tag:blogger.com,1999:blog-88725723777416600012012-02-13T04:03:50.871-08:00ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.comBlogger33125tag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-74867289008608807002011-10-05T20:14:00.000-07:002011-10-05T20:19:59.698-07:002011-10-05T20:19:59.698-07:00ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਲੰਮੀ ਲਾਈਨ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਰੌਲਾ ਰੱਪਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਢਾਈ ਢਾਈ ਸੌ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਕੇ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਹਲੇ ਸਨ। ਇਕ ਕਾਊਂਟਰ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅੰਗੂਠਾ ਲਵਾ ਕੇ ਜਾਂ ਦਸਤਖਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਫੜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। <br /> ਲਾਈਨ 'ਚ ਖੜ੍ਹਾ ਨਰੈਣਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲੈਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਕਦੇ ਕਦੇ 'ਹਾਇ, ਹਾਇ' ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ। ਆਖਿਰ ਉਹਦੀ ਵਾਰੀ ਵੀ ਆ ਗਈ। ਅਫਸਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਨਰੈਣੇ ਨੇ ਲੰਮਾ ਹੌਕਾ ਭਰਿਆ 'ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਮੈਂ ਵੀ। ਮਹਿੰ ਦੇ ਖੁਰ ਜਿੱਡੇ ਜਿੱਡੇ 10- 12 ਗੂਠੇ ਲਵਾ ਲਏ ਪੁੱਤ ਨੇ ਮੈਥੋਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ 'ਤਾ। ... ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਆਹ ਨਿਗੂਣੀ ਪੈਂਸ਼ਨ ਖਾਤਰ ਐਂ ਲੈਨ 'ਚ ਖੜ੍ਹਦਾ?' ਉਹਦਾ ਗੱਚ ਭਰ ਆਇਆ।<br />'ਤੂੰ ਗੂਠਾ ਲਾ ਗੂਠਾ... ਐਵੇਂ ਫੋੜੇ ਆਂਗੂੰ ਹਰੇਕ ਕੋਲੇ ਫਿੱਸ ਪੈਂਨੈਂ। ਤੂੰ 'ਕੱਲਾ ਨੀਂ ਆਹ ਮਗਰ ਵੇਖ ਲੈ ਕਿੰਨੇ ਖੜ੍ਹੇ ਐ ਤੇਰੇ ਅਰਗੇ।' ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹੀ ਨਰੈਣੇ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ। ਨਰੈਣੇ ਨੇ ਸੋਟੀ 'ਤੇ ਭਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਭੰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿਓ ਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜਾ ਟਕਰਾਈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਦੇ ਮਗਰ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।<br />'ਕੋਈ ਨੀਂ ਨਰੈਣ ਸਿੰਆਂ! ਦੜ ਵੱਟ ਦੜ। ਇਹ ਪੀੜ 'ਕੱਲੇ ਤੈਨੂੰ ਈ ਨਹੀਂ। ਜ਼ਮਾਨਾ ਈ ਐਸਾ ਆ ਗਿਐ। ਇਹ ਹਵਾ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਈ ਵਗ 'ਗੀ।' ਜਾਗਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।<br /> <span style="font-weight:bold;"> -ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-7486728900860880700?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/nyhz2cn2x32N1Dku4E5-FaXAwfs/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/nyhz2cn2x32N1Dku4E5-FaXAwfs/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/nyhz2cn2x32N1Dku4E5-FaXAwfs/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/nyhz2cn2x32N1Dku4E5-FaXAwfs/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/7qLmOuOD0KQ" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com0http://jaitoyee.blogspot.com/2011/10/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-14337015306728838892011-07-08T18:41:00.000-07:002011-07-08T18:45:09.029-07:002011-07-08T18:45:09.029-07:00ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਬਣਨ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਨੇਤਾ ਜੀ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਜਿਗਰੀ ਯਾਰ ਦੇ ਘਰ ਆਏ ਸਨ। ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਗਲਵੱਕੜੀ ਪਾਈ 'ਲੈ ਵੱਡੇ ਭਾਈ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਟੈਮ ਕੱਢ ਕੇ ਆਇਐਂ। ਅੱਜ ਵੱਡੇ ਭਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਉਲਾਂਭਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦੇਣਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ।'<br /><br /> ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ ਵਿਚ ਏ. ਸੀ. ਛੱਡ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। 'ਅਸਲ 'ਚ ਅੱਜ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਬੜਾ ਕੁੱਤਾ ਹੋ ਗਿਐ ਵੱਡੇ ਭਾਈ! ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਐ ਪਹਿਲਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵੇਲੇ ਕਿਵੇਂ ਸਾਲੇ ਹਰੇਕ ਲੰਗੜੇ ਲੂਲੇ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਐ, ਥਾਂ ਥਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜੋ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਵੀ ਖਰਚੋ। ਫਿਰ ਜੇ ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਬਣ ਗੇ...ਅੱਜ ਜੀ ਓਹਦੇ ਘਰ ਮਰਗ ਦਾ ਭੋਗ ਐ, ਫਲਾਣੇ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਸ਼ਗਨ, ਢਿਮਕੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਫਲਾਣੇ ਥਾਂ ਜਗਰਾਤਾ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਭੋਗ, ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ ਤੇ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨੀਂ ਕੀ ਕੀ ਤੇ ਪਤਾ ਨੀਂ ਕਿੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਾਂ ਲਗਦੈ ਸਾਲੀ ਇਹ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਐ?'<br /><br />'ਆਂਉਂਦੀਐਂ ਗੱਲਾਂ ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਬਣ ਕੇ...' ਜਿਗਰੀ ਯਾਰ ਨੇ ਵਿਚਦੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਿਆ।<br /><br />'ਨਹੀਂ ਵੱਡੇ ਭਾਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿਨੈਂ'<br /><br />'ਚੱਲ ਮੰਨ ਲੈਨੇਂ ਆਂ।'<br /><br /> ਨੇਤਾ ਜੀ ਦੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਔਖੇ ਹੋਣ।<br /><br /> ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਛਿਪਾਅ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਐ ਤਾਂ ਜਿਗਰੀ ਯਾਰ ਬੋਲਿਆ 'ਚੱਲ ਛੱਡ ਹੁਣ ਇÀਂ ਦੱਸ ਬਈ ਵਿਸਕੀ ਕਿਹੜੀ ਚੱਲੂ?'<br /><br />'ਲੈ ਤੈਥੋਂ ਕੁਛ ਭੁੱਲਿਐ ਵੱਡੇ ਭਾਈ!'<br /><br /> ਵਿਸਕੀ ਆ ਗਈ। ਦੋ ਤਿਨ ਪੈੱਗ ਲਾਉਣ ਮਗਰੋਂ ਨੇਤਾ ਜੀ ਅਸਲੀ ਰੌਂਅ 'ਚ ਗਏ। 'ਵੱਡੇ ਭਾਈ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਛੀ ਮਹੀਨੇ ਰਹਿਗੇ ਚੋਣਾਂ 'ਚ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਂ। ... ਤੂੰ ਹੋਣੈਂ ਮੇਰੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ... ਤੇ ਜੇ ਐਤਕੀਂ ਜਿੱਤ ਨਸੀਬ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੇਰਾ ਪਾਣੀ ਭਰੂੰ ਨੰਗੇ ਸਿਰ।' ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਨੇਤਾ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪੈੱਗ ਹੋਰ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਜਿਗਰੀ ਯਾਰ ਦੇ ਗੋਡੇ ਘੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। 'ਯਾਰਾ ਤੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਬਣਾ ਦੇ, ਆਪਣੀ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਪੱਕੀ ਐ। ਫੇਰ ਵੇਖੀਂ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨਸਾਰ ਚੰਡੀਗੜੋਂ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਸਿੱਧੀ ਤੇਰੇ ਬੂਹੇ ਤੇ ਆ ਕੇ ਰੁਕੂ।' ਨੇਤਾ ਜੀ ਪੂਰੇ ਸਰੂਰ 'ਚ ਆ ਗਏ 'ਨਾਲੇ ਇਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਆਪਾਂ ਕੇਰਾਂ ਮੰਤਰੀ ਬਣਗੇ ਨਾ ਵੱਡੇ ਭਾਈ... ਫੇਰ ਆਪਾਂ ਕਿਸੇ ਕੰਜਰ ਦੀ ਨੀਂ ਸੁਣਨੀਂ। ਰੌਲਾ ਪਾਈ ਜਾਣ ਲੋਕ ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ, ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਚ ਰਹਾਂਗੇ ਠਾਠ ਨਾਲ। ...ਫੇਰ ਆਪਾਂ ਇਹਨਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਲੈਣੈ... ਐਵੇਂ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜੇ।' ਨੇਤਾ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਦਾ ਸੱਚ ਡੁੱਲ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br /><span style="font-weight:bold;">* ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ,ਸਾਦਾ ਪੱਤੀ, ਜੈਤੋ (ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ) ਮੋ. 94177-31091</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-1433701530672883889?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/0q-YHhQszPf4-Whmebx7zmPpS0s/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/0q-YHhQszPf4-Whmebx7zmPpS0s/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/0q-YHhQszPf4-Whmebx7zmPpS0s/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/0q-YHhQszPf4-Whmebx7zmPpS0s/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/7BUzZGHJbrc" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com2http://jaitoyee.blogspot.com/2011/07/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-24287573705637682822011-06-19T07:18:00.000-07:002011-06-19T07:22:14.353-07:002011-06-19T07:22:14.353-07:00ਨਿਗਲ ਲਏ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br />ਕੀਤੇ ਲੋਕ ਨਕਾਰਾ, ਲਾਚਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br /><br />ਲਿਖ'ਤੀ ਭੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ ਹਰ ਘਰ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ<br />ਖ਼ੁਦ ਲਈ ਲਾਏ ਧਨ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br /><br />ਬੇਈਮਾਨੀ, ਧੋਖਾ, ਠੱਗੀ, ਚੋਰੀ, ਨਫਰਤ<br />ਲੋਕ-ਲਹੂ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਸੰਚਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br /><br />ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਨੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਵਫ਼ਾ, ਈਮਾਨ<br />ਸ਼ਰਮ, ਹਯਾ ਦੇ ਲਾਹ'ਤੇ ਲੰਗਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br /><br />ਝੂਠ, ਫਰੇਬ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸਿਹਰੇ, ਮੁਕਟ ਸਜੇ ਹਨ<br />ਰੋਲੀ ਹਰ ਥਾਂ ਸੱਚ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br /><br />ਮਾਂ-ਪਿਓ, ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਵੋਟਰ ਪਰਚੀ<br />ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਇਉਂ ਛਾਂਗੇ ਆਕਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br /><br />ਫਿਰਕੂ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਜ਼ਬੇ ਸਾਨ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ,<br />ਧਰਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕੀਤਾ ਖੂੰਖਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br /><br />ਇਸ ਦੀ ਕੈਰੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬਚ ਨਾ ਸਕਿਆ<br />ਪਲ ਵਿਚ ਕਰੇ ਨਿਹੱਕੇ, ਹੱਕਦਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br /><br />ਜੇ ਨਾ ਲੋਕ-ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਦੀ ਪਹੁ ਫੁੱਟੀ<br />ਲੁੱਟਣੈਂ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਹਰ ਵਾਰ ਸਿਆਸਤ ਨੇ।<br /> <span style="font-weight:bold;"> -ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-2428757370563768282?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/SIuy3Gxcdy5rR07mCXb5Wx2wsXQ/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/SIuy3Gxcdy5rR07mCXb5Wx2wsXQ/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/SIuy3Gxcdy5rR07mCXb5Wx2wsXQ/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/SIuy3Gxcdy5rR07mCXb5Wx2wsXQ/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/T7_g4X5Cs5o" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com1http://jaitoyee.blogspot.com/2011/06/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-73188390422334346022011-05-30T07:24:00.000-07:002011-05-30T07:26:40.934-07:002011-05-30T07:26:40.934-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-gdzK-4UKZ5g/TeOot0XlmbI/AAAAAAAAAVo/sok_Uhj02JY/s1600/78.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 358px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-gdzK-4UKZ5g/TeOot0XlmbI/AAAAAAAAAVo/sok_Uhj02JY/s400/78.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5612515065738926514" /></a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-7318839042233434602?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/hQqS9bPkNHhalhpwkKeGE32T7Zw/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/hQqS9bPkNHhalhpwkKeGE32T7Zw/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/hQqS9bPkNHhalhpwkKeGE32T7Zw/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/hQqS9bPkNHhalhpwkKeGE32T7Zw/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/qIq4s11Sk8M" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com1http://jaitoyee.blogspot.com/2011/05/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-12890764269408253212011-02-13T03:43:00.000-08:002011-02-13T03:48:04.708-08:002011-02-13T03:48:04.708-08:00ਕਾਲਖ਼ ਸੰਗ ਨਹਾਓ ਦੁਨੀਆਂ ਇਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ।<br />ਦੁੱਧ ਧੋਤੇ ਬਣ ਜਾਓ ਦੁਨੀਆਂ ਇਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ।<br /><br />ਥੁੱਕੀਂ ਵੜੇ ਪਕਾਓ ਦੁਨੀਆਂ ਇਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ।<br />'ਨੇਤਾ ਜੀ' ਅਖਵਾਓ ਦੁਨੀਆਂ ਇਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ।<br /><br />ਧੋਖਾ, ਠੱਗੀ, ਬੇਈਮਾਨੀ ਕਰ ਲਓ ਖੂਬ<br />ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਕਰਾਓ ਦੁਨੀਆਂ ਇਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ।<br /><br />ਸੱਚ, ਈਮਾਨ ਦਾ ਪੱਲਾ ਛੱਡੋ, ਸੁਖ ਮਾਣੋ!<br />ਕੂੜ ਦੇ ਸੋਹਲੇ ਗਾਓ ਦੁਨੀਆਂ ਇਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ।<br /><br />ਕਿਹੜੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ<br />ਘਰੀਂ ਚੁਆਤੀ ਲਾਓ ਦੁਨੀਆਂ ਇਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ।<br /><br />ਚਿਹਰੇ ਉਤੇ ਨੂਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝਲਕੇਗਾ<br />ਭਗਵਾਂ ਭੇਸ ਬਣਾਓ ਦੁਨੀਆਂ ਇਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ।<br /><br />ਤੋਲ-ਤੁਕਾਂਤ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਲਿਖ ਕੇ ਸਤਰਾਂ ਚਾਰ<br />'ਮਾਨ' ਕਵੀ ਬਣ ਜਾਓ ਦੁਨੀਆਂ ਇਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ।<br /> <span style="font-weight:bold;">-ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-1289076426940825321?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/O1yfGvimdN1ViHoDct4iZFirNpM/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/O1yfGvimdN1ViHoDct4iZFirNpM/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/O1yfGvimdN1ViHoDct4iZFirNpM/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/O1yfGvimdN1ViHoDct4iZFirNpM/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/lTAWR_Nimp0" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com2http://jaitoyee.blogspot.com/2011/02/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-81670777727879313452010-12-02T07:50:00.000-08:002010-12-02T07:55:01.331-08:002010-12-02T07:55:01.331-08:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_zJpfy9csjFM/TPfApuC1iLI/AAAAAAAAAUc/fCwgiykabZ8/s1600/85.JPG"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 250px; height: 400px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_zJpfy9csjFM/TPfApuC1iLI/AAAAAAAAAUc/fCwgiykabZ8/s400/85.JPG" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5546113289097152690" /></a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-8167077772787931345?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/VGxrPDSplu8-D8P8WvNySou5WQk/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/VGxrPDSplu8-D8P8WvNySou5WQk/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/VGxrPDSplu8-D8P8WvNySou5WQk/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/VGxrPDSplu8-D8P8WvNySou5WQk/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/Q7wK823KvYQ" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com2http://jaitoyee.blogspot.com/2010/12/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-48761031122229383362010-10-26T08:18:00.000-07:002010-10-26T10:07:51.151-07:002010-10-26T10:07:51.151-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_zJpfy9csjFM/TMbyJ0Q7w-I/AAAAAAAAATU/ukgqRwCFFD0/s1600/26.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 298px; height: 400px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_zJpfy9csjFM/TMbyJ0Q7w-I/AAAAAAAAATU/ukgqRwCFFD0/s400/26.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5532375442733646818" /></a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-4876103112222938336?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/WrwzVNKnWPDkQCaGk2QHhzfUsFs/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/WrwzVNKnWPDkQCaGk2QHhzfUsFs/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/WrwzVNKnWPDkQCaGk2QHhzfUsFs/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/WrwzVNKnWPDkQCaGk2QHhzfUsFs/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/V_rBafyIdTE" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com1http://jaitoyee.blogspot.com/2010/10/blog-post_26.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-91704755686867878382010-10-06T06:16:00.000-07:002010-11-15T18:10:16.759-08:002010-11-15T18:10:16.759-08:00<span style="font-weight:bold;">ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ</span><br />ਭੀੜ ਹੈ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ।<br />ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਦਿਸਦੀ ਕੋਈ ਮਹਿਫ਼ਿਲ ਨਹੀਂ।<br /><br />ਜੇ ਲਹੂ ਵਿਚ ਭਿੱਜ ਗਏ ਨੇ ਬੋਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ<br />ਕਿੰਜ ਕਹਾਂ ਫਿਰ ਦੋਸਤੋ ! ਮੈਂ ਕਤਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ।<br /><br />ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਲੇਟ ਕੇ ਅਕਸਰ ਬੜਾ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾਂ<br />ਮੇਰਿਆਂ ਕਦਮਾਂ 'ਚ ਆ ਕੇ ਰੁਕਦੀ ਕਿਉਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ।<br /><br />ਬਾਗ ਅੰਦਰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕਾਵਾਂ ਰੌਲੀ ਪੈ ਰਹੀ<br />ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟਹਿਣੀ ਉਤੇ ਕੂਕਦੀ ਕੋਇਲ ਨਹੀਂ।<br /><br />ਮੁੱਦਤਾਂ ਤੋਂ ਤਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਏਸ ਨੂੰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੀ<br />ਦਰਦ ਦੇ ਇਸ ਦਰਿਆ ਦਾ ਦਿਸਦਾ ਕਿਤੇ ਸਾਹਿਲ ਨਹੀਂ।<br /><br />ਖਾਹ ਮਖਾਹ ਨਾ ਕਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ<br />ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਹਿੰਦਸਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-9170475568686787838?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/0X0bewLqqABzPGeqhVUMYa0sEyQ/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/0X0bewLqqABzPGeqhVUMYa0sEyQ/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/0X0bewLqqABzPGeqhVUMYa0sEyQ/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/0X0bewLqqABzPGeqhVUMYa0sEyQ/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/76F6Y12GTQA" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com3http://jaitoyee.blogspot.com/2010/10/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-43831124076296198712010-08-20T07:40:00.000-07:002011-02-18T06:02:06.247-08:002011-02-18T06:02:06.247-08:00<span style="font-weight:bold;">ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ</span><br />ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਦਲਦਲ ਦਲਦਲ।<br />ਯਾਰੋ! ਤੁਰਨਾ ਸੰਭਲ ਸੰਭਲ।<br /><br />ਰੁੱਤਾਂ ਸਖਤ ਕੁਰੱਖਤ ਨੇ ਬਹੁਤ<br />ਜਜ਼ਬੇ ਸਾਡੇ ਕੋਮਲ ਕੋਮਲ।<br /><br />ਰਖਵਾਲੇ ਕੌਣ, ਲੁਟੇਰੇ ਕੌਣ?<br />ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਮੱਚੀ ਹਲਚਲ।<br /><br />ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਵਫ਼ਾ ਤਾਂ ਵਸਤਰ ਨੇ<br />ਲੋਕ ਬਦਲਦੇ ਛਿਣ ਛਿਣ, ਪਲ ਪਲ।<br /><br />ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ੀ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਯੁਗ ਵਿਚ<br />ਹਰ ਬੰਦਾ ਹੈ ਦੌੜ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ।<br /><br />ਪੈਸਾ, ਪਦਵੀ, ਚੌਧਰ, ਸ਼ੁਹਰਤ<br />ਹਾਏ! ਸਾਡੇ ਕਿੰਨੇ ਕਾਤਲ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-4383112407629619871?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/tqAmHn3tDnR0Z8mbVh4jvqWJ6pw/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/tqAmHn3tDnR0Z8mbVh4jvqWJ6pw/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/tqAmHn3tDnR0Z8mbVh4jvqWJ6pw/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/tqAmHn3tDnR0Z8mbVh4jvqWJ6pw/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/pDQt08Oo8mA" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com3http://jaitoyee.blogspot.com/2010/08/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-65151922631512966752010-07-21T19:18:00.000-07:002010-11-15T18:13:34.444-08:002010-11-15T18:13:34.444-08:00<span style="font-weight:bold;">ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ</span><br />ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਇਹ ਕਹਿਣ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ।<br />ਮਾਰ ਅੰਦਰ ਤੂੰ ਕਦੇ ਤਾਂ ਝਾਤੀਆਂ।<br /><br />ਪੈਰ ਧਰਨੇ ਸਿੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤ 'ਤੇ<br />ਅੰਬਰਾਂ ਵਿਚ ਫੇਰ ਲਾਈਂ ਤਾਰੀਆਂ।<br /><br />ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਸਰਜ਼ਮੀਂ ਜ਼ਰਖੇਜ ਹੈ<br />ਬੈਠ ਨਾ ਤੂੰ ਢਾਹ ਕੇ ਏਦਾਂ ਢੇਰੀਆਂ।<br /><br />ਬਦਲਿਆ ਮੌਸਮ ਹੈ ਏਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ<br />ਠੰਡੀਆਂ ਪੌਣਾਂ ਵੀ ਅਕਸਰ ਲੂੰਹਦੀਆਂ।<br /><br />ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ<br />ਹਰ ਸਮੇਂ ਖਾਮੋਸ਼ ਨਾ ਇਹ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।<br /><br />ਬੰਦਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ<br />ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਹਾਏ! ਨਾ ਹੋਈਆਂ ਪੂਰੀਆਂ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-6515192263151296675?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/tlBMbSmWGNCdkHIsAHjE1tBNt0w/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/tlBMbSmWGNCdkHIsAHjE1tBNt0w/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/tlBMbSmWGNCdkHIsAHjE1tBNt0w/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/tlBMbSmWGNCdkHIsAHjE1tBNt0w/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/qM0hr-by0tc" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com3http://jaitoyee.blogspot.com/2010/07/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-47606175440546603632010-05-17T19:06:00.000-07:002011-06-08T20:18:45.423-07:002011-06-08T20:18:45.423-07:00<span style="font-weight:bold;">ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ </span><br />ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤ ਬੰਜਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ।<br />ਦੂਰ ਤੱਕ ਖੰਡਰ ਹੀ ਖੰਡਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ।<br /><br />ਉਪਜਦੇ ਨੇ ਦਰਦ, ਪੀੜਾਂ, ਹੌਕੇ, ਹੰਝੂ ਨਿਤ ਨਵੇਂ<br />ਬੀਜ ਦਿੱਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਕੰਕਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ।<br /><br />ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਉਤੇ ਕਾਵਾਂ ਰੌਲੀ ਪੈ ਰਹੀ<br />ਚੁਗ ਰਹੇ ਨੇ ਹੰਸ ਪੱਥਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ।<br /><br />ਕਿਸ ਹਵਾ ਨੇ ਡਸ ਲਿਆ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅਣਖੀ ਜਲੌਅ<br />ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਉਂ ਨੇ ਸਭ ਇਹ ਅੱਖਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ।<br /><br />ਹੁਣ ਤਾਂ ਚਿਹਰੇ ਨਿਕਲਦੇ ਨੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਹਰ ਪਲ ਨਕਾਬ<br />ਗ਼ੈਰ ਹੁਣ ਲਗਦੇ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ।<br /><br />ਉਹ ਮਨਾਉਂਦੇ ਨੇ ਜਸ਼ਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਨਵਾਂ ਇਹ ਦੌਰ ਹੈ<br />ਵਿਛ ਰਹੇ ਨੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਸੱਥਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ।<br /><br />ਆਓ ਰਲ ਮਿਲ ਡੀਕ ਜਾਈਏ ਇਸ ਦਾ ਕਤਰਾ ਕਤਰਾ 'ਮਾਨ'<br />ਦਰਦ ਦਾ ਵਗਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-4760617544054660363?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/JLEORAMEQXWelrNSB8wPybK0Xsw/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/JLEORAMEQXWelrNSB8wPybK0Xsw/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/JLEORAMEQXWelrNSB8wPybK0Xsw/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/JLEORAMEQXWelrNSB8wPybK0Xsw/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/V3IyZsG9Rjg" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com1http://jaitoyee.blogspot.com/2010/05/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-26660912175214106392010-04-01T18:56:00.000-07:002011-02-18T06:03:55.877-08:002011-02-18T06:03:55.877-08:00<span style="font-weight:bold;">ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ</span><br />ਮਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ, ਹਰਿਕ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਪਰਦਾ।<br />ਇਵੇਂ ਲਗਦੈ ਕਿ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਆਦਮੀ ਵੀ ਹੈ ਨਿਰਾ ਪਰਦਾ।<br /><br />ਬੜਾ ਹੀ ਫ਼ਖ਼ਰ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿ ਕੱਜਦੈ ਆਬਰੂ ਸਭ ਦੀ<br />ਗਏ ਜਾਂ ਵਿਹੜੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰਦਾ।<br /><br />ਰਤਾ ਵੀ ਨਾ ਰਿਹਾ ਈਮਾਨ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅੰਦਰ<br />ਚੁਰਾਹੇ ਵਿਚ ਹੈ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪਰਦਾ।<br /><br />ਤੇਰੇ ਪਰਦੇ 'ਚ ਕਿੰਨੇ ਹੋਰ ਪਰਦੇ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ<br />ਜਦੋਂ ਪਰਦੇ 'ਚ ਆਪਾ ਫੋਲਿਆ ਤਾਂ ਬੋਲਿਆ ਪਰਦਾ।<br /><br />ਲਕੀਰਾਂ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਚੁੰਮਦੇ ਰਹੇ ਹਰ ਪਲ ਅਸੀਂ ਤਾਂ 'ਮਾਨ'<br />ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਥੋਂ ਰੱਖਿਆ ਪਰਦਾ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-2666091217521410639?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/dNfQGsIAkBBSeCLAE1e2yF9eyB0/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/dNfQGsIAkBBSeCLAE1e2yF9eyB0/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/dNfQGsIAkBBSeCLAE1e2yF9eyB0/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/dNfQGsIAkBBSeCLAE1e2yF9eyB0/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/C8lbc0HTp4Y" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com1http://jaitoyee.blogspot.com/2010/04/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-38045282035336378202010-03-08T17:55:00.000-08:002010-03-08T17:56:15.268-08:002010-03-08T17:56:15.268-08:00ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਵਧੀ ਹੈ ਨੇੜਤਾ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ, ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਾਸਲਾ ਹੋਇਆ।<br />ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਇਹ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਹਾਦਸਾ ਹੋਇਆ।<br /><br />ਮਨਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਰ ਪਲ<br />ਅਸਾਥੋਂ ਬੀਤੇ ਮੌਸਮ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਤਬਸਰਾ ਹੋਇਆ।<br /><br />ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਹੈ, ਕਾਤਿਲ ਹੈ ਤੇ ਮਾਸੂਮ ਤਾਰੇ ਨੇ,<br />ਤੇਰੇ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁਨਸਿਫ਼ ਹੈ ਕਿਧਰੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਇਆ।<br /><br />ਹਨੇਰਾ ਸੰਘਣਾ ਹੈ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਰ ਪਲ ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ<br />ਬਨੇਰੇ ਆਪਣੇ 'ਤੇ ਸਾਥੋਂ ਨਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਹੋਇਆ।<br /><br />ਖ਼ਬਰ ਪਹਿਲੇ ਸਫੇ 'ਤੇ ਛਪ ਰਹੀ ਹੈ 'ਠੀਕ ਹੈ ਸਭ ਕੁੱਝ'<br />ਨਗਰ ਆਪਣੇ 'ਚ ਵੇਖਾਂ ਹਰ ਬਸ਼ਰ ਮੈਂ ਵਿਲਕਦਾ ਹੋਇਆ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-3804528203533637820?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/8YplhdbRLE10eOAxKutArPwOrAA/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/8YplhdbRLE10eOAxKutArPwOrAA/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/8YplhdbRLE10eOAxKutArPwOrAA/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/8YplhdbRLE10eOAxKutArPwOrAA/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/q1uyNMx0QkY" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com0http://jaitoyee.blogspot.com/2010/03/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-75102166342135739482010-02-07T07:10:00.001-08:002010-02-07T07:10:58.662-08:002010-02-07T07:10:58.662-08:00ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਕਿਰਦਾਰ ਨੇ ਵਿਕਾਊ, ਈਮਾਨ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ।<br />ਹੁਣ ਤਾਂ ਸ਼ਰੇ-ਬਜ਼ਾਰੀਂ ਇਨਸਾਨ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ।<br /><br />ਨਾ ਦਰਦ ਕੋਈ ਜਾਣੇ, ਨਾ ਰੋਗ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ<br />ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮਸੀਹਾ, ਲੁਕਮਾਨ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ।<br /><br />ਹਵਸਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਅੰਦਰ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਸੀ ਹੋਣਾ<br />ਦਿਲ, ਜਾਨ, ਰੀਝਾਂ, ਸੱਧਰਾਂ, ਅਰਮਾਨ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ।<br /><br />ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ, ਪੱਥਰ ਹੀ ਪੂਜਦਾ ਹੈ<br />ਏਥੇ ਗਲੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ।<br /><br />ਤੂੰ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਮ ਵਸਤੂ, ਕੀ ਆਪਣੀ ਹੈ ਹਸਤੀ<br />ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ।<br /><br />ਸਿਰਤਾਜ, ਤਖ਼ਤ, ਸ਼ੁਹਰਤ, ਸਨਮਾਨ 'ਮਾਨ' ਕੀ ਕੀ<br />ਥਾਂ ਥਾਂ ਟਕੇ ਟਕੇ ਵਿਚ ਧਨਵਾਨ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-7510216634213573948?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/ANRvrPETwSY_0-3Iwj3PMpQe7ag/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/ANRvrPETwSY_0-3Iwj3PMpQe7ag/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/ANRvrPETwSY_0-3Iwj3PMpQe7ag/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/ANRvrPETwSY_0-3Iwj3PMpQe7ag/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/2c7ai6Q9-o0" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com2http://jaitoyee.blogspot.com/2010/02/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-86449072823169712972010-01-31T17:48:00.000-08:002010-01-31T17:49:26.280-08:002010-01-31T17:49:26.280-08:00ਰਿਸ਼ਤਾ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੇ ਟਾਵੀਂ ਟਾਵੀਂ ਸਵਾਰੀ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਆਉਣ ਵਿਚ ਅਜੇ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਇਕ ਬਿਰਧ ਔਰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਜੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਥੈਲੇ ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਕ ਪਿਆਉਂਦਾ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਫਲ ਫੜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਕਦੇ ਮਠਿਆਈ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੰਦਾ। ਬਿਰਧ ਔਰਤ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਆਪਾ ਵਾਰਨ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਵੇਖ ਰਹੇ ਇਕ ਅਧਖੜ ਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛ ਹੀ ਲਿਆ 'ਇਹ ਤੇਰੀ ਭੂਆ ਲਗਦੀ ਐ'<br />'ਹਾਂ' ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਇਕ ਦਮ ਕਹਿ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਬਕ ਪਿਆ ਕਿ ਇਸ ਓਪਰੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।<br />'ਤੁਸੀਂ ਕਚਹਿਰੀ ਜਾਣੈ?' ਅੱਧਖੜ੍ਹ ਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਫੇਰ ਪੁੱਛਿਆ।<br />'ਹਾਂ...ਪਰ ਥੋਨੂੰ ਇਹ ਕੀਹਨੇ ਦੱਸਿਐ?' ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਸੀ।<br />'ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤੈ ਕਿ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਨੂੰ ਇਸ ਔਰਤ ਤਾ 'ਗੂਠਾ' ਲਵਾਉਣੈ।'<br />'ਹੈਂਅ ... ਥੋਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਛ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।' ਨੌਜਵਾਨ ਅਚੰਭਿਤ ਸੀ।<br />'ਪਤਾ... ਲੈ ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਅਲੋਕਾਰ ਗੱਲ ਐ... ਹਰ ਸਿਆਣਾ ਬੰਦਾ ਜਾਣਦੈ ਕਿ ਬੁੱਢੇ-ਵਾਰੇ ਭੂਆ ਦੀ ਟਹਿਲ ਸੇਵਾ ਸਿਰਫ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਗੂਠਾ ਲਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਵਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜੈਦਾਦ...।' ਅਧਖੜ੍ਹ ਵਿਅਕਤੀ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-8644907282316971297?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/nH0fBmJDqSmtn-bW01MTJcOUwC4/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/nH0fBmJDqSmtn-bW01MTJcOUwC4/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/nH0fBmJDqSmtn-bW01MTJcOUwC4/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/nH0fBmJDqSmtn-bW01MTJcOUwC4/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/BYSTOQmdcec" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com0http://jaitoyee.blogspot.com/2010/01/blog-post_31.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-91005729676708178002010-01-11T17:57:00.000-08:002010-01-11T18:01:26.259-08:002010-01-11T18:01:26.259-08:00ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ <br />ਖੁਸ਼ਕ ਲਿਖ, ਬੇਨੂਰ ਲਿਖ ਤੇ ਉਡ ਗਈ ਮੁਸਕਾਨ ਲਿਖ।<br />ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾ ਰਹੀ ਹੁਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਲਿਖ।<br /><br />ਡਲ੍ਹਕਦੇ ਨੈਣਾਂ 'ਚ ਸੁਪਨੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨੀਲਾਮ ਨੇ<br />ਕੱਚੀਆਂ ਲਗਰਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਸਿਸਕਦੇ ਅਰਮਾਨ ਲਿਖ।<br /><br />ਤਿੜਕਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੱਕ, ਨਹੁੰਆਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟਦਾ ਮਾਸ ਤੱਕ<br />ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਕੋਈ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈਰਾਨ ਲਿਖ।<br /><br />ਯਾਰ ਨੂੰ, ਦਿਲਦਾਰ ਨੂੰ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤ ਲਿਖਦੇ ਵਕਤ<br />ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਜਬ ਹੋਈ ਬੰਦੇ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਲਿਖ।<br /><br />ਜ਼ਰਦ ਚਿਹਰੇ, ਸਹਿਮ, ਡਰ ਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚੁੱਪ ਚਾਂ<br />ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੁਣ ਜਾਪਦੇ ਨੇ ਜਿਉਂ ਕੋਈ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਲਿਖ।<br /><br />ਮੁੱਠ ਹੱਡੀਆਂ ਸਾਂਭ ਕੇ, ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਜੋੜ ਕੇ<br />ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਕਰ ਰਿਹੈ ਹਰ ਆਦਮੀ ਅਹਿਸਾਨ ਲਿਖ।<br /><br />ਜੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਮਹਿਕ ਚਾਹੁਨੈ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹਰ ਜੂਹ ਤੀਕ<br />ਕਿਰਤ ਲਿਖ, ਈਮਾਨ ਲਿਖ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਿਖ, ਕਿਰਸਾਨ ਲਿਖ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-9100572967670817800?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/AOImju3iOIFaYBFVQ6fWzg2Gd3c/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/AOImju3iOIFaYBFVQ6fWzg2Gd3c/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/AOImju3iOIFaYBFVQ6fWzg2Gd3c/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/AOImju3iOIFaYBFVQ6fWzg2Gd3c/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/vBTiHC6fz9s" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com2http://jaitoyee.blogspot.com/2010/01/blog-post_11.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-30881372862109765802010-01-03T17:31:00.000-08:002010-01-03T17:32:52.097-08:002010-01-03T17:32:52.097-08:00ਮਾਡਰਨ ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਪਲ ਪਲ ਖੇਡੇ ਚਾਲ, ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਹੈ।<br />ਜਿਸ ਦੀ ਅਦਾ ਕਮਾਲ, ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਹੈ।<br /><br />ਅੰਬਰੀਂ ਉਡਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਉਹ ਫਾਹ ਲੈਂਦੈ<br />ਬੁਣਨਾ ਜਾਣੇ ਜਾਲ, ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਹੈ।<br /><br />ਤੇਰੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਪੁੱਛਦੈ ਕੌਣ?<br />ਜੀਹਦੇ ਪੱਲੇ ਮਾਲ, ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਹੈ।<br /><br />ਹੱਕ ਪਰਾਇਆ ਖਾਵੇ ਤਕੜਾ ਧੌਂਸ ਦੇ ਨਾਲ<br />ਕੁਸਕੇ ਕੋਈ ਮਜਾਲ, ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਹੈ।<br /><br />ਤੂਤੀ ਬੋਲੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚਮਚਾਗੀਰੀ ਦੀ<br />ਹੋਵੇ ਹਾੜ ਸਿਆਲ, ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਹੈ।<br /><br />ਨੇਤਾ, ਪੁਲਸ, ਮੀਡੀਆ, ਅਫਸਰ ਤੇ ਬੀਵੀ<br />ਜਿਸ ਤੇ ਹੋਣ ਦਿਆਲ, ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਹੈ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-2197025516808739998?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/KgZGDs_gnpm8oy7UoVNjrZzF648/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/KgZGDs_gnpm8oy7UoVNjrZzF648/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/KgZGDs_gnpm8oy7UoVNjrZzF648/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/KgZGDs_gnpm8oy7UoVNjrZzF648/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/RuBmSK8lTrs" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com0http://jaitoyee.blogspot.com/2009/12/blog-post_22.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-42121831255519725232009-12-06T18:02:00.000-08:002009-12-07T18:18:32.435-08:002009-12-07T18:18:32.435-08:00ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਰਾਹਬਰੀ ਦੇ ਪੂਜ ਕੇ ਨਿੱਤ ਪੱਥਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ।<br />ਗਾਹੁਣਾ ਚਾਹੇ ਆਦਮੀ ਨਿੱਤ ਅੰਬਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ।<br /><br />ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾਂ ਹਾਂ ਮੰਜ਼ਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ।<br />ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਨਜ਼ਰ ਆਵਣ ਖੰਡਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ।<br /><br />ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਯਾਰ ਦਾ ਖ਼ਤ ਮਿਲਦੈ ਜਦੋਂ ਕਦੇ<br />ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਚੁਭਦੇ ਅੱਖਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ।<br /><br />ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਦਰ ਤੇ ਦਸਤਕ ਦਿਆਂ ਮੈਂ ਯਾਰ!<br />ਉੱਗੇ ਨੇ ਹਰ ਦੇਹਲੀ ਉਤੇ ਖੰਜਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ।<br /><br />ਭਟਕਣਾ ਦੇ ਦੌਰ ਦਾ ਅੰਤ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿਤੇ<br />ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਬਣ ਰਹੇ ਨੇ ਰਾਹਬਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ।<br /><br />ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਨ ਵਸਤਰ ਤੁਰਦਾਂ ਜਦੋਂ ਵੀ 'ਮਾਨ'<br />ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਵਜਦੇ ਬੜੇ ਨੇ ਪੱਥਰ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-4212183125551972523?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/UjHE-MgqInw4WzWh9EE-PmguETo/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/UjHE-MgqInw4WzWh9EE-PmguETo/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/UjHE-MgqInw4WzWh9EE-PmguETo/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/UjHE-MgqInw4WzWh9EE-PmguETo/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/BtbjulCdODE" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com2http://jaitoyee.blogspot.com/2009/12/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-6272276112753798382009-11-21T17:15:00.000-08:002009-11-21T17:16:21.000-08:002009-11-21T17:16:21.000-08:00ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ <br />ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਪਤਝੜ ਏਦਾਂ ਦੂਰ ਭਜਾਵਾਂ ਮੈਂ।<br />ਮਨ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਕੁੱਝ ਫੁੱਲ ਸਜਾਵਾਂ ਮੈਂ।<br /><br />ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਵੇਖਾਂ ਉੱਗੇ, ਦਸ ਸਿਰ ਹੋਰ ਨਵੇਂ<br />ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਰਾਵਣ ਸ਼ਾਮੀਂ ਰੋਜ਼ ਜਲਾਵਾਂ ਮੈਂ।<br /><br />ਤਨ-ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੋਨਾ ਕੋਨਾ ਇਕ ਪਲ 'ਚ ਗਾਹ ਲਵਾਂ<br />ਮਨ-ਅੰਬਰ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਦੀ ਥਾਹ ਨਾ ਪਾਵਾਂ ਮੈਂ।<br /><br />ਉਸ ਪੱਥਰ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਤਾਂ ਪਿਘਲ ਪਵੇ<br />ਸ਼ਾਮ ਸਵੇਰੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਫੁੱਲ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਮੈਂ।<br /><br />ਭਟਕੇ ਸੁਪਨੇ ਜਿੱਥੇ ਬਹਿ ਕੇ ਕੁਝ ਪਲ ਕਰਨ ਆਰਾਮ<br />ਮਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਅੰਦਰ ਲੱਭਾਂ ਉਹ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਮੈਂ।<br /><br />ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ 'ਮੁਜਰਿਮ ਮੁਜਰਿਮ' ਆਖੇ ਅਕਸਰ 'ਮਾਨ'<br />ਨੇਰ੍ਹੇ ਦੀ ਸੱਥ ਅੰਦਰ ਬਹਿ ਕੇ 'ਜੱਜ' ਕਹਾਵਾਂ ਮੈਂ।<br /><br />ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲੱਭਦੈ ਇਸ ਨਗਰੀ ਚੋਂ 'ਮਾਨ'<br />ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੇ ਭੋਲੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿੰਜ ਸਮਝਾਵਾਂ ਮੈਂ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-627227611275379838?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/9OfBRXitxtlHbUdhQURy7OYbaZ0/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/9OfBRXitxtlHbUdhQURy7OYbaZ0/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/9OfBRXitxtlHbUdhQURy7OYbaZ0/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/9OfBRXitxtlHbUdhQURy7OYbaZ0/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/3tm_cIUQE_A" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com1http://jaitoyee.blogspot.com/2009/11/blog-post_21.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-78248983358530855312009-11-08T18:15:00.000-08:002009-11-21T17:34:16.583-08:002009-11-21T17:34:16.583-08:00ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ <br />ਸਿਦਕ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ ਸਿਤਮ ਉਹਦੇ ਨੇ ਹਰਨਾ ਹੈ ਹਰ ਹਾਲ।<br />ਰਿਸਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨ ਭਰਨਾ ਹੈ ਹਰ ਹਾਲ।<br /><br />ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ, ਤੱਤੀ ਰੇਤ ਦਾ ਕਣ ਕਣ ਛਾਣ ਲਵੀਂ<br />ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਹ ਮਾਰੂਥਲ ਸਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਹਰ ਹਾਲ।<br /><br />ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾਵਾਂ, ਉਤੋਂ ਲੰਮੀ ਔੜ<br />ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਸਾਵਣ ਨੇ ਐਪਰ ਵਰਨ੍ਹਾ ਹੈ ਹਰ ਹਾਲ।<br /><br />ਡਰ ਨਾ ਏਸ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ, ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਇਹ ਪਰਵਾਜ਼<br />ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਦੀ ਹਿੱਕ ਤੇ ਸੂਰਜ ਧਰਨਾ ਹੈ ਹਰ ਹਾਲ।<br /><br />'ਹਰਦਮ' ਝੁਲਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪਰਚਮ<br />'ਮਾਨ' ਓਸ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਹਰ ਹਾਲ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-7824898335853085531?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/v2oBfoQ9TfBQXHMWZPtfK7OSulk/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/v2oBfoQ9TfBQXHMWZPtfK7OSulk/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/v2oBfoQ9TfBQXHMWZPtfK7OSulk/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/v2oBfoQ9TfBQXHMWZPtfK7OSulk/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/z0fotPLcHAM" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com0http://jaitoyee.blogspot.com/2009/11/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-23346731212721871242009-10-27T16:42:00.000-07:002009-10-27T16:44:57.206-07:002009-10-27T16:44:57.206-07:00<h3 class="smller">ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ</h3> <div class="para"> ਧਰਤ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਹੈ ਪਸਰਿਆ ਹੰਕਾਰ ਵੇਖ।<br />ਰਹਿ ਗਿਆ ਸਿਮਟ ਕੇ ਅੱਜ ਬੰਦੇ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੇਖ।<br /><br />ਆਦਮੀ ਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਕਾਲਾ ਹਨੇਰ ਹੈ ਅਜੇ<br />ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ 'ਤੇ ਧੁੰਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵੇਖ।<br /><br />ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਮਦਹੋਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਇਸ ਤਰਾਂ<br />ਲਟਕਦੀ ਦੀ ਸਿਰ ਤੇ ਹਰ ਪਲ ਵਕਤ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਵੇਖ।<br /><br />ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੇ ਹੀ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਿਚ ਕੈਦ ਹੈਂ?<br />ਜੇ ਨਜ਼ਾਰਾ ਤੱਕਣੈਂ ਤਾਂ ਜ਼ਿਹਨ ਦੇ ਉਸ ਪਾਰ ਵੇਖ।<br /><br />ਓਸਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਭਰਨੀ ਹੈ ਕੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਫਿਰ<br />ਜੋ ਕਬੂਤਰ ਛਤਰੀ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ ਆਹਾਰ ਵੇਖ।<br /><br />ਦਹਿਲ ਜਾਊ ਦਿਲ ਤੇਰਾ, ਪਥਰਾ ਜਾਊ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ<br />ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਰਫ਼ਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਅਖਬਾਰ ਵੇਖ। </div><input id="gwProxy" type="hidden"><!--Session data--><input onclick="jsCall();" id="jsProxy" type="hidden"><div id="refHTML"></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-2334673121272187124?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/FmTIrgBYBrrSAhSqqHIEzPaGbOc/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/FmTIrgBYBrrSAhSqqHIEzPaGbOc/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/FmTIrgBYBrrSAhSqqHIEzPaGbOc/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/FmTIrgBYBrrSAhSqqHIEzPaGbOc/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/I5OA89BlwVE" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com1http://jaitoyee.blogspot.com/2009/10/blog-post_27.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-57515531480210173492009-10-17T17:37:00.000-07:002009-10-17T17:39:58.557-07:002009-10-17T17:39:58.557-07:00ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br /> ਵਕਤ ਦੇ ਦਾਅ-ਪੇਚ ਸਾਰੇ ਜੇ ਮੈਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਣਦਾ।<br /> ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਵਣਾ ਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਾਣਦਾ।<br /><br /> ਉਸ ਨੇ ਕੇਰਾਂ ਸੁਪਨੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖੀ ਸੀ ਵਗਦੀ ਨਦੀ<br /> ਰਾਤ ਦਿਨ ਉਹ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਟਿੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਛਾਣਦਾ।<br /><br /> ਸ਼ੋਖ਼ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਅਦਾ ਤੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਕੁਰਬਾਨ ਹੈ<br /> ਕੌਣ ਏਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋਈ ਨੂੰ ਹੈ ਮਾਣਦਾ।<br /><br /> ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਲਾਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਧੁੱਪ 'ਚ ਇਉਂ ਸੜਦੀ ਰਹੂ<br /> ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੇ ਵੀ ਜੋ ਸੀ ਛਤਰੀ ਤਾਣਦਾ।<br /><br /> ਕਦ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ<br /> ਧੁੱਪ 'ਚ ਸੜਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਹੈ ਮਾਣਦਾ।<input id="gwProxy" type="hidden"><!--Session data--><input onclick="jsCall();" id="jsProxy" type="hidden"><div id="refHTML"></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-5751553148021017349?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/hrKFPzFefuriEHU2E_7oK76H8NA/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/hrKFPzFefuriEHU2E_7oK76H8NA/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/hrKFPzFefuriEHU2E_7oK76H8NA/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/hrKFPzFefuriEHU2E_7oK76H8NA/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/pd-oznBUExo" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com0http://jaitoyee.blogspot.com/2009/10/blog-post_17.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-70221076066041498102009-10-07T18:56:00.000-07:002009-10-22T19:05:01.865-07:002009-10-22T19:05:01.865-07:00ਗ਼ਜ਼ਲ/ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਹੋਇਆ ਕੀ ਜੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਨੇਰ੍ਹਾ ਹੈ।<br />ਨੇਰ੍ਹੇ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿਚ ਹੀ ਸੋਨ ਸਵੇਰਾ ਹੈ।<br /><br />ਚੰਦ ਪਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੈ, ਅਹੁ ਜਿਸਮਾਂ ਦੀ<br />ਆਹ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇਰਾ ਹੈ।<br /><br />ਝੀਥਾਂ ਵਿਚਦੀ ਵੇਖਣ ਜੀਵਨ ਚਿੱਤਰ ਜੋ<br />ਉਹ ਕੀ ਜਾਣਨ ਇਸ ਦਾ ਕੌਣ ਚਿਤੇਰਾ ਹੈ।<br /><br />ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਉਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮਾਣ ਬੜਾ<br />ਬੋਹੜਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਰਗਾ ਸਾਡਾ ਜੇਰਾ ਹੈ।<br /><br />ਬੂਹੇ ਉਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਲੱਦੀ ਵੇਲ ਸਜੇ<br />ਘਰ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਪਤਝੜ ਦਾ ਬਸੇਰਾ ਹੈ।<br /><br />ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਨੇ ਜੋਤਾਂ ਲਟ ਲਟ ਬਲ ਰਹੀਆਂ<br />ਦੀਵੇ ਬਾਝੋਂ ਸੱਖਣਾ ਪਿਆ ਬਨੇਰਾ ਹੈ।<br /><br />ਦੌਲਤਮੰਦਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੈ 'ਮਾਨ'<br />ਉਸ ਦਾ ਤਾਂ ਹਰ ਪਲ ਹੀ ਡਾਂਗ ਤੇ ਡੇਰਾ ਹੈ।<input id="gwProxy" type="hidden"><!--Session data--><input onclick="jsCall();" id="jsProxy" type="hidden"><div id="refHTML"></div><input id="gwProxy" type="hidden"><!--Session data--><input onclick="jsCall();" id="jsProxy" type="hidden"><div id="refHTML"></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-7022107606604149810?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/ul5x4gP2OtC5RlF-14neupzArL8/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/ul5x4gP2OtC5RlF-14neupzArL8/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/ul5x4gP2OtC5RlF-14neupzArL8/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/ul5x4gP2OtC5RlF-14neupzArL8/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/cPij65mg0_U" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com2http://jaitoyee.blogspot.com/2009/10/blog-post.htmltag:blogger.com,1999:blog-8872572377741660001.post-84288170994192178092009-09-15T17:21:00.000-07:002009-09-15T17:23:34.382-07:002009-09-15T17:23:34.382-07:00ਕਾਲੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਿਗਲ ਵਜਦਿਆਂ ਹੀ 'ਨੇਤਾ' ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਖਾਸ' ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਨੇੜਿਓਂ ਹੋ ਕੇ ਟਟੋਲਣ ਦੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। 'ਖਾਸ' ਸਾਥੀ ਪੂਰੇ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਇਕ ਸਾਥੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਨੇਤਾ ਵੱਲੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਤਾਂ ਵਰਕਰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਘੁਸਰ ਫੁਸਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਚੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਿਰ ਇਕ ਵਰਕਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ 'ਨੇਤਾ ਜੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤਾਂ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਨੀਂ ਪੁੱਛੀ। ਕਦੇ ਹਲਕੇ 'ਚ ਗੇੜਾ ਨੀਂ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਗਿਆ...।'<br />ਫਿਰ ਕਈ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਹੋਰ ਉਭਰੀਆਂ। 'ਖਾਸ' ਸਾਥੀ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ।<br />ਮਾਹੌਲ ਕੁੱਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੇ ਠਰੰਮੇ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ 'ਵੇਖੋ! ਨੇਤਾ ਜੀ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਸਾਰੇ ਈ ਜਾਣਦੇ ਆਂ। ਉਚਕੋਟੀ ਦੇ ਲੀਡਰ ਐ। ਹਰ ਥਾਂ ਆ ਜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਹਾਂ, ਏਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸੁਝਾਅ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਵਾਰ ਨੇਤਾ ਜੀ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਦੋ ਚਿੱਠੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਛਪਵਾ ਲਈਐਂ। ਹੁਣ ਨੇਤਾ ਜੀ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਆ ਸਕਣ ਪਰ ਦੁੱਖ ਸਮੇਂ ਕਾਲੀ ਚਿੱਠੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੇਂ ਚਿੱਟੀ ਚਿੱਠੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਾਂ ਤੀਕ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁੱਜਿਆ ਕਰੂਗੀ।'<br />ਪਿੱਛੇ ਬੈਠੇ ਇਕ ਵਰਕਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ 'ਨੇਤਾ ਜੀ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ!' ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਮਾਹੌਲ 'ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ' ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ।<br /><br /><br /> ਨਵਾਂ ਹਲਕਾ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਪਾਰਟੀ ਹਾਈ ਕਮਾਨ ਹਰ ਲੀਡਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਾਚਣ ਲੱਗੀ। ਟਿਕਟਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਚਾਹਵਾਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ ਹਾਈ ਕਮਾਨ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਘਾਗ ਨੇਤਾ ਦੀ ਵਾਰੀ ਵੀ ਆ ਗਈ। ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸਬੰਧੀ ਰਤਾ ਵੀ ਦੇਰੀ ਨਾ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ 'ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਟਿਕਟ ਪਿਛਲੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਪੱਕੀ।'<br />'ਮੈਂ ਇਕ ਅਰਜੋਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਨੈਂ...।' ਘਾਗ ਨੇਤਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ।<br />'ਕਹੋ ਕੀ ਕਹਿਣੈਂ?' ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਇਕ ਆਗੂ ਬੋਲਿਆ।<br />'ਅਰਜ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਮੇਰਾ ਹਲਕਾ ਬਦਲ ਦਿਓ!... ਪੁਰਾਣੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵੋਟਰ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਭੇਤ ਜਾਣ ਚੁੱਕੇ ਐ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਦਾਲ ਨੀਂ ਗਲਣ ਦੇਣੀ। ਐਤਕੀਂ ਨਵਾਂ ਹਲਕਾ ਦਿਓ ਤੇ ਮੇਰੀ ਜਿੱਤ ਪੱਕੀ।'<br /><br /><br /> ਨਸਲ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਨੇਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਕਲੱਬ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਆਪਣੇ ਕਰ ਕਮਲਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਪੰਡਾਲ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ। ਖੂਬ ਤਾੜੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਸਤਿਕਾਰਤ ਨੇਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਓ-ਭਗਤ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਾਏ ਖਾਣੇ ਦੇ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਲੈ ਗਏ। ਨੇਤਾ ਜੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਾ੍ਹ ਸਾਹਮਣੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਬੈਠੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਪਈ। ਨੇਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੋਹਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਅਹੁ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ ? ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਕਲੱਬ ਦੇ ਆਗੂ ਬੋਲਦੇ ਨੇਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰੇ ਲਹਿਜ਼ੇ 'ਚ ਕਿਹਾ 'ਵਾਹ ਨੇਤਾ ਜੀ ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਨੀਂ ਜਾਣਦੇ ? ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਨਸਲ ਚੋਂ ਐ !'<br />'ਆਪਣੀ ਨਸਲ ਚੋਂ... ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਨਈਂ ?'<br />'ਨੇਤਾ ਜੀ! ਇਹ ਬਗਲੇ ਨੇ ਬਗਲੇ।' ਸਾਥੀ ਬੋਲਿਆ। ...ਤੇ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਤੈਰ ਗਈ।<br /> <br /> <br /> ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੱਕ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਚੋਣ ਜਲਸੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ 'ਵੋਟ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਵੋਟ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਸਦਕਾ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਤਾਕਤ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਂਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਕਰੀਏ। ਕਿਸੇ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਨਾ ਆਈਏ।'<br />'ਮੰਤਰੀ ਜੀ! ਗੱਲ ਤਾਂ ਥੋਡੀ ਸੋਲਾਂ ਆਨੇ ਠੀਕ ਐ ਪਰ ਰਾਤ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਥੋਡੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇਕ ਆਗੂ ਤਾਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਫਟਕਣ ਦੇਣਾ। ...ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੱਕ ਦਾ ਕੀ ਬਣੂੰ?' ਇਕੱਠ ਚੋਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਉਠ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਅਜੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਹੱਟੇ ਕੱਟੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਧੱਫਾ ਵੱਜਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮੂੰਹ ਪਰਨੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਲਸੇ ਵਿਚ ਸਹਿਮ ਪਸਰ ਗਿਆ।<br />ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਲੰਮੀ ਹੇਕ ਵਿਚ 'ਜੈ ਹਿੰਦ' ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪਿੰਡ ਹੋ ਰਹੇ ਚੋਣ ਜਲਸੇ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।<br /> <br /><br /><br /> ਡਰਨਾ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਨੰਗੇ ਪੈਰ, ਤੇੜ ਨੀਕਰ, ਗਲ 'ਚ ਮੈਲਾ ਕੁਚੈਲਾ ਪਾਟਿਆ ਕੁੜਤਾ ਲਟਕਾ ਕੇ ਪੋਹ ਦੀ ਠੰਡੀ ਸੀਤ ਰਾਤ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰ ਕਣਕ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧੋਰੀ ਖਾਲ ਤੱਕ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਗੇੜਾ ਮਾਰਨ ਦਾ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਛਿੜੀ ਕੰਬਣੀ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਮੋਢੇ ਤੇ ਕਹੀ ਧਰ ਕੇ ਖਾਲ ਦੀ ਵੱਟੇ ਵੱਟ ਉਹ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਕਣਕ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਡਰਨੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੀਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਖੇਤ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸਰਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਘੂਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।<br />ਆਪਾ ਸਮੇਟ ਕੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਕਾਹਲੇ ਪੈਰੀਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਮੁੜਦਾ ਆਉਂਦਾ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਡਰਨੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਭੈਅ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੌਂਸਲਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਡਰਨੇ ਦੇ ਐਨ ਸਿਰ ਤੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਪਲ ਡਰਨੇ ਨੂੰ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਅਜੇ ਕੁਝ ਕਦਮ ਹੀ ਤੁਰਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਪਿਛਾਂਹ ਡਰਨੇ ਵੱਲ ਪਰਤ ਆਏ। ਉਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨੇ ਅੰਗੜਾਈ ਲਈ। ਆਸ ਪਾਸ ਪਸਰੇ ਸੰਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਘੂਰਿਆ। ... ਤੇ ਅਗਲੇ ਪਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲਮੇਂ 'ਚੋਂ ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਹੋਇਆ ਕੁੜਤਾ ਉਤਾਰ ਕੇ ਡਰਨੇ ਤੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਡਰਨੇ ਤੇ ਟੰਗਿਆ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਕਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕੁੜਤਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਕਿਆਰੇ ਦੇ ਮੂੰਹੇਂ ਕੋਲ ਅਜਬ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।<br /><br /><br /> ਜੋੜੀ ਬਨਾਮ ਜੋੜੀ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਪਿੰਡ ਦਾ ਉਹ ਮੰਨਿਆਂ ਪ੍ਰਮੰਨਿਆਂ ਮੁਨਕਰ ਸੀ। ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲੈ ਕੇ ਮੁੱਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਸਤਾਂ ਮੰਗ ਕੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰਨੀਆਂ ਉਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਦਾ ਕਸਬ ਸੀ। ਤੀਹਾਂ ਨੂੰ ਢੁੱਕ ਚੱਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਆਖਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧੀ ਉਸ ਦਾ ਤੀਰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਜਾ ਲੱਗਿਆ। ਵਿਆਹ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਤ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ। ਚਾਰ ਕੁਆਇਸ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿਚ ਬਰਾਤ ਸਜ ਕੇ ਤੁਰ ਪਈ। ਅਜੇ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੀ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਇਕ ਗੱਡੀ ਪੰਚਰ ਹੋ ਗਈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਹੋਰ ਗਏ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਗੱਡੀ ਹੇਠ ਇਕ ਆਜੜੀ ਦੀ ਬੱਕਰੀ ਮਰ ਗਈ। ਗਰੀਬ ਆਜੜੀ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਇਆ। ਕਾਫਲਾ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੀਜੀ ਗੱਡੀ ਇਕਦਮ ਰੁਕ ਗਈ। ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ ਪਰ ਗੱਡੀ ਸਟਾਰਟ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈ ਰਹੀ। ਧੱਕਾ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਮਕੈਨਿਕ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਪੁਚਾਇਆ। ਉਥੋਂ ਤੁਰੇ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਨੁਕਸ ਪੈ ਗਿਆ। ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਕਰਾਉਂਦੇ ਆਖਿਰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਬਰਾਤ ਟਿਕਾਣੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ।<br />ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬਰਾਤ ਨੂੰ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪਿਆਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਰਾਤੀਆਂ ਨੇ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ। ਦਿਨ ਛਿਪਦਾ ਵੇਖ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਾ ਖਾਧਾ ਅਤੇ 'ਚਲੋ ਚਲੋ' ਕਰਦਿਆਂ ਬਰਾਤੀਆਂ ਨੇ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਫੜ ਲਿਆ। ਭੁੱਖੇ ਭਾਣੇ ਬਰਾਤੀ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਲਾੜਾ ਫਿਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਲਾੜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ Àਸ ਦਾ ਘਰ ਸੁਭਾਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਲਾੜੇ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਫੁਰਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਨਵੇਂ ਕਮਰੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ। ਲਾੜੇ ਦਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ। ਪਤਾ ਕਰਨ ਤੇ ਸਮਝ ਲੱਗੀ ਕਿ ਲੱਕੜ ਵਾਲੇ ਮਿਸਤਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਿਸਤਰੀ ਨੇ ਮੌਕੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਲਾਹ ਲਈ ਸੀ। ਬਰਾਤੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰੀ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਇਕ ਮਸਖ਼ਰੇ ਨੇ ਤਾਂ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਤੀਰ ਕਮਾਨੋਂ ਛੱਡ ਹੀ ਦਿੱਤਾ 'ਵਾਹ ਕਿਆ ਗ਼ਜ਼ਬ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ... ਵਿਆਂਦੜ ਜੋੜੀ ਆ ਗਈ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਜੋੜੀ ...ਗ਼ਾਇਬ।'<br /><br /> ਫਨੈਲ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਛਪਵਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਖਰੜਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਸੌਂਪਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਜਾਣਨ ਲਈ<br />ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਿਖਾਈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਨੇ ਖਰੜੇ ਦਾ ਇਕ ਇਕ ਪੰਨਾ ਬੜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਾਚਿਆ।<br />'ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਮੌਲਕਤਾ ਝਲਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ ਨਵਾਂ ਹੈ।' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਦੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖਿੜ ਉਠਿਆ।<br />'ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਛਾਪ ਦਿਓਗੇ?' ਉਹ ਝੱਟ ਬੋਲਿਆ<br />'ਕਿਤਾਬ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਫਤੇ 'ਚ ਈ ਤਿਆਰ ਸਮਝੋ, ਬੱਸ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲਓ। ... ਤੇ ਹਾਂ 'ਫਨੈਲ' ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ 'ਫਨੈਲ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕੰਮ?'<br />'ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਇਹ ਇਕ ਅਜ਼ਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਨੁਸਖਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵੀਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਏਹੀ ਧੰਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਏਨੀ ਕੁ ਖੇਚਲ ਕਰਿਓ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਇਕ ਨੁੱਕਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਰੱਖ ਦਿਓ। ਫੇਰ ਉਪਰ ਫਨੈਲ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ। ਫੇਰ ਉਪਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਗੋਲੀਆਂ। ਫੇਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਫੇਰ... ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੇਚਣ ਤੇ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਲੱਗ ਹੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਦੀਆਂ ਮੀਸਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਝਦਿਆਂ ਹੀ ਲੇਖਕ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।<br />'ਹੱਛਾ ਹੱਛਾ...ਠੀਕ ਐ।' ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਰੜਾ ਖੋਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕ ਦੇ ਦਫਤਰ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ।<br /><br /><br /><br /> ਚਾਹ ਦੀ ਪਿਆਲੀ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਤੜਕਸਾਰ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਕੋਠੀ ਦਾ ਦਰ ਖੜਕਾਇਆ। ਕੋਠੀ ਅੰਦਰ ਘੁਸਰ ਫੁਸਰ ਹੋਈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹਿਲਜੁਲ ਵੀ ਹੋਈ ਪਰ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਪਸਰ ਗਈ।<br />ਉਸ ਨੇ ਚਾਹ ਦੀ ਪਿਆਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਬੂਹੇ ਤੇ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਬੂਹਾ ਫੇਰ ਵੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਰਿਹਾ। ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਸੜਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਚਾਹ ਦੀ ਪਿਆਲੀ ਲਈ ਸਵਾਲੀ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਨੂੰਹ , ਪੋਤਰੇ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਤਰਲੇ ਕੱਢੇ ਪਰ ਕੋਠੀ ਅੰਦਰਲੇ ਬੋਲ ਗੂੰਗੇ ਹੋ ਗਏ।<br />ਖੜ੍ਹਿਆਂ ਖੜ੍ਹਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਜਿਹਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡਿਗਦਾ ਡਿਗਦਾ ਮਸਾਂ ਸੰਭਲਿਆ। ਸਿਰ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠ ਗਿਆ।<br />ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕੋਠੀਆਂ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਰੀਝ ਨਾਲ ਬਣਵਾਈਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਕੋਠੀਆਂ ਦੀ ਉਚੀ ਸ਼ਾਨ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ 'ਮੈਂ ਕੀ ਕੀ ਪਾਪੜ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਲਈ। ਠੱਗੀਆਂ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕੁਫਰ ਵੀ ਤੋਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਵੀ ਥਾਂ ਥਾਂ ਗਹਿਣੇ ਰੱਖੀ। ਕੀਹਦੇ ਲਈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜਿਹੜੇ...।' ਉਸ ਨੇ ਲੰਮਾਂ ਹੌਕਾ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰ ਦੇ ਕੇ ਡੁਸਕਣ ਲੱਗਿਆ।<br />ਏਨੇ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਗਤਾ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮੰਗਤੇ ਨੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਚਾਹ ਦੀ ਗੜਵੀ ਚੋਂ ਇਕ ਪਿਆਲੀ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।<br /><br /><br /> ਚੁੱਪ ਦਾ ਦਰਦ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br /> ਘਰ ਦੇ ਜਿਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਬਿਤਾਈ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮੰਜਾ ਬਿਸਤਰਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਗ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨ ਕੁੱਝ ਵੀ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ। ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰਲਾ ਕਮਰਾ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਖੁੱਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੈਣ ਬਸੇਰਾ ਇਕ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹ ਵੀ ਜਰ ਲਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮੰਜਾ ਡੰਗਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾੜੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸੁੰਨ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਜਿਵੇਂ ਠਾਕੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੋਲਦਾ। ਬੀਮਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੰਜੇ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਮੂੰਹ ਫੇਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਆਂਢੀ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੈਣ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦੇ ਪਰ<br />ਉਸ ਦੀ ਚੁੱਪ ਦਾ ਦਰਦ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਭੈਣ ਮਿਲਣ ਆਈ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਭਰਾ ਦੇ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਬੈਠ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ।<br />ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨੂੰਹ ਜਦੋਂ ਚਾਹ ਫੜਾਉਣ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਕੜਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਹਦੇ ਮੰਜੇ ਦੁਆਲੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰ ਵਿਚ ਚੀਕ ਚਿਹਾੜਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਸੁਨੇਹੇ ਲਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਭੂਆ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਡੁਸਕਣ ਲੱਗਿਆ 'ਭੂਆ! ਬਾਪੂ ...ਪ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ...।' ਤਾਂ ਭੂਆ ਅੱਗੋਂ ਪੈ ਗਈ। 'ਥੋਨੂੰ ਅੱਜ ਪਤਾ ਲੱਗਿਐ ਬਈ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ...ਪੂਰਾ ਤਾਂ ਉਹ ਓਦੇਂ ਈ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਦੇਂ ਤੁਸੀਂ ਓਹਦਾ ਮੰਜਾ ਡੰਗਰਾਂ ਵਿਚ ਵਾੜੇ 'ਚ ਡਾਹਤਾ ਸੀ। ਖਬਰਦਾਰ ਹੁਣ ਰੋਏ ਤਾਂ। ... ਕੋਈ ਲੋੜ ਨੀਂ ਫੁੱਲੀਆਂ ਪਤਾਸਿਆਂ ਦੀ। ਭੋਗ ਤੇ ਲੱਡੂ ਜਲੇਬੀਆਂ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਥੋਂ ਬੁਰਾ ਕੋਈ ਨੀਂ ਹੋਣਾ... ਮੈਂ ਨੀਂ ਕਰਨ ਦੇਣੇ ਏਹੋ ਜੇ ਖੇਖਣ।' <br /><br /> ਜਿੱਤ/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਹਿਮ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਵੋਟਾਂ ਪੈਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਸਨ। ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਕ ਚੌਕ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਕੱਟੜ ਸਮੱਰਥਕ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਟਕਰਾ ਗਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਝੁਕਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਧੀਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਹੁਣ ਉਚੀ ਤੇ ਭਖਵੀਂ ਤਕਰਾਰ ਵਿਚ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਲੰਘਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਮਦਾਰੀ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਆਪਸੀ ਵਾਰ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬੇਕਾਰ ਗਈ।<br />ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਤੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕੱਠ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲੰਮ-ਸ-ਲੰਮਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਅੱਗੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਕਾਫੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। 'ਕੀ ਰੌਲਾ ਹੈ? ਹਾਰ ਜਿੱਤ ਦਾ ਹੀ ਹੈ ਨਾ?' ਰੋਅਬਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।<br />'ਹਾਂ' ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਬੋਲੇ ਜਿਵੇਂ ਸਹਿਮ ਗਏ ਹੋਣ।<br />'ਮੈਂ ਮੁਕਾਵਾਂ ਥੋਡਾ ਝਗੜਾ?'<br />'ਮੁਕਾ ਦੇ' ਉਹਨਾਂ ਝੰਜਟ ਮੁਕਾਉਣ ਵਿਚ ਹੀ ਭਲਾਈ ਸਮਝੀ।<br />'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਈ ਭੋਲੇ ਹੋ ... ਥੋਨੂੰ ਐਨੀ ਵੀ ਨਈਂ ਸਮਝ ਬਈ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਓਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਊਗੀ ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੋ...ਰ।' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਭੀੜ ਚੋਂ 'ਹੋ ਓ' ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਰੇ ਉਥੋਂ ਖਿਸਕ ਗਏ।<br /><br /><br /> ਫਰਜ਼/ ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ<br />ਪਵਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲਾਗਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਮੰਜੇ ਵਿਚ ਪਈ ਪਵਨ ਦੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਠਣ ਲਈ ਸਹਾਰਾ ਮੰਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪਵਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬੇਟੇ ਅਤੁੱਲ ਨੂੰ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ 'ਬੇਟਾ ਅਸੀਂ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਜ਼ਰਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਈਂ!'<br />'ਨਾ ਪਾਪਾ ਨਾ... ਇਹ ਗੱਲ ਗਲਤ। ਉਹ ਥੋਡੇ ਮਾਤਾ ਨੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।... ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ 'ਚ ਥੋਨੂੰ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ।' ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਵਨ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਬੁਰਕੀ ਉਸ ਦੇ ਸੰਘ ਵਿਚ ਫੁੱਲ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਇਕਦਮ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਈ।<br /> <br /> ਸਾਦਾ ਪੱਤੀ, ਜੈਤੋ (ਫਰੀਦਕੋਟ)<br /> 94177-31091<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8872572377741660001-8428817099419217809?l=jaitoyee.blogspot.com' alt='' /></div> <p><a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/wLSFLVd6JbP303fliEH_el6J2bI/0/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/wLSFLVd6JbP303fliEH_el6J2bI/0/di" border="0" ismap="true"></img></a><br/> <a href="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/wLSFLVd6JbP303fliEH_el6J2bI/1/da"><img src="http://feedads.g.doubleclick.net/~a/wLSFLVd6JbP303fliEH_el6J2bI/1/di" border="0" ismap="true"></img></a></p><img src="http://feeds.feedburner.com/~r/blogspot/zRAJ/~4/4aQEKo4vBl8" height="1" width="1"/>ਹਰਦਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨhttp://www.blogger.com/profile/07088551897783117505noreply@blogger.com1http://jaitoyee.blogspot.com/2009/09/blog-post_4313.html