MY CREATIONS (मेरा सिर्जनाहरु)

देव 'अञ्जान' शाहका दुइ दर्जन नेपाली अणुकथाहरु : नेपाली साहित्यमा एउटा नयाँ प्रयोग

2009-11-29T10:07:00.000-08:00

नेपाली साहित्यमा एउटा नयाँ बिधाको प्रयोग स्वरुप 'अणुकथा'को सुरुवात गरिएको छ। एक वाक्यमै पुरा हुने र प्रायः संवादसंगै सकिने यस्ता अणुकथाहरु आकारको हकमा 'लघुकथा' भन्दा निकै छोटा हुनेछन्, किन्तु यीनको भाव र शन्देस भने अत्यन्त गहन हुनेछ। यहाँ नमुना स्वरुप केहि अणुकथाहरु प्रकाशित गरेको छु र पाठक महानुभावहरुलाई अणुकथा सिर्जना गर्न आग्रह गर्दै सल्लाह, सुझाव र प्रतिक्रियाको लागि comradeanjan@gmail.com मा इमेल गर्न अनुरोध गर्दछु। (देव 'अञ्जान' शाह, बसन्तपुर माडी चितवन)

१. उपायः

जहाँ राखेपनि छोराले खोजी खोजी पैसा चोर्न थालेपछि आजित भएका बाबुले पैसा नचोरिने ठाँउको खोजी गर्न श्रीमतीसंग उपाय माग्दा उनले भनिन्, “उसकै किताव भित्र राख्नुस् न जहाँ उसले कहिल्यै हेर्दैन।”

२. बरः

अङ्ग प्रत्यङ्ग श्रृङ्गार गरी पुजा गर्न मन्दिर पुगेकी एउटी सुन्दरीले आफ्नो लागि बर माग्दै भन्छिन्, “म भन्दा राम्री हुनुपरेकी त्यो शर्मिलेको गाला अहिल्यै चाउरी परोस्।”

३. प्रशंसाः

रिसाइरहेकी पत्नीलाई फकाउने प्रयासमा पतिले झ्यालको पर्दा खोली चन्द्रमातर्फ इङ्गित गर्दै बोले, “सबैले चन्द्रमालाई राम्री भन्छन्, सायद तिम्रो उज्यालो मुहार नदेखेर होला।”

४. फर्मूलाः

वरिपरि झुम्मिएका दर्जनौं प्रशंसकमाझ लभगुरु राजले आधुनिक प्रेम सम्बन्धको फर्मूला सार्वजनिक गरे, “फोर पी, अर्थात पल्सर, पकेट, पर्शन्यालिटी र प्रशंसा।”

५. प्रार्थनाः

दिनरात रगत पसिना बगाई दश नङ्ग्रा खियाउँदा समेत बालबच्चा र परिवार भोकै रहनु परेपछि कविजीको शैलीमा किसानले प्रार्थना गरे, “दुःखीका घरमा मात्र तेरो बास हुने भए दया गरी हे ईश्वर मलाई अझ दुःख दे।”

६. तिक्तताः

छिमेकीको सोफामा विश्रान्त कुकुरलाई देखाउँदै मेरो साथीले भन्यो, “खैर, जिन्दगी यस्तो पो।”

७. पाठकः

पुस्तक पसलमा छानीछानी समाचार, ज्ञानबिज्ञान र साहित्यपान गरिरहेको राकेशले यो पनि पढ्यो, 'पुस्तक मागेर होइन, किनेर पढौं।'

८. कृतिम अभावः

मट्टीतेल सकिन लागेको स्टोभको घ्यार घ्यार आवाजसंगै हतास मु्हारमा उनले भनिन् “लंकामा सुन छ, कान मेरो बुच्चै।”

९. चिटचोरीः

उकुसमुकुस, छटपटाहट, डराएको मनस्थिति, सायद परीक्षार्थी चिट चोर्न चाहन्छ क्यारे, नीरिक्षकसंगको विनय, “सर, पिसाब लागेर खट्नै सकिनँ, बाहिर जाउँ?”

१०. कार्यान्वयनः

त्यत्तिखेरै आवाजप्रणालीलाई निकम्मा पार्दै लोडसेडिङ् भयो, जतिखेर श्रृङ्गारित मञ्चमा माननीय मन्त्री घोषणा गर्दै थिए, “आज यस परियोजनाको उद्घाटन संगै लोडसेडिङ्का दिन गए।”

११. परीक्षाः

घन्टी बज्नासाथ एकहुल परीक्षार्थीहरु कोठा बाहिर आई होहल्ला गर्न थाले, “स्याला, प्रश्नपत्र त केहि गाह्रो थिएन तर नीरिक्षकनै गाह्रो।”

१२. रकगीतः

चर्चित रक ब्यान्डको स्टेज कार्यक्रमको आवाज प्रणालीले हल्ला गरिरहँदा एउटा बहुला कुर्लियो, “जन्मदै गाडीको हर्न बाहेक केहि नसुनेका उल्लुहरु, कान खराब गरिसके।”

१३. बैभवः

मैले लाखौं प्रयत्न गर्दा पनि नपट्टिएकी उनीसामु एकदिन म मोटरसाइकल चढी सुटेड बुटेड भएर जाँदा नजिकै आइ समुस्कान बोलिन्, “वाउ, क्या ह्यान्सम्।”

१४. भ्रष्टाचारः

ढोकामै टाँसिएको 'भ्रष्टाचारीलाई प्रवेश निषेध' अभिलिखित पोस्टर पढी खुसी हुदै कोठाभित्र प्रवेश मात्रै के भएको थिएँ, हाकिम साहेब बोलिहाल्नुभयो, “अञ्जान जी, काम सुरु गर्नुअघि खाजापानी गराउने कि?”

१५. नागरिक सर्बोच्चताः

भखैरै मसाल जुलुससहित पुत्ला जलाएको भीडमा पत्रकारले नेताज्यूलाई नागरिक सर्बोच्चता कहिले स्थापना होला त भनि जिज्ञासा राख्दा उत्तर पाए, “हाम्रो पार्टीको नेतृत्वमा सरकार बनेपछि।”

१६. ओवामाः

पचास तारा अंकित ध्वजाको पृष्ठभूमिमा दिनदहाडै एउटा कालो चील निर्दोष परेवा बन्ने चेष्टा गर्दै बोल्छ, “अमनका खातिर रेगिस्तानमा ३० हजार मरिन...”

१७. उखानः

विजितहरु सडक अनि पराजितहरु सत्तामा रहेको तर्फ इङ्गित गर्दै एक भाषाविज्ञले टिप्पणी गरे, “नेपालमा मात्रै प्रचलित एउटा उखान छ नि, कहीँ नभएको जात्रा हाँडिगाउँमा।”

१८. गृहिणीः

धारावाहिक टेलिश्रृङ्खलामा भुलिरहँदा भान्साघरमा पाकिरहेको तरकारी डढेपछि गृहिणी फतफताउँछिन् “पाक्ने समय पनि सिरियलझैं लम्बिनु नि...”

१९. आकंक्षाः

कहिलेकाँही म आफैलाई भन्नेगर्छु, “जिन्दगी होस् त डिभिडी प्लेयर जस्तो, जहाँ 'बोरिङ् सिन' र 'स्क्र्‍याच'हरु फरवार्ड गरी रमाइला दिन र खुसीहरु हेर्न पाइयोस्।”

२०. उच्चशिक्षाः

उच्चशिक्षा आर्जन गर्न शहर छिरेका एक बिद्यार्थी पढ्न भन्दा घुमफिर गर्न र फिल्म हेर्न पल्किनाले परीक्षामा असफल भएपछि कराउँछन् “डिग्री होल्डरहरुले पो के नेपर्‍याछन् र ?”

२१. सफ्टवेयरः

श्रीमती माइत जानाले कपडामा आफै स्त्री लगाउन तम्सँदा भुलवश कपडा डढेपछि एक कम्प्युटर बिज्ञ भन्दछन्, “अब आइरन लगाउने पनि सफ्टवेयर चाहियो, जहाँ 'अन डु' गर्न मिलोस्।”

२२. तालीः

कविता वाचन गरिसक्दा कविगोष्ठीका सहभागीहरुले ताली नपड्काएपछि कविज्यूले तुरुन्तै 'ताली' शीर्षकको अर्को कविता वाचन सुरु गर्नुभयो, “ताली बजाउनु सबैले...”

२३. मन्त्रीः

कर्मचारी कुटिएको खबर सार्वजनिक भएपछि तातो अन्तरवार्ता लिन 'पुल्चोक' पुगेका एक पत्रकारले किन कुट्नुभएको भनि प्रश्न गर्दा उत्तर पाए, “अन्यथा म पनि मन्त्री हुँ भनि तपाईंलाई कसरी थाहा हुन्थ्यो र ?”

२४. पत्रकारः

अखाद्य र विषालु पदार्थ मिसिएको खानेतेल बारे समाचार लेखिसकेपछि तेल उत्पादक कम्पनीमा समाचार पुर्‍याई पत्रकारले 'डिल' गरे, “तपाईंको उत्पादनको भनौं वा मेरो मेरो समाचारको, मुल्य कति ?”

Nepali Gajals by Dev 'Anjan' Shah (देव अन्जान का केहि गजलहरु)

2009-10-31T06:33:00.000-07:00

The artistic expression of powerful emotions is literature. It is also the mirror to the contemporary society, politics and affairs. And a poetic heart is always influenced by these factors; moreover it's always influenced by its own life and surrounding. 'MY CREATIONS (मेरा सिर्जनाहरु)' is the outcome of such overwhelming thoughts and experiences of my life and struggles. It’s also the platform to my artistic creations for their reach to my valuable readers, viewers and critics. Whoever willing to publish, print or broadcast these gajal articles may feel free to do so. What simply I request is the 'By Line' or 'Credit Line' to be published or transmitted with an attempt to touch via mail in comradeanjan@gmail.com. Finally, I would like to welcome you all to the world of 'MY CREATIONS', colored by 'Art & Emotions'.

गजल १

निशा पछि उषा आउछिन्, बित्था आशा किन मार्नु ?

एकाध पटक लडनुपर्दा, जीवनदेखी किन हार्नु ?

आउछन् जान्छन् कहरहरु, चोट अनि पीडाहरु,

आशा किन्तु अजर हुन्छ, नुन तिहुन किन बार्नु ?

कहिलेकाही चल्छ हुरी, झर्छन हाँगाबाट पुष्प,

निभाइ किन्तु जीवन ज्योति, अन्धकार किन पार्नु ?

काँडा अक्सर बिज्ने गर्छन्, अग्रपाइला चालीराख्दा,

यात्रा किन्तु थाती राखी, गन्तब्यलाई किन टार्नु ?

रजनीकाल रुने भानु, आभासंगै मुस्कुराउछन्,

खुसी किन्तु रित्याउन, अश्रुबीज किन सार्नु ?

निशा पछि उषा आउछिन्, बित्था आशा किन मार्नु

एकाध पटक लडनुपर्दा, जीवनदेखी किन हार्नु ?

गजल २

मेरो माया तिम्रो निम्ति जिन्दगीको गीत बनोस्

चाहना र साथ मेरो, आशा अनि जीत बनोस्

संधै फूलिरहू तिमी, बसन्तको फूल बनी

हर प्रभात त्यो फूललाई चुमिरहने शीत बनोस्

निशाहरु चिरीरहू, आभाकालिन भानु सरी,

कामना र गाथ मेरो, संधै तिम्रो हीत बनोस्

बिराजमान रहू तिमी, सफलताको चुचुरोमा,

प्रार्थना छ जीवन मेरो संधै तिम्रो मीत बनोस्

प्रीत लगाईरहू संधै, सौभाग्य सुस्वास्थ्यसंग

ईच्छाहरु पुर्ती हुनु, संधै तिम्रो रीत बनोस्

मेरो माया तिम्रो निम्ति जिन्दगीको गीत बनोस्

चाहना र साथ मेरो, आशा अनि जीत बनोस्

गजल ३

कति बर्ष लाग्यौ भन, उनलाई तिम्ले बनाउँदा,

स्वर्गकी ती परिलाइर्, धर्ती झर्न मनाउँदा

चञ्चल अस्थिर कर्के नयन, स्वेतवर्णी सम्पूर्णता,

संसारैभर उनको कोमल रुपको कथा भनाउँदा

कोकिलकन्ठी वाणी उनको, बादलुझैं केशराशी

मेरो मन मुटुभित्र उनकै हाजिर जनाउँदा

सरलता सहजता, मुस्कुराउँदा मोनालिसा

हरेक खुबी युक्त पारि संसारभरमा छनाउँदा

सर्वसुन्दर बर्ण उनको, हिमालसरी दन्त्यलहर

मेरो मनको महलमा उनकै जग खनाउँदा

कति बर्ष लाग्यौ भन, उनलाई तिम्ले बनाउँदा,

स्वर्गकी ती परिलाइर्, धर्ती झर्न मनाउँदा

गजल ४

प्रभातका रक्तिम किरण छाईरहेको बेला थियो

पीर चिन्ता बिर्सिएका मान्छेहरुको मेला थियो

खुसी थिए हरेक जन, पुलकित थिए सबै,

तर एउटा हृदयभित्र चोटैचोटको भेला थियो

मानविय हल्ला खल्ला, सुसेली र गुञ्जन भित्र,

हृदयमा अत्यास लाग्दो मौनताको खेला थियो

ओहोरदोहोर कल्याङ्कुल्युङ्, सबैजना आफ्नै सुरमा,

किन्तु त्यस् हृदय भने एकलासको फेला थियो

खाद्य मद्य नाचगान, चाहिएका सबै थिए,

तर हृदयलाई भने सबले देको हेला थियो?

पीर चिन्ता बिर्सिएका मान्छेहरुको मेला थियो।

प्रभातका क्तिम किरण छाईरहेको बेला थियो

गजल ५

घुर्कीहरु छाड्नुस् हजुर, आउनुहोस् अब खुरुक्क

चोखो प्रेमको भाका हजुर, गाउनुहोस् अब खुरुक्क

धेरै भयो पीडाहरु, तडप अनि जलनहरु,

यो हृदयभित्र हजुर छाउनुहोस् अब खुरुक्क

मुटुभित्र लुकाउछु, हृदयभित्र सजाउँछु

हजुरकै हो माया मेरो पाउनुहोस अब खुरुक्क

सारा जगत विश्वासमा, अडेको छ भन्छन सबै

चोखोप्रेम साट्न हजुर धाउनुहोस् अब खुरुक्क

दुई दिनको चोला हाम्रो, बिति नजाओस् त्यस्सै

हातहरु मेरा हजुर समाउनुहोस् अब खुरुक्क

घुर्कीहरु छाड्नुस् हजुर, आउनुहोस् अब खुरुक्क

चोखो प्रेमको भाका हजुर, गाउनुहोस् अब खुरुक्क

गजल ६

सन्नटालाई भंग गरि केहि कुरा गर्नुहोस् न

चिसो निकै बढिराछ, केहि तातो छर्नुहोस् न

छाडिदिनोस् लज्जाहरु, मारिदिनोस् संकोचहरु

एकलास यो कालो रातमा केहि प्रीत भर्नुहोस् न

क्षणभङ्गुर जिन्दगानी, आज छ त भोली छैन

न्यानो मेरो बाहुपासमा आज हजुर पर्नुहोस् न

हरेक हद र सीमा तोडी, पीर चिन्ता त्यतै छोडी

रात झनै रङ्ग्याउदै सगर आज तर्नुहोस् न

माया गाँस, प्रेम साँच, मौसमले नि भनिराछ

प्रकृतिको भाव बुझी आज तल झनुहोस् न

बसाउँ एक पृथक संसार, मेरो अनि हजुरको
ढीला किन गर्नुहुन्छ, आजै मलाई हर्नुहोस् न

गजल ७

हरेक पल जिऔं जीवन, रमाउँदै मन खोली

रातो, नीलो, हरियोले रंगाउँदै हरेक चोली

आएका थ्यौं खाली हात, जान्छौं पनि त्यसै गरि

बाँचुञ्जेल नाँचौं गाऔं सबैसंग मीठो बोली

धोका पीडा वियोगहरु शब्दकोष बाटै हटाई

खुसी भइरहौं सधै मिलन र माया घोली

जिन्दगीको हरेक आयाम अनुभव गरौं साथी

ढीला गरी फईदा छैन, के भरोशा छ र भोली

सुन्दर यो संसारलाई झनै सुन्दर तुल्याउन

चढौं साथी आजै डोली, के भरोशा छ र भोली

हरेक पल जिऔं जीवन, रमाउँदै मन खोली

रातो, नीलो, हरियोले रंगाउँदै हरेक चोली

गजल ८

बरपिपलु चौतारीमा संगै खेल्ने गर्या गट्टा

फेरि आज आयो याद, बच्पनामा गर्या ठट्टा

पालुवाको संगितमा संगै बाख्रा चराउँदा

हात समाई संगसंगै हेरेको त्यो पानी घट्टँ

बालसखा हरुसंगै भाँडाकुँडी खेल्न भनि

घरबाटै झोलाभित्र लुकाएर ल्याको बट्टा

स्कुलमा कक्षाभित्र, गुरुआमा लाई बिर्सी

जिस्किएर हाँसिराख्नु, लेख्नु र पढ्नुको सट्टा

मिलिजुली साथी सबै, बनभोज खान जादा

कुनै अञ्जान चोप लागी तिम्रो केशमा पर्याा लट्टा

बरपिपलु चौतारीमा संगै खेल्ने गर्याा गट्टा

फेरि आज आयो याद, बच्पनामा गर्याट ठट्टा

गजल ९

परिवर्तन भईछ्यौ तिमी, बिर्सिएछौ सबै गुन

तिम्रै लागि बगाएको आँशु पसिना र खुन

तिम्रै लागि टाढा भएँ, मुटुमाथि ढुङ्गा राखी

दिन रात हरेक घडी, जम्मा गरी राखेँ सुन

बदलिएकी रहिछ्यौ तिमी,भुल्या रैछ्यौ हाम्रो अतित

सोध्न मन लाग्यो तिम्लाई, बिर्स्यौ किन खाको नुन

तिम्रै मधुर याद साँची, भविष्यको आश बोकी

परदेशिया भाको थिएँ, छुन खोज्दै आकाशको जून

भुल्न खोज्दा तिमीलाई, जलन भैराछ मलाई

मात्र यति भनिदेउ, गल्ती मेरो थियो कुन?

परिवर्तन भईछ्यौ तिमी, बिर्सिएछौ सबै गुन

तिम्रै लागि बगाएको आँशु पसिना र खुन

गजल १०

तिमी संग चोखो प्रीत लाउने कोशिश गरें मैले

जीवनभरी तिम्रो साथ पाउने कोशिश गरें मैले

बन्यौ तिमी जिन्दगानी, लक्ष्य अनि स्पन्दन

प्रीतभाव गीत बनाई गाउने कोशिश गरें मैले

मुटुभित्रै बस्यौ तिमी, सशरीर दूर छँदा

आँट गर्दै तिमी सम्म आउने कोशिश गरें मैले

बिते बर्षौं अति शीघ्र, साथमा तिमी मौजूद छँदा

जन्मौंजन्म तिम्रै साथमा छाउनें कोशिश गरें मैले

कठीन थियो यात्रा हाम्रो, बाधाहरु उस्तै थिए

हरेक चोट र पीडाहरु दाउँने कोशिश गरें मैले

तिमी संग चोखो प्रीत लाउने कोशिश गरें मैले

जीवनभरी तिम्रो साथ पाउने कोशिश गरें मैले

गजल ११

जिन्दगीको परिभाषा तीतो एउटा भुल हो सायद

काँडा बिच फुल्नुपर्ने विवश एउटा फुल हो सायद

कर्कलाको पानीसरी अनियन्त्रित र ढुल्मुले

संधै सपना देखिराख्ने मूर्खको एक हुल हो सायद

तारालाई टिप्न खोज्ने, चाँदलाई छुन खोज्ने

कोरा दिवास्वप्न दर्शी धर्तीको एक हूल हो सायद

कहिले घाम कहिले पानी, कहिले सुख अनि दुःख

मिलन अनि वियोगको संगम एक मुल हो सायद

अर्कालाई साथ दिइ गन्तब्यमा पुर्याहइरहदाँ

आफै स्याहार नपाएर भत्क्या एउटा पुल हो सायद

जिन्दगीको परिभाषा तीतो एउटा भुल हो सायद

काँडा बिच फुल्नुपर्ने विवश एउटा फुल हो सायद

गजल १२

यत्ति निष्ठुर भयौ तिमी, साथ हाम्रो टुटाई छाड्यौ

मनमुटु सार्हो पार्यौ , नाता हाम्रो टुटाई छाड्यौ

कोमल भन्थें नारीको कन, भावुक र शंवेदनशील

दिलभित्र पत्थर राख्यौ, प्रीत मेरो फुटाई छाड्यौ

असरल्ल पार्यौख मलाई, पीडित र छरप्रष्ट

गन्तब्य र लक्षय मेरो निमेषभरमै लुटाई छाड्यौ

एउटा सुन्दर संसार थियो, तिमी थियौ र म थिएँ

टाढा भई किन्तु मलाई नशासंग जुटाई छाड्यौ

प्रसन्न थें आफैसंग, आफ्नै एकल यात्रासंग

नियतिका प्रहारवाट अञ्जानलाई कुटाँई छाड्यौ

यत्ति निष्ठुर भयौ तिमी, साथ हाम्रो टुटाई छाड्यौ

मनमुटु सार्हो् पार्यौन, नाता हाम्रो टुटाई छाड्यौ

गजल १३

कति सुन्दर छ यो जीवन, रीसराग फाली हेर

लोभलालच ईर्ष्या त्यागी, जीवन ज्योति बाली हेर।

सबै तिम्रा आफन्त हुन, पराई किन सोच्ने गर्छौ?

तेरो मेरो भन्न छाडी, कुटुम्वता पाली हेर।

नैराश्यता किन पाल्छौ, एकाध चोटी हार्नुपर्दा?

विजय तिम्रो दास बन्छ, अग्रपाइला चाली हेर।

अश्रु किन बगाएका क्षणभङ्गुर जिन्दगीमा?

साना साना खुसीहरु, सदैव संगाली हेर।

मीठो भोजन पाइन भनी, ब्यर्थै किन चिन्ता गर्छौ?

रक्त पसिना आर्जित, अन्न मुखमा हाली हेर।

आडम्बरी पोशाक हेतू, बित्था किन सुर्ता गर्छौ?

शरीर ढाक्नै खातिर न हो, फाट्या बस्त्र टाली हेर।

आशा अनि भरोसाका, साथहरु किन छाड्छौ?

जीवन सार्थक तुल्याउन, चोखो प्रेम अंगाली हेर।

कति सुन्दर छ यो जीवन, रीसराग फाली हेर

लोभलालच ईर्ष्या त्यागी, जीवन ज्योति बाली हेर।

गजल १४

मागेंको थें माया केवल, दानी तिमी होइन रहिछ्यौ

जिन्दगीको प्यास मेट्ने, पानी तिमी होइन रहिट्यौ

संगै जिउने स्वप्न देखें, प्रीत साट्ने कामना गरें,

मैले सोचे जस्तो प्रेमको, खानी तिमी होइन रहिछ्यौ

दुःखै दुःख, पीडै पीडा, यस्तै रहेछ जीवन मेरो,

मेरो चोट र पीडा साट्ने, नानी तिमी होइन रहिछ्यौ

साथ दिने बाचा गर्यौे, नरिसाउने कसम खायौ,

बाचा कसम निभाउने, ज्ञानी तिमी होइन रहिछ्यौ

सोचेको थें तिमीसंगै, जुनीभरको नाता गासौं,

तर ब्यर्थ अञ्जानको, रानी तिमी होइन रहिछ्यौ

मागेंका थें माया केवल, दानी तिमी होइन रहिछ्यौ

जिन्दगीको प्यास मेट्ने, पानी तिमी होइन रहिछ्यौ

गजल १५

बिर्सु भन्छु तिमीलाई, झनै याद आउँछ्यौ किन?

माया मार्न खोज्छु तर, मुटुभरी छाउँछ्यौ किन?

यस्तो पागल तुल्याएर, के गर्न खोज्यौ कुन्नी

स्वभाविक बन्न खोज्दा अन्तरमा दाउछ्यौ किन?

भोक प्यास निंद चैन, लग्यौ चोरी हरेक चिज,

सताउँदै मलाई यहाँ, श्रवणभरी गाउँछ्यौ किन?

हरेक रात्री सपनीमा, अंगालोमा बाँधी मलाई

मीठा मीठा कुरा गर्दै चोखोमाया लाउछ्यौ किन?

तिम्रो प्यारको बन्दी भइ, तिम्रै निम्ति गजल लेखें

साबै थाहा पाएर नि, परपर धाउँछ्यौ किन?

बिर्सु भन्छु तिमीलाई, झनै याद आउँछ्यौ किन?

माया मार्न खोज्छु तर, मुटुभरी छाउँछ्यौ किन?

गजल १६

फूलहरु फुल्नै छाडे, गुल्जार यो कस्ता प्रीया

किन होला हाम्रो माया यति सार्होइ सतो प्रीया

साथ मैले दिएको छु, माया पनि गरेकै छु,

फेरिपनि तिम्रो विश्वास टुट्नै लाग्या जस्तो प्रीया

बाचा तिम्ले गरेकी थ्यौ, जुनीभरी साथ दिने

तर हेर आज तिम्रो कसमहरु खस्दो प्रीया

एउटै लक्षय तिम्रो खुसी, हिंजो आज भोलि संधै

किन्तु तिम्लाई बुझ्नै गार्होम, आखिर किन यस्तो प्रीया

आशंकाको बादलले ढाक्छ किन चाँद आज,

मुटु मेरो चिर्हील हेर, देख्छौ माया बस्दो प्रीया।

तिम्रो ढुङ्गे मुटु रुपी निशा चिर्ने किरण बन्दै

मायाको यो सागरमा हेर अञ्जान पस्दो प्रीया

गजल १७

उल्लासको यो घडीमा झनै खुसी छरियोस् न

माहौललाई रङ्ग्याउदै प्याला अझै भरियोस् न

हर ओठमा मुस्कान अनि नयनमा चमक होस्

हाँसो माथि हाँसो थप्न केहि अझ गरियोस् न

यसै त रंगिन घडी झनै रंगिन बन्न सकोस्

दुःख पीडा वरै छाडी जंघार आज तरियोस् न

लाज शरम छाडिउन, शंकोचहरु टाढिउन

प्रीयजनको अंकमालमा आज सबै परियोस् न

हाँसो खुसी प्रेमोल्लास, सर्वत्र फिंजिन सकोस्

दिल खोलेरै परस्परको अति नजिक सरियोस् न्

उल्लासको यो घडीमा झनै खुसी छरियोस् न

माहौललाई रङ्ग्याउदै प्याला अझै भरियोस् न

गजल १८

अघी बढिरहौ संधै परिश्रमको हात समाई

दुःख पीर चिन्ता बिर्सी, संधैभरी रमाई रमाई

जे गर्नुछ आजै गरौ, भोली कस्ले देख्या छ र

छाडौ, बुझ समयको माग, बस्न हातमा दही जमाई

दुईछाक खान अनि नाङ्गो आङ ढाक्न पुगे

केका लागि चाहियो र पाप कर्मबाट कमाई

संसारनै हाम्रो आवास, हामी सबै एकै खलक

बुझौ मानवीय धर्म, छाडौं भन्न कामी दमाई

आउँछन् जान्छन् सुखदुःख, कुम्हालेको चक्र सरी

अदम्य एक साहस बोकौं, छाडौं बस्न खुट्टा कमाई

अघी बढिरहौ संधै परिश्रमको हात समाई

दुःख पीर चिन्ता बिर्सी, संधैभरी रमाई रमाई

गजल १९

गए राती सपनीमा फेरि पनि तिमी आयौ

अंगालोमा बाँधी मलाई पीरतीको गीत गायौ

बादलपारि संसारमा संगसंगै पुग्यौं हामी

सुन्दर त्यो परिवेशमा सबैतिर तिमी धायौ

भोक प्यास पीर चिन्ता, सबैथोक बिर्सिएर

मीठा मीठा कुरा गर्दै मनभित्र तिमी छायौ

लैला अनि मजनु र फराद अनि शिरीको झैं

सत्य अमर चोखोमाया, साँच्चै तिमीले लायौ

फर्क्यौ हामी त्यहाँबाट, नयाँ जिन्दगानी बोकी

सानु हाम्रो घरमा पुगी चैनको रोटी तिम्ले खायौ

गए राती सपनीमा फेरि पनि तिमी आयौ

अंगालोमा बाँधी मलाई पीरतीको गीत गायौ

गजल २०

चट्ट पारी कपाल कोरी, भन कता हिड्यौ गोरी

कर्के नजर लगाई लगाई, यो ज्यानको दिल चोरी

घुरी हेर्छन सबै तिम्लाई, बिराली चालमा तिमी हिँड्दा

सबकों निंद हराम पार्ने भन कस्की पो हौ छोरी

चर्चा केवल तिम्रै बारे, जता तता जहीँ तहीँ

ज्यादा भाउ बढाएर भन किन खोज्या जोरी

आँखा तिम्ले झम्क्याउँदा होसहवास उड्छ सबको

मुटुमाथि ढ्याङ्ग्रो बज्छ देख्छन् सबले फुल्या तोरी

ज्यादा अब नसताउ है, मनमा मेरो आगो लगाई

सुनाउँदै प्रीत लोरी अजै भगाउँला नि मोरी

भोली निकै ढीला होला, चाउरी पर्लान तिम्रा गाला

आ बरु बाँधौ आजै, कसौं झनै प्रीत डोरी

गजल २१

विश्वासाघतको जहर दियौ, बाँच्न गाह्रो भयो मलाई

चोटै चाटको लहर दियौ, साँच्न गाह्रो भयो मलाई

मुस्कुराउदै नजिक आयौ, चोखोप्रेमको गीत गायौ

तर फेरि छाडी गयौ, हाँस्न गाह्रो भयो मलाई

न तिमीले नै भन्यौ, न त संसारले नै खोल्यो

कस्तो खोट थियो ममा, जाँच्न गाहो भयो मलाई

धनको गरीब भए पनि मनको किन्तु सम्पन्न थें

बढ्दै गर्याए बृक्ष प्रीतको भाँच्न गाह्रो भयो मलाई

न्यानो अंगालोमा बाँधी, शब्द तिरले घोची घोची

घाउहरु चिनो दियौ, नाँच्न गाह्रो भयो मलाई

विश्वासघातको जहर दियौ, बाँच्न गाह्रो भयो मलाई

गजल २२

यति नशा पिएँ मैले, जीन्दगीनै जहर भयो

दोश्रो विश्वयुद्ध कालको नागाशाकी शहर भयो

थाहा थियो पिउनु हुन्न, नशा मेरो जीवन होईन

तर तिम्रो वियोग पश्चात कहर नै कहर भयो

बाहिर मेघ रुदै थियो, भित्र मुटु जल्दै थियो

मेरो मदिराको प्याला एउटा अश्रु नहर भयो

प्यासी दिल बुझाउन खुबै चेष्टा गरेकैं हँु

तिम्रो याद बिर्साउन पिउनै पर्ने ठहर भयो

नशा मैले पिएँ वा त्यसले पो मलाई पियो

थाहा छैन अज्ञातमा के के गर्ने लहर भयो

जीवनभर नपिउने कसम खाएको थें मैले

तर आज कसमहरु भांग गर्ने ठहर भयो

गजल २३

रेशमी त्यो केश फाली हिड्छ्यौ किन आली आली

आउ बस मेरो मनमा, तिम्रै लागी ठाउँ छ खाली।

कर्के तिम्रो नजरले सबको होस उडायो है

ज्यादा अब नसताउ, फर्की हेर प्यारी काली।

ग्ुलाबी ती ओठहरु, काफी रैछन पागल पार्न

ओठमाथि ओठ राखी थपिदिउँला झनै लाली।

हरेकलाई चाहिन्छ रे जीवनभरको सहयात्री

हाजिर छ ज्यान मेरो, बनिराख्न तिम्रो माली।

कोइलीको झैं बोली तिम्रो मन्त्र मुग्ध पाछर््यौ सबलाई

सुहाउदैन तिमीलाई बोल्दै हिड्न मीठो गाली।

यत्रो बिघ्न संसारमा केवल तिम्रै माया लाग्छ

बुझदेउ प्रीया तिमी, एक हातले बज्दैन ताली।

संसारकै सुन्दर तिमी, गुणी अनि शुशील पनि

बुझिदेउ माया मेरो, नसम्भि्कदेऊ है जाली।

धेरै ढीला गर्यौ भने चाउरी पर्लान गाला तिम्रा

हुन्छ मात्रै भनिदेउ, लैजान्छु म यसै पाली।

गजल २४

नाँच्दै गाउँदै जिन्दगीमा हाँसिदिनुहोस् मुसुक्क

पीडा दुःख चोटहरु बिर्सिदिनुहोस् भुसुक्क

क्षणभङ्गुर जिन्दगी यो, भावीकाल निश्चित छैन

संगै जीवनयात्रा गर्दै गइदिनुहोस् खुसुक्क

रीस राग जलन ईर्ष्या, छाडिदई सबैलाई

सताउँदो अरुलाई नभइदिनुहोस् ठुसुक्क

रोज्ने अनि छोड्ने जस्तो बजारिया लेनदेनमा

यत्रतत्र नदौडदै आईदिनुहोस् लुसुक्क

सौन्दर्य र सुयोग्यपन, सबैथोकले युक्त तपाँई

जीवनकाँडा पन्छाई दिई नघोच्नुहोस् चुसुक्क

नाँच्दै गाउँदै जिन्दगीमा हाँसिदिनुहोस् मुसुक्क

पीडा दुःख चोटहरु बिर्सिदिनुहोस् भुसुक्क

गजल २५

हजुर सिवाय यो मुहारलाई नहेरोस् है कसैले नि

हजुर बाहेक अंकमालमा नबेरोस् है कसैले नि

किन ढीला गर्नुहुन्छ, घुम्टोभित्र पर्खिराख्दा

हजुर छाडी यो ज्यानलाई नघेरोस् है कसैले नि

बचाइराखें आजसम्म, तन अनि जीवन मेरो

हजुरकै नासो हो यो, नसेरोस् है कसैले नि

रात ढल्दै बढीराछ, मिर्मिरेको प्रहरतर्फ

हजुरझै लज्जासंकोच नफेरोस् है कसैले नि

श्रृङ्गारमा सजिएर चन्द्रतुल्य बर्ण मेरो

हजुर हेतु लुकाईराखें, नकेरोस् है कसैले नि

हजुर सिवाय यो मुहारलाई नहेरोस् है कसैले नि

हजुर बाहेक अंकमालमा नबेरोस् है कसैले नि

गजल २६

अबिरल बग्दाबग्दै रोकिएको खोला हजुर

मेरो जिन्दगी त केवल रित्तो खाली झोला हजुर

घनघोर आँधी चल्दा निभ्नै लाग्या दियो जस्तो

निराशा र झनो आशा, मिसिएको घोला हजुर

मुटुभित्र पीडा साँची प्रकटमा मुस्कुराउँदा

तित्तताले भरिएको दुईदिनको चोला हजुर

हरेक घडी हरेक पल सम्झौता नै सम्झौताको

यात्रा नै पो जिन्दगीको परिभाषा होला हजुर

खुसीयाली मञ्चन गर्दै अरुलाई रङ्ग्याउन

आफ्ना पीर ब्यथाहरु भ्रिएको लोला हजुर

जटिल यो जिन्दगीको ज्यादा ब्याख्या गरौं कति

शब्दहीन निरुत्तर, म त अञ्जान भोला हजुर

गजल २७

गाउनुसम्म गाइइसकें, अब ज्यादा गाउने छैन

धाउनुसम्म धाइसकें, अब ज्यादा धाउने छैन

पीडादायी बचनहरु, घुर्की अनि सनकहरु

ज्यादा धेरै पाएँ मैले, अब ज्यादा पाउनें छैन

तिम्रो ईच्छित आकार बनें, सफलताको हार बनें

छायाँसरी छाइरहें, अब ज्यादा छाउनें छैन

प्रार्थना र पुजा मेरो, केवल केवल उनी मात्रै

पागलसरी माया लाएँ, अब ज्यादा लाउने छैन

जहाँ तिमीले बोलायौ र जसरी म बोलाइएँ

सधैंभरी आइरहें, अब ज्यादा आउने छैन

गाउनुसम्म गाइइसकें, अब ज्यादा गाउने छैन

धाउनुसम्म धाइसकें, अब ज्यादा धाउने छैन

गजल २८

सायद अलिक ज्यादै पिएँ, केहि होस छैन अब

सयौंपटक लडीसकें, उठ्ने जोश छैन अब

अनवरत पग्लिएर मदिराको प्याला भर्दै

बिलाउँदै गयो जीवन, बाँकी ठोस छैन अब

बिधाताले निधारमा सायद यही कोरेको थ्यो

सबैतिर मरुभुमी, कहीं ओस छैन अब

तिमीले नाता तोडेपनि, प्यार मेरो भुलेपनि

माफ गरिसकें मैले, तिम्रो दोष छैन अब

छायाँ सरी पछ्याउदै, पीडा अनि वियोगहरु

नियतिको फल पाएँ, केही रोष छैन अब

नशासंगै प्यारपनि पिई रित्याई दिन्छु

अञ्जानको जिँदगीमा खुसी र तोष छैन अब

गजल २९

सुनेकी छु हजुर अचेल अन्तै डेरा सर्नुभो रे

सिह्रानको घर छोडी गैह्रीतिर झर्नुभो रे

अल्पकालिन बसाईमै मन भरी गयो सायद

त्यसैले त हतार हतार बसाई सराई गर्नुभो रे

छानाहरु च्ुहिदाहुन, पानी पनि नआउँदो हो

सम्भव छ यसैकारण माझगाउँ तर्नुभो रे

साँघुरा थे कोठाहरु, फूलबारी पनि थिएन

अहिले त पक्कै हजुर राम्रै ठाउँमा पर्नुभो रे

धेरै समय बिताएको पुरानो त्यो घर बिर्सी

मुटुभरी नयाँ घरकै मायाहरु भर्नुभो रे

सुनेकी छु हजुर अचेल अन्तै डेरा सर्नुभो रे

सिह्रानको घर छोडी गैह्रीतिर झर्नुभो रे

गजल ३०

तनमन, जीवन दिएँ, तर तिमीले खेल समझ्यौ

असीमित माया दिएँ, तर तिमीले झेल समझ्यौ

आफ्नै लागी नराखेर, पोख्दा तिम्रो आँचल भरी

मेरो समपणलाई तिमीले, खाने नुन तेल समझ्यौ

खुल्ला पुस्तक बनी आफू, तिम्रो अघि खुलिदिंदा

मेरा हरेक भावलाई, काग हेतु बेल समझ्यौ

कति सहजै भन्न सक्यौ, बिर्सिजाउ मलाई भनी

सायद तिमीले मलाई उर्लिजाने भेल समझ्यौ

बिर्सिन त सक्दिनौ रे मलाई जिन्दगी भरी

हुनसक्छ तिमीले मलाई, आफ्नो लागी जेल समझ्यौ

तन मन, जीवन दिएँ, तर तिमीले खेल समझ्यौ

असीमित माया दिएँ, तर तिमीले झेल समझ्यौ

गजल ३१

आफ्नै ठानी हजुरलाई मन अपण गरेंकी थें

समग्र यो यौवन र जीवन अर्पण गरेंकी थें

एक्लो पथिक सरी हजुर भौतारिदैं हिड्नुहँुदा

साथ खनि विश्वासको धन अर्पण गरेकी थें

हात थाम्दा हजुरले बिर्सिएर हरेक सीमा

हजुरकै नासो सम्झी, तन अर्पण गरेकी थें

पीडा अनि दुःख कष्ट, सबै आफैले भिरी

माया अनि खुसीहरु झन झन अर्पण गरेकी थें

हजुरको साथ पाउन, के पो गरिनँ र मैले

वियोगलाई प्यार सम्झी, आफ्नोपन अर्पण गरेकी थें

आफ्नै ठानी हजुरलाई मन अर्पण गरेंकी थें

समग्र यो यौवन र जीवन अर्पण गरेंकी थें

गजल ३२

धोका यदि दिनुनै थ्यो त, प्रीतको माला उन्यौ किन?

माया यदि मार्नुनै थ्यो त, मुटुभित्र थुन्यौ किन?

महलतिर नजर लगाई, केवल धन ताक्ने तिमी

झुपडीमै जीवन काट्ने ईच्छाहरु गुन्यौ किन?

चोखो मीठो माया बाहेक थिएन मसंग केहि

थाहा पाउँदा पाउँदै पनि, साथ मेरै चुन्यौ किन?

कलियुग भन्थे सबै, अनुभूत भयो आज

बैभववादी तिमीजस्ती, प्रीत लोरी सुन्यौ किन?

सुन्दरताको सिकार बनाई अञ्जान एक यात्रीसंग

संगै जीउने सपनाका तानाबाना बुन्यौ किन?

धोका यदि दिनुनै थ्यो त, प्रीतको माला उन्यौ किन?

माया यदि मार्नुनै थ्यो त, मुटुभित्र थुन्यौ किन?

गजल ३३

फगत एक विजय हेतु, संयौ हार हारें मैले

मनभित्रका हरेक चाह मनभित्रै मारें मैले

थाहा थियो मेरो निम्ति ईच्छित प्राप्ती असम्भव छ

तर पनि अनवरत चेष्टाहरु नारें मैले

निरन्तरको लगाव अनि मिहिनेत र परिश्रम बिच

बगाउदै आफूलाई, हरपल खारें मैले

हजार हजार ठेस लागे, मार्ग निकै कठीन हुँदा

फेरिपनि पाईलाहरु, अविश्रान्त सारें मैले

बाटोबिच काँडाहरु, तगारा र वाधाहरु

हरेकलाई पार गरी, जीवन नाउँ तारें मैले

फगत एक विजय हेतु, संयौ हार हारें मैले

मनभित्रका हरेक चाह मनभित्रै मारें मैले

गजल३४

सुन्दर संसारको खेस्रा, केरिएछ बिनासित्ति

आफ्नै सम्झी अंगालोमा बेरिएछ विनासित्ति

कोमल गोरो त्वचाभित्र, कालो रैछ उनको मन

संसारकै सुन्दर ठानी, हेरिएछ विनासित्ति

न्ाजिक आएको नाटक गरी धेरै टाढा भाग्नेलाई

सपनाको रानी बनाई घेरिएछ विनासित्ति

सुन्दर एकल संसारमा खुसी अनि बहार थियो

उनकै लागि सारा जगत, फेरिएछ विनासित्ति

हृदयको स्पन्दन र यात्राको गन्तव्य मानी

उनकै निम्ति जिन्दगीलाई सेरिएछ विनासित्ति

चिन्नै सकिनँ उनलाई, म त आखिर अञ्जान थें

उनका हरेक सर्तहरु टेरिएछ विनासित्ति

गजल ३५

प्रत्युष देखि रजनीकाल जिन्दगीको आश तिमी

कोटीकाटी सौन्दर्यमा सबैभन्दा खास तिमी

पलपल धड्कीइ रह्यौ, मुटुको स्पन्दन सरी

हरघडी प्राणवायु सञ्चार गर्ने श्वास तिमी

बिर्सिएर शिशिर जाडो, गृष्मकालिन प्रचन्ड धुप

मनोहर सितल छर्ने बसन्तको मास तिमी

मुस्कुराई सदाबहार, बनी प्रेरणा र खुसी

अबिश्रान्त ल्याईरह्यौ उल्लासको रास तिमी

स्वप्न देखि विपनीमा देवकन रोज दिवश

आश्रय र माया दिने बनिराख्यौ बास तिमी

प्रत्युष देखि रजनीकाल जिन्दगीको आश तिमी

कोटीकाटी सौन्दर्यमा सबैभन्दा खास तिमी

गजल ३६

रोदन अनि उल्लासमा अश्रु पुछ्ने हात दिनू,

जीन्दगीको गोरेटोमा अविश्रान्त साथ दिनू

मेटाउदै हरेक सीमा प्रेमालाप गरी संधै,

रीसराग विर्सिएर केवल मीठो बात दिनू।

मान्छे नै हुँ म पनि, हुन्छन कहिले काँही गल्ती,

याम शिशिर भएपनि क्षमाको बर्षात दिनू।

मेघ सरी नदर्किनू आउँदा साना ठूला कष्ट,

रीझाउने मौका अनि प्रीतको सौगात दिनू।

मुल फुटाई उत्साहको सहयात्रा गर्नू संधै,

टुट्न किन्तु नदिनू नि, प्रेमरसको मात दिनू।

म्ोसो मिले घुक्याउदै छेडछाड पनि गर्नू

रीत सौन्दर्यको बनि मुस्कानको खात दिनू।

म्ानुष्यको चोला न हो, कहिले नजिक कहिले टाढा

नविर्सिने कष्ट गर्नु, सम्झनाको जात दिनू।

रोदन अनि उल्लासमा अश्रु पुछ्ने हात दिनू,

जीन्दगीको गोरेटोमा अविश्रान्त साथ दिनू।

गजल ३७

कतै भेट भए तिमी अर्कैतिर नफर्किनू

आलो घाउ माथि तिमी नुनचुक नछर्किनू

सञ्चो बिसञ्चोका दुई प्रश्न सोध्ने कष्ट गर्नू

न्ाचिनेको झैं गरी, अघिबाटै नतर्किनू

मुस्कुराउँदै हाँस्दै तिमी केहि मीठा बात गर्नू

अजनवी मान्छेसरी बिनासित्ति नझर्किनू

मंगलसुत्र, सिन्दुर पोते संधैभरी बचाईराख्नू

किन्तु त्यसकै बहानामा बैशाखझै नचर्किनू

हरेक उतार चढाव अनि अतितलाई याद गर्नू

किन्तु त्यही बहानामा श्रावणझै नदर्किनू

बर्तमान र भविष्यलाई सुन्दर र उज्जवल पार्नू

धैर्यता र आशा राख्नू, दायाँ बायाँ नलर्किनू

गजल ३८

तिम्रा हरेक पीडा लिई खुसीहरु दिन्छु भन्छ

तिम्रो सफलताको काँडा बटुलेर लिन्छु भन्छ

हज्जारौंमा होलान यहाँ तिमीले चिन्या जान्याहरु

विश्वास गर संसारमा केवल तिमीलाई चिन्छु भन्छ

तिम्रो जिन्दगीका हरेक अड्चन अनि बाधाहरु

बढारेर हरेकलाई मसलाझैं पिन्छु भन्छ

प्रकट मात्रै गर तिमी चाहना र इच्छाहरु

चाह तिम्रो पुरा गर्न संसारनै किन्छु भन्छ

साथ देऊ या टाढा होऊ, तिम्रो खुसी तिम्रै मर्जी

अञ्जानले जिन्दगीभर तिमीलाई पर्खिन्छु भन्छ

तिम्रा हरेक पीडा लिई खुसीहरु दिन्छु भन्छ

तिम्रो सफलताको काँडा बटुलेर लिन्छु भन्छ

गजल ३९

प्रश्न आज आफैलाई, प्रीत ज्योति बालें किन?

सर्बप्रीय चाँदलाई पाउने, दिवास्वप्न पालें किन?

चाँद एक नासो थिइन, किन्तु मेरो भने होइन

थाहा पत्तो हुदाहुँदै पाइलाहरु चालें किन?

बर्षौंदेखि चाँदनीले, मैलाई पर्खिराछिन भन्ने

कोरा भ्रम खेती गरी, बचनहरु फालें किन?

चाँद एक स्वप्न थिइन, जाग्रामसंगै बिलाईगइन्

फाटेका हर इच्छाहरु, उनकै निम्ति टालें किन?

पत्थर निर्मित चाँदनीलाई पग्लाउने चेष्टा गर्दै

जिन्दगी र भविष्यलाई भड्खालोमा हालें किन?

प्रश्न आज आफैलाई, प्रीत ज्योति बालें किन?

सर्बप्रीय चाँदलाई पाउने, दिवास्वप्न पालें किन

गजल ४०

नजिक आउन खोज्दा टाढा नसरे पो जाती हुन्थ्यो

माया लाउन खोज्दा टाढा नसरे पो जाती हुन्थ्यो

भित्रभित्रै मन पराई माया गर्छ्यौ मलाई नै

बाहिर त्यसरी आँखा नतरे पो जाती हुन्थ्यो

निष्ठुरीको नाटक गर्ने कोमल मुटु धारी तिमी

त्यसरी मन जलाईदिने नगरेपो जाती हुन्थ्यो

मेरो लागि सबैथोक केवल केवल तिमी नै हौ

अनावश्यक शंकाभित्र नपरेपो जाती हुन्थ्यो

दिलको बन्दी बनाएर ह्दयमा थुन्न चाहें

मनभित्रै बसी तल नझरेपो जाती हुन्थ्यो

नजिक आउन खोज्दा टाढा नसरे पो जाती हुन्थ्यो

माया लाउन खोज्दा टाढा नसरे पो जाती हुन्थ्यो

गजल ४१

संधै पछ्याइ राख्नुपर्ने, पागलपनको रोगी होइनँ

भीख सरी माया माग्ने, हजुर जस्तो जोगी होइनँ

अनुहार र खोक्रो प्यार, झुनड्याएर बेच्न खोज्ने

बिज्ञापनवादी हजुर, जस्तो कुनै जोगी होइनँ

चुनौती र प्रश्न अनि, सर्तहरु तेर्स्या एर

अर्थहीन तपस्यारत, हजुर जस्तो योगी होइनँ

भावुकताको फइदा उठाई, प्रेमको नाटक मञ्चन गर्ने

वासनाको प्रेतसवार हजुर जस्तो भोगी होइनँ

नजिकिने हरेकसंग, झूठो प्रेमको खेल खेल्ने

हजुर जस्तो अल्लारे, कुनै प्रतियोगी होइनँ

संधै पछ्याइ राख्नुपर्ने, पागलपनको रोगी होइनँ

भीख सरी माया माग्ने, हजुर जस्तो जोगी होइनँ

गजल ४२

हजार हजार टुक्रा पारी फालिएको जीवन मेरो

सुख्खा मृत बिरुवा झैं ढालिएको जीवन मेरो

जहींतहीं फाटेपनि, चारैतिर च्यातिए नि

लाज ढाक्ने बहानामा टालिएको जीवन मेरो

मुटु धड्की राखेपनि, श्वास चलिराखेपनि

चीता उपर विछ्याएर बालिएको जीवन मेरो

पूर्णाङ्गै नै भएपनि, सबैथोक पाएपनि

मानव स्वरुप अन्त्य गर्न गालिएको जीवन मेरो

सबैथोक रित्तिएपनि, हरेक चिज बितेपनि

केवल केवल उनकै निम्ति सम्हालिएको जीवन मेरो

हजार हजार टुक्रा पारी फालिएको जीवन मेरो

सुख्खा मृत बिरुवा झैं ढालिएको जीवन मेरो

गजल ४३

तिम्रा हरेक कसमहरु, आज मलाई पासो भयो

विश्वासघातको जहर दियौ, जिउनुनै हाँसो भयो

भुल्न सक्ने छैन मैले, संगै बिताएका घडी

पलपलको याद तिम्रो, आज मलाई नासो भयो

तिम्रा हरेक चिठ्ठीपत्र, उपहार र चिनोहरु

किन किन आज मलाई, नचाहिँदो टाँसो भयो

धेरै कुरा भन्नु थियो, सुन्न तिमी तयार भईनौ

सम्पूर्ण गुनासाहरु, गुम्स्याइ राख्या काँसो भयो

किन यस्तो गर्यौा तिमीले, के थियो र गल्ती मेरो

परिमार्जित बाटो हिड्न, थाहा पाउने चासो भयो

तिम्रा हरेक कसमहरु, आज मलाई पासो भयो

विश्वासाघातको जहर दियौ, जिउनुनै हाँसो भयो

गजल ४४
एकै छिन नजिक आई, गयौ माया मारी तिमी

गुल्जार एक जीवनलाई, उजाड उजाड पारी तिमी

पवनको एक झोंक्कासरी उडी आई बही गयौ

बोकाउँदै यो ज्यानलाई तिक्तताको भारी तिमी

लक्षय अनि दिशाहीन अल्लारेको बिल्ला भिराई

नयाँ संसार सजाउन खोज्ने एउटी नारी तिमी

समय ब्यतित गर्ने साधन, तुल्यायौ है माया मेरो

मानवीयताको नाउँमा कुटीलता धारी तिमी

अल्पकालिन अतिथी झै, अञ्जान संसारमा आई

असरल्ल बनाईगयौ, अश्रु गंगा तारी तिमी

एकै छिन नजिक आई, गयौ माया मारी तिमी

गुल्जार एक जीवनलाई, उजाड उजाड पारी तिमी

गजल ४५

साधु भन्दै आफुलाई, छुरी बोक्ने गर्छन यहाँ

सदाचारीको नाटक गर्दै, खल्ती गोजी भर्छन यहाँ

माथिदेखि तलसम्म, हाकिम होस या चप्रासी

सेवाग्राही हरेकलाई, चर्नुसम्म चर्छन यहाँ

हतार गरी के गर्नुछ, फुर्सदमा गरौं भन्दै

आजको काम भोली भन्न, सबै अघि सर्छन यहाँ

कामकुरो नमिल्दो छ, अप्ठ्यारो हुन्छ भन्दै

बस्या कुर्ची बिर्सिएर टेवलमुनी झर्छन यहाँ

नैतिकतालाई ख्याल राखी, भ्रष्ट आचार विचार त्याग्न

भाषण दिने ठूलाबडामा, तिनै मानिस पर्छन यहाँ

प्रदीप्तीको याचनामा, दीपहरु बल्छन तर

आफैले उज्जयालो नपाई, आखिरमा मर्छन यहाँ

गजल ४६

अभाव र गरीवीमै जीवनआयु घटाउँछ ऊ

जोहो गर्दै दानापानी, दिनरात कटाउँछ ऊ

रगत र पसिनाले बाँझो खेत फुटालेर

रोपि गाडी उब्जाउँदै, बालीनाली छटाउँछ ऊ

बालबच्चा सम्भि्कएर दिनभरी भारी बोकी

नुन चामल खरिदेर चिसो चुल्हो तताउँछ ऊ

अछुत भनी घृणा गर्ने छुत महाजनका लागि

ज्यावल सामान बनाउन, घनहरु ठटाउँछ ऊ

कारखानाका पाङ्ग्राभित्र, ज्यान हत्केलामा राखी

आफूलाई अञ्जान सम्भि्क आफैलाई सताउँछ ऊ

अभाव र गरीवीमै जीवनआयु घ्टाउँछ ऊ

जोहो गर्दै दानापानी, दिनरात कटाउँछ ऊ

गजल ४७

नैराश्यताको निशा चिर्दै जीत बनी आयौ रोज

एकलास जिन्दगीमा मीत बनी आयौ रोज

एकान्तको सुन्यतामा हिक्काहरु गाईने गर्थे

किन्तु आशा भरोसाका गीत बनी आयौ रोज

छुटेका थे साथहरु, निर्जन कठीन यात्रा गर्दा

सहयात्री साथी सरी हीत बनी आयौ रोज

भुलेको थें मुस्कुराउन, हाँस्न अनि रमाउन

हर्षोल्लास र प्रेरणाको रीत बनी आयौ रोज

अन्धकारको जालो च्याती बिहानीको ज्योति छर्ने

उज्जयालो सुचक बुंद, शीत बनी आयौ रोज

स्वार्थी यस संसारमा, निस्वार्थीको प्रतिक बनी

पबित्र र चोखो माया, प्रीत बनी आयौ रोज

Nepali Brief Stories by Dev 'Anjan' Shah (देव अन्जान का केहि लघुकथाहरु)

2009-10-28T11:13:00.000-07:00

शुभकामना पत्र... ‌लघुकथा

आजबाट नयाँबर्ष प्रारम्भ भएको छ।
सर्बत्र उल्लास अनि झकिझकाउ प्रतिविम्बित भइरहेछ। किशोर किशोरी अनि युवापिंढी, मानौ कुनै प्राथमिक एवं विशिष्ठ सामाजिक चाड आएकोझैं नयाँ बर्षरुपी सरोबरमा पूर्णत लिप्त छन्। परस्परको उत्तरोत्तर प्रगतिको शुभकामना साटासाट अनि आदान प्रदानले विशेष कुनै रौनकता ल्याएको छ। राष्ट्रिय स्तरमा समेत पपगायक, दोहोरी गायक, चलचित्रकर्मी, राजनेता आदि सबै आ–आफ्नै किसिमबाट मस्त छन, नयाँबर्षको प्रथम सन्धया बिताउन।
म पनि के कम थिएँ र,आफ्नो आर्थिक हैसियतले नभ्याँउदा नभ्याउदै पनि साथी संगीहरुलाई फोन, फofक्स, इमेल, पत्राचार अनि भेटघाट सम्पूर्ण माध्यमहरुको भरमग्दूर उपयोग गर्दै शुभकामना आदान प्रदान गरें, ग्रिटिङ्ग कार्ड प्रेषित गरें।
अनि, अनि आफ्नो नाउँमा प्राप्त शुभकामना पत्रहरु र कार्डहरु प्राप्त गर्नका निम्ति पत्रमञ्जुषा खोलें। निसन्देह, त्यहाँ धेरै पत्रहरु बिद्यमान थिए र अब तिनीहरु मेरो हातमा गाह्रो गरी अटाउँदै मञ्जुषाबाट बाहिरिंदै थिए। म सरासर आफ्नी श्रीमती, अझ भनौं म संगै तीनबर्ष सुख दःखमा साथ दिएकी अर्धाङ्गिनी समक्ष पुगें। “यी हेर त, मलाई कत्ति धेरै शुभकामना पत्रहरु र कार्डहरु आएको छ। मेरा त धेरै पो साथीहरु छन् त।” मेरो मुद्रा प्रसन्न अनि अभिब्यक्ति रवाफी थियो। बस् उनी चिच्याइन्, “ह्याँ घरमा खाने चामल छैन, पकाउने मट्टितेल छैन, के लछारपाटो लगाउँछन् तपाईका शुभकामना पत्रहरुले! कास्, तपाईंका साथीहरुले कार्डको सट्टा चामल अनि मट्टितेल पठाईदिएका भए...”
चिसो दाउरा बल्न मानिरहेको थिएन। उनले ती पत्रहरु एक्कासी चुल्होमा फालिदिइन। आगो, अब भने ह्वार ह्वार बल्न थाल्यो।

२०६०–१२–४, माडी चितवन