Hoipipeloi

Nieuw nieuw nieuw

2009-09-07T21:44:00.004+02:00

Nieuw avontuur, nieuwe blog!

Alles over mijn terugkeer naar Bolivia lees je vanaf nu op http://blondinbolivia.wordpress.com/

Baila baila!

2009-08-04T16:15:00.012+02:00

Aangezien ik ook met mijn multimediale twittertijd mee moet gaan, hier een proefje. Nog een restje Caribisch Colombia!

Deze dansgroep kwamen we een aantal keren tegen op straat in Cartagena. En ze swingen de pan uit. Helaas maar een filmpje, de rest weggegooid vanwege alle ruimte die ze op mijn geheugenkaartje innamen.

Zes uur

2009-07-30T10:54:00.013+02:00

En toen was het net alsof ik slechts een lange vakantie had beleefd. Met een wel heel bijzonder souvenir dan, dat ik nog dagelijks spreek over skype, telefoon of op msn.

Nadat mijn voeten de Nederlandse bodem raakten op Schiphol, raakte ik in sneltreinvaart weer in het ritme. Met frisse tegenzin schoof ik koud een week na mijn landing weer van negen tot vijf achter de computer in Hoofddorp. Maar: vol goede moed. Snel weer aan de slag, snel weer terug.

Na een paar weken van optimisme, komt de postBolivia-dip. De dropjes smaken zo lekker niet meer, iedereen is omhelsd, gezoend en bijgepraat, de nieuwe huizen zijn bezocht, de trouwkaarten ontvangen en ik heb de Nederlandse kust al weer van dichtbij mogen bewonderen. Ik word ondergedompeld in nieuws en non-nieuws en stap iedere morgen weer in de trein tussen het overige werkvee. In tegenstelling tot mijn veronderstelling (Nederland = saai = er verandert nooit wat), heeft de tijd niet stilgestaan en kom ik er achter dat ik zo af en toe toch iets over het hoofd heb gezien. Een zwangerschap, nieuwe relatie of iets anders uit die categorie.

Concentreren valt niet mee vanuit het Amsterdamse kantoorpand. Regelmatig dwalen mijn gedachten af naar Bolivia, waar ze zich zes uur vroeger op de wereld bevinden. Zit ik al uitgebreid aan de lunch, dan slapen ze daar nog. En wanneer ik mijn bed opzoek, begint daar pas de vrije avond. Vanachter mijn grijze bureau blader ik soms stiekem even door mijn digitale foto’s. En denk ik terug aan de kids die tegen me opsprongen, hun stugge haren en ondeugende blikken. Aan de mooie plekken, bijzondere en gezellige momenten en mijn eerste Spaanse taalblunders. En vooral aan die leuke Boliviaan waar ik zo graag naast wakker word en waarmee het leven iedere dag een feestje is.

Dus: ik tel al weer af!

De plannen voor vertrek zijn in de maak. Tot begin december geniet ik van iedereen om mee heen en alle mooie momenten die nog staan te wachten.

Ik doe al wel vast een oproepje:
Ga je een nieuwe camera kopen? Of heb je nog een oude liggen? Please, doneer de oude (digitale) camera aan mij! Bij mijn terugkomst in Sucre ga ik het krantje overnemen dat mede door de kids van Nanta wordt gemaakt en verkocht. Ik zou heel graag de jongeren zelf op pad willen sturen met een camera. Het enige wat deze moet kunnen, is foto’s maken!

Een nieuwe wereld

2009-06-28T20:24:00.011+02:00

Kom ik thuis om er achter te komen dat...

- ik ontzettend verschrikkelijk achterloop omdat ik niet minstens acht verschillende leggings in de kast heb hangen.

- Jan en Yolanthe uit elkaar zijn (echt? ja echt! Dat nieuws heeft zelfs Bolivia bereikt)

- Humberto Tan RTL Boulevard presenteert. Humberto Tan!!

- 'We' talentenjachten, alias afzeiktv, nog stééds leuk vinden.

- Sonja Bakker haar strijd tegen de kilo's én haar accent nog steeds niet heeft opgegeven.

- Den Haag één grote bouwput is.

- De strippenkaarten weer duurder zijn geworden.

- Drop en frikandel speciaal nog nét zo lekker smaken als voorheen, terwijl ik me afvraag wat ook al weer dat speciale van chocoladehagelslag was...

- ik er niet was op die dag dat het zo hard bliksemde en onweerde (ja, die dag..)

- Michael Jackson een concerttoer had gepland. Had.

- vliegtuigen met bosjes uit de lucht vallen, net als de 'sterren' er met bosjes bij neer vallen.

- er nog steeds geen wereldvrede is, we het ontzettend zwaar hebben want we zitten in een crisis en ik aan het eind van de zomer een stuk meer getrouwde vriendinnen ga hebben.

- toiletpapier hier in het toilet moet. O ja!

- ik moet 'twitteren' in plaats van 'hyven' en facebook zoooo 2008 is.

Op de terugweg

2009-06-12T21:50:00.005+02:00

Na de twee koudste dagen en nachten van mijn leven ben ik dan toch aangekomen in Buenos Aires. Afscheid nemen in Sucre was zo goed als onmogelijk en het verlangen om terug te keren en om te draaien tijdens de vierenveertiguur durende trip was immens, maar het verlangen om de thuisblijvers te zien blijkt toch nét iets groter. Als voorbereiding had ik gelukkig véél laagjes kleren bij me die ik allemaal, inclusief trainingsbroek over jeans, heb aangetrokken. Uit ervaring wist ik dat de reis Sucre - Villazon (grens Bolivia) koud zou worden, maar hield mezelf op de been met de gedachte dat ik tijdens de tweede etappe uitgebreid zou kunnen opwarmen. Niet dus. Hoewel me in het kantoor verzekerd werd dat er verwarming in de bus zat, was me tijdens de trip al snel duidelijk dat dát niet het geval was. De dame naast me die haar nieuwe Boliviaanse aankoop, een grote en heel warme deken, gelukkig over de grens had weten te krijgen bleek mijn redding. Want de wolkjes die ik ´s ochtends uitblies en het ijs (!!) aan de binnenkant van de ramen zei wat mij betreft genoeg. Misschien toch een teken dat het tijd is voor vertrek uit Zuid-Amerika? Dit weekend breng ik nog door in Buenos Aires, waar ik zaterdagochtend Kate ontmoet en snel daarna haar Argentijnse vriend. En dan is het maandag echt tijd voor de laatste etappe richting Nederland.

Voor de belangstellenden, mijn vluchtgegevens:
Maandag 15 juni : Buenos Aires - Madrid (IB) 6842
Dinsdag 16 juni: Madrid - Amsterdam (IB) 3254
De aankomst op Schiphol is gepland om 11.20 uur

(met Kate op Isla del Sol)

Bolivia op zijn best

2009-06-03T21:56:00.020+02:00

Mijn terugkomst in Bolivia is inmiddels al weer even geleden, maar het voelt alsof het nooit anders is geweest. Voordat ik de terugreis ga ondernemen richting family, friends, drop, een warme douche, frikandellen speciaal, oude kaas, het strand en fietspaden, toch nog even een samenvatting van de afgelopen weken. Waarin ik weer met open armen werd ontvangen en verschillende uitstapjes ondernam om volop van al het moois in Bolivia te genieten.

Coroico - Aangezien ik in de voorgaande maanden de leukste Boliviaan van het land tegen het lijf ben gelopen, stond dit tripje al voor mijn vertrek naar Colombia gepland. Door mijn abrupte vertrek uit La Paz heb ik dit ´paradijs´ dichtbij de stad nooit bezocht en daar altijd spijt van gehad. Pablo als toerist in eigen land kent het ook niet en daarom gaan we samen deze groene regio verkennen. Na een nachtelijke busrit van twaalf uur brengen we eerst een dagje door in La Paz, waar we een rendez-vous hebben met Gustavo en zijn vriendin Jhindalina. Bij hem woonde ik destijds in huis en het lijkt nog helemaal geen vijf maanden geleden dat we afscheid hebben genomen! Verder zijn we deze dag frequente bezoekers van de busterminal, want mijn bagage is per ongeluk verkeerd gelabeld en dus in Cochabama terecht gekomen. Na een avondje als een echte ´Paceña´ (inwoner van La Paz) op stap te zijn geweest, nemen we halverwege de volgende dag de minibus richting Coroico. Dit dorpje ligt in ´de Yungas´, een groene tropische streek. In twee en een half uur verandert alles om ons heen: van een grote, koude (want hooggelegen) stad komen we via diepe afgronden, stoffige wegen en groene bergen terecht in een andere wereld. Met het stof in onze haren stappen we uit in het dorpje tussen de bergen, terwijl we de ene na de andere laag uitpellen tot op ons t-shirt. Op twintig minuten van Coroico vinden we een klein appartementje tussen het groen, waar we drie dagen blijven én mijn verjaardag vieren. We ontbijten in de zon, zien her en der een eekhoorn of capibara voorbij hupsen en zwemmen in één van de zwembadjes die we voor onszelf hebben. Na de minivakantie van vier dagen gaan we bedolven onder muggenbulten weer terug naar La Paz én met de nachtbus richting Sucre.

Macha - Mijn meest bizarre uitstapje tot nu toe volgde al snel na terugkomst uit Coroico. Met een groepje kinderen en begeleiders van Ñanta laadden we onszelf voor acht uur in de achterbak van een vrachtwagen met als doel het tinkufestival in Macha. De tinku is een van de traditionele Boliviaanse dansen, gebaseerd op een vechtritueel. Dit ritueel wordt nog maar origineel uitgevoerd in één plaats, namelijk Macha. Als de sterren van het Zuiderkruis in een bepaalde positie staan komen de bewoners van omliggende kleine dorpjes allemaal naar dit dorp. Ze doen dit dansend, kilometers lang. Eenmaal in Macha, gaan de dorpsbewoners gevechten met elkaar aan. Volgens de overlevering is het bloed dat vloeit voor Pachamama. Hoe meer bloed er vloeit, hoe beter. Vorig jaar zijn er bijvoorbeeld drie doden gevallen bij dit ´festival´. In de loop van de nacht komen de dorpsbewoners per groep aan in Macha, ´s ochtends vroeg begint het tinkugebeuren met als ergste schade een paar bloedneuzen. Maar in de loop van de ochtend loopt het meer en meer uit de hand. De groepen stuiven door de straten, bedwelmd door alcohol, in trance en aan de agressieve blik in hun ogen te zien, vastberaden hun tegenstander flinke schade aan te brengen. Niet alleen de mannen kunnen er wat van, ook de vrouwen stropen hun mouwen op en knopen hun twee zwarte vlechten nog eens extra vast. Zolang ze één tegen één vechten is er niet veel aan de hand. Maar op de straathoeken en verderop bij de rivier gaan hele groepen met elkaar op de vuist. Af en toe moeten we dan ook flink rennen voor het traangas dat de politie in zulke gevallen rondstrooit om dit te voorkomen. In de loop van de dag moeten we steeds vaker over de neergevallen mannen heenstappen, die geveld door alcohol, vermoeidheid en de gevolgen van een gevecht bewegingsloos op staat neervallen in een soort coma. Voor het vallen van de avond maken we ons uit de voeten, want bij het ondergaan van de zon trekt ook de politie terug en zal het echt uit de hand gaan lopen. Uit verhalen van voorgaande jaren horen we dat ´s nachts bij de rivier de doden vallen. Die ervaring besparen we onszelf liever en maken ons aan het einde van de middag uit de voeten. De grote groep gaat weer met de vrachtwagen. Linda, Sietske en ik willen eerder met de bus, maar daar komt na driekwartier wachten nog geen beweging in. En dus gooien we onze blonde haren in de strijd en kunnen meeliften met wat later drie Braziliaanse jongens van een flimploeg blijken te zijn. ´Wat een gekkenhuis´ verzuchtten zij, terwijl de bestuurder het gas flink intrapt en wegscheurt de heuvels in met ons in de achterbak. Ook wij slaken een zucht van verlichting, maar zijn wél blij met de ervaring. De kans om een dergelijk ritueel mee te maken als toerist is erg klein en uniek. Voor de deelnemers is deze manier van ´vieren´ een belangrijke en een kans om hun kracht te laten zien aan iedereen. De doden worden in het jaar daarna nog geeerd en dus is het geen schande om op deze manier aan je einde te komen. Bovendien is eventueel letsel later voorbeeld van een heldendaad, iets om mee te pronken (je dichtgeslagen oog of gebroken neus). Wij aanschouwen het hele gebeuren vanaf de zijkant met open mond, blij met de aanwezigheid van onze Boliviaanse medereizigers van Ñanta, die ons veel weten te vertellen dan vooral wat wél en niet kan. Dit was éen keer uit nieuwsgierigheid, maar niet nog een keer!

In de weken die volgden stapten Pablo en ik nog een keer in de nachtbus, deze keer naar Santa Cruz. De grootste stad van Bolivia, die ik nog steeds nooit had bezocht. Het is dan ook niet meer dan een grote en vooral warme stad in het zuiden van het land. We gaan naar de dierentuin om veel voor mij ´tropische´ diersoorten (lama´s, capibara´s, Pelikaan enz) te bewonderen, net als de ´gewone´ aanwinsten zoals tijgers, apen en beren. De volgende dag schuiven we aan in een overvol stadium voor dé voetbalwedstrijd van het jaar tussen de twee clubs van Santa Cruz: Blooming en Oriente. Met veertigduizend mensen in het stadium is het een gekkenhuis met muziek, vuurwerk en veel geroep en geschreeuw. Nog even een lesje spaanse scheldwoorden op de valreep. Verder worden we door een vriend van Pablo uitgenodigd voor een groot bedrijfsfeest op een mooie locatie net buiten de stad, waar we de hele avond gratis bier drinken en genieten we van de heerlijke temperatuur (zo´n 25 graden) en al het moois en lekkers dat deze moderne stad te bieden heeft. Na een stoffige busrit van zestien uur worden we weer netjes afgeleverd op de busterminal van Sucre.

Verder ga ik nog borrelen met Linda en Sietske in de warmwaterbronnen van Chaqui, een dorpje in de buurt van Potosi. We hebben het zwembad met warm vulkaanwater voor onszelf, waardoor we tot laat in de avond onder de sterren baden. Als drie blonde ´gringas´ vormen we een ware attractie in dit bergdorpje. Hoewel we op de bonnefooi gaan, kunnen we onze bestemming niet missen omdat de hele bus ons in de gaten houdt. Wanneer we uitstappen worden we dan ook door alle inzittenden vriendelijk uitgezwaaid en vooral nagekeken. In de tussentijd hebben we natuurlijk ook nog Koninginnedag gevierd, waarschijnlijk nog groter dan in Nederland door het nare ongeval. Een paar keer Nederlands gekookt, zoals huzarensalade en tomatensoep (mét ballen) en twee pubquizzen gehouden.

Inmiddels is mijn laatste week in Sucre aangebroken. Volgende week woensdag neem ik de bus richting grens, voor een laatste lange zit (24 uur) vanaf daar naar Buenos Aires. Waar Kate op me wacht, het meisje waar ik La Paz mee samenwoonde!! Dat vooruitzicht maakt het naderende afscheid nét even wat minder erg. Maandag 15 juni stap ik in Buenos Aires op het vliegtuig, om rond het middaguur (de planning is precies 11.20 uur) te landen op Schiphol. Om me vervolgens te storten op het bezichtigen van alle nieuw gekochte en gehuurde huizen, het bezoeken van de aangekondigde bruiloften en hopelijk het weerzien met iedereen. Tot snel!

Over grote borsten, beugels en koude airco´s

2009-04-23T20:55:00.013+02:00

Voordat we het wisten, zaten we zes dagen in Cartagena. De sfeervolle stad had alles wat wij, Silke en ik, maar konden wensen: mooie stranden, lekker eten, de eerder genoemde Caribische vibe, warm weer, mooie gebouwen, cafeetjes en natuurlijk winkels. Na bijna een week nam ik dan ook met pijn in mijn hart afscheid van Cartagena.

Maar niet voordat we eerst een sprong hadden gemaakt in een vulkaan met modder. Waarin je niet kunt staan, je bijna niet kunt bewegen, maar wèl je helemaal kunt insmeren met de borrelende substantie die schijnbaar goed is voor onze droge Nederlandse huidjes. Verder maakten we nog een boottocht richting de Isla´s del Rosaria, mooie eilandjes in een helderblauwe zee. Iedereen die we over deze tocht hadden gesproken was aardig enthousiast. Wij ook, tot een uur of anderhalf op het open water. Niemand had ons verteld dat het drie uur (!) varen was tot de eerste attractie: een aquarium. Ok, de dolfijnenshow maakte weer goed en na nog een uurtje op het water en de lunch met een heerlijk visje mochten we eindelijk doen waar we voor gekomen waren èn waar Silke en ik heel goed in zijn: een duik nemen in dat heerlijk warme en op deze plek bijzonder blauwe zeewater. De volgende dag gaan we ´s ochtends al vroeg op pad om de bus te nemen van Cartagena naar Medellin, een van de grootste steden in Colombia waar `de eeuwige lente` heerst. Dat lijkt ons wel wat en de gedachte aan het gematigde klimaat verzacht ons vertrek enigszins. Dit in tegenstelling tot de busrit die vijftien uur in beslag neemt en ons dus om half twee ´s nachts aflevert op de donkere terminal in Medellin. De volgende dagen zien we voor het eerst de aanwezige armoede in Colombia. De binnenstad is vergeven van zwervers en bedelaars en als twee blonde toeristen voelen we ons hier niet echt op het gemak. Daarom pendelen we een beetje heen en weer tussen de luxe shoppingmalls, laten we allebei voor het eerst onze nagels doen en eten we bij ons favoriete Colombiaanse keten: Crepes en Waffles, waar echt alle soorten wafels, crepes en soorten ijsjes op de kaart staan. Na drie dagen gaan we richting de `zona cafetaria`, het groene binnenland met veel koffieplantages. Het uitzicht is spectaculair met veel bananenbomen aan de kant van de weg, steile afgronden, hoge palmbomen en vooral véél groen. Na een wandeling door een vallei met de hoogste palmbomen van Colombia en een shoptour in Armenia, neem ik de bus terug naar Bogota. Na bijna drie weken samenreizen nemen Silke en ik afscheid op de terminal van Armenia zodat zij haar reis kan vervolgen richting Peru en ik naar Bogotá om vervolgens weer naar mijn geliefde Bolivia terug te vliegen.

In onze drie weken samenreizen kwamen we tot enkele conclusies over Colombia, die ik jullie niet wil onthouden:

buschauffeurs hebben een voorkeur voor vechtfilms met het geluidsvolume op de hoogste stand. Ze draaien er met gemak vijf achter elkaar op een busreis van vijftien uur, waardoor wij helemaal daas en doorgedraaid de bus uitrollen.

welke temperatuur het ook is buiten (dertig graden plus bijvoorbeeld) dezelfde chauffeurs zetten de airco het liefst op een graad of veertien, waardoor iedereen in de bus ingepakt zit in dikke truien, jassen en zelfs mutsen. Bij iedere stop is het dus uitpellen geblazen.

of de borsten hier nu echt zijn of niet, ze zijn vooral gróót. Ons favoriete tijdverdrijf bestaat dan ook al gauw uit het onderscheiden van de echte borsten van de chirurgisch opgeblazen voorgevels. Het lijkt wel of ieder welgesteld meisje op haar 16e verjaardag een operatie cadeau krijgt, want de cupjes F op maatjes 36 zijn hier zeker geen uitzondering.

beugels zijn hier een teken van welvaart en niet zo zeer aan leeftijd gebonden. Wie om zich heen kijkt, ziet dan ook heel wat beugelbekkies glimmen.

de mensen zijn hier erg servicegericht: bij alles (echt álles!) wat ze voor je doen zeggen ze ´con mucho gusto´ (`met genoegen`). Hoe goed bedoeld ook, tot het irritante toe...

uit dezelfde servicegerichtheid staat er in iedere winkel meteen iemand klaar om je te helpen. Handig bij het zoeken van een andere maat bijvoorbeeld, maar wanneer je gewoon even wilt rondkijken volgt degene die jouw mag helpen je met iedere stap.

Dit is mijn laatste week in het mooie Colombia. Ik wil nogmaals benadrukken dat het negatieve imago absoluut onterecht is. Er is veel politie aanwezig in alle plaatsen en langs de grote wegen zijn ook veel militaire posten. Maar dit zijn militairen van de regering, die tégen de guerrilla zijn en daarom de bussen en langsrijdende auto´s af en toe controleren. De laatste tien jaar is er een goed drugsbeleid gevoerd, waardoor de drugshandel in grote mate is afgenomen. Ik voelde me heel veilig in Colombia en overal waar ik kwam kreeg ik zonder uitzondering alle medewerking. De mensen zijn bijzonder vriendelijk, open en nieuwsgiering en maken graag een praatje. Zolang je niet afwijkt van de goed bereisbare wegen is er niets aan de hand. De Colombianen zijn nog niet erg gewend aan toeristen in hun land en dat is juist wat het zo leuk maakt. Ze zijn bijna vereerd dat je hun land bezoekt en zullen je dan ook niet méér laten betalen dan de lokale bevolking. Dankzij de onbekende charme van het land zijn de prijzen nog heel goed te doen, wat waarschijnlijk over een jaar of tien wel anders is. Colombia is in ontwikkeling en dat is te merken. Ik vlieg weer terug naar Bolivia om nog een paar weken door te brengen in mijn geliefde Sucre. Colombia was absoluut een nieuw hoogtepunt tijdens mijn reis!

Caribische vibe

2009-04-11T01:52:00.012+02:00

Voor wie nog geen vakantieplannen heeft voor de komende zomer: ga naar Colombia! Vooral na de afgelopen week aan de Colombische kust heeft de vakantiespirit zich van me meester gemaakt. Met mijn kont in het zand, onder een palmboom eet ik af en toe een visje, geniet ik van een verse fruitsalade en het heerlijk warme water van de Caribische zee.

Na een paar dagen in een van de meest koloniale stadjes van Colombia, Barichara, neem ik afscheid van mijn reisgezelschap. De Amerikaanse Brian en zijn veel jongere Colombiaanse ´vriendin´ zijn na mijn vertrek weer op hun woordenboek en handen aangewezen, want na vijf dagen is me wel duidelijk dat ze écht nauwelijks kunnen communiceren. ´s Avonds neem ik de nachtbus richting Santa Marta, een zit van ongeveer dertien uur. Bij het inladen van mijn tas begrijp ik dat de bus niet hélemaal naar Santa Marta rijdt, maar de steward belooft me te vertellen hoe ik er dan wel moet komen na het uitstappen. Als ik ´s ochtends mijn ogen opendoe, blijk ik me in een andere wereld te bevinden: die van stoffige wegen, fietskarretjes, hitte, palmbomen en fruitstalletjes. Heel wat anders dan de groene omgeving van de eerste week. De man houdt zijn woord en zet me in the middle of nowhere uit de bus. In de gedeelde taxi blijkt het nog 25 kilometer naar Santa Marta, maar volgens de locals is dat heel normaal. Ik vraag de chauffeur meteen door te rijden naar Taganga, want ik heb mondeling vernomen dat dit dé backpackersplaats is waar ik bovendien op het strand kan liggen. En dát zie ik wel zitten. Maar de chauffeur dropt me bij een hotel waar ik al snel de kriebels van krijg. Ik voel me he-le-maal niet op mijn gemak en krijg als bonus ook nog de jongen van het hotel en gratis blij, die ´zó blij is een meisje als mij te ontmoeten´ en me daarom maar overal achterna loopt. En als ik het strand op loop, weet ik niet of ik het hier wel zo leuk vind. Als ik vervolgens 'casa Holanda' boven de huizen zie uitsteken, weet ik wat me te doen staat. Ik pak mijn spullen in het andere hotel, lever de sleutel in bij een mokkende dame ('ik heb de taxichauffeur geld gegeven en nu ga je weg') en sjok door de hitte richting een warm welkom in Nederlandse sfeer. Wat ik moet doen in het kleine vissersdorp weet ik nog steeds niet, dus ik besluit eerst maar de bus te pakken richting Santa Marta, de verderop gelegen stad. Wanneer ik een minuut in het busje zit, ploft er een lange, blonde reizigster naast me op het bankje. Terwijl we in het Engels babbelen, komen we er al snel achter dat we allebei uit Nederland komen. En zo gaan Silke en ik samen shoppen, eten en de volgende dag naar Nationaal Park Tayrona. Hier brengen we drie relaxte dagen door aan de mooiste stranden die ik ooit heb gezien. 's Nachts slapen we in hangmatten tussen de palmbomen (slaapt overigens heerlijk!), overdag komen we af en toe van onze handdoek af om een visje te eten of een fruitsapje te drinken en op onze weg naar het strand spotten we aapjes in de bomen en een felgele slang naast de weg. Daarna gaan we voor twee nachtjes terug naar Taganga en vervolgens op weg naar Cartagena.

Hier haal ik weer hetzelfde trucje uit met een hotel. Vanwege Semana Santa (paasweek) is half Colombia on the road en zijn alle hotels volgeboekt. We vinden nog net een plekje in een vol hostel waar we op twee verschillende slaapzalen terecht kunnen. Wanneer we daarna ergens gaan eten, komen we er achter dat we het allebei eigenlijk niks vinden en blijken de gok te wagen. Zonder grote rugzak kunnen we rustig rondkijken en zo stappen we het eerste hostel binnen dat we tegenkomen, 'la posada de pirates'. Met allerlei visnetten, landkaarten en piratentekeningen staat is dit vervallen gebouw helemaal in het piratenthema ingericht. Op de bovenste verdieping is een ruime tweepersoonskamer vrij, waar we per direct inkunnen. Voor dezelfde prijs als ons kleine bedje in de krappe slaapzaal! Dat er geen wasbak is en we dus onze tanden poetsen onder de doche, we zelf een slotje op de deur hebben gedaan omdat die er niet was en de deur naar het balkon zo goed als uit zijn voegen valt laten we maar buiten beschouwing want het hostel ligt supercentraal en we hebben de ruimte voor onszelf. Snel halen we onze spullen op en nemen we onze intrek in ons piratenonderkomen. De sfeer van Cartagena is betoverend. De hele stad is ommuurd als wapen tegen de piraten (uit onder andere de lage landen!), de huizen hebben alle kleuren en zijn geschilderd in allerlei kleuren. Verder heerst hier absoluut de Caribische vibe door de veelal donkere bevolking en krijgen we de temperatuur van meer dan dertig graden er gratis bij. Vers fruit is hier in overvloed en iedere dag weer zijn we verbaasd door de vriendelijkheid van de Colombianen. De slogan om Colombia te promoten luidt ' the only risk is wanting to stay'. En daar is wat mij betreft geen woord van gelogen.

Omgekeerde cultuurshock

2009-03-30T02:31:00.009+02:00

Mijn eerste dagen in Colombia bestonden vooral uit het verwerken van mijn omgekeerde cultuurshock. Want wat is er veel te zien, te doen en vooral te koop in Bogotá! Na zes maanden Bolivia was ik helemaal vergeten dat er een MacDonalds bestaat, dat er chips is met meerdere smaakjes (hier zijn ze bijvoorbeeld van van chips met limoensmaak) en dat er grote winkels zijn met écht mooie kleren, schoenen en alles wat je maar wilt kopen.

Na een heerlijke dag shoppen in La Paz met vriendin Maureen, vertrekt ´s avonds om tien uur mijn vliegtuig richting de eerste stop: Lima. Mijn buurman is een rasechte Peruaanse latino, die er meteen op stáát dat ik zijn telefoonnummer opschrijf, mocht ik ooit Lima bezoeken. Bovendien doet hij me een ketting cadeau, gemaakt van natuursteen door een van zijn vrienden. Omdat die me zo mooi staat. Tja, wat kun je daar nou tegenin brengen..? Na een uurtje wachten in Lima wordt het rond middernacht tijd voor de volgende etappe richting Bogotá. Nadat ik de voorgaande nacht slapeloos doorbracht in de bus van Sucre naar La Paz en de nacht dáárvoor mijn afscheid tot vroeg in de morgen vierde, mis ik een deel van de vlucht en voordat ik het weet sta ik op Colombiaanse grond. Wanneer ik het adres van mijn hostel overhandig aan de taxichauffeur verzekert deze me dat het een slecht hostel is en dat ik beter iets anders kan zoeken. Toch levert hij me er om vijf uur ´s ochtends af en ik breng er drie prima nachten door. De twee hele dagen in Bogota breng ik door met een beetje rondwandelen door deze sfeervolle en hypermoderne stad en met een bezoek aan het ´Museo del Oro´, een van de mooiste musea waar ik ooit ben geweest. Met een collectie oud goud uit de afgelopen eeuwen, maar tegelijkertijd met veel informatie over de geschiedenis van Colombia. Verder probeer ik mijn voeten droog te houden, want de regen komt met bakken uit de lucht. De straat verandert in tien minuten van een straat in een rivier, die nauwelijks over te steken is. In een portiek aanschouw ik pogingen van omstanders om de straat over te steken, maar geen van allen brengt het er goed vanaf en moet richting huis of werk met natte voeten tot de enkels.

Halverwege de derde dag neem ik mijn eerste bus. Gewend aan de Boliviaanse bus (tien uur over hobbelweg, geen toilet, televisie of beenruimte) geniet ik van vier uur in deze luxe bus mét film en over een geasfalteerde weg. Ik stap uit in het dorpje Villa de Leyva, en zoek een hotel aan het grootste dorpsplein van Colombia. De volgende ochtend ontmoet ik bij het ontbijt de Amerikaan Brian en spreek ik met hem af om ´s middags samen een tripje te maken langs de belangrijkste bezienswaardigheden in de buurt. Hij heeft een visitekaartje van een taxichauffeur die ik bel om de afspraak voor ´s middags te maken. Brian zal zijn vriendin ook meenemen. Wanneer ik de deur van zijn kamer open om me aan haar voor te stellen, staat er een meisje van mijn leeftijd, Judy. Ahum. Later blijkt ze een Colombiaanse van 26. Hij spreekt geen Spaans (maar dan ook echt géén Spaans, nul komma nul) en zij geen Engels. Toch lijken ze het naar hun zin te hebben met elkaar, al weet ik waarschijnlijk meer van haar dan hij. Mijn taak als tolk is dus hier een feit. We gaan langs een archeologisch park, een oud klooster en een eeuwenoud groot fossiel. Allemaal aardig, niet heel bijzonder, maar de ritjes door het mooie landschap zijn hier al genoeg om van te genieten. De dag daarna doen we hetzelfde en gaan we met Julio naar twee dorpjes verderop. We bezoeken een klooster wat nog steeds bewoond wordt en later een bijzonder kleurrijk dorpje, Raquira. ´s Ochtends heb ik bovendien nieuwe vrienden gemaakt in ´mijn´ dorp. Terwijl ik een rondje loop op zoek naar een telefoon, kom ik langs een klein kapperszaakje. In de deuropening zit een man, ´Buenos dias!´ roept hij een aantal keer uitdrukkelijk en ik besluit om te keren voor een praatje. Dat heb ik geweten. De man, die later Guillermo blijkt te heten en gepensioneerd militair is, sleept me de kapperszaak van zijn vrouw in, waar ik aan allerlei vragen wordt onderworpen. Waar kom ik vandaan? Wat doe ik hier? Met wie ben ik op reis? Waar heb ik zo goed Spaans leren praten? Als ik vertel dat ik op zoek ben naar een telefoon, zegt mijn nieuwe vriend me de weg te wijzen. Ik bedank hem hartelijk en pleeg mijn belletje naar Bolivia. Wanneer ik klaar ben, staat hij op me te wachten. Of we een biertje doen? Ondanks het vroege tijdstip kan ik dat natuurlijk niet afslaan en ga ik biertjes drinken met Guillermo en zijn veel jongere vriend Jorge. Natuurlijk moet ik meer vrienden ontmoeten en zo wordt ik als een trofee aan de halve mannelijke bevolking van het dorp voorgesteld. Na de belofte om ´s avonds terug te keren om whiskey te drinken en het derde biertje dringend te hebben afgeslagen, kan ik ontsnappen om de taxi te halen. Met weer een aantal telefoonnummers op zak én met een volle blaas, stap ik bij Judy en Brian in de taxi. Maandag verlaat ik het pittoreske Villa de Leyva om met een aantal stops door te reizen richting het noorden, met als bestemming de Caribische kust.

Bye bye Bolivia

2009-03-20T21:55:00.014+01:00

Mijn laatste dagen in Sucre gaan in. Met een hoop ervaringen rijker en spaanse vocabulaire extra, keer ik weer terug naar de stad waar het bijna zes maanden geleden allemaal begon: La Paz. Hier neem ik maandag het vliegtuig richting Bogotá om Bolivia voorlopig achter me te laten. En in Sucre kan ik een flinke bonus achter laten: meer dan veertienhonderd euro voor Ñanta!

Het vorige bericht op mijn weblog had een groter effect dan ik me ooit had kunnen voorstellen. Tot mijn enorme verbazing zag ik het bedrag voor Ñanta op mijn rekening groeien, en groeien. Door alle bijdragen tot een voor mij ongekende hoogte, waardoor ik méér dan verrast was! Eén van de donateurs had het over ´regendruppels die samen een bui vormen´. Dat blijkt absoluut waar, want samen hebben we een behoorlijke regenbui kunnen vormen. Deze week heb ik namelijk meer dan twaalfduizend boliviano´s kunnen schenken aan het project waar ik de afgelopen drie maanden met heel veel plezier heb gewerkt. Het grootste deel gaat naar Jall´pa: het tijdschrift dat wordt gemaakt en de kinderen kunnen verkopen. Van ieder exemplaar dat ze verkopen, mogen ze de helft van de opbrengst (1,5 bs) houden. Bovendien wordt de inhoud door de kinderen zelf geschreven en getekend, wat weer een mooie vorm van ontspanning en educatie vormt. Door het geld dat ik kon overhandigen, is het volgende exemplaar in ieder geval zeker van uitgave. Iedereen HEEL ERG BEDANKT !! Ik ben erg ontroerd en bijzonder verrast door iedereen in Nederland die zo gul heeft gegeven.

¿De donde eres? is absoluut de meest gestelde vraag van de afgelopen tijd. Soms wel een paar keer op een dag vragen mensen me waar ik vandaan kom. Kon ik in het begin slechts antwoorden met ´Holanda´, inmiddels kan ik uitleggen welke taal ze daar spreken, dat er inderdaad veel koeien zijn, we veel melk hebben, wat ik kom doen in Bolivia, waarom het zo´n leuk land is én dat het mijn laatste week hier is. Terwijl ook in Nederland alles door gaat, verloopt de tijd hier razendsnel. Een half jaar in Bolivia lijkt in een vingerknip voorbij te zijn gegaan.

Samenvatten of terugblikken lijkt vrijwel onmogelijk, daarom maar een puntsgewijze poging:

Gewoond in twee steden: La Paz en Sucre. Na 2, 5 maand in het grootstedelijke La Paz is het dorpse Sucre een verademing. Vrijwel alles is hier op loopafstand en ons kent ons. Al mis ik wel de sombrero´s van de cholita´s in het straatbeeld en vergeet ik hier soms dat ik in Bolivia ben.

Mijn tijd in Bolivia is dan ook opgedeeld in twee periodes die veel van elkaar verschillen: Het leven in La Paz bij Gustavo en Antonia in huis, werken op de verschillende projecten waar ik niet echt mijn draai kon vinden en met veel Nederlandse mensen om me heen. Vervolgens in Sucre samenwonen met een Fransman, een Amerikaan en een Duits meisje, werken op Ñanta en eindelijk meer Spaans babbelen.

En dan nog in het heel kort:

Aantal weken in Bolivia doorgebracht --> 25
Uitstapjes gemaakt naar -->het Titicacameer, de jungle van Rurrenabaque, Tiwanaku, Sucre, Potosi, de zoutvlaktes van Uyuni, het carnaval van Oruro, kerst in Serrano, visum verlengen in Tupiza/Villazon, het carnaval van Tarabuco.

Spannendste beslissing --> verhuizen van La Paz naar Sucre
Meest verrassende dagtripje -->parapenten in de omgeving.

Hoogtepunt --> Het leven in Sucre: samen met mijn huisgenoten genieten van het rustige, ongecompliceerde leven hier, afgewisseld met het feestgedrag van de Bolivianen, merken dat ik me steeds beter kan redden in het Spaans en daarbij werken op Ñanta.

Dieptepunt --> Carnaval in Oruro, waar mijn creditcard is gestolen, vriendin in het ziekenhuis kwam, mijn telefoon spoorloos was (later weer terug gekregen) en ik iedere twee seconden een waterballon in mijn nek kreeg.
Meest bijzondere eten: varkenshuid (waar soms zelfs nog een haar op te ontdekken is)

Verder leerde ik nooit een meerdaags uitstapje te maken zonder een rol wcpapier mee te nemen, dat Bolivianen hutspot ook best weten te waarderen, er altijd een reden is tot feest en er niks mis is met een beetje traditie en folklore.

Dit weekend neem ik met pijn in mijn hart afscheid van de stad die me de afgelopen maanden zo lief is geworden. Van de sfeervolle binnenstad, mijn favoriete bar Amsterdam en alle stamgasten, van mijn huisgenoten, de kinderen op Ñanta, mijn Boliviaanse- en gringovrienden en het huis waar ik heerlijk heb gewoond. Komende maandag vlieg ik richting Colombia om daar zes weken rond te reizen. Op 8 mei vlieg ik terug om weer even de sfeer in Sucre op te snuiven en later mijn verjaardag te vieren. Voor wie het nog niet in de agenda heeft staan: mijn terugvlucht uit Buenos Aires staat gepland op 15 juni, de 16e sta ik weer met beide benen op Nederlandse grond. Iedereen nogmaals ontzettend bedankt voor de bijdrage aan Ñanta en het vertrouwen in mijn project en tot blogs!

Zij blijven hier

2009-02-07T21:27:00.013+01:00

Hoe langer ik op Ñanta werk, hoe leuker het wordt. Ik leer de kinderen beter kennen, kan meer doen en van ze leren. Maar het wordt ook steeds moeilijker: want júist omdat ik hun namen en verhalen ken, graaft het besef zich dieper en dieper naar binnen. Ik mag lekker verder, op reis en zij blijven hier. Om met zwarte handen schoenen te poetsen of tot diep in de nacht in de portieken te wachten om snoep te verkopen tot er genoeg is verkocht om naar huis te gaan en met twee zusjes in één bed te slapen.

Ook al heb ik er zes jaar vwo opzitten en vier jaar hbo, na mijn verblijf in Sucre weet ik zeker dat sommige dingen alleen in de praktijk te leren zijn. Zoals dat er kinderen zijn die écht niets hebben. Die niet iedere dag schone kleren kunnen uitkiezen, maar weer dezelfde trui met gaten (echt waar, met gaten) aan doen, voor wie ondergoed een luxe is, net als vrije tijd, naar school gaan of een verjaardagscadeau. Die geen stromend water thuis hebben, laat staan een wc of een douche. Die op school worden gepest, omdat ze er zo moeten bijlopen en na schooltijd moeten werken, áls ze al naar school gaan. Die niet kunnen lezen of schrijven omdat ze thuis de oudste zijn (twaalf jaar) en dus verantwoordelijk zijn voor het grootste deel van het inkomen thuis. Waarvan de vader is weggelopen en hun alcoholverslaafde moeder met zes broertjes en zusjes heeft achtergelaten. Voor wie een liefdevol thuis of drie keer per dag eten onvoorstelbaar is.

Gelukkig is er Ñanta, het project waar ik nu al weer zes weken mee bezig ben. Dagelijks komen er vijftig tot honderd kinderen voor het middageten van 0,50 cent (een symbolisch bedrag om te laten zien dat je niets voor niets krijgt) en wanneer ze tijd hebben, om mee te doen met de activiteiten. Ik loop al weken in plakkigere en met verf besmeurde kleren rond, omdat we druk bezig zijn met carnaval: maskers maken met papier maché. Sommige kinderen komen iedere dag, sommige één keer per week. Ze zetten hun schoenpoetskist in de hoek en gaan een potje voetballen, maskers maken of op de panfluit leren spelen (heerlijk geluid de hele dag, not) voordat ze weer aan het werk gaan. Zoals bekend zijn projecten als dit moeilijk draaiende te houden. Ook hier wordt iedere boliviano omgedraaid en goed nagedacht over de bestemming. Eén ding is zeker: het geld komt op de goede plaats terecht. Daarom mijn vraag: alsjeblieft, help me om iets te kunnen achterlaten waardoor Ñanta nog een tijd door kan gaan. Volgend jaar wordt een financieel moeilijk jaar en ik wil niets liever dan helpen, ook al is het maar een heel klein beetje. Het is zó nodig!

Wie wil helpen, graag! Maak een bedrag over op mijn rekening, 3460.50.499, Maaike Wijnstra, Rabobank Den Haag t.a.v Ñanta en alles bij elkaar verzameld zorg ik dat er iets moois van wordt gedaan. Een speciaal uitstapje bijvoorbeeld of iets materieels wat hoog nodig is. Om het motto te onderstrepen ´niets voor niets´ sta ik natuurlijk open voor opdrachten: een foto van iets specifiek Boliviaans, iets uit deze stad of van het project bijvoorbeeld. Stuur me ergens heen, laat me iets opsturen of ergens een foto van maken. Roept u maar en stuur in dat geval een mail. Skip eens een fles wijn, een etentje of een nieuw truitje. Voor dat geld kunnen we hier namelijk al leuke dingen doen. Wat ik nog even wil benadrukken is dat er sinds dit jaar een manier bestaat om de kinderen direct naar school te laten gaan. Voor een bedrag van bijvoorbeeld veertig euro per drie maanden, kan een kind een heel jaar naar school. Wat mij betreft de enige manier om de vicieuze cirkel van het werkende en analfabete bestaan te doorbreken. Natuurlijk zijn er nog honderd manieren om in Nederland geld op te halen zoals flessenacties, kleingeldpotjes, sponsorlopen enzovoort. Denk in zo´n geval eens aan dit doel. Mijn dank is gróót!

Wordt het Si or No?

2009-01-22T22:04:00.006+01:00

De komende dagen zitten we op een droogje. Vrijdag, zaterdag en zondag mag er nergens alcohol worden verkocht en geldt er een ´ley secca´ (drooglegging). Waarom? Zondag brengen de Bolivianen hun stem uit voor een nieuwe constitutie en dat kunnen ze maar beter met hun volle verstand doen. Si or No, dat is de vraag. Wat Sucre betreft is het duidelijk, dat wordt een dikke NO.

Zoals wel vaker wordt hier omgekeerd geredeneerd: op zondag zijn er veel mensen vrij en dus is dat een perfecte dag om een stemming te organiseren. Zeggen de Bolivianen ja of nee tegen de nieuwe constitutie? Het is een kwestie van vóór of tegen Evo Morales stemmen en daarmee is een ´No´ zeer onwaarschijnlijk. Voor een zak rijst of een stuk vlees willen mensen, vooral op het arme platteland, best van mening veranderen. Bovendien is de aanhang van Evo gróót, al verschilt dit per regio. Sucre behoort tot het rijkere Zuiden en is daarmee geen fan van de boerenzoon. Maar wie naar La Paz gaat, ziet vooral ´Si´ op de muren geschilderd. Zoals altijd bij dit soort vraagstukken, zijn er veel voors en tegens. De constitutie wordt ook wel gezien als een truc van Morales, die hiermee de wet wil omzeilen dat een president zijn termijn van vier jaar nooit kan verlengen. Volgens de nieuwe wet moet dat namelijk wél kunnen. Bovendien wordt het voor ons buitenlanders niet gemakkelijker om naar Bolivia te komen: Evo wil liever niet te veel pottenkijkers en dus de grenzen dichter metselen. Aan de andere kant gaat de levenstandaard van de allerarmsten er door zijn maatregelen op vooruit. Eén ding is zeker, ik ga zondag niet ver de deur uit. Demonstraties zijn nu al aan de orde van de dag. Met muziek, harde knallen, vlaggen, t-shirts, folders en met vlaggen beklede auto´s marcheren nu al duizende Sucreña´s door de straten. Tot mijn grote verrassing vergezeld door fanfarebands. Weer wat ontdekt: die bestaan hier dus ook.

Over vieze wc´s en kleurenblinden

2009-01-18T18:59:00.011+01:00

Na bijna vier maanden Bolivia heb ik veel bijgeleerd. Dat een ontbijt zonder hagelslag ook best kan smaken bijvoorbeeld en ik écht geen richtingsgevoel heb.

Verder ontdekte ik dat:

drie keer verhuizen in een maand menselijk gezien best mogelijk is.
avocado op brood érg lekker is en ik dat dus het liefst ´s ochtends, ´s middags en ´s avonds eet.
ik best in drie talen tegelijk kan denken. Al heeft het soms tot resultaat dat ik Nederlands begin te babbelen tegen mijn Amerikaanse huisgenoot Grey en er engelse zinnen uitfloep bij mijn Nederlandse vrienden.
cocabladeren kauwen helemaal niet zo heel vies is.
ik écht niet de weg kan vinden of uitleggen.
rijst met aardappelen, pasta met aardappelen en soep met aardappelen al snel begint te vervelen (het Boliviaanse eten) en ik daarom erg blij ben met onze eigen keuken.
het echt niet nodig was om mijn haar te verven (mam!)
busreizen van twaalf uur of meer prima te overleven zijn.
je daarvoor alleen wel over een sterke blaas dient te beschikken en dat voor mij geen probleem vormt.
wc´s altijd nog viezer kunnen.
het verhaal van je ouders om je te laten eten geen onzin was: er zijn écht kinderen, ook buiten Afrika, die niets hebben.
ik daarom vanaf nu mijn bord leeg eet en geen restjes meer weggooi.
er nog véél ruimte is op deze wereld en lang niet alles zo volgebouwd is als Nederland.
we in Nederland maar karig bedeeld zijn met feesten: waarom vieren we alleen de verjaardag van onze Koningin en bevrijdingsdag? Ik krijg regelmatig een medelijdende blik toegeworpen als ik antwoord op de vraag welke feesten wij hebben en deze op één hand te tellen blijken te zijn.
het ambtelijk systeem nog veel logger dan kan in Nederland. Geld op de eigen rekening storten duurt hier minimaal een uur, je loon ophalen twee uur en een nieuwe stempel voor in je paspoort zeker een halve dag. Bovendien staat er bij ieder prima werkend stoplicht ook nog een politieagent te fluiten. Voor de kleurenblinden?
de zoute chips hier verslavend werken.
wanneer je goed zoekt, er ook in Bolivia bitterballen te vinden zijn.
er in Zuid-Amerika zoveel te zien is, dat zeven maanden lang niet genoeg is. Daarom stel ik mijn terugtocht uit tot juni!

Por favor - een stempel

2009-01-08T19:12:00.009+01:00

Ook het leven van een reiziger kent zo´n zijn verplichtingen, zoals het verlengen van een visum. In mijn geval niet voor zijn tijd, omdat ik al twee weken illegaal zat te zijn. Daarom zetten mijn paspoort en ik koers richting Argentijnse grens.

Dinsdagmiddag stappen mijn Franse huisgenoot en ik op de bus richting Tupiza. Eigenlijk wilden we een dag eerder vertrekken, maar ondanks drie bezoeken aan de busterminal bleken er geen tickets meer beschikbaar voor die dag. Gelukkig kunnen we nu het eerste deel van de reis bij daglicht maken, waardoor het leed van de onverharde weg door de prachtige uitzichten wordt opgeheven. Bij donker zijn we getuige van een nóg spectaculairder gezicht; bliksem in de vallei. Terwijl we door het donker voorthobbelen zien we tijdenlang in de verte felle bliksemschichten, waardoor de bergen met cactussen aan onze rechterkant oplichten.
Na een korte nacht in Tupiza maken we met een Frans stel een jeeptour door het prachtige berglandschap rondom de stad. Met drie Fransen rondom kan ik me aardig staande houden. Frans verstaan gaat prima, spreken niet meer sinds het leren van Spaans: de twee talen lijken zoveel op elkaar que je mezcla todo.
De volgende ochtend lopen Pierre en ik om half vier door de verlaten straten van Tupiza, op weg naar het busstation. Ik neem de bus naar Villazon, een dorpje aan de grens met Argentinie. Pierre gaat later op de dag een andere richting op. Na 2,5 uur bibberen in een bus zonder raam (Boliviaanse ochtenden zijn in het zuiden blijkbaar kkkkoud) stap ik uit in het pittoreske Villazon, not. Een paar straten verderop vind ik de grens om aan de schuiven in de eerste rij van vandaag, die zelfs om zeven uur ´s ochtends al een aanzienlijke lengte heeft. Tot mijn grote verbazing over de Boliviaanse werkmentaliteit, is het grenskantoor al geopend.
Na een tijdje in de rij krijgt een van de politieagenten mijn paspoort in handen, waarna hij er mee vandoor gaat. Ik zet grote ogen op: daar gaat mijn paspoort! Even later komt hij terug, ´problema´s, problema´s.´ Goh, surprise. De beste man heeft ontdekt dat mijn stempel al twee weken verlopen is. Hij plukt me uit de rij en zet me in zijn kantoor om op zijn vingers te demonstreren hoeveel dagen geleden ik eigenlijk al het land uit had gemoeten. Ik besluit de onschuldige gringa te spelen, gooi mijn blauwe ogen in de strijd en sla mezelf demonstratief voor mijn hoofd: ´ooooh, dat wist ik helemaal niet. De tijd gaat ook zó snel. Wat stom, wat stom.´.Na betaling van 150 boliviano´s en de mededeling dat ik richting Salta ga, kan ik weg. Na twee uur wachten sta ik eindelijk op Argentijnse grond.
En wat moet ik hier gaan doen? Ik loop een ronde door Quiaca en besluit hier dan maar een nachtje te blijven bij angst voor herkenning aan de grens (in één dag heen en terug wordt op zijn zachtst gezegd niet gewaardeerd). Maar wanneer ik een kamer heb gevonden en vraag of ik kan betalen met boliviano´s, is het antwoord ontkennend. Geld wisselen kan alleen aan de andere kant van de grens. Aha. Als ik dan toch weer moet oversteken, dan neem ik al mijn spullen wel mee en zie ik wel hoe ver ik kom. Enigszins bang voor herkenning van de bewuste agent spreek ik mezelf moed in: als ik me er op de heenweg uit heb weten te werken, kan ik dat op de terugweg ook. En dus vind ik mezelf even later terug in de derde rij van vandaag, gelukkig met twee gezellige gringo´s achter me. Twee uur later krijg ik de ´ik ga Argentinie uit stempel´ en weer een uur later de ´ik kom Bolivia in stempel.´ Naar de grond kijkend om dé agent te ontwijken die ik een trip richting Salta had voorgelogen, krijg ik negentig dagen in mijn paspoort.
YES! ´s avonds om zes uur stap ik de bus in om veertien uur later weer in mijn geliefde Sucre uit te stappen.

Gelukkig kan ik huppelen

2009-01-02T20:37:00.008+01:00

En daar gingen we dan, huppelend, oh perdon, dansend door de glooiende straten van Serrano. Op de muziek, het dansen, het eten, de omgeving, de chicha, het bier, de cholitia´s, de kerstversiering en de mensen na was het bíjna zoals kerst in Nederland; het regende.

----- Na een kerstdiner in het befaamde café Amsterdam, proberen we onze ogen op te houden tot drie uur in de nacht. Door een typisch Boliviaans akkefietje komt de beloofde vrachtwagen niet om half tien ´s avonds, maar om drie uur. Met een paar biertjes en een dobbelspelletje is dat ongemak ook wel te overzien. Op het beloofde tijdstip rijdt de vrachtwagen inderdaad voor en installeren vijfenveertig kinderen en vijftien leiding zich in de donkere ruimte tussen de bagage. Ik heb een VIPplek, aan de rand waardoor ik met mijn rug tegen de spullen kan leunen en af en toe mijn ogen kan dichtdoen. De jongens in het midden laten zich niet door enig plaatsgebrek weerhouden om te slapen en ronken een slag in de rondte terwijl we voorthobbelen over de onverharde weg. Vijf uur, een plaspauze (enigszins noodzakelijk wanneer je besluit de tijd van te voren te verdrijven met biertjes drinken) en veel stijve ledematen later stappen we uit in Serrano. Hier wordt een school geregeld om te slapen en kunnen wij onze slaapzakjes uitrollen op de betonnen vloer. De zon schijnt, de empeñadas smaken prima en zo´n harde vloer ligt eigenlijk prima na een nacht doorhalen. We brengen de dag door met een ochtenddutje, een middagdutje en een tripje naar de rivier. ´s Avonds is het tijd om te doen waar we voor komen; de jongens gaan hun muzikale talenten tentoon spreiden op het centrale plein. Ze fluiten en trommelen zichzelf open lippen en blaren op de handen, maar met resultaat; alledrie de groepen hebben een contract, waadoor ze de opeenvolgende drie dagen aan de slag kunnen. Tijdens kerst komen namelijk veel mensen uit heel Bolivia naar Serrano om te dansen. Ze schrijven zich vervolgens in bij een ´dansgroep´, betalen daar een bedrag voor, waar weer de band van betaald wordt. De leiders van de dansgroepen gaan de dag voor kerst op zoek naar een band, sluiten daar een contract mee af en zo gaan ze gezamelijk drie dagen door de straten van Serrano om kerst te vieren. Vanaf vier uur ´s middags tot tien uur ´s avonds wordt er muziek gemaakt en gedanst. Natuurlijk werden wij als gringo´s ook uitverkozen om af en toe een stukje mee te doen, waarbij we ons de manier van dansen al snel eigen maakten. Door de straten wordt er voornamelijk in paren gehuppeld, één dansgroep vormt dan een lange rij waarbij er af en toe gejoeld en geklapt wordt. Met dank aan juf Rini van groep drie kon ik aardig meekomen.

----Na drie nachten op de vloer, veel glazen chicha (sterke maisdrank, niet echt lekker maar je wordt er snel dronken van) en úren dezelfde panfluitmuziek stap ik op zaterdagmiddag in de bus voor de terugrit. Wederom zes uur over diezelfde onverharde weg, maar dit keer mét uitzicht. Door een prachtig groen en heuvelachtig landschap rijden we terug, waarbij ik boeren met ouderwetse ploegen zie werken met twee ossen ervoor, kuddes schapen, af en toe een verloren varken langs de weg en kleine dorpjes in the middle of nowhere. Na een afzakkertje in Amsterdam slaap ik de volgende ochtend een gat in de dag en neem ik eindelijk een warme douche die de voorgaande dag dienst weigerde (zuur, na vier dagen zonder douche).

---- Op naar de volgende feestdag; año neuvo, nieuwjaar. Na een zoektocht naar rood ondergoed (voor geluk in de liefde, geel wordt ook veel verkocht, dat staat voor veel geld het komende jaar) sta ik ´s middags in Amsterdam om te helpen bij het avondeten. Een andere ploeg gaat aan de slag om oliebollen en appelbeignets te maken in de keuken van het opvanghuis. We zetten radio twee op vanavond twee keer te kunnen aftellen: voor het Boliviaanse nieuwjaar, maar eerst om zeven uur voor het Nederlandse nieuwjaar. We eten met zo´n 25 mensen, waaronder een aanzienlijke hoeveelheid Nederlanders, waarna om tien uur het café voor publiek open gaat. Om zeven uur proosten we met champagne en eten we staand op de stoelen twaalf druiven: het oude jaar gaat onder de stoel door en het nieuwe is weer vol beloftes. Ieder druif gaat officieel gepaard met een wens, maar dat gaat me te snel. En bovendien: wat heb ik te wensen? Ik heb de afgelopen drie maanden zoveel mooie dingen mogen meemaken en het nieuwe jaar belooft alleen nóg maar meer moois. Halverwege de avond even een telefoontje naar huis waar de afterparty in volle gang is in Huize Wijnstra. Om twaalf uur Boliviaanse tijd staan we nog eens op de stoelen, drinken we nog een glas champagne en ga ik salsadansend het nieuwe jaar in. Dat hou ik vol tot half zes in de ochtend, inmiddels al weer halverwege de eerste dag van 2009 in Nederland!

---- Het project Ñanta is door de vakantie deze en komende week gesloten, maar vervelen hoef ik allerminst. Met Maureen, een Nederlandse dame die ik ken uit La Paz, ging ik op zoek naar nieuwe schoenen op de mercado campesino, een grote straatmarkt in de buurt. Ik vond ze voor 42 bol (ong. vijf euro). Bovendien babbelde ik lekker Nederlands met Kim, een meisje dat ik weer ken via een andere vriendin die ons aan elkaar koppelde. Samen bezochten we net buiten Sucre de Glorietta, een soort paleis dat hier volledig uit de toon valt. Een rijke man heeft het zo´n 115 jaar geleden laten bouwen in de Europese stijl die hij zo mooi vond. De torentjes doen Russisch aan, terwijl de rest me nog het meest aan het Topkapi paleis in Istanbul doet denken. De tuin is prachtig en daar brengen we een halve middag door in de zon. Verder ga ik wéér mijn spullen pakken en met Gray, een Amerikaan en Pierre, een Fransman in een casa wonen. Een echt huis dus, met hopelijk een altijd werkende douche, een woonkamer, een koelkast en een eigen keuken. Maandag ga ik verhuizen en dan meteen de bus pakken naar Villazon, net over de Argentijnse grens. Inmiddels zit ik illegaal te zijn in Sucre, dus mijn visum moet hoognodig verlengd worden. Daarna ga ik met Pierre weer een stukje terug Bolivia in om Tarija te bezoeken, de wijnstreek, waar het bovendien heerlijk warm schijnt te zijn. Tja, wat moet je anders als Fransman hier? Maar op het moment heeft Nederland óók iets wat Bolivia niet heeft; schaatsen! Zit ik me hier stiekem wel een ietsiepietsie te verbijten, want dat mis ik dan weer. Alberto, een Nederlander die sinds twee jaar hier woont en waarbij Fries bloed door de aderen stroomt, gaf toe voor een Elfstedentocht naar Nederland terug te gaan, hij reed hem al drie keer eerder. Bij kennissen in het Noorden ligt al twee jaar een schaatsoutfit plus een stel noren voor hem klaar, in geval van Elfstedentocht. Het schaatsen zelf is maar te hopen dat hij het niet heeft afgeleerd, want ijsbanen zijn er niet in Bolivia.

Ik hartje Sucre

2008-12-20T16:59:00.009+01:00

´It looks like you´ve been here forever,´ zegt een van de dames van het project een week na mijn aankomst. En inderdaad: het is net of ik hier al veel langer ben. Sucre voelt als Den Haag: een warme passende jas. Maar dan wel met voornamelijk witte huizen, steile straten, honderden straathonden, motoren, bedelaars en kinderen die moeten werken voor de kost. -----------

Na een sinterklaasfeest, verjaardagsfeest van Gustavo, twee afscheidsfeestjes (één voor Kate en twee dagen later een voor mij) en dus te veel rum en mojito´s, een inpakdillema en een nachtelijke busrit van dertien uur, sta ik bij Linda voor de deur. Vergeleken met het altijd drukke en grote La Paz is Sucre als een dorp. Dat blijkt later op de dag wel wanneer ik met Linda over straat loop: zij kent iedereen en iedereen kent haar. Mijn eerste dag is meteen een lange die eindigt met een K´oa, de inwijding van een nieuw huis. In een nieuwbouwhuis worden we verwelkomt met drank, waarbij de vloer meteen goed ingewijd wordt. Van ieder drankje gaat de eerste slok namelijk naar Pachamama (moeder aarde, de vloer dus) en dus is de spiksplinternieuwe vloer na een paar uur bedolven onder plassen rode wijn en sterke drank. Daarna maak ik meteen kennis met de andere kant van Sucre. Wanneer Linda, ik en drie Boliviaanse werknemers naar de discotheek willen, blijkt dat feest niet door te gaan. Linda en ik mogen van de portier doorlopen, Andy, Veronica en Juan niet. Waarom? ´Jullie zijn clienten, zij niet.´ Toch bijzonder dat ik als klant wordt beschouwd van een discotheek die ik nooit eerder heb bezocht. Ik ben getuige van een gevalletje van pure dicriminatie. Aangezien Linda ongeveer heel Sucre in haar telefoonboek heeft staan, komt er na tien minuten een jeep aangereden met grote stevige mannen die het uitgaansleven officieel controleren op sluitingstijden en dit soort gevallen. Uiteindelijk mag iedereen tóch naar binnen, maar nu hoeft het al niet meer. Inmiddels loopt er wel een aanklacht tegen de discotheek door de brief die Linda de volgende dag schreef. -------------------------

De afgelopen week was de laatste week voor de vakantie en dus een bijzondere. De hele week zijn er speciale activiteiten voor de kinderen van Nanta. Op zondag staan we de hele dag in het café waarbij de jongens van het opvanghuis helpen met koken en bedienen. De opbrengst gaat namelijk naar hun. We doen inkopen, bakken pannenkoeken en koken rijstgerechten. Met succes, want het loopt de hele dag af en aan met klanten. Op woensdag rijden er drie vrachtwagens voor de poorten van Nanta, om zo´n honderd kinderen in te laden voor een ouderwetse sportdag. Op een prachtige locatie net buiten Sucre leven ze zich uit met ´s ochtends spelletjes en ´s middags als hoogtepunt een duik in het zwembad. Zwemmen is hier een hot item, Nanta heeft zelfs een eigen zwemploeg opgezet. De kinderen vinden het geweldig én het is goed voor de hygiene: ze douchen van te voren én na het zwemmen nog een keer. Zwemkleren hebben ze niet, maar die zijn wel aanwezig. Zwempakjes en broekjes worden uitgezocht en daarna is het een groot waterballet. De dagen daarna mag ik wel iets érg leuks doen: cadeautjes uitdelen! Ik ga met een groepje kinderen naar de markt, waar ze allemaal voor vijftig boliviano´s per persoon iets mogen uitzoeken. Een flink bedrag en ze mogen helemaal zelf weten wat ze willen. De enige voorwaarde is dat iedereen het helemaal moet opmaken. Al sta ik even te kijken van de dingen die ze uitkiezen: voornamelijk kleren of schoenen. Van de tien kinderen die ik bij me had, heeft er geen één speelgoed gekozen. Een spijkerbroek, warm vest of een paar schoenen. Doet me weer even met beide benen op de grond staan; dit zie ik in Nederland nog niet gebeuren. Verder is er op donderdag een clown, worden op vrijdag de cadeautjes uitgedeeld en wordt het gebouw zaterdag overspoeld door honderden kinderen die afkomen op het gratis kersteten: picana, een gerecht met kip, mais en groenten. -------------------

Had ik in La Paz weinig met de armoede te maken, hier kan ik er niet omheen. Zowel op het project als daarbuiten. Bijvoorbeeld deze zaterdagavond. We zijn op een bruiloft (omschrijving; eten, drank, dansen en dronken) wanneer iemand wordt gebeld dat er nog een doopfeest is. Of wij willen komen? Tuurlijk en dus gaan we op zoek naar de feestlocatie. Deze blijkt in the middle of nowhere te liggen. Na tien minuten over een donker, onverlicht en modderig pad komen we uit bij wat een ´huis´ blijkt te zijn: een vierkant gebouwtje, gemetseld van grote, grijze stenen en wat bestaat uit slechts één ruimte. Met een doek in tweeen gedeeld is er provisorisch een keuken en een slaapkamer gecreeerd. De ruimte is gevuld met bedden en aan alle zijkanten van het huis liggen opgestapelde kleren. Kasten zijn er niet, net als een toilet of een douche. Er wonen zeven mensen, twee van de kinderen zijn het huis al uit. Met drank (natuurlijk) en eten worden we hartelijk ontvangen en de eerste tien minuten dat ik op het bed zit, kan ik alleen maar om me heen kijken en me verbazen. Hoe kan het dat hier een heel gezin leeft? Hoe doen ze dat? De oudste blijkt regelmatig niet thuis te komen en nu ik dit heb gezien, begin ik dat enigszins te begrijpen. Van privacy is geen sprake, net als van hygiene. Ontdaan drink ik mijn chicha (traditionele sterke drank van mais) en speld ik een tientje op de kleren van een van de jongens. Het merendeel van de kinderen van Nanta komt uit dit soort huizen en ik ben blij dat ik zoiets van dichtbij heb gezien. --------------------

Hoe zit het nou met het project? Nanta is een opvanghuis voor trabajadores, kinderen die moeten werken om de kost te verdienen. Dat is hier heel normaal: vader is niet thuis, ergens anders werken of er met een andere vrouw vandoor en moeder moet thuisblijven voor de meestal zes of zeven kinderen. Het gezin bestaat dan uit de inkomsten van de oudsten (nou ja, oud: een jaar of acht á tien) die auto´s wassen, schoenen poetsen of snoep verkopen. Overdag kunnen de kids terecht bij Nanta, waar ze kunnen spelen, knutselen, muziekles krijgen of huiswerkbegeleiding. Dagelijks zijn er zo´n tachtig tot honderdvijftig kinderen. Tien jongens wonen in het opvanghuis bij een Boliviaanse familie, apart van het project. Schrijnend is dat er jongens zijn die liever in het opvanghuis willen wonen dan bij hun familie: daar krijgen ze regelmatig eten, kunnen ze naar school en hoeven ze niet te werken. Bekijk hier het filmpje over Alberto om er een beeld van te krijgen. Ook is er café Amsterdam, apart van het project, centraal in de stad en goed bezocht. Er zijn twee ex-schoenpoetsers in dienst die hierdoor een mooie kans hebben gekregen en alle winsten gaan naar het project. De eerste nachten in Sucre heb ik bij Linda gelogeerd maar al snel had ik een kamer gevonden. Een tafel en een bed bij elkaar gesprokkeld en nu woon ik dus op kamers in Sucre. Ter vergelijking: daar betaal ik 300 boliviano´s per maand voor (dik dertig euro). Toen ik hier aan iemand vertelde dat ik dat in Nederland in euro´s betaal, viel hij bijna van zijn stoel. -----------------

Voor de komende tijd staat er ook weer genoeg op het programma. Eerst een paar dagen naar Serrano, een plaats hier verderop om kerst te vieren. Veel weet ik er niet van, alleen dat het heel speciaal moet zijn. Daarna vieren we oud en nieuw in de bar. Nog snel even om rood ondergoed, want dat brengt geluk voor het nieuwe jaar. Datzelfde weekend krijg ik bezoek uit La Paz en daarna is het hoog tijd om mijn visum te verlengen, dus zal ik de grens over moeten richting Argentinie. ------------

Helaas geen foto´s deze keer, want de computer met verkleinprogramma heb ik achtergelaten in La Paz en dus duurt het uploaden nu een eeuwigheid. Voor iedereen in Nederland, La Paz en op reis:

Feliz navidad y prosperos nuevo año. Tot in 2009!

Leven in La Paz

2008-12-10T22:08:00.011+01:00

Na twee en een halve maand in de grootste stad van Bolivia is het tijd voor een nieuw avontuur. Daarom laat ik La Paz achter me en stap ik voor een rit van twaalf uur in de nachtbus richting Sucre. De afgelopen tijd heb ik meer gezien en gedaan dan ik ooit voor mogelijk had gehouden. Namelijk:

- Samengewoond met een cholita. Waardoor ik nu alles weet over plooirokken, sombrero´s en alle soorten aardappelen, bonen en uien die Bolivia rijk is.

- Een bezoek gebracht aan de jungle waar ik een slang vasthield, apen, krokodillen en dolfijnen van dichtbij zag, op piranha´s viste en van de tropische temperaturen mocht genieten.

-Mijn neus ontelbaar veel keren verbrand.

- Naast Bolivia ook Belgie beter leren kennen door Kate. Zie het Antwerps-Nederlands woordenboek in de zijbalk rechts.

-De beste investering van mijn belastinggeld tot nu toe geind, namelijk speculaas, pepernoten, banketstaaf en een bitterbal op het Sinterklaasfeest bij de Nederlandse ambassadeur thuis.

-Het grootste hooggelegen meer bezocht en daar genoten van prachtige uitzichten.

- Deelgenomen aan het Boliviaanse culinaire leven met anticuchos (koeienhart), varkenshuid, lama, iedere dag soep, veel aardappelen, verse fruitdranken, api (maisdrank), gefrituurde visjes en als gevolg van dat alles flinke maag- en darmkrampen.

- Spaans geleerd waardoor ik me nu aardig verstaanbaar kan maken, een gesprek kan voeren met Antonia en me niet meer hoef te laten afzetten voor een taxirit.

- Gewerkt met schoolkinderen en me verbaasd over het schoolsyteem hier. Dat bestaat voornamelijk uit overschrijven, overtekenen en meer overschrijven.

- Verschillende dieren in het wild gezien: flamingo´s, lama´s, vicuna´s, capibara´s, krokodillen, slangen, apen, vuurvliegjes en alle grote, kleine, vieze, schattige en irritante honden hier op straat.

- Het Boliviaans dagelijks leven van dichtbij gezien: op jezelf wonen is er niet bij tot je trouwt, al heeft dat trouwen geen haast, er is altijd een reden voor drank, werk vinden is érg moeilijk, uiterlijke schijn is alles, doe vooral rustig aan en cocablaadjes zijn heerlijk.

- Een voorproefje op carnaval gezien door de carnavalsdansen in de huiskamer tijdens het verjaardagsfeest van Gustavo.

- De mooiste en meest onvoorstelbare landschappen gezien tijdens de driedaagse tour rond de zoutvlaktes van Uyuni: een zoutvlakte ter grootte van de provincie Utrecht, cactussen van negen meter hoog, een woestijnlandschap, uitgestrekte meren in allerlei kleuren en geisers.

-Geslapen in een zouthotel, junglelodge, op een bijna onbewoond eiland, aan de voet van een mijn en in een nachtbus.

- Mijn wang volgepropt met cocablaadjes.

-Het harde leven van de mijnwerkers van dichtbij mogen zien, horen, ruiken, voelen en inademen.

Voor de lieve pakjeszenders: met Gustavo heb ik afgesproken dat hij de pakketjes bewaard. Waarschijnlijk komt er in januari een delegatie richting Sucre, die ze dan kan meenemen.

Verliefd op Bolivia

2008-11-28T16:47:00.014+01:00

Mocht het eerder nog niet het geval zijn geweest, na twee maanden ben ik definitief verliefd op Bolivia. We ruilden onze jungle-outfit in voor warme pyama´s en mutsen en bezochten de uitgestrekte zoutvlaktes van Uyuni, de benauwde mijnen in Potosi en het zonnige Sucre.

Het avontuur begon op vrijdag, wanneer we bepakt met backpacks en voorbereid op kou van de ergste soort op de bus richting Oruro stapten. Daar aangekomen zochten we onze plekjes in de Expreso del Sur, de trein tussen Oruro en Uyuni. Drie uur ´s middags Boliviaanse tijd (ná half vier dus) verlaat de trein puffend het station voor een reis van ongeveer zeven uur. Drie films en veel mooie uitzichten later arriveren we in het donker in Uyuni, waar we onze tassen van de grote stapel pakken en verkopers van ons proberen af te schudden. De één heeft een nog mooier hotel dan de ander, een luxere tour naar de zoutvlaktes of 24 uur warme douches, ´special for you.´ We worden meegesleept naar een prima hostel waar de bedden op de bovenste verdieping ons goed bevallen, net als de pizza van het restaurant tegenover. De volgende morgen begint de echte klus: het regelen van een driedaagse tour over de bekende zoutvlaktes, langs gekleurde meren en geisers. Meer dan tachtig tour-operaters strijden in dit kleine dorpje om de gunst van de toerist en dus is het niet moeilijk er één te vinden, een keus maken is des te moeilijker. Maar we zijn met twee Bolivianen op stap, Gustavo onze gastheer en zijn vriendin Ghindalina en dus dient de oplossing zich aan: een vriend van een vriend heeft een bureau, een goede auto en korting voor ons in petto. De korting ons tot op heden onbekend, de auto echter is prima en daar gaat het om aangezien we de komende dagen meer dan achthonderd kilometer gaan afleggen over onverharde wegen. Aan het einde van de ochtend laden we onze tassen op het dak, stelt de chauffeur zich voor als Gustavo (ja, echt) en racen we richting zoutvlaktes.

Met een omvang van zo´n 12.000 vierkante kilometer en daarmee de oppervlakte van de provincie Utrecht zijn de zoutvlaktes op zijn minst indrukwekkend. Al het zout is blijven liggen nadat de zee die hier ooit was, is opgedroogd. Nog steeds komt veel van het zout dat in Bolivia wordt gebruikt hier vandaan, al brengt het niet veel meer op. Zout is hier zelfs goedkoper dan cement, dus waar worden de huizen van gemaakt..? Midden op de vlaktes ligt een eiland vol met cactussen dat op typisch Boliviaanse wijze niet naar de cactussen is genoemd, maar Isla del Pescado (eiland van de vis). Aha. De hoogste cactus is zo´n negen meter. De eerste nacht slapen we in een zouthotel (gebouwd van zout dus, wel met een mengsel van cement voor de stevigheid) en zien we de zonsondergang. Er wordt ons opgedragen de volgende dag om 6 uur exact klaar te staan. Waarbij we voor de zekerheid informeren of het gaat om Boliviaanse of Nederlandse tijd, aangezien daar zeker een half uur verschil in zit. ´Nederlandse tijd,´ verzekert gids Gustavo ons. Maar wanneer we de volgende ochtend kleumend ons bed hebben verlaten en om seis en punto klaar staan, is de beste man in geen velden of wegen te bekennen. ´Ik ga hem zoeken,´ besluit Ghindalina, waarop ze richting het dorpje beneden aan de heuvel loopt. Een half uur later komt ze terug met de mededeling dat ze ons chauffeur heeft gevonden. Slapend.

Met de geruststelling van een uitgeruste chauffeur die de voorgaande avond een feest had bezocht en dus zijn kater aan het uitslapen was, stappen we rond zevenen weer de inmiddels vertrouwde 4x4 in. Deze dag en de volgende rijden we vooral door uitgestrekte landschappen waarvan ik het bestaan nooit had vermoed. Door een woestijn, langs een gekleurd, een blauw en een groen meer vol flamingo´s, we zien vicuna´s, zwemmen in een natuurlijke warmwaterbron, zien geisers en toiletteren op de mooiste plekjes ooit (wat moet je anders met darmkrampen en geen wc in de wijde omtrek).

Na twee keer voor zonsopgang te zijn opgestaan en drie dagen niet te hebben gedoucht, eten we ´s avonds met half gesloten ogen een pizza en duiken snel ons heerlijke bed in. De volgende dag staat er namelijk weer een trip op het programma: de busrit van Uyuni naar Potosí met een bus die om half elf zou vertrekken. Wanneer we ´s ochtends op het zonnigste terras van Uyuni aan een heerlijk fruitontbijt zitten, verstoort Gustavo onze illusie met de melding dat de bus om tien uur vertrekt. Hap, slik, weg en paniek want Dorien is haar moneybelt kwijt. Een snelle inpaksessie en zoektocht leert ons dat de moneybelt gewoon ligt waar ze hem had neergelegd en dat we moeten rennen want de bus staat te ronken. Geheel op zijn Boliviaans ploffen we om tien over tien in de bus neer, om dat trucje met de lunch nog eens te herhalen. Na een zesurige bustocht over kronkelige wegen duikt ineens Potosí tussen de bergen op en vinden we het meest sfeervolle hostel waar we tijdens deze vakantie zijn verbleven: Koala Den. Wanneer we ´s avonds de stad verkennen komen we terecht in Casa de la Moneda, (museum over geld) waar nét een expositie wordt geopend over de Euro. We laten ons de wijn en hapjes goed smaken en komen de volgende dag nog eens terug voor een uitgebreid bezoek.

Woensdag gaan we doen waar we voor naar Potosí zijn gekomen; een bezoek aan de mijnen. In de Cerro Rico, een grote berg waar Potosí bij is gebouwd, zijn nog steeds mijnwerkers actief. Vroeger werd de berg uitgebaat door Spanjaarden, die eerst Afrikanen en vervolgens Indiers lieten overkomen als slaven met tienduizenden doden als gevolg. Werd er toen nog veel zilver en goud gevonden, nu moeten de Bolivianen het vooral doen met mineralen en zilver. Het is mogelijk om een tocht te maken ín de mijnen en daarbij de mijnwerkers actief te zijn. Daarom hijsen we ons in overbroek, jas, laarzen en zetten een helm met lamp op ons hoofd. Onder begeleiding van enthousiaste mijnwerkers, zien we alles wat er bij het proces komt kijken om zilver en mineralen te scheiden van het gesteente. Uiteindelijk is het zover en betreden we de mijnen. De bedompte lucht slaat op onze adem en het is meteen bukken geblazen. Goed de voeten optillen op het smalle pad en zo schuifelen we een eind de donkerte in. Trappen of liften zijn er niet en dus halen we de meest atletische toeren uit om verder te komen. We hangen aan balken, wurmen ons in gaten en overbruggen grote gaten. Het voelt als een bovenmenselijke inspanning, omdat diep adem halen niet mogelijk is en het zweet ons over de rug loopt van de warmte. Af en toe komen we mijnwerkers tegen, zonder uitzondering met bolle wangen. Cocabladeren behoren hier tot de dagelijkse routine: ´s ochtends eten de mijnwerkers een goed ontbijt, maar daarna niets meer tot ze thuis komen. In de tussentijd stoppen ze cocabladeren in hun wangholte om daar energie uit te halen. Regelmatig komt er een karretje over het spoor dat door de mijnen loopt, met een paar mijnwerkers ervoor of achter rennend of duwend. Geroutineerd kappen ze de wagen om, scheppen het gruis op en vervoeren het verder. Na anderhalf uur zijn we blij met het daglicht, de lucht en de vrijheid om rechtop te lopen. De mijnwerkers werken zes dagen per week, acht uur per dag voor zo´n 1200 bol per maand (120 euro). De gemiddelde leeftijd is zo´n vijftig jaar.

Na twee dagen in Potosí gaan we verder naar de officiele hoofdstad van Bolivia, Sucre. In deze stad is nog veel te zien van de koliniale tijd door de huizen die veelal wit zijn met mooie balkonnetjes. Bovendien is het klimaat hier aangenaam: het hele jaar door schijnt het hier minstens achttien graden te zijn. Het fundament van ´Bolivia´ ligt hier, want in deze stad is de onafhankelijkheidsverklaring getekend. We bezoeken dan ook het museum waar dit alles verklaard wordt en doen het verder rustig aan. Donderdag zien we met zijn drieen een dansshow waar we alledrie van onder de indruk zijn. Allerlei typisch Boliviaanse dansen komen voorbij, bij iedere dans is er een nieuw kostuum, tot in de puntjes verzorgd. Wanneer Dorien en ik vrijdagavond nog even de stad in gaan, komen we terecht in café Amsterdam. Dit blijkt gerund te worden door een Nederlandse dame, Linda. Alle opbrengsten van het café gaan naar het project waar zij leiding aan geeft; een opvangcentrum voor straatkinderen. Aangestoken door haar enthousiasme besluiten we de volgende dag te gaan kijken op het project, vooral omdat we enige twijfels hebben bij dat van ons. Bovendien komt ze uit Stompwijk en kan ik haar meteen interviewen voor mijn oude krantje. We zien een groot huis met enorme tuin, allerlei lokalen in verschillende kleuren en vooral veel kinderen en jongeren. Het grootste deel van hen moet naast hun school werken om thuis de familie te onderhouden. Dat doen ze bijvoorbeeld door schoenen te poetsen, of tot laat ´s nachts snoepjes te verkopen. Dat het centrum hard nodig is blijkt wel, aangezien er deze zaterdag zo´n honderdvijftig kinderen hun weg hier naartoe weten te vinden. Met veel enthousiasme vertelt Linda over het project, waar ze nu zo´n twee jaar de leiding heeft. Het is duidelijk dat er nog veel moet gebeuren, er écht extra geld nodig is en eigenlijk meer werk is dan ze aan kan. Aangestoken door haar enthousiasme en uit onvrede over het project waar ik nu werk, besluit ik te verhuizen en haar te gaan helpen. Later ongetwijfelfd meer, want in de loop van volgende week ga ik La Paz achter me laten en richting Sucre verhuizen.

Na een bijzondere week met Dorien, Kate, Gustavo en zijn vriendin Ghindalina heb ik nu de meest populaire highlights van Bolivia gezien. In deze week zijn drie heel verschillende regio´s, steden en landschappen voorbijgekomen en vraag ik me af wat Bolivia nog meer in petto heeft.

Tanden poetsen en handen wassen

2008-11-17T23:16:00.013+01:00

Ook al heb ik misschien die indruk gewekt, het leven bestaat hier niet alleen uit mojito´s drinken en tripjes maken. Tussendoor slijp ik punten, poets ik tanden, vertel ik over Nederland, schrijf ik sommen op het bord en geef ik een krant vorm.

Sinds een paar weken ben ik begonnen op het project Corazon Inquieto, het project van de organisatie waar ik mee naar Bolivia ben gekomen. In mijn eerste weken lag het helemaal stil door problemen: er moest een nieuwe ruimte worden gezocht en personeel aangenomen. Inmiddels hebben we Norma aan onze kant, een Boliviaanse moeder van twee pubers die van aanpakken weet en een ruimte op driehoog in de marktwijk Max Paredes. In de ochtend werkt ook Philomena, die alle bestaande Boliviaanse kinderliedjes uit haar hoofd kent. Aan die vaardigheden werk ik nog (pico pico telo, mi sacco en sombrero, ja ja ik kom er wel)

Ik werk nu op dinsdag en donderdag de hele dag en woensdagmiddag. ´s Ochtends vangen we de kleintjes op, van twee tot vijf jaar. Ze komen tussen half negen en half tien binnen en uiteraard zijn er naar Boliviaanse maatstaven altijd nog een paar die rond tienen binnen komen huppelen. De kunst van de rugtassen wordt hier goed beoefend; sommige kids hebben iedere dag een ander exemplaar bij zich. Het is altijd weer een verrassing of er spiderman op staat, Barbie (ook heel populair) of het toevallig een Bert of Ernie knuffel is met een rits als mond. Eerst liedjes zingen, handjes wassen en iets eten. Het handen wassen is altijd een uitdaging en voor de kinderen niets meer dan een spel met water. Regelmatig vliegt de zeep door de badkamer, klimmen er drie kinderen tegelijk op de stoel die voor de wasbak staat en zitten er tegelijkertijd twee te plassen, terwijl degene die de handen mag wassen het open en dicht draaien van de kraan wel een érg leuk spel vindt. Daarna allemaal aan tafel, broodje eten en dan begint het echte werk; tanden poetsen. Iedereen heeft een eigen tandenborstel, geen overbodige luxe omdat de kinderen thuis niet of slecht tanden poetsen en daardoor als voortanden slechts zwarte stompjes hebben. De oudsten poetsen zelf, de jongsten doen wij. In de loop van de ochtend zijn er altijd een paar activiteiten, zoals het onvermijdelijke knutselen rond een thema. Rond elf uur is het weer tijd om te handen wassen voor het tussendoortje en daarna nog even spelen tot de ouders weer langs komen tussen twaalf en half één.

Na een lunchpauze van twee uur (kunnen we dat in Nederland niet invoeren, is iedereen meteen onthaast?) staan we weer klaar voor de oudere groep. De kinderen van zes tot twaalf komen vanaf half drie uit school stormen met een stapel huiswerk, dat vaak bestaat uit tekeningen maken, stukken tekst overschrijven, werkjes knippen, plakken, vouwen of sommen maken. We kijken mee of iedereen aan de slag gaat, het ook afmaakt en helpen waar nodig. Dat gáát in het Spaans, maar is natuurlijk niet alles. Claudia, een meisjes van acht fluisterde tegen haar vriendinnetje dat voor de eerste keer mee was: ´je moet het wel goed duidelijk zeggen, anders snapt ze het niet.´ Inderdaad. En altijd ´si´ zeggen kan in dit geval ook in je nadeel werken. Halverwege de middag is het ook hier tijd om te tanden poetsen en iets te eten. Daarna is het de beurt aan ons als vrijwilligers om een activiteit te bedenken, zoals een rekenspel, iets met schrijven, wiskunde of Engels. Donderdag is onze ´Nederlandmiddag´, ingevoerd door Dorien. Eerst zijn er brieven geschreven naar een Nederlandse klas, daarna hebben we Nederlandse spelletjes gespeeld zoals snoephappen (ontbijtkoek is hier niet te vinden), spijkerpoepen en snoepjes uit water happen. Tot groot enthousiasme van de kids, waardoor we nu iedere middag horen: ´gaan we vandaag weer een spelletje met water spelen?´ Beide groepen bestaan uit tien tot vijftien kinderen, dat verschilt van dag tot dag. We hopen dit in de toekomst uit te bouwen.

Op maandag- en woensdagochtend staat er heel wat anders op het programma: dan werk ik bij de Hormigon Armado, de ´straatkrant´ van La Paz. Het is een onderdeel van de Fundacion Arte y Culturas Bolivianas. In de stad zijn er veel schoenpoetsers, jongens die voor een paar bol de schoenen poetsen van voorbijgangers. Uit schaamte hebben ze vrijwel allemaal een bivakmuts op. De jongens gaan vaak wel naar school, maar verdienen door dit baantje bij. Ze komen uit arme gezinnen en kennen geen enkele hygiene. Door op zaterdag naar de stichting te komen, krijgen ze één keer in de twee maanden de krant mee die ze mogen verkopen. De gehele opbrengst (3 bol per krant, van één nummer zijn vierduizend exemplaren) mogen ze houden. Op zaterdagochtend leren ze wat over hygiene, hoe je mensen het beste kunt benaderen en wat extra educatieve stof. Ik heb nog niet de gelegenheid gehad om zaterdags te gaan, maar hoop dat binnenkort zeker te doen. Schrijven in het Spaans is nog niet voor me weggelegd, daarom heb ik de afgelopen weken aan de vormgeving gewerkt. Een redactie is er niet echt, alles wordt geschreven door vrijwilligers en gecoordineerd door de stichting. Aan de ene kant een luxepositie voor mij want ik ben zo vrij als een vogel en mag het precies zo maken hoe ik het wil, zolang alles er maar in staat wat er in moet. Dat is de andere kant; het is niet altijd duidelijk wát er in moet en wanneer het klaar moet. De ene week heb ik nog ´alle tijd´, de andere week moet het geheel ineens naar de printer.

Komende week ga ik met Gustavo, zijn vriendin Ginalina, Kate en Dorien ´op vakantie´. We gaan eerst richting Uyuni om de zoutvlaktes te bezoeken, vervolgens naar Potosi voor de mijnen en daarna naar de hoofdstad Sucre. Dat belooft weer mooie foto´s!

Dobberen op het Titicacameer

2008-11-10T22:56:00.007+01:00

Een mooie afwisseling op het drukke stadsleven is een weekendje naar de natuur. En op vier uur rijden van huis ligt een waar paradijs; het Titicacameer. Met alledrie een inactieve parasiet en darminfectie en dus een flinke antibioticakuur in de tas, besluiten Dorien, Kate en ik deze toeristische trekpleister van dichterbij te verkennen. Die een stuk minder toeristisch is dan we dachten.

Dorien gaat vrijdag al richting Copacabana, Kate en ik stappen zaterdagochtend vroeg in de bus. Na een paar uur hobbelen en bobbelen, zoals gewoonlijk, worden we vriendelijk doch zeer dringend verzocht de bus te verlaten want we staan voor water. ´We zijn er!´ melden we Dorien telefonisch. ´Ben je dat water al over gegaan?´ vraagt ze vervolgens verbaasd, want we zijn een uur voor op schema en dat is voor Boliviaanse begrippen duidelijk onmogelijk. Aha, dat was het addertje onder het gras. Wij op het voetgangersbootje, de bus op de busboot naar de overkant. Maar ons tijdschema is erg beperkt aangezien er per dag maar twee boten van Copacabana naar Isla del Sol gaan, de tweede om half twee ´s middags en die moeten we halen. Wanneer wij aan de overkant zijn, is de boot nog niet eens op het water. Dan maar een taxi voor het laatste stuk, die we gelukkig makkelijk kunnen delen met een paar andere dames waardoor de kosten beperkt blijven. Na een mooie rit langs het uitgestrekte meer zijn we precies een half uurtje voor vertrek van de boot in Copacabana, een klein en sfeervol stadje aan de rand van het meer. We drinken de beste jugo (fruitsap) die we tot nu toe hebben geproefd en zoeken Tim, Wendy en Dorien op. Na anderhalf uur wegwaaien op het dak van de boot naast een groep zwijgzwame doch volgens Kate zeer aantrekkelijke Fransen, komen we bij onze bestemming; Isla del Sol. Een eiland in het midden van het meer met 3800 bewoners die geheel van het toerisme leven. Alles is steil en het is dus hijgen geblazen. We lopen de meer dan tweehonderd treden omhoog en verder richting een ruine die de inca´s hebben achtergelaten. Na dat bezoek keren wij terug richting het dorp om een hostel te zoeken, Tim en Wendy varen terug naar Copacabana. We vinden voor 15 bol per persoon een hostel, gerund door cholita Sonia. Onze kamer is perfect en het uitzicht nog beter. Na een diner met trucha (de vis uit het meer) ploffen we na een lange dag in bed. Waar ik later nog even uitkom om naar de wc (doorspoelen met een emmer water svp) te gaan en me verbaas over de stilte op het eiland. Er loopt niemand, er praat niemand en er rijden geen auto´s. Al het licht komt van de maan en de sterren, er is pas sinds vijf jaar electriciteit op het eiland.

De volgende ochtend onbijten we op de mooiste plaats waar we ooit onze broodjes hebben gegeten en maken we ons op voor een wandeling van parte sur (het zuidelijke deel van het eiland, waar wij zijn) naar parte norte. Een wandeling van zeker drie uur, maar gaandeweg komen we erachter dat deze zeer de moeite waard is. Al komt er na iedere bergtop wéér een, we lopen stug door en genieten van het bijzondere uitzicht en de zon. Vier uur later bereiken we onze eindbestemming en varen met het bootje terug naar waar we vandaan kwamen. Hier stappen we later weer op voor onze laatste etappe richting Copacabana. Op het dak van de boot hebben we deze keer spraakzamer gezelschap, waaronder twee Amerikanen, een neef en een nicht. Ze zijn een paar weken met elkaar op reis en hebben op het laatste moment besloten ook naar La Paz te gaan. Met hen gaan we op zoek naar een bus en een paar uur later komen in het donker de lichtjes van onze thuisbasis weer tevoorschijn.

Verder werk ik nu iedere maandag- en woensdagochtend bij de krant voor de schoenpoetsers. Ze hebben niet echt een redactie, dus ik mag bijna alles doen wat ik wil, voornamelijk de krant vormgeven. Op dinsdag en donderdag werk ik op het project met de kinderen. ´s Ochtends komen de kleintjes van twee tot vijf jaar en ´s middags de ouderen van zeven tot twaalf jaar. Vooral de middagen vind ik erg leuk, de kinderen zijn makkelijk in de omgang en zijn blij met onze komst.

Eten, bidden en feesten

2008-11-05T21:34:00.015+01:00

De Bolivianen houden wel van een feestje. Ik ook, dus dat komt mooi uit. Zo hadden we het afgelopen weekend een druk weekend met eerst Halloween en vervolgens Todos Santos.

Bolivia heeft een volle feestkalender met meer dan driehonderd feesten per jaar. Dat varieert van de dag van de man, vrouw, hond, secretaresse, het bestaan van La Paz tot de viering van het begin de winter, lente, zomer, herfst en de meer religieuze feesten. Afgelopen zondag en maandag was het de beurt aan Todos Santos, een religieus feest waarbij de mensen hun overleden dierbaren herdenken. Ze geloven dat ze voor één dag per jaar terug komen op aarde om hun familie te bezoeken. Ze worden welkom geheten met hun favoriete eten. In en om de huizen worden altaartjes gemaakt met daarop de foto´s van de overledenen, eten als bananen, brood en snoep. In het drinken en de soep zitten rietjes omdat de doden niks zouden kunnen optillen of vasthouden. Zondag om 12.00 worden ze welkom geheten, de volgende dag tussen de middag moet er weer afscheid worden genomen. De week voorafgaand aan het feest wordt er overal brood en gebak verkocht in allerlei vormen. Met als meest bijzondere het brood in de vorm van mensen, met een gezichtje van beton. Al was niet iedereen er van op de hoogte dat dit niet bedoeld was om op te eten. Kate en Dorien bleken enthousiast hun tanden te hebben gezet in de koekjes, waar een wel érg hard stukje in zat. Waarna de spaanse leraar van Dorien haar er fijntjes op wees dat het dáár niet voor bedoeld was. Al weten we nog steeds niet waarvoor dan wél.

Eten en bidden
Zondag stond er dan ook een bezoekje aan het cementerio (de begraafplaats) gepland. In Bolivia worden de mensen boven de grond ´begraven´. In speciale gebouwtjes worden de kisten geschoven, met daarvoor een raampje dat dient als gedenksteen, met daarop de naam van de overledene, vaak bloemen en een aantal dingen waar diegene van hield zoals snoep of een knuffel. Bij Todos Santos brengen veel mensen een bezoek aan de graven van de mensen, waarbij ze een grote hoeveelheid eten meenemen. Ze leggen dit voor het raampje of als diegene op een van de bovenste verdiepingen ligt, binden ze het op een ladder. Een raar schouwspel, families zitten tussen eten, op het gras en voor de gebouwtjes met overledenen, want de Bolivianen kennen ook de gewoonte van het weggeven van dit eten. Wie bidt voor de overledenen, krijgt eten. De armen grijpen tijdens Todos Santos dus hun kans en lopen met een juten zak de begraafplaats af. Her en der stoppen ze om te bidden of te zingen en krijgen vervolgens een bord met eten dat ze in de zak kieperen, die ze aan het einde van de dag nauwelijks over hun rug gezwaaid krijgen. Koek, rijst, ananas: het gaat allemaal in de zak. Op het overvolle cementerio voelen we ons meer dan ooit toerist tussen de zingende, biddende, huilende en etende mensen. Geen noemenswaardige foto´s dus, maar wel een bijzondere belevenis. Aan de ene kant lijkt het enigszins morbide, maar de Bolivianen zien deze dag als een feest, niet als een verdrietige dag. En de gedachte om eens per jaar je overleden familie te herdenken en te ´verzorgen´ wordt op deze manier mooi. De zondag en maandag zijn nationale feestdagen, waardoor veel winkels dicht zijn, er weinig busjes rijden en mensen de gelegenheid hebben om het te vieren.

Twee dagen daarvoor vierden we op vrijdag een feest dat enigszins in verband staat met Todos Santos, maar toch wel héél anders gevierd wordt: Halloween. Vrijdagavond toverde ik mijn lichtgevende duivelshoorntjes tevoorschijn, hulde me in het zwart met een rode cape en begaf ik me samen met net zo enge vriendinnetjes richting café. Hier was een feest georganiseerd waarvan de opbrengst naar onder andere ons project zou gaan. En daar wil je best even eng voor doen! Hoewel Kate en ik nog stonden te wankelen op onze benen van een junglebacterie die ons eerder velde (en nog steeds zorgt voor een regelmatige race richting toilet) begaven we ons toch richting centrum. Na een schminksessie keek de taxichauffeur wel twee keer naar zijn klanten: een duiveltje, een pompoen, een dame met een spijker door haar hoofd en iets ondefinieerbaars dat nog het meeste weg had van een spook. Na een rit door het drukste verkeer in tijden langs veel verklede kinderen, spinnen waarmee de winkels waren versierd en lichtgevende pompoenen bereikten we onze bestemming. Met dit als resultaat:

Als Jane in de jungle

2008-10-28T22:21:00.019+01:00

De afgelopen 23 jaar is mijn avontuurlijke kant nooit erg sterk vertegenwoordigd geweest. Dit weekend moest ik er toch aan geloven; een vierdaags tripje richting de Boliviaanse jungle bracht onbekende talenten boven. Over vissen op piranha´s, jagen op anaconda´s en kaaimannen spotten. (excuse me, spaties doet dit programma sinds kort niet meer aan, dus het is een lange lap tekst geworden)

Leek het er eerst op dat Dorien en ik met zijn tweeen zouden afreizen richting het noordoosten van Bolivia, uiteindelijk staan we zaterdagochtend vroeg met zijn zessen te wachten op het vliegveld. Om zes uur ´s ochtends worden de poorten van het militaire vliegveld voor ons geopend, waarna we rillend plaatsnemen voor de gebruikelijke wachtsessie. Met naast ons op de grond bagage varierend in soort en maten. Wat neem je mee voor vier warme dagen in het onbekende? Tim en Wendy preferen twee grote reistassen, Dorien kan alles kwijt in één rugtas. Bergschoenen aan, veel laagjes kleren en zonnebrand in het voorvakje. Voorbereid op muggenbulten van het ergste soort checken we in en zien we uiteindelijk het vliegtuig verschijnen dat ons naar de andere kant van het land zal brengen. Nadat we zijn opgestegen zien we al snel de stad plaats maken voor uitgestrekte groene vlaktes, hoge bergen en grote rivieren. Ademloos kijken we uit het raampje en na een klein uur lopen de we trap af, de tropische warmte (30 graden plus) in. Om kwart over acht ´s ochtends is mouwloze kleding geen overbodige luxe. Snel smeren, nog meer smeren en ons in de eerste 4x4 jeep van vandaag proppen. Bagage op het dak, Ricky Martin op de radio en palmbomen aan de kant van de weg. Het kan erger. Met op de achtergrond hoge bergen en aan de zijkant houten huisjes rijden we over een zandpad richting dorp Rurre. Hier checken we in bij de organisatie waarbij we hebben geboekt en maken we ons klaar voor een trip van drie uur in de jeep.

Zweten in het zand
Met zeven mensen tegen over elkaar achterin, drie op een bank naast elkaar en de bagage weer boven op, stuiven we weg uit het dorp. Overal waar we gaan laten we een stofwolk achter en zo rijden we over de enige hobbelige zandweg die het district rijk is het onbekende tegemoet. Na drie uur in de jeep hebben we een metamorfose ondergaan; we plakken (het is hier tropisch, minstens dertig graden) aan elkaar, de bank en zweetdruppels lopen overal. Wimpers zijn bij iedereen lichtgeel van het zand dat via de ramen binnen komt, net als ons haar dat na slechts een paar uur aanvoelt als stro. Na drie uur rollen we uit de jeep en halen we zwemkleding en slippers uit onze tassen. De jeep maakt plaats voor een langwerpig motorbootje waar we twee aan twee in plaats nemen. Om vervolgens van de ene verbazing in de andere te vallen. Het is alsof we in een live aflevering van National Geographic terecht komen. Aan de kanten van de rivier zien we de ene krokodil na de andere, zonnende capibara´s en allerlei soorten vogels. ´De dierentuin zal nooit meer hetzelfde zijn,´ verzucht Dorien. We weten nu ook waar de geur in de dierentuin vandaan komt, want het ruikt hier net zo. We maken het ons gemakkelijk in ons puntbootje, zakken achterover en genieten de komende paar uur van de natuur. Na een uurtje of twee stoppen we op een open plek waar we kunnen zwemmen. Om de hoek loeren krokodillen, maar door hoeven we niet bang voor te zijn omdat op deze plaats dolfijnen zwemmen. En krokodillen houden niet van dolfijnen, maar wel van mensen en dus springen we het warme water in. Héél dichtbij komen de dolfijnen niet, maar regelmatig zien we een snuit of een rug boven water verschijnen. Opdrogen doen we in de boot en aan het eind van de middag komen we aan in ons kamp waar de bedden met muskietennetten voor ons klaar staan. Na het zien van de zonsondergang en het avondeten doen we nog een spelletjes Spaans kwartetten met het Spaanse koppel Ruth en Alex dat ook in onze groep zit en duiken we na deze lang en indrukwekkende dag ons bed in.

Apen en anaconda´s
De volgende ochtend dient zich vroeg aan. Door de warmte en junglegeluiden (Dorien en ik) en gedachten aan spinnen (Kate) slaapt lang niet iedereen even lekker. Om zes uur besluiten Dorien en ik ons bed te verlaten voor een ochtendwandeling en een vroege (koude) douche. De apen die vanuit het bos roepen zorgen voor een flink lawaai in de ochtend. Even later zitten we met zijn allen aan het ontbijt, om ons vervolgens op te maken voor de zoektocht naar anaconda´s. We steken een groot veld over om in de bush bush te verdwijnen. Al snel hebben we beet. Onze gids Antonio (zeg maar Toni) verdwijnt in het hoge gras om even later terug te komen met een twee meter lange slang. Erg giftig, maar we kunnen hem best even vasthouden hoor. Mooie foto´s voor op de schoorsteen en we stappen weer verder in de warmte. Tijdens de tocht komen we nog skeletten van krokodillen tegen en huiden van slangen. Toni kan precies zien wat er aan de hand is, wanneer de slang zijn huis is verloren (vijfien uur geleden / vier dagen geleden) en waarom de krokodil dood is (illegaal gedood, want de huid is weg). Na vier uur lopen door de warmte zijn we bezweet, zitten we onder het zand en zijn we blij dat we even kunnen afspoelen in het water voor het kamp. Eigenlijk stond voor vanmiddag het piranha vissen op het programma, maar door de warmte besluit Toni dat om te gooien. We houden eerst siesta in de hangmatten om vervolgens weer in de boot te kruipen. Vandaag kunnen we nog meer op ons gemak genieten van al het moois om ons heen en kunnen we uitgebreid zwemmen op het zwemplekje. Aan het eind van de middag gaan we richting Sunset Bar, een hooggelegen barretje op weg naar ons kamp. Hier kunnen we de zonsondergang zien, een potje volleybal spelen en alle indrukken laten bezinken. Voordat we het kamp verlieten kregen we de instructie onze zaklamp mee te nemen en op de terugweg (in het donker) weten we waarom. Als we schijnen met de zaklamp, zien we links en rechts aan de waterkant rode lichtjes. Geen lantaarnpalen, maar de ogen van alle krokodillen en dat zijn er véél; op iedere meter ligt er wel eentje. Doen we de lampen uit, dan zien we iets wat zeker zo bijzonder is, namelijk overal vuurvliegjes. Allerlei kleine knipperende lichtjes in de lucht. Na het avondeten en een beetje bijkomen in de hangmatten zoeken we onze warme bedjes op, waar we stuk voor stuk snel knock out zijn.

Hap slik hap
Op onze derde en laatste dag kunnen we rustig opstarten. Dorien en ik staan weer als een van de eerste klaar om gebruik te maken van wat hier moet doorgaan als douche; een paar koude waterstralen naast de wc. Dorien heeft de nacht in de hangmat doorgebracht en wast haar lange haren onder de summiere waterstraal. Als we even later naast elkaar op de vlonder zitten borstelt ze haar haren om een grote zwarte klit tegen te komen. Wanneer we het beter bekijken blijkt het een vleermuis te zijn. Het beestje heeft zich heerlijk in het haar genesteld, zich goed vastgeklampt en is in slaap gevallen. Tim schiet te hulp en maakt hem met zorg los, hij opent zijn oogjes en vliegt even later vrolijk verder. Na deze consternatie maken we ons op voor het piranha vissen. Vanuit ons bootje gooien we allemaal een lijntje uit om stuk voor de stuk de vissen op het droge te halen. Tussen de piranha´s zitten ook sardientjes en zalm, die we weer als aas gebruiken. Voor de nieuwsgieren; ja, die tanden zijn écht scherp! Toni demonstreerde dat door de ene vis in de ander te laten bijten. En hap, de ongelukkige vis had een gat in zich. De vangst bestaat uit 18 pirinaha´s die we bij de lunch opeten. Daarna is het tijd om onze spullen te pakken en met véél tegenzin afscheid te nemen van onze lodge en de omgeving. Na onze laatste tocht in de boot schudden we Toni de hand en hobbelen we weer drie uur over de zandweg terug om in het dorpje Rurre aan te komen. Hier checken we in voor ons laatste nachtje in de jungle waar we vooral genieten van de heerlijke douche en we eindelijk al het zand van ons kunnen afspoelen. En ons bruine kleurtje kunnen bewonderen, want na drie dagen zonder spiegel zijn we allemaal flink verwilderd en gebruind door de zon. We laten ons de cocktails goed smaken en genieten nog van de warme bries zolang het duurt. De volgende dag vliegen we het met het kleinste vliegtuig ooit weer terug. Met een vertraging van anderhalf uur (jungle tempo is héél relaxed) laten we met pijn in ons hart dit bijzondere stukje natuur achter ons. De landingsbaan is niet groter dan een paar voetbalvelden en in het toestel passen precies 21 mensen. Eén naast ieder raampje en drie op de achterbank. Na het enerverende weekend staan we in een uurtje weer op het vliegveld van La Paz. Waar we weer in de hectiek van de stand terecht komen en ons voorbereiden op onze routine van de komende weken. Het was zonder twijfel één van de meest bijzondere dingen die ik ooit heb gedaan. Gebieden zoals deze zijn misschien bekend van televisie, maar om het de natuur en de dieren die in hier in het wild leven in het echt te zien is op zijn minst indrukwekkend. En om krokodillen op één meter afstand te zien, een slang vast te houden, te zwemmen met dolfijnen in het wild, aapjes bijna op je schoot te hebben en een zelfgeviste piranha te eten is zonder meer onvergetelijk.

Check ook mijn column op schoolweb !

Vissige hapjes en eindelijk die sombrero

2008-10-22T04:09:00.011+02:00

De afgelopen week stond het nieuws hier in het teken van één ding: ´de mars´. Om hun mening over een nieuwe grondwet kenbaar te maken is een stoet van tienduizenden mensen in een week richting La Paz gelopen. Maandag kwam de mars aan in de stad, met alle chaos van dien.

Een ietsiepietsie politiek, wie het niet trekt: doorspoelen naar het volgende stukje.

Sinds de aanstelling van Evo Morales als president in 2005 is de politiek een hot issue in Bolivia. Bovendien is het niet meer een zaak van de rijken, maar is iedereen er bij betrokken. Morales presenteert zich maar al te graag als ´man van het volk´ en is vooral geliefd bij de armere inwoners van Bolivia. Wie in La Paz een aversie koestert tegen de president heeft het moeilijk, want het schijnt dat tachtig procent van de inwoners van de stad vóór Morales is. Dat is vooral te merken aan leuzen op de muren als ´Evo si´. De laatste tijd was hier weinig te merken van de opschudding, daar is vooral in het rijkere zuiden sprake van. Wat Morales nu écht wil, is voor een buitenstaander als mij lastig te achterhalen. De één spuugt op zijn politiek, de ander durft er niets over te zeggen en weer een ander is lovend. Wat wel zeker is, is dat hij vanaf volgend jaar een nieuwe grondwet wil invoeren. Normaal gesproken kan in Bolivia een president niet herkozen worden. Hij mag vijf jaar regeren en daarna is het de beurt aan een andere partij. Maar als het aan Morales ligt, komt daar verandering in. Hij wil een grondwet invoeren waarin staat dat hij tweemaal herkozen kan worden en dus kan regeren tot 2019. Daarom startte vorige week maandag een stoet van tienduizenden wandelaars (vooral boeren) voor een mars van honderden kilometers. De meest wilde verhalen doen de ronde: de wandelaars zouden betaald krijgen om mee te lopen, het zijn er wel een miljoen, oh nee, toch zesduizend. Uiteindelijk kwamen er maandag drie marsen mensen de stad binnen, op weg naar Plaza Murillo waar de regering zetelt. De scholen zijn gesloten, we krijgen de raad om vooral níet richting het centrum van de stad te gaan, de bussen rijden na de middag niet meer en ik kom de stoet tóch tegen. Wederom dankzij mijn uitmuntende gevoel voor richting rijd ik te ver met een busje, moet teruglopen en aanschouw vanaf een rotonde de met vlaggen zwaaiende menigte. Een indrukwekkend gezicht, zo´n tien- of twintigduizend wandelaars, die spandoeken vasthouden en leuzen roepen. Yessss, toch live gezien en een foto! Daarna ga ik naar huis, waar Antonia aan de buis gekluisterd zit. Tot de volgende ochtend overigens, want de wandelaars brengen de nacht door op de Plaza, waar de hele nacht vergaderd wordt over het referendum en de grondwet. Resultaat; de grondwet wordt aangenomen door het parlement, met onder druk van het publiek de aanpassing dat Morales één keer herkozen mag worden. In februari is er een referendum waarbij alle Bolivianen moeten stemmen over het wel of niet doorgaan van de wet.

Zij, stap, zij, sluit

De rustige maandag thuis was geen overbodige luxe na het drukke weekend. Vrijdagavond houden we met de dames een Franse avond. Nou ja, eigenlijk hielden we die donderdag ook al en was er zo veel eten over dat we tot een tweede samenzijn werden gedwongen. Met kaas, stokbrood en wijn, heel naar dus. Zaterdag slaap ik uit, doe ik mijn was (met de hand, wasmachine; wat is dat?) en lunch ik met Gustavo en Antonia. Kate is inmiddels voor een week naar Chili vertrokken. Daarna vertrek ik naar de stad om mijn tripje richting jungle te boeken. Komend weekend gaan Dorien en ik naar Rurrenabaque, in het noordoosten van Bolivia. We vliegen vrijdagmiddag naar dit Amazonegebied voor een driedaagse tour over de weg en het water. Daarna dineren we met Tim en Wendy, een Nederlands Koppel dat hier voor zes weken is en ook met ons meegaat. Vervolgens wagen we ons aan een dansfeestje op uitnodiging van Gustavo. Zijn neef heeft een feest georganiseerd ter ere van de eerste dag van de lente, inmiddels drie weken geleden. Maar op Boliviaans tempo komt alles er uiteindelijk heus wel van en zo begeven Dorien en ik ons richting wat een salsa/merengue (jaaa Annewien, ze dansen hem alleen heel anders hier) Bolivaans/Mexicaans/Argentijns muziekfeestje wordt. Om half drie plukken we Gustavo van de dansvloer om terug richting Alto Obrajes (onze wijk) te gaan.

Sla hier rechtsaf

Zondagochtend gaat de wekker weer om zeven uur en vraag ik me na een paar uurtjes slaap af waar ik dat aan verdiend heb. O ja, een bezoekje aan de grootste markt in de omstreken. Die is op zondag en donderdag te vinden in het hoger gelegen El Alto, de ´suburb´ van La Paz. Rudy, mijn spaanse leraar, heeft ons daar voor uitgenodigd en zo staan Dorien en ik om half negen de slaap uit onze ogen te wrijven voor de San Pedro kerk. Na een ritje in de bus stoppen we in de middle of nowhere. ´Wie gaat er hier nou uit?´ vraag ik mezelf net af wanneer Rudy ons ook maant om uit te stappen. Een trap aan de zijkant van de weg stroomt vol met mensen en lijdt ons richting markt die gewoon overal ís. Met een plattegrond en TomTom in de vorm van Rudy struinen we uren over de markt. Waar na vier uur lopen nog steeds niet dezelfde plaats voorbij komen. We proeven alles wat ons opvalt: spekjes ondergedompeld in chocola, versgeperste sinaasappelsap en cake. Met als klap op de vuurpijl een vissige hap bij een vriendin van Rudy. We schuiven aan in de marktkraam, waarbij ik een bord krijg voorgeschoteld met aardappels in alle soorten en maten en daar bovenop een berg kleine gefrituurde visjes. Die me één voor één aankijken. En Dorien ook, die het als vegetarier met een darminfectie en inactieve parasiet (aldus de Boliviaanse dokter) moeilijk heeft. Het eten met de handen bevalt me prima en ik schuif de zoutige visjes zonder tegenzin naar binnen. Na een laatste ronde over de markt waarbij de we huisdierensectie aandoen, ons verwonderen over alle rondlopende katten, honden, konijnen en kippen (een puppy kost hier 80 bs, 8 euro dus) schuifelen we met rood verbrande wangen van de zon op deze hoogte richting busje. Waarna Dorien en ik ons dagje voorzetten bij een van de mooiste huizen van La Paz, waar we door een vriend van één van de dames zijn uitgenodigd voor een barbecue. Het zonnetje op onze bol, een worstje op de grote barbecue, Argentijnse tingeltangelmuziek op de achtergrond en uitzicht op de bergen. Zucht... het Boliviaanse leven is mooi.

Een heleboel PS

PS: Ik type dit in een Wordprogramma met spaanstalig woordenboek. Spelfouten zijn dus niet voor mijn rekening. Hij maakt van paar bijvoorbeeld para enz.

PS2: Vanaf deze week ga ik aan de slag op het project Corazon Inquieto, dat na een maand stilte weer open gaat om marktkinderen op te vangen. Deze week inrichten, volgende week open. Ook ga ik zeer waarschijnlijk helpen bij de krant voor schoenpoetsers, zoiets als wat bij ons de straatkrant is. Is in het Spaans ja.

Nog meer PS: Deze week is mijn laatste week Spaanse les. Ik kan me redelijk redden, spreken en schrijven, maar indrukwekkend is het nog allerminst. Door de Nederlandse meiden en een Gustavo die goed Engels spreekt schiet het nog niet hard op. Ik verwacht dat het snel zal verbeteren wanneer ik ga werken op de projecten.

Anneke, deze is voor jou! (met medewerking van Antonia)

Het Zuid-Amerikaanse ritme

2008-10-14T20:59:00.003+02:00

Na anderhalve week zon vallen maandag de eerste regendruppels. Het begin van de zomer (lees: regenseizoen) kondigt zich aan en dat is te merken aan mijn gezondheid. Met het verbruik van enkele pakjes zakdoeken per dag ga ik snotterend door het Bolivaanse leven. Nu snap ik waarom ze bij ieder kraampje op straat te koop zijn. Gelukkig duurt het leed maar kort en breekt na drie dagen kou en regen de zon weer door. Daarmee is het meteen afgelopen met het bankhangen. Kate is jarig en dat zullen we weten ook. Al vanaf mijn aankomst staat hij gepland; haar verjaardagsfeestje. En toevallig heeft de ervaring geleerd dat onze favoriete Cubaan met liefde overheerlijke mojito`s kan maken. Het vieren van een verjaardag (cumpleaños gaan hier niet ongemerkt voorbij, iedere reden voor taart en drank is er één) blijkt prima samen te gaan met mojito´s. Na Hollandse pannenkoeken en Boliviaanse taartjes maken we de stad onveilig. In de club worden we getrakteerd op het optreden van een brassband en krijgen we het Zuid-Amerikaanse ritme goed te pakken.

Vi Va Bolivia
Nadat we vrijdagavond de hilarische film ´Don’t mess with the Zohan´ zien in de bios en ´s middags op ons ´koertje´ (Vlaams voor binnenplaats) onze huisvrouwenmentaliteit showen door al onze was met de hand te doen is het zaterdag tijd om uit te slapen. Want ´s middags staat onze volgende uitdaging te wachten: [Photo] de voetbalwedstrijd Bolivia – Peru. Midden in La Paz staat een enorm stadium, dat onder andere voor nationale voetbalwedstrijden wordt gebruikt. Voor 80 bs ( €8,-) kopen we een toegangskaartje en voor tien bol extra een supportershoed. Om vijf minuten voor aanvang, we hebben de Bolviaanse mentaliteit al aardig onder de knie, wurmen we ons naar binnen. Net wanneer onze kont het zitje raakt en we onze lange Nederlandse benen enigszins naar behoren kunnen opvouwen, valt het eerste doelpunt voor Bolivia. Rood-geel-groen juicht en dus wij ook ´Vi Va Bolivia´. In de brandende zon zitten we de match uit waarbij we waar krijgen voor ons geld; 3-0 voor Bolivia.

De altiplano
Voor een zondag gaat deze keer de wekker vroeg. Kate, Dorien en ik willen vandaag Tiwanaiku bezoeken, een plaats zo´n zeventig kilometer buiten La Paz, waar overblijfselen zijn gevonden van de Tiwanaikubeschaving. Zoiets als de Inca´s, maar dan ouder en mysterieuzer. Om acht uur zijn we in ons eerste hobbelbusje op weg voor wat een lange, maar bijzondere dag zou worden. Het busje rijdt steeds hoger en hoger de kronkelwegen op, waarbij het uitzicht steeds spectaculairder wordt. De huizen zijn hier tegen de heuvels op gebouwd, waarbij de armen vanwege het temperatuurverschil hoog wonen. Zo komen we uit in El Alto, de voorstad van La Paz, met voornamelijk armere inwoners. Hoe meer wij onze ogen uitkijken naar de mensen om ons heen, zo worden ook wij steeds meer een bezienswaardigheid. We stappen in het busje dat de grootste afstand zal overbruggen tussen El Alto en Tiwanaiku. Met zijn drieen op de achterbank laten we nu echt de stad achter ons. Die plaats maakt voor een imponerend landschap. Op de voorgrond zien we de besneeuwde bergketen Cordillera Real, terwijl we voortracen over de altiplano (hooggelegen uitgestrekt plat landschap) met her en der koeien, schapen of een huisje. Ademloos kijken we uit het raam tot we rond tien uur op onze eindbestemming worden afgeleverd. We zijn het er over eens; hoe Tiwanaiku ook is, de route was het al meer dan waard.

Dat is maar goed ook, want in Tiwanaiku zelf is niet bijzonder veel te zien. We charteren een gids, een Deens koppel om de kosten mee te delen en slenteren twee uur in de zon achter langs de resten van de Tiwanaikubeschaving. Er is weinig over bekend, alleen dat de mensen vrij lang waren (gemiddeld 1.80m), ze bijzondere beelden maakten en veel wisten van de natuur, seizoenen en wiskunde. Veel van hun bouwsels zijn door de Spanjaarden verwoest. We komen voor de Porta del Sol, de zonnepoort. Maar ook deze valt enigszins tegen in formaat, net als de gids. Het mannetje dat enigszins schichtig uit zijn ogen kijkt antwoord op onze vragen standard ´could be´, ´maby´ of ´bery bery important´ (in het spaans wordt de v als b uitgesproken en dat houdt de beste man ook in het Engels vol). Toch zijn we wel geintrigreerd door het hele gebeuren én net de hele meute toeristen voor, die wanneer wij teruglopen de beerput bestormd.

Iedere dag Koninginnedag
Na een lunch besluiten we het stadje te verkennen. Waarbij het lijkt alsof we nu écht in de aardrijkskundeboeken belanden. De huizen waarlangs we lopen zijn van leem, klei en klein. Na een kwartiertje over een stoffige weg komen we ineens terecht op een vredig tafereel, de zondagmarkt in het dorpje Tiwanaiku. Mensen eten samen, verkopen spulletjes op hun kleed (´iedere dag Koninginnedag´ aldus Dorien), drinken en praten zoals dat hoort op een zondag. Bovendien kijken ze ons aandachtig aan, want toeristen zijn hier schaars. Na een bijzondere wandeling door het landschap, het passeren van een boer en zijn koe en een uitpufmoment aan de rivier hasten we ons terug. Er komt een wel èrg donkere wolk over de bergen zetten en de wind waait ons zand in de ogen. Snel haasten we ons naar de grote weg, hopend dat de regenbui ons bespaard zal blijven. Een grote auto stop, met man, vrouw en kind[Photo] erin. Of we mee willen naar El Alto? Graag! We zetten ons gedrieen op de achterbank en rijden weer de stad tegemoet. Ondertussen spelen we met het meisje van zes maanden, ons verwonderend over het gebaar. Als we besluiten twintig bs. te geven aan het einde van de rit wordt onze illusie ruw de grond in geboord. ´Diez mas´ (tien meer). Aha. Na een busje, een korte stop in het centrum en nóg een busje zijn we aan het begin van de avond thuis. Waar we geen pap meer kunnen zeggen en heel vroeg ons bed induiken. Klaar voor een nieuwe week met Bolivaanse avonturen.

Boliviaans biertje

2008-10-05T22:07:00.014+02:00

Na een week in La Paz is het hoog tijd voor een Boliviaans feestje. Daarom sluiten Kate en ik ons aan bij Gustavo en begeven we ons vrijdagavond richting een muziekfestival, net als duizenden andere Bolivianen. Ingredienten: muziek, eten en cerveza (bier).

Net als Beatstad of Concert at Sea treden er verschillende bandjes op. Een groot voetbalveld is omgetoverd tot festivalterrein, met aan weerszijden bier en eten. Met onze tickets op zak proppen we ons in een vol busje richting de plaats van bestemming. De vergelijking met Nederland is treffend; de rijen zijn lang, de mensen enthousiast en het verkeer druk. Alleen het aanbod van eten is enigszins anders. In de aanloop naar het terrein staan allerlei kleine kraampjes met eten, waaronder anticuchos. Proberen? Dat laten we ons geen twee keer zeggen, tot Gustavo begint te lachen. ´Weet je wat het is? ´vraagt hij wanneer we onze vingers aflikken na een kruidig stukje vlees en een gepofte aardappel. Neuh. ´Koeienhart.´De smaak is er echter niet minder om en we eten zonder moeite ons bordje leeg.

Hoewel het festival de naam draagt van de grootste bierleverancier van het land, is het halen van bier geen simpele taak. Kate en Sara wagen zich er toch aan en begeven zich tussen de mannen om zes halve liters te halen (kleinere maten zijn er niet, net als ander drinken. Het is een halve liter bier of niets). Om drie kwartier later met een slappe lach terug te komen. Mochten we even zijn vergeten dat we in Bolivia zijn, dan worden we er nu weer aan herinnerd. Alles gaat hier op het gemak, dus óók bier halen. Bonnetjes halen, bonnetjes betalen, bonnetjes nog een keer natellen, nóg een keer natellen, zorgen dat ze niet nat worden en dan begint het echte werk pas. Maar als de muziek begint (´Hola Bolivia!´) schreeuwen we mee ´una mas´ (meer!) en dansen we mee op de Argentijnse en Boliviaanse muziek. Wanneer we trek krijgen trakteert Gustavo, na afwezigheid van een uur want wederom een lange rij, ons op nog een culinaire specialiteit. Een hemaworst van een halve meter met sauerkraut, maar ook dat werken we zonder mokken naar binnen. Om twee uur laten we de dansende menigte én Gustavo achter ons en worden we in een heerlijk warme taxi thuis afgeleverd.

De volgende dag begeven we ons na een ochtend uitslapen richting Valle de la Luna. Een maanlandschap net buiten La Paz. Waar we een ruig, nauwelijks betreden landschap verwachten, komen we tot onze teleurstelling terecht in een toeristische attractie. De paden zijn geeffend, de bordjes gepolijst en de folder is in kleur. De bergen hebben er niet minder mooie namen door; ´de hoed van de dame´, ´de schildpad´ en ´het raam van het zuiden´. Wij graven diep in onze verbeelding, maar zien niets van deze mooie namen terug in het landschap. Daarna nemen we dan ook maar snel een taxi naar het centrum voor iets wat ze hier graag eten; ijs! Na twee enorme bollen zitten we allemaal te rillen van zowel de kou en de moeheid. Verder houden we dan ook een rustig weekend met vooral uitslapen en bijtanken. Inmiddels zit ook mijn eerste week spaanse les erop. Mijn niveau is nog niet van ongekende hoogte, maar na de eerste week kan ik me redden. Af en toe hebben we een ´flying lesson´ waarbij Andrew en ik met Rudi de straat op gaan en bijvoorbeeld de weg moeten vragen. Zo dronken we ook ´api´, een drank gemaakt van gekookte mais. Erg lekker en zoet, maar minder goed voor de maag aangezien het zo uit een emmer wordt geschept en de dame in kwestie over twee glazen beschikt waar iedereen uit drinkt. Maar volgens Rudi ´ga ik er echt niet aan dood´, dus gewoon proberen dan maar. En toegegeven; het smaakt goed en ik ben nog steeds in staat een blog te typen. Maandag ga ik met de beide heren lunchen aangezien we steeds weer op het gespreksonderwerp eten uitkomen. Verder ga ik komende week ook een kijkje nemen op een van de projecten, maar het project waar ik eigenlijk aan de slag zou gaan loopt op het moment niet. Dat is dus nog even afwachten.

Op de foto met Antonia, onze huishoudster en Kate. Ik heb me even verdiept in het fenomeen ´cholita´, zoals deze dames genoemd worden. Cholita´s kleden zich traditioneel in geplooide rokken, met blouses en een overslagdoek. De hoed die ze dragen heet een sombrero en is bijzonder kostbaar. Ze kosten wel tot 1500 bolivianos, dat is 150 euro. Een heel bedrag voor hier. De hoeden worden dan ook vaak gestolen, zó van het hoofd. Ze zitten niet bevestigd aan het hoofd, maar staan er gewoon bovenop. Vroeger mochten cholita´s niet naar school of studeren, maar waren ze echt huisvrouwen. Antonia is bijvoorbeeld analfabeet, ze kan niet lezen of schrijven. Tegenwoordig is dat anders; door de politiek van Morales zijn er steeds meer studerende cholita´s en werken ze zelfs in overheidsfuncties.