలియదు వాటి గొప్పదనం. ఒకసారి సందర్శిస్తే తప్ప గ్రామం లో ఉన్న ఆలయం ఎంతటి ప్రత్యేకతను సంతరించు కొన్నది అన్నది తెలియదు.

గ్రామ ప్రాంతాలలో ఉన్న పురాతన ఆలయాలు మనకి తెలియని చారిత్రక, క్షేత్ర మరియు ఆలయ విశేషాలను తెలియచేస్తాయి.

మనవైన ఆలయాల సందర్శన మనోల్లాసాన్ని కలిగిస్తుంది.

ఈ క్రమంలో ఒక ప్రత్యేకమైన ఆలయ విశేషాలను తెలుసుకొందాము.

ప్రస్తుత గుంటూరు, పల్నాడు, కృష్ణా జిల్లాలోని అనేక ఆలయాలలో అధికశాతం చాళుక్య రాజుల కాలంలో నిర్మించినట్లుగా శాసనాధారాలు తెలుపుతున్నాయి. అనంతరకాలంలో అంటే పద్దెనిమిదో శతాబ్దంలో అమరావతిని రాజధానిగా చేసుకొని ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన రాజా వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు పునః నిర్మాణం చేయడం లేదా కొన్ని నూతన ఆలయాలను కట్టించడం జరిగినట్లుగా చరిత్ర చెబుతోంది.

నంబూరు గ్రామంలో ఉన్న శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి వారి ఆలయం జిల్లాలోనే నెలకొని ఉన్న పురాతన ఆలయాలలో ఒకటి గా ప్రసిద్ధి. ఆలయ నైరుతిలో శిధిల ఆలయాలను పునఃనిర్మించే క్రమంలో లభించిన శిల్పాలు ఉంటాయి. అవి వడ్ల సంవత్సరాల ఆలయ చరిత్రకు సజీవ మౌన సాక్ష్యాలు.

కారణం ఆలయంలో కనిపించే నాగ బంధం. అత్యంత అరుదుగా మాత్రమే నాగ బంధం ఆలయాలలో కనిపిస్తుంది. తెలిసినంతలో పిడుగురాళ్ల కు సమీపంలో ఉన్న మోర్జంపాడు గ్రామంలో ఉన్న శ్రీ మల్లిఖార్జున స్వామి ఆలయ గోడ మీద కనిపిస్తుంది.

గిద్దలూరుకు సమీపంలోని మోక్షగుండం గ్రామంలో చిన్న గుట్ట మీద ఉన్న శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి ఆలయంలో కనిపిస్తుంది.

ఏకారణం చేత నాగ బంధం వేస్తారు అన్నదానికి స్పష్టమైన సమాధానం లభించడం లేదు. అందుబాటులో ఉన్న లేక ప్రచారంలో ఉన్న కధల ఆధారంగా ఆలయానికి, గ్రామానికి రక్షగా, సర్ప, అంటువ్యాధి భయం లేకుండా ఉండటానికి వేస్తారు. గుప్త నిధులకు రక్షణగా కూడా నాగ బంధం ఉంటుంది అని కూడా విశ్వసిస్తారు.

రాజగోపురం లాంటి భారీ నిర్మాణాలు లేకుండా కనిపించే ఈ ఆలయ ఈశాన్యంలో సుందర కల్యాణ మండపం, పక్కనే నవగ్రహ మండపం కనిపిస్తాయి.ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న ముఖమండపం, అమ్మవారి సన్నిధి మరియు ఇతర నిర్మాణాలు అన్నీ గ్రామస్థులు గ్రామ ఆలయ విశిష్టత గుర్తించి స్వయంగా పూనుకొని విరాళాలు సేకరించి నిర్మించినవి కావడం విశేషం. అభినందించవలసిన విషయం.

ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో ఒకే ఒక ఉపాలయం ఉంటుంది.

శ్రీ రత్న గర్భ గణపతి

ప్రథమపూజ్యుడు వినాయకుడు. ఏ శుభకార్యమైన గణపతి పూజతో ఆరంభించడం, నిర్విఘ్నంగా కార్యక్రమం జరగాలని ప్రార్ధించడం హిందూ సంప్రదాయం.

కళలకు, శాస్త్రాలకు, విద్యకు, బుద్ధికి, జ్ఞానానికి అధిపతిగా ఆరాధిస్తారు. గణపతి ప్రస్తాపన గణేష , మౌద్గల , బ్రహ్మ మరియు బ్రహ్మాండ పురాణాలలో విస్తారంగా కనిపిస్తుంది. గణపతి ప్రస్థాపన లేని పురాణం ఏదీ లేదు.

ప్రతి ఆలయంలోనూ శ్రీ వినాయక సన్నిధి కనిపిస్తుంది.

ప్రధాన ఆలయంతో పాటు నిర్మించినట్లుగా చెబుతున్న శ్రీ రత్న గర్భ గణపతి ఆలయం కొంత మేర శిధిలం కావడంతో, ఆలయ పునః నిర్మాణ సమయంలో ఈ నూతన సన్నిధి ఏర్పాటు చేశారు.

ఉత్తర దిశగా ఉండే ఈ సన్నిధిలో ప్రత్యేక రూపంలో ఉత్తర దిశగా ఉపస్థితులై దర్శనమిస్తారు గణనాధుడు.

మిగిలిన ఆలయాలలో కనిపించే విఘ్నేశ్వరుని రూపానికి రత్న గర్భ గణపతి రూపానికి వ్యత్యాసం స్పష్టంగా కనపడుతుంది. నగిషీలు, ఆభరణాలు, ఆయుధాలు లేకుండా ద్విభుజాలతో దర్శనమిస్తారు. మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే వక్రతుండుని తొండం కుడి వైపుకి తిరిగి ఉంటుంది.తమిళనాడులో కుడివైపు తిరిగిన తొండంతో ఉన్న పిళ్ళయార్ ను "వెట్రి వినాయకుడు" అని పిలుస్తారు. ఈయన అత్యంత భక్తసులభుడు. వరదాయకునిగా పేర్కొంటారు.

గణపతి నవరాత్రులను ఘనంగా చేస్తారు ఈ ఆలయంలో.

ఆలయ విశేషాలు

నూతనంగా పునః నిర్మించిన ముఖమండపం పైన ఆది దంపతులు వారి కుమారులైన శ్రీ గణపతి, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి తో కలిసి సుందర విగ్రహరూపాలలో కనిపిస్తారు. వారి వాహనాలైన నంది, సింహం, మూషికం మరియు మయూరం వారి పక్కన ఉండటం ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తుంది.

ముఖమండపంలో నందీశ్వరుడు మాత్రమే ఉపస్థితులై తదేకధ్యానంతో గర్భాలయం లోని లింగరాజును చూస్తుంటారు.

శ్రీ భ్రమరాంబ అమ్మవారు ప్రత్యేక సన్నిధిలో దక్షిణా ముఖంగా చతుర్భుజాలతో, వరద అభయ హస్తాలతో ఉపస్థితురాలై దర్శనమిస్తారు. అమ్మవారి సన్నిధి ముఖద్వారం వద్ద పంచలోహముతో నిర్మించిన తొడుగుపైన అష్టాదశపీఠ పాలికల రూపాలను సుందరంగా తీర్చిదిద్దారు.

మొదట ఆలయంలో అమ్మవారి సన్నిధి లేదు. అయిదు దశాబ్దాల క్రిందట అమ్మవారిని ప్రతిష్టించారని తెలుస్తోంది.

అమ్మవారు వరదాయిని. ముఖ్యంగా సంతానప్రదాయనిగా చెబుతారు. శ్రీ దుర్గా నవరాత్రులు వైభవంగా జరుగుతాయి.

గర్భాలయంలో పంచలోహ మండపంలో చందన , విభూతి, కుంకుమ మరియు పుష్ప అలంకరణలో నాగాభరణ ధారులై శ్రీ మల్లేశ్వర పెద్ద లింగరూపంలో ప్రత్యేకమైన బ్రహ్మ సూత్రం ధరించి భక్తసులభునిగా అనుగ్రహం ప్రసాదిస్తారు. గర్భాలయ ద్వారానికి అమర్చిన పంచలోహ అలంకరణ పైన ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలను రమణీయంగా మలిచారు.

చిన్న రాధ మండపంలో ఉత్సవమూర్తులు ఉపస్థితులై ఉంటారు.

సర్ప దోష పూజలకు, రాహుకేతు పూజలకు శ్రీ భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి వారి ప్రసిద్ధి.

ఆలయ పూజలు మరియు ఉత్సవాలు

నిత్యం నియమంగా నాలుగు పూజలు జరిగే ఈ ఆలయం ఉదయం ఆరు నుండి పదకొండు వరకు, తిరిగి సాయంత్ర అయిదు గంటల నుంచి రాత్రి ఎనిమిది వరకు భక్తుల దర్శనార్ధం తెరిచి ఉంటుంది.

కార్తీక మాస పూజలు, అభిషేకాలు పెద్ద ఎత్తున జరుగుతాయి. మహాశివరాత్రి పర్వదిన సందర్భంగా గ్రామంలో ఉత్సవం నిర్వహిస్తారు. హిందూపర్వదినాలలో భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో ఆలయానికి తరలి వచ్చి పూజలు చేయించుకొంటారు.

శతాబ్దాల నుండి నాగ బంధ పర్యవేక్షణలో ఉన్న శ్రీ భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి వారి ఆలయం నెలకొని ఉన్న నంబూరు గుంటూరు పట్టణానికి పది కిలోమీటర్ల దూరంలో విజయవాడ వెళ్లే జాతీయ రహదారి మీద ఉంటుంది. బస్సులు, ఆటోలు లభిస్తాయి.

వసతి, భోజన సదుపాయాలు గుంటూరు పట్టణంలో అందుబాటు ధరలలో లభిస్తాయి.

మన రాష్ట్రంలో గ్రామగ్రామానా ఉన్న పురాతన ఆలయాలను సందర్శిద్దాము. మన ఆలయాల పురోభివృద్ధికి మన వంతు కృషి చేద్దాము.

నమః శివాయ !!!!

Sri Rameshwara Swamy Temple, Saipuram, Uyyuru mandal, Krishna District

2025-03-18T23:28:00.000-07:00

శ్రీ లక్షీ నరసింహ స్వామి ఆలయం, సాయి పురం

మన హిందూ సంప్రదాయం జీవ నదిలా ప్రవహించడానికి ప్రధాన కారణం దేవాలయాలు. నేటికీ నిరాకారుడైన దేవదేవుని ప్రజలు పట్ల భక్తి విశ్వాసాలు, హిందూ సంప్రదాయం, ధర్మం పట్ల గౌరవం కలిగి ఉండటానికి ముఖ్య కారణం దేవాలయాలే !

కొన్ని వందల సంవత్సరాలుగా ఈ దేవాలయ వ్యవస్థ మరియు సంప్రదాయం చిన్న చిన్న పల్లెలు, గ్రామాల నుండి ఆరంభమై కొనసాగుతూ వస్తోంది.

అందుకే మన గ్రామాలలో ఇప్పటికి కూడా చక్కని పురాతన ఆలయాలు కనపడుతున్నాయి.

అలాంటి ఒక చిన్న గ్రామం కృష్ణా జిల్లా లోని "సాయి (సాయ)పురం".

క్షేత్ర గాథ

ఈ సాయి పురం గతంలో "శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ పురం" గా పిలవబడిన ఒక బ్రాహ్మణ అగ్రహారం. శాసనాలలో ఆ పేరే కనపడుతుంది.

వేద పాఠశాలలు, గురుకులాలకు నిలయం. నిత్యం యజ్ఞయాగాదులు నిర్వహిస్తుండేవారు.

ప్రస్తుతం కొన్ని బ్రాహ్మణ కుటుంబాలు మాత్రమే నివసిస్తున్నాయి గ్రామంలో.

గ్రామంలో రెండు పురాతన ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి.

శ్రీ రామేశ్వర స్వామి ఆలయం మరియు శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయం. గ్రామంలో శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం కూడా ఉన్నది.

ఈ రెండు ఆలయాలు ఏనాటి నుండి ఉన్నాయన్న దానికి స్ఫష్టమైన ఆధారాలు కనపడవు.

తెలిసినంతవరకూ చాళుక్య రాజుల కాలంలో తొలి ఆలయాలు నిర్మించ బడినట్లుగా చెబుతారు.

అనంతరం అనేక రాజ వంశాల వారు గ్రామ, ఆలయ అభివృద్ధికి ఇతోధికంగా కైంకర్యాలు సమర్పించుకున్నారు అని శాసనాధారాలు తెలుపుతున్నాయి.

శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయంలో ఉన్న "నంది రాయి శిలాశాసనం" ప్రకారం ప్రస్తుత ఆలయాల నిర్మాణం విజయవాడ నగరానికి సమీపంలో ఉన్న కొండపల్లి ని రాజధానిగా చేసుకొని పాలించిన ఒడిషా గజపతుల కాలంలో జరిగినట్లుగా తెలియవస్తోంది. వారు శ్రీ జగన్నాథ భక్తులు. శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయాన్ని పాటించేవారు. ఎన్నో శ్రీమహావిష్ణు ఆలయాలను నిర్మించారు.

బ్రహ్మి లిపిలో ఉన్న ఈ శాసనం క్రీస్తు శకం 1585 వ సంవత్సరం నవంబరు నెలలో కొండపల్లి నగర రాజాధిరాజు అనంత ప్రభువు మరియు ఆయన సోదరి తిమ్మంబ వేయించారు.

నాలుగు పలకలుగా ఉండే ఈ శాసనంలో ఒక పక్కన శ్రీ నరసింహ స్తోత్రం, రెండవ పక్క క్షేత్ర విశేషాలు, మూడవ పక్కన వారు బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చిన భూదానాల వివరాలు ఉంటాయి. నాలుగవ పక్కన ఆలయ మరియు గ్రామా నిర్వహణలో దానగ్రహీతలు నిర్వహించవలసిన బాధ్యతల గురించి పేర్కొనడం జరిగింది.

నంది ధర్మానికి ప్రతీక. ఈ శాసనం పైన నందీశ్వర విగ్రహాన్ని చెక్కడం వలన దానం తీసుకొన్న వారు ధర్మం తప్పకుండా అప్పగించిన బాధ్యతలను సక్రమంగా నిర్వర్తించాలి అన్న సందేశం, ఆజ్ఞ కనపడతాయి.

ఈ క్షేత్రం ఎంతటి విశిష్టమైనది మరియు పురాతనమైనది అన్న విషయం ఈ శాసనం ద్వారా తెలుసుకోవచ్చును.

పద్దెనిమోడో శతాబ్ద కాలంలో నూజివీడు జమిందారులు ఆలయ నిర్వహణ చేపట్టారు. వారి ఆధ్వర్యంలోనే ప్రస్తుతం కనపడుతున్న ముఖ మండపం నిర్మించబడినది అని ఇక్కడ ఉన్న శాసనం తెలుపుతోంది. వీరు కూడా శ్రీ వైష్ణవాన్ని అనుసరించేవారు. అనేక ఆలయాలను పునరుద్ధరించారు. నూతన దేవాలయాల నిర్మాణం చేశారు. ఆగిరిపల్లి గ్రామంలో ఉన్న శ్రీ వ్యాఘ్ర నరసింహ ఆలయాన్ని పునః నిర్మించినది వీరి కాలంలోనే!

శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయ విశేషాలు

తూర్పు ముఖంగా ఉండే ఈ ఆలయానికి అంతస్థుల రాజగోపురం నూతనంగా నిర్మించారు. గోపురానికి ఇరుపక్కలా శ్రీ గణపతి మరియు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనమిస్తారు.

గోపురం దాటి ప్రాంగణం లోనికి ప్రవేశించగానే ఈశాన్యంలో శ్రీవారి కల్యాణ మండపం కనిపిస్తుంది.

కృష్ణాతీరం లోని అనేక ఆలయాలలో ఈశాన్య దిశ లో మండపాన్ని నిర్మించడం ఒక సంప్రదాయం గా కనిపిస్తుంది.

మండప సమీపంలోనే "నంది రాయి శిలాశాసనం కనపడుతుంది.

ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం వద్ద ఉన్న సన్నిధిలో వినతాసుతుడు నిత్యసూరి అయిన శ్రీ గరుత్మంతుడు

శ్రీవారి సేవకు సదాసిద్ధం అన్నట్లుగా ముకుళిత హస్తాలతో వినమ్రంగా కొలువై ఉంటారు.

ప్రదక్షిణా పధంలో మిగిలిన ఆలయాలకు భిన్నంగా గర్భాలయ వెలుపలి భాగంలో కొన్ని మూర్తులు ఉంచారు. సహజంగా విష్ణు ఆలయాలలో శ్రీ మహావిష్ణువు, శ్రీ గదాధరుడు, శ్రీ నరసింహ, శ్రీ బ్రహ్మ దేవుడు, శ్రీ విష్ణుదుర్గ, శ్రీ విష్ణు గణపతి కనపడతారు.

కానీ ఇక్కడ దక్షిణం వైపున దేవఋషులు శ్రీ హరి గాయక భక్తులైన శ్రీ నారద తుంబుర విగ్రహాలు ఉంటాయి. లోకకంటకుడైన హిరణ్యకశపుడు మరణించిన సందర్భంలో దేవతలు పుష్ప వర్షం కురిపించారు. యక్షులు, కిన్నెరలు, గంధర్వులు ఆనందంతో ఆది పాడారు. శ్రీ నరసింహుని కీర్తించారు. దానిని దృష్టిలో పెట్టుకొని శ్రీ నారద తుంబురాలను ఉంచారేమో అనిపిస్తుంది.

గర్భాలయ వెనుక భాగాన నమస్కార భంగిమలో బాలుడైన ప్రహ్లాదుడు కనపడతాడు. శ్రీస్వామివారు ప్రహ్లాద వరద నారసింహుడు కదా !

ఉత్తరం వైపున శ్రీమన్నారాయణుని అవతారం, ఆది వైద్యుడు అయిన శ్రీ ధన్వంతరి స్వామి మరియు శ్రీ దాసాంజనేయ స్వామి మూర్తులు కనిపిస్తాయి.

శ్రీ నరసింహుడు భక్తుల అపమృత్యు భయాన్ని, అనారోగ్య వ్యాధులను హరించేవాడిగా ప్రసిద్ధి. శ్రీ ఆంజనేయుడు భూతప్రేత పిశాచ పీడలను హరించేవాడు. అపర శ్రీరామ భక్తుడు.

భక్తివిశ్వాసాలతో స్వామిని శరణు కోరితే ఎలాంటి అనారోగ్య సమస్యలు అయిన తొలగిపోతాయి అన్న ఉద్దేశ్యంతో వెరీ రూపాలను ఉంచారేమో !

కానీ ఇలాంటి మూర్తులను మరే ఇతర ఆలయంలో చూడము.

ఆలయ విమాన గోపుర నలుదిక్కులా శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణునితో పాటు శ్రీహరి లోకసంరక్షణార్ధం ధరించిన దశావతార సుందర రూపాలతో అలంకరించారు.

ముఖమండపంలోనే ప్రాంగణంలో ఉన్న ఏకైక ఉపాలయం కనపడుతుంది. వైష్ణవ ఆలయాలలో శ్రీ ఆంజనేయుని సన్నిధి తప్పనిసరి.మరీ ముఖ్యంగా శ్రీ నరసింహ ఆలయాలలో వాయునందను నికి సముచిత స్థానం కనపడుతుంది.

దక్షిణాముఖంగా ఉండే ఈ సన్నిధిలో అంజనాసుతుడు, రామదూత శ్రీ దాసాంజనేయుడు నమస్కార భంగిమలో దర్శనమిస్తారు.

దక్షిణాముఖ హనుమంతుడు అపమృత్యుభయాన్ని, భూతప్రేత పీడలను, గ్రహ దోషాలను నివారించేవానిగా ప్రసిద్ధి.

ముఖ మండపానికి అనుసంధానంగా ఉండే చిన్న అర్ధమండపంలో శ్రీ రాజ్యలక్ష్మీ ఉపస్థిత భంగిమలో కొలువై ఉంటారు. ఇవన్నీ అనంతర ప్రతిష్టలు.

గర్భాలయంలో ఎత్తైన పీఠం మీద శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ స్వామి దర్శనమిస్తారు.

శ్రీ మూర్తి విశేషాలు

శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి యుగాల క్రిందట ఇక్కడ స్వయంవ్యక్తగా వెలిశారని చెబుతారు.

మూలవిరాట్టు ఎత్తైన పీఠం మీద వామాంకం పైన శ్రీ లక్ష్మీ తాయారును కూర్చోబెట్టుకొని ప్రసన్న వదనంతో దర్శనం అనుగ్రహిస్తారు.

మిగిలిన శ్రీ నరసింహ ఆలయాలలోని మూర్తికి ఈ మూర్తికి కొన్ని వత్యాసాలు కనపడతాయి.

ఇతర నరసింహ మూర్తుల మాదిరి విరాట్ రూపంలో ఉండరు స్వామి. చిన్న విగ్రహ రూపంలో రమ్యమైన అలంకరణలో మీసాలతో సౌమ్య గంభీరంగా కనపడతారు.సహజంగా మిగిలిన ఆలయాలలో వామాంకం మీద ఉపస్థితురాలైన తాయారు రూపం చిన్నదిగా కనిపిస్తుంది. సాయి పురం లో అమ్మవారు స్వామి వారికి సమానమైన ఎత్తులో ఉంటారు.

శ్రీ కల్యాణ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి విగ్రహ నుదిటిపైన చిన్న శివలింగం ఉండటం మరే ఆలయంలో కనపడని మరియు చూడని విశేషం.

సాయి పురం ఒక పరిహార క్షేత్రం. ముఖ్యంగా కల్యాణ క్షేత్రం గా అభివర్ణిస్తారు.

స్వామివారిని కల్యాణ మూర్తి అని పిలుస్తారు. జాతక లేదా గ్రహ ప్రభావంతో వివాహం కానీ యువతీ యువకులు ఎవరైనా నెలలో ఏరోజు అయినా శ్రీ స్వామి వారి కళ్యాణం జరిపిస్తే మండలం లోపల అనుకూలమైన వ్యక్తితో వివాహం తప్పని సరిగా జరుగుతుంది అని చెబుతారు.

ఆలయ పూజలు మరియు ఉత్సవాలు

నిత్యం నిర్ణయించిన పూజలను శాస్త్రప్రకారం జరుపుతారు. స్వామివారి జన్మ నక్షత్రమైన స్వాతి రోజున ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు.

శ్రీ నరసింహ జయంతి, శ్రీ కృష్ణ జన్మాష్టమి, శ్రీ రామనవమి, శ్రీ హనుమజ్జయంతి రోజులలో పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు జిల్లా నలుమూలల నుండి తరలి వస్తారు. ధనుర్మాస పూజలు, తిరుప్పావై గానం, భోగినాడు శ్రీ గోదా కళ్యాణం ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. చైత్ర మాసంలో ఆలయ ఉత్సవాలు కూడా రంగరంగ వైభవంగా జరుగుతాయి.

శ్రీ రామేశ్వర స్వామి ఆలయం

శివాయ విష్ణు రూపాయ .. శివ రూపాయ విష్ణవే !

శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహుడు శిరస్సున లింగం ధరించి కొలువైన సాయి పురం లో పక్కనే ఉన్న మరో ఆలయంలో లింగరాజు శ్రీ రామేశ్వర స్వామి పేరుతొ కొలువై దర్శనమిస్తారు.

రావణ సంహారం తరువాత బ్రహ్మహత్య పాతకాన్ని నివారించుకోడానికి శ్రీ రామచంద్ర మూర్తి రామేశ్వరం నుండి అనేక పవిత్ర తీర్ద క్షేత్రాలలో శివ లింగ ప్రతిష్టాపన చేసారని పురాణాలూ తెలుపుతున్నాయి.

కాలక్రమంలో అనేక మంది పాలక వంశాలవారు శ్రీ రామేశ్వర స్వామి వారిని సేవించారు. ఆలయ నిర్మాణం, నిర్వహణకు తమ వంతు కైకార్యాలను సమ్పర్పించుకొన్నారని క్షేత్ర గాధలు ద్వారా అవగతమౌతుంది.

ప్రస్తుత ఆలయ నిర్మాణం చాళుక్య రాజుల కాలం లో శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి వారి ఆలయంతో పాటు జరిగినట్లుగా చెబుతారు.

శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయంలో ఉన్న నంది రాయి శాసనం ప్రకారం గజపతి రాజులు ఆలయ పునః నిర్మాణం చేసారు. పద్దెనిమిదో శతాబ్ద కాలంలో నూజివీడు జమిందారులు ఆలయాన్ని మరో మారు మరమత్తులు చేసి కొన్ని నూతన నిర్మాణాలు చేశారు.

ప్రస్తుతం భక్తులు మరియు గ్రామస్థులు ఊరి ఆలయాల అభివృద్ధికి నడుం బిగించి భక్తిశ్రద్దలతో నిర్వహిస్తున్నారు.

పరిశుభ్ర వాతావరణంలో దేవతా వృక్షాలైన రావి, మారేడు, మామిడి, ఉసిరి తో పచ్చని ప్రశాంత వాతావరణంలో ఉన్న ఈ ఆలయానికి ఎలాంటి రాజగోపురం ఉండదు. సువిశాల ప్రాంగణంలో ధ్వజస్థంభం, నాగ ప్రతిష్టలు మరియు నవగ్రహ మండపం కాకుండా రెండు ఉపాలయాలు, మూడు సన్నిధులతో ప్రధాన దేవాలయం ఉంటాయి.

దక్షిణం వైపున ఉన్న ఉపాలయంలో శ్రీ లక్ష్మీ గణపతి, ఉత్తరం వైపున ఉన్న దానిలో శ్రీ అనఘా దేవి సమేత శ్రీ దత్తాత్రేయ స్వామి దర్శనమిస్తారు.

పురాతన ముఖ మండపంలో ధ్వజస్థంభం వద్ద రుద్రంశ సంభూతుడైన శ్రీ ఆంజనేయుడు, నాగ శిల్పం కనపడతాయి. నందీశ్వరుడు మండప మధ్య భాగంలో ఉపస్థితుడై గర్భాలయంలోని శ్రీ రామేశ్వర స్వామిని తదేక దీక్షతో వీక్షిస్తుంటారు.

గర్భాలయానికి కుడి వైపున ఉన్న సన్నిధిలో శ్రీ భద్రకాళీ సమేత శ్రీ వీరభద్ర స్వామి స్థానక భంగిమలో దర్శనమిస్తారు. ఈ ఆలయంలో విశేషంగా శ్రీ భద్రకాళీ వీరభద్రుల కళ్యాణం జరుపుతారు.

ఎడమపక్కన సన్నిధిలో శ్రీ పార్వతీ అమ్మవారు సుందర అలంకరణలో అభీష్టవరదాయనిగా, ప్రసన్న వదనంతో అభయం ప్రసాదిస్తారు.

ప్రధాన గర్భాలయంలో శ్రీ రామేశ్వర స్వామి చిన్న పానవట్టం మీద బ్రహ్మ సూత్రం ధరించిన పెద్ద లింగ రూపంలో కొలువై ఉంటారు. లింగం వెనుక ఉన్న పీఠం పైన శ్రీ గంగా పార్వతీ సమేత శ్రీ రామేశ్వర స్వామి ఉత్సవ మూర్తులు దర్శనమిస్తాయి.

ముఖ మండపానికి గర్భాలయానికి మధ్యలో ఉన్న అర్ధ మండపంలో మరో నంది, శ్రీ వినాయకుడు దర్శనమిస్తారు.

ఆలయ పూజలు మరియు ఉత్సవాలు

శివాగమం ప్రకారం నిర్ణయించిన అభిషేకాలు, అర్చనలు, అలంకరణ మరియు ఆరగింపులు జరుగుతాయి. వైశాఖమాసం మరియు కార్తీక మాసాలలో విశేష అభిషేకాలు భక్తుల సౌలభ్యం కొరకు నిర్వహిస్తారు.

మహా శివరాత్రి పర్వదినాన గ్రామంలో ఉత్సవం ఏర్పాటు చేస్తారు. చైత్ర మాసంలో ఆలయ ఉత్సవాలను ఘనంగా జరుపుతారు.

శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయం మాదిరి శ్రీ రామేశ్వర స్వామి ఆలయం కూడా పరిహార క్షేత్రం. అవివాహితులు మరియు సంతానం లేని వారి కొరకు సర్పదోష నివారణ హోమాలు, ఆశ్లేష బలి పూజలు, రాహుకేతు జపాలు పెద్ద ఎత్తున నిర్వహిస్తుంటారు. భక్తులు దూర ప్రాంతాల నుండి కూడా వస్తుంటారు.

అవధూత శ్రీ శ్రీ శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామి

క్షేత్ర మహత్యం మరియు గాథ తెలుసుకొని దత్తపీఠాధిపతి అవధూత శ్రీ స్వామిజీ స్వయంగా వచ్చి సాయి పురం లోని శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ మరియు శ్రీ రామేశ్వర స్వామి ఆలయాలలో పూజలు నిర్వహించారు.

అంతే కాకుండా దూర ప్రాంతాల నుండి హోమాలు, కళ్యాణం చేయించుకోడానికి వచ్చే భక్తుల సౌలభ్యం కొరకు తమ పీఠం తరుఫున వసతి మరియు భోజన సౌకర్యం ఏర్పాటు చేసారు. దత్త పీఠం ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడే వసతి గృహం ఆలయాల పక్కనే ఉంటుంది.

ఇన్ని విశేషాల నిలయమైన సాయి పురం కృష్ణా జిల్లాలో ఉయ్యురు పట్టణానికి పదిహేను కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నది. చక్కని రహదారి మార్గంలో ఆలయాలను చేరుకోవచ్చును.

మనగ్రామాలలో ఉన్న పురాతన విశేష ఆలయాలను సందర్శించడం మన కనీస బాధ్యత. ఆ ఆలయ విశిష్టతను ప్రపంచానికి తెలియ పరచడం మనందరి కర్తవ్యం.

ఓం నమో శ్రీ నరసింహాయ నమః !!!!

Sri Bhudevi sridevi Sameta sri Venkateswara swamy Temple, Anantavaram, Guntur district

2025-03-05T23:23:00.000-08:00

కొండలలో నెలకొన్న కోనేటి రాయడు - 3

గతంలో మనం పావన కృష్ణవేణీ తీరంలో దేవదేవుడు కలియుగవరదుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు కొలువైన రెండు గుహాలయాల గురించి తెలుసుకున్నాము.

పుణ్య తీర్థ స్థలమైన కృష్ణానదీ పరివాహక ప్రాంతంలో మరో దివ్య క్షేత్రంలో శ్రీవారు తన పూర్తి దివ్యమంగళ రూపంలోనే కాకుండా ఉభయ తాయారులతో కలిసి కొలువైన మూడవ గుహాలయం విశేషాలు తెలుసుకొందాము.

క్షేత్ర గాథ

శ్రీమన్నారాయణుడు కృష్ణాతీరంలో విహరిస్తూ తొలుత జూపూడి లో ఉన్న శ్రీగిరి మీద తరువాత వైకుంఠపురంలో క్రౌంచగిరి మీద తన అర్చారూపాలలో స్వయంవ్యక్థగా కొలువు తీరారు. అలా విహరిస్తూ స్వామి కర్లపూడి పర్వతం వద్దకు వెళ్ళినప్పుడు ఆ పర్వతకుడు స్వామికి సవినయంగా పాదాభివందనం చేసి కీర్తించి "స్వామీ తమరు నా శిఖరం మీద నివసించాలన్నకోరిక బలంగా ఉన్నది కానీ నేను తమరి స్థిరనివాసానికి తగిన శక్తిమంతుని కాను. సమీపంలోని "అనంతాద్రి" అనంతుని వరం పొందిన వాడు. ఆయన మీరు స్థిరనివాసం ఏర్పరుచుకోడానికి తగిన పర్వతరాజు" అని వినయంగా తెలిపారట.

సంతసించిన శ్రీనివాసుడు అతనిని ఆశీర్వదించి అనంతగిరి వద్దకు వెళ్లి పర్వత ఈశాన్య భాగంలో గల కొండ గుహలో స్వయంవ్యక్థగా అవతరించారు అన్నది స్థూలంగా క్షేత్రగాథ.

ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన పాలకులు అందరూ స్వామివారిని సేవించుకొని కైంకర్యాలు సమర్పించుకొన్నారని తెలుస్తోంది.

క్షేత్ర విశేషాలు

ఎత్తైన అనంతాద్రి ఈశాన్య భాగంలో ఉంటుంది ఆలయం. పర్వత పైభాగానికి చేరుకోడానికి సోపానమార్గం, రహదారి కూడా ఏర్పాటు చేశారు.

పర్వత పాదాల వద్ద శ్రీ వల్లీ దేవసేన సమేత శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి సన్నిధి, శ్రీ పోతులూరి వీరబ్రహేంద్ర స్వామి ఆలయం ఉంటాయి. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామివారి ఆలయంలో దూరప్రాంతాల నుండి వచ్చే భక్తుల సౌకర్యం కొరకు ప్రతి ఆదివారం అన్నదానం జరుగుతుంది.

దశాబ్దాలకాలం క్రిందట ఈ దేవస్ధానాన్ని తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంవారి ఆధ్వర్యంలోనికి తీసుకొనబడినది. అప్పటి నుండి చక్కటి అభివృద్ధి కనపడుతోంది.

ప్రస్తుతం పురాతన మెట్ల మార్గాన్ని పునఃనిర్మిస్తున్నారు.

మెట్ల మార్గం పక్కన గోడ మీద బ్రహ్మకడిగిన దివ్య పాదాలను, ఆకాశరాజ పుత్రిక పద్మావతితో శ్రీవారి కల్యాణ చిత్రాలను మనోహరంగా చిత్రించారు.

ఆలయ ప్రాంగణం విశాలంగా భక్తులు దర్శనానికి వరుసలో నిలబడటానికి, సేదతీరడానికి వీలుగా పెద్ద షెడ్డు నిర్మించడం జరిగింది.

శ్రీవారు కొలువైన గుహకు అనుసంధానంగా నూతనంగా ఒక ముఖ మండపం నిర్మించారు. గుహాలయం లోనికి ప్రవేశించడానికి ఒక ద్వారం, దర్శనానంతరం తొక్కిసలాట లేకుండా వెలుపలికి రావడానికి మరో ద్వారం ఏర్పాటు చేశారు. ప్రవేశద్వారానికి ఇరుపక్కలా ద్వారపాలకులైన జయవిజయుల విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేశారు.

గుహ ఆదిశేషుని పడగల మాదిరి వంపు తిరిగి స్వామివారికి ఛత్రం పడుతున్నట్లుగా ఉంటుంది. అక్కడే శ్రీహరి ని కీర్తిస్తూ పాశురాలను గానం చేసిన పన్నిద్దరు ఆళ్వార్ల విగ్రహాలను చూడవచ్చును.

వైకుంఠపురం, జూపూడి ఆలయాలలో స్వామి వారి నేత్రాలు, శంఖుచక్రాలు మరియు తిరునామం మాత్రమే దర్శనం చేసుకొనే అవకాశం మాత్రమే లభిస్తుంది. కానీ ఇక్కడ శ్రీవారి దివ్యమంగళ రూపం సంపూర్ణంగా దర్శించుకునే భాగ్యం భక్తులకు కలుగుతుంది. స్వామి పర్వత గుహలో వెల్లికిలా సేదతీరుతున్న భంగిమలో కనిపిస్తారు. పక్కనే దేవేరులు శ్రీదేవి మరియు భూదేవి కూడా అదే భంగిమలో కొలువై ఉంటారు.

పక్కనే స్వామివారికి ప్రీతికరమైన "తిరుప్పావై" రచించిన శ్రీ గోదాదేవి (శ్రీ ఆండాళ్)సుందర విగ్రహ రూపంలో దర్శనమిస్తారు.

గమనించవలసిన విషయం ఏమిటంటే వైకుంఠపురం, జూపూడి మరియు అనంతవరం గుహాలయాలలో శ్రీవారు మీసాలతో దర్శనమివ్వడం !

గుహాలయానికి ఎదురుగా అరుదైన "చిట్టి కేసరి" వృక్షం ఉంటుంది. ఉసిరి కుటుంబానికి చెందిన ఈ వృక్షం ఎన్నో ఔషధ గుణాలను కలిగి ఉన్నదని ఆయుర్వేదశాస్త్రం తెలుపుతోంది.

ప్రాంగణంలో ఉన్న చిట్టి కేసరి వృక్షాన్ని భక్తులు పూజిస్తారు. సంతానాన్ని ప్రసాదించే సంతాన లక్ష్మీగా విశ్వసిస్తారు. వృక్షానికి పూజచేసి ఊయల కడితే సంతానం లేనివారికి తొందరలోనే సత్సంతానం కలుగుతుంది అన్నది తరతరాల నమ్మకం.

పూజలు - ఉత్సవాలు

ప్రతి నిత్యం నిర్ణయించిన ప్రకారం పూజలు జరిగే ఈ క్షేత్రంలో శని మరియు ఆదివారాలలో భక్తుల సంఖ్య విశేషంగా ఉంటుంది.

ముఖ్యంగా శనివారాలు భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో తరలి వస్తుంటారు. శ్రీ వారిని శ్రీ కల్యాణ వేంకటేశ్వరుడు, శ్రీ సంతాన వేంకటేశ్వరుడు మరియు భక్తాభయ ప్రదాత గా కీర్తిస్తూ ఉంటారు. భక్తులు తమ మనోభీష్టలను విన్నవించుకోడానికి అదే విధంగా తమ కోర్కెలు నెరవేరినందుకు కృతజ్ఞతగా ముడుపులు చెల్లించుకోడానికి వస్తుంటారు.

కళ్యాణం కుదిరిన వారు స్వామివారిని వివాహా పత్రిక తో ఆహ్వానించడానికి వస్తారు. సంతానాన్ని పొందినవారు బిడ్డలను శ్రీవారికి చూపించి ఆశీర్వాదం పొందేందుకు వస్తారు.

అన్ని హిందూపర్వదినాలలో విశేష పూజలు జరుపుతారు. శ్రీవైష్ణవ ఆగమ విధానంలో నిర్ణయించిన ముఖ్య రోజులలో ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి.

శ్రీ దేవి మరియు భూదేవి సమేతంగా శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు కొలువైన అనంత వరం లో ఫాల్గుణ మాసంలో మహాశివరాత్రి నుండి ఉగాది వరకు విశేష పర్వదినాలుగా నిర్ణయించి బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు వచ్చి స్వామివారిని సందర్శించుకొని పంటలు బాగా పండినందుకు కృతజ్ఞతగా పొంగలి నివేదన చేస్తారు. వాహనపూజలకు ప్రసిద్ధి ఈ క్షేత్రం.

వైకుంఠ ఏకాదశి పర్వదినాన్ని ఘనంగా జరుపుతారు.

ప్రస్తుతం తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారి ఆధ్వర్యంలో ఆలయాభివృద్ది శీఘ్రగతిన జరుగుతోంది. కొద్దీ కాలంలోనే ఈ క్షేత్రం గొప్పదనం రాష్ట్రమంతా గుర్తిస్తుంది అన్న భరోసా కనపడుతోంది.

చక్కని పల్లె పరిసరాలు. పచ్చని వాతావరణం. ప్రశాంత ప్రకృతి. ఇలాంటి ఆహ్లాదకర ప్రదేశంలో చరాచర సృష్టికర్త సన్నిధిలో గడపడం నిజంగా మరువలేని జీవితకాల అనుభూతిని ప్రసాదిస్తుంది.

అనంతవరం ఊరిలో మరో రెండు విశేష పురాతన ఆలయాలు ఉన్నాయి.

అనంతాద్రికి దిగువన చిన్న గుట్ట మీద శ్రీ సీతాలక్ష్మణ హనుమత్ సమేత శ్రీ రామచంద్రమూర్తి దేవాలయం నిర్మించబడినది. సుందర దేవాలయం.

శివాలయం లేని ఊరు మనరాష్ట్రంలో కనిపించదు. అనంతవరంలో కూడా పురాతన శ్రీ మల్లేశ్వరస్వామి వారి ఆలయం ఉన్నది. ఆలయాన్ని చూడగానే తెలుస్తుంది ఎంత పురాతనమైనదో!

కొన్ని నూతన నిర్మాణాలు జరిగినప్పటికీ పురాతన నిర్మాణశైలి స్పష్టంగా కనపడుతుంది.

కొత్తగా వినిపిస్తున్న జన్మ నక్షత్ర ఆలయం జాబితాలో ఈ శివాలయం మృగశిర రెండవ పాదంలో జన్మించిన వారు దర్శిస్తే సకల శుభాలు కలుగుతాయని తెలుస్తోంది.

ఇన్ని విశేషాలకు నిలయమైన అనంతవరం గుంటూరు జిల్లా తుళ్లూరు మండలంలో ఉన్నది. గుంటూరు, అమరావతి(పంచారామక్షేత్రం), అమరావతి(రాజధాని), విజయవాడ నుండి రహదారి మార్గంలో సులభంగా చేరుకోవచ్చును. విజయవాడ నుండి ఇరవై అయిదు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది.

నమో వెంకటేశాయ !!!!

Sri MUktheshwara swami Temple, Kollipara

2025-03-05T23:07:00.000-08:00

కోవెలల నిలయం కొల్లిపర

మన రాష్ట్రంలో ప్రతి గ్రామంలో కూడా ఒకటి రెండు పురాతన ఆలయాలు కనిపిస్తాయి. అన్నీ కూడా వెయ్యి సంవత్సరాల చరిత్రకు సజీవ సాక్షులుగా నిలుస్తున్నాయి.

ముఖ్యంగా కృష్ణాతీరం విశేష ఆలయాలకు ప్రసిద్ధి. గుంటూరు మరియు కృష్ణా జిల్లాలలో అనేకానేక చరిత్ర ప్రసిద్ధికెక్కిన దేవాలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి.

అలాంటి ఒక చిన్న ఊరు కొల్లిపర.

గుంటూరు జిల్లాలో ఉన్న కొల్లిపరకు అనేక వందల సంవత్సరాల చరిత్ర ఉండటం చెప్పుకోవలసిన విషయం. ఆ చరిత్రకు నిదర్శనం గ్రామంలో ఉన్న శ్రీ దేవి భూదేవి సమేత శ్రీ జనార్ధన స్వామి మరియు శ్రీ గంగా పార్వతీ సమేత శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి ఆలయాలు.

ఈ రెండు ఆలయాలు గ్రామ ప్రధాన రహదారి మీద దగ్గర దగ్గరగానే కనిపిస్తాయి.

శ్రీ శ్రీదేవి భూదేవి సమేత శ్రీ జనార్ధన స్వామి ఆలయం

శ్రీమన్నారాయణుడు లోకసంరక్షణార్ధం ధరించిన అనేకానేక అవతారాలలో జనార్ధన రూపం ఒకటి

మన దేశంలో ముఖ్యంగా దక్షిణ భారత దేశంలో అందులోనూ మనరాష్ట్రంలో మరియు కర్ణాటకలో ఎక్కువగా శ్రీ జనార్దనస్వామి ఆలయాలు కనపడతాయి.

కేరళ లోని వర్కల ప్రసిద్ధికెక్కిన శ్రీ జనార్ధన స్వామి ఆలయం. అలానే ఉడిపి జిల్లాలో కూడా ప్రసిద్ధి చెందిన శ్రీ జనార్ధన స్వామి ఆలయం ఎర్మల్ గ్రామంలోఉన్నది .

మన రాష్ట్రంలో పవిత్ర గోదావరి తీరంలో పౌరాణిక చారిత్రక ప్రసిద్ధి చెందిన నవ జనార్ధన ఆలయాలు కనిపిస్తాయి.

ఎక్కడ శ్రీ జనార్దనస్వామి కొలువై ఉంటారో ఆ క్షేత్ర పౌరాణిక గాథ త్రిలోక సంచారి, బ్రహ్మ మానస పుత్రుడు, నిరంతర నారాయణ నామస్మరణ చేసే నారద మార్షితో ముడి పడి ఉంటడం ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. పద్దెనిమిది శ్రీ జనార్ధన స్వామి విగ్రహాలను ప్రతిష్టించారు అని తెలుస్తోంది.

కొల్లిపర లో కొలువు తీరిన శ్రీ జనార్ధన స్వామి కూడా నారద మహర్షి ప్రతిష్ట అని తెలుపుతోంది ఆలయ గాథ.

తొలియుగంలో నారద ప్రతిష్ఠిత శ్రీ జనార్ధన స్వామి కి అందుబాటులో ఉన్న గాధల ప్రకారం కలియుగంలో చాళుక్య రాజులు ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లుగా తెలుస్తోంది. ఆ రోజులలో ఈ ఊరిని జనార్ధన మిట్ట అని పిలిచేవారట.

పదహారవ శతాబ్ద కాలంలో విజయనగర పాలకులైన శ్రీ సదాశివ రాయలు ఈ ప్రాంతానికి వచ్చారట. విజయనగర పాలకులు శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించేవారు. శిధిలావస్థలో ఉన్న శ్రీ జనార్దనస్వామి ఆలయాన్ని నిర్మించారని శాసనాలు తెలుపుతున్నాయి. ఆలయ నిర్వహణ నిమిత్తం అనేక కైకార్యాలను, భూములను బ్రాహ్మణులకు దానం ఇచ్చి ఆలయ నిర్వహణ వారికీ అప్పగించారట. ఆ కాలంలో వేద పాఠశాలలతో వేదవిద్యకు ప్రసిద్ధి కెక్కిన గ్రామాన్ని సదాశివ పురం గా పిలిచేవారట.

కాలక్రమంలో ఇసుక గుట్టలతో నిండిన ప్రాంతంగా "కొప్పర్ర" గా పిల్లవాడి చివరకు "కొల్లిపర" గా మారింది అంటారు.

తూర్పు ముఖంగా ఉండే ఈ ఆలయానికి ఎత్తైన రాజగోపురం ఉంటుంది. ఉపాలయాలు లేని చిన్న ప్రాంగణంలో దక్షిణ ముఖంగా శ్రీ అంజనేయస్వామి ఒక సన్నిధిలో ప్రధాన గర్భాలయంలో శ్రీదేవి భూదేవి సమేత శ్రీ జనార్ధన స్వామి కొలువై ఉంటారు.

అమ్మవార్ల ప్రతిష్ట అనంతర కాలంలో జరిగినట్లుగా తెలుస్తోంది.

ఇరుదేవేరులతో సుందర పుష్ప స్వర్ణ ఆభరణాలు, పట్టు పీతాంబరాలు ధరించి నేత్రపర్వంగా శ్రీ జనార్ధన స్వామి దర్శనమిస్తారు.

శ్రీ వైష్ణవ ఆగమాలు ప్రకారం నిర్ణయించిన పూజలు ప్రాతినిధ్యం నిర్వహిస్తారు. హిందూ పర్వదినాలలో, ధనుర్మాసంలో, వైశాఖ మాసంలో, శ్రీ కృష జన్మాష్టమి, శ్రీ రామనవమి, వైకుంఠ ఏకాదశి ఘనంగా జరుపుతారు.

ముఖ్యంగా ఆలయ ఉత్సవాల సంధర్బంగా జరిగే శ్రీవారి కళ్యామహోత్సవాల సమయంలో సుముహర్త సమయానికి ఆలయం మీద రెండు గరుడ పక్షులు ప్రదక్షిణాలు చేస్తాయి. ఇలాంటి విశేషం ఒంగోలుకు సమీపంలోని చదలవాడ గ్రామంలోని శ్రీ రఘునాయక స్వామి ఆలయంలో కూడా కనపడుతుంది.

శ్రీ దేవి భూదేవి సమేత శ్రీ జనార్ధన స్వామి ఆలయం పరిహార క్షేత్రం. వివిధ కారణాల వలన వివాహం కానీ అవివాహితులు, సంతానం లేని దంపతులు, ఆర్ధిక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న వారు ఇక్కడ స్వామి వారి కళ్యాణం చేస్తే అన్నీ కల్యాణప్రదంగా శుభంగా జరుగుతాయన్నది తరతరాల విశ్వాసం.

శ్రీ గంగా పార్వతీ సమేత శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి ఆలయం

శ్రీ జనార్ధన స్వామి ఆలయానికి సమీపంలో తూర్పు ముఖంగా విశాల ప్రాంగణంలో అనేక దేవీదేవతల సన్నిధులతో అలరారుతుంటుందీ ఆలయం.

శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి వారు స్వయంభూ లింగం అని చెబుతారు.

ప్రస్తుతం ఉన్న ఆలయానికి కలియుగంలో తొలిరూపాన్ని ఇచ్చింది చాళుక్య రాజులకాలంలో అని శాసనాధారాలు తెలుపుతున్నాయి. అనంతరం అనేక మంది రాజవంశాలవారు ఆలయాభివృద్దికి తమ వంతు కృషి చేసారని తెలుస్తోంది.

ముఖ్యంగా కాకతీయుల కాలంలో ఈ ఆలయ శోభ గొప్పగా ఉండేదట.

కాకతీయులు శివారాధకులు. వారు ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలిస్తున్న రోజులలో ఇక్కడ వీరశైవం బాగా ప్రాచుర్యంలో ఉండేదట. ఆ రోజులలో పెద్ద సంఖ్యలో శివారాధకులు పవిత్ర కృష్ణా తీరానికి తరలి వచ్చారట. అందుకే ఈ ప్రాంతంలోని ప్రతి శివాలయంలో శ్రీ కాలభైరవ మరియు శ్రీ భద్రకాళీ సమేత శ్రీ వీరభద్రస్వామి ఉపాలయం కనపడతాయి.

తూర్పున ఉన్న ఎత్తైన రాజగోపురాన్ని స్వామివారి భక్తులైన కీర్తి శేషులు శ్రీ ముక్కామల కనకరాయ శర్మ పాకయాజి వంద సంవత్సరాల క్రిందట నిర్మించారు.

ప్రాంగణం లోనికి ప్రవేశించగానే ఎదురుగా ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం, బలిపీఠాలు కనిపిస్తాయి. కనిపించే ఆస్థానమండపం నూతన నిర్మాణం. మండపం పైన స్వయంగా అభిషేకం చేసుకొంటున్న సుందర గంగాధరుని విగ్రహాన్ని నిలిపారు. ప్రాంగణమంతా దేవతావృక్షాలైన మారేడు, అశ్వద్ధ, వేప, ఉసిరి, జమ్మి చెట్లతో పచ్చదనం పరుచుకొని ఉంటుంది.

ప్రధాన ఆలయానికి ఉత్తరాన నవగ్రహ మండపం, ఆ వెనుక శ్రీ వల్లీ దేవసేన సమేత శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి సన్నిధి, నాగ ప్రతిష్టలు, పుట్ట కనిపిస్తాయి.

గతంలో అన్ని శివాలయాలలో నాగప్రతిష్ఠలు జరిగేవి అన్న విషయాన్ని ప్రాంగణంలో కనిపించే శిల్పాలు స్పష్టం చేస్తాయి. నేటికీ ఈ ఆలయం రాహుకేతు, సర్పదోష మరియు నవగ్రహ పూజలకు ప్రసిద్ధి. అదేవిధంగా ప్రతి మాసశివరాత్రి నాడు శ్రీ లక్ష్మీ గణపతి హోమం, రుద్ర మరియు చండీ హోమాలు భక్తుల కొరకు ఆర్జిత సేవగా జరుపుతారు.

ఆస్థాన మండపానికి అనుసంధానంగా ఉన్న ముఖమండపం లో ధర్మానికి ప్రతీక, నిరంతర శివసేవలో నిమగ్నమై ఉండే నందీశ్వరుడు ఉపస్థితులై ఉంటారు. ఇక్కడ మూడు సన్నిధులు కనపడతాయి. కాకతీయ ప్రతాపరుద్రుని కాలంలో ముఖమండపం నిర్మాణం జరిగిందని తెలుస్తోంది. స్వయంగా ప్రతాపరుద్రుడు శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామిని సేవించుకొన్నారని కూడా చెబుతారు.

దక్షిణం వైపున ఉన్న సన్నిధిలో ప్రధమ పూజ్యుడు శ్రీ వినాయకుడు ఉపస్థితులై దర్శనం ఇస్తారు. ఉత్తరం వైపున ఉన్న సన్నిధిలో జగన్మాత శ్రీ పార్వతీదేవి చతుర్భుజాలతో స్థానక భంగిమలో నేత్రపర్వమైన అలంకరణలో భక్తులను కాచే వరదాయనిగా కొలువై ఉంటారు.

మధ్యలో ఉన్న ప్రధాన గర్భాలయంలో కొద్దిగా ఉత్తరం వైపుకు వాలి ఉండే ఎత్తైన పానువట్టం మీద చందన , విభూతి,కుంకుమ లేపనలతో పాటు వర్ణమయ పుష్ప అలంకరణలో శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి లింగరూపంలో నయనానందకరంగా దర్శనాన్ని అనుగ్రహిస్తారు.

శైవాగమనాల ప్రకారం నిర్దేశించిన నిత్య పూజలు, అభిషేకాలు, అర్చనలు, అలంకారాలు, నివేదనలు జరుగుతాయి. వైశాఖ , కార్తీక మాస పూజలు విశేషంగా నిర్వహిస్తారు.

మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలను ఘనంగా జరుపుతారు.

ఉదయం ఆరు నుండి పన్నెండు వరకు తిరిగి సాయంత్ర అయిదు నుంచి రాత్రి ఎనిమిది వరకు ఆలయం తెరిచి ఉంటుంది.

శ్రీ వీరభద్ర స్వామి ఆలయం

శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉత్తర దిశలో శ్రీ వీరభద్రస్వామి సన్నిధి కనిపిస్తుంది. ఇక్కడే ఈశాన్యంలో కల్యాణ మండపం కూడా నిర్మించబడినది.

శ్రీ వీరభద్రస్వామి ఆలయ నిర్మాణం సుమారు మూడు శతాబ్దాల క్రిందట జరిగినట్లుగా తెలియవస్తోంది. ఆలయం విడిగా ధ్వజస్థంభం, ముఖమండపం అంతరాలయం కలిగి ఉంటుంది.

శ్రీ వీరభద్రస్వామి భక్తసులభుడు. భక్తులు ఎవరైతే జాతకరీత్యా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారో , నరదృష్టి, నరఘోష సమస్యలు, అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న వారు స్వామిని నియమంగా సేవించుకొంటే సమస్యలు త్వరితగతిన దూరం అవుతాయన్నది తరతరాల విశ్వాసం.

శ్రీ భద్రకాళీ శ్రీ వీరభద్ర స్వామి కళ్యాణం కూడా విశేషంగా జరుపుతారు.

ముఖమండపంలో నందీశ్వరుడు, శ్రీ వినాయకుడు, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దర్శనమిస్తారు. గర్భాలయంలో స్థానక భంగిమలో అష్ట్భజాలతో శాంతి గంభీర రూపంలో కొలువై ఉంటారు. అదే గర్భాలయంలో శ్రీ భద్రకాళీ అమ్మవారు దక్షిణ ముఖంగా భక్తాభీష్ట వరదాయనిగా ఉపస్థితురాలై దర్శనమిస్తారు.

కొల్లిపరలో శ్రీ ఆంజనేయస్వామి వారి దేవస్థానం, శ్రీ లక్ష్మీ తిరుపతమ్మ సమేత శ్రీ గోపయ్య స్వమి ఆలయం, శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా మందిరం కూడా ఉన్నాయి. అత్యంత సమీప గ్రామాలైన తూములూరు, చిలుమూరు, చివలూరు లలో కూడా పురాతన విష్ణు మరియు శివాలయాలు ఉన్నాయి.

ఇన్ని విశేషాల కొల్లిపర విజయవాడకు, గుంటూరు కు కూడా ముప్ఫై అయిదు కిలోమీటర్లు, తెనాలికి ఇరవై కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. బస్సు సౌకర్యం లభిస్తుంది. కానీ స్వంతవాహనంలో వెళ్లడం వలన దగ్గిరలో ఉన్న గ్రామాలలోని ఆలయాలను దర్శించుకునే అవకాశం ఉంటుంది.

వసతి సౌకర్యం లేదు. భోజనసదుపాయాలు లభిస్తాయి.

మన రాష్ట్రంలో గ్రామగ్రామాన ఉన్న పురాతన ఆలయాలను సందర్శిద్దాము. మన ఆలయాల గుర్తింపుకు పాటుపడదాము. మనవైన విశేష ఆలయాల ఖ్యాతి ప్రపంచవ్యాప్తం చేద్దాము.

నమః శివాయ !!!!

Only One Brahma Temple, Chebrolu

2025-01-11T01:20:00.000-08:00

శ్రీ చతుర్ముఖ బ్రహ్మ లింగేశ్వర స్వామి ఆలయం

లోకాలను పాలించే త్రిమూర్తులలో లోకరక్షకుడు శ్రీ మహావిష్ణువు, లయకారకుడు శ్రీ సదాశివుడు లోకంలో ఆలయాలలో కొలువుతీరి భక్తుల సేవలు అందుకుంటూ కొలిచిన వారిని కాపాడుతున్నారు.

కానీ సృష్టికర్త బ్రహ్మదేవునికి ఎక్కడా ఆలయం లేకపోవడం చెప్పుకోవలసిన విషయం. విధాతకు పూజార్హత లేకపోవడానికి సంబంధించి కొన్ని గాధలు వినిపిస్తాయి. అసత్యమాడినందుకు కైలాసనాధుడు ఇచ్చిన శాపం కారణంగా చెబుతారు. మరో గాథ ప్రకారం త్రిమూర్తులలో ఎవరు గొప్పవారు అన్న విషయాన్నీ కనుగొనడానికి మహర్షుల కోరిక మీద సత్య లోకానికి వెళ్లిన భృగు మహర్షి తనను పట్టించుకోని కమలాసనునికి భూలోకంలో పూజలు ఉండవని శపించారని తెలుస్తోంది.

ఈ రెండు గాధల సారాంశం ఏమిటంటే బ్రహ్మ దేవువునికి భూలోకంలో పూజలు చేయరు అన్నదే!

చిత్రంగా కొన్ని క్షేత్రాలలో హంసవాహనుడు కొలువై పూజలు అందుకోవడం కనపడుతుంది. వాటిల్లో విశేషమైనది రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని "పుష్కర" క్షేత్రం.

అదే విధంగా తమిళనాడు మరియు కేరళలో కొన్ని క్షేత్రాలలో సృష్టికర్త కొలువై ఉండటం కనిపిస్తుంది.

మన రాష్ట్రంలో కూడా ఒక బ్రహ్మ ఆలయం ఉండటం చెప్పుకోవలసిన విషయం.

ఈ బ్రహ్మ ఆలయం పద్దెనిమిదో శతాబ్దకాలంలో నిర్మించబడినట్లుగా తెలుస్తోంది.

ఎవరు ? ఎందుకు ? ఎప్పుడు ? ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారు అన్న విషయాలను తెలుసుకొందాము.

చేబ్రోలు

క్రీస్తు పూర్వం నుండి మానవ నాగరికత నెలకొన్న చేబ్రోలు ఒకప్పుడు రాజకీయంగా మరియు ఆధ్యాత్మికంగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రదేశంగా అనేక గ్రంధాలూ, పరిశోధనలు, శాసనాలు తెలియచేస్తున్నాయి. క్రీస్తుశకం రెండవ శతాబ్ద కాలంలో శాతవాహన రాజులు వేసిన శాసనాన్ని నేటికీ మనం చూడవచ్చును.

ఒకప్పుడు లోహపరిశ్రమకు ప్రసిద్దికెక్కి "తామ్ర పురి"గా పిలవబడిన నేటి చేబ్రోలు లో జైన, బౌద్ధ మరియు హిందూ మతాలు ఒకదాని తరువాత ఒకటి వెళ్లి విరిశాయని చెబుతారు. ఇక్కడ జరిపిన త్రవ్వకాలలో లభించిన శతాబ్దాల పూర్వపు జైన, బౌద్ధ మరియు హిందూ నిర్మాణాల అవశేషాలు, నాటి పత్రాలు, శాసనాలు దీనికి నిదర్శనంగా నిలుస్తున్నాయి.

క్రీస్తుశకం తొలి శతాబ్దం నుండి ఇక్కడ హిందూ ఆలయాల నిర్మాణాలు వివిధ రాజ వంశాల కాలంలో జరిగినట్లు ఆధారాలు ఎన్నో లభించాయి. ఒకప్పుడు ఇక్కడ నూటికి పైగా ఆలయాలు ఉండేవని చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. ప్రస్తుతం కొన్ని ఆలయాలు మాత్రమే ఉన్నాయి.

శ్రీ నాగేశ్వర స్వామి, శ్రీ భీమేశ్వర స్వామి, శ్రీ వీరభద్ర స్వామి మరియు శ్రీ ఆది కేశవ స్వామి ఆలయాలు తొమ్మిది నుండి పదకొండవ శతాబ్ద మధ్య కాలాలలో నిర్మించినట్లుగా ఆధారాలు ఉన్నాయి.

ముఖ్యంగా ఒకే క్షేత్రంలో త్రిమూర్తులు కొలువై ఉండటం అత్యంత అరుదైన విశేషం. అలాంటి అద్భుతాన్ని మన రాష్ట్రంలో ఒక్క చేబ్రోలులోనే చూస్తాము.

శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు

వాసిరెడ్డి వంశానికి చెందిన ఈయన నిజాం మరియు ఆంగ్లేయులకు సామంతునిగా ఉండేవారట. తొలుత నేటి పల్నాడు జిల్లాలోని చింతపల్లి రాజధానిగా ఉండేదట. అనంతరం పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటైన అమరావతికి మార్చరట. వీరి పరిపాలనా కాలం 1783-1816.

నిజాం నవాబు మరియు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారు కూడా వీరి సామర్ధ్యాన్ని ప్రశంసించి అనేక బిరుదులు ఇచ్చారు.

సుమారు మూడు దశాబ్దాలకు పైగా పాలించిన ఈయన గొప్ప పరిపాలనాదక్షునిగా, కవి పండిత పోషకునిగా పేరుగాంచారు. అనేక ఆలయాలను పునః నిర్మించడం, కొత్త ఆలయాలను నిర్మింపచేయడం. భూ, ధన విరాళాలు ఇవ్వడం చేసారు.

ఈయన కాలంలో "పిండారీలు" గ్రామాల మీద దాడులు చేయడం,రహదారులలో ప్రయాణీకులను దోచుకోవడం అధికంగా ఉండేదట. అనేక పర్యాయాలు హెచ్చరించినా పిండారీలు పట్టించుకోలేదట. మంత్రులతో సంప్రదించి పిండారీలను ఆహ్వానించారట. అధికశాతం పిండారీలు వచ్చారట. వారితో మాట్లాడిన రాజావారు తమ షరతులకు అంగీకరించని వారికి ఆహారంలో విషం కలిపి అందరినీ సంహరించారట. ఇది తెలిసి భయపడి లొంగిపోయిన వారిని కూడా కఠినంగా శిక్షించారట.

దీనితో రాజ్యానికి, ప్రజలకు దొంగల బాధ తప్పిపోయింది కానీ రాజావారికి అంతులేని మానసికవ్యధ కలిగించిందట. యెంత దొంగలైనా వారిని నమ్మించి చంపించాను అన్న ఒక క్షోభ ఆయనను నిరంతరం వేధించేదట.

జోతిష్యులు, పండితులు చెప్పిన ప్రకారం ఆలయాలను నిర్మించడం, ఆలయాలను నిర్వహించడం, దానధర్మాలు చేయడం, ధర్మసత్రాలను ఏర్పాటు చేయడం ఇలా ఎన్నో ధార్మిక కార్యక్రమాలు చేశారట. అయినా మానసిక శాంతి లభించలేదట. చివరికి భోజనం చేయలేని పరిస్థితికి వచ్చారట.

అప్పుడు జ్యోతిష్యులు "అన్నం పరబ్రహ్మ స్వరూపం" అందువలన ఒక బ్రహ్మ దేవుని ఆలయం నిర్మిస్తే అన్నీ సర్దుకొంటాయి అని సలహా ఇచ్చారట.

కానీ విధాతకు పూజ మరియు ఆలయం యోగం లేదు కదా ? అన్న ప్రశ్న ఉత్పన్నమైనది. దానికి పండితులు శివలింగ ప్రతిష్ట హత్యాదోషాన్ని తొలగిస్తుంది. అందువలన ఉభయతారకంగా శివ లింగం మీద సృష్టికర్త రూపాన్ని చెక్కించి ప్రతిష్టించడం తగిన పరిష్కారం అని తెలిపారట.

కానీ బ్రహ్మ దృష్టి సోకితే ఆ ప్రాంతంలో దుర్భిక్షం తాండవిస్తుంది అన్న మరో సందేహం తలెత్తినది.

దానికి పరిష్కారంగా ఆలయాన్ని ఒక సరస్సులో ఏర్పాటు చేసి అష్టదిక్కులను దిగ్బంధం చేయడం ఉత్తమమని నిర్ణయం చేసారట. దీనికి తగిన ప్రదేశం శతాబ్దాలుగా ప్రసిద్ధికెక్కిన చేబ్రోలును ఎంచుకొన్నారట.

అలా చేబ్రోలులో శ్రీ చతుర్ముఖ బ్రహ్మ లింగేశ్వర స్వామి ఆలయానికి రూపకల్పన జరిగింది.

శ్రీ చతుర్ముఖ బ్రహ్మ లింగేశ్వర స్వామి ఆలయం

చేబ్రోలులో ప్రధాన ఆలయం శ్రీ నాగేశ్వర స్వామి వారు కొలువైనది. కానీ ప్రధాన ఆకర్షణ శ్రీ చతుర్ముఖ బ్రహ్మ లింగేశ్వర స్వామి ఆలయం. రెండూ పక్కపక్కనే ఉంటాయి.

చతురస్రాకార కోనేరు మధ్యలో ఉన్న ఆలయానికి చేరుకోడానికి వారధి ఏర్పాటు చేశారు.

మండపంలాగా కనిపించే ఈ ఆలయానికి నలుపక్కలా స్తంభాలు ఉంటాయి. మధ్యలో ఉన్న సన్నిధికి నాలుగు ద్వారాలు, సున్నితంగా సుందరంగా రాతి మీద చెక్కిన కిటికీలు ఉంటాయి.

ఎత్తైన పానవట్టం మీద పద్మ పీఠం ఉంటుంది. బ్రహ్మ దేవుడు కమలసంభవుడు కదా !

పద్మాసనానికి కేంద్రంలో కనిపించే చతురస్రాకారపు లింగం పైన అభయ వరద ముద్రలలో ఉపస్థిత భంగిమలో ఉన్న చతుర్ముఖ బ్రహ రూపాన్ని చెక్కారు.

బ్రహ్మదేవునికి నాలుగు ముఖాలు ఉంటాయి కదా !

సన్నిధికి ఉన్న ద్వారాల నుంచి ప్రదక్షిణ చేస్తూ నాలుగు ముఖాలను దర్శించుకోవచ్చును.

ఉపాలయాలు ఏమీ ఉండవు. సరస్సులో నీరు నిరంతరం నిండుగా ఉంటుంది.

బ్రహ్మ దృష్టి పడకూడదని ఎనిమిది దిక్కులలో ఎనిమిది ఆలయాలను స్థాపించారు. వీటిలో నాలుగు అమ్మవారివి, రెండు పరమేశ్వరునివి కాగా మిగిలిన రెండు శ్రీ మహావిష్ణువు కొలువైనవి.

ఎనిమిది అష్ట దిగ్బంధన ఆలయాలలో రెండు పూర్తిగా శిధిలమయ్యాయి.

మిగిలినవి ఆగ్నేయంలో శ్రీ పార్వతీ దేవి, తూర్పున శ్రీ చంద్రశేఖర స్వామి, ఈశాన్యంలో శ్రీ రాజ్యలక్ష్మి అమ్మవారు, ఉత్తరంలో శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి, వాయువ్యం లోశిధిల ఆలయం, పడమర శ్రీ సహస్ర లింగేశ్వర స్వామి, నైఋతిలో శిధిల ఆలయం, దక్షిణంలో శ్రీ రంగనాధ స్వామి, శ్రీ ఆంజనేయస్వామి ఆలయాలు ఉంటాయి. పక్కనే నూతనంగా షిర్డీ సాయిబాబా మందిరం నిర్మించారు.

ఈ ఆలయాలు అన్నీ కూడా పురవాస్తుశాఖవారి ఆధ్వర్యంలో ఉంటాయి. తూర్పు, దక్షిణం, పడమర, ఉత్తరంలో ఉన్న ఆలయాలను పునః నిర్మించడం జరిగింది. అష్ట దిగ్బంధ ఆలయాలలో ఉన్న ఆలయాలు అన్నీ కూడా ప్రత్యేకమైనవి కావడం చెప్పుకోవలసిన విషయం. అన్నింటినీ దర్శించడం విధాయకం.

ముఖ్యంగా రెండు విషయాలు ఏమిటంటే దరిదాపుగా అధికశాతం శివలింగాలు బ్రహ్మ సూత్రం

కలిగి ఉండటం, నంది విగ్రహాలు కుడి కాలికి బదులు ఎడమ కాలిని ఎత్తి ఉండటం ప్రత్యేకం చేబ్రోలులో.

నిత్య పూజలు జరిగే ఈ ఆలయాలు శలవు రోజులలో యాత్రీకులతో, పర్వదినాలలో స్థానిక భక్తులతో సందడిగా ఉంటాయి.

చేబ్రోలులో ఉన్న అన్ని ఆలయాలు కూడా పక్కపక్కనే ఉంటాయి. ఈ పురాతన ఆలయాల సందర్శన నాటి ఆలయ నిర్మాణం పట్ల, ప్రజలు పాలకులకు నిరాకారుడైన సర్వాంతర్యామి పట్ల గల భక్తివిశ్వాసాల గురించి కొంత అవగాహనను కలిగిస్తాయి.

మన రాష్ట్రంలో త్రిమూర్తులను ఒకే క్షేత్రంలో దర్శించుకునే అరుదైన అపూర్వ అవకాశం కలిగించే చేబ్రోలు గుంటూరు పట్టణానికి ఇరవై కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది వసతి సౌకర్యాలు లభించవు.

శతాబ్దాలుగా రమణీయ ఆలయాల క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధికెక్కిన చేబ్రోలు సందర్శన గొప్ప అనుభూతిని కలిగిస్తుంది అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

ఇలా మనరాష్ట్రంలో చిన్న చిన్న గ్రామాలలో కూడా పురాతన ప్రత్యేక ఆలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి. వాటిని సందర్శించడం మన బాధ్యత.

నమః శివాయ !!!!

Sri Shobhanachala Vyaghra Narasimha Swami Temple, Agiripalli

2024-12-31T04:18:00.000-08:00

శ్రీ శోభనాచల వ్యాఘ్ర నరసింహ స్వామి ఆలయం

లోకసంరక్షణార్ధం శ్రీ మహావిష్ణువు అనేక అవతారాలను ధరించారు. విష్ణు పురాణం ప్రకారం శ్రీహరి మొత్తంగా ఇరవై నాలుగు అవతారాలు వివిధ సందర్భాలలో తీసుకొన్నారని తెలుస్తోంది.

కానీ మనందరికీ తెలిసినవి దశావతారాలు మాత్రమే. మిగిలిన వాటిలో కొన్ని పేర్లు తెలిసినా వారు శ్రీమన్నారాయణుని అంశ అని తెలియదు.

దశావతారాలలో అత్యంత భీకరమైనది ఉగ్రమైనది శ్రీ నృసింహ అవతారం.

అహోబిలం లో ఉగ్రస్థంభం నుండి అవతరించిన స్వామి అసురుడైన హిరణ్యకశ్యపుని సంహరించారని పురాణాలు తెలుపుతున్నాయి.

రాక్షససంహారం అనంతరం ఆవేశం తగ్గని నృసింహుడు మన తెలుగు రాష్ట్రాలలో అనేక ప్రాంతాలలో తిరుగుతూ వివిధ కారణాల వలన ముప్పై రెండు క్షేత్రాలలో కొలువైనారని చెబుతారు.

భక్త ప్రహ్లాద స్తోత్ర పాఠాలతో చివరికి శాంతించిన నరసింహుడు విశాఖపట్నం కు సమీపంలోని భీమునిపట్నం (భీమిలి) లో ఉన్న సౌమ్య గిరి పైన\శ్రీ సౌమ్య నారాయణ నరసింహుడుగా వెలిశారని చెబుతారు. స్వామివారు ఇక్కడ చతుర్భుజాలతో మానవ రూపంలో దర్శనమిస్తారు. సౌమ్య గిరిని స్థానికంగా పావురాల కొండ అని పిలుస్తారు.

శ్రీ నరసింహ స్వామి వివిధ నామాలతో వివిధ రూపాలతో ముప్పై రెండు క్షేత్రాలలో కొలువై ఉన్నారు అని చెప్పుకొన్నాము కదా అవి అహోబిలం, వేదాద్రి, మట్టపల్లి, మంగళగిరి, సింహాచలం, యాదాద్రి, కేతవరం, పెంచెలకోన,కదిరి ఇలా ఉన్నాయి. ఒక్క అహోబిలంలోనే స్వామి పది రూపాలలో దర్శనమిస్తారు. అవి శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ, ప్రహ్లాదవరద, జ్వాలా, క్రోడా, మాళోల, పావన, భార్గవ, ఛాత్రవట, యోగ, కారంజ.

ఈ క్షేత్రాలలో స్వామి సింహ వదనంతో కనపడతారు. వీటికి భిన్నంగా వ్యాఘ్ర వదనంతో కనిపించే ఒక విశేష విశిష్ట క్షేత్రం మన రాష్ట్రంలో విజయవాడకి సమీపంలో ఉన్నది.

కృత యుగం నాటి పౌరాణిక గాథ మరియు శతాబ్దాల చరిత్రల సమాహారం అయిన ఈ పుణ్యక్షేత్రం

విజయవాడకు ఇరవై అయిదు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఆగిరిపల్లి అనే గ్రామంలో నెలకొని ఉన్నది.

ఆలయ క్షేత్ర గాథ

బ్రహ్మాండ పురాణం లోని శోభనాచల మహత్యం ప్రకారం ఆలయ క్షేత్ర గాథ ఇలా ఉన్నది.

తొలియుగంలో శ్రీ మహావిష్ణువు భక్తుడైన శుభవ్రత మహా రాజు వైకుంఠ వాసుని దర్శనం ఆపేక్షిస్తూ తపస్సు చేశారట. భక్తుని భక్తివిశ్వాసాలకు సంతసించిన శ్రీహరి దర్శనమిచ్చారు.

ఆత్మబంధువు దర్శనంతో తన్మయతుడైన శుభవ్రతుడు స్తోత్రపాఠాలతో స్తుతించి తన మీద స్థిరనివాసం అదీ శ్రీ నరసింహుని రూపంలో అని కోరారట.

అతని కోర్కెను అంగీకరించారట భక్తవత్సలుడు.

కాలం గడిచిపోయింది. మహారాజు మహా పర్వతంగా మారిపోయారట. అయినా పన్నగశయనుని నామస్మరణం చేస్తుండేవారట. ఒకనాడు శివకేశవులు ఆకాశమార్గాన వెళుతూ ఈ పర్వత ప్రాంతానికి వచ్చారట.ప్రకృతి సౌందర్యానికి ముగ్ధులైన హరిహరులు కొంత సేపు విశ్రాంతి తీసుకొందామని ఆగారట.

ఆపకుండా వినిపిస్తున్న హరినామం గదాధరునికి గతం గుర్తుకు వచ్చి భక్తుని కోర్కెను మన్నించి చిత్రమైన విశేషమైన శ్రీ వ్యాఘ్ర నరసింహునిగా కొలువు తీరారట. ఆయనతో పాటు కైలాసనాధుడు కూడా లింగరూపంలో స్థిరపడిపడినారట.

శుభవ్రతుడు శిలగా మారిన ఈ పర్వతాన్ని శోభనాచలం అని పిలుస్తారు. స్థిరపడిన స్వామిని శ్రీ శోభనాచల వ్యాఘ్ర నరసింహ స్వామి అని లింగరాజును కొండ మల్లేశ్వర స్వామి అని పిలుస్తున్నారు.

అనంతర కాలంలో పాలకులు కొండ క్రింద ఒక ఆలయాన్ని నిర్మించి పర్వతం ఎక్కలేని వారికీ కూడా స్వామి వారి దర్శనం కలిగే అదృష్టాన్ని అందించారు.

అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాల ప్రకారం పదహారవ శతాబ్దంలో స్వామి దేవులపల్లి వంశ పెద్దకు స్వప్న దర్శనం ఇచ్చి తనను సేవించుకోమని తెలిపారట. వారు చాలా ఆనందంతో ఆలయ పునరుద్ధరణ చేయించి గుడిపూడి వారిని అర్చకులుగా నియమించారట. వీరికి తొలుత నైజాం నవాబు, తరువాత బ్రిటీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారు ఈ ప్రాంతం మరియు ఆలయం మీద సర్వహక్కులు ప్రసాదిస్తూ దన పట్టా ఇచ్చారట.

పద్దెనిమిదో శతాబ్దంలో నూజివీడును పాలిస్తున్న జమీందార్లు అయిన కీర్హిశేషులు మేకా రామచంద్ర అప్పారావు గారి కుమారులైన శ్రీ రాజా శోభనాద్రి అప్పారావు గారు ఆలయ ధర్మకర్తలుగా నియమించబడినారు. ఆయన శ్రీ జియ్యం గారి ఆదేశాల మేరకు క్షేత్రంలో శ్రీ వైష్ణవ దివ్యదేశ సంప్రదాయాన్ని అమలు చేయడంతో పాటు శ్రీ శ్రీ శ్రీ రామానుజ కూటాన్ని నిర్మించారట.

వీరి కుమారులు కీర్తిశేషులు శ్రీ రాజా సారయ్య అప్పారాయణం గారు పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు చివరలో ఆలయ ప్రస్తుత నిర్మాణాన్ని చేయించారు. స్వామివార్లకు అనేక ఆభరణాలు చేయించడమే కాకుండా వివిధ ఉత్సవాలకు కొత్త హంగులు ఏర్పాటుచేయసారు అని తెలుస్తోంది.

వీరి విగ్రహం రాజగోపురం లోపల మండపంలో నేటికీ చూడవచ్చును.

ఆలయ విశేషాలు

కొద్దిగా ఎత్తులో పర్వత పాదాల వద్ద సువిశాల ప్రాంతంలో నిర్మించబడిన ఆలయానికి తూర్పున నాలుగు అంతస్థుల రాజగోపురం , దానికి ముందు స్వాగత తోరణం కనిపిస్తాయి.

స్వాగత తోరణం పైన శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామికి ఇరువైపులా శ్రీ మురళీ కృష్ణ మరియు శ్రీ కోదండ రాముడు, స్తంభాల పైన గరుత్మంతుడు మరియు హనుమంతుడు నమస్కార భంగిమలో కనిపిస్తారు. వెనుక పక్కన శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ, శ్రీ ఉగ్రనరసింహ, శ్రీ వినాయక మరియు శ్రీ మహాలక్ష్మి కూడా సుందర రూపాలలో కనపడతారు.

రాజగోపురం ద్వారంగుండా ప్రాంగణం లోనికి వెళితే ఎదురుగా ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం, బలిపీఠాలు, వినతాసుతుని సన్నిధి, అయిదు విమాన గోపురాలు వెనక పర్వతం పైన పైకి వెళ్లే సోపానమార్గం, గోపురం, స్వయంవ్యక్త స్వామి వారి సన్నిధి, శ్రీ కొండ మల్లేశ్వర స్వామి వారి ఆలయం పచ్చని పరిసరాలలో శోభాయమానంగా ఉంటాయి.

వంటశాల వద్ద ఆలయ పురాణగాథ తెలిపే శిలాఫలకం, పక్కన పురాతన వాహన మండపం ఉంటాయి.

ఎత్తు తక్కువ ఆస్థాన మండపంలో శ్రీ సీతా లక్ష్మణ హనుమంత సమేత శ్రీ రాముడు, శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి వార్ల సన్నిధులు, ముఖమండపంలో శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి, శ్రీ వరదరాజ స్వామి కొలువైన ఉపాలయాలు, శ్రీ గోదాదేవి, శ్రీ రాజ్యలక్ష్మి అమ్మవార్ల సన్నిధులూ కనిపిస్తాయి.

విశేషంగా అన్ని సన్నిధులకు ప్రత్యేకంగా ధ్వజస్తంభాలు ఉండటం.

గర్భాలయానికి వెలుపల క్షేత్ర పాలకుడు శ్రీ యోగాంజనేయుడు కొలువై ఉంటారు.

ముఖమండపంలోనే రమణీయంగా అలంకరించిన ఉత్సవిగ్రహా మండపం ఉంటుంది.

గర్భాలయంలో వామాంకం మీద శ్రీ మహాలక్ష్మి దేవి ఉపస్థితులుగా శ్రీ వ్యాఘ్ర నృసింహ స్వామి పట్టు వస్త్రాలు, స్వర్ణాభరణాలు ధరించి చక్కని పుష్ప మాలాలంకృతులై నేత్రపర్వంగా దర్శనమిస్తారు.

అభిషేక సమయంలో స్వామి వారి వ్యాఘ్ర వదనాన్ని స్పష్టంగా వీక్షించే అవకాశం భక్తులకు లభిస్తుంది.

నిత్య పూజలు జరిగే ఆలయంలో ప్రతి నెలా ఒక ఉత్సవం నిర్వహిస్తారు.

ఉగాది ఆస్థానం, పంచాంగ శ్రవణం, శ్రీసీతారాముల కళ్యాణం, చైత్ర పౌర్ణమి, నృసింహ జయంతి, శ్రీ కృష్ణ జన్మాష్టమి, శ్రీ వినాయక చతుర్థి, శ్రీ దుర్గా నవరాత్రులు, కార్తీక పౌర్ణమికి వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు, ధనుర్మాస పూజలు, గోదాదేవి కళ్యాణం, రధ సప్తమి, వైకుంఠ ఏకాదశి, మహాశివరాత్రి తో పాటుగా ఇతర హిందూ పర్వదినాలను విశేషంగా వైభవంగా జరుపుతారు.

పర్వతం పైకి వెళ్ళడానికి సుమారు ఏడువందల మెట్ల మార్గం ఉన్నది. మార్గంలో శ్రీ ఆంజనేయస్వామి, శ్రీ వేణుగోపాల స్వామివార్ల ఆలయాలు వస్తాయి.

పైన శ్రీ శోభనాచల వ్యాఘ్ర నరసింహస్వామి, శ్రీ కొండ మల్లేశ్వరస్వామి వార్ల సన్నిధులు , అనంతర కాలంలో ప్రతిష్టించబడిన శ్రీ రాజ్యలక్ష్మి అమ్మవారి సన్నిధి ఉంటాయి.

పై ఆలయానికి విడిగా గోపురము, ధ్వజస్థంబము ఏర్పాటు చేశారు.

తామ్ర శాసనాలు

సహజంగా పురాతన ఆలయాలలో శిలా శాసనాలు కనిపిస్తాయి. వాటిలో వివిధ నిర్మాణాల చేయించినవారి, కైంకర్యాలు సమర్పించిన వారి వివరాలతో బాటు ఎప్పుడు ఇచ్చింది అన్న కాల సమాచారం కూడా లభిస్తుంది.

తమిళనాడులోని కొన్ని ఆలయాలలో విశేష వివరాలను అందించే తామ్ర శాసనాలు ఉంటాయి . అలాంటి రాగి రేకుల శాసనాలు శ్రీ శోభనాచల వ్యాఘ్ర నరసింహ స్వామి వారి ఆలయ ముఖమండపంలో కనిపిస్తాయి.

వీటిలో శ్రీ దేవులపల్లి వారి మరియు నూజివీడు జమీందార్ల వివరాలు సంవత్సరాలతో సహా కనిపిస్తాయి.

అనేక ప్రత్యకతల నిలయం అయిన శ్రీ శోభనాచల వ్యాఘ్ర నరసింహ స్వామి కొలువు తీరిన ఆగిరిపల్లి విజయవాడకు పాతిక కిలోమీటర్ల దూరంలో నూజివీడు వెళ్లే దారిలో వస్తుంది.

ఆలయం ఉదయం ఆరు నుండి మధ్యాహన్నం పన్నెండు వరకు, తిరిగి సాయంత్రం అయిదు గంటల నుండి రాత్రి ఎనిమిది గంటల వరకు భక్తుల దర్శనార్ధం తెరిచి వుంటుంది.

ఎలాంటి వసతి సౌకర్యాలు లభించవు. విజయవాడ లేదా నూజివీడు లలో వసతి సౌకర్యాలు లభిస్తాయి.

కృతయుగం నాటి పౌరాణిక విశేషాల నిలయం అయిన శ్రీ శోభనాచల వ్యాఘ్ర నరసింహ స్వామి వారు కొలువైన ఈ క్షేత్రం ఆలయ సందర్శన పట్ల అభిలాష, ఆసక్తి కలిగినవారు తప్పక దర్శించుకోవలసిన క్షేత్రం. చుట్టుపక్కల గ్రామాలలో, నూజివీడులో కూడా అనేక పురాతన ఆలయాలు కనిపిస్తాయి.

ఓం నమో నరసింహాయ నమః !!!!

Sri Pattabhi Rama Temple, Lakkaraju Garlapadu

2024-12-30T20:02:00.000-08:00

పావనం పట్టాభిరాముని దర్శనం

మన దేశం దైవ భూమ. పురాణాల ఆధారంగా స్వయం సర్వాంతర్యామి నడయాడిన దివ్య భూమి.

మహర్షులు,గురువులు మరియు కవులు దేవదేవుని లీలలను కీర్తిస్తూ ఎన్నో కావ్యాలు ,కీర్తనలు రచించారు.

అక్షరాస్యత తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ విని వల్లే వేయడం వలన ఒక తరం నుండి మరో తరానికి వారసత్వంగా కొనసాగుతూ ప్రజలలో ఆదిదేవుని పట్ల భక్తి విశ్వాసాలు స్థిరంగా ఉండిపోయినాయి.

పాలకులు కూడా ప్రజలలో నిరాకారుని పట్ల నెలకొని ఉన్న ఆరాధనను గమనించి ఉరూరా ఆలయాలను నిర్మించారు. వారి ఆదరణలో ఉన్న కవి పండితులు కూడా పరమేశ్వరుని కీర్తిస్తూ కావ్యాలను రచించారు.

పాలకుల వద్ద మంత్రులుగా, సేనాధిపతులుగా, దండనాయకులుగా, ఒక ప్రాంతానికి అధిపతులుగా ఉన్నవారు కూడా అనేక ఆలయాలను నిర్మించడం లేదా శిధిలావస్థలో ఉన్న ఆలయాలను పునః నిర్మించడం జరిగినట్లుగా శాసనాలు, స్థానిక కధనాలు తెలుపుతున్నాయి.

ఇలా నిర్మించబడిన ఆలయాలు దేశం నలుమూలలా కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా మన తెలుగు రాష్ట్రాలలో అనేకం కనిపిస్తాయి. అవన్నీ కూడా సుమారుక్రీస్తుశకం పదవ శతాబ్ద కాలానికి ముందే నిర్మించినట్లుగా శాసనాలు తెలియచేస్తున్నాయి. ఆ పురాతన దేవాలయాల విశేషాలు ప్రజలకు తెలియచేయవలసిన అవసరం తెలుసుకొన్న భక్తులు సందర్శించవలసిన అవసరం కూడా ఎంతో ఉన్నది.

అష్టదిగ్గజాలు

విజయనగర పాలకులు కవిపండిత పక్షపాతులు. వారిని ఆదరించేవారు. సత్కరించేవారు. నిత్యం కవితాగోష్టులు నిర్వహించేవారు అని చెబుతారు.

మన పురాణాల ప్రకారం పృథ్వి కి ఉన్న అష్టదిక్కులను ఎనిమిది ఏనుగులు కాపలా కాస్తుంటాయని తెలుస్తోంది. ఆ అష్ట గజాల పేర్లు ఐరావతం, పుండరీకం, వామనం, కుముదం, అంజనం, పుష్పదంతం, సార్వభౌమం మరియు సుప్రతీకం.

విజయనగర రాజులలోఅగ్రగణ్యుడు అయిన శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు స్వయంగా కవి. అముక్త మాల్యద లాంటి కావ్యాన్ని రచించారు. ఎందరో కవి పండితులను ఆదరించారు. ఎన్నో కావ్యాలను స్వీకరించారు. శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల కొలువులో ఉన్న భువనవిజయంలో ఎనిమిది మంది గొప్ప కవిపండితులు ఉండేవారు. అనేక కవిసమ్మేళనాలలో, పాండిత్య సభలలో పాల్గొని విజయం సాధించిన వారిని "అష్టదిగ్గజాలు" గా పిలిచేవారు. భువనవిజయ గౌరవాన్ని కాపాడేవారిగా వారిని అలా పిలిచేవారు.

వీరి పేర్ల గురించి కొంత సందేహం ఉన్నప్పటికీ అందరూ అంగీకరించిన ఆ ఎనిమిది మంది కవిదిగ్గజాల పేర్లు వరుసగా అల్లసాని పెద్దన, ధూర్జటి, నంది తిమ్మన, మాదయ్యగారి మల్లన, అయ్యలరాజు రామభద్రుడు, రామరాజభూషణుడు,పింగళి సూరన మరియు తెనాలి రామకృష్ణ.

వారందరూ ఎన్నో ప్రబంధ కావ్యాలను రచించారని చారిత్రక ఆధారాల ద్వారా తెలుస్తోంది.

తెనాలి రామకృష్ణ కవి కట్టించిన ఆలయం

తెనాలి రామకృష్ణ కవి ఇళ్లు ఉండిన స్తలం (ఆటో వెనక)

తెనాలి రామకృష్ణ

వికటకవిగా ప్రసిద్ధి గాంచిన తెనాలి రామకృష్ణ స్వస్థలం కృష్ణాతీరం. వీరి అసలు ఇంటిపేరు "గార్లపాటి". కానీ చిన్నతనం నుండి తెనాలి లో మేనమామ గారి ఇంట పెరగడం వలన "తెనాలి రామకృష్ణ" గా పిలవబడ్డారు. అమ్మలగన్నయమ్మ శ్రీ దుర్గాదేవి అనుగ్రహంతో గొప్ప కవి, హాస్యప్రియుడు, తన చతురోక్తులతో ఇతరులను మైమరపించి అలరించేవానిగా పేరొందారు. తన సునిశిత వ్యంగ్య హాస్య కవిత్వంతో ఎంతటి వారి గర్వాన్ని, అహంకారాన్ని అణచి విజయం సాధించేవారు. శ్రీకృష్ణ దేవరాయల వారికి కూడా రామకృష్ణ్ణుని పట్ల ఎనలేని గౌరవం ఉండేది. తెనాలి రామకృష్ణుడు గొప్ప దేశభక్తునిగా, రాజుగారి విశ్వాసపాత్రునిగా గుర్తింపు పొందారు అని ప్రచారంలో ఉన్న అనేక గాధల ద్వారా అర్ధం అవుతుంది. తెనాలి రామకృషుని గాధలు మన తెలుగురాష్ట్రాలలోనే కాదు దేశమంతా గుర్తింపు పొందాయి.

కవి, దేశభక్తుడు, రాజుగారికి విశ్వాస పాత్రునిగానే కాకుండా గొప్ప హిందూవాదిగా , సర్వేశ్వరుని పట్ల అంతులేని భక్తివిశ్వాసాలు కలిగినవారుగా పేరొందారు.

వీరి స్వగ్రామం అయిన గార్లపాడు నేటి సత్తెనపల్లి (పల్నాడు జిల్లా)కి సమీపంలోని "లక్కరాజు గార్లపాడు" గా గుర్తించబడినది. శ్రీ రామకృష్ణుని తాత తండ్రులు గ్రామంలోని బొడ్డు రాయి వద్ద ఉండే ఇంట్లో నివసించేవారని చెప్పబడుతోంది. తండ్రి శ్రీ రామయ్య గారి మరణానంతరం రామకృష్ణుడు మేనమామ గారి గ్రామమైన తెనాలి లో నివసించారు. ఆ పేరుతోనే ప్రసిద్ధి చెందారు.

దక్షిణ భారత దేశంలో అనేక విశిష్ట దేవాలయాలను నిర్మించిన శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల వారి అడుగు జాడలలో నడిచారని తెలుస్తుంది ఆయన స్వగ్రామం వెళితే !

శ్రీ పట్టాభిరామ ఆలయం

సుమారు రెండు వేల సంవత్సరాల క్రిందటి ప్రతిష్ఠిత శ్రీ పట్టాభిరాముని ఆలయం లక్కరాజు గార్లపాడులో ఉన్నది.

ఈ ఆలయాన్ని శ్రీ తెనాలి రామకృష్ణ కవి పునః నిర్మాణం చేయించినట్లుగా ప్రాంగణంలోని శాసనం ద్వారా తెలుస్తోంది. ఈ శాసనంలో రామకృష్ణుని తాత తండ్రుల పేర్లు ఉన్నాయి.

అనంతర కాలంలో పరాయి పాలకుల దాడుల నుండి ఆలయాల లోని మూలవిరాట్టులను కాపాడే సమయంలో భూమిలో ఎక్కడో దాచేసారట. సుమారు రెండువందల సంవత్సరాల పాటు ఆలయం మూలవిరాట్టు లేకుండా ఉండినదట. అదే సమయంలో ఈ ప్రాంతంలో తీవ్రమైన నీటి ఎద్దడి ఏర్పడినదట. ప్రజలు అనేక ప్రాంతాలలో తాగు నీటి కోసం బావులను త్రవ్వసాగారట. ఆ త్రవ్వకాలలో శ్రీ పట్టాభిరాముని మరియు శ్రీ ఆంజనేయస్వామి వారి విగ్రహాలు బయల్పడినాయట. త్రాగు నీరు కూడా లభ్యమైనది అని చెప్పవలసిన అవసరం లేదు.

అలా తిరిగి దర్శనమిచ్చిన శ్రీ పట్టాభిరామునికి మరియు శ్రీ వాయునందనుని తిరిగి ప్రతిష్టించారు. అప్పటి ఈ ప్రాంత పాలకుడు శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు గారు ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించినట్లుగా వారి వేసిన శాసన ప్రతి ద్వారా తెలుస్తోంది.

చాలా చిన్న ఆలయం. పడమర ముఖంగా ఉండే ఈ ఆలయానికి ఎలాంటి రాజగోపురం కానీ విశేష నిర్మాణాలు కానీ కనిపించవు. ఆలయ ఆగ్నేయ దిశలో కళ్యాణ మండపం ఉంటుంది. కొన్ని భిన్న శిల్పాలు, రూపాలు ప్రాంగణంలో కనిపిస్తాయి. ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం ఆలయానికి ఎదురుగా ఉంటుంది. ఇక్కడే శ్రీ రామకృష్ణ కవి వేయించినదిగా చెప్పబడే శాసనం కూడా ఉంటుంది.

చాలా చిన్న ముఖ మరియు అర్ధ మండపం ఉంటాయి. కానీ అవి జీర్ణావస్థలో ఉండటం శోచనీయం.

శ్రీ అంజనాతనయుడు ముఖ మండపంలో ఉత్తరాభిముఖుడై దర్శనమిస్తారు.

తెనాలి రామకృష్ణ కవి వేయించిన శాసనం

శ్రీ పట్టాభి రామ స్వామి

ఆలయం ఎంత చిన్నగా, శిథిలావస్థకు దగ్గరగా ఉన్నదో లోపల మూలవిరాట్టు వాటికి భిన్నంగా అరుదైన విగ్రహ రూపంలో రమణీయ అలంకరణలో దర్శనమిస్తారు.

స్వామివారిని చూడగానే ఆలయ విషయాలు గుర్తుకురావు. స్వామివారే కనిపిస్తారు. ఎందుకంటే అలాంటి విగ్రహం ప్రపంచంలో మరెక్కడా లేదంటే అతిశయోక్తి లేదు.

సహజంగా ఏ రామాలయంలో చూసినా శ్రీ సీతాలక్ష్మణ ఆంజనేయ సమేత శ్రీ రామచంద్రమూర్తి దర్శనమిస్తారు. ధ్వజస్థంభం దగ్గర వినతాసుతుడు గరుత్మంతుడు కొలువై ఉంటారు. శ్రీ మహావిష్ణువు ధరించిన దశావతారాలలో ఏ అవతార ఆలయంలో కూడా శ్రీవారు దేవేరితో బాటు ఇతర కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి కొలువైన ఆలయం ఒక్కటే ఉన్నది.

చెన్నై నగరంలో ఉన్న శ్రీ పార్ధసారధి స్వామి ఆలయంలో శ్రీ వెంకట కృష్ణ స్వామి భార్య, సోదరులు, కుమారుడు, మనుమడు శ్రీ రుక్మిణి , శ్రీ బలదేవ, శ్రీ సాత్యకి, శ్రీ ప్రద్యుమ్న మరియు శ్రీ అనిరుద్ధునితో కలిసి దర్శనమిస్తారు.ట్రిప్లికేన్ లో ఉన్న ఈ ఆలయంలో గర్భాలయంలో మొత్తంఅయిదు విగ్రహాలు కనిపిస్తాయి.

కానీ లక్కరాజు గార్లపాడు లోని మూలవిరాట్టు ఒక ప్రత్యేకత. అరుదైన విశేషం. భక్తిపారవశ్యం కలిగించే రూపం, ఆనందపరవశం తెలియకుండానే ఉప్పొంగే విగ్రహం.

ఇన్ని విశ్లేషణలు ఉపయోగించడానికి కారణం మూలవిరాట్టులో మరెక్కడా కనిపించని ప్రత్యేకతే కారణం! భక్తులు అలా చూస్తూ ఉండిపోతారు.

ఒకే విగ్రహంలోదశరధ నందనులు నలుగురు, జనకరాజ పుత్రి , శ్రీ మారుతీనందనుడు మరియు శ్రీ వినతాసుతుడు ఛత్రం చామరంతో సహా చక్రవర్తి వైభవాన్ని చాటి చెప్పే కిరీటాలు, నగలు ధరించి కనిపించడం అద్భుతంగా ఉంటుంది.

శ్రీ రామచంద్రుడు, సీతాదేవి, శ్రీ భరత , లక్ష్మణ, శత్రుఘ్నులుమకరతోరణ క్రింద ఇరుపక్కలా శ్రీ హనుమంతుడు మరియు శ్రీ గరుత్మంతుడు దర్శనమివ్వడం ఒక పావనమైన దర్శన అనుభూతిని భక్తులకు ప్రసాదిస్తుంది. చిత్రం చూడండి.

మూలవిరాట్టు పక్కనే ఉత్సవమూర్తులు కూడా దర్శనమిస్తారు.

నిత్య పూజలు జరిగే ఈ ఆలయంలో హిందూపర్వదినాలలో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. శ్రీ హనుమజ్జయంతి మరియు శ్రీ రామనవమి ఘనంగా చేస్తారు.

కొసమెరుపు చాలా దీనావస్థలో ఉన్న ఆలయాన్ని పునరుద్దరించాలన్న సంకల్పంతో దేశవిదేశాలలో స్థిరపడిన గ్రామస్థులు కలిసి ఒక కమిటీగా ఏర్పడి ప్రణాళిక రచించారని తెలిసింది. గ్రామంలో శివాలయం కూడా పూర్తిగా శిధిలమైనది. హరిహరులు ఆలయాలను ఒకే ప్రాంగణంలో రమ్యమైన ధామాలు నిర్మించి ప్రతిష్టించాలని నిర్ణయం జరిగింది.

శ్రీ పట్టాభిరాముని కృపాకటాక్షాలతో అనుకున్న విధంగా ఈ ఆలయం మన రాష్ట్రంలో ఒక గొప్ప క్షేత్రంగా రూపుదిద్దుకోవాలని కోరుకొందాము.

లక్కరాజు గార్లపాడు గ్రామం సత్తెనపల్లికి కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నది. వసతి భోజన సదుపాయాలు సత్తెనపల్లి మరియు గుంటూరు లలో లభిస్తాయి. సత్తెనపల్లి చుట్టుపక్కల మరికొన్ని విశేష పురాతన ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఆ వివరాలు కూడా త్వరలో పాఠకులకు తెలియచేయడం జరుగుతుంది.

జై శ్రీరామ్ !!!!

Anicent Temples In Tumuluru & Chilumuru

2024-12-30T02:13:00.000-08:00

శ్రీ సీతారామలక్ష్మణ ప్రతిష్ఠిత లింగాలు

మన దేశంలో అనేక పుణ్య తీర్థ క్షేత్రాలు నెలకొని ఉన్నాయన్న విషయం అందరికీ తెలిసినదే ! కానీ తెలియనిది ఏమిటంటే మన పుణ్య భూమిలో చిన్న చిన్న గ్రామాలలో కూడా విశేష ప్రాధాన్యత కలిగిన ఆలయాలు ఉండటం !

ముఖ్యంగా మన ఆంధ్రప్రదేశ్ లో అనేక పురాతన ధామాలు కనిపించడం దీనికి ఉదాహరణగా చెప్పుకోవాలి. మన రాష్ట్రం గుండా ప్రవహించే పావన జీవ నదులైన గోదావరి, కృష్ణ మరియి పెన్నా నదీతీరాలలో ఏనాడో రాజమహరాజులు నిర్మించిన ఆలయాలు కొన్ని శిధిలావస్థలో, మరికొన్ని స్థానిక భక్తుల సహకారంతో నూతనరూపు సంతరించుకోవడమో మనం చూడవచ్చును.

దీనికి కారణం ఈ ప్రాంతాలు కొన్ని యుగాల నుండి మునుల నివాసంగా, వారు తపస్సు చేసుకొన్న ప్రదేశాలుగా ఉండటం. మహర్షులు ఎందుకని నదీతీరాలలో నివసించేవారంటే జలం జీవం. వారి నిత్య అనుష్టానానికి నీటి అవసరం ఎంతైనా ఉన్నది.

కాలక్రమంలో ఈ ప్రాంతాలను పవిత్ర ప్రదేశాలుగా గుర్తించి పాలకులు ఆలయాలు నిర్మించడం జరిగింది.

తరిచి చూస్తే ప్రతి గ్రామంలోనూ ఒక శివాలయం, ఒక విష్ణు ఆలయం అలాగే గ్రామదేవత సన్నిధి ఉండటం కనిపిస్తుంది. దీనికి కారణం గతంలో మన దేశంలో శైవం మరియు వైష్ణవం తప్ప మరో మతం లేకపోవడం.నాటి సమాజంలో ఎలాంటి మతపరమైన గొడవలు తలెత్తకుండా ఉండటానికి వీరి ఇరువురినీ సమదృష్టితో చూడవలసిన అవసరం పాలకులకు ఉండటం కారణాలుగా చెప్పుకోవచ్చును.

ఈ ఆలయాలలో కొన్ని పురాణాలతో ముడిపడి ఉన్నవి కావడం చెప్పుకోవలసిన అంశం.

రామాయణ మహా కావ్యంతో ముడిపడి ఉన్న మూడు ఆలయాలు విజయవాడ నగరానికి దగ్గరలో కృష్ణానదీ తీరంలో నెలకొని ఉన్నాయి.

పురాణ గాథ

శ్రీ సీతారాములు లక్ష్మణునితో కలిసి వనవాసం చేస్తున్న సమయంలో వారి వద్దకు వచ్చి అవమానించబడిన శూర్పణఖ చెప్పిన చెప్పుడు మాటలతో ప్రేరేపితుడైన రావణుడు జానకీ మాతను లంకకు తీసుకొని పోతాడు. వానరుల సహాయంతో జాడ కనుక్కొని, వారధి నిర్మించి రావణ సంహారం కావించారు శ్రీ కోదండ రాముడు.

కానీ రాక్షస గుణాలు కలిగినా రావణాబ్రహ్మ బ్రాహ్మణుడు కావడం వలన శ్రీరామునికి బ్రహ్మ హత్యా దోషం కలిగిందట. దానిని తొలగించుకోడానికి ఆయన అనేక తీర్థ పుణ్యక్షేత్రాలలో శివ లింగ ప్రతిష్టలు చేసారు అని తెలుస్తోంది.

ఆ క్రమంలో కృష్ణాతీరానికి శ్రీరాముడు సతీ మరియు సోదరులు ఇతర పరివారంతో తరలి వచ్చారట. శ్రీ రామునితో పాటు సీతాదేవి మరియు లక్ష్మణుడు కూడా శివ లింగ ప్రతిష్ట చేశారని క్క్షెత్రగాధలు చెబుతున్నాయి.

అలా లింగ ప్రతిష్ట చేసిన పావన ప్రదేశాలు నేటి బాపట్ల జిల్లాలోని తూములూరు మరియు చిలుమూరు.

శ్రీ లక్ష్మణేశ్వర స్వామి ఆలయం

సుందర ప్రకృతి, ప్రశాంత పరిసరాలు, పక్కనే ప్రవహించే జీవనది కృష్ణవేణి. పులకించిపోయిన సౌమిత్రి తనకు కూడా ఒక లింగాన్ని ఈ పవిత్ర ప్రదేశంలో ప్రతిష్టించాలని కోరికగా ఉందని అగ్రజుని కోరారట.

అన్న అనుమతితో శ్రీరామానుజుడు నేటి తూములూరు ఉన్న ప్రాంతంలో శివ లింగాన్ని ప్రతిష్టించారాని ఆలయ గాథ.

శ్రీ లక్ష్మణుడు ప్రతిష్టించడం వలన కైలాసనాధుడు ఇక్కడ శ్రీ లక్ష్మణేశ్వర స్వామిగా పిలవబడుతున్నారు.

తూర్పు ముఖంగా ఉన్న ఈ ఆలయం గ్రామస్థుల, భక్తుల సహకారంతో నూతనంగా పునః నిర్మించబడినది. తొలి ఆలయం ఎవరు నిర్మించారో తెలియదు. కానీ చాళుక్య, చోళ రాజుల కాలంలో ఒక ఆలయం శ్రీ లక్ష్మణేశ్వర స్వామికి నిర్మించబడినది అని తెలుస్తోంది. అనంతరం ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన కాకతీయ రాజులు శ్రీ బాలాత్రిపుర సుందరీ అమ్మవారిని మరియు శ్రీ భద్రకాళీ సమేత శ్రీ వీరభద్రస్వామిని ప్రతిష్టించారని చెబుతున్నారు.

కాకతీయులు శివారాధకులు. వారి కాలంలో వీరశైవం ప్రజల పాలకుల ఆదరణ పొందినది. ఆ కాలంలో కొందరు వీర శైవ ప్రచారకులు ఈ ప్రాంతాలకు వచ్చి శివాగమనాల గురించి ప్రచారం చేసారని చెబుతారు. వీర శైవులు ఎక్కువగా శ్రీ వీరభద్ర మరియు శ్రీ కాలభైరవ ఆరాధన చేసేవారు. అందుకనే కృష్ణాతీరంలో అనేక ఆలయాలలో శ్రీ వీరభద్ర మరియు శ్రీ కాలభైరవ స్వామి ప్రత్యేక సన్నిధులలో నేటికీ దర్శనమిస్తున్నారు.

చక్కని వర్ణాలతో సుందరంగా తీర్చిదిద్దిన ఆలయంలో అనేక దేవీదేవతా మూర్తుల చిత్రాలను ప్రదక్షిణాపధంలో గోడల పైన చిత్రించారు. శ్రీ సిద్ది బుద్ది సమేత శ్రీ వినాయకుడు, శ్రీ నటరాజు, ఆది దంపతుల కళ్యాణ మహోత్సవం, అర్ధనారీశ్వర మూర్తి, ఏకపాద మూర్తి, శ్రీ మహాలక్ష్మి, శివపార్వతులు, శ్రీ కుమారస్వామి, శ్రీ దక్షిణామూర్తి ఇలా ఎన్నో దేవీదేవతలు రూపాలు రమణీయంగా కనపడతాయి. ఆలయ పైభాగాన కూడా అనేక వర్ణమయ రూపాలను ఉంచారు.

ప్రాంగణంలో శ్రీ భక్త ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం పక్కన హిమగిరులలో అనగా కైలాసంలో కొలువైన శివపరివార శిల్పాలు ఆకట్టుకొంటాయి.

ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం వద్ద శ్రీ కాల భైరవుడు దర్శనమిస్తారు. పక్కనే చిన్న మండపంలో శ్రీ నందీశ్వర సమేత శ్రీ నందివాహనుడు బ్రహ్మ సూత్ర లింగ రూపంలో కొలువై ఉంటారు. భక్తులు నేరుగా అభిషేకం చేసుకొనే అవకాశం ఉన్నది.

తూర్పుముఖంగా ఉన్న ప్రత్యేక సన్నిధిలో అంజనాసుతుడు శ్రీ భక్త ఆంజనేయునిగా ముకుళిత హస్తాలతో సింధూరవర్ణ శోభితునిగా దర్శనమిస్తారు. సన్నిధి ముఖమండపం పైన శ్రీ సీతా లక్ష్మణ సమేతంగా శ్రీ రామచంద్రమూర్తి పాదాల వద్ద దాసాంజనేయునిగా ఉండే చక్కని రూపాలు చిన్న మండపంలో సుందరంగా ఉంటాయి.

ఈ ప్రాంతంలో రుద్రాంశ సంభూతుడైన వాయునందనునికి అన్ని ఆలయాలలో ప్రత్యేక సముచిత స్థానం ఉండటం చెప్పుకోవలసిన విషయం.

ఈ ఆలయంలో మరొక ప్రత్యేకత కనిపిస్తుంది. అది శ్రీ చెండికేశ్వరుని సన్నిధి.

తమిళనాడులోని శైవ క్షేత్రాలన్నింటిలో గోముఖి సమీపంలో శ్రీ చెండికేశ్వర స్వామి సన్నిధి ఉంటుంది. ఉత్సవాలలో శ్రీ చెండికేశ్వరునికి ప్రాధాన్యత కూడా అధికంగా కనపడుతుంది. అక్కడ భక్తులు చిన్నగా చప్పట్లు లేదా చిటికెలు వేసి శబ్దం చేసి గోత్రనామాలు చెప్పుకోవడం కనపడుతుంది. శబ్దం చేయడం ఎందుకంటే ఆయన నిరంతరం ధ్యానంలో ఉంటారు. కానీ ఈయన వద్ద ఎవరు శివ దర్శనానికి వచ్చారు అన్న వివరాలు నమోదు అవుతాయని అంటారు.

నందీశ్వరుని తరువాత అంతటి ప్రాధాన్యత ఉన్న శ్రీ చండికేశ్వరుని వద్ద తమ నామగోత్రలు నమోదు కావాలని అలా చేస్తుంటారు భక్తులు.

మన దగ్గర చాలా తక్కువ ఆలయాలలో శ్రీ చెండికేశ్వర స్వామి సన్నిధి కనపడుతుంది. శ్రీ లక్ష్మణేశ్వర స్వామి ఆలయంలో గోముఖి వద్ద శ్రీ చెండికేశ్వరుడు దర్శనమిస్తారు.

ప్రదక్షిణ పూర్తి చేసుకొని ముఖ మండపం లోనికి వెళితే అక్కడ ఎదురుగా మూడు సన్నిధులు కనపడతాయి. ఒకదానిలో శ్రీ భద్రకాళీ సమేత శ్రీ వీరభద్రస్వామి, మరో సన్నిధిలో శ్రీ బాలాత్రిపుర సుందరీ అమ్మవారు మధ్యలో ఉన్న ప్రధాన సన్నిధిలో శ్రీ లక్ష్మణేశ్వర స్వామి దర్శనమిస్తారు.

దక్షిణం పక్కన ఉన్న సన్నిధిలో సుందర అలంకరణలో శాంతమూర్తిగా శ్రీ వీరభద్రస్వామి భద్రకాళీ సమేతులై దర్శనం ప్రసాదిస్తారు. ఉత్తరం వైపున అమ్మవారు శ్రీ బాలా త్రిపుర సుందరీ దేవి చతుర్భుజాలతో ఉపస్థిత భంగిమలో ప్రసన్నవదనంతో భక్తులను అనుగ్రహిస్తారు.

ప్రధాన గర్భాలయం వెలుపల ద్వారపాలకులకు బదులుగా ఆదిదంపతుల కుమారులైన శ్రీ గణపతి, శ్రీ కుమారస్వామి ఉంటారు. గర్భాలయంలో ఎత్తు తక్కువ పానవట్టం పైన చందన , కుంకుమ విభూతి లేపనలతో, మల్లె , మందార, బంతి చామంతి కబంద పుష్ప అలంకరణలో శ్రీ లక్ష్మణేశ్వర స్వామి నేత్రపర్వంగా కనిపిస్తారు.

ఈ ఆలయంలో గణపతి నవరాత్రులు, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య షష్టి, శ్రీరామనవమి, శ్రీ హనుమజ్జయంతి, కార్తీక మాస పూజలు, మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

నిత్యం పూజలు జరిగే ఈ ఆలయం ఉదయం మరియు సాయంత్రం భక్తుల కొరకు తెరిచి ఉంటుంది.

శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం

శ్రీ లక్ష్మణేశ్వర స్వామి ఆలయానికి కొంచెం దూరంలో పచ్చని పంటపొలాలు,పూల మరియు అరటి తోటల మధ్య నెలకొని ఉన్న చిన్న ఆలయంలో శ్రీ పార్వతీ సమేత శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి వారు కొలువై ఉంటారు.

ధ్వజస్థంభం, నాగప్రతిష్ఠలు, నవగ్రహ మండపం ప్రాంగణంలో కనిపిస్తాయి.

ముఖ మండపంలో నందీశ్వరుడు, శ్రీ గణపతి కొలువై ఉంటారు.

గర్భాలయంలో శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి వారు ఎత్తైన పానవట్టం మీద బ్రహ్మ సూత్రం ధరించి చిన్న లింగ రూపంలో కొలువై ఉంటారు. అమ్మవారు శ్రీ పార్వతీ దేవి ప్రత్యేక సన్నిధిలో ఉపస్థితురాలై దర్శనం ఇస్తారు .

శ్రీ లక్ష్మణేశ్వర స్వామి వారి ఆలయంతో పాటు ఈ ఆలయ ఉత్త్సవాలుజరుపుతారు .

శ్రీ భూనీళా సమేత శ్రీ చెన్నకేశవ స్వామి వారి ఆలయం

తూములూరు గ్రామంలో కనిపించే మరో విశేష ఆలయం శ్ర భూనీళా సమేత శ్రీ చెన్నాకేశవ స్వామి ఆలయం. ఈ ఆలయాన్ని చాళుక్య రాజులు పదవ శతాబ్ద కాలంలో నిర్మించినట్లుగా తెలుస్తోంది. తిరిగి పద్దెనిమిదో శతాబ్దంలో అమరావతి పాలకుడైన శ్రీ వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు గారు పునః నిర్మించి ఆలయ నిర్వహణ కోసం భూములను ఇచ్చారని శాసనాధారాలు ఉన్నాయి. 2014 వ సంవత్సరంలో గ్రామస్థులు ఆలయాన్ని చక్కగా తీర్చిద్దిద్దారు.

తొలుత చాళుక్య రాజుల కాలంలో శ్రీ చెన్నకేశవస్వామి వారు మాత్రమే కొలువై ఉండేవారట. అనంతర కాలంలో అమ్మవార్ల ప్రతిష్టాపన జరిగిందట.

స్థానక భంగిమలో రమణీయమైన అలంకరణలో ఉభయ దేవేరులతో శ్రీవారు దర్శనమిచ్చే ఈ ఆలయంలో ధ్వజస్థంభం వద్ద శ్రీ ఆంజనేయస్వామి వారి సన్నిధి ఉంటుంది.

స్వామి వారి రూపం బేలూరు లోని ప్రపంచప్రసిద్ధి చెందిన శ్రీ చెన్నకేశవస్వామి రూపం మాదిరి రమణీయంగా మలచబడి ఉంటుంది.

శ్రీ వైష్ణవ ఆగమాల ప్రకారం నిత్యపూజలు జరిగే ఈ ఆలయంలో అన్ని హిందూపర్వదినాలను, శ్రీ కృష్ణ జన్మాష్టమి, శ్రీ రామనవమి, ధనుర్మాస పూజలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

పురాతన ఆలయాలను రమ్యంగా తీర్చిద్ది చక్కగా నిర్వహిస్తున్న గ్రామ పెద్దలకు, అధికారులకు, అర్చకస్వాములకు అభినందనలు తెలపాలి ఎవరైనా!

శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి మరియు శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి ఆలయాలు, చిలుమూరు

తూములూరుకు ఉత్తరంగా పది కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది చిలుమూరు. విజయవాడ నుండి గుంటూరు జిల్లా వైపున ఉన్న కృష్ణానది కరకట్ట మార్గంలో వస్తుంది.

చిలుమూరు లో ఉన్న రెండు ఆలయాలు కూడా చాలా పురాతనమైనవి.

త్రేతా యుగ విశేషాలతో మరియు కలియుగ వివరాలతో ఉన్న ఈ రెండు ఆలయాలలో కొన్ని వందల సంవత్సరాలుగా పూజాదులు నిర్వహిస్తున్నట్లుగా ఆధారాలు ఉన్నాయని చెబుతారు. ఈ సంవత్సరం వెయ్యి సంవత్సరాల ఉత్సవం కూడా ఏప్రిల్ నెలలో నిర్వహించారు.

శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి ఆలయం

సుమారు పదవ శతాబ్ద కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన చాళుక్య రాజులు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారని తెలుస్తోంది. అప్పటి నుండి స్థానికులైన "హరి" వంశంవారు ఆలయ ధర్మకర్తలుగా వ్యహరిస్తున్నారు అని తెలుస్తోంది.

ఎన్నో రాజవంశాలవారు, సామంతరాజులు, జమీందార్లు మరియు హరి వంశంవారు ఆలయాభివృద్దికి విశేష కృషిచేశారు.

తూర్పు ముఖంగా ఉన్న ఈ ఆలయం సాదాసీదాగా ఎలాంటి రాజగోపురం, విశేష స్వాగత ద్వారాలు లేకుండా కనిపిస్తుంది. ఉపాలయాలు కూడా ఉండవు.

ముఖమండపం పైన సుందరమైన శ్రీ రుక్మిణీ శ్రీ సత్యభామా సమేత శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి వారి మూర్తులను, ఒకపక్క గరుత్మంతుడు మరో పక్క శ్రీ ఆంజనేయుడు ఉంటారు. ఆలయ నిర్మణానికి వెలుపల దక్షిణాముఖంగా కొలువైన శ్రీ హనుమంతుడు చిన్న మండపంలో స్థానక భంగిమలో సింధూరవర్ణ శోభితులై అభయహస్త ముద్రలో కనపడతారు.

ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం వద్ద వినతాతనయుడు గరుత్మంతుడు ముకుళిత హస్తాలతో స్వామివారి సేవకు సిద్ధంగా నిత్యసూరిలా వినమ్ర భంగిమలో ఉంటారు.

అక్కడే ఆలయ చరిత్ర తెలిపే పురాతన శాసనం కనపడుతుంది.

ముఖమండపానికి అనుసంధానంగా చిన్న అర్ధమండపం మరియు గర్భాలయం ఉంటాయి. అర్ధమండపంలో ఒక గూటిలో శ్రీ భక్త ఆంజనేయస్వామి, గర్భాలయంలో శ్రీ రుక్మిణీ శ్రీ సత్యభామా సమేత శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి వార్లు నయనమోహనమైన అలంకరణలో దర్శనం ప్రసాదిస్తారు.

గర్భాలయంలోనే ఉత్సవ మూర్తులు కూడా రమ్యమైన అలంకరణలో దర్శనమిస్తారు.

చిలుమూరులో ఉన్న రెండు ఆలయాల ఉత్సవాలు ఒకేసారి నిర్వహిస్తారు.

కానీ శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి ఆలయంలో శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి, శ్రీ హనుమజ్జయంతి విశేషంగా జరుపుతారు.

శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం

చిలుమూరులోని రెండవ ప్రధాన ఆలయం ఉభయ రామేశ్వర క్షేత్రంగా పిలవబడే శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి వారు కొలువైనది .

సువిశాల ప్రాంగణంలో పడమర ముఖంగా ఉండే ఏఈ ఆలయంలో ఎన్నో దేవతా వృక్షాలు కనిపిస్తాయి. ఈ క్షేత్రానికి ఉభయ రామేశ్వరం అని స్వామి వారికి శ్రీ రామలింగేశ్వరుడు అని పేరు రావడానికి సంబంధించిన గాథ త్రేతాయుగం నాటిదిగా చెబుతారు.

పౌరాణిక నేపథ్యం

రావణాబ్రహ్మ ను సంహరించడం సంక్రమించిన బ్రహ్మ హత్యా దోషాన్ని తొలగించుకోడానికి గురువుల ఆదేశం మేరకు శ్రీ రామచంద్రుడు పావన తీర్ధ క్షేత్రాలలో ప్రతిష్టించ నిశ్చయించారు.

ఆ క్రమంలో పుణ్య నది కృషావేణీ తీరానికి విచ్చేసినప్పుడు పచ్చని పరిసరాలతో, నదీ ప్రవాహ గలగలలతో సుందరంగా ఉన్న ఈ ప్రదేశంలో తానొక శివలింగాన్ని ప్రతిష్టించాలన్న కోరిక వెళ్లబుచ్చారట.

సంతసించిన జానకీరాముడు హనుమంతుని కాశీ నుండి ఒక శ్రేష్టమైన లింగాన్ని తెమ్మన్నారట.

కానీ ఏ కారణం చేతనో వాయునందనుడు ముహూర్త సమయానికి తిరిగి రాలేదట. శుభఘడియలు దాటి పోరాదని అమ్మవారు స్వయంగా కృష్ణానదీ ఇసుకతో ఒక సైకత లింగాన్ని తయారు చేసి ప్రతిష్టించారట.

కొంతసేపటికి లింగంతో తిరిగి వచ్చిన ఆంజనేయుడు అసహాయతతో ఆవేశపడి జానకీ మాత ప్రతిష్టించిన సైకత లింగాన్ని పెకలించాలని ప్రయత్నం చేసి విఫలమయ్యారట. అప్పుడు సీతారామచంద్రమూర్తి మారుతీనందనుని ఊరడించి ఆయన తెచ్చిన లింగాన్ని దూరంగా తోకతో చుట్టి విసరమని, ఆ లింగం ఎక్కడ పడుతుందో ఆ క్షేత్రంలో తానూ స్వయంగా ప్రతిష్ఠిస్తాను అని చెప్పారట. అమిత బలశాలి అయిన రామదూత విసిరిన ఆ లింగం కృష్ణానది ఉత్తర తీరంలో పడినది.

నేడు ఐలూరు గా పిలవబడుతున్న గ్రామంలో శ్రీ రాముడు ప్రతిష్టించిన లింగం ఉన్న ఆలయం ఉన్నది. పక్కనే శ్రీ సీతా లక్ష్మణ హనుమంత సమేత శ్రీ రామచంద్రుని ఆలయం కూడా ఉంటుంది.

ఇలా రెండు చోట్ల దశరథ రాముడు శివలింగాలను ఏకకాలంలో ప్రతిష్టించడం వలన వీటిని ఉభయ రామేశ్వర క్షేత్రాలు అని పిలుస్తారు.

ఆలయ విశేషాలు

ఆలయం లోనికి వెళ్ళడానికి పడమర మరియు ఉత్తర దిశలలో ప్రవేశ ద్వారాలుంటాయి. ఎత్తైన రాజగోపురాలు కనపడవు గానీ పడమర ద్వారం పైన శ్రీ నటరాజ మూర్తిని ఉంచారు. ఉత్తర ద్వారం పైన ఆలయ పౌరాణిక గాధను తెలిపే శిల్పాలను ఉంచారు. శ్రీ సీతారామ లక్ష్మణులు, భుజం మీద కాశీ లింగం తోకతో సైకత లింగాన్ని పెకలించడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్న అంజనాసుతుని విగ్రహాలు సుందరంగా మరియు సందర్భోచితంగా కనిపిస్తాయి. ఇలాంటి శిల్పాలను ఆలయ విమాన గోపురం మీద కూడా ఉంచారు.

ఈ క్షేత్రానికి శ్రీ కాలభైరవ స్వామి క్షేత్ర పాలకుడు. ఈయన సన్నిధి ప్రధాన ఆలయానికి వెనుక దక్షిణ ముఖంగా ఉంటుంది.

ప్రాంగణంలో ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం, నాగ ప్రతిష్టలు, నవగ్రహ మండపం, శ్రీ వల్లీదేవసేన సమేత శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి సన్నిధులు కనిపిస్తాయి.

పొడవైన ముఖమండపానికి అనుసంధానంగా మూడు సన్నిధులు ఉంటాయి. ఒక దానిలో శ్రీ గణపతి మరో దానిలో శ్రీ పార్వతీ దేవి కొలువై దర్శనమిస్తారు.

ప్రధాన గర్భాలయంలో చిన్న వర్తులాకార పానవట్టం పైన శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి పంచలోహ మండపం క్రింద పైన చిన్న కొప్పు మరియు బ్రహ్మసూత్రం ధరించి చక్కని విబూధి, చందన కుంకుమ మరియు పుష్ప అలంకారణంలో కొలువై ఉంటారు.

ఈ ప్రాంతంలో కొన్ని ఆలయాలలో కొప్పుతో ఉన్న శివలింగాలు కనిపిస్తాయి. అలా కనపడటానికి వేరువేరు గాధలు వినిపిస్తాయి. కానీ ఇక్కడ కొప్పు ఉండటానికి కారణం ప్రతిష్టించిన లింగం పెరగడాన్నిగమనించిన భూజాత గుప్పెడు ఇసుకను ఉంచడంతో పెరుగుదల నిలిచిపోయిందట.

లింగం మీద కనిపించే ప్రత్యేకమైన బ్రహ్మ సూత్రం స్వయంగా సీతారాములు లిఖించినట్లుగా తెలుస్తోంది. గమనిస్తే లింగంపైన తాడు చుట్టిన గుర్తులు కనిపిస్తాయి. వాటిని ఆంజనేయుని తోక గుర్తులు అని చెబుతారు.

నిత్య పూజలు జరిగే ఈ ఆలయంలో ప్రత్యేక రాహుకేతు పూజలు నిర్వహిస్తారు.

కార్తీకమాస పూజలు గొప్పగా జరుగుతాయి. మహాశివరాత్రికి పెద్ద ఉత్సవం ఏర్పాటు చేస్తారు.

కృష్ణానదీ తీరంలో పది కిలోమీటర్ల పరిధిలో శ్రీ రామ, శ్రీజానకీదేవి మరియు శ్రీ లక్ష్మణ స్వామి ప్రతిష్టించిన శివ లింగాల సందర్శన చక్కని ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని కలిగిస్తుంది అంటే ఎలాంటి అతిశయోక్తి లేదు. అదే సమయంలో అక్కడే కొలువైన శ్రీ వైకుంఠ నారాయణుని వివిధ అవతారాల ఆలయాలు ఆ అనుభూతిని స్థిరపరుస్తాయి.

తూములూరు మరియు చిలుమూరు గ్రామాలకు గుంటూరు, మంగళగిరి, విజయవాడ మరియు తెనాలి పట్టణాల నుంచి రహదారి మార్గంలో చేరుకోవచ్చును.

వసతి మరియు భోజనాలు పై పట్టణాలలోలభిస్తాయి. స్వంత వాహనంలో వెళితే చుట్టుపక్కల గ్రామాలలో ఉన్న మరికొన్ని పురాతన ఆలయాలను దర్శించుకునే అవకాశం స్వంతం చేసుకోవచ్చును.

నమః శివాయ !!!!

Sri Kaithabeshwara Swamy Temple, Kubatur, Karnataka

2024-10-01T03:38:00.000-07:00

మరుగునపడిన మహా క్షేత్రం

ఆలయాల పూర్తి సమాచారం మరియు క్షేత్ర ప్రాధాన్యత, గాథల గురించిన సంపూర్ణ సమాచారం కోసం పురాతన గ్రంథ పఠన మరియు శిలా శాసనాలను పరిశీలన చేయాలి.

ఎందుకంటే ఈ రోజు మనం ప్రయాసపడుతూ సందర్శించే క్షేత్రాలు ఒకప్పుడు గొప్ప తీర్థ పుణ్య క్షేత్రాలుగా ప్రసిద్దికెక్కినవి అని గ్రంధాలు మరియు శాసనాలు తెలుపుతాయి. అంటే గతంలో నేటి చిన్న చిన్న గ్రామాలు నిరంతరం భక్తుల రాకపోకలతో సందడిగా నిత్య పూజలతో, ఉత్సవాలతో శోభాయమానం గా ఉండేవని తెలుస్తుంది.

ఈ ఉపోద్ఘాతం వెనుక ఉన్న విషయం నేడు మరుగున పడిపోయిన ఒక విశేష క్షేత్ర ప్రాధాన్యత తెలుపడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నంలో దొరికిన హృదయాలను కలచివేసే సమాచారం.

దక్షిణ భారత దేశ ప్రత్యేకత

సువిశాల మన దేశం ఎన్నో ప్రత్యేకతలకు నిలయం అన్న విషయం మనందరికీ తెలిసిన విషయం. ముఖ్యంగా భాష, ఆచారవ్యవహారాలు, ఆహార విహారాలు మరియు నిర్మాణశైలి విషయంలో ఉత్తర మరియు దక్షిణ భారత దేశాల మధ్య ఎన్నో వ్యత్యాసాలు కనపడతాయి.

దక్షిణ భారత దేశంలో నేడు ఉన్న ఆరు రాష్ట్రాల మధ్య కూడా ఆది నుండి కూడా ఎన్నో భిన్న విభిన్న మరియు సమాన జీవనశైలి కనపడుతుంది.

ఇక ఆలయ నిర్మాణశైలి తీసుకొంటే ఏ రాష్ట్రానికి ఆ రాష్ట్రం తనదైన ప్రత్యేక నిర్మాణ విశేషాలు కలిగి ఉండటం ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి.

ముఖ్యంగా కర్ణాటకలో కనిపించే ఆలయ నిర్మాణశైలి అత్యంత క్లిష్టమైనది ప్రత్యేకమైనది.

మనకు నేడు క్రీస్తుశకం నాలుగు లేదా అయిదు శతాబ్దాల నిర్మాణాలు కనపడతాయి. వీటిలో కొన్ని గుహాలయాలు.

ఇవి ఎక్కువగా బాదామీ చాళుక్య రాజుల కాలంలో వారు పాలించిన బాదామీ, పట్టదక్కల్ మరియు ఐహోళే లలో కనపడతాయి. ఈ మూడు ప్రదేశాలలో గుహాలయాల నుండి విశేష రాతి కట్టడాల వరకు కనపడతాయి.

వీరి నుంచి విడిపోయిన కల్యాణి లేదా పశ్చిమ చాళుక్యులు మరియు తూర్పు లేదా వేంగి చాళుక్యులు , రాష్ట్రకూటులూ, పశ్చిమ గంగ వంశం, శూణులు, కదంబ వంశం, హొయసల పాలకులు ఈ ప్రత్యేక ఆలయ నిర్మాణశైలిని మరింత మెరుగుపరిచారు. సుందరంగా, ఆకట్టుకొనే నిర్మాణాలను చేశారు. దక్షిణభారత దేశంలోని మరే ప్రాంతంలోనూ కనిపించని విలక్షణశైలి అని చెప్పాలి.

అవన్నీ కూడా ఆ రోజులలో ప్రజల ఆదరణ గొప్పగా పొందినవి కావడం ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవలసిన విషయం. ఆ రోజులలో మన దేశంలో పర్యటించిన విదేశీ యాత్రీకులు, నాటి రాజాస్థానాలలో ఉన్న కవిపండితులు

ఈ రాజవంశాల వారు నిర్మించిన అనేక ఆలయాలు నేడు శిధిలావస్థలో ఉన్నాయి. అయినా వాటి ఆకర్షణ ఏ మాత్రం తగ్గలేదు. కాకపోతే వాటిని సందర్శన మాత్రం కొంత వ్యయప్రయాసలతో కూడుకున్న విషయం అని చెప్పాలి. ఇవన్నీ కూడా రక్షిత కట్టడాలుగా పురావస్తు శాఖవారి ఆధ్వర్యంలో ఉన్నాయి.

అలాంటి వాటిలో గతమెంతో ఘనకీర్తి కలిగిన శ్రీ కైతభేశ్వర స్వామి వారు కొలువైన ఆలయం గురించిన విశేషాలు తెలుసుకొందాము.

గతమెంతో ఘనకీర్తి

" బంగారు కలశాలతో శోభించే విమానశిఖరాలతో, నిరంతరం ప్రతిధ్వనించే వేదమంత్రాలతో శాస్త్ర ప్రకారం విశ్వకర్మ నిర్మించిన ఆలయాలు ఒక ఎత్తు. విశాలమైన ప్రాంగణాలతో, చుట్టూ పచ్చదనపు సోయగం నిలుపుకొన్న చక్కని విశాలమైన గృహాలు మరో పక్క, కొనుగోలుదారులతో కిక్కిరిసిపోయి కనిపించే దుకాణాలు. యేమని చెప్పాలి "కుప్పతూర్" గొప్పదనాన్ని, యేమని పొగడాలి కుప్పత్తూర్ అందాలను ! అమరావతి, అలకాపురి ముల్లోకాలలోని ఏ పట్టణం కూడా కుప్పతూర్ కు సాటి లేదు రాదు"

ఇది ఒక శాసనంలో రాసిన విశేషాలు. సాటిలేని శోభను సంతరించుకున్న ఆ పట్టణం ఒకప్పటి పేరు కుప్పత్తూర్, కుంతలనగర నేటి పేరు "కుబతూర్".

కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని షిమోగా జిల్లా సొరబ్ తాలూకాలో రెండు వేలు కూడా దాటని జనాభా కలిగిన చిన్న పల్లె.

ఒకనాటి గొప్పదనాన్ని ప్రదర్శించే ఆలయాలు, శిధిల నిర్మాణాలు మాత్రం చాలా కనపడతాయి.

ఆలయాలు

కుబతూర్ ఒకప్పుడు గొప్ప ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రం. ఎన్నో ఆలయాలు కనిపించేవని చెబుతారు. హిందూ ఆలయాలు కాదు జైన మందిరాలు కూడా కనిపిస్తాయి.కల్యాణీ చాళుక్యులు జైనాన్ని గౌరవించారు.

రామేశ్వర, కైతభేశ్వర(కోటిలింగేశ్వర) మరియు పారశ్వథనాథ్ బాసాడి ప్రస్తుతం వెలుగులో ఉన్న ఆలయాలు.

శ్రీ రామేశ్వర ఆలయం

మూలస్థాన ఆలయం అని స్థానిక నామం. ఇక్కడ ఈ ఆలయం మొదట నిర్మించారు,

శ్రీ రామేశ్వర ఆలయం 1065 వ సంవత్సరంలో నిర్మించబడినట్లుగా శాసనాలు తెలుపుతున్నాయి.

ప్రస్తుతం చిన్న మండపం గర్భాలయం ఎదురుగా చిన్న నంది మండపం మాత్రమే ఉన్నాయి.

ముఖ లేక రంగ మండపంలో శివతాండవ శిల్పం చుట్టూ దిక్పాలకులు, నంది, గణేశా కుమారస్వామి, పార్వతీదేవి కనిపిస్తారు. సప్త మాతృకలు మరియు కాళికాదేవి శిల్పాలు సుందరంగా ఉన్నాయి నేటికీ.

చిన్న గద్దె మీద ఉన్న నాగ శిల్పాలు హిందూ సంప్రదాయంలో నాగ పూజకు ఉన్న ప్రాధాన్యతను తెలుపుతాయి.

శ్రీ కైతభేశ్వర స్వామి ఆలయం

మహేశ్వరుడు లింగరూపంలో శ్రీ కైతభేశ్వర స్వామి గా కొలువైన విశేషాలు ద్వాపర యుగం నాటివిగా తెలుస్తున్నాయి.

బాణాసురుడు అనే అసుర రాజు గొప్ప శివ భక్తుడు. ఇతని కుమార్తె ఉష శ్రీ కృష్ణుని మనుమడైన అనిరుద్ధుని ప్రేమించి వివాహం చేసుకొన్నది. ఉషాపరిణయం గా ప్రసిద్ధి చెందిన వృత్తాంతం.

ఇతని నగరానికి ఈశ్వరుడే రక్షణ.

తనకున్న శివభక్తి కారణంగా అనేక శివలింగాలను ప్రతిష్టించాడు బాణాసురుడు. ఇక్కడ ప్రతిష్టించినది కోటి లింగాలలో చివరిది . అందువలన స్వామిని కోటీశ్వరుడు అని పిలిచేవారు. శాసనాలలో కూడా అదే పేరు కనిపిస్తుంది. కాలగతిలో శ్రీ కైతభేశ్వరస్వామి గా పిలవబడుతున్నారు.

కానీ మరోగాధ కూడా వినిపిస్తుంది.

మధుకైటభులు అనే అసురులు శ్రీ మహావిష్ణువు యోగనిద్రలో ఉండగా ఆయన చెవి నుండి జన్మిచారని చెబుతారు. దేవీ భాగవతంలో వీరి వృత్తాంతం ప్రస్తాపించబడినది. వరగర్వంతో లోకకంటకులుగా మారిన వారిని శ్రీహరి తనదైన శైలిలో సంహరించారని పురాణం తెలుపుతోంది.

వారిరువురూ అనేక శివలింగాలను ప్రతిష్టించారని అంటారు.

అలా కైతభుడు ప్రతిష్టించిన లింగం కావడాన శ్రీ కైతభేశ్వర స్వామి అని పిలుస్తున్నారు అని చెబుతారు. మొదటివాడైన మధు ప్రతిష్టించిన లింగం శ్రీ మధుకేశ్వర స్వామి గా పిలవబడుతూ బనవాసి అనే ఉత్తర కన్నడ జిల్లా లోని ఊరిలో ఉన్నది అని చెబుతారు. ఇక్కడికి ఇరవై కిలోమీటర్ల దూరం.

ఆలయ విశేషాలు

తుంగభద్రా నదికి ఉపనది అయిన "వరదా నది" తీరంలో ఉంటుందీ ఆలయం.

తూర్పు ముఖంగా ఉండే ఏక కూట ఆలయంలో శ్రీ కైతభేశ్వర స్వామి లింగరూపంలో దర్శనమిస్తారు.

పూర్తిగా నగీషీ చెక్కిన నున్నటి స్తంభాలతో కూడిన ఆలయ ముఖమండపానికి అయిదు ప్రవేశ ద్వారాలు ఉంటాయి. ముఖమండపానికి మూడు దిక్కులా ప్రహరీ గోడలాగా మూడు అడుగుల ఎత్తైన గోడ ఉంటుంది. ఆ గోడపైన సూక్ష్మాతి సూక్ష్మ చెక్కడాలను అతి రమణీయంగా చెక్కారు. పైకప్పు కూడా సుందరమైన పురాణగాధల, వివిధ దేవీ దేవతల రూపాలతో నింపారు.

ముఖ మండపాన్ని గర్భాలయంలో కలుపుతూ చిన్న అర్ధ (అంతర) మండపం ఉంటుంది.

ఇక్కడ శ్రీ మహావిష్ణువు, శ్రీ గణేష, సప్త మాతృకలు మరియు నాగదేవతలు కనిపిస్తారు. ఆలయానికి వెలుపల అష్టదిక్పాలకులను వారివారి స్థానాలలో సుందరంగా మలచి నిలపడం అపురూపంగా కనిపిస్తుంది. ఎలాంటి లెక్కలు కొలతలు వేసారో తెలియదు. కానీ అన్నీ ఒక ఎత్తులో సమాన దూరంలో ఉంటాయి.

అష్టదిక్పాలకులే కాకుండా తాండవ గణేష, హరిహర, బ్రహ్మ, సదాశివ, భైరవ, పార్వతి, ఉమా మహేశ్వర మరియు సూర్య రూపాలను కూడా ప్రత్యేక స్థానాలలో నిలిపారు.

ప్రతి శిల్పం లేదా చెక్కడం నాటి శిల్పుల నేర్పరితనాన్ని,వారి నైపుణ్యాన్ని,పురాణాల పట్ల దేవీదేవతా రూపాల పట్ల వారికీ గల అవగాహన ప్రశంసనీయం.

చిత్రమైన విషయం ఏమిటంటే శివాలయాలలో తప్పనిసరిగా దర్శనమిచ్చే నందీశ్వరుడు ఇక్కడ కనిపించడు. ముష్కరుల దాడులలో నంది విగ్రహం భిన్నమైనది అని చెబుతారు.

కొద్ది దూరంలో భూమి లో నిర్మించిన చిన్న ఆలయం కనిపిస్తుంది. క్రిందకి వెళ్ళడానికి మెట్ల దారి ఉన్నది.

వివిధ పాలకుల కాలాల నాటి శాసనాలు చాలా కనపడతాయి.

ప్రస్తుతం కనిపించే నిర్మాణాన్ని చూసి ఆశ్చర్యబోయే మనలాంటి సందర్శకులు గతంలో ఈ ఆలయం ఎంత శోభాయమానంగా ఉండేదో ఊహించుకొంటే నేటి పరిస్థితికి బాధ కలగకుండా ఉండదు.

ఆలయాన్ని, చేరుకునే మార్గాన్ని,ప్రయాణ సౌకర్యాలను మరియు ప్రాంగణ పరిసరాల్లో కనీస సౌకర్యాలను ఏర్పాటుచేసి అభివృద్ధి చేయవలసిన అవసరం ఎంతో ఉన్నది.

పారశనాథ ఆలయం (బసాది)

ఇరవై నాలుగు జైన తీర్థంకరులలో ఇరవై మూడో వాడు శ్రీ పారశనాధ్. ఈయన క్రీస్తు పూర్వం ఎనిమిదవ శతాబ్దానికి చెందిన వారు అని తెలుస్తోంది.

కదంబ వంశ రాజులు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారని చెబుతారు. సాధాసీదా నిర్మాణం.

కుబతూర్ లో శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ మరియు గ్రామదేవత శ్రీ ద్యామవ్వ ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి.

శ్రీ మహిషాసురమర్ధిని రూపంలో కనిపించే శ్రీ ద్యామవ్వ కోరికలుతీర్చే తల్లిగా స్థానికులు విశ్వసిస్తారు.

మనదేశంలో మరుగునపడిన ఎన్నో పురాతన హిందూ పుణ్య క్షేత్రాలలో ఒకటైన కుబతూర్

కు బెంగళూరు నుండి శివమొగ్గ (షిమోగా) మీదగా చేరుకోవచ్చును. వంద కిలోమీటర్ల దూరం. గోకర్ణ నుండి కూడా సందర్శించుకునే అవకాశం ఉన్నది. నూటఇరవై కిలోమీటర్ల దూరం.

వసతి సౌకర్యాలు భోజనం శివమొగ్గ లోనే లభిస్తాయి.

కర్ణాటక రాష్ట్రంలో మారుమూల గ్రామాలలో నెలకొని బాహ్యప్రపంచానికి అంతగా పరిచయం లేని అద్భుత నిర్మాణాల జాబితాలో ఉన్న కుబతూర్ తప్పనిసరిగా సందర్శించవలసిన ప్రదేశం.

నమః శివాయ !!!!

Sri Durga bhavani Temple, Dhanakonda, Vijayawada

2024-08-26T22:32:00.000-07:00

శ్రీ దుర్గ భవాని ఆలయం, విజయవాడ

అసలు దుర్గమ్మ కొలువైనది ఇక్కడేనట

ఇంతకు ముందు చెప్పినట్లు మన రాష్ట్రంలో అనేక ఆలయాలు ఉన్నాయి. కానీ సరైన విషయసమాచారం అందుబాటులో లేకపోవడాన అవి పూర్తిగా వెలుగు లోనికి రావడం లేదు.

అలాంటి ఒక ఆలయం మన విజయవాడ నగర నడిబొడ్డున ఉన్నది అంటే ఆశ్చర్యం వేస్తుంది.

ఇంద్రకీలాద్రి మీద కొలువై ఉన్న అమ్మలగన్న అమ్మ శ్రీ కనకదుర్గమ్మ మొదట ఇక్కడే కొలువై ఉండేదన్నది క్షేత్రపురాణం.

గుంటూరు నుండి వస్తున్నప్పుడు వారధి మీద నుండి ఎదురుగా చూడండి ఈ సారి ఎత్తైన కొం మీదకు వెళ్లే దారి పైన ఆలయం కనపడతాయి. అదే శ్రీ దుర్గా భవానీ దేవి కొలువైన ధనకొండ.

ఒకప్పుడు మొఘల్ రాజు విడిది చేసిన ప్రదేశం కావడం వలన మొఘల్రాజ పురం అనిపిలుస్తారు.

ఒకప్పుడు ఊరికి దూరమేమో కానీ నేడు ప్రధాన వ్యాపార, విద్యాసంస్థల, గృహాల సముదాయంతో నిండి ఉంటుంది మొఘల్రాజపురం.

సరిగ్గా అక్కడే ఎత్తైన ధనకొండ మీద శ్రీ దుర్గాభవాని కొలువైన వృత్తాంతం ఏమిటో తెలుసుకొందాము.

క్షేత్రగాధ

సుమారు రెండువందల సంవత్సరాలకు పూర్వం ఇదంతా అటవీ ప్రాంతం. పశువుల కాపర్లు తమ పశువులను మేత కోసం కొండ పరిసర ప్రాంతాలకు తీసుకొనివెళ్లేవారట. ఎంత జాగ్రత్తగా చూసుకున్నా కూడా పశువులు ఇటూ అటూ వెళుతుంటాయి కదా !

అలా కొన్ని పశువులు కొండ పైభాగానికి వెళ్లి పోయాయట. వాటికి కాచే బాలుడు వెతుక్కుంటూ తాను కూడా పైకి వెళ్ళాడట. ప్రస్తుతం అమ్మవారు కొలువై ఉన్న గుహ ప్రాంతానికి వెళ్లేసరికి అతనికి కాలి గజ్జెల శబ్దం వివిపించిందట. ఎవరూ కనపడలేదు. కానీ శబ్దం మాత్రం ఆగకుండా ఎవరో అక్కడ సంచరిస్తున్నట్లుగా వస్తూనే ఉన్నది.

భయపడిన బాలుడు పశువులను తోలుకొని వెనక్కి వెళ్ళిపోయాడట. ఇలా పశువులు పైకి వెళ్లడం, వెతుకుతూ బాలుడు వెళ్లడంకొన్ని రోజులు జరిగాయి. ప్రతి రోజు కాళీ అందేలా శబ్దము వినిపించేది. ఎవరూ కనిపించేవారు కాదు.

ఒకరోజున అదే విధంగా పైకి వెళ్లిన బాలునికి గుహ వద్ద ఒక మహిళ కనపడిందట. ఎవరో తెలియకపోయినా నమస్కరించాడు బాలుడు. ఆమె ఆశీర్వదించి నీకు కొండా బంగారాన్ని ఇస్తాను తీసుకొని వెనక్కి తిరిగి చూడకుండా ఇంటికి పో! అని సంచీడు స్వర్ణాన్ని ఇచ్చిందట. బాలుడు బంగారు మూట తీసుకొని క్రిందకి వెళుతూ కుతూహలంతో వెనక్కి తిరిగి చూశాడట. అప్పటిదాకా కనిపించి స్త్రీమూర్తి గుహలో శిలగా మారిపోయిందిట. ఇల్లుచేరిన బాలుడు బంగారాన్ని చూపించి తల్లితండ్రులకు విషయాన్ని తెలిపాడట.

అందరూ కలిసి పైకి వెళ్లి చూడగా గుహలో శ్రీచక్ర రూపంలో అమ్మవారు దర్శనమిచ్చారట. రూపం లేక పోయినా శ్రీ చక్రం లో అమ్మవారి రూపం కనులు, పాదాలు స్పష్టంగా కనిపించాయి. అప్పటి నుండి గ్రామస్థులు ప్రతి దసరాకు జాతర నిర్వహించి, అమ్మవారికి పూజలు చేసేవారట. వెళ్లడానికే సరైన దారి ఉండేదికాదట.

1987 వ సంవత్సరంలో స్థానిక భక్తులు, యువకులు అందరూకలిసి ఈ దారి ఏర్పాటు చేశారు అని తెలుస్తోంది.

అసలు స్థానం

శ్రీ దుర్గా భవాని దేవి ఇక్కడ శిలా రూపం ధరించడానికి ముందుగానే ఇక్కడి నుండి ఇంద్రకీలాద్రికి వెళ్లిపోయారని ఆలయ గాథ తెలియజేస్తోంది. కానీ నేటికి గజ్జెల చప్పుడు ఆలయ పరిసరాలలో వినిపిస్తుంది అని అంటారు.

ఇంద్రకీలాద్రి మీద శ్రీ కనకదుర్గాదేవి సౌమ్య రూపిణి. కానీ ధనకొండ మీద ఉగ్ర రూపం.

శాంతింపచేయడానికి అనేక అర్చనలు జరుపుతారు. కానీ అమ్మ భక్తసులభురాలు. కోరిన కోర్కెలు తీర్చే కొంగు బంగారం.

మెట్ల మార్గం ఏర్పడిన తరువాత అమ్మవారి దర్శనానికి వచ్చే సంఖ్య పెరగసాగింది. గతంలో శుక్ర మరియు ఆదివారాలలో పెద్ద సంఖ్యలో వచ్చి అమ్మవారిని పూజించుకొని పొంగలి వండి నివేదన చేసేవారట.

నేడు ప్రతి నిత్యం పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు వస్తున్నారు.

ఆలయ విశేషాలు

పర్వత పాదాల నుండి మెట్ల మార్గం ఉన్నది. మొక్కుబడి అంటే మెట్లకు పసుపుకుంకుమ పెట్టవలసి ఉన్న భక్తులు ఆ మార్గంలో వస్తారు. నిటారుగా ఉంటాయి మెట్లు. సాధారణ భక్తులు కొండ సగం వరకూ మోటార్ సైకిల్ మీద లేదా ఆటోలో చేరవచ్చును. అక్కడి నుండి కొద్దీ మెట్లు ఎక్కితే అక్కడ శ్రీ గణపతి మరియు శ్రీ వల్లీ దేవసేన సమేత శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయం వస్తుంది.

ఆదిదంపతుల కుమారులకు మొక్కి ముందుకు కదిలితే తొమ్మిది మలుపుల దారి ప్రధాన ఆలయానికి దారి తీస్తుంది. తొలి మలుపు దగ్గర స్వాగత తోరణం, శ్రీ గణపతి శ్రీ కుమార స్వామి ఉంటారు.

ప్రతి దగ్గర అమ్మవారి వివిధ రూపాలైన శ్రీ త్రిపుర సుందరి దేవి, శ్రీ రేణుకాదేవి, శ్రీ గాయత్రీ దేవి, శ్రీ దుర్గా దేవి, శ్రీ లక్ష్మీ దేవి, శ్రీ మహిసాసుర మర్ధిని, శ్రీ సరస్వతి దేవి విగ్రహాలను ఉంచారు.

తొమ్మిదవ మలుపు దగ్గర శ్రీ అభయ ఆంజనేయ స్వామి దక్షిణాముఖునిగా దర్శనమిస్తారు. పక్కనే నాగదేవతల సన్నిధి.

సహజంగా కొండ ఎక్కేటప్పడు ఆయాసపడటం, కాళ్ళు నొప్పులు పుట్టడం జరుగుతాయి. కానీ ఇక్కడ నిర్మించిన మార్గం అలాంటి ఇబ్బందులు లేకుండా వృద్దులు మరియు భారీకాయులు కూడా సులభంగా ఎక్కే విధంగా ఉంటుంది.

కొండను తొలిచి గుహాలయానికి ముఖమండపం నిర్మించారు. ఆలయ విమానశిఖరం మరియు కలశ స్థాపన కూడా చేశారు.

గర్భాలయంలో శ్రీ చక్ర రూపంలో అమ్మవారు దర్శనమిస్తారు అని తెలుసుకున్నాము కదా ! పూజలకు, అలంకారాలు వీలుగా శ్రీ దుర్గ భవానీ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించడం జరిగింది. ప్రస్తుతం అన్ని పూజలు ఆ విగ్రహానికే !

ప్రస్తుతం గర్భాలయానికి ఇరుపక్కలా రెండు విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేశారు.

గర్భాలయానికి వెలుపల ధ్వజస్థంభం, పక్కనే అమ్మవారి సింహవాహనంకనిపిస్తాయి .

ఆలయానికి వెలుపల భక్తులు కూర్చోడానికి వీలుగా విశాలమైన మండపాలను నిర్మించారు.

దసరా ఉత్సవాలను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

మంగళ, శుక్ర మరియు ఆదివారాలలో పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు వచ్చే ఈ ఆలయం ఉదయం ఏడు గంటల నుండి మధ్యాహన్నం పన్నెండున్నర వరకు తిరిగి సాయంత్రం అయిదు గంటల నుండి ఏడు గంటల వరకు మాత్రమే తెరిచి ఉంటుంది.

ముఖ్యంగా అమ్మవారు ఐదోతనాన్ని కాపాడే దేవతగా, సంతానాన్ని ప్రసాదించే అమ్మగా, ప్రమాదాల బారి నుండి కాపాడే తల్లిగా ప్రసిద్ధి.

పర్వత పైభాగం నుండి చూస్తే విజయవాడ నగరం దూరంగా ప్రవహిస్తున్న కృష్ణా నది మనోహరంగాకనిపిస్తాయి .

ఆలయంలో ప్రతి శుక్రవారం మరియు ఆదివారం భక్తులకు అన్నప్రసాద వితరణ సేకరించిన విధుల ద్వారా ఏర్పాటు చేశారు. చిత్రమైన విషయం ఏమిటంటే ఆది దంపతులది అర్ధనారీశ్వర ఏకరూపం. అమ్మవారితో పాటు అయ్యవారు కూడా కొలువై ఉంటారు ప్రతి క్షేత్రంలో !

కానీ ఇక్కడ లింగరాజు ఉండరు.

కొండ క్రింద కొద్దీ దూరంలో మొగల్రాజపురం శివాలయంగా పిలవబడే శ్రీ గంగా పార్వతీ సమేత శ్రీ శంభులింగేశ్వర స్వామి ఆలయం ఉంటుంది. స్వామివారు బ్రహ్మ సూత్రం కలిగిన పెద్ద లింగ రూపంలో దర్శనమిస్తారు.

పైన ఉన్న ఆలయానికి క్రింద ఉన్న ఆలయానికి క్షేత్రపాలకుడు రుద్రంశ సంభూతుడైన శ్రీ ఆంజనేయుడు.

మొఘల్రాజపురంలో తప్పక చూడవలసినవి ఇక్కడ ఉన్న గుహాలయాలు. మొఘల్రాజపురం గుహలు గా పిలవబడే ఇవి మూడు భాగాలుగా ఉంటాయి. ఇవన్నీ కూడా ఆరు లేక ఏడవ

శతాబ్దంలో కొన్ని విష్ణుకుండిన వంశ పాలకుల పాలనాకాలంలో మిగిలినవి తూర్పు చాళుక్య రాజుల పరిపాలనలో నిర్మించబడినట్లుగా చరిత్రకారులు నిర్ధారించారు. వారు వీటికి జైన సన్యాసులు నివాసముండటానికి నిర్మించారని చెబుతారు. ఈ రెండు రాజా వంశాల వారు బౌద్ధ మరియు జైన మతాలను ఆదరించారు ప్రస్తుతం పురావస్తు శాఖవారి నిర్వహణలో ఉన్న ఈ గుహలు తప్పక చూడవలసినవి.

ధనకాండ శ్రీ కనక దుర్గమ్మ యంత్ర రూపం దర్శించుకున్న భక్తులు తప్పనిసరిగా ఇంద్రకీలాద్రి మీద కొలువు తీరిన శ్రీ కనకదుర్గను కూడా దర్శించుకొంటారు.

శ్రీ మాత్రే నమః !!!!

Vadakkunathar Temple, Thrissur

2024-08-03T08:53:00.000-07:00

కేరళ లోని తొలి శివ క్షేత్రం

కేరళ రాష్ట్రానికి ఉన్న మరో పేరు "దేవతల స్వస్థలం".

ఈ పేరు రావడానికి గల కథ శ్రీ మహా విష్ణువు లోకసంరక్షణార్ధం ధరించిన అనేకానేక అవతారాలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ధికెక్కిన శ్రీ పరశురామావతారం తో ముడిపడి ఉన్నది.

ఏమా కథ అంటే ముందుగా శ్రీ పరశురాముని గురించి తెలుసుకోవాలి.

శ్రీ పరశురాముడు

మహర్షి జమదగ్ని , రేణుక దంపతులకు శ్రీ మహా విష్ణువు భార్గవ రామునిగా జన్మించారని పురాణాలు తెలుపుతున్నాయి.

జమదగ్ని మహర్షి వద్ద "సురభి"అనే ఆవు ఉండేదట. కామధేనువు గర్భాన జన్మించిన సురభి తల్లి మాదిరి కోరినవన్నీ ప్రసాదించే శక్తి కలిగి ఉండేది. వేటకు వచ్చి అలసిపోయి మహర్షి ఆశ్రమంలో ఆతిధ్యం స్వీకరించాడు ఆ ప్రాంత పాలకుడైన కార్తవీర్యార్జనుడు.

సురభి సంగతి తెలిసి తనకు ఇవ్వమని కోరారట. జమదగ్ని మహర్షి నిరాకరించడంతో ఆయనను సంహరించి గోవును బలవంతంగా తీసుకొని పోయారట. ఆ సమయంలో ఆశ్రమంలో లేని పరశురాముడు ఆగ్రహించి ద్వంద యుద్ధంలో కార్తవీర్యార్జుని అంతం చేశారట.

అక్కడితో ఆగకుండా అధికారమదంతో పాలకులు అహంకారంతో ప్రవర్తిస్తున్నారు. ప్రజలను ఇక్కట్లకు గురిచేస్తున్నారు. పాలించే అర్హత లేదు అని నిర్ణయించుకొని ఇరవై ఒక్కమార్లు భూమండలం అంతా తిరిగి రాజు అన్నవారిని సంహరించారు.

చివరకు శాంతించి పాలకులను చంపడం వలన సంక్రమించిన పాపాన్ని తొలగించుకోడానికి యజ్ఞం చేసి తానూ రాజుల నుండి స్వాధీనం చేసుకొన్న భూమిని అర్హులకు దానం ఇచ్చారట.

దానం చేసిన నేలలో ఉండకూడదు అన్న నియమం ప్రకారం ఆ ప్రదేశాన్ని వదిలి సముద్రుని వద్దకు వెళ్లి తనకు కొంత భూమిని ఇవ్వమని కోరారట.

అలా పొందిన ప్రాంతాన్ని "పరశురామ భూమి" అని పిలుస్తారు. ఆ ప్రదేశమే నేటి కేరళ. శ్రీ భార్గవ రాముడు శ్రీహరి అంశ కనుక కేరళను దేవతల స్వస్థలం గా పిలుస్తారు.

కేరళ లోని తొలి శివాలయం

గౌరీనాధుడు అశ్వద్ధ వృక్షం క్రింద స్థిరపడ్డారు అని చెప్పుకొన్నాము కదా ! ఆ క్షేత్రమే కేరళ సాంస్కృతిక రాజధానిగా పేరొందిన త్రిసూర్.

నగరం నడి మధ్యలో ఉన్న "స్వరాజ్ రౌండ్ " అని పిలవబడే సువిశాల ప్రదేశం మధ్యలో చిన్న పర్వతం ఉంటుంది కేరళ తొలి శివాలయం. వృషాచలం అని అంటారు. ప్రధాన అర్చనామూర్తిని శ్రీ వడక్కునాథర్ స్వామి గా పిలుస్తారు. "వడక్కు" అనగా దక్షిణం. నాథర్ అంటే అధిపతి. అనగా శ్రీ పశుపతి ఉత్తర దేశానికే కాదు దక్షిణ ప్రాంతానికి కూడా అధిపతి.

క్షేత్రాల ఆవిర్భావం

సగరుడు ఇచ్చిన భూమిని తన పాదస్పర్శతో పావనం చేయమని గురువైన పరమేశ్వరుని కోరారట. శిష్యుని కోరిక మన్నించి సపరివార సమేతంగా కైలాసనాధుడు ఉత్తర దేశం నుండి దక్షిణ దేశం వచ్చారట. వచ్చే ముందు ఒక షరతు విధించారట. ఆయనకు నచ్చిన ప్రదేశంలో స్థిరపడి పోతారు. దాని మీద ప్రశ్నించకూడదు. అంగీకరించారట అవతారపురుషుడు.

అశ్వద్ధ వృక్షాలతో నిండిన ప్రశాంత సుందర ప్రదేశం మహేశ్వరుని ఆకర్షించింది. ఒక అశ్వద్ధ వృక్షం క్రింద ధ్యానముద్రలో ఉపస్థితులైన లింగరాజు అక్కడే స్థిరపడిపోయారు.

గురువు అనుమతి పొందిన పరశురాముడు సర్పరాజు వాసుకిని పిలిచి నేలను నివాసయోగ్యం చేయమని కోరారట. సర్పాలు నేలలోని విషపదార్ధాలు తొలగించాయట.

తనకు సహాయం చేసిన సర్పాలకు ప్రత్యేక పూజార్హత కల్పించారు. అందుకే మరెక్కడా కనిపించని విధంగా కేరళలోని ప్రతి ఆలయంలోనూ నాగ దేవత ప్రత్యేక సన్నిధి కనిపిస్తుంది. "మన్నార్ శాల" కేరళలో ప్రసిద్ధ నాగరాజ క్షేత్రం.

అదే విధంగా భార్గవుడు నూట ఎనిమిది శివలింగాలను, నూట ఎనిమిది శ్రీ భగవతీ క్షేత్రాలను, నూట ఎనిమిది శ్రీ ధర్మశాస్త ఆలయాలను ఏర్పాటు చేశారట. క్షేత్ర పాలకునిగా గంగాధరుడు, క్షేత్ర రక్షణ కొరకు శ్రీ భగవతి. క్షేత్ర కావలి దేవతగా శ్రీ ధర్మశాస్త లను నియమించారట. ఈ కారణం చేతనే కేరళ లోని ప్రతి చిన్నా పెద్ద ఆలయాలలో శ్రీ ధర్మశాస్త మరియు శ్రీ భగవతి దేవి ఉపాలయాలలో దర్శనమిస్తారు.

శ్రీ పరశురాముడు ఆలయాలలో పూజాదులు చేయడానికి అర్హులైన బ్రాహ్మణులను కర్ణాటక ప్రాంతం నుండి రప్పించారట.

నేటికీ కేరళలో పరశురామ ప్రతిష్ఠిత శివలింగాలను, శ్రీ భగవతీ ఆలయాలను శ్రీ ధర్మశాస్త కోవెలలను సందర్శించుకోవచ్చును.

ఆలయ గాథ

అశ్వద్ధ వృక్షం క్రింద లింగరూపంలో స్థిరపడిన లయకారుడు ఎన్నో సంవత్సరాలు అక్కడే ఉండిపోయారు. కేరళను పాలించిన ఒక రాజు ఆలయం నిర్మించాలని నిర్ణయం చేసి ఎదురుగా ఉన్న ప్రదేశంలో నాలుగు ద్వారాలతో పెద్ద ఆలయం నిర్మించి లింగాన్ని గర్భాలయంలో ప్రతిష్టించారట. అది ఎవరు ? ఎప్పుడు ఆలయం నిర్మించారు ? అన్న వివరాలు అందుబాటులో లేవు.

కానీ ఆలయం నిర్మించి వెయ్యి సంవత్సరాల కన్నా ఎక్కువ కాలం అయ్యింది అంటారు. కేరళ లోని అత్యంత పురాతన ఆలయం అని కూడా చెప్తారు. బ్రహ్మాండ పురాణంలో ఈ క్షేత్ర ప్రస్థాపన ఉన్నట్లుగా తెలుస్తోంది. అనంతర కాలంలో కేరళను పాలించిన అందరు పాలకులు శ్రీ వడక్కు నాథర్ ను సేవించారు. ఆలయాభివృద్దికి విశేష కృషి చేశారు.

తొలుత స్వామి స్థిరపడిన అశ్వద్ధ వృక్షం ను " మూల స్థానం" గా ప్రత్యేక హోదాను ఇచ్చి పూజిస్తున్నారు.

సుమారు పది ఎకరాల సువిశాల స్థలంలో నగర నడిమధ్యలో నిర్మించబడిన శ్రీ వడక్కునాథర్ ఆలయంలో ఎన్నో ఉపాలయాలు ఉంటాయి.

గర్భాలయ వెలుపలి ప్రాకారంలో శ్రీ గోశాల కృష్ణ, శ్రీ సింహాదర, శ్రీ ధర్మశాస్త, శ్రీ వేటక్కారన్, నాగదేవతలు, జగద్గురు శ్రీ శ్రీ శ్రీ ఆది శంకరులు ఈ ఉపాలయాలలో కొలువై ఉంటారు.

శ్రీ ఆది శంకరుల వృత్తాంతం

హిందూ మతాన్నిపునరుద్దరించడంలో విశేష కృషి చేసిన జగద్గురు శ్రీ శ్రీ శ్రీ ఆది శంకరులు శ్రీ వడక్కు నాథర్ వరప్రసాదం.

సంతానం లేని ఆర్యాంబ మరియు శివగురు దంపతులు మండల కాలం నిష్టగా శ్రీ వడక్కు నాథర్ ను సేవించి స్వామినే తమ బిడ్డగా పొందారు అని చెబుతుంది "కేరళీయ శంకర విజయం" అనే పురాతన మలయాళ గ్రంధం.

తూర్పు గోపురం గుండా ప్రాంగణం లోనికి ప్రవేశిస్తే మన కుడి పక్కన కనపడుతుంది శ్రీ ఆది శంకరుల సన్నిధి. పక్కనే ఉన్న ప్రదేశంలోనే శ్రీ శంకరులు విదేహులయ్యారని చెప్తారు.

కానీ శంకరులు కేదారనాథ్ వద్ద దేహం విడిచారని మిగిలిన గ్రంధాలు అన్నీ తెలుపుతున్నాయి. కేదారనాథ్ ఆలయం వద్ద ఆయన సమాధి ఉంటుంది.

ఆలయ విశేషాలు

వృషాచల పర్వతం మీద తొమ్మిది ఎకరాల విశాల స్థలంలో నాలుగు కేరళ శైలిలో నిర్మించబడిన ద్వారాలను కలుపుతూ దుర్బేధ్యమైన కోట గోడలాంటి ఎత్తైన ప్రహరీ ఉంటుంది. తూర్పు ద్వారానికి ఎదురుగా ఆలయం వెలుపల మూల స్థానం ఉంటుంది. తూర్పు మరియు పడమర ద్వారాల గుండానే ఆలయం లోనికి ప్రవేశం. దక్షిణ ద్వారాన్ని ఒక్క త్రిసూర్ పూరం సందర్బంగా మాత్రమే తెరుస్తారు. పూరం సంబరాలను వీక్షించడానికి శ్రీ వడక్కు నాథర్ గజారూఢులై ఆలయం వెలుపలికి ఆ ఒక్క రోజు మాత్రమే వస్తారు.

ప్రాంగణం లోనికి ప్రవేశించగానే సందర్శకుల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది "కూతంబళం".

కూతంబళం

నృత్య సభ అని అర్ధం.

నలువైపులా మూసివేయబడి నాట్య శాస్త్రం నిర్దేశించిన నియమాల ప్రకారం నిర్మించబడిన పవిత్ర స్థలం. భగవంతుని ప్రీత్యర్ధం పురాణాలను గేయ నృత్య పద్దతిలో ప్రదర్శించడం కోసం ఏర్పాటు చేయబడినట్లు చెబుతారు.

కేరళ లోని ప్రముఖ ఆలయాలలో ఈ కుతంబళం కనపడుతుంది. ఇక్కడ కూడా ప్రతి నిత్య సాయంత్రం ఏదో ఒక నృత్య విధానంలో ప్రదర్శన ఉంటుంది.

శ్రీ గోశాల కృష్ణ సన్నిధి దాటిన తరువాత "వృషభ" సన్నిధి కూడా ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. సహజంగా ముఖ లేదా అర్ధ మండపాలలో దర్శనమిచ్చే నందీశ్వరుడు ఇక్కడ వృషభ గా విడిగా ఉపాలయంలో కొలువై పూజలు అందుకొంటుంటారు.

అక్కడ నుండి వరుసగా శ్రీ సింహోదర, శ్రీ ధర్మశాస్త, శ్రీ వేటక్కారన్, శ్రీ నాగ దేవత, శ్రీ ఆది శంకర ఉపాలయాలు.

శ్రీ వడక్కు నాథర్ ఆలయం లోని వెలుపలి ప్రాకారంలో కనిపించే మరి రెండు ప్రత్యేకతలను తెలుసుకోవాలి.

ఆలయ ప్రతి దిక్కు అనేక తూర్పు, ఈశాన్యం, నైరుతి ఇలా ఆ దిశలో ఏ ప్రముఖ క్షేత్రాలు ఉన్నాయో ప్రత్యేకించి రాసి ఉంచారు. అనగా చిదంబరం, వారణాశి, రామేశ్వరం ఇలా రాసి ఉంటుంది.

వ్యాస శిల

శ్రీ ధర్మ శాస్త ఆలయం వెనుక పక్కన ఒక అశ్వద్ధ వృక్షం క్రింద మూడు బాషలలో పెట్టబడిన సూచన అందరినీ ఆకర్షిస్తుంది.

సూర్యోదయం అయిన తరువాత సూర్యాస్తమయం లోపల అక్కడ " హరిః శ్రీ గణపతయే నమః" అని చేతి వేళ్ళతో అక్కడ మట్టిలో లో లేదా వృక్షం చుట్టూ నిర్మించిన రాతి గోడ మీద కానీ రాయాలి. అలా రాయడం వలన అన్ని పనులు నిర్విఘ్నంగా సాగుతాయి అని చెబుతారు. అంతకు మించి వివరాలు తెలియరాలేదు.

ప్రదక్షిణ ముగించుకొని లోనికి వెళుతున్నప్పుడు పురాతన మండపంలో నాలుగు వందల సంవత్సర క్రిందట సహజ వర్ణాలతో చిత్రీకరించబడిన నృత్యనాధ, వాసుకి శయన, నందికేశ్వర చిత్రాలు కనిపిస్తాయి. ప్రస్తుతం వీటికి వారసత్వ సంపద క్రింద పరిరక్షిస్తున్నారు.

అంతర ప్రాంగణంలో మొత్తం మూడు గర్భాలయాలు కనిపిస్తాయి. కేరళలో గర్భాలయాన్ని శ్రీ కోవెల అని పిలుస్తారు. ప్రధాన శ్రీకోవెలలో శ్రీ వడక్కు నాథర్ స్వామి లింగ రూపంలో దర్శనమిస్తారు. విశేషం ఏమిటంటే ఇక్కడ నెయ్యి మరియు కొబ్బరి నీటి తో మాత్రమే అభిషేకం జరుపుతారు.. అభిషేకం జరిపిన నెయ్యి సుమారు ఆరు అడుగుల ఎత్తున లింగం పై గడ్డకట్టుకొని మంచు కప్పినట్లుగా కనపడుతుంది.

త్రిసూర్ వేడి ప్రదేశం. లోపల దీపాలు వెలుగుతుంటాయి. అయినా అన్ని అడుగుల ఎత్తున నెయ్యి కరగకుండా ఉండటం ప్రత్యేకత. అదీకాక ప్రతినిత్యం రెండు సార్లు మొత్తం ఆరు అడుగులకు అలంకరణ చేస్తారు.

అప్పుడప్పుడు విరిగి పడిన వాటిని భక్తులకు ఇస్తారు.

స్వామి వారు తూర్పు ముఖంగా కొలువై ఉండగా అదే శ్రీ కోవెలలో వెనుక పక్క శ్రీ పార్వతీ దేవి పడమర ముఖంగా దర్శనం ప్రసాదిస్తారు. కేరళలో కనిపించే ప్రత్యేకతలో ఇదొకటి. ఒకే గర్భాలయంలో రెండుపక్కలా అమ్మవారు అయ్యవారు కొలువై ఉండటం. ఆది దంపతులు అర్ధనారీశ్వరులు కదా !

శ్రీ వడక్కు నాథర్ సన్నిధికి ఎదురుగా శ్రీ గణపతి, దక్షిణం పక్కన శ్రీ శంకరనారాయణ మరియు శ్రీ రామ సన్నిధులు ఉంటాయి. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే వృషాచలం శ్రీ వడక్కు నాథర్ ఆలయం హరిహర క్షేత్రం.

కేరళ క్షేత్రాలలో కనిపించే మరో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే శ్రీ హరి శ్రీ రాముడు, శ్రీ కృష్ణ ఇలా ఏ రూపంలో ఉన్నా చతుర్భుజాలతో ఒక్కరే గర్భాలయంలో దర్శనమిస్తారు.

కేరళలో శ్రీ రామ ఆలయాలతో పాటు ఆయన సోదరులైన భారత, లక్ష్మణ, శత్రుఘ్నుల ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. అక్కడ కూడా మూలవిరాట్టు చతుర్భుజాలతో కొలువై ఉంటారు.

ఆలయ పూజలు - ఉత్సవాలు

ఉదయం నాలుగు నుండి పదకొండు గంటల వరకు తిరిగి సాయంత్రం అయిదు గంటల నుండి రాత్రి ఎనిమిది వరకు తెరిచి ఉండే ఆలయంలో నియమంగా నాలుగు పూజలు జరుపుతారు. అమావాస్య, పౌర్ణమి, సోమవారాల్లో, శబరిమల ఆలయం తెరిచి ఉంచే రోజులలో రద్దీ కొద్దిగా ఎక్కువ ఉంటుంది. విడి రోజులలో స్థానిక భక్తులు మాత్రమే వస్తుంటారు.

ఓనం, విషు లాంటి స్థానిక పర్వదినాలలో ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు.భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో వస్తారు. శ్రీ వడక్కు నాథర్ ఆలయంలో జరిగే ప్రధాన ఉత్సవాలు నాలుగు.

మహా శివరాత్రి

పరమేశ్వరునికి విశేషమైన రోజు. శివరాత్రి పర్వదినాన రోజంతా లేత కొబ్బరి నీటితో నిరంతరాయంగా స్వామికి అభిషేకం జరుపుతారు. సాయంత్రం ఆలయం చుట్టూ ఉన్న వేలాది దీపాలను వెలిగిస్తారు. శ్రీ వడక్కు నాథర్ ఆలయం దీప కాంతులతో శోభాయమానాంగా వెలిగి పోతుంది.

పూరం

కేరళ రాష్ట్రంలో అనేక ఆలయాలలో "పూరం " నిర్వహిస్తారు. పూరం అనగా సంబరం అని అర్ధం. అందరూ కలిసి చేసుకొనే ఉత్సవ సంబరం.

కేరళలో గత మూడు వందల సంవత్సరాలుగా నిర్వహిస్తున్న త్రిసూర్ పూరం ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందినది. ప్రతి సంవత్సరం ఏప్రిల్ నెలలో ప్రధాన పర్యాటక ఆకర్షణగా మారింది.

చాలా చిత్రంగా త్రిసూర్ పూరం ప్రారంభం అయ్యింది.

గతంలో అంటే పద్దెనిమిదో శతాబ్దం వరకు కేరళలో ఆరట్టుపుళ పూరం ప్రసిద్ధి. త్రిసూర్ చుట్టుపక్కల ఉన్న ఆలయాల వారు అందులో పాల్గొనేవారు. ఒక సంవత్సరం కొన్ని కారణాల వలన శ్రీ వడక్కునాథర్ ఆలయం మరియు మరికొన్ని ఆలయాల వారు ఆరట్టుపుళ పూరంలో పాల్గొనడానికి అనుమతి నిరాకరించబడినది.

అప్పుడు కొచ్చిన్ రాజు అయిన "రామ వర్మ కుంజి పిళ్ళై థంపురం" (శాక్తన్ థంపురం అని పిలుస్తారు) త్రిసూర్ లోని వడక్కు నాథర్ ఆలయూయం వద్దనే ఎందుకు పూరం నిర్వహించకూడదు అని నిర్ణయం తీసుకొన్నారు.

చుట్టుపక్కల ఉన్న పది ఆలయాలను తీసుకొని వాటిని రెండు జట్లుగా విడతీసారు. ఒకటి తిరువంబాడి శ్రీ కృష్ణ ఆలయం రెండవది శ్రీ పరమేక్కవు భగవతీ ఆలయం. మొదటి త్రిసూర్ పూరం 1796 వ సంవత్సరంలో జరిపారు. అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకూ నిరంతరాయంగా త్రిసూర్ పూరం జరుగుతోంది.

సుందరంగా అలంకరించబడిన దేవస్థాన ఏనుగులు. వందల సంఖ్యలో నేర్పరులైన చండామేళం మరియు పంచ వాయిద్య కళాకారులు, నృత్యకారులు చివరగా లక్షలాదిగా ప్రజలు ఈ పురంలో భాగస్వాములు అవుతారు.

ఏనుగుల విన్యాసాలు, వాయిద్య కారుల ప్రతిభ, టపాసుల మోత మరియు ప్రజల ఉత్సాహం అన్నీ కలిసి త్రిసూర్ పూరం కేరళ జాతీయ పర్వదినంగా మార్చాయి. ప్రతి సంవత్సరం కోటి మందికి పైగా పూరం చూడటానికి వస్తున్నారు అని నిర్ధారించబడినది.

ముఖ్యంగా పటాసుల మోతతో త్రిసూర్ పట్టణం దద్దరిల్లిపోతుంది అంటే అతిశయోక్తి లేదు.

తిరువంబాడి శ్రీ కృష్ణ ఆలయం మరియు పరమెక్కవు శ్రీ భగవతీ ఆలయం రెండు కూడా శ్రీ వడక్కు నాథర్ ఆలయానికి సమీపంలోనే ఉంటాయి. అదేవిధంగా శాక్తన్ థంపురం త్రిసూర్ లో విడిది చేసిన రాజభవనం కూడా దగ్గరలోనే ఉంటుంది.

అనయోట్టు

ఏనుగులతో కేరళ ప్రజల ఉన్న అనుబంధం వర్ణింపలేనిది. అవిభాజ్యమైనది.

వారి ప్రతి ఆలయ ఉత్సవం ఏనుగులతో ముడిపడి ఉంటుంది. ఒకవేళ ఆలయానికి ఏనుగు లేకపోతే మరో ఆలయం నుండి లక్షల రూపాయల అద్దె కట్టి మరీ తెస్తారు. దానిని వారు ఆలయ మరియు ఊరి గౌరవంగా భావిస్తారు.

అలాంటి ఏనుగులతో జతపడిన ఉత్సవం అనయోట్టు. ఈ పదానికి అర్ధం ఏనుగులకు ఆహరం. గజం అంటే గణపతి ప్రతి రూపం.

ప్రతి సంవత్సరం కేరళ పంచాంగం ప్రకారం "కర్కాటక మాసం"(జులై, మన ఆషాఢమాసం) మొదటి రోజున శ్రీ వడక్కు నాథర్ ఆలయంలో అష్టద్రవ్య మహా గణపతి హోమం చేస్తారు. హోమం లో పాల్గొన్నభక్తులు తరువాత గజ పూజ చేస్తారు. అనంతరం ఏనుగులకు నిర్ణయించబడిన ఆరోగ్యకరమైన ఆహరం అందిస్తారు.

వేలాదిగా భక్తులు అనయోట్టు లో పాల్గొంటారు.

తిరువదిరై

శ్రీ వడక్కు నాథర్తి ఆలయంలో నిర్వహించే నాలుగవ ఉత్సవం తిరువదిరై లేక ఆరుద్ర దర్శనం.

శ్రీ నటరాజ స్వామి జన్మదినంగా భావిస్తారు.

తమిళనాడులోని చిదంబరంలో అత్యంత ఘనంగా చేస్తారు.

మార్గశిర మాసంలో వచ్చే తిరువదిరై ఉత్సవం సందర్బంగా పెద్ద ఎత్తున ప్రజలు శ్రీ వడక్కు నాథర్ దర్శనానికి తరలి వస్తారు.

ఇలా ఎన్నో విశేషాల నిలయమైన శ్రీ వడక్కు నాథర్ ఆలయం కేరళలో దర్శనీయ ఆలయాలలో ఒకటి. ప్రముఖ శ్రీ కృష్ణ క్షేత్రం అయిన గురువాయూర్ వెళ్లాలంటే త్రిసూర్ నుండే వెళ్ళాలి.

త్రిసూర్ రైల్వే స్టేషన్ నుండి రెండు కిలోమీటర్ల దూరం స్వరాజ్ రౌండ్.

స్టేషన్ దగ్గరలో వసతి భోజన సౌకర్యాలు అందుబాటు ధరలలో లభిస్తాయి.

నమః శివాయ !!!!

Sri Bramaramba Sameta Sri Bugga Malleswara Swami Temple, Morjampadu

2024-08-02T01:54:00.000-07:00

దక్షిణ శ్రీశైలం మోర్జంపాడు

జిల్లాలోని చాలా మందికి కనీసం పేరైనా తెలియని కృష్ణానదీతీరం లోని చిన్న గ్రామం మోర్జంపాడు.

కానీ చారిత్రకంగా పౌరాణికంగా గొప్ప పేరున్న తీర్థ పుణ్య క్షేత్రం.

ఆలయ పూర్వ గాథ

ఎవరు ప్రతిష్టించారో తెలియదు ? ఎప్పుడు ప్రతిష్టించారో అస్సలు తెలియదు ? ఎవరు తొలి ఆలయాన్ని నిర్మించారో కూడా తెలియదు ?

ఎన్నో విషయాలు గుప్తంగా ఉన్న మోర్జంపాడు ఒకప్పుడు మునివాటిక అని అంటారు. సహజంగా మహర్షులు నిత్య అనుష్టానానికి నీరు అవసరమని ఆశ్రమాలను ఎక్కువగా నదీతీరాలలో ఏర్పాటు చేసుకొంటుంటారు. అదేవిధంగా నిత్య పూజల నిమిత్తం ఒక శివ లింగాన్ని కూడా ప్రతిష్టించుకొనే వారు అని తెలుస్తోంది.

అలా వందల సంవత్సరాల క్రిందట మహర్షులు ప్రతిష్టించిన శివలింగమే నేటికీ శ్రీ బుగ్గ మల్లేశ్వర స్వామిగా పూజలు అందుకొంటోంది.

పద్దెనిమిదో శతాబ్దంలో అమరావతి జమీందారు శ్రీ వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు గారు ఈ ప్రాంతాలలో పర్యటించారట. ఆ సమయంలో ఆలయం గురించి తెలిసి సపరివారంగా విచ్చేసి పూజలు చేయించుకొన్నారట. శిధిలావస్థలో ఉన్న ఆలయాన్ని పునఃనిర్మించడానికి మరియు ఆలయ నిర్వహణ కొరకు కైకర్యాలు సమర్పించారట.

అనంతర కాలంలో భక్తులకు లభించిన శుభఫలితాలతో ఆలయం క్రమంగా అభివృద్ధి చెంది ప్రస్తుత రూపు సంతరించుకొన్నది.

దక్షిణ శ్రీశైలం

శ్రీ భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ బుగ్గ మల్లేశ్వర స్వామి కొలువైన మోర్జంపాడు ఆలయానికి, జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రం మరియు పద్దెనిమిది శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ధికెక్కిన శ్రీశైలానికి కొన్ని సారూప్యతలు ఉండటం వలన దక్షిణ శ్రీశైలంగా పిలవబడుతోంది.

శ్రీశైలం మరియు మోర్జంపాడు రెండు క్షేత్రాలు అటవీప్రాంతంలో కృష్ణవేణీ నదీతీరంలో నెలకొని ఉన్నాయి. అక్కడ కొలువైనది శ్రీ భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ మల్లికార్జునస్వామి ఇక్కడ దర్శనమిచ్చేది కూడా శ్రీ భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి. రెండు క్షేతాలు మల్లయ్య స్వామి కొలువైనవే !

శ్రీశైలంలో ప్రత్యేకం శ్రీ వృద్ధ మల్లికార్జునస్వామి సన్నిధి. ముడతలు పడిన లింగ రూపంలో స్వామి ప్రత్యేక సన్నిధిలో దర్శనమిస్తారు.

అదేవిధంగా మోర్జంపాడులో కూడా శ్రీ వృద్ధ మల్లిఖార్జున స్వామి కొలువై ఉంటారు. స్వామి ఆలయానికి విడిగా ధ్వజస్థంభం ఉండటం మూలాన గతంలో మొదట ప్రతిష్టించిన స్వామి ఈయనే అని భావిస్తారు.

శ్రీశైలంలో పీఠ పాలిక శ్రీ భ్రమరాంబ దేవి ప్రధాన ఆలయానికి వెనుక ఎత్తైన ప్రదేశంలో విడిగా కొలువై దర్శనమిస్తారు. మోర్జంపాడులో కూడా అమ్మవారు శ్రీ భ్రమరాంబ దేవి శ్రీ మల్లేశ్వరస్వామి కొలువైన ఆలయం వెనుక ఎత్తైన ప్రదేశంలో దర్శనమిస్తారు.

శ్రీశైల క్షేత్రంలో గర్భాలయానికి సమీపంలోని బావి నీటినే స్వామివారి అభిషేకాలకు ఉపయోగిస్తారు. మోర్జంపాడులో గర్భాలయంలో స్వామివారి పక్కనే బుగ్గ రూపంలో గంగమ్మ కొలువై ఉంటుంది.

ఈ సారూప్యాల వలన స్థానికులు మోర్జంపాడు దక్షిణ శ్రీశైలంగా భావిస్తారు. వివిధ కారణాల వలన శ్రీశైలం వెళ్లలేనివారు తమ మొక్కులను ఇక్కడ తీర్చుకొంటారు.

సువిశాల ప్రాంగణంలో కృష్ణా తీరానికి సుమారు రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ తూర్పు ముఖ ఆలయానికి పడమర వైపున ప్రవేశ ద్వారం ఉంటుంది. పచ్చని చెట్లతో ప్రశాంత వాతావరణం నిండిన ప్రాంగణంలో భక్తులు విశ్రాంతి తీసుకోడానికి బల్లలు కూడా ఏర్పాటు చేశారు. బిల్వాష్టకం, శివ పంచాక్షరీ స్తోత్రం పెద్దగా రాయించి పెట్టారు.

క్షేత్రానికి పాలకుడు రుద్రంశ అయిన అంజనీపుత్రుడు. శ్రీరామ దూత శ్రీ భక్త ఆంజనేయునిగా దర్శనమిస్తారు. ఎదురుగా శ్రీ సీత లక్ష్మణ సమేత శ్రీ రామచంద్ర మూర్తి ఉపాలయం ఉంటుంది.

ఎత్తైన ప్రదేశంలో ఉన్న అమ్మవారి సన్నిధికి పక్కన నూతనంగా నాగ మిధున స్వరూప శ్రీ వల్లీ దేవసేన సమేత శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామిని ప్రతిష్టించారు.

ప్రధాన గర్భాలయ ముఖమండపం సాదాసీదాగా కనపడుతుంది. అర్ధమండపంలో శ్రీ గణపతి, శ్రీ భద్రకాళీ మరియు శ్రీ వీరభద్రుడు దర్శనమిస్తారు.

గర్భాలయంలో లింగరూపంలో శ్రీ మల్లేశ్వరస్వామి కొలువై ఉంటారు.

స్వామి వారి కుడివైపున నీటి బుగ్గ ఉంటుంది. సర్వకాలసర్వావస్థలలో బుగ్గలో స్వచ్ఛమైన నీరు ఉంటుంది. ఉదయం నుండి మధ్యాహన్నం అంటే అలంకరణకు ముందు వరకు భక్తులు స్వయంగా బుగ్గ నీటితో స్వామికి అభిషేకం చేసుకొనే భాగ్యం లభిస్తుంది.

ఈ బుగ్గ లోనికి ఎక్కడ నుండి నీరు వస్తుంది అన్నది తెలియదు. నీరు పాచిపట్టదు. చెడువాసన రాదు. ఎప్పుడూ స్వచ్ఛంగా ఉండటం విశేషం.

లింగం క్రింద నుండి నీరు రావడం కొన్ని ఆలయాలలో కనపడుతుంది. కానీ పక్కనే బుగ్గతో కొలువైన గంగాధరుడు మాత్రం ఒక్క శ్రీ బుగ్గ మల్లేశ్వరుడు మాత్రమే !

ప్రధాన ఆలయానికి ఎదురుగా ఆలయ పుష్కరణి ఉంటుంది.

నాగ బంధం

మన రాష్ట్రంలో ఎక్కడా కనిపించని విశేషం మనకు ఇక్కడ కనపడుతుంది.

గత కొంతకాలంగా మనం తరుచుగా వింటున్న పదం "నాగ బంధం".

తిరువనంతపురం శ్రీ అనంత పద్మనాభ స్వామి ఆలయం మరియు పూరి శ్రీ జగన్నాధ మందిర విషయంలో కూడా ఈ పద ప్రయోగం జరిగింది. అందరిలో నాగ బంధం అంటే ఏమిటి అనే కుతూహలం పెరిగినది.

నాగ బంధం అంటే రక్షణ కవచం.

నాగ బంధం ఒక తాంత్రిక ప్రయోగం గా అభివర్ణిస్తారు. తంత్రంతో ఒక అయిదు తలల నాగసర్పాన్ని నాగ బంధంలో బంధనం చేస్తారు. ఎక్కువగా ఈ నాగ బంధం విశేష సంపదకు కాపలాగా ఉంచుతారు అని చెబుతారు.

నాగ బంధం చేదు ఆలోచనలతో వచ్చినవారికి హాని, మంచి తలంపుతో వచ్చినవారికి మంచి చేస్తుంది అని విశ్వసిస్తారు.

నాగ శిల్పాలు ఎక్కువగా బాదామీ చాళుక్యులు నిర్మించిన ఆలయాలలో కనపడతాయి. ఉదాహరణకు ఆలంపూర్ నవబ్రహ్మ ఆలయంలో పైకప్పుకు, స్తంభాల పైన సుందరంగా చిత్రమైన రూపాలలో చెక్కిన నాగశిల్పాలు కనపడతాయి. కొంతవరకు పల్లవుల మరియు చోళుల కాలంలో నిర్మించిన ఆలయాలలో కూడా నాగ శిల్పాలు కనిపిస్తాయి.

మిగిలిన రాజులు ముఖ్యంగా విజయనగర రాజులు నిర్మించిన ఆలయాలలో నాగ శిల్పాలు చాలా అరుదు.

ఎక్కడో దాచిన సంపదకు రక్షణగా ఉండే నాగ బంధం మోర్జంపాడు ప్రధాన ఆలయ వెనుక వేయడానికి కారణం ఏమిటి ?

ఆలయానికి రక్షణ అని అనుకుందాము. గతంలోనే కాదు నేటికీ ఇది అటవీ ప్రాంతం. ఇక్కడికి వచ్చే భక్తులకు రక్షణ.

మనం సహజంగా అంటూ ఉంటాము కదా నాగ దోషం లేదా నాగ శాపం అని. జన్మ సమయాన్ని బట్టి నిర్ణయించిన నక్షత్ర ప్రకారం నాగ, మణి లేదా ఫణి అన్న పేర్లు పెడుతుంటాము కదా పిల్లలకు. అదే విధంగా వివాహం వారి చేత, వివాహం అయినా సంతానం లేనివారి చేత నాగ ప్రతిష్టలు చేయిస్తుంటాము. ఇవన్నీ నాగ దోషం తొలగిపోవడానికి చేసే పరిహారాలు.

అన్నింటికీ మించి ధ్యానంలో యోగమార్గంలో భగవంతుని సందర్శించడం. మన శరీరంలో ఏడు చక్రాలు ఉంటాయని అంటారు. మూలాధార, స్వాధిష్టాన, మణిపూరక, అనాహత , విశుద్ధ, ఆజా మరియు సహస్రార చక్రాలను ఒకదాని తరువాత ఒకటిగా సాధించడం వలన సహస్రార చక్ర దర్శనం అవుతుంది అంటారు. ఈ దర్శనం మానవ జన్మకు కావలసిన పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుంది అంటారు యోగులు. అనగా భగవంతుని సందేశం ఈ మానవ జన్మ పరమార్ధం అర్ధం అవుతాయి.

పురాతన ఆలయానికి వేసిన నాగ బంధం కావడాన పై కారణాలలో ఏదైనా కావచ్చును. మహర్షులు వేయించింది కనుక ఏకారణం లేకుండానూ మానవాళికి ఏ ప్రయోజనం లేకుండా ఉండదు.

ముక్తి క్షేత్రం అయిన వారణాసిలో కూడా ఒక ఆలయానికి ఇలాంటి ఒక నాగ బంధం ఉన్నది అంటారు. నేను ఇలాంటి నాగ బంధాన్ని గిద్దలూరు పట్టణానికి సమీపంలో ఉన్న మోక్షగుండం ఊరిలోని శ్రీ ముక్తేశ్వర స్వామి ఆలయ ప్రాంగణంలో శిలా ఫలక రూపంలో చూడటం జరిగింది.

ఆలయ పూజలు మరియు ఉత్సవాలు

గతంలో ఒక్క సోమవారం మాత్రమే ఆలయం భక్తుల కొరకు తెరిచి ఉండేదట. కానీ ప్రస్తుతం ప్రతిరోజూ తెరుస్తున్నారు. నిత్య పూజలు జరుగుతున్నాయి.

పరిమిత సంఖ్యలో భక్తులు ప్రతిరోజూ వస్తుంటారు. కానీ పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు కార్తీక మాసంలో సోమవారాలతో సహా అన్ని రోజులు అదే విధంగా మహా శివరాత్రికి వస్తారు.

యుగయుగాల నుండి పూజలు అందుకొంటున్న శ్రీ గంగా భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ బుగ్గ మల్లేశ్వర స్వామి కొలువైన దక్షిణ శ్రీశైలం అయిన మోర్జంపాడు పల్నాడు జిల్లాలోని పిడుగురాళ్ల పట్టణానికి ఇరవై కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నది. పిడుగురాళ్ల నుండి ఆటోలు లభిస్తాయి. ఆలయం వరకు చక్కని రహదారి ఉన్నది.

నమః శివాయ !!!!

Sri Venkateswara Swami Temple, Mallavaram (Prakasham District)

2024-08-01T01:48:00.000-07:00

నారదుడు ప్రతిష్టించిన నారాయణుడు

కలియుగ వరదుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు ఎన్నో క్షేత్రాలలో కొలువు తీరి భక్తులకు వరప్రదాయనునిగా దర్శమిస్తున్నారు.

మన దేశంలోనే కాదు విదేశాలలో కూడా స్వామి స్థానం ఏర్పరచుకున్నారు. అయినా సమస్త భూమండలానికి అధిపతి అయిన ఏమిటి పర ఏమిటి ?

దేశవిదేశాల విషయం వదిలేస్తే మన రాష్ట్రంలోనే ఉన్న అనేక శ్రీనివాసుని కోవెలల విషయం మనలో చాలా తెలియదు.

అలాంటి ఒక పుణ్య తీర్ధ క్షేత్రం ప్రకాశం జిల్లాలోని మల్లవరం.

నాలుగు యుగాలలో ప్రసిద్ధికెక్కిన క్షేత్రం మల్లవరం.

చరిత్రలో స్థానం పొందిన ప్రదేశం మల్లవరం.

భక్తులకు దర్శనీయ ఆలయం మల్లవరం.

పురాణగాథ

ఒకనాడు గరుడవాహనుడు ఆకాశ మార్గాన వెళుతూ నదీతీరంలో పచ్చని ఫలవృక్షాలతో నిండిన పర్వత శోభను చూసి దిగి కొంతసేపు విహరించారట.

ఈ ఉదంతాన్ని లోకసంచారి నిరంతర నారాయణ మంత్ర జపధారి అయిన నారద మహర్షి ఇక్కడ తపస్సు చేసుకొంటున్న మునులకు తెలియచేశారట.

మునివాటికగా ప్రసిద్ధికెక్కిన నదీతీరం లోని మహర్షులకు ఎవరిని అర్చామూర్తిగా స్థాపించుకోవాలి అన్న సందేహం తలెత్తిన సందర్భంలో నారద మహర్షి నారాయణుడు సంచరించిన ప్రదేశంలో శ్రీ మన్నారాయణుని శ్రీ వెంకటేశ్వర రూపంలో ప్రతిష్టించుకోవడం ఉచితం అని మార్గదర్శకత్వం చేశారట.

ఆయనే మునుల కోరిక మేరకు శ్రీవారి మూలవిరాట్టును ప్రతిష్టించారట.

ఆ విధంగా వైకుంఠవాసుడు గుండ్లకమ్మ తీరవాసి అయ్యారు.

చరిత్ర

పదునాల్గవ శతాబ్దంలో అద్దంకి రాజధానిగా రెడ్డి రాజ్యాన్ని స్థాపించిన ప్రోలయ వేమా రెడ్డి తన తమ్ముడు మల్లారెడ్డి నేతృత్వంలో కందుకూరు దుర్గం మీదకు సేనను పంపారు. యుద్ధంలో గెలిచారు. కానీ చోటు చేసుకున్న అనవసర ప్రాణనష్టం మల్లారెడ్డిని బాధ పెట్టినది.

వేమా రెడ్డి తమ్ముడిలో ఏర్పడిన ఉదాసీనతను తొలగించడానికి గుండ్లకమ్మ తీరంలో అతని పేరు మీద ఒక గ్రామాన్ని ఏర్పాటు చేసారు. అక్కడ కొండ మీద నెలకొనివున్న పురాతన శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయాన్ని పునః నిర్మించే బాధ్యతలను అప్పగించారు.

శ్రీవారి సేవలో మల్లా రెడ్డిలో అపరాధభావం తొలగిపోయింది.

ఆ విధంగా మల్లవరం గ్రామం ఏర్పడింది. శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం నూతన శోభను సంతరించుకొన్నది అని తెలుస్తోంది.

కాలక్రమంలో భక్తుల తోడ్పాటుతో ఆలయం అనేక మార్పులు చెంది ప్రస్తుత రూపు పొందింది.

ఆలయ విశేషాలు

గుండ్లకమ్మ నది నల్లమల అడవులలో గుండ్ల బ్రహ్మశ్వరం వద్ద జన్మించి సుమారు రెండువందల కిలోమీటర్ల దూరం ప్రవహించి ప్రకాశం జిల్లా లోని ఉలిచి వద్ద సాగరంతోసంగమిస్తుంది.

కృష్ణ మరియు పెన్నా నదుల మధ్య నంద్యాల, పల్నాడు, బాపట్ల మరియు ప్రకాశం జిల్లాల అనేక వేల ఎకరాలను సస్సశ్యామలం చేయడమే కాదు ప్రసిద్ధ కంభం చెరువును నింపుతుంది. నదీ తీరంలో అనేక దేవాలయాలు నెలకొని ఉన్నాయి.

గతంలో ఈ నదీతీర ప్రాంతంలో బౌద్దులు మరియు జైనులు నివసించారు అనడానికి కొన్ని దాఖలాలు కూడా కనపడతాయి.

మల్లవరం దగ్గర గుండ్లకమ్మ మీద కందుల ఓబుల్ రెడ్డి గుండ్లకమ్మ జలాశయాన్ని నిర్మించారు. ఆలయానికి సమీపంలో ఉంటుంది.

చిన్న పర్వతం మీద ఉన్న ఆలయం వద్దకు చేరుకోడానికి రహదారి మార్గం ఉన్నది.

పర్వత పాదాల వద్ద శ్రీ గణపతి సన్నిధి మరియు క్షేత్రపాలకుడైన శ్రీ దాసాంజనేయ స్వామి సన్నిధి ఉంటాయి. ఆలయం చేరుకోడానికి సోపాన మార్గం ఏర్పాటు చేశారు. మెట్లకు ఇరుపక్కలా శ్రీ అంజనా తనయుడు మరియు శ్రీ వినుతా సుతుడు ముకుళిత హస్తాలతో భక్తులకు దర్శనమిస్తారు.

అయిదు అంతస్థుల రాజగోపురం గుండా ప్రాంగణం లోనికి ప్రవేశిస్తే ఎత్తైన ధ్వజస్థంభం , బలిపీఠాలు మరియు శ్రీ గరుత్మంతుని సన్నిధి కనిపిస్తాయి.

ధ్వజస్థంభానికి మొక్కి ప్రదక్షిణ పూర్తి చేసుకొని ముఖమండపం లోనికి వెళితే ఎదురుగా గర్భాలయంలో రమణీయ పుష్ప స్వర్ణాభరణ అలంకరణలో కలియుగ దైవం శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి స్థానక భంగిమలో నయానందకరమైన దర్శనాన్ని ప్రసాదిస్తారు.

ఆలయ ప్రాంగణం నుండి దూరంగా ప్రవహిస్తున్న నదీజలాలను వీచే చల్లని గాలిని ఆస్వాదిస్తూ భగవంతుని సన్నిధిలో గడపడం ఒక జీవితకాల అనుభూతి.

నిత్యం నాలుగు పూజలు జరిగే ఆలయంలో శ్రీ ,వినాయక చవితి, శ్రీ హనుమజ్జయంతి, తొలి ఏకాదశి, వైకుంఠ ఏకాదశి, ధనుర్మాస పూజలు, శ్రీ రామనవమి, శ్రీ కృష్ణ జన్మాష్టమి, ఉగాది ఆస్థానం ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

చైత్రమాసంలో ఆలయ ఉత్సవాలు కూడా రంగరంగ వైభవంగా జరుపుతారు.

ఉదయం ఆరు నుండి పన్నెండు వరకు తిరిగి సాయంత్రం నాలుగు నుండి రాత్రి ఎనిమిది వరకు తెరిచి ఉంటుంది ఆలయం.

మల్లవరం కు ఒంగోలు పట్టణం నుండి సులభంగా రోడ్డు మార్గంలో చేరుకోవచ్చును. ఇరవై కిలోమీటర్లు. వసతి సౌకర్యాలు ఒంగోలు లో లభిస్తాయి.

విశేష ఆలయాలుగా పేరొందిన శ్రీ రఘునాయక స్వామి మరియు శ్రీ లింగోద్భవ స్వామి కొలువైన చదలవాడ ఇక్కడకు దగ్గరే !

ఓం నమో నారాయణాయ !!!!

sri Ganga Bhramarambha sameta Sri Mallikharjunaswami Temple , Morjampadu

2024-07-26T02:01:00.000-07:00

దక్షిణ శ్రీ శైలం మోర్జంపాడు

మనం కొద్దిగా శ్రద్ధ పెట్టి వెతికితే మన రాష్ట్రంలో ఎన్నో విశేషాలకు నిలయమైన దేవాలయాలు చాలా కనపడతాయి. ప్రతి ఆలయ నిర్మాణం వెనుక ఒక గాథ లేక ఒక విశేషం నెలకొని ఉంటుంది.

కాకపోతే వీటిలో చాలామటుకు మారుమూల పల్లెలలో లేదా గ్రామాలలో ఉండటం వలన క్షేత్ర వివరాలు బాహ్యప్రపంచానికి తెలియడం లేదు. స్థానికంగా కూడా వాటిని ఒక ఆలయంగా మాత్రమే పరిగణించడం విచారకరం.

ఈ మధ్య నేను దర్శిస్తున్న ఆలయాలలో మూడు గంగతో ఉన్న గంగాధరుని క్షేత్రాలే !

మొదటిది కర్నూల్ దగ్గర ఉన్న శ్రీ బుగ్గ రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం. రెండవది తాడిపత్రిలో ఉన్న శ్రీ బుగ్గ రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం. మూడవది ఇప్పుడు మీకు పరిచయం చేస్తున్న శ్రీ గంగా భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ బుగ్గ మల్లేశ్వర స్వామి ఆలయం. మోర్జంపాడు.

ఈ మూడు ఆలయాలలో నీటి బుగ్గలు ఉండటం ప్రత్యేకతగా చెప్పుకోవాలి. పరమశివుడు అభిషేక ప్రియుడు కదా !

మారుమూల పల్లె మోర్జంపాడు శ్రీ గంగా భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి ఆలయం మరింత ప్రత్యేకమైనది. ఎన్నో ప్రత్యేకతలు కలిగిన క్షేత్రం.

ఆలయ గాథ

పావన కృష్ణానదీ తీరంలో ఉన్న ఈ ప్రదేశం ఒకప్పుడు మునివాటిక అని తెలుస్తోంది. మహర్షులు తమ నిత్య పూజ కొరకు మహాదేవుని ప్రతిష్టించుకొన్నారని అంటారు.

ప్రస్తుతం కైలాసవాసుని పూర్తి పరివారం కొలువై ఉన్నారు.

ఆలయాన్ని ఎవరు నిర్మించారో తెలియదు. కానీ అమరావతిని పరిపాలించిన జమీందారు శ్రీ వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు గారు ఈ ప్రాంతాల పర్యవేక్షణ నిమిత్తం వచ్చినప్పుడు ఈ క్షేత్రం గురించి విని దర్శించుకొని శిధిలావస్థలో ఉన్న ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించారని, ఆలయ నిర్వహణకు నిధులు సమర్పించారని తెలుస్తోంది. కాలక్రమంలో భక్తుల సహకారంతో ఆలయం అభివృద్ధి చెందసాగింది.

దక్షిణ శ్రీ శైలం

ప్రసిద్ధ జ్యోతిర్లింగ మరియు అష్టాదశ పీఠ క్షేత్రం అయిన శ్రీశైలంతో చాలా పోలికలు ఉండటం వలన దక్షిణ శ్రీ శైలం అని కూడా పిలుస్తారు.

కొండగుట్టలతో నిండిన అటవీ ప్రాంతంలో, కృష్ణవేణీ పరివాహక ప్రాంతంలో చిన్న గుట్ట మీద నెలకొన్న ఈ క్షేత్రంలో శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి తూర్పు ముఖంగా గర్భాలయంలో దర్శనమిస్తారు. పక్కనే చిన్న నీటి బుగ్గలో నిరంతరం స్వచ్ఛమైన నీరు ఉంటుంది. ఉదయం నుండి అలంకరణ దాకా వచ్చిన భక్తులు స్వయంగా బుగ్గ లోని నీటితో స్వామికి అభిషేకం చేసుకొనే అరుదైన అవకాశం లభిస్తుంది ఇక్కడ.

గ్రామంలో నీటి ఎద్దడి వచ్చినా, కృష్ణలో నీరు లేకపోయినా, మండే వేసవిలో కూడా బుగ్గలో నీరు ఉంటూనే ఉంటుంది. బుగ్గలో నీరు పాచి పట్టదు. వాసన రాదు. ఎక్కడ నుండి నీరు వస్తుందో తెలియదు. కానీ సర్వకాలసర్వావస్థల యందు కూడా ఒకే పరిమాణంలో నీరు ఉండటం విశేషం. ఇలాంటిది మరెక్కడా కనిపించదు.

శ్రీశైలం కూడా కృష్ణా తీరంలో దట్టమైన నల్లమల అటవీ ప్రాంతంలో ఉండటం తెలిసిన విషయమే ! శ్రీశైలంలో గర్భాలయానికి దక్షిణం పక్కన ఉన్న బావి నీటితోనే స్వామి వారికి అభిషేకాలు నిర్వహిస్తారు. శ్రీశైలంలో ప్రతినిత్యం స్పర్శ దర్శనం ఉంటుంది.

శ్రీ శైలంలో శ్రీ వృద్ధ మల్లిఖార్జున స్వామి సన్నిధి ఉంటుంది. తన సాన్నిధ్యం కోరుకొన్న ఒక యువరాణిని పరీక్షించడానికి లింగరాజు ముదుసలి రూపంలో వచ్చిన ఉదంతానికి నిదర్శనంగా లింగం కొద్దిగా ముడుతలు పడి ఉన్నట్లుగా కనిపిస్తుంది.

అదే విధంగా ఇక్కడ కూడా శ్రీ వృద్ధ మల్లిఖార్జున స్వామి సన్నిధి ఉంటుంది. ప్రత్యేకంగా ధ్వజస్థంభం ఉండటాన్ని బట్టి ఈ స్వామి ప్రధాన ఆలయంలో కన్నా ముందు నుండి ఉన్నారని అర్ధం చేసుకోవాలి. ఇలా స్వామి శ్రీ వృద్ధ మల్లిఖార్జునునిగా పిలవబడేది ఈ రెండు చోట్లలోనే !

శ్రీ శైల ఆలయానికి ఈశాన్య నైరుతి లో పుష్కరణి ఉంటుంది. ఈ క్షేత్రంలో కూడా అదే విధంగా ఆలయ కోనేరు ఉండటం ప్రత్యేకం.

శ్రీ భ్రమరాంబ అమ్మవారు శ్రీ శైలంలో శ్రీ మల్లికార్జునస్వామి ఆలయానికి వెనుక ఎత్తైన ప్రదేశంలో కొలువై ఉంటారు. ఈ క్షేత్రంలో కూడా అదే విధంగా అమ్మవారు ఎత్తైన గుట్ట మీద ప్రత్యేక సన్నిధిలో కొలువై దర్శనమనుగ్రహిస్తారు. శ్రీశైలంలో ఉన్నంత పెద్ద సన్నిధి కాదు. సాదాసీదాగా ఉంటుంది.

అమ్మవారి సన్నిధి సమీపంలో నూతనంగా శ్రీ వల్లీ దేవసేన సమేత శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యస్వామి సన్నిధిని నెలకొల్పారు. అదే విధంగా ఈ ఆలయం లోని నవగ్రహ మండపం కూడా ప్రత్యేకంగా నిర్మించారు. మిగిలిన ఆలయాలలో మాదిరి కాకుండా ఏ గ్రహానికి ఆ గ్రహ విగ్రహాన్ని విడివిడిగా ప్రతిష్టించారు. ఇలా ఉండటం వలన ఏ గ్రహానికి సంబంధించిన అభిషేకం, పూజా విడివిడిగా చేసుకొనే అవకాశం లభిస్తుంది.

శ్రీ శైలంలో స్వామివారి సన్నిధికి ఎడమ పక్కన నాగేంద్ర స్వామిపుట్ట ఉంటుంది. ఈ క్షేత్రంలో కూడా ఆలయ ప్రాంగణంలో వాయువ్యంతో పాటు ఆగ్నేయంలో కూడా నాగేంద్రుని నివాసం కనపడుతుంది. అరుదుగా అర్హులైన భక్తులకు నాగేంద్రుడు శ్వేతనాగు రూపంలో దర్శనమిస్తారట.

నాగ బంధం

ప్రధాన ఆలయ వెలుపలి గోడపైన అరుదైన నాగబంధం చెక్కబడి ఉంటుంది. మోక్షపురి వారణాసిలో ఉన్నాడని అంటారు. విడిగా రతి పలకల మీద చెక్కిన నాగబంధం కొన్ని ఆలయాలలో కనిపిస్తుంది.

పవిత్రమైన మహిమాన్వితమైన నాగబంధాన్ని దర్శించి పూజించుకొంటే అవివాహితులకు వివాహం, సంతానం లేని వారికి సంతానం కలుగుతుంది. శత్రు బాధలు తొలగిపోయి జీవితంలో అభివృద్ధి పొందుతారన్నది భక్తుల విశ్వాసం.

క్షేత్రపాలకుడు

మారుతీనందనుడైన శ్రీ ఆంజనేయస్వామి రుద్రంశగాచెబుతారు. ఈ క్షేత్రానికి ఆయనే క్షేత్రపాలకుడు. ప్రధాన ఆలయానికి నైరుతిలో ఉత్తరాభిముఖంగా శ్రీ రామదూత ముకుళిత హస్తాలతో స్థానక భంగిమలో సింధూవర్ణశోభితులుగా దర్శనమిస్తారు. ఎదురుగా శ్రీ సీతా లక్ష్మణ సమేత శ్రీ రామచంద్రమూర్తి వారి ఉపాలయం.

పూజలు ఉత్సవాలు

గతంలో ఒక్క సోమవారాలు మాత్రమే తెరిచే ఈ ఆలయం ప్రస్తుతం అన్ని రోజులూ ఉదయం నుండి మధ్యాహన్నం వరకు భక్తుల సందర్శనార్ధం తెరిచి ఉంటోంది. ఊరికి దూరంగా అటవీ ప్రాంతంలో ఉండటం వలన సాయంత్రాలు వెళ్లడం అంత శ్రేయస్కరం కాదని అంటారు.

స్వయంగా అభిషేకం చేసుకునే భాగ్యం లభించే ఈ క్షేత్రం పేరు "మోర్జంపాడు".

ప్రస్తుత పల్నాడు జిల్లా పిడుగురాళ్ల పట్టణానికి ఇరవై కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నది.

జ్యొతిర్లింగ క్షేత్రం అయిన శ్రీశైలంతో ఇన్ని సారూప్యాలు ఉన్నందున భక్తులు శ్రీ గంగా భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ మల్లేశ్వరస్వామి కొలువైన మోర్జంపాడును దక్షిణ శ్రీశైలంగా భావిస్తారు. శ్రీశైలం వెళ్లలేని వారు ఈ క్షేత్రానికి వస్తుంటారు.

కార్తీక మాసంలో, మహాశివరాత్రికి విశేష పూజలు పెద్ద ఎత్తున ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. శ్రీ వినాయక చవితి, శ్రీ రామనవమి, దేవీనవరాత్రులు,శ్రీ హనుమజ్జయంతి పర్వదినాలను కూడా ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

శ్రీ గంగా భ్రమరాంబ సమేత శ్రీ మల్లేశ్వరస్వామి భక్తసులభుడని దూరప్రాంతాల నుండి కూడా భక్తులు వస్తుంటారు.

స్థానిక భక్తులు సేకరించిన విరాళాలతో వచ్చిన భక్తులకు నిత్యాన్నదానం ఏర్పాటు చేసారు. కానీ ఉండటానికి ఎలాంటి సదుపాయాలు లేవు. పిడుగురాళ్లలో వసతి సౌకర్యాలు లభిస్తాయి. పిడుగురాళ్ల నుండి ఆలయం వరకు వెళ్ళడానికి ఆటోలు లభిస్తాయి. సొంతవాహనంలో వెళ్లడం ఉత్తమం.

ప్రశాంత ప్రకృతిలో పరమేశ్వరుని సన్నిధిలో కొన్ని గంటలు గడపడం ప్రయాణబడలికను పూర్తిగా తొలగించి, శాశ్విత ఆధ్యాత్మిక ప్రసాదించే క్షేత్రం మోర్జంపాడు.

గ్రామంలో పురాతన శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ స్వామి ఆలయం, గ్రామదేవత శ్రీ లక్ష్మీ తిరుపతమ్మ ఆలయం కూడా దర్శించవలసినవి.

నమః శివాయ !!!!

Guttikonda Bilam

2024-07-24T09:29:00.000-07:00

గోపాలుడు నడయాడిన గుత్తి కొండ బిలం

మన రాష్ట్రంలో ప్రఖ్యాతి గాంచిన గుహలు లేదా బిలాలలో ప్రథమస్థానంలో ఉన్నవి బొర్రా గుహలు. తరువాత ఆ స్థాయిలో కాకున్నా స్థానిక ఆకర్షణ పొందుతున్నవి నంద్యాల జిల్లాలోని బెలుం గుహలు.

వీటికి భిన్నంగా ఉండే గుహలు కూడా ఉన్నాయి.

అవే పల్నాడు జిల్లాలోని గుత్తికొండ గ్రామ సమీపంలోని గుహలు.

క్షేత్ర గాథ ప్రకారం గుత్తికొండ బిలం పౌరాణిక చారిత్రక ప్రాశస్త్యం కలిగిన ప్రదేశం. అనేక మంది మహర్షులు ఇక్కడ తపస్సు చేశారని చెప్తారు.

గత శతాబ్దంలో ఎందరో మహనీయులు ఇక్కడ ఆధ్యాత్మిక సాధన చేసి ముక్తిని పొందారని అనేక గాధలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.

క్షేత్ర గాథ

పురాణాలలో చూసినట్లయితే మహర్షుల తపోభూములు ఎక్కువగా నదీతీరాలలో అంటే నీటి వసతి ఉన్న కొండ గుహలలో, దట్టమైన వనాలలో ఉన్నట్లుగా తెలుస్తుంది. జలం జీవం కదా ! వివిధ ప్రాంతాలలో కనిపించే ఆలయాలు వారు తమ నిత్య పూజల నిమిత్తం ఏర్పాటుచేసుకొన్నవి అని కూడా అర్ధం చేసుకోవచ్చును.

తొలి గుహాలయాలు పల్లవుల కాలంలో నిర్మించినట్లుగా తెలుస్తోంది.

గుత్తికొండ బిలం పురాణ ప్రాముఖ్యం తెలుసుకోవాలంటే భాగవతంలోని కొన్ని ముఖ్య పాత్రల పరిచయం చాలా ముఖ్యం. ఒకటొకటిగా తెలుసుకొందాము.

గుత్తికొండ క్షేత్రగాథ ప్రధానంగా ముచికుందుడు అనే మహారాజుతో ముడిపడి ఉన్నది.

ఎవరీ ముచికుందుడు ?

ముచికుందుడు

భాగవత పురాణం లో ఈయన ప్రస్థాపన ఉన్నది. సూర్యవంశానికి చెందిన మాంధాత మహారాజు పుత్రుడు. అనేక పురాణాలలో పేర్కొన్న అంబరీష మహర్షి ఈయన సోదరుడు.

గొప్ప యోధుడు. సామ్రాజ్యాన్ని నలుదిశలా విస్తరింపచేసాడు. ధర్మబద్ధంగా ప్రజారంజకంగా పాలన చేసేవారు.

ఆయన కీర్తి, ధైర్యసాహసాలు దేవలోకాన్ని చేరుకొన్నాయి. ఆ సమయంలో అసురులతో పోరాడుతున్న అమరులు ఓటమి అంచున ఉన్నారు. దేవేంద్రుడు శ్రీ మహావిష్ణువు సలహా మేరకు దూతలను ముచికుందుని వద్దకు పంపి యుద్ధంలో సహాయం చేయమని అర్ధించారు.

వారి కోరికను మన్నించి దేవదానవ యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు ముచికుందుడు.

ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. దేవతలను విజయం వరించింది.

ఆదిదంపతుల కుమారుడైన శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవసేనాధిపతిగా భాద్యతలు స్వీకరించారు.

ముచికుందుడు శ్రీ మహావిష్ణువును సందర్శించుకున్నారు. ఆయనను భూలోకానికి వెళ్ళడానికి అనుమతి కోరారు.

శ్రీహరి ఇప్పుడు భూలోకంలో ద్వాపరయుగం నడుస్తోంది. నీ అన్న వారంతా గతించారు అన్ని అన్నారట. అప్పుడు ముచికుందుడు నా అలసట తీరేలా నిద్రించాలి. నాకు నిద్రాభంగం కలిగించినవారు నా కంటి చూపుతో భస్మం అయిపోయేలా వరం ప్రసాదించండి అని కోరుకొని భూలోకానికి వచ్చి గుత్తి కొండ బిలంలో నిద్రపోయారు.

కాలం గడిచిపోతోంది.

కాలయవనుడు

గర్గుడు అనే రాజు యాదవ గురువుతో జరిగిన పండిత చర్చలో ఓడిపోయారట. ఆ అవమానం తట్టుకోలేక మహేశ్వరుని తపస్సుతో ప్రసన్నం చేసుకొని యాదవుల చేతిలో ఓడిపోని కుమారుని పొందాడట.

అతనే కాలయవనుడు. ఇతను బ్రహ్మ నుండి ఎవరి చేతిలో ఓటమి పొందకూడదని వరం పొందాడట. కొన్ని లక్షల సైన్యంతో ఎందరినో ఓడించి వరగర్వంతో శ్రీ కృష్ణుని మీదకు యుద్దానికి సిద్దపడసాగాడట కాలయవనుడు.

జరాసంధుడు

మగధ సామ్రాజ్య పాలకుడు. కంసుని అల్లుడు. తన మామని చంపిన శ్రీ కృష్ణ బలరాముల మీద పగతో మధురానగరం మీదకు పెక్కుసార్లు దండయాత్ర చేసి అన్నిసార్లు ఓడిపోయాడు. పాగా తీరే మార్గం కోసం వెతుకుతుండగా కాలయవనుని విషయం తెలిసింది.

అతనిని తనకు సహాయపడమని కోరాడు. ఎప్పటి నుండో శ్రీ కృష్ణుని మీద ద్వేషంతో ఉన్న కాలయవనుడు మధురానగరానికి బయలుదేరాడు.

కొంతకాలం క్రిందటే జరాసంధునితో యుద్ధం గెలిచిన బలరామకృష్ణులు కాలయవనుని దండయాత్ర గురించి తెలుసుకొని ప్రజలను మధుర నుండి ద్వారకకు పంపించివేశారు. శ్రీ కృష్ణుడు ద్వందాయుద్ధానికి రమ్మని చేసిన సవాలును స్వీకరించిన కాలయవనుడు ఒంటరిగా వచ్చాడు.

అతనికి ఉన్న వరాల సంగతి తెలిసిన వాసుదేవుడు ఓడిపోయినట్లుగా పారిపోసాగారు. కోపంతో కాలయవనుడు ఆయను తరమసాగాడు. గోపాలుడు నేరుగా ముచికుందుడు నిద్రిస్తున్న గుహ లోనికి వెళ్లారు. ఆవేశంతో లోపలి ప్రవేశించిన కాలయవనునికి చీకటిలో శత్రువు కనిపించక వెతుకుతూ నిద్రిస్తున్న ముచికుందుని పట్టుకొన్నాడు.

నిద్రాభంగం కలగడంతో కనులు తెరిచిన ముచికుందునికి ఉన్న వరప్రభావంతో కాలయవనుడు భస్మం అయిపోయాడు.

వరగర్వంతో లోకాలకు కీడు చేస్తున్న ఒక లోకకంటకుడి మరణం సంభవించినది గుత్తికొండ బిలం లో అన్నది క్షేత్రగాథ.

కాలయవనుని మరణం తరువాత శ్రీ కృష్ణుని దర్శనం పొందిన ముచికుందుడు ఇక్కడే తపస్సు చేసుకున్నారట. నేటికీ ఆయన అర్హులైన భక్తులకు దర్శనమిస్తారని, ఉపదేశం చేస్తారని కొన్ని గాధలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.

యోగిని కోలా పోలమాంబ

సమీపంలోని పిడుగురాళ్ల మండలంలోని జూలకల్లు గ్రామానికి చెందిన శ్రీ లింగారెడ్డి గారి పుత్రిక యోగిని కోలా పోలమాంబ. స్వయంగా ముచికుంద మహర్షి సాక్షాత్కారం మరియు ఉపదేశం పొందిన మహనీయురాలు. ఎన్నో సంవత్సరాలు ఇక్కడ తపస్సు చేశారని తెలుస్తోంది. సుమారు ఎనభై సంవత్సరాల క్రిందట యోగిని జీవ సమాధి చెందినా నేటికీ భక్తులను అనుగ్రహిస్తుంటారని చెబుతుంటారు.

ఆమె జీవ సమాధి, యోగిని శిష్యురాలైన శనగపాటి సుభద్రమ్మ సమాధిని ప్రాంగణంలో దర్శించుకోవచ్చును.

ప్రాంగణంలో శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ సమేత శ్రీ మల్లిఖార్జున స్వామి వార్ల సన్నిధులు, శ్రీ గణపతి మరియు నాగప్రతిష్ఠలు కనిపిస్తాయి. స్వామివారిని శ్రీ బాల మల్లేశ్వరస్వామి అని పిలుస్తారు.

గుత్తికొండ బిలం

చుట్టూ పచ్చని పొలాలు. పచ్చని పరిసరాలు. స్వచ్యమైన గాలి. ప్రశాంత వాతావరణం నడుమ ఉంటుంది గుత్తికొండ బిలం. గుత్తికొండ ఊరి నుండి సుమారు నాలుగు కిలోమీటర్ల మట్టి దారిలో ప్రయాణించాలి.

ఎత్తులో ఉన్న ఆలయ ప్రాంగణం వరకు రహదారి ఉన్నది.

ప్రాంగణం లోని ఆలయాలను, జీవసమాధులను చూసిన తరువాత బిలం లోనికి వెళ్ళడానికి మనిషికి ముప్పై రూపాయల టికెట్. బిలం పక్కన భరతమాత సన్నిధి ప్రత్యేకం.

బిలం యొక్క ముఖద్వారం పైన క్షేత్రగాథ ను తెలిపేలా మధ్యలో ముచికుంద మహర్షి ఇరుపక్కలా శ్రీ కృష్ణుడు మరియు కాలయవనుడు విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేశారు.

ఇంతకూ ముందు చెప్పుకున్నాము కదా ఇది ఒక మునివాటిక మునులు సాధువులు నివసించేవారని. అలంటి వారిలో ఒకరైన అవధూత శ్రీ స్వయంప్రకాశ స్వామి వారు బిలంలో శివలింగాన్ని 1754వ సంవత్సరంలో ప్రతిష్టించారని ఇక్కడి శాసనం తెలుపుతుంది. ఆ లింగాన్ని "చీకటి మల్లయ్య" అని పిలుస్తారు.

సహజసిద్ధంగా ఏర్పడిన ఇందులోనికి వెళ్ళడానికి గతంలో కాగడాలు తీసుకొని వెళ్లేవారు.

బిలంలోనికి ప్రవేశించిన తరువాత మొదట దర్శనమిచ్చేది శ్రీ ముచికుంద మహర్షి విగ్రహం. పక్కనే శ్రీ చీకటి మల్లయ్య లింగం.

గతంలో మొత్తం నూట ఒకటి బిలాలు ఉండేవట. కాలక్రమంలో ప్రస్తుతం ఏడు మాత్రమే మిగిలాయి. అందులో కూడా రెండు మాత్రమే చివరిదాకా వెళ్ళడానికి అనువుగా ఉంటాయి.

చీకటి మల్లయ్య సన్నిధి దిగువన కొండరాళ్ళను తొలగించి విశాలమైన ప్రదేశాన్ని తయారు చేశారు. అక్కడ నుండి రెండు దారులు రెండు గుహలకు దారి తీస్తాయి.

మొదటిది రేణుకా గుహ చాలా లోపలికి ఉంటుంది. ఎత్తు తక్కువ ఉన్న మార్గంలో ఏర్పాటు చేసిన మెట్ల మార్గంలో వెళ్ళాలి. విద్యుత్ దీపాలను ఏర్పాటు చేసారు.

గొప్ప అనుభూతి. గుహ చివర ఎక్కడ నుండి వస్తాయో తెలియదు స్వచ్ఛమైన నీరు. చల్లని నీటితో మొహం కడుక్కొని రెండు గుక్కలు తాగితే ఎక్కడలేని శక్తి ఉత్సాహం కలుగుతాయి. స్వానుభవం.

తిరిగి వెనక్కి వస్తే రెండవ గుహకు నూతనంగా మెట్లను టీఏర్పాటు చేశారు. జల ఎదురుగా కనిపిస్తుంది. దీనిని బ్రహ్మనాయుడి బిలం అంటారు. రేణుక బిలం మాదిరిగా కాకుండా ఇది విశాలంగా ఉంటుంది. యాత్రీకులు ఎక్కువగా ఇక్కడే స్నానం చేస్తారు.

పలనాటి బ్రహ్మనాయుడు

మహాభారత యుద్ధంతో సరిపోల్చతగినది పన్నెండవ శతాబ్దంలో కారంపూడి వద్ద నాగులేటి ఒడ్డున నలగామ రాజు మరియు మలిదేవరాజుల సైన్యాల మధ్య జరిగిన భీకర యుద్ధం.

విద్యావేత్త, రాజకీయ తంత్రాలలో మేటి, గొప్ప యోధుడు, చక్కని సలహాదారుడు అన్నింటికి మించి సంఘసంస్కర్త. తొమ్మిది వందల సంవత్సరాల క్రిందటి సమాజంలోని క్రిందివర్గాలకు తన ఆస్థానంలో సముచిత స్థానం ఇచ్చారు.

యోధానుయోధులందరూ మరణించి యుద్ధం ముగిసిన తరువాత నలగామరాజుకు రాజ్యం అప్పగించి బ్రహ్మనాయుడు గుత్తికొండ బిలంలో చాలాకాలం ధ్యానంలో ఉండిపోయారని అంటారు. బిలం లోనికి వెళ్లిన తరువాత ఆయనను చూసినవారు ఎవ్వరూ లేరు. బిలంలో జరిపిన అన్వేహణలో బ్రహ్మనాయుడు ఉపయోగించిన ఆయుధం పురావస్తుశాఖ వారికి లభ్యమయ్యింది అని తెలుస్తోంది.

నూతనంగా నిర్మించిన మెట్ల వద్ద శ్రీ బ్రహ్మనాయుని విగ్రహం ఉంచడం సముచితంగా ఉన్నది,

నీరు ఎక్కడ నుండి వస్తుందో కానీ కొండరాళ్ళు తేమగా ఉంటాయి. ముఖ్యంగా రేణుకా బిలం లోనికి వెళుతున్నప్పుడు ఒక సాహసకార్యం చేస్తున్న అనుభూతి కలుగుతుంది.

గుత్తి కొండ బిలం వెళ్లడం అంటే ప్రామాణిత పౌరాణిక చారిత్రక నేపథ్యం కలిగిన ప్రదేశంలో చేసే ఒక సాహస ఆధ్యాత్మిక యాత్ర !

ప్రయత్నం చేయండి. ఆస్వాదించండి !!!!

నమః శివాయ !!!!

మేము నరసరావుపేట నుండి బయలుదేరి మాచర్ల వెళుతున్నాము మోటార్ సైకిల్ మీద. దారిలో నకిరేకల్లు దగ్గర ప్రధాన రహదారి నుండి మాచర్లకు తిరగాలి.

అక్కడ ఒక బోర్డు మమ్మల్ని ఆకర్షించింది.

స్వయంభూ శ్రీ వృక్షాఆంజనేయ స్వామి వారి దేవస్థానం. నా ఆరాధ్యదైవం శ్రీ హనుమంతుడు. ఎన్నో ప్రదేశాలలో శ్రీ మారుతీతనయుని ఆలయాలనుసందర్శించే అవకాశం ఆయన దయ వలన లభించింది.

ఇది మరొకటి అనుకోని ఆగాము.

అక్కడ ఉన్న టీ కొట్టు సోదరుడు మా బ్యాగ్గులను పెట్టుకోమని చెప్పడమే కాకుండా ఆలయానికి దారి కూడా చూపించాడు. ఒక అయిదువందల అడుగులు ఉంటుంది రోడ్డు మీద నుండి. నడుచుకుంటూ వెళ్ళాము.

ఆలయ ముఖద్వారం కొత్తగా నిర్మిస్తున్నారు. అర్చకస్వామి ఎవరూ లేరు.

ప్రశాంతంగా ఉన్నది. గొప్ప ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం తెలియకుండానే నన్ను ఆకర్షించింది.

హనుమాన్ చాలీసా పఠిస్తూ ప్రదక్షిణలు చేసి స్వామిని కనులారా దర్శించుకొని వెలుపలికి వచ్చాము.

ఆలయ వివరాలు తెలియ రాలేదు. కానీ ఒక మహత్తర దైవిక శక్తి అక్కడ ఉన్నది అన్న అనుభవం నేను పొందగలిగాను. చాలా తక్కువ ప్రదేశాలలో మాత్రమే అలాంటి అనుభవం కలుగుతుంది.

ఆ మార్గంలో ప్రయాణించేవారు తప్పనిసరిగా అక్కడ ఆగి శ్రీ రామదూతను దర్శించుకొని వెళ్ళవలసినదిగా మనవి చేస్తున్నాను.

జై శ్రీరామ్ !!!!

Veerula Gudi, Karampudi

2024-07-22T22:56:00.000-07:00

చరిత్రకు సాక్షి వీరుల గుడి

మన దేశంలో ఎన్నో విభిన్న శైలులలో నిర్మించిన ఆలయాలు కనపడతాయి. ఎన్నో రూపాలలో ఉన్న దేవదేవుడు కొలువై పూజలందుకొంటున్నారు. శ్రీ వినాయకుడు, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి, శ్రీ మన్నారాయణుడు తన దశావతార రూపాలైన శ్రీ నారసింహ, శ్రీ రాముడు, శ్రీ కృష్ణుడు, శ్రీ రంగ నాయకుడుగా , శ్రీ పరమేశ్వరుడు పంచ భూత లింగాలుగా, పంచ ఆరామ క్షేత్ర పాలకునిగా మరెన్నో క్షేత్ర నాధునిగా, అమ్మలగన్న అమ్మ శ్రీ ఆది శక్తి గా దర్శనమిస్తారు. మన దేశంలో వైష్ణవం, శైవం మరియు శాక్తేయం లాంటి అనేక ఉపాసనా పద్దతులను అనుసరించడం కూడా కనపడుతుంది.

నిరాకారుడైన పరమాత్మకు రకరకాల రూపాలలో ప్రతిష్టించిన తరువాత భక్తులు తమకు ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వం వహించిన గురువులు, అవధూతల మందిరాలను కూడా నిర్మించి ఆరాధిస్తున్నారు.

మరో విశేషం ఏమిటంటే మన పురాణాల ప్రకారం ప్రతినాయకులాగా చిత్రీకరించబడిన రావణాసురుడు, సుయోధనుడు, కర్ణుడు మరియు శకుని లాంటివాళ్లకు కూడా ఆలయాలు ఉండటం భారతదేశంలోనే సాధ్యం.

మన దేశంలో మరో గొప్ప సంస్కృతి నెలకొని ఉన్నది. దేశం కోసం పోరాడి ప్రాణత్యాగం చేసిన యోధుల గౌరవసూచనగా వారికి సైనికవందనంతో రాజలాంఛనాలతో అంతిమసంస్కరణ చేస్తారు. బిరుదులు ఇస్తారు. శిలా విగ్రహాలను పెడతారు. వారి జయంతి లేదా వర్ధంతి రోజున వారిని స్మరించుకొంటారు.

బహుశా ఈ సంప్రదాయం ఎప్పటి నుండో ఉండి ఉండాలి. దీనికి భిన్నంగా మన రాష్ట్రంలో ఉన్న ఒక ఆలయం(గుడి) ఉన్నది. ఇక్కడ ఒక గొప్ప యుద్ధంలో అమరులైన వారిని గత ఎనిమిది వందల సంవత్సరాలుగా స్మరించుకొంటున్నారు. ప్రతి సంవత్సరం గొప్ప ఉత్సవాన్ని వారి గుర్తుగా ఘనంగా నిర్వహిస్తున్నారు.

ఆ గుడి ఏమిటో ఎక్కడ ఉన్నదో ఆ వివరాలు ఏమిటో చూద్దాము.

ఆంధ్ర మహా భారతం

పంచమ వేదంగా కీర్తించబడే మహాభారత పురాణానికి మన రాష్ట్రంలో పన్నెండవ శతాబ్దంలో జరిగిన పల్నాటి యుద్దానికి ఎన్నో పోలికలు ఉండటం ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది.

ద్వాపర యుగంలో రాజ్యాధికారం కోసమే కాకుండా ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టుకోకుండా మోసం చేసిన కౌరవులకు వారి దుష్టపన్నాగాలను సహనంతో భరించిన పాండవులకు మధ్య జరిగింది కురుక్షేత్ర యుద్ధం.

కలియుగంలో ఒకే తండ్రి బిడ్డలు అయిన నలగామ రాజు, మలిదేవ రాజుల మధ్య జరిగింది పలనాటి యుద్ధం. ఇది కూడా దరిదాపుగా పై కారణాల వలననే సంభవించినది.

అక్కడ అన్నదమ్ముల బిడ్డలు. ఇక్కడ ఒకే తండ్రికి జన్మించినవారు.

అక్కడ మామ శకుని. ఇక్కడ నాయకురాలు నాగమ్మ.

అక్కడ పాచికలు. ఇక్కడ కోడి పందెం.

అక్కడ కురుక్షేత్రం. ఇక్కడ కారంపూడి.

అక్కడ శ్రీ కృష్ణుడు. ఇక్కడ బ్రహ్మనాయుడు.

రెండు కాలాలలో జరిగిన యుద్ధంలో లక్షల సంఖ్యలో జరిగిన జన, జీవ నష్టం అంతిమంగా లభించిన ఫలితం.

పూర్వ గాథ

నేటి మధ్యప్రదేశ్ లోని జబల్పూర్ ప్రాంతాన్నినాడు పాలించిన కార్తవీర్యార్జనుని వారసులైన హైహేయ వంశానికి చెందిన అనుగు రాజు పన్నెండవ శతాబ్దకాలంలో ఆంధ్రప్రాంతానికివచ్చారట గుంటూరు జిల్లాలోని చెందోలును రాజధానిగా చేసుకొని పాలిస్తున్న వెలనాటి చోడులను ఓడించాడు. వారి కుమార్తెను వివాహం చేసుకోవడమే కాకుండా పలనాటి సీమను వరకట్నంగా తీసుకొన్నాడు. గురజాలను రాజధానిగా చేసుకొని పాలన సాగించాడు.

ఆయనకు విద్యావంతుడు, గొప్ప వీరుడు, న్యాయకోవిదుడు, పరిపాలనాదక్షుడు, అసామాన్య యుద్ధతంత్ర నిపుణుడు, సంఘసంస్కర్త అన్నింటికీ మించి దైవాంశసంభూతుడు అని ప్రజలు విశ్వసించే బ్రహ్మనాయుడు మంత్రి.

అనుగురాజు తదనంతరం ఆయన పెద్ద కుమారుడు నలగామ రాజు రాజ్యాధికారం చేపట్టాడు. తమ్ములు మరియు బ్రహ్మనాయుని సహకారంతో రాజ్యాన్ని విస్తరించాడు. ప్రజలందరూ సుఖసంతోషాలతో ఉన్నారు.

కానీ కులాల పట్ల సదభిప్రాయం లేని బ్రహ్మనాయుడు నాటి సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గాలవారిని చేరదీసి కీలక పదవులను ఇవ్వడం, అన్ని కులాలవారు పక్కపక్కనే కూర్చొని సహపంక్తి భోజనం చేసే "చాపకూడు" ను అమలులోకి తేవడం కొంతమందికినచ్చలేదు .

దీనికి మరొకటి తోడయ్యింది. బ్రహ్మనాయుడు వైష్ణవుడు. శ్రీ చెన్నకేశవస్వామి భక్తుడు. భూరి విరాళాలు స్వామివారి ఆలయాలకు ఇచ్చాడు.

వర్ణసంక్రమణం చేయడం, క్రింది వర్గాలవారిని అగ్రవర్ణాలవారితో సమానంగా గౌరవించడం సహించలేని వారి సహకారంతో నాయకురాలు నాగమ్మ నలగామ రాజు యొక్క ప్రాపకం సంపాదించినది.

నెమ్మదిగా సవతి సోదరుల గురించి,బ్రహ్మనాయకుని గురించి లేనిపోనివి చెప్పి మహారాజు కు వారిపట్ల ద్వేషభావం నెలకొనేలా చేసింది. దీనితో రకరకాల సమస్యలు ఎదుర్కొన్న బ్రహ్మనాయుడు , మలిదేవరాజు సోదరులను తీసుకొని మాచర్ల చేరుకొని అక్కడ రాజ్యస్థాపన చేసాడు. కొద్దీ రోజులలలోనే మాచర్ల రాజ్య వైభవం గురజాల చేరింది. తట్టుకోలేకపోయిన నాగమ్మ నలగామరాజు తో మలిదేవాదులను కోడి పందాలకు ఆహ్వానం పంపినది.

మయా పాచికలతో ఎలా పాండవరాజ్యం కౌరవుల వశం అయ్యిందో అదేవిధంగా మోసపూరిత కోడి పందాలలో మలిదేవాదులు రాజ్యం కోల్పోయారు.

వారు కృష్ణానది దాటి అక్కడ ఉండసాగారు. పందెం తాలూకు షరతు ఏడు సంవత్సరాలు. కాలం ముగిసినా గురజాల వారు రాజ్యం ఇవ్వకపోగా బ్రహ్మనాయుడు పంపిన దూతను చంపడంతో యుద్ధం తప్పలేదు.

నాగులేటి వాగు ఒడ్డున ఉన్న "కార్యమాపూడి లేక కార్యంపూడి"(కారంపూడి) వద్ద రెండు సైన్యాలు భీకర యుద్ధం చేశాయి. యోధానుయోధులందరూ మరణించారు. చివరకు మిగిలిన ముఖ్యులు నలగామరాజు, బ్రహ్మనాయుడు, నాగమ్మ.

తన మూలంగా జరిగిన వినాశనానికి పశ్చాతాపం తో నాగమ్మ వెళ్లి పోయింది.

బ్రహ్మనాయుడు నలగామ రాజుకు రాజ్యం అప్పగించి తాను గుత్తికొండ బిలం లోనికి వెళ్ళిపోయాడు.

వీరుల గుడి

బ్రహ్మనాయుని సైన్యంలో అన్ని కులాల వారు ఉన్నారు. పలనాటి యుద్ధంలో ముఖ్యపాత్ర పోషించిన మలిదేవ రాజు,అతని సోదరులు, కన్నమ దాసు, బాలచంద్రుడు, కొమ్మరాజు అతని తమ్ములు ఇలా అరవైఆరు మంది వీరుల పేరిట నాగులేటి ఒడ్డున ప్రతిష్టించి, వారి ఆయుధాలను అక్కడ ఉంచి సద్గతులు ప్రార్ధనలు చేసి గుత్తికొండ బిలం కి వెళ్లిపోయారు.

అనంతరం కాకతీయులు, శాతవాహనులు, రెడ్డి రాజులు, చోళులు, విజయనగర రాజులు పలనాటి సీమను పరిపాలించారు.

ఎందరు పాలకులు వచ్చినా కార్తీక మాసంలో అరవై ఆరు యుద్ధ వీరుల వంశాలవారు తరలివచ్చి ఐదు రోజుల పాటు ఉత్సవాలు జరిపి తమవారికి ఘన నివాళులు సమర్పించేవారట.

ఢిల్లీ సుల్తాను, ఆర్కాట్ నవాబు చాలాకాలం ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు అని చరిత్ర తెలుపుతోంది. ఈ నవాబుల కాలంలో వీరుల గుడి పూర్తిస్థాయిలో రూపుదిద్దుకొన్నది అంటారు.

నవాబు సైనికులు జాఫర్ మరియు ఫరీద్ అనే ఇద్దరు సేనాపతుల నాయకత్వంలో ఈ ప్రాంతాలకు వచ్చారట.

అప్పటికి వీరుల గుడిలోని లింగాలు మట్టిలో కలిసిపోయాయి. సైనికులు వాటిని సాధారణ రాళ్లుగా భావించి వాటి మీద గిన్నెలను ఉంచి వంట చేసుకున్నారట. ఆహరం తిన్న వెంటనే సైన్యం మొత్తంగా అస్వస్థతకు గురైనదట. కారణం తెలీక సేనాధిపతులు ఏమిచేయాలో పాలుపోని పరిస్థితులలో ఉండిపోయారట. నాటి రాత్రి జాఫర్ కు శ్రీ చెన్నకేశవ స్వామి స్వప్న దర్శనమిచ్చి " మీరు వంట చేసుకొన్న రాళ్లు వీరుల జ్ఞాపకార్ధం వేసినవి. వారంతా నా భక్తులు. మీరు చేసిన పొరబాటుకు మీరంతా అనారోగ్యానికి గురయ్యారు. వారికి క్షమాపణ కోరుకొని ఒక గురి నిర్మించండి" అని ఆదేశించారట.

మరునాటి ఉదయం సేనాపతులు ఊరి పిలిచి విచారించగా కలలో శ్రీ చెన్నకేశవుడు చెప్పింది నిజమని తేలడంతో వారు ప్రస్తుతం నాగులేటి ఒడ్డున ఒక గుడిని నిర్మించారట.

అలా ప్రస్తుత ఆలయం నెలకొన్నది.

ఆలయ విశేషాలు

నాగులేటి వాగు ఒడ్డున ప్రధాన రహదారి మీదనే ఉంటుంది ఆలయం.

విశాల ప్రాంగణం లో అనేక నిర్మాణాలు కనిపిస్తాయి.

విశాల మైదానంలో కనిపించే మండపంలో యుద్దభూమికి వెళ్లే వీరసైనికులకు బ్రహ్మనాయుడు స్వయంగా శంకు తీర్ధం ఇచ్చేవారట. అందుకని శంకు తీర్ధ మండపం అని పిలుస్తారు.

పక్కనే బ్రహ్మనాయుడు ప్రతిష్టించిన శ్రీ కాలభైరవ మరియు శ్రీ ఎరుకల శక్తి చిన్న రాతి మండపాలలో కనపడతారు.

దక్షిణ ద్వారం గుండా ప్రాంగణం లోనికి వెళితే ఎదురుగా వీరుల గుడి కనపడుతుంది. ఆస్థాన మండపం, గర్భాలయం అంతే !

ఆస్థాన మండపంలో పడిగం, కట్టే, పోతురాజు శిల కన్పిస్తాయి. గర్భాలయంలో అరవైఆరు యోధుల పేరిట వేసిన లింగాలు వారి ఆయుధాలు అయిన కుంతలం(త్రిశూలం), సామంతుల (చిన్న త్రిశూలం, ఖడ్గం కనిపిస్తాయి. వాటికే భక్తులు పూజలు చేస్తారు.

ప్రాంగణంలో ఇంకా బలి ఇవ్వడానికి ఏర్పాటు చేసిన స్థానాలు, ఒక రాతి తోరణం, కన్నమదాసు గుడి తో పాటు రెండు సమాధులు కనిపిస్తాయి.

అవి మరెవెరివో కాదు వీరుల గుడిని పునరుద్ధరించిన నవాబు సేనాపతులైన జాఫర్ మరియు ఫరీద్ లవి. ఎందరో వీరులను కన్న ఈ ప్రదేశంలో మరణించడం కూడా గొప్ప విషయం అన్న భావనతో వారు ఇక్కడే ఉండి పోయారట

ఆలయ ఉత్సవాలు

ప్రతిరోజూ భక్తులు వచ్చి తమ మొక్కుబడులు తీర్చుకొని, వంటలు చేసుకొని నివేదన పెట్టి తాము తిని పెట్టి వెళ్ళిపోతారు.

కానీ ప్రధాన ఉత్సవాలు కార్తీక మాసంలో చివరలో జరుగుతాయి.

వీరులగుడి పలనాటి వీరాచార పీఠం యొక్క పీఠాధిపతి ఆధ్వర్యంలో ఉంటుంది. బ్రహ్మనాయుడు స్వయంగా "పిడుగు"వంశం వారిని నియమించారు.నేటికీ వారి వారసులే గుడిని నిర్వహిస్తుంటారు.

కార్తీక పౌర్ణమి రోజున పీఠాధిపతుల సమక్షంలో కార్తీక అమావాస్య నుండి అయిదు రోజుల పాటు పలనాటి వీరుల గుడి ఉత్సవాలు జరుగుతాయని ప్రకటిస్తారు. అదే రోజున బ్రహ్మనాయుని నృసింహ కుంతలం. బాల చంద్రుని సామంతరాగోల, కన్నమదాసు భైరవ ఖడ్గం శ్రీ చెన్నకేశవ స్వామి ఆలయం నుండి సగౌరవంగా తెచ్చి నాగులేటిలో వీరుల గుడి వెనుక ఉన్న "గంగాధరీ మడుగు" అన్న ప్రదేశంలో పవిత్ర స్నానం చేయిస్తారు. చుట్టుపక్కల గ్రామాలలో గురించి టముకు వేయిస్తారు.

గుడిలో ఉత్సవాల ఆరంభానికి గుర్తుగా జెండా ఎగురవేస్తారు.

ఈ అయిదు రోజుల ఉత్సవాలను "రాచ గావు, రాయబారము, మందపోటు, కోడిపోరు, కల్లిపాడు" అనే పలనాటి యుద్ధం గురించి తెలిపే అయిదు అంశాలుగా విభజించి రోజుకొక అంశాన్ని ప్రదర్శిస్తారు.

పిన్న పెద్దలు, పోతురాజుల,కన్నమనీడులు, ఆచారవంతులు అందరూ దూరప్రాంతాల నుండి కూడా తరలివస్తారు. తమ వీరుల కుంతలాలను తీసుకొనివస్తారు. పూజలు నిర్వహిస్తారు.

ఆ పదిహేను రోజులు ముఖ్యంగా ఉత్సవం జరిగే అయిదు రోజులు కారంపూడి లో పండుగ వాతావరణం వెళ్లి విరుస్తుంది.

ఊరిలోని పురాతన శ్రీ చెన్నకేశవస్వామి ఆలయం మరియు శ్రీ అంకాళమ్మ ఆలయాలలో విశేష పూజలు నిర్వహిస్తారు. కారంపూడి ఊరి చివర శ్రీ మంత్రాలమ్మ తల్లి ఆలయం ఉంటుంది.

యుద్దానికి తరలివస్తున్న బ్రహ్మనాయునికి నాగమ్మ అడ్డంకులు సృష్టించిందట. కోపోద్రేకుడైన బ్రహ్మనాయుడు అక్కడ ఉన్న కొండ శిలను తన కుంతలంతో రెండుగా చీల్చాడట. నేటికీ ఆ సంఘటనకు సాక్షిగా నిలిచిన ప్రదేశాన్ని సందర్శించవచ్చును.

ఒకసారైనా తప్పక చూడవలసినవి కారంపూడి వీరుల గుడి ఉత్సవాలు.

కారంపూడి, గురజాల, మాచర్ల చుట్టుపక్కల గ్రామాలలో నేటికీ పలనాటి పాలకులు నిర్మించిన కట్టడాల శిధిలాలు కనపడతాయి.

కారంపూడి సమీపంలోనే గుత్తి కొండ బిలం ఉన్నది. గురజాలలో శ్రీ ఇష్ట కామేశ్వరీ దేవి ఆలయం, శ్రీ వీరభద్ర స్వామి ఆలయం, కోట అవశేషాలు కనిపిస్తాయి.

మాచర్లలో శ్రీ చెన్నకేశవ స్వామి ఆలయం, శ్రీ వీరభద్ర స్వామి ఆలయం , చుట్టుపక్కల అవతార పురుషుడు శ్రీ పరశురాముడు ప్రతిష్టించిన అయిదు శివాలయాలు ఉన్నాయి.

ఒకసారైనా పలనాడు ప్రాంతాన్ని సందర్శించాలి అనిపించేంత గొప్ప ఆలయాలు మరియు చరిత్రను తెలిపే నిర్మాణాలు కనిపిస్తాయి.

జై శ్రీ చెన్నకేశవా !!!!

Sri Bugga Ramalingeswara swami Temple, Tadiparthi

2024-07-19T04:39:00.000-07:00

అద్భుత కళాఖండం

గతంలో మనం తాడిపత్రి నగరంలో ఉన్న చింతల శ్రీ వెంకట రమణ మూర్తి ఆలయం గురించి తెలుసుకొన్నాము.

అదే ఊరిలో అంతకన్నా ముందు నిర్మించబడిన శ్రీ బుగ్గ రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయాన్ని వీక్షిద్దాము

క్షేత్ర గాథ

బ్రహ్మ మాసన పుత్రులుగా జన్మించిన ప్రజాపతులలో ఒకరైన "పులస్త్య బ్రహ్మ" మనుమడు రావణ బ్రహ్మ. గొప్ప విద్యావంతుడు, పరమేశ్వర సాక్షాత్కారం పొందినవాడు అయినా అసురగుణాల వలన రావణాసురునిగా పేరొందాడు.

సీతా మాతను అపహరించుకొని పోయిన పాపానికి శ్రీ రామచంద్రమూర్తి చేతిలో హతుడయ్యాడు.

ఎంత రాక్షస చర్యలు చేసినా జన్మతః బ్రాహ్మణుడు అవ్వడం మూలాన శ్రీరామునికి బ్రహ్మ హత్యా దోషం సంక్రమించింది. దానిని తొలగించుకోడానికి దశరధ రాముడు సాగర తీరాలలో, నాదీ పరివాహక ప్రాంతాలలో అనేక శివలింగాలను ప్రతిష్టించారు. ముఖ్యంగా దక్షిణ భారత దేశంలో రామేశ్వరం నుండి అనేక ప్రాంతాలలో శ్రీరామ ప్రతిష్టించిన శ్రీరామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయాలు అధికసంఖ్యలో కనిపిస్తాయి.

అదేవిధంగా శ్రీహరి మరో అవతారమైన శ్రీ పరశురాముడు తండ్రి ఆనతి మీద తల్లిని సంహరించడం మూలాన కలిగిన దోషాన్ని తొలగించుకోడానికి తనగురువైన పరమేశ్వరుని లింగాలను ప్రతిష్టించారని ఆయా క్షేత్రగాధలు తెలుపుతున్నాయి. ఆయన ప్రతిష్టించిన లింగ రాజును కూడా శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి అని పిలుస్తారు.

ఇక్కడ ఈ క్షేత్రంలో కూడా శ్రీరాముడు పావన పెన్నానదీ తీరంలో లింగాన్ని ప్రతిష్టించారని క్షేత్ర పురాణం తెలుపుతోంది.

శ్రీ ఆంజనేయ కాశీ లింగం

పెన్నాతీరంలో లింగాన్ని ప్రతిష్టించాలి అని నిర్ణయం తీసుకొన్న తరువాత పండితులు సుముహూర్తం నిర్ణయించారు. శ్రీ రాముడు, శ్రీ ఆంజనేయుని కైలాసనాధుని మరో నివాసం, పవిత్ర గంగాతీరంలో ఉన్న ముక్తి క్షేత్రమైన వారణాసి నుండి లింగాన్ని తెమ్మని పంపారట. కానీ ఆయన తిరిగి రావడంలో కొద్దిగా ఆలస్యం అయ్యిందట.

అక్కడి ఋషివాటికలోని మహర్షుల సలహా మేరకు జానకీరాముడు శ్రీ మహేశ్వరుని ప్రార్ధించారట. ఆయన కోరిక మేరకు స్వామి ఇక్కడ స్వయంభూ గా వెలిశారని తెలుస్తోంది.

శ్రీ హనుమంతుడు తెచ్చిన లింగాన్ని ప్రాంగణంలో ఎత్తైన గద్దె మీద ఉత్తరాభిముఖంగా ప్రతిష్టించారు. భక్తులు స్వయంగా అభిషేకం చేసుకొనే అవకాశం లభిస్తుంది.

ఆలయ విశేషాలు

తాడిపత్రిలో ఉన్న రెండు ఆలయాలు కూడా విజయనగర చక్రవర్తులు నియమించిన మండలాధీశ్వరుల చేత నిర్మించబడటం వారివురూ తండ్రీకుమారులు కావడం ప్రత్యేకం.

శ్రీ పెమ్మసాని రామలింగేశ్వర నాయకుడు గండికోట మండలాధీశునిగా వచ్చినప్పుడు తాడిపత్రి చిన్న గ్రామం.

శ్రీ రాముని ప్రార్ధనతో ఇక్కడ స్వయంభూ లింగరూపంలో కొలువైన శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి గురించి తెలిసి దర్శించుకొన్నారట. స్వామివారికి ఆలయం నిర్మించాలన్న సత్సంకల్పం కలిగిందట. చక్రవర్తి అనుమతి తీసుకొని శిల్పకళలో నిష్ణాతుడైన రామాచారి ఆధ్వర్యంలో ఆరువందల పైచిలుకు శిల్పులను ఆలయనిర్మాణానికి నియమించారట.

కావలసిన రాళ్లను సేకరించడానికి కావలసిన మందీమార్బలాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశారట.

వీరందరి ఆధ్వర్యంలో ఇరవై ఒక్క సంవత్సరాలలో ఒక గొప్ప నిర్మాణం రూపుదిద్దుకొన్నది.

ఒక అద్భుత కళా ఖండం. నేటికీ దేశవిదేశాల నుండి ప్రతిరోజూ వందలాది మంది పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తోంది.

తాడిపత్రి లోని మరో సుందర శిల్పకళా భాండారం కలియుగవరదుడు చింతల శ్రీ వెంకట రమణునిగా కొలువుతీరిన ఆలయం శ్రీ రామలింగేశ్వర నాయకుని కుమారుడు ఆయన తరువాత మండలాధీశునిగా నియమించబడిన తిమ్మనాయకుడు నిర్మించారని తెలుస్తోంది.

పేరు వెనుక కధ

తాడిపత్రిలో పడమర ముఖంగా కొలువైన కైలాసవాసునికి "బుగ్గ" శ్రీ రామలింగేశ్వరుడు అని పిలుస్తారు. కారణం ఏమిటంటే లింగరాజు స్వయంభూ గా ఉద్భవించిన ప్రదేశంలో గంగా దేవి కూడా ఆయనతో పాటు తరలి వచ్చింది. ఆయన శిరస్సే కాదా ఆమె స్థానం.

లింగం క్రింద భాగం నుండి నిరంతరం జలం ఉబికివస్తుంటుంది. చిత్రమైన విషయం ఏమిటంటే ఆ నీరు ఆలయంలో ఉన్న భక్తుల సంఖ్యతో సమానంగా ఉండటం. అంటే పది మంది ఉంటే వారి మీద జల్లడానికి సరిపోయేంత ! అదే కార్తీక మాసంలో లేదా శివరాత్రి పర్వదినాన విచ్చేసే భక్తుల సంఖ్య వేలాదిగా ఉంటుంది ఆ సమయంలో అదే స్థాయిలో నీరు లింగం క్రింద నుండి రావడం ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. గర్భాలయానికి ఎదురుగా పది అడుగుల దిగువన పెన్నానది ఉత్తర వాహినిగా ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. నదీ ప్రవాహం పూర్తిగా తగ్గిపోయినా, నగరం చుట్టుపక్కల నీటి ఎద్దడి ఏర్పడినా సర్వకాల సర్వావస్థల అందుకూడా ఆలయంలో నీరు ఉండటం గొప్ప విశేషంగా చెప్పుకోవాలి.

బుగ్గ అంటే నీటి ఊట . అలా స్వామివారిని బుగ్గ శ్రీ రామలింగేశ్వరడు అని పిలుస్తారు.

ఇదే పేరుతొ కర్నూల్ జిల్లా లోని "కాల్వబుగ్గ" క్షేత్రంలో శ్రీ పరశురాముడు ప్రతిష్టించిన గంగాధరుడు కొలువై ఉంటారు. కానీ ఇక్కడ బుగ్గ ఆలయానికి వెలుపల ఉంటుంది.

అలానే తెలంగాణా రాష్ట్రం లోని వికారాబాద్ జిల్లాలో మరో విశేష క్షేత్రం ఉన్నది.

అద్భుత కళా ఖండం

ఒక రకంగా చెప్పాలి అంటే అసలైన విజయనగర రాజుల కాలంలో నిర్మించిన ఆలయాల సౌందర్యాన్ని చూడాలంటే హంపి కాదు వెళ్ళవలసినది తాడిపత్రి.

రామాచారి బృందంలోని లబ్ధప్రతిష్టితులైన శిల్పులు రెండు దశాబ్దాల కాలం శ్రమించి తమ విద్యను అత్యద్భుతంగా శిల్పాల రూపంలో నిలిపిన అపురూప శిల్ప కళా ఖండం శ్రీ బుగ్గ రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం.

దక్షిణ మరియు ఉత్తర దిశలలో నల్ల రాతితో నిర్మించిన అసంపూర్ణ గోపురాలు శివలీలలను, రామాయణ భాగవత పురాణాల ముఖ్య ఘట్టాలను అతి రమణీయంగా చెక్కారు.

మరో ముఖ్య విశేషాన్ని గమనించాలి. ఈ ఆలయ శిల్పాలలో విజయనగర శైలితో పాటు చాళుక్య, చోళ మరియు పాండ్య శిల్పశైలి కనిపించడం. మరెక్కడా ఇలాంటి ప్రత్యేకత కనిపించదు.

కానీ అర్ధం కాని విషయం ఏమిటంటే ఈ గోపురాలు సంపూర్ణంగా ఉండటానికి కారణం ఏమిటి అన్నది ? గోపురాలు అసలు పూర్తి గా ఏదన్నా ప్రత్యేక కారణం వలన చెక్కలేదా ? లేక పరాయి పాలకుల పైశాచిక చర్యల కారణంగా ధ్వంసం కాబడినదా ? అన్న ప్రశ్నలకు పూర్తి సమాధానం లభించడం లేదు. కానీ ఆలయ వెనుక భాగంలో అనేక భిన్న శిల్పాలు నేల మీద పేర్చబడి కనిపిస్తాయి.

పాక్షిక విధ్వంసానికి గుర్తులుగా మిగిలాయి.

ఎంచుకొన్న రాతి మీద ప్రతి అంగుళాన్నీ ఏకాగ్రతతో, నేర్పుగా రమణీయంగా మలచడం అన్నది ఇక్కడ ప్రతి శిల్పంలో ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది.

హరిహర క్షేత్రం

పేరుకు తగినట్లుగా శ్రీ రామ లింగేశ్వర స్వామి ఆలయం హరిహర నిలయం.

శ్రీ రాముడు ప్రతిష్టించిన లింగం తో పాటు దక్షణ ముఖంగా శ్రీ సీతాలక్ష్మణ ఆంజనేయ సమేతంగా శ్రీ కోదండ రాముడు కొలువు తీరిన ఉపాలయం ప్రాంగణంలో కనిపిస్తుంది.

ఆలయ గోపురాల పైన రామాయణ ముఖ్య ఘట్టాలను, దశావతార రూపాలను కూడా సుందరంగా చెక్కి అమర్చారు.

ఉపాలయాలు

శ్రీ రామ సన్నిధితో పాటు ప్రాంగణంలో శ్రీ రాజరాజేశ్వరి అమ్మవారు ప్రత్యేక సన్నిధిలో కొలువై దర్శనం ఇస్తారు.

క్షేత్రపాలకుడు శ్రీ వీరభద్ర స్వామి సన్నిధి కూడా ఉన్నది. ఇక్కడ విజయనగర రాజుల వంశ వివరాలను తెలిపే శాసనం ఉంటుంది. నవగ్రహ మండపం ఆలయ ఈశాన్యంలో ఏర్పాటు చేయబడింది.

వటవృక్షం క్రింద నాగప్రతిష్ఠలు కనిపిస్తాయి.

ఆలయ పూజలు - ఉత్సవాలు

ప్రతి నిత్యం నియమంగా నాలుగు పూజలు జరిగే ఆలయం ఉదయం ఆరు గంటల నుండి మధ్యాహన్నం ఒంటి గంట వారు తిరిగి సాయంత్రం నాలుగు నుండి రాత్రి ఎనిమిది వరకు తెరిచి ఉంటుంది. ఉత్సవాలు మరియు ప్రత్యేక పర్వదినాలలో ఈ సమయాలు మారుతుంటాయి.

మాసశివరాత్రి, అమావాస్య, పౌర్ణమి, సోమవారాలు, కార్తీక మాస పూజలు, మహాశివరాత్రి, శ్రీ వినాయక చవితి, దుర్గానవరాత్రులు, శ్రీ రామనవమి, హనుమజ్జయంతి పర్వదినాలను పెద్ద ఎత్తున జరుపుతారు.

ముఖ్యంగా మాఘ మాసంలో పన్నెండు రోజుల పాటు అత్యంత ఘనంగా నిర్వహించే శ్రీ బుగ్గ రామలింగేశ్వర స్వామి వారి బ్రహ్మోత్సవాలలో రాష్ట్ర నలుమూలల నుండే కాక పక్క రాష్ట్రాల నుండి కూడా వేలాది మంది భక్తులు తరలి వస్తారు.

ఆది దంపతులు ఈ పన్నెండు రోజులూ ఒకొక్క వాహనం మీద పురవీధులలో ఊరేగుతారు. చివరి రోజున రధోత్సవం ఉంటుంది.

ఉగాది పండుగ మరియు శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య షష్టి కూడా విశేషంగా నిర్వహిస్తారు.

ఆలయాన్ని ఆత్యంత చేరువలో భగవాన్ శ్రీ రమణ మహర్షి ఆశ్రమం తప్పనిసరిగా సందర్శించవలసినదే !

పురాతన ఆలయాలు, ఆలయ శిల్పకళ పట్ల ఆసక్తి గలవారే కాదు సాధారణ భక్తులు కూడా తప్పనిసరిగా ఒక్కసారి అయినా తాడిపత్రి ఆలయాలను సందర్శించుకోవాలి.

మన పూర్వీకుల నుండి అందిన ఆధ్యాత్మిక సంపద ఎంత విలువైనదో తెలుస్తుంది.